Filozofia, socjologia

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Filozofia, socjologia"

Transkrypt

1 Filozofia, socjologia sportu 71 Kibice i pseudokibice analiza zjawiska chuligañstwa stadionowego Autor omawia wa ny problem wspó³czesnego sportu, jakim jest tzw. chuligañstwo stadionowe. Analizuje strukturê t³umu, bior¹cego udzia³ w meczach pi³karskich, odró niaj¹c kibiców od pseudokibiców. Gruntownie opisuje cechy charakterystyczne, podobieñstwa i ró nice obu tych grup i podkreœla, e dla pseudokibiców wydarzenia sportowe s¹ wy³¹cznie t³em dla ich chuligañskiej aktywnoœci. S OWA KLUCZOWE: chuligañstwo stadionowe kibic pseudokibic. Wspó³czesnemu sportowi, zw³aszcza tym jego dziedzinom, które gromadz¹ na widowniach olbrzymie t³umy, towarzyszy zjawisko chuligañstwa stadionowego, przybieraj¹ce coraz bardziej niepokoj¹ce rozmiary i nios¹ce zagro enia o coraz groÿniejszych skutkach. Pisze siê o chuligañstwie stadionowym, chocia od dawna problem przesta³ dotyczyæ Z Zak³adu Filozofii i Socjologii. Katedra Humanistycznych Podstaw Kultury Fizycznej AWF w Poznaniu. tylko stadionów. Ekspansja chuliganów siêga dworców kolejowych, poci¹gów, ulic; czêsto ca³ych dzielnic miasta, w którym rozgrywane s¹ mecze. Najbardziej agresywni i brutalni nie ograniczaj¹ siê tylko do dzia³alnoœci podczas rozgrywek pi³ki no nej. Aktywizuj¹ siê tak e na meczach u la, siatkówki i koszykówki. Czasem tysi¹ce kilometrów od siedziby rodzimego klubu. Ekscesom, wywo³anym przez kibiców, towarzyszy wzrost liczby napaœci Sport Wyczynowy 2002, nr 7-8/

2 72 i celowych uszkodzeñ cia³a, zabójstw, rannych policjantów, masowych zniszczeñ. O wadze problemu œwiadczy liczba spraw skierowanych w Polsce do kolegiów oraz s¹dów dla nieletnich 1 (wiek kibiców ci¹gle siê zmniejsza, oscyluj¹c obecnie w granicach lat). W opisie chuligañstwa stadionowego bardzo czêsto zamiennie u ywane s¹ dwa terminy: kibic i pseudokibic. Poniewa nie znalaz³em nigdzie zadowalaj¹cego rozró nienia tych pojêæ, do ich wyjaœnienia zaprz¹g³em intuicjê jêzykow¹. Wydaje siê, e kibica od pseudokibica odró nia to, e kibic (fan, widz) jest normalnym, przeciêtnym odbiorc¹ widowiska sportowego, faworyzuj¹cym swój klub czy dru ynê i manifestuj¹cym swoj¹ sympatiê w sposób kulturalny i nie nastawiony na jak¹kolwiek destrukcjê. Natomiast pseudokibic jest odbiorc¹ z³ym, nastawionym, je eli nie wy³¹cznie, to w du ym stopniu, na destrukcjê, dla którego, co gorsza, widowisko sportowe nie jest wcale konieczne. Wykorzystuje on je bowiem jedynie jako okazjê (t³o) dla swojej prymitywnej dzia³alnoœci. Interesuje go bardziej otoczenie ni samo widowisko. Wielu pseudokibiców w ogóle nie wchodzi na stadiony! Zadowalaj¹ siê tym, co dzieje siê przed meczem lub bezpoœrednio po nim. Kontynuuj¹c charakterystykê tych dwóch grup mo na wysun¹æ tezê, e 1 Obszerne i ciekawe zestawienie danych statystycznych podaje P. Piotrowski, Zachowania dewiacyjne kibiców sportowych. Propozycja modelu wyjaœniaj¹cego [w:] Problemy wspó³czesnej patologii spo³ecznej, pod red. B. Urbana. Kraków 1998, Wyd. Uniwersytetu Jagielloñskiego, s pseudokibice w swojej aktywnoœci i metodach dzia³ania przypominaj¹ fundamentalistów islamskich, wierz¹cych, e ich interpretacja zjawisk jest jedyn¹ w³aœciw¹, któr¹ nale y narzuciæ innym lub ich wyeliminowaæ. ¹czy ich równie poczucie pewnego pos³annictwa uwa- aj¹ siê za prawdziwych reprezentantów swojego klubu, za który mogliby oddaæ choæby i ycie. Znane s¹ zapowiedzi kibiców lub próby targniêcia siê na w³asne ycie (samoagresja) z powodu rezultatów sportowych niezgodnych z oczekiwaniami. 2 Skrajne ugrupowania pseudokibiców, wyró niaj¹ce siê przede wszystkim agresywnoœci¹ i brutalnoœci¹, przypominaj¹ paramilitarne bojówki. Przypisuj¹ sobie ró ne nazwy, m.in.: animals, hools, ultras. Obowi¹zuje ich swoisty kodeks honorowy i z regu³y wiernie kibicuj¹ swoim regionalnym faworytom. Wygrana ich zespo³u jest kwesti¹ niezwykle presti ow¹, poniewa emocjonalnie uto samiaj¹ siê z nim lub z jego poszczególnymi zawodnikami (czêsto identyfikuj¹ siê z nimi!). Uznaj¹ siebie, wraz z dru yn¹ pi³karsk¹, za w³aœciwych reprezentantów regionu czy miasta. Pseudokibice bior¹ udzia³ w specyficznych zawodach, maj¹cych na celu wyrz¹dzenie jak najwiêkszych zniszczeñ i zadanie jak najwiêkszych strat przeciwnikom; wyniki tych zawodów zestawiane s¹ w specjalnych rankingach. Obecnie za najwiêkszych chuliganów stadionów pi³karskich uchodz¹ kibice Arki Gdynia, mimo i ich pi³karze graj¹ 2 B. Karolczak-Biernacka, Agresywny sport w agresywnym œwiecie. Sport Wyczynowy 2000, nr 7-8, s

3 Kibice i pseudokibice analiza zjawiska chuligañstwa stadionowego 73 3 E. Krzy ak-szymañska, A. Szymañski, Oswajanie siê spo³eczeñstwa z agresywnoœci¹ pseudokibiców - refleksja nad tolerancj¹ spo³eczn¹ zjawiska [w:] Tolerancja V. Studia i szkice, s Na szczególn¹ uwagê zas³uguje fakt wykonywanych przez autorów cytowanego artyku³u zawodów. E. Krzy ak-szymañska jest specjalistk¹, zajmuj¹c¹ siê problemami nieletnich w Wojewódzkiej Komendzie Policji w Katowicach, natomiast A. Szymañski wyk³adowc¹ w Oœrodku Szkolenia Policji w tej- e komendzie. 4 D. yto-sitkiewicz, Dlaczego przychodz¹? Psychologiczna interpretacja motywacji kibicowania, Kultura Fizyczna 1991, nr 5-6, s. 8. w trzeciej lidze. Wœród kandydatów do drugiego miejsca wymienia siê najczêœciej bojówkarzy Zag³êbia Sosnowiec i Cracovii. O trzecie miejsce walcz¹ kibice Legii Warszawa, Œl¹ska Wroc³aw, Lecha Poznañ i Lechii Gdañsk. O notowaniach w tej lidze kibice czerpi¹ wiedzê z dziesi¹tek gazetek, wydawanych cha³upniczo w ca³ej Polsce. Gazetki te oprócz notowañ informuj¹ o kapusiach, policji, przekupionych sêdziach oraz kiedy i gdzie kibice zaatakowali. 3 W literaturze przedmiotu podkreœla siê, e na zawody sportowe przychodz¹ osoby o st³umionych instynktach agresji, nieœwiadomie poszukuj¹ce sposobów w miarê bezkarnego wy³adowania z³oœci, lub osoby z kompleksem ni szoœci, którym zapatrzenie siê w idola i uto samianie siê z jego mo liwoœciami stwarza szansê poprawienia mniemania o sobie. 4 Cz³onków grup agresywnych kibiców charakteryzuj¹ cechy m³odzie y z tzw. grupy wysokiego ryzyka, do których zalicza siê m.in.: niepowodzenia szkolne, patologie œrodowiska rodzinnego (alkoholizm, przestêpczoœæ itp.), ycie w z³ych warunkach ekonomicznych, przejawianie ró nego rodzaju zachowañ dewiacyjnych. 5 Cytowane charakterystyki, poparte czêsto bogatymi badaniami autorów, nie wspominaj¹ o tym, e poœród grup kibiców i pseudokibiców znaleÿæ mo na równie grupy indywiduów o ró nej proweniencji, m.in. pozerów (szczególnie m³odocianych), którzy chc¹ imponowaæ innym przynale noœci¹ do okreœlonej grupy wygl¹dem, strojem czy zachowaniem. To przede wszystkim oni dbaj¹ o zewnêtrzne insygnia kibica: szaliki, czapki i koszulki, w które zaopatruj¹ siê w specjalnych sklepach. I to oni w³aœnie stanowi¹ podatn¹ na wszelkiego rodzaju wp³ywy masê, któr¹ w trakcie zamieszek na stadionach i wokó³ nich tak ³atwo kierowaæ i manipulowaæ. T³um ywo reaguje na bodÿce pochodz¹ce z zewn¹trz. Szczególnie zaœ jest podatny na zdarzenia nag³e, niejasne i niezrozumia³e. Z obserwacji wynika, e jego reakcje w takich sytuacjach pozbawione s¹ refleksji, analiz, przemyœleñ, bo te nie ma na to przemyœlenie czasu. Z tego wzglêdu s¹ to zachowania przewa nie prymitywne: gwizd, wycie, tupot, jêki zachwytu lub rozczarowania. 6 Powszechnie uwa a siê, e wszyscy (lub zdecydowana wiêkszoœæ) kibiców czy pseudokibiców to chuligani, ³obuzy, ulicznicy i wandale, e rekrutuj¹ siê z nizin, by nie powiedzieæ z marginesu spo³ecznego. Trudno siê zreszt¹ temu 5 P. Piotrowski, Zachowania dewiacyjne kibiców sportowych..., op. cit., s A. Gor¹cy, Agresja nie wystarczy byæ przeciw. Kultura Fizyczna 1989, nr 9-10, s

4 74 dziwiæ, bo o taki wizerunek zadbali sami szalikowcy : samo okreœlenie chuligan zwi¹zane jest z nazwiskiem Houligan rodziny pochodz¹cej ze wschodniego Londynu i wywodz¹cej siê z marginesu spo³ecznego. Innym s³owem, które wi¹ e siê z chuligañstwem jest ang. «cockney». Oznacza ono rodowitego londyñczyka, pochodz¹cego z nizin spo- ³ecznych i mówi¹cego ze specyficznym akcentem. Termin «cockney» widnieje na wielu flagach londyñskiego klubu West Ham United. 7 Równie powszechne, choæ nie do koñca prawdziwe, jest mniemanie, i w awanturach na stadionach i ulicach aktywny udzia³ bior¹ wy³¹cznie hordy uliczników, nie maj¹cych lepszego zajêcia. Wielu rodziców dzieci z tzw. dobrych domów z pewnoœci¹ bardzo zdziwi³oby siê tym, gdzie i w jaki sposób ich pociechy spêdzaj¹ czas wolny. Przyk³adem dobrze wychowanych m³odzieñców, którzy ca³kowicie zmieniali swe oblicze podczas meczów, byli niektórzy kibice londyñskiego klubu «Chelsea». Do dziœ stanowi¹ oni yw¹ legendê chuligañstwa. Oprócz kibiców Millwall byli to jedni z najbardziej agresywnych kibiców w dziejach chuligañstwa stadionowego. Dlatego te gad ety wy ej wymienionych klubów nosi wielu kibiców-chuliganów w ca³ej Europie (w tym tak e w Polsce). 8 W zjawisku chuligañstwa stadionowego i nie tylko stadionowego, najbardziej niebezpieczne wydaje siê to, e obok kibiców i pseudokibiców (w du ym 7 J. Duda³a, Refleksje dotycz¹ce problematyki chuligañstwa stadionowego, op. cit., s Tam e, s stopniu zwi¹zanych z klubem, dru yn¹ pi³karsk¹, sportem) w okolice stadionów przychodzi wiele osób, zwabionych mo - liwoœci¹ bezkarnego wy³adowania agresji. S¹ to ci, którzy lubi¹ zadymy. Przypuszczam, e przynajmniej czêœciowo s¹ wœród nich tak e ci, którzy manifestuj¹ np. przeciwko globalizacji. Ideologie pseudokibiców i antyglobalistów s¹ ró ne, metody ³udz¹co podobne. Ideologia szalikowców jest nieskomplikowana. Chc¹: manifestowaæ swoje przywi¹zanie i sympatiê do danego zespo³u czy klubu w taki sposób, by nie budzi³o najmniejszych w¹tpliwoœci to, komu kibicuj¹; biæ kibiców innych klubów (i tych, którzy wpadn¹ akurat pod rêkê); biæ policjê zawsze i wszêdzie tam, gdzie siê na ni¹ trafi; wyrz¹dzaæ jak najwiêcej szkód (im wiêcej, tym lepiej). Mo na to wyraziæ w jednej formule: trzeba wyeliminowaæ wszystko, na co natrafi siê po drodze. Wydarzenia w S³upsku spowodowa- ³y, e œwiête wojny, toczone od pokoleñ pomiêdzy fanami ró nych zespo³ów, zosta³y czasowo zawieszone w celu podjêcia krucjaty na wspólnego wroga numer jeden policjê. To by³ ewenement, gdy wczeœniej takie czasowe rozejmy miêdzy kibicami zawierane by³y z zupe³nie innych powodów. Podczas meczów reprezentacji Polski kluby sportowe zawieraj¹ rozejm, by wspólnie kibicowaæ barwom bia³o-czerwonym. 9 Ostatnio na 9 E. Krzy ak-szymañska, A. Szymañski, Oswajanie siê spo³eczeñstwa z agresywnoœci¹ pseudokibiców..., s

5 Kibice i pseudokibice analiza zjawiska chuligañstwa stadionowego 75 jednym z meczów pi³ki no nej zdarzy³a siê sytuacja, e pojedynczy chuligani, którzy opuœcili swoje sektory i zostali osaczeni przez policjê, znaleÿli schronienie u kibiców dru yny przeciwnej. Jest to o tyle niebywa³e, e w innych okolicznoœciach chc¹c unikn¹æ ciê kiej kontuzji aden z kibiców nigdy by siê na to nie odwa y³. Zachowanie to zosta³o docenione przez przeciwników i uznane za bardzo honorowe. 10 Szalikowcy wykazuj¹ cechy charakterystyczne dla innych subkultur: wyró niaj¹ siê strojem i zachowaniem. Ka dy odró ni hippisa, punka, rastafarianina czy heavy-metalowca od kibica. 11 Ró ni¹ siê jednak sposobem manifestowania swojej odrêbnoœci. Kibice ubieraj¹ siê w sposób zwyczajny, w rzeczy powszechnego u ytku. Czy jest to celowe? Wydaje siê e tak, bo w dowolnym momencie mog¹ uchodziæ za przeciêtnego cz³owieka. Niemal standardowy jest szalik, jako identyfikator i jedyny wyraÿny element wyró niaj¹cy z t³umu. Po jego œci¹gniêciu mo na natychmiast stopiæ siê z t³umem. Identyfikacjê kibiców niemal ca³kowicie uniemo liwiaj¹ bardzo popularne bawe³niane bluzy z kapturem, dope³niane przez chusty zak³adane na twarz b¹dÿ specyficzne czapki, tzw. kominiarki, które maj¹ wyciêcia na oczy, nos i usta. Inne rekwizyty s¹ 10 Informacjê o tym incydencie zaczerpn¹³em z jednej ze stron internetowych redagowanych przez bojowo nastawionych fanów pi³ki no nej. 11 Wyj¹tek stanowi¹ skinheadzi i neofaszyœci, z których czêsto rekrutuj¹ siê bojówkarze. Niektórzy autorzy s¹ nawet zdania, e to oni s¹ g³ówn¹ sprê yn¹ napêdzaj¹c¹ nienawiœæ pseudokobiców. ju dobierane indywidualnie, w zale noœci od preferencji: transparent z napisami, sztandar, pa³ka baseballowa, nó, kastet, siekiera, prêt metalowy, garœæ kamieni, miotacz gazu, koktajl Mo³otowa. Specyfika tych przedmiotów nie pozwala na z³udzenia, do jakiego celu maj¹ byæ u yte. Wyobra enia szalikowców, dotycz¹ce otaczaj¹cego ich œwiata, przypominaj¹ strukturê organizacji spo³ecznej plemion prymitywnych i dziel¹ œwiat na dwie czêœci: my (nasi) i oni (obcy, przeciwnicy, wrogowie; wszyscy ci, których nale y bezwzglêdnie wyeliminowaæ). W przeciwieñstwie jednak do ekspansywnoœci Apaczów czy Siuksów szalikowcy nie mog¹ niczego zdobyæ i opanowaæ na d³ugo, by potem wykorzystywaæ z po ytkiem dla siebie: ani stadionu, ani dworca kolejowego, ani jakiegoœ wiêkszego terytorium. Okupuj¹c tramwaj, kilka barów lub dzielnicê miasta, maj¹ œwiadomoœæ tego, e postawi¹ na swoim tylko na jakiœ czas ( rz¹dz¹ ; st¹d napisy sprayem na murach: klub X pany albo inwazja na Wroc³aw, itp.). Ale w³aœnie te efemeryczne zwyciêstwa, krótkotrwa³e zaburzenia obowi¹zuj¹cego na co dzieñ porz¹dku spo³ecznego, sprawiaj¹ im tak nieopisan¹ satysfakcjê. W tym czasie to oni dyktuj¹ warunki i wszyscy musz¹ siê z nimi liczyæ. Zreszt¹ utrzymywanie tych obiektów na d³u sz¹ metê nie by³oby im praktycznie do niczego potrzebne; czemu mia³by bowiem s³u yæ np. poci¹g. Nie maj¹ adnych postulatów, petycji ani ¹dañ, jak np. protestuj¹cy rolnicy czy górnicy. Nie w tym przejawia siê ich determinacja. 75

6 76 Aktywnoœæ szalikowców jest tak bardzo niebezpieczna dlatego, e jest wy³adowaniem negatywnej energii, erupcj¹ potoków nieokie³znanej agresji. Wystarczy inny kolor szalika (lub tylko jego napis), inny hymn, reprezentacja z innego miasta lub dzielnicy (tam, gdzie jest kilka zwaœnionych klubów). Do³¹czone s¹ do tego historie, usprawiedliwiaj¹ce takie postêpowanie (pó³-mityczne, pó³legendarne): oni zawsze byli przeciwko nam, to nasi odwieczni wrogowie (mówi¹ o rówieœnikach z s¹siedniej ulicy). Ponadto wœród szalikowców ci¹gle ywe jest prastare prawo odwetu, odczytywane jako jedyna sprawiedliwoœæ: oko za oko, z¹b za z¹b; bez prawa do kompromisu czy trwa³ego pokoju. Dlatego te w spo³ecznoœciach lokalnych, z których wywodz¹ siê agresywne grupy kibiców, szczególne znaczenie uzyskuje wartoœæ lojalnoœci w obrêbie grupy, niechêæ w stosunku do obcych oraz gotowoœæ do aktywnej obrony interesów najbli szego otoczenia. 12 Dlaczego jednak szalikowcy s¹ tak bardzo agresywni w t³umie, w gromadzie, w stadzie? Niew¹tpliwie dlatego, e (zgodnie z psychologi¹ t³umu) obowi¹zuj¹ wtedy zupe³nie inne prawa, inaczej siê myœli (mo na powiedzieæ, e myœli pojedynczych ludzi s¹ zaw³aszczane przez t³um), inaczej czuje. Struktura t³umu wcale nie jest jednorodna. Mo na w nim wyszczególniæ j¹dro i obrze a. J¹dro zwykle stanowi¹ ci, którzy s¹ animatorami wydarzeñ na trybunach, a swoj¹ si³¹ i estym¹ nadaj¹ energiê t³umowi, a po jego obrze a. Gdy dochodzi do zamieszek, wiele osób jest dos³ownie wci¹gniêtych w wir walki, nawet wtedy, gdy wcale nie przyszli z nastawieniem do bójki. Po prostu w t³umie i zamieszaniu uaktywniaj¹ siê ich prymitywne, zwierzêce instynkty. Dlatego szalikowcy, bior¹cy udzia³ w wydarzeniach sportowych jako kibice, czasem pod wp³ywem wydarzeñ zmieniaj¹ siê w tych, których nazwano pseudokibicami. Uczestnik t³umu, choæby w normalnych okolicznoœciach dnia codziennego zaliczany by³ do ludzi zrównowa onych, powœci¹gliwych, potocznie zwanych kulturalnymi, czêsto ulega presji ogó³u i chocia styl bycia t³umu jest mu obcy, przyjmuje jego sposób zachowania. 13 W³aœnie dlatego tak trudno odró niæ kibica, pseudokibica czy zwyk³ego zadymiarza ; wszyscy oni wci¹gniêci zostaj¹ w kr¹g zamieszek. Zwa ywszy na to, e na wa ne mecze na stadion wchodzi kilkadziesi¹t tysiêcy ludzi, to ³atwo sobie wyobraziæ, jak wielki panuje tam œcisk, zamêt i ha³as, oraz jak bardzo zak³ócana jest tam percepcja uczestników. Do tego wszystkiego dochodz¹ jeszcze ogromne emocje. Poza tym (a jest to rzecz nie do pominiêcia) w t³umie odpowiedzialnoœæ rozk³ada siê na wszystkich, a zatem w praktyce na nikogo. W kilkudziesiêcio- lub kilkusetosobowej grupie podobnie wygl¹daj¹cych osób jest siê anonimowym i w³aœciwie niewidocznym, a co za tym idzie ca³kowicie bezkarnym. Burdy na stadionach i ulicach, monitorowane 12 P. Piotrowski, Zachowania dewiacyjne kibiców sportowych..., op. cit., s A. Gor¹cy, Agresja nie wystarczy byæ przeciw, op. cit., s

7 Kibice i pseudokibice analiza zjawiska chuligañstwa stadionowego 77 przez kamery policyjne, s¹ w stanie pomóc w identyfikacji zaledwie kilku na kilka tysiêcy chuliganów. Dlatego, gdy dochodzi ju do zamieszek szalikowców, to rozprzestrzeniaj¹ siê one lawinowo. Jest to bezmyœlna, czysta i na nic konkretnego nie zorientowana agresja i furia. Mo e byæ skierowana przeciwko wszystkim i przeciwko wszystkiemu, na co tylko szalikowcy natrafi¹. Wyj¹tkiem s¹ mo e samochody policji i sami policjanci, na których kibice z premedytacj¹ i chêtnie poluj¹, gdy maj¹ z nimi swoje w³asne (i to nie od dzisiaj) porachunki. Akty destrukcji s¹ dla szalikowców szczególnym powodem do dumy i satysfakcji, a wielkoœæ spowodowanych strat Ÿród³em inspiracji do nastêpnych. Szkody s¹ wymierne i opiewaj¹ na nies³ychanie wysokie kwoty pieniêdzy. Wystarczy tylko skromnie policzyæ wartoœæ jednej skasowanej furgonetki policyjnej, zdemolowanego stadionu, tramwaju, czy wagonu kolejowego. Kto za to ponosi odpowiedzialnoœæ? Pseudokibice klubu X, Y, Z czyli nikt. Bezkarnoœæ szalikowców dodatkowo podkreœla fakt, e bardzo czêsto s¹ oni m³odociani i trudno ich z³apaæ na gor¹cym uczynku, gdy niszcz¹ konkretne mienie. Czêsto co wyraÿnie pokazuj¹ kamery ochrony obiektów kibice tu przed odpaleniem petardy i rzuceniem jej na p³ytê boiska, zas³aniaj¹ twarz chust¹, aby nie mo na ich by³o zidentyfikowaæ. Z³apani z regu³y nie s¹ zbyt surowo karani ze wzglêdu na nisk¹ szkodliwoœæ spo³eczn¹. Pseudokibice s¹ niezwykle agresywni z powodu skumulowanej w nich frustracji i czêsto przychodz¹ na mecze w³aœnie po to, aby siê wy yæ i zrekompensowaæ swoje niepowodzenia yciowe. Nie boj¹ siê o utratê pracy (jeœli j¹ w ogóle maj¹), autorytetu, czy reputacji jedyna, na jakiej im zale y, to ta u kolegów, z którymi chodz¹ na mecze: a 40% badanych zosta³o przyprowadzonych na imprezê sportow¹ przez kolegê. 14 Spo³eczeñstwo wypiera siê szalikowców, wstydzi siê ich i nie rozumie motywów ich tak radykalnego, a przecie publicznego zachowania. Przera- aj¹ce jest równie to, e... nie czuje siê odpowiedzialne za chuliganów, bo uwa- a ich za margines. 15 Oczywiœcie boi siê pseudokibiców, bo ich szalona determinacja i trudna do zatamowania agresja rzeczywiœcie budzi przera enie. Pseudokibice staj¹ siê obiektem nietolerancji, poniewa postrzegamy ich jako innych, obcych, mamy poczucie odmiennoœci, odczuwamy lêk i zagro enie ze strony tej grupy. 16 Minê³y ju czasy (trudno powiedzieæ czy bezpowrotnie) ca³orodzinnych, niedzielnych wypraw na mecze pi³ki no - nej, traktowanych jako rodzaj poobiedniej wycieczki. Dziœ nikt nie jest na tyle szalony, aby pójœæ z ma³ym dzieckiem na stadion. Niektórym nie starcza nawet odwagi na ogl¹danie bezpoœredniej transmisji z meczu, w czasie którego rozwydrzeni pseudokibice dokonuj¹ bar- 14 D. yto-sitkiewicz, Dlaczego przychodz¹?..., op. cit., s E. Krzy ak-szymañska, A. Szymañski, Oswajanie siê spo³eczeñstwa z agresywnoœci¹ pseudokibiców..., s Tam e, s

8 78 barzyñskiej eksterminacji swoich przeciwników i wszystkiego, co stanie im na przeszkodzie. Dziewczyny wœród kibiców s¹ rzadkoœci¹. Szalikowcy stworzyli swój w³asny œwiat, oparty na nieskomplikowanych zasadach. Ten ich œwiat jest taki, na jaki ich staæ. Tworz¹ strukturê nieformaln¹, niemal œlepo wpatrzon¹ w swoich przywódców (choæ zamiast przywódców mo na by tak e powiedzieæ jêzykiem policyjnym prowodyrów). Ich dzia³ania przejawiaj¹ siê przez krótki czas, okolicznoœciowo: w trakcie wyjazdu do innego miasta na zawody lub w trakcie samego meczu (mo e nied³ugo przed i nied³ugo po). Jest to jedynie iluzja wspólnoty, bo czas jej trwania jest z natury rzeczy ograniczony w czasie do imprez sportowych. Szalikowcy nie akceptuj¹ niektórych, powszechnie obowi¹zuj¹cych wartoœci i regu³ gry spo- ³ecznej. Zastêpuj¹ je normami i wartoœciami przyjêtymi w grupie. Wartoœci¹ podstawow¹ jest dla nich klub sportowy, z którym siê uto samiaj¹. 17 Cech¹ charakterystyczn¹ tego zjawiska jest to, e przez pewien okres jest siê w danej grupie, a nied³ugo póÿniej (niemal niezauwa alnie) ju nie, co w przypadku burd z porz¹dkowymi, agentami ochrony lub policji przypomina walkê z cieniami. Kibic chowa szalik i ju jest anonimowym przechodniem. Uwaga ta nie dotyczy zawodowych kibiców, którzy woleliby byæ obdarci ze skóry ni z szalika, a i tak jego stratê krwawo by póÿniej pomœcili. Jest to szczególnie 17 P. Piotrowski, Zachowania dewiacyjne kibiców sportowych..., op. cit., s wyraÿnie widoczne w przypadku zdobywania przez zwaœnione grupy kibiców trofeów (tzw. fany ). Transparent z nazw¹ klubu zdobyty i odwrócony do góry nogami jest równie silnym policzkiem dla przeciwnej grupy co spalenie szalika w ich klubowych barwach. Wielu m³odych ludzi w takiej niezobowi¹zuj¹cej grupie nieformalnej czuje siê najlepiej. Potrzebuj¹ poczucia przynale noœci do jakiejœ wiêkszej ca³oœci (jest to jedna z najbardziej fundamentalnych potrzeb ludzkich), która bêdzie ich reprezentowa³a, a której jednoczeœnie chêtnie i dobrowolnie podporz¹dkuj¹ siê. Kibice chc¹ nale- eæ do grupy, w której jest silny przywódca (przewodnik stada), gdzie si³a i brutalnoœæ jest jasnym, czytelnym i najczêœciej wszystko rozstrzygaj¹cym jedynym kryterium. W takiej grupie czuj¹ siê najlepiej, swobodnie i co mo e wydawaæ siê odrobinê paradoksalne bezpiecznie. Czuj¹, e s¹ wœród swoich, wœród wielu takich samych jak oni, myœl¹cych i czuj¹cych podobnie. Wyznaczaj¹ sobie nieskomplikowane i ³atwe do szybkiego osi¹gniêcia cele. Niezbyt wiele instytucji spo³ecznych oferuje im takie mo liwoœci i posiada dla nich a tyle atrakcyjnych cech. Bêd¹c z sob¹ w czasie meczu czuj¹ siê zrozumiani, docenieni przez swoich (wed³ug ich hierarchii wartoœci) i akceptowani przez to œrodowisko. U innych wzbudzaj¹ je eli nie szacunek, to przynajmniej respekt i strach. Szalikowcy chc¹ szybkich i natychmiastowych efektów swego dzia³ania, a owoce cudzej pracy (oraz ich 78

9 Kibice i pseudokibice analiza zjawiska chuligañstwa stadionowego 79 symbole) tym chêtniej niszcz¹, e sami ich posi¹œæ nie mog¹ (reklamy natrêtnie wymuszaj¹ chêæ ich posiadania, wywo- ³uj¹c g³êbokie poczucie frustracji u tych, którzy ich posi¹œæ nie mog¹). Stres i frustracja musz¹ znaleÿæ gdzieœ swoje ujœcie, napiêcie emocjonalne nie daje siê gromadziæ w nieskoñczonoœæ. Swoje niepowodzenia yciowe, stres i frustracjê pseudokibice odreagowuj¹ wiêc na imprezach sportowych, bo w codziennym yciu nie znajduj¹ dla nich ujœcia. Zasadnie wykaza³ to patolog ycia spo- ³ecznego, kryminolog B. Ho³yst, dokonuj¹c rekonstrukcji bezpoœrednich motywów wandalizmu. 18 Dlaczego jednak problem szalikowców oraz chuligañstwa i wandalizmu im towarzysz¹cego wystêpuje tylko w niektórych dyscyplinach sportowych (np. w pi³ce no nej, u lu, koszykówce, a ostatnio nawet w siatkówce), a w tenisie czy wyœcigach konnych nie? Zapewne dlatego, e te ostatnie to dyscypliny elitarne, arystokratyczne, kosztowne i si³¹ rzeczy przeznaczone dla ludzi zamo nych. Aby je uprawiaæ, trzeba posiadaæ drogi, specjalistyczny sprzêt. Ponadto towarzyszy im aura pewnej ekskluzywnoœci, luksusu, elegancji niedostêpnej dla wszystkich. Aby graæ w pi³kê no n¹, potrzeba niewiele. Jest to równie tradycyjny, ulubiony sport ludzi niezamo nych przewa nie robotników. I ludzie z tej samej kategorii spo³ecznej przychodz¹ ich ogl¹daæ swoich idoli; tym bardziej bliskich, e podobnych do nich, mówi¹cych podobnym jêzykiem. 18 B. Ho³yst, Problemy m³odego pokolenia. Studium z zakresu profilaktyki spo³ecznej, Warszawa St¹d te czasem wœród kibiców mówi siê o zdradzie, zw³aszcza wtedy, gdy ich idol odchodzi do innego zespo³u (co gorsza rywalizuj¹cego z klubem rodzimym) lub wypowiada siê o nich niepochlebnie. Zauwa yæ mo na nawet pewn¹ zapobiegliwoœæ klubów, które staraj¹ siê swoim kibicom schlebiaæ, a pi³karze po meczach robi¹ sobie z nimi zdjêcia. Zjawiska spo³ecznego, tworzonego przez szalikowców, nie sposób ignorowaæ, bo pod nim tkwi¹ znacznie g³êbsze (tyle tylko, e skryte) problemy spo- ³eczne. Ich zachowania s¹ najbardziej radykaln¹, wrêcz skrajn¹, form¹ manifestacji niezadowolenia spo³ecznego, która znajduje ujœcie w³aœnie w ten niekontrolowany sposób. Im nie potrzeba zwi¹zków zawodowych, aby daæ wyraz swemu niezadowoleniu. W przeciwieñstwie do rolników, anestezjologów czy pielêgniarek, ci¹gn¹cych swoje protesty miesi¹cami (na dodatek nieskutecznie), kibice swoje niezadowolenie wy³adowuj¹ od razu, natychmiast; w sposób niezbyt dyplomatyczny, ale za to nad wyraz skuteczny. Wydaje siê jednak, choæ stwierdzenie to mo e budziæ pewne kontrowersje, e dla poprawnego funkcjonowania przeciêtnego spo³eczeñstwa postawy pseudokibiców maj¹ pewien niezbywalny walor: pozwalaj¹ wy³adowaæ negatywn¹ energiê najbardziej zdesperowanym jednostkom w sposób mniej lub bardziej kontrolowany. Mo na u yæ kategorii z³o konieczne, przy za³o onych z góry pewnych stratach (zniszczenie kilku samochodów, wystaw sklepowych, barów je eli s¹ ubezpie- 79

10 80 czone, to straty pokryje ubezpieczalnia). Policja przewa nie panuje nad danym terytorium (stadionem, dzielnic¹, dworcem) i nie dopuszcza do tego, by kibice zbytnio powiêkszali granice swojej ekspansji. Gdy jest inaczej wówczas interweniuje. Co jakiœ czas (czêstotliwoœæ wyznacza kalendarz imprez sportowych) i w miejscach z góry okreœlonych i przewidzianych (³¹cznie z najbardziej prawdopodobn¹ marszrut¹ kibiców, eskortowanych wówczas przez ciê kozbrojnych policjantów) dokonuj¹ siê wy³adowania. Cyklicznie, gwa³townie, jednorazowo. I potem na jakiœ czas jest spokój, a wybryki chuligañskie maj¹ ju wymiar jednostkowy. Pseudokibice stworzyli równie pewn¹ ekstremaln¹ formê rywalizacji, wzorowan¹ na turniejach rycerskich (podobieñstwo widoczne jest nie tylko w zasadach, ale tak e w specyfice u ywanej broni). S¹ to spotkania rywalizuj¹cych ze sob¹ grup (zwalczaj¹cych siê tradycyjnie lub okolicznoœciowo) w okreœlonych miejscach i czasie w celu dokonania konfrontacji. Z góry okreœlone s¹ liczby uczestników, bior¹cych udzia³ w potyczce, a udzia³ osób postronnych jest wykluczony. Miejscami tych spotkañ s¹ b³onia, ³¹ki, parkingi, a tak e opuszczone stadiony sportowe. Po raz pierwszy takie turnieje odby³y siê w Holandii, gdzie policja nie interweniowa³a z tej prostej przyczyny, e nic o tych krwawych (jak siê póÿniej okaza³o) spotkaniach nie wiedzia³a. Na tê konfrontacjê kibice umówili siê ze sob¹ za poœrednictwem Internetu, umieszczaj¹c zaproszenia na stronach poœwiêconych futbolowi. Dziœ policja jest lepiej przygotowana do zwalczania tego typu przestêpczoœci. Przed wiêkszymi imprezami sportowymi, zw³aszcza takiej rangi, jak pi³karskie mistrzostwa Euro 2000 w Belgii i Holandii, policjanci nie tylko przegl¹dali zawartoœæ przesy³anej Internetem poczty elektronicznej, ale tak e przys³uchiwali siê zeskanowanym rozmowom, prowadzonym przez telefony komórkowe. Chc¹c wykluczyæ lub przynajmniej zredukowaæ do minimum niebezpieczeñstwo, zwi¹zane z wybrykami pseudokibiców, policja by³a sk³onna wprowadziæ godzinê policyjn¹ w ca³ej dzielnicy otaczaj¹cej stadion, na którym bêdzie rozgrywany mecz, z zakazem ruchu i specjalnymi przepustkami dla okolicznych mieszkañców. 19 Szkoli siê te specjalnych psychologów-negocjatorów, których zadaniem s¹ mediacje z pseudokibicami w sytuacjach konfliktowych, a tak e wywiadowców policyjnych, którzy w cywilnych ubraniach, a nawet w przebraniach kibiców, inwigiluj¹ ich œrodowisko i donosz¹ o ich posuniêciach i szybko zmieniaj¹cych siê strategiach dzia³ania. O skali problemu i jego miêdzynarodowym charakterze œwiadczy fakt, e przed rozpoczêciem Euro 2000 ministrowie spraw wewnêtrznych Belgii i Holandii odbyli wizyty we wszystkich stolicach, których zespo³y uczestnicz¹ w mistrzostwach, i podpisali porozumienia o wspó³pracy. Chodzi przede wszystkim o wymianê informacji o zorganizowanych grupach chuliganów, którzy szyko- 19 J. Safuta, Œwiêto chuliganów, Polityka, nr 23 (2248) z 3 czerwca 2000 roku, s

11 Kibice i pseudokibice analiza zjawiska chuligañstwa stadionowego 81 waliby siê do wyjazdu do obu krajów. (...). Ale wszystkie s¹siednie kraje obieca³y, e postaraj¹ siê zapobiec wyjazdom w³asnych chuliganów i nie dopuœciæ do ich tranzytu z odleglejszych krajów. Francja zapowiada na przyk³ad wzmo- one kontrole w portach, do których zawijaj¹ promy z Anglii. Ka da wiêksza grupa kibiców, ka dy poci¹g i autokar bêdzie pilnowany i anonsowany w³adzom belgijskim i holenderskim, tak e bêd¹ mog³y przej¹æ nadzór nad nim od samej granicy. 20 Na koniec chcia³bym zwróciæ uwagê na sposoby prezentacji zajœæ na stadionach sportowych i poza nimi. Rywalizacja o czytelnika doprowadzi³a równie do zmiany stylu opisywania wydarzeñ na stadionach w kierunku bardziej sensacyjnego i pos³uguj¹cego 20 Tam e, s. 94. siê pojêciami ywcem wziêtymi ze sprawozdañ wojennych. 21 Sposoby relacjonowania ogl¹danych na stadionach wydarzeñ s¹ adekwatne do rzeczywistoœci: to faktycznie s¹ bitwy, walki, potyczki. S¹ ofiary, ranni i zabici. Prasa przyczyni³a siê nieumyœlnie do reklamy stadionu jako miejsca do walki i choæ trudno j¹ uznawaæ za g³ówn¹ przyczynê zjawiska chuligañstwa pi³karskiego, to jednak odegra³a pewn¹ rolê w jego eskalacji. 22 Pseudokibice, kibice, szalikowcy czytaj¹ doniesienia o swoich wyczynach z luboœci¹. Im gorzej, tym lepiej dla nich i tym bardziej czuj¹ siê wa ni. Czy inna dzia³alnoœæ zapewni³aby im tak¹ s³awê i atrakcyjnoœæ w tak m³odym wieku? 21 K. Sas-Nowosielski, Pi³ka no na przed s¹dem, Sport Wyczynowy 2001, nr 7-8, s Tam e, s

REGULAMIN VII MISTRZOSTW UCZELNI WYŻSZYCH W GRACH ZESPOŁOWYCH 2016r. Piłka Koszykowa Organizator: URSSPCZ i RUZSPPCZ Koordynator Mistrzostw: Piotr Żak

REGULAMIN VII MISTRZOSTW UCZELNI WYŻSZYCH W GRACH ZESPOŁOWYCH 2016r. Piłka Koszykowa Organizator: URSSPCZ i RUZSPPCZ Koordynator Mistrzostw: Piotr Żak REGULAMIN VII MISTRZOSTW UCZELNI WYŻSZYCH W GRACH ZESPOŁOWYCH 2016r. Piłka Koszykowa Organizator: URSSPCZ i RUZSPPCZ Koordynator Mistrzostw: Piotr Żak I Cel rozgrywek Celem rozgrywek jest: - wyłonienie

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I.

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I. Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I 1. 2. 3. 1. 1 Niniejsze Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I, zwane dalej OWU, stosuje siê w umowach ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I zawieranych przez

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH L.Dz.FZZ/VI/912/04/01/13 Bydgoszcz, 4 stycznia 2013 r. Szanowny Pan WŁADYSŁAW KOSINIAK - KAMYSZ MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Uwagi Forum Związków Zawodowych do projektu ustawy z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieæ - nietypowe uzale nienia NIETYPOWE UZALE NIENIA - uzale nienie od facebooka narkotyków czy leków. Czêœæ odciêtych od niego osób wykazuje objawy zespo³u abstynenckiego. Czuj¹ niepokój, gorzej

Bardziej szczegółowo

Po co w szkole procedury reagowania na przemoc i agresję?

Po co w szkole procedury reagowania na przemoc i agresję? Opracowanie Grażyna Cybula Konsultant Regionalnego Ośrodka Metodyczno-Edukacyjnego Metis Po co w szkole procedury reagowania na przemoc i agresję? Procedury czyli zasady i kroki podejmowanych działań oparte

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: mgr Krystyna Golba mgr Justyna Budak

Opracowanie: mgr Krystyna Golba mgr Justyna Budak 1 Wyniki badań ankietowych nt.,,bezpieczeństwa uczniów w szkole przeprowadzone wśród pierwszoklasistów Zespołu Szkól Technicznych w Mielcu w roku szkolnym 2007/2008 Celem ankiety było zdiagnozowanie stanu

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania).

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). W momencie gdy jesteś studentem lub świeżym absolwentem to znajdujesz się w dobrym momencie, aby rozpocząć planowanie swojej ścieżki

Bardziej szczegółowo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Ma³gorzata Czajkowska Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych

Bardziej szczegółowo

Formularz Fair Play sezon 2009/2010 III liga. Stadion/Miejsce zawodów Data Godzina meczu Rezultat OCENA

Formularz Fair Play sezon 2009/2010 III liga. Stadion/Miejsce zawodów Data Godzina meczu Rezultat OCENA Gospodarze Formularz Fair Play sezon 2009/2010 III liga Goście Stadion/Miejsce zawodów Data Godzina meczu Rezultat Imię i nazwisko Delegata/Obserwatora* Imię i nazwisko Obserwatora Imię i nazwisko Sędziego

Bardziej szczegółowo

Turniej Piłkarski. Copa Manufaktura 2006

Turniej Piłkarski. Copa Manufaktura 2006 Turniej Piłkarski Regulamin Turnieju Piłkarskiego 1. Organizator, Termin, Miejsce 1. Głównym Organizatorem Turnieju Piłkarskiego Copa Manufaktura (zwanego dalej Turniejem) jest: 03-111 Warszawa, ul.podróŝnicza

Bardziej szczegółowo

Fed musi zwiększać dług

Fed musi zwiększać dług Fed musi zwiększać dług Autor: Chris Martenson Źródło: mises.org Tłumaczenie: Paweł Misztal Fed robi, co tylko może w celu doprowadzenia do wzrostu kredytu (to znaczy długu), abyśmy mogli powrócić do tego,

Bardziej szczegółowo

Policja Śląska. Łzy wzruszenia podczas konferencji

Policja Śląska. Łzy wzruszenia podczas konferencji Policja Śląska Źródło: http://slaska.policja.gov.pl/kat/informacje/wiadomosci/94758,lzy-wzruszenia-podczas-konferencji.html Wygenerowano: Wtorek, 5 lipca 2016, 19:48 Łzy wzruszenia podczas konferencji

Bardziej szczegółowo

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Załącznik nr 1 do Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2008-2015 Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Przepisy ogólne 1 1. Walne Zebranie Członków

Bardziej szczegółowo

Wiktymizacja wtórna. Maciej Bobrowicz. Prezes Krajowej Rady Radców Prawnych

Wiktymizacja wtórna. Maciej Bobrowicz. Prezes Krajowej Rady Radców Prawnych Artykuł Wiktymizacja wtórna w: Wiktymizacja wtórna, Geneza, istota i rola w przekształcaniu polityki traktowania ofiar przestępstw, pod red. Lidii Mazowieckiej, wyd. Wolters Kluwer business, Warszawa 2012.

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

UCZNIOWSKI KLUB SPORTOWY ŚREM

UCZNIOWSKI KLUB SPORTOWY ŚREM UCZNIOWSKI KLUB SPORTOWY ŚREM Porozumienie zawarte pomiędzy Uczniowskim Klubem Sportowym Śrem, reprezentowanym przez Prezesa, Krzysztofa Gapysa, a {imię i nazwisko jednego z rodziców lub opiekunów prawnych

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Program realizowany w ramach Miejskiego Programu Zapobiegania Przestępczości oraz Ochrony Bezpieczeństwa Obywateli i Porządku Publicznego. Miejski Program

Bardziej szczegółowo

Badania naukowe potwierdzają, że wierność w związku została uznana jako jedna z najważniejszych cech naszej drugiej połówki. Jednym z większych

Badania naukowe potwierdzają, że wierność w związku została uznana jako jedna z najważniejszych cech naszej drugiej połówki. Jednym z większych Badania naukowe potwierdzają, że wierność w związku została uznana jako jedna z najważniejszych cech naszej drugiej połówki. Jednym z większych ciosów jaki może nas spotkać w związku z dugą osobą jest

Bardziej szczegółowo

Policjanci szkolili pracowników socjalnych

Policjanci szkolili pracowników socjalnych Policjanci szkolili pracowników socjalnych Napisano dnia: 2016-02-12 09:32:59 W czwartek 11 lutego 2016 roku funkcjonariusze Komendy Powiatowej Policji w Lwówku Śląskim przy współudziale funkcjonariuszy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STADIONU MIEJSKIEGO W LOMŻY

REGULAMIN STADIONU MIEJSKIEGO W LOMŻY REGULAMIN STADIONU MIEJSKIEGO W LOMŻY Regulamin został opracowany w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 marca 2009 roku O bezpieczeństwie imprez masowych (Dz. U. Nr 62, poz. 504). Regulamin obowiązuje

Bardziej szczegółowo

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Portal Klimatyczny Ko³obrzeg www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Ko³obrzegu widz¹c koniecznoœæ zmiany wizerunku oraz funkcjonalnoœci turystycznej

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Chcemy Pomagać, zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez: Piotra Sołtysa zwanego dalej fundatorem, aktem notarialnym sporządzonym

Bardziej szczegółowo

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym Samorządowy Program dotyczący pomocy finansowej dla gmin/miast na zakup nowych samochodów ratowniczo - gaśniczych ze sprzętem ratowniczogaśniczym zamontowanym na stałe oraz zakup sprzętu ratowniczo-gaśniczego

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA STOPNIE INSTRUKTORSKIE 1. PRZEWODNIK - PRZEWODNICZKA

WYMAGANIA NA STOPNIE INSTRUKTORSKIE 1. PRZEWODNIK - PRZEWODNICZKA WYMAGANIA NA STOPNIE INSTRUKTORSKIE 1. PRZEWODNIK - PRZEWODNICZKA Poznaje siebie i motywy swojego postępowania. Jest wzorem dla harcerzy. Ma uzdolnienia przywódcze. We współdziałaniu z dziećmi i młodzieżą

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH TRUDNYCH WYCHOWAWCZO Zespół Szkół im. Henryka Sienkiewicza w Końskowoli

PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH TRUDNYCH WYCHOWAWCZO Zespół Szkół im. Henryka Sienkiewicza w Końskowoli PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH TRUDNYCH WYCHOWAWCZO Zespół Szkół im. Henryka Sienkiewicza w Końskowoli POZIOMY PRACY WYCHOWAWCZEJ I. PRACA WYCHOWAWCZA WYCHOWAWCY KLASY 1. Zapoznanie rodziców z obowiązującymi

Bardziej szczegółowo

Plus Liga Plus Liga Kobiet

Plus Liga Plus Liga Kobiet Plus Liga Plus Liga Kobiet Sezon 2008/09 Szanowni Pañstwo Niniejszym chcia³bym przedstawiæ Pañstwu ofertê reklamy i sponsoringu poprzez wykorzystanie wydarzeñ sportowych w ramach rozgrywek Profesjonalnej

Bardziej szczegółowo

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok 1. KONTAKT DO AUTORA/AUTORÓW PROPOZYCJI ZADANIA (OBOWIĄZKOWE) UWAGA: W PRZYPADKU NIEWYRAŻENIA ZGODY PRZEZ

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM?

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? Cele: - rozpoznawanie oznak stresu, - rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem, - dostarczenie wiedzy na temat sposobów

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 1/6 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:107085-2015:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 Przewozy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dokument pochodzi ze strony www.gwo.pl LICZBY NATURALNE I UŁAMKI

Spis treści. Dokument pochodzi ze strony www.gwo.pl LICZBY NATURALNE I UŁAMKI Spis treści LICZBY NATURALNE I UŁAMKI Działania na liczbach naturalnych i ułamkach dziesiętnych... 3 Potęgowanie liczb.. 8 Przykłady pierwiastków 12 Działania na ułamkach zwykłych... 13 Ułamki zwykłe i

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia SPIN

Statut Stowarzyszenia SPIN Statut Stowarzyszenia SPIN Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie nosi nazwę SPIN w dalszej części Statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia

Bardziej szczegółowo

nierówności w sferze wpływów, obowiązków, praw, podziału pracy i płacy pomiędzy rządzącymi a rządzonymi.

nierówności w sferze wpływów, obowiązków, praw, podziału pracy i płacy pomiędzy rządzącymi a rządzonymi. TEMAT: Nierówności społeczne 6. 6. Główne obszary nierówności społecznych: płeć; władza; wykształcenie; prestiż i szacunek; uprzedzenia i dyskryminacje; bogactwa materialne. 7. Charakterystyka nierówności

Bardziej szczegółowo

Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami

Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami Cechy: Kolorowy i intuicyjny wyœwietlacz LCD Czujnik wysokiej jakoœci Inteligentne rozpoznawanie przeszkód Przedni i tylni system wykrywania

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie społeczne pracownika

Zabezpieczenie społeczne pracownika Zabezpieczenie społeczne pracownika Swoboda przemieszczania się osób w obrębie Unii Europejskiej oraz możliwość podejmowania pracy w różnych państwach Wspólnoty wpłynęły na potrzebę skoordynowania systemów

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 1469/2012

Zarządzenie Nr 1469/2012 Zarządzenie Nr 1469/2012 Prezydenta Miasta Płocka z dnia 01 marca 2012 w sprawie przyjęcia Regulaminu Płockiej Karty Familijnej 3+ w ramach Programu Płocka Karta Familijna 3+ Na podstawie art. 7 ust 1

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr LXII/1921/2009 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY. z dnia 17 września 2009 r.

UCHWAŁA Nr LXII/1921/2009 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY. z dnia 17 września 2009 r. UCHWAŁA Nr LXII/1921/2009 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 17 września 2009 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu przyznawania, wstrzymywania i pozbawiania oraz ustalania wysokości

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

INSTYTUCJE WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI WARSZAWA, LIPIEC 2000

INSTYTUCJE WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI WARSZAWA, LIPIEC 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE Rozdział I Postanowienia Ogólne. 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Polskie Stowarzyszenie Dyrektorów Szpitali w Krakowie w dalszej części określone

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT ROZGRYWEK WOJEWÓDZKICH NR 8/2015/2016

KOMUNIKAT ROZGRYWEK WOJEWÓDZKICH NR 8/2015/2016 Łódź, dnia 23 września 2015r. KOMUNIKAT ROZGRYWEK WOJEWÓDZKICH NR 8/2015/2016 Treść: I. Rozgrywki wojewódzkie JUNIORÓW II. Sprawy regulaminowe i organizacyjne I Rozgrywki wojewódzkie JUNIORÓW a/ System

Bardziej szczegółowo

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce JANUSZ WOJCIECHOWSKI POSEŁ DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO WICEPRZEWODNICZĄCY KOMISJI ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Tekst wystąpienia na Konferencji: "TRADYCYJNE NASIONA - NASZE DZIEDZICTWO I SKARB NARODOWY. Tradycyjne

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych Dz.U.08.234.1577 ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2008 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

II OGÓLNOPOLSKA PIELGRZYMKA KARAWANINGOWA JASNA GÓRA 12-13.04.2014

II OGÓLNOPOLSKA PIELGRZYMKA KARAWANINGOWA JASNA GÓRA 12-13.04.2014 II OGÓLNOPOLSKA PIELGRZYMKA KARAWANINGOWA JASNA GÓRA 12-13.04.2014 Część A dla załogi Program spotkania: SOBOTA 10.00-13.30 zlot załóg na parkingu przy Jasnej Górze sektory D,E,F 14.00 Msza św. i powitanie

Bardziej szczegółowo

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie: Źródło: http://bip.mswia.gov.pl/bip/projekty-aktow-prawnyc/2005/481,projekt-rozporzadzenia-ministra-spraw-wewnetrznych-i -Administracji-z-dnia-2005-r.html Wygenerowano: Czwartek, 28 stycznia 2016, 20:27

Bardziej szczegółowo

Satysfakcja pracowników 2006

Satysfakcja pracowników 2006 Satysfakcja pracowników 2006 Raport z badania ilościowego Listopad 2006r. www.iibr.pl 1 Spis treści Cel i sposób realizacji badania...... 3 Podsumowanie wyników... 4 Wyniki badania... 7 1. Ogólny poziom

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU ONLINE Asertywność i poczucie własnej wartości

PROGRAM KURSU ONLINE Asertywność i poczucie własnej wartości PROGRAM KURSU ONLINE Asertywność i poczucie własnej wartości Marta Pyrchała-Zarzycka www.astrosalus.pl www.kosmetyka-fitness.pl http://www.astrosalus.com/ www.sukces-biznes.pl kursy@astrosalus.pl 506-320-330

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ. Kontrolę przeprowadzono w dniach : 24, 25, 31.05. 2005 roku oraz 10. 06. 2005 roku,

PROTOKÓŁ. Kontrolę przeprowadzono w dniach : 24, 25, 31.05. 2005 roku oraz 10. 06. 2005 roku, PROTOKÓŁ z kontroli w Warsztatach Terapii Zajęciowej Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym Koło w Słupsku przeprowadzonej przez Głównego Specjalistę Wydziału Audytu i Kontroli

Bardziej szczegółowo

Scenariusz hospitacji diagnozującej 17 XI 2006 r.

Scenariusz hospitacji diagnozującej 17 XI 2006 r. Scenariusz hospitacji diagnozującej 17 XI 2006 r. Autor: Małgorzata Konsek Ośrodek tematyczny: Sport. Temat: Sportowcy i kibice. Ocena postępowania bohaterów opowiadania Mariana Orłonia pt. : Słoń na szczęście.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r. PROJEKT w sprawie sposobu prowadzenia dokumentacji obrotu detalicznego produktami leczniczymi weterynaryjnymi i wzoru tej dokumentacji

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2014 Wprowadzenie Prezentowane dane dotyczą szacunkowej

Bardziej szczegółowo

WYROK. Zespołu Arbitrów z dnia 22 czerwca 2005 r. Arbitrzy: Krzysztof Błachut. Elżbieta Zasadzińska. Protokolant Katarzyna Kawulska

WYROK. Zespołu Arbitrów z dnia 22 czerwca 2005 r. Arbitrzy: Krzysztof Błachut. Elżbieta Zasadzińska. Protokolant Katarzyna Kawulska Sygn. akt UZP/ZO/0-1432/05 WYROK Zespołu Arbitrów z dnia 22 czerwca 2005 r. Zespół Arbitrów w składzie: Przewodniczący Zespołu Arbitrów Urszula Borowska - Zaręba Arbitrzy: Krzysztof Błachut Elżbieta Zasadzińska

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka w zakresie udzielania pierwszej pomocy i ratownictwa

Profilaktyka w zakresie udzielania pierwszej pomocy i ratownictwa Profilaktyka w zakresie udzielania pierwszej pomocy i ratownictwa dla Miasta Duszniki Zdrój na lata 2009 2014 Opracowała: Anna Podhalicz 1 Duszniki Zdrój 2008 SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 3 2. Podstawa prawna......

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku w sprawie określenia trybu powoływania członków oraz organizacji i trybu działania Będzińskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Opinie mieszkańców Lubelszczyzny o zmianach klimatu i gazie łupkowym. Raport z badania opinii publicznej

Opinie mieszkańców Lubelszczyzny o zmianach klimatu i gazie łupkowym. Raport z badania opinii publicznej Opinie mieszkańców o zmianach klimatu i gazie łupkowym Raport z badania opinii publicznej Lena Kolarska-Bobińska, członek Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii w Parlamencie Europejskim, Platforma

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE PRZYSPIESZENIA ZIEMSKIEGO ZA POMOCĄ WAHADŁA REWERSYJNEGO I MATEMATYCZNEGO

WYZNACZANIE PRZYSPIESZENIA ZIEMSKIEGO ZA POMOCĄ WAHADŁA REWERSYJNEGO I MATEMATYCZNEGO Nr ćwiczenia: 101 Prowadzący: Data 21.10.2009 Sprawozdanie z laboratorium Imię i nazwisko: Wydział: Joanna Skotarczyk Informatyki i Zarządzania Semestr: III Grupa: I5.1 Nr lab.: 1 Przygotowanie: Wykonanie:

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KOMISJI SEDZIOWSKIEJ PODOKRĘGU PIŁKI NOŻNEJ W

REGULAMIN KOMISJI SEDZIOWSKIEJ PODOKRĘGU PIŁKI NOŻNEJ W REGULAMIN KOMISJI SEDZIOWSKIEJ PODOKRĘGU PIŁKI NOŻNEJ W ŻABNIE 1 Kolegium Sędziów Podokręgu Piłki Nożnej w Żabnie (zwane dalej KS PPN) jest społecznym organem sędziów piłki nożnej i działa zgodnie z niniejszym

Bardziej szczegółowo

Biuro Ruchu Drogowego

Biuro Ruchu Drogowego KOMENDA GŁÓWNA G POLICJI Biuro Ruchu Drogowego Kampania pod hasłem ODBLASKI ŻYCIA W okresie od stycznia do października 2008 roku miało miejsce: 40 725 wypadków drogowych, w wyniku których 51 987 osób

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie BHP

Prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie BHP Prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie BHP Cele wykładu Poznanie: - poznanie obowiązków pracodawcy w zakresie BHP i ich źródło. - poznanie praw i obowiązków pracownika w zakresie BHP i

Bardziej szczegółowo

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie Załącznik Nr 11 do Uchwały Nr XX/136/2012 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 25 września 2012 r. STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie ROZDZIAŁ I NAZWA I OBSZAR SOŁECTWA 1. Samorząd

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych -...~.. TABELA ZGODNOŚCI Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz.

Bardziej szczegółowo

Komentarz technik ochrony fizycznej osób i mienia 515[01]-01 Czerwiec 2009

Komentarz technik ochrony fizycznej osób i mienia 515[01]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 19 Strona 2 z 19 Strona 3 z 19 Strona 4 z 19 Strona 5 z 19 Strona 6 z 19 Strona 7 z 19 W pracy egzaminacyjnej oceniane były elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej II. Założenia do projektu

Bardziej szczegółowo

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania Przodem do kierunku jazdy? Bokiem? Tyłem? Jak ustawić wózek, aby w razie awaryjnego hamowania dziecko było jak najbardziej bezpieczne? Na te

Bardziej szczegółowo

Raport: BEZPIECZEŃSTWO NA STADIONACH EKSTRAKLASY W 2013 r.

Raport: BEZPIECZEŃSTWO NA STADIONACH EKSTRAKLASY W 2013 r. Raport: BEZPIECZEŃSTWO NA STADIONACH EKSTRAKLASY W 2013 r. SPIS TREŚCI 2 EXECUTIVE SUMMARY W STOSUNKU DO ZESZŁEGO SEZONU (PORÓWNANO OKRESY DO 21. KOLEJKI WŁĄCZNIE) 3 FENOMEN FUTBOLU OD DAWNA PRZYCIĄGA

Bardziej szczegółowo

Analiza zasadności umieszczania nieletnich w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii uwarunkowania prawne w

Analiza zasadności umieszczania nieletnich w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii uwarunkowania prawne w Analiza zasadności umieszczania nieletnich w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii uwarunkowania prawne w kontekście realiów kierowania i umieszczania nieletnich

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI ŚCIĘGOSZÓW. Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI ŚCIĘGOSZÓW. Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI ŚCIĘGOSZÓW Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Fundacja Ścięgoszów, zwana dalej Fundacją ustanowiona przez Łukasza Perkowskiego Olgę Sobkowicz zwanych dalej fundatorami, aktem

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 144/2015 Wójta Gminy Tczew z dnia 27.08.2015 r.

Zarządzenie Nr 144/2015 Wójta Gminy Tczew z dnia 27.08.2015 r. Zarządzenie Nr 144/2015 Wójta Gminy Tczew z dnia 27.08.2015 r. Tczew. w sprawie wprowadzenia zasad utrzymania placów zabaw stanowiących własność Gminy Na podstawie art.30 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

U K S. Zaproszenie na VI Turniej Białowieskich Zakładów Pracy w Piłce Siatkowej o Puchar Wójta Gminy Białowieża

U K S. Zaproszenie na VI Turniej Białowieskich Zakładów Pracy w Piłce Siatkowej o Puchar Wójta Gminy Białowieża U K S Olimpijczyk Białowieża Białowieża 30.01.2012r. Zaproszenie na VI Turniej Białowieskich Zakładów Pracy w Piłce Siatkowej o Puchar Wójta Gminy Białowieża UKS Olimpijczyk Białowieża wraz z Dyrekcją

Bardziej szczegółowo

Regulamin Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej

Regulamin Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej Regulamin Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej Podstawę prawną Regulaminu Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej zwanego dalej Walnym Zebraniem

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział 1. Rozdział 2. XIII Przedmowa do wydania polskiego 1Przedmowa

Spis treści. Rozdział 1. Rozdział 2. XIII Przedmowa do wydania polskiego 1Przedmowa Spis treści XIII Przedmowa do wydania polskiego 1Przedmowa Rozdział 1 8 Badanie tajemnic psychiki i zachowania 11 Psychologia: definicje, cele i zadania 20 Historyczne podstawy psychologii 23 Wspó³czesne

Bardziej szczegółowo

PRZEBIEG TURNIEJU NAGRODY. PRZEPISY GRY obowiązuje zakaz gry we wkrętach.

PRZEBIEG TURNIEJU NAGRODY. PRZEPISY GRY obowiązuje zakaz gry we wkrętach. REGULAMIN 1. Organizatorem turnieju jest Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Kętrzynie. 2. Celem turnieju jest: propagowanie zdrowego stylu życia; wychowanie poprzez sport; promowanie piłki nożnej wśród

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA

REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Regulamin Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Polska Unia Ubocznych Produktów Spalania

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE Dotyczące zakupu bawełnianych koszulek dziecięcych T-shirt z nadrukiem

ZAPYTANIE OFERTOWE Dotyczące zakupu bawełnianych koszulek dziecięcych T-shirt z nadrukiem ZAPYTANIE OFERTOWE Dotyczące zakupu bawełnianych koszulek dziecięcych T-shirt z nadrukiem Szanowni Państwo, Polski Związek Lekkiej Atletyki z siedzibą w Warszawie zaprasza do złożenia oferty w postępowaniu

Bardziej szczegółowo

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP Warszawa, dnia 04 września 2015 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP W związku z interpelacją nr 34158 posła Jana Warzechy i posła

Bardziej szczegółowo

Regulamin imprezy Neptunalia 2013 Kampus Oliwa UG, 24, 25 maja 2013

Regulamin imprezy Neptunalia 2013 Kampus Oliwa UG, 24, 25 maja 2013 Regulamin imprezy Neptunalia 2013 Kampus Oliwa UG, 24, 25 maja 2013 1. Uczestnicy mają prawo wstępu na teren imprezy : 24 maja od godziny 18.00 25 maja od godziny 18.00 2. Uczestnicy mogą przebywać na

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zwołaniu Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki ELKOP S.A.

Ogłoszenie o zwołaniu Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki ELKOP S.A. Ogłoszenie o zwołaniu Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki ELKOP S.A. Zarząd ELKOP S.A. z siedzibą w Chorzowie (41-506) przy ul. Józefa Maronia 44, spółki wpisanej do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji dzia Rocznego Planu Wspomagania

Sprawozdanie z realizacji dzia Rocznego Planu Wspomagania Za cznik nr 13 Sprawozdanie z realizacji dzia Rocznego Planu Wspomagania w obszarze: Efekty Oferta : Rodzice s partnerami szko y w projekcie: Bezpo rednie wsparcie rozwoju szkó poprzez wdro enie zmodernizowanego

Bardziej szczegółowo

Twój rodzaj CV. Jak wybrać odpowiedni rodzaj CV w zależności od doświadczenia i celu zawodowego?

Twój rodzaj CV. Jak wybrać odpowiedni rodzaj CV w zależności od doświadczenia i celu zawodowego? Twój rodzaj CV Jak wybrać odpowiedni rodzaj CV w zależności od doświadczenia i celu zawodowego? Odpowiedz sobie na pytanie: Na czym polega fenomen dobrego CV jakie informacje powinny być widoczne w dokumencie

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2015

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2015 Załącznik do Uchwały Nr 47/IX/11 Rady Miejskiej Łomży z dnia 27 kwietnia.2011 r. MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2015 ROZDZIAŁ I

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym Województwa Wielkopolskiego Nr 127 13535 2351 UCHWA A Nr XVIII/152/08 RADY POWIATU GOSTYÑSKIEGO z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie: zasad i trybu przyznawania, wstrzymywania i cofania oraz wysokoœci stypendiów

Bardziej szczegółowo

Postrzeganie reklamy zewnętrznej - badania

Postrzeganie reklamy zewnętrznej - badania Według opublikowanych na początku tej dekady badań Demoskopu, zdecydowana większość respondentów (74%) przyznaje, że w miejscowości, w której mieszkają znajdują się nośniki reklamy zewnętrznej (specjalne,

Bardziej szczegółowo

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta BYCZYNA na lata 2015-2020

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta BYCZYNA na lata 2015-2020 Rewitalizacja zgodnie z definicją, jaką podaje słownik języka polskiego to odbudowa zniszczonych budynków lub dzielnic miasta. Samo słowo rewitalizacja z łaciny oznacza re- na powrót + vita- życie = ożywienie

Bardziej szczegółowo

tróżka Źródło: www.fotolia.pl

tróżka Źródło: www.fotolia.pl Ogród na tarasie Wiele bylin przeżywa właśnie pełnię swego rozkwitu, ale nie jest jeszcze za późno, aby dosadzić nowe efektowne rośliny i wzbogacić swój taras niezwykłymi aranżacjami. tróżka Źródło: www.fotolia.pl

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 18/2009 WÓJTA GMINY KOŁCZYGŁOWY z dnia 4 maja 2009 r.

ZARZĄDZENIE Nr 18/2009 WÓJTA GMINY KOŁCZYGŁOWY z dnia 4 maja 2009 r. ZARZĄDZENIE Nr 18/2009 WÓJTA GMINY KOŁCZYGŁOWY z dnia 4 maja 2009 r. w sprawie ustalenia Regulaminu Wynagradzania Pracowników w Urzędzie Gminy w Kołczygłowach Na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Świętokrzyski Związek Piłki Nożnej ul. Ściegiennego 8, 25-033 Kielce tel.: 41 361-47-29, 41 361-91-79 SPRAWOZDANIE SĘDZIEGO

Świętokrzyski Związek Piłki Nożnej ul. Ściegiennego 8, 25-033 Kielce tel.: 41 361-47-29, 41 361-91-79 SPRAWOZDANIE SĘDZIEGO Świętokrzyski Związek Piłki Nożnej ul. Ściegiennego 8, 2-033 Kielce tel.: 41 31-4-29, 41 31-91-9 SPRAWOZDANIE SĘDZIEGO III liga IV liga Klasa Okręgowa Klasa A gr. Klasa B gr. III Liga Kobiet Puchar Polski

Bardziej szczegółowo

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników poradnik dla bezpoêredniego prze o onego wprowadzanego pracownika WZMOCNIENIE ZDOLNOÂCI ADMINISTRACYJNYCH PROJEKT BLIèNIACZY PHARE PL03/IB/OT/06 Proces

Bardziej szczegółowo

Zasady wizualizacji PROW 2014-2020

Zasady wizualizacji PROW 2014-2020 Zasady wizualizacji PROW 2014-2020 Materiał opracowany przez Instytucja Zarządzająca PROW 2014-2020 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

Czy ofiary wypadków mogą liczyć na pomoc ZUS

Czy ofiary wypadków mogą liczyć na pomoc ZUS Czy ofiary wypadków mogą liczyć na pomoc ZUS Autor: Bożena Wiktorowska Ze względu na to, że podwładny uległ wypadkowi przy pracy, za okres niezdolności do pracy spowodowanej tym wypadkiem nie zachowuje

Bardziej szczegółowo