Systemy Operacyjne. Sem. Zimowy 2007/2008 Dr Piotr Smejda htttp://piotrsmejda.wshe.lodz.pl student

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Systemy Operacyjne. Sem. Zimowy 2007/2008 Dr Piotr Smejda E-mail: piotr@wshe.lodz.pl. htttp://piotrsmejda.wshe.lodz.pl student"

Transkrypt

1 Systemy Operacyjne Sem. Zimowy 2007/2008 Dr Piotr Smejda htttp://piotrsmejda.wshe.lodz.pl student 1

2 Literatura: A. Silberschatz, P.B. Galvin, G. Gagne, Podstawy systemów operacyjnych, wydanie szóste, WNT 2005; wydanie siódme, WNT

3 Ogólny plan wykładu (7 h lekcyjnych) Wprowadzenie i przegląd. Struktury systemów komputerowych. Struktury systemów operacyjnych. Zarządzanie procesami. Zarządzanie zasobami pamięci.. Zarządzanie operacjami wejścia-wyjścia. Ochrona i bezpieczeństwo. Przykłady systemów: linux, winnt/2000/xp/vista i inne 3

4 Wprowadzenie System komputerowy: sprzęt (ang. hardware) dostarcza podstawowe zasoby systemu komputerowego: procesor (jednostka centralna, ang. central processing unit CPU), pamięć, urządzenia wejścia-wyjścia (WE/WY) itd. System operacyjny nadzoruje i koordynuje posługiwanie się sprzętem przez różne programy aplikacyjne (użytkowe) szczegóły później Programy aplikacyjne (kompilatory, systemy baz danych, gry komputerowe, programy dla biznesu) Określają sposoby użycia zasobów systemu do rozwiązywania zadań stawianych przez użytkowników Użytkownicy (ludzie, maszyny, inne komputery). 4

5 Schemat systemu komputerowego 5

6 Co to jest System Operacyjny? System operacyjny program, który działa jako pośrednik między użytkownikiem komputera a sprzętem komputerowym. Zadania systemu operacyjnego: Zarządzanie zasobami komputera: procesory, pamięć, urządzenia wejścia wyjścia, porty komunikacyjne itd. Ukrywanie szczegółów sprzętowych przez tworzenie abstrakcyjnych obiektów (maszyn wirtualnych). Tworzenie środowiska, w którym użytkownik może wydajnie i wygodnie wykonywać programy. 6

7 Historia SO I. Systemy komputerów głównych (Mainfraime Systems) A) Wczesne systemy (lata 1950-te) Struktura: duże maszyny obsługiwane przy pomocy konsoli; system jednoużytkownikowy; programista/użytkownik jako operator; taśmy papierowe i karty perforowane jako nośniki. Wczesne oprogramowanie: asemblery, kompilatory, programy ładujące ( loaders); biblioteki typowych funkcji; sterowniki urządzeń Zalety wysoki poziom bezpieczeństwa. Wady nieefektywne wykorzystanie drogich zasobów: niski poziom wykorzystania CPU, znaczący czas potrzebny na czynności operatorskie. 7

8 B) Proste systemy wsadowe (Simple Batch Systems) Konieczne zatrudnienie operatora (użytkownik operator). Użytkownik przygotowuje zadanie (na kartach perforowanych) i przekazuje je operatorowi. Operator uruchamia zadanie i wyniki zwraca użytkownikowi. Zalety większa przepustowość Wady niska wydajność: długi czas obiegu zadania; 8

9 C) Wieloprogramowe systemy wsadowe Wiele zadań rezyduje w tym samym czasie w pamięci, a procesor jest im odpowiednio przydzielany (współbieżność); Niezbędne cechy systemu operacyjnego: Szeregowanie zadań decydowanie, które zadania z puli zadań mają być załadowane do pamięci operacyjnej. Zarządzanie pamięcią system musi alokować pamięć dla wielu zadań. Planowanie przydziału procesora (CPU scheduling) system musi wybrać do uruchomienia jedno spośród wielu zadań w pamięci. Ochrona zadań na wszystkich etapach pobytu w systemie. Alokowanie urządzeń, dostarczanie procedur WE/WY. Zalety: Wydajne wykorzystanie zasobów (CPU, pamięć operacyjna, urządzenia zewnętrzne). Wady: Użytkownik nie może ingerować w zadanie w trakcie jego wykonywania, np. reagować na błędy kompilacji, nie może na bieżąco testować programu itd. Długi obieg zadania od złożenia programu do odebrania wyników. 9

10 D) Systemy z podziałem czasu ( Time-Sharing Systems) Procesor wykonuje na przemian wiele różnych zadań (wielozadaniowość, ang. multitasking), a przełączenia następują tak często, że użytkownicy mogą na bieżąco współdziałać z programami podczas ich wykonywania. Możliwość pracy interakcyjnej użytkownik wydaje bezpośrednio instrukcje systemowi lub programowi i otrzymuje natychmiastowe odpowiedzi (zazwyczaj przy użyciu klawiatury i ekranu monitora). Bezpośrednio dostępny systemu plików (on-line file system) użytkownik ma bezpośredni dostęp do plików z programami i danymi (zazwyczaj na dysku). Wymiana zadania pomiędzy pamięcią a dyskiem w trakcie jego wykonywania (swapping). Tworzenie pamięci wirtualnej (virtual memory), tzn. rozszerzenie pamięci operacyjnej pamięcią dyskową umożliwienie wykonywania zadań nie mieszczących się w pamięci operacyjnej. Wielu użytkowników może równocześnie dzielić jeden komputer każdy z nich odnosi wrażenie jakby dysponował swoim własnym. 10

11 Wieloprogramowość i podział czasu procesora to podstawowe cechy współczesnych systemów operacyjnych. 11

12 2. Systemy biurkowe Początkowo: Komputery osobiste (W latach 1970-tych. Brak potrzeby maksymalizowania wykorzystania CPU i urządzeń zewnętrznych. Mniej istotna ochrona plików, pamięci. Nacisk na maksimum wygody użytkownika i szybkość kontaktu z użytkownikiem. Systemy operacyjne: MS-DOS, wczesne Microsoft Windows, Apple Macintosh. Później: Sieci komputerowe, Internet zmiana podejścia do kwestii ochrony i bezpieczeństwa ( konieczność ochrony danych, systemów). Szybkie mikroprocesory, duże pamięci możliwość zastosowania cech systemów dużych komputerów (wielozadaniowość itd.). Nowa generacja systemów operacyjnych dla PC: Microsoft Windows NT/2000/XP, IBM OS/2, Apple Macintosh ), Linux. 12

13 III. Systemy wieloprocesorowe ( Multiprocessor Systems) Systemy wieloprocesorowe z więcej niż jednym CPU w ścis³ej komunikacji między sobą. procesory dzielą szynę systemową i zegar, czasami pamięć i urządzenia peryferyczne, komunikacja zwykle odbywa się przez pamięć dzieloną. Zalety: większa przepustowość, większa niezawodność (łagodna degradacja, tolerancja na awarie), ekonomika skali (oszczędność). Wieloprzetwarzanie symetryczne ( symmetric multiprocessing: SMP): Każdy procesor wykonuje identyczną kopię systemu operacyjnego. Wiele procesów może być wykonywanych równocześnie bez spadku wydajności. Systemy: Sun Solaris, Linux, MS Windows 2000/XP, Mac OS X. Wieloprzetwarzanie asymetryczne (asymmetric multiprocessing): Każdy procesor ma przydzielone specyficzne zadanie; procesor g³ówny master) szereguje i przydziela pracę procesorom podrzędnym (slaves). Częściej spotykana w bardzo dużych systemach. 13

14 IV. Systemy rozproszone ( Distributed Systems) Systemy luźno powiązane (loosely coupled) każdy procesor ma swoją w³asną pamięć lokalną; procesory komunikują się między sobą za pomocą różnych linii komunikacyjnych (np. szybkie szyny danych, linie telefoniczne). Zalety: podział zasobów (w różnych miejscach można mieć różne zasoby), przyspieszanie obliczeń (rozdzielanie obliczeń między wiele procesorów, używanie mniej obciążonych komputerów tzw. dzielenie obciążeń), niezawodność ( awaria jednego komputera nie wstrzymuje pracy pozosta³ych), komunikacja ( wymiana informacji, plików itd. między węz³ami). Ogromnie zyskały na znaczeniu w ostatnich latach, a w przyszłości powinny jeszcze bardziej się rozwijać coraz szybsze itańsze linie komunikacyjne! Internet, a w szczególności WorldWideWeb ( Sieci komputerowe: lokalne (LAN), miejskie (MAN), rozleg³e (WAN), technologie bezprzewodowe sieci ma³oobszarowe ( Systemy klient-serwer: systemy serwerów obliczeń, systemy serwerów plików. Systemy Peer-to-Peer (P2P): systemy wymiany plików, np. Napster, Gnutella. Rozproszone systemy operacyjne: systemy w bliskiej komunikacji przez sieć. 14

15 V. Systemy klastrowe V. Systemy klastrowe (zgrupowane) (Cluster Systems) Wed³ug ogólnie akceptowanej definicji zgrupowane w klaster komputery dzielą pamięć dyskową i są blisko ze sobą powiązane poprzez sieć LAN. Różnią się od systemów równoleg³ych tym, że z³ożone są z dwu lub więcej indywidualnych systemów sprzężonych razem. Zwykle są używane w celu dostarczania serwisów wysokiego poziomu dostępności tj. takich serwisów, które będą dostępne nawet gdy jeden lub więcej systemów w klastrze ulegnie awarii. Tryb asymetryczny: jeden komputer pozostaje w pogotowiu ( hot-standby host) monitorując aktywne serwery aplikacji gdy któryś z nich ulegnie awarii, wówczas przejmuje jego rolę. Tryb symetryczny: wszystkie komputery klastra działają jako aktywne serwery aplikacji i zarazem monitorują się nawzajem na wypadek awarii. 15

16 Inne rodzaje klastrów: klastry równoległe: wiele komputerów ma dostęp do tych samych danych w dzielonej pamięci masowej klastry w sieciach rozleg³ych, np. storage-area networks ( SAN) wiele różnych systemów pod³ączonych do wielu jednostek pamięci masowej poprzez WAN. 16

17 VI. Systemy czasu rzeczywistego ( Real-Time Systems) Używane jako sterowniki urządzeń o ściśle określonym celu. Surowe wymagania czasowe. Rygorystyczne systemy czasu rzeczywistego (hard real-time systems): pamięć pomocnicza ma³a lub jej brak, dane przechowywane w pamięci o krótkim czasie dostępu lub pamięci tylko do odczytu (ROM); W konflikcie z systemami z podzia³em czasu dlatego nie są realizowane w uniwersalnych systemach operacyjnych. Zastosowania do sterowania procesami przemys³owymi, nadzorowania eksperymentów naukowych, obrazowania badań medycznych itd. Łagodne systemy czasu rzeczywistego (soft real-time systems): krytyczne zadanie do obs³ugi w czasie rzeczywistym otrzymuje pierwszeństwo przed innymi zadaniami,³agodniejsze wymagania czasowe mogą występować pewne opóźnienia. Zastosowania w technikach multimedialnych, wirtualnej rzeczywistości, zaawansowanych projektach badawczych wymagających systemów operacyjnych o rozbudowanych w³aściwościach. Znajdują się w większości wspó³czesnych systemów operacyjnych, 17

18 VII. Systemy kieszonkowe ( Handheld Systems) Personal digital assistants (PDA), takie jak Palm, Pocket-PC, telefony komórkowe W porównaniu np. z komputerem PC dysponują niewielką pamięcią, wolnym procesorem, małym ekranem Ograniczenia w funkcjonalności są równoważone przez ich wygodę i przenośność (obecnie powszechny jest również dostęp do Internetu). Użyteczność i rola systemów kieszonkowych ciągle wzrasta! Wędrówka cech Wiele własności dawnych systemów operacyjnych, opracowanych np. dla komputerów g³ównych (mainfraimes), zostało zaadaptowanych przez późniejsze systemy operacyjne, np. dla PC, a nawet dla PDA. Znajomość historii rozwoju systemów operacyjnych jest bardzo przydatna W zrozumieniu współczesnych systemów (niektóre idee się odradzają). 18

19 Działanie systemu komputerowego CPU i sterowniki urządzeń (device controllers) są połączone wspólną szyną systemową (system bus). CPU i sterowniki mogą działać współbieżnie. Każdy sterownik odpowiada za określony typ urządzenia ( np. napędy dysków, monitor, USB itd.). Każdy sterownik ma swój lokalny bufor. CPU przesyła dane między pamięcią operacyjną a lokalnymi buforami. Operacje wejścia-wyjścia odbywają się między urządzeniami a lokalnymi buforami sterowników. Sterownik informuje CPU o zakończeniu swojej operacji za pomocą przerwania (interrupt). 19

20 Struktura wejścia-wyjścia ( WE/WY) Przed operacją WE/WY CPU określa zawartość rejestrów w sterowniku. Sterownik sprawdza stan swoich rejestrów, aby określić rodzaj działania, a następnie wykonuje to działanie ( np. dla operacji czytania przesyła dane z urządzenia do swojego lokalnego bufora). O zakończeniu działania sterownik informuje CPU za pomocą przerwania. Synchroniczne WE/WY (synchronous I/O) CPU czeka na zakończenie operacji WE/WY. Wada: Nieefektywne wykorzystanie CPU i urządzeń WE/WY Asynchroniczne WE/WY (asynchronous I/O) rozpoczęcie operacji WE/WY i kontynuowanie działań systemu operacyjnego lub programu użytkownika bez czekania na zakończenie. Przy asynch. WE/WY ważna jest Tablica stanów urządzeń (device status table) określająca typ urządzeń, ich adresy i stany (wolne, zajęte, ) potrzebna do obsługi wielu urządzeń. Oraz Kolejka oczekujących zamówień dla każdego urządzenia do obsługi zamówień wielu procesów. Zalety: Efektywniejsze wykorzystanie CPU i urządzeń WE/WY. Na koniec procedura obsługi przerwania urządzenia WE/WY zwraca sterowanie do programu użytkownika, do pętli czekania, etc. 20

21 Struktura pamięci Pamięć operacyjna lub główna (main memory) jedyny wielki obszar pamięci dostępny bezpośrednio procesorowi (za pośrednictwem szyny pamięci) Pamięć pomocnicza (secondary storage) rozszerzenie pamięci operacyjnej dające możliwość trwałego przechowywania dużej ilości danych (dyski magnetyczne, taśmy magnetyczne, pamięci elektroniczne typu Flash). Dysk magnetyczny metalowa lub szklana płyta pokryta materiałem magnetycznym; powierzchnia logicznie podzielona na ścieżki (tracks), a te z kolei na sektory (sectors); wiruje z dużą prędkością w napędzie dysku; połączony z komputerem wiązką przewodów zwaną szyną WE/WY; sterownik dysku i sterownik macierzysty (po stronie szyny WE/WY) nadzorują przesyłanie danych między dyskiem a komputerem ( sterowniki dysków mają zwykle pamięć podręczną, która jest używana do przesyłania danych z dysku lub na dysk). Taśma magnetyczna taśma pokryta materiałem magnetycznym, znajduje się na szpuli i przewija się do przodu lub do tyłu pod głowicą odczytująco-zapisującą; znacznie wolniejsza od dysku, ale może być kilkakrotnie pojemniejsza; używana głównie do przechowywania rzadko używanych danych (np. archiwizacja, kopie zapasowe, czyli tzw. backup). Pamięci typu Flash elektroniczne urządzenie pamięci nieulotnej; pojemność do kilkudziesięciu GB (dziś), duża szybkość dostępu. Czy wyprą twarde dyski? (laptopy) 21

22 Pamięć jest to tablica oznaczona adresami słów lub bajtów Każdy proces działający w komputerze wymaga pamięci operacyjnej do przechowywania kodu swego programu i danych które przetwarza. Dane, które przetwarza proces reprezentowane są przez zmienne programu. Przez zmienną programu rozumie się obszar pamięci o ustalonym adresie początkowym i długości, do którego można odwoływać się z programu poprzez symbol zwany nazwą zmiennej. Każda zmienna posiada swój typ, definiowany jako zbiór, którego elementy mogą być kodowane przez wartości zmiennej, np. typ char języka C koduje znaki zbioru ASCII lub liczby z przedziału -128 do 127. Typ decyduje o długości obszaru przeznaczonego na zmienną. Ważnymi typami zmiennych są zmienne wskaźnikowe. Przechowują one adresy (adresy początku obszaru) innych zmiennych. 22

23 Z punktu widzenia zarządzania pamięcią wyróżnia się trzy klasy zmiennych:. Zmienne statyczne - są tworzone przy starcie procesu i istnieją przez cały czas jego życia. Określenie statyczna odnosi się do sposobu gospodarowania pamięcią tej zmiennej - rezerwuje się ją przy starcie a zwalnia przy końcu procesu. Przez cały czas życia procesu dany obszar pamięci wykorzystywany jest w ten sam sposób - na przechowywanie aktualnej wartości danej zmiennej.. Zmienne lokalne podprogramów zwane też automatycznymi - są tworzone dla każdego wywołania podprogramu i usuwane po jego zakończeniu.. Zmienne dynamiczne - są tworzone i usuwane w miarę potrzeby. 23

24 wyróżnia się trzy zasadnicze grupy obszarów pamięci, z których korzysta proces:. Obszary zajmowane przez kod programu i biblioteki. Na pamięci wchodzącej w skład tych obszarów po załadowaniu programu (lub biblioteki) procesor wykonuje jedynie operacje odczytu. Obszary te mogą być wspólne dla różnych procesów wykonujących ten sam program, lub korzystających z tej samej biblioteki ładowanej dynamicznie.. Obszary zajmowane przez prywatne dane programu, w tym zmienne statyczne i dynamiczne. Obszar ten jest inicjowany przy starcie procesu początkowymi wartościami zmiennych globalnych (często zerami). W trakcie życia procesu dokonywane są zarówno operacje odczytu jak i zapisu. Obszar przechowujący zmienne dynamiczne nazywany jest stertą. Tworzenie i niszczenie zmiennych dynamicznych może powodować zwiększanie się i zmniejszanie tego obszaru w trakcie życia procesu. Każdy proces wymaga własnego obszaru prywatnych danych. Jeżeli proces składa się z wątków, wątki współdzielą obszar danych procesu.. Obszar stosu. W obszarze tym zapamiętuje się adresy powrotów z podprogramów oraz przechowuje zmienne lokalne (dla każdego wywołania podprogramu tworzony jest jego własny komplet zmiennych lokalnych). Obszar ten jest rezerwowany w pamięci przy starcie procesu. Z początku jest pusty. Wypełnia się i opróżnia w miarę jak wywoływane i kończone są poszczególne podprogramy. Każdy wątek wymaga własnego obszaru stosu. 24

25 Logiczna i fizyczna przestrzeń adresowa 1. Adresem fizycznym komórki nazywamy adres, jaki wysyła na magistralę adresową procesor, aby odwołać się do tej komórki. Każda komórka pamięci operacyjnej ma swój niezmienny adres fizyczny. Każdy adres fizyczny odnosi się zawsze do tej samej komórki pamięci lub jest zawsze błędny. Adresem logicznym (lub wirtualnym) nazywamy adres jakim posługuje się program, aby odwołać się do zmiennej lub instrukcji. Adres logiczny może odnosić się zarówno do komórki pamięci operacyjnej jak i słowa maszynowego zapisanego na dysku. Przypisanie adresu logicznego do konkretnej komórki pamięci, czy konkretnego miejsca na dysku jest inne dla każdego procesu i może się zmieniać w trakcie jego życia. Pamięć operacyjna dzielona jest na ramki, to jest spójne obszary o stałym rozmiarze zwanym wielkością ramki. Przestrzeń adresów wirtualnych dzielona jest na strony, to jest spójne obszary o stałym rozmiarze zwanym wielkością strony. Wielkość strony równa się wielkości ramki i jest wielokrotnością rozmiaru sektora dyskowego. Wielkość strony jest rzędu 1kB, i tak, w systemie VMS wynosi ona 512B, w Linuksie - 1kB a. 25

26 Odwzorowywanie adresów logicznych na fizyczne dokonywane jest przez jednostkę zarządzania pamięcią (memory management unit MMU) jest to urządz. Sprzętowe Do każdego adresu generowanego przez proces użytkownika w chwili odwołania się do pamięci dodawana jest wartość rejestru przemieszczenia Program użytkownika działa na adresach logicznych i nigdy nie ma do czynienia z adresami fizycznymi 26

27 Wymiana (ang. swapping): Proces może zostać czasowo wysłany z pamięci głównej do zewnętrznej, a po jakimś czasie sprowadzony ponownie do pamięci głównej Jako pamięć zewnętrzna na potrzeby wymiany służy duży szybki dysk z dostępem bezpośrednim. Główny narzut: czas transmisji. różne wersje wymiany są realizowane w wielu systemach, np. w różnych wersjach Uniksa czy Microsoft Windows. 27

28 Techniki zarządzania pamięcią Alokacja ciągła Przydział pojedynczego obszaru Pamięć podzielona na dwa obszary: dla rezydującego systemu operacyjnego i dla użytkownika. Rejestr bazowy (relokacji) i graniczny służą do ochrony oraz do dynamicznej translacji adresów logicznych na fizyczne. Np. IBM PC: BIOS (programy sterujące urządzeń) w ROM-ie (górne adresy), SO w RAM-ie (dolne adresy). Przydział wielu obszarów W systemach wieloprogramowych w pamięci równocześnie przebywa wiele programów, każdy we własnym obszarze. Metoda stref statycznych: pamięć jest na stałe podzielona na obszary o ustalonej wielkości (np. IBM OS/360 MFT). Metoda stref dynamicznych: liczba i wielkość stref zmienia się dynamicznie (np. IBM OS/360 MVT). Dziura: wolny obszar pamięci; dziury różnych rozmiarów są rozrzucone po pamięci. 28

29 Strategia wyboru wolnego obszaru: Pierwszy pasujący (ang. first fit): przydziela pierwszy obszar o wystarczającej wielkości (następny pasujący: szukanie rozpoczyna się od miejsca, w którym ostatnio zakończono szukanie); z reguły krótszy czas szukania. Najlepiej pasujący (ang. best fit): przydziela się najmniejszy z dostatecznie dużych obszarów; wymaga przeszukania całej listy (o ile nie jest uporządkowana wg rozmiaru); pozostająca część obszaru jest najmniejsza. Najgorzej pasujący (ang. worst fit): przydziela się największy obszar; wymaga przeszukania całej listy; pozostająca część obszaru jest największa. Pierwszy pasujący i najlepiej pasujący są zwykle lepsze w terminach czasu i wykorzystania pamięci. Fragmentacja zewnętrzna: suma wolnych obszarów w pamięci wystarcza na spełnienie żądania, lecz nie stanowi spójnego obszaru. Fragmentacja wewnętrzna: przydzielona pamięć może być nieco większa niż żądana. Różnica między tymi wielkościami znajduje się wewnątrz przydzielonego obszaru, lecz nie jest wykorzystywana. Redukowanie fragmentacji zewnętrznej przez defragmentację: umieszczenie całej wolnej pamięci w jednym bloku; możliwe tylko w przypadku, gdy adresy są wiązane w czasie wykonania; różne strategie defragmentacji; 29

30 Techniki zarz. Pamięcią cd Stronicowanie Pamięć fizyczna jest podzielona na bloki jednakowego rozmiaru, zwane ramkami (rozmiar ramki jest potęgą 2, między 512 bajtów a 8 MB). Logiczna przestrzeń adresowa procesu jest podzielona na bloki o rozmiarze takim jak ramki, zwane stronami. Strony przebywają w pamięci pomocniczej, są sprowadzane do pamięci głównej i umieszczane w wolnych ramkach (program o n stronach potrzebuje n ramek); strony nie muszą zajmować ciągłego obszaru fizycznego. Występuje fragmentacja wewnętrzna, brak fragmentacji zewnętrznej (małe ramki to mniejsza fragmentacja wewnętrzna, ale większy narzut na tablice stron). System przechowuje informacje o wolnych ramkach (w tablicy ramek). Tablica stron procesu służy do odwzorowywania adresów logicznych w adresy fizyczne. Adres logiczny składa się z dwóch części: numer strony (p) - służy jako indeks w tablicy stron, przesunięcie w stronie (d) - numer bajtu w stronie. 30

31 Procesy i wątki 31

32 Jak nazywamy czynności procesora? 1. System wsadowy: zadaniami (jobs) 2. Systemy z podziałem czasu: programy użytkownika (user programs) lub prace (tasks) 3. Terminy: zadanie i proces używane są zamiennie;preferowany jest jednak termin proces 4. Proces wykonywany program; musi on być wykonywany sekwencyjnie 32

33 W skład procesu wchodzi: Kod programu Licznik rozkazów Stos procesu dane tymczasowe Sekcja danych zmienne globalne STAN PROCESU Wykonujący się proces zmienia swój stan. Może on znajdować się w jednym z następujących stanów: 33

34 Nowy proces został utworzony Aktywny są wykonywane instrukcje Oczekiwanie proces czeka na wystąpienie jakiegoś zdarzenia (np.. Operacji we/wy) Gotowy - proces czeka na przydział procesora Zakończony proces zakończył działanie W każdej chwili w procesorze tylko jeden proces może być aktywny, ale wiele procesów może być gotowych do działania lub oczekujących 34

35 Kolejki i priorytety Procesy oczekujące na zwolnienie procesora mogą mieć różną ważność. Przykład: proces dokonujący pomiaru w toczącym się eksperymencie, edytor teksu, proces systemowy uruchomiony celem zrobienia okresowych porządków zadanie symulacji numerycznej jakiegoś układu fizycznego wykonywane długi czas w tle. Pierwsze dwa procesy przez większość czasu oczekują na zajście operacji wejścia wyjścia, a gd już to nastąpi, powinny natychmiast reagować, z kolei dwa ostatnie wykorzystują głównie czas procesora, ale nie są na tyle pilne, by nie mogły ustępować w razie potrzeby innym. W zależności od pilności zadania i jego dotychczasowego przebiegu, system operacyjny nadaje procesowi priorytet. Im mniejszą liczbą jest wyrażony, tym lepiej z punktu widzenia procesu - ma więksy dostęp do procesora. Dla każdego priorytetu tworzona jest osobna kolejka procesów gotowych do wykonania. Dopóki w kolejce o priorytecie wyrażonym mniejszą liczbą czekają procesy, prcesy z kolejki większego priorytetu nie będą wykonywane. 35

36 Najmniejsze priorytety są zarezerwowane dla użytku systemu operacyjnego, są one do tego stopnia uprzywilejowane, że procesy wykonujące się z tymi priorytetami nie są wywłaszczane. Stąd też są używane jedynie w wyjątkowych okolicznościach przez krótkie procedury systemowe. Użytkownik ma zwykle możliwość wyboru priorytetu dla uruchamianego procesu, jednakże jest w swym wyborze ograniczony "z dołu". System operacyjny rezerwuje sobie możliwość zmiany priorytetu w trakcie działania procesu, celem wyrównania szans różnych procesów. 36

37 Wątki Niektóre systemy operacyjne dopuszczają współbieżność w ramach jednego procesu. Określa się wówczas wątek jako jednostkę wykonania. Każdy wykonujący się proces ma przynajmniej jeden wątek, każdy wątek wykonuje się w ramach jednego procesu. Wątki konkurują ze sobą o czas procesora. Pozostałe zasoby przydzielane są na rzecz procesu. System operacyjny zostawia programiście aplikacji wolną rękę w rozstrzyganiu konfliktów pomiędzy wątkami o dostęp do zasobów przydzielonych procesowi. 37

38 System operacyjny nazywamy wielowątkowym, jeżeli dopuszcza istnienie wielu wątków wykonania w ramach jednego procesu. Przykłady systemów wielowątkowych: Windows 2000 i następne niektóre odmiany Uniksa. W systemach nie będących wielowątkowymi pojęcie wątku i prcesu utożsamia się. 38

39 Kontekst procesu Aby proces/wątek mógł być wznowiony od miejsca w którym przerwane zostało jego wykonanie, należy zachować pewne informacje o stanie procesora w chwili przerywania działania procesu. Zbiór wszystkich informacji niezbędnych do podjęcia prez proces działania z miejsca, w którym się znajduje nazywamy kontekstem procesu. Kontekst procesu składa się z: 1. wskaźnika instrukcji, 2. rejestru flag stanu 3. wskaźnika stosu. W przypadku systemów z pamięcią wirtualną w skład kontekstu wchodzą tablice stron. 39

40 Kolejki szeregowania procesów kolejka zadań - zbiór wszystkich procesów w systemie kolejka gotowych - zbiór wszystkich procesów umieszczonych w pamięci głównej, gotowych i czekających na wykonanie kolejki do urządzeń - zbiór procesów czekających na określone urządzenie wejścia-wyjścia 40

41 Szeregowanie procesów- rodzaje szeregowanie długoterminowe - wybór procesów, które przejdą do kolejki gotowych; wykonywane rzadko (sekundy, minuty); może być wolne; szeregowanie krótkoterminowe - wybór następnego procesu do wykonania i przydział CPU; wykonywane często (milisekundy); - musi być szybkie Czasami dochodzi szeregowanie średnioterminowe: wymiana (swapping) czyli czasowe usuwanie zadania w całości z pamięci głównej do pomocniczej 41

42 Inny podział procesów zorientowane na wejście-wyjście - spędzają więcej czasu wykonując wejście-wyjście niż obliczenia; wiele krótkich odcinków czasu zapotrzebowania na CPU zorientowane na obliczenia - spędzają więcej czasu wykonując obliczenia; kilka bardzo długich odcinków czasu zapotrzebowania na CPU 42

43 Tu skonczylem Wykonanie procesu przebiega cyklicznie: fazy zapotrzebowania na CPU przeplatają się z fazami zapotrzebowania na wejście- wyjście Rozkład faz zapotrzebowania na CPU powinien mieć wpływ na dobór algorytmu szeregowania procesów 43

44 Na czym polega działanie procesu szeregującego (krótkoterminowo) - - wybiera spośród procesów gotowych i umieszczonych w pamięci jeden i przydziela mu procesor Decyzję podejmuje się gdy proces: 1. przechodzi ze stanu wykonywany do stanu oczekujący 2. przechodzi ze stanu wykonywany do stanu gotowy 3. przechodzi ze stanu oczekujący do stanu gotowy 4. kończy się Szeregowanie bez wywłaszczania: 1 i 4 Szeregowanie z wywłaszczaniem: pozostałe 44

45 Ważnym elementem w szeregowaniu jest Dyspozytor (dispatcher) Przekazuje procesor procesowi wybranemu przez proces szeregujący; jego obowiązki to: przełączanie kontekstu przełączenie do trybu użytkownika wykonanie skoku do odpowiedniego adresu w programie użytkownika w celu wznowienia wykonania programu Przy tej operacji występuje opóźnienie związane z działaniem dyspozytora - czas potrzebny dyspozytorowi na zatrzymanie jednego procesu i uruchomienie innego 45

46 Kryteria szeregowania procesów: Wykorzystanie CPU - procent czasu zajętości CPU (max ) Przepustowość - liczba procesów, które zakończyły wykonanie w jednostce czasu (max) Czas obrotu - czas potrzebny na wykonanie procesu (min) Czas oczekiwania - czas spędzony przez proces w kolejce procesów gotowych (min) Czas reakcji - czas liczony od chwili dostarczenia żądania do chwili uzyskania odpowiedzi (w systemie z podziałem czasu) (min) 46

47 Algorytmy (krótkoterminowego) szeregowania procesów Kolejka prosta (FIFO) first in first out lub inaczej FCFS (first come first served) Procesy są wykonywane w kolejności przybywania Przykład: Procesy i ich zapotrzebowanie na CPU: P1 (24), P2 (3), P3 (3) Jeśli procesy przybyły w kolejności P1, P2, P3: czas oczekiwania: P1 = 0, P2 = 24, P3 = 27 średni czas oczekiwania: ( )/3 = 17 47

48 Przykład 2 Jeśli procesy przybyły w kolejności P2, P3, P1: czas oczekiwania: P1 = 6, P2 = 0, P3 = 3 średni czas oczekiwania: ( )/3 = 3 Algorytm FCFS jest niewywłaszczający. Po objęciu kontroli nad procesorem proces utrzymuje ją aż sam zwolni procesor kończąc swoje działanie. Występuje tzw. efekt konwoju czyli krótkie procesy wstrzymywane przez długie Wadą tego algorytmu jest długi średni czas oczekiwania oraz to ze jest, praktycznie nie do zaakceptowania w systemach z podziałem czasu ponieważ ważne jest aby w tych systemach każdy użytkownik dostawał procesor w regularnych odstępach czasu. 48

49 Algorytmy (krótkoterminowego) szeregowania procesów ciąg dalszy 2. Najkrótsze zadanie najpierw (SJF) shorted job first Procesor przydziela się temu procesowi, który ma najkrótszą fazę zapotrzebowania na CPU Algorytm ten może być wywłaszczający lub niewywłaszczający Konieczność wyboru powstaje wówczas gdy w kolejce procesów gotowych pojawia się nowy proces a poprzedni proces używa nadal CPU. Nowy proces może mieć krótsza następna fazę procesora niż to co pozostało do wykonania w bieżącym procesie. Wtedy aktywizuje się algorytm wywłaszczający (SRTF) Zaleta to optymalność Wada: wymaga określenia długości przyszłej fazy CPU 49

50 3. Szeregowanie priorytetowe Z każdym procesem jest związany priorytet (liczba całkowita) CPU przydziela się procesowi z najwyższym priorytetem, Procesy o równych priorytetach planuje się w porządku FCFS. Priorytety mogą być z dowolnego przedziału liczb całkowitych Jest to algorytm zarówno wywłaszczający jak i niewywłaszczajacy Problemem w szer.prior. jest głodzenie procesu. Polega ono na tym ze w obciążonym systemie komp. procesy o wyższych priorytetach nie dopuszczają nigdy procesów o niższym priorytecie Rozwiązaniem tego problemu jest postarzanie procesów czyli : wzrost priorytetu z upływem czasu np. można podwyższać priorytet czasu o 1 co 10 minut 50

51 4. Szeregowanie rotacyjne (Round Robin) Każdy proces otrzymuje przedział czasu CPU, zwykle milisekund. Po upływie przedziału czasu proces zostaje wywłaszczony i idzie na koniec kolejki procesów gotowych Jeśli w kolejce procesów gotowych jest n procesów, a q to wielkość przedziału czasu, to każdy proces dostaje 1/n czasu procesora w odcinkach długości co najwyżej q. żaden proces nie czeka na następny przedział czasu dłużej niż (n-1) q jednostek czasu Cechy: zwykle wyższy średni czas obrotu niż dla SRTF, lecz lepszy czas reakcji 51

Składowe systemu komputerowego

Składowe systemu komputerowego Składowe systemu komputerowego Sprzęt (ang. hardware) dostarcza podstawowe zasoby systemu komputerowego: procesor, pamięć, urządzenia wejścia-wyjścia System operacyjny nadzoruje i koordynuje posługiwanie

Bardziej szczegółowo

Architektura systemu komputerowego

Architektura systemu komputerowego Architektura systemu komputerowego Klawiatura 1 2 Drukarka Mysz Monitor CPU Sterownik dysku Sterownik USB Sterownik PS/2 lub USB Sterownik portu szeregowego Sterownik wideo Pamięć operacyjna Działanie

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Zadania systemu operacyjnego. Abstrakcyjne składniki systemu. System komputerowy

Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Zadania systemu operacyjnego. Abstrakcyjne składniki systemu. System komputerowy Systemy operacyjne Systemy operacyjne Dr inż. Ignacy Pardyka Literatura Siberschatz A. i inn. Podstawy systemów operacyjnych, WNT, Warszawa Skorupski A. Podstawy budowy i działania komputerów, WKiŁ, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Planowanie przydziału procesora CPU scheduling. Koncepcja szeregowania. Planista przydziału procesora (planista krótkoterminowy) CPU Scheduler

Planowanie przydziału procesora CPU scheduling. Koncepcja szeregowania. Planista przydziału procesora (planista krótkoterminowy) CPU Scheduler Planowanie przydziału procesora CPU scheduling Koncepcja szeregowania Koncepcja szeregowania (Basic Concepts) Kryteria szeregowania (Scheduling Criteria) Algorytmy szeregowania (Scheduling Algorithms)

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE: STRUKTURY I FUNKCJE (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX)

SYSTEMY OPERACYJNE: STRUKTURY I FUNKCJE (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX) (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX) W informatyce występują ściśle obok siebie dwa pojęcia: sprzęt (ang. hardware) i oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1

dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1 dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1 Cel wykładu Definicja, miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego Klasyfikacja systemów operacyjnych Zasada działanie systemu operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie pamięcią operacyjną

Zarządzanie pamięcią operacyjną SOE Systemy Operacyjne Wykład 7 Zarządzanie pamięcią operacyjną dr inż. Andrzej Wielgus Instytut Mikroelektroniki i Optoelektroniki WEiTI PW Hierarchia pamięci czas dostępu Rejestry Pamięć podręczna koszt

Bardziej szczegółowo

Przełączanie kontekstu. Planista średnioterminowy. Diagram kolejek. Kolejki planowania procesów. Planiści

Przełączanie kontekstu. Planista średnioterminowy. Diagram kolejek. Kolejki planowania procesów. Planiści Kolejki planowania procesów Diagram kolejek Kolejka zadań (job queue) - tworzą ją procesy wchodzące do systemu. Kolejka procesów gotowych (ready queue) - procesy gotowe do działania, umieszczone w pamięci,

Bardziej szczegółowo

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami Rok akademicki 2015/2016, Wykład nr 6 2/21 Plan wykładu nr 6 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2015/2016

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. wykład dr Marcin Czarnota laboratorium mgr Radosław Maj

Systemy operacyjne. wykład dr Marcin Czarnota laboratorium mgr Radosław Maj Systemy operacyjne wykład dr Marcin Czarnota laboratorium mgr Radosław Maj Plan wykładów 1. Wprowadzenie, 2. Procesy, wątki i zasoby, 3. Planowanie przydziału procesora, 4. Zarządzanie pamięcią operacyjną,

Bardziej szczegółowo

Systemy plików i zarządzanie pamięcią pomocniczą. Struktura pliku. Koncepcja pliku. Atrybuty pliku

Systemy plików i zarządzanie pamięcią pomocniczą. Struktura pliku. Koncepcja pliku. Atrybuty pliku Systemy plików i zarządzanie pamięcią pomocniczą Koncepcja pliku Metody dostępu Organizacja systemu plików Metody alokacji Struktura dysku Zarządzanie dyskiem Struktura pliku Prosta sekwencja słów lub

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie pamięcią w systemie operacyjnym

Zarządzanie pamięcią w systemie operacyjnym Zarządzanie pamięcią w systemie operacyjnym Cele: przydział zasobów pamięciowych wykonywanym programom, zapewnienie bezpieczeństwa wykonywanych procesów (ochrona pamięci), efektywne wykorzystanie dostępnej

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Zadania systemu operacyjnego. System komputerowy. Wprowadzenie. Dr inż. Ignacy Pardyka

Systemy operacyjne. Zadania systemu operacyjnego. System komputerowy. Wprowadzenie. Dr inż. Ignacy Pardyka Systemy operacyjne Zadania systemu operacyjnego Dr inż. Ignacy Pardyka Wykłady: 1. Wprowadzenie 2. Procesy i zarządzanie procesorem 3. Synchronizacja i zarządzanie zasobami 4. Zarządzanie pamięcią 5. Systemy

Bardziej szczegółowo

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera.

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. 1. Ogólna budowa komputera Rys. Ogólna budowa komputera. 2. Komputer składa się z czterech głównych składników: procesor (jednostka centralna, CPU) steruje działaniem

Bardziej szczegółowo

dr inż. Krzysztof Patan Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski k.patan@issi.uz.zgora.pl WSTĘP 1 Struktury danych oraz algorytmy do implementacji interfejsu systemu plików

Bardziej szczegółowo

Wykład 7. Zarządzanie pamięcią

Wykład 7. Zarządzanie pamięcią Wykład 7 Zarządzanie pamięcią -1- Świat idealny a świat rzeczywisty W idealnym świecie pamięć powinna Mieć bardzo dużą pojemność Mieć bardzo krótki czas dostępu Być nieulotna (zawartość nie jest tracona

Bardziej szczegółowo

Pamięć wirtualna. Przygotował: Ryszard Kijaka. Wykład 4

Pamięć wirtualna. Przygotował: Ryszard Kijaka. Wykład 4 Pamięć wirtualna Przygotował: Ryszard Kijaka Wykład 4 Wstęp główny podział to: PM- do pamięci masowych należą wszelkiego rodzaju pamięci na nośnikach magnetycznych, takie jak dyski twarde i elastyczne,

Bardziej szczegółowo

16MB - 2GB 2MB - 128MB

16MB - 2GB 2MB - 128MB FAT Wprowadzenie Historia FAT jest jednym z najstarszych spośród obecnie jeszcze używanych systemów plików. Pierwsza wersja (FAT12) powstała w 1980 roku. Wraz z wzrostem rozmiaru dysków i nowymi wymaganiami

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 6 - procesy

SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 6 - procesy Wrocław 2007 SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 6 - procesy Paweł Skrobanek C-3, pok. 323 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl www.equus.wroc.pl/studia.html 1 Zasoby: PROCES wykonujący się program ; instancja programu

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do systemów operacyjnych

Wprowadzenie do systemów operacyjnych Wprowadzenie do systemów operacyjnych dr hab. inż. Krzysztof Patan, prof. PWSZ Instytut Politechniczny Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Głogowie k.patan@issi.uz.zgora.pl Zadania systemów operacyjnych

Bardziej szczegółowo

Dział Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący

Dział Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący Przedmiotowy system oceniania Zawód: Technik Informatyk Nr programu: 312[ 01] /T,SP/MENiS/ 2004.06.14 Przedmiot: Systemy Operacyjne i Sieci Komputerowe Klasa: pierwsza Dział Dopuszczający Dostateczny Dobry

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne III

Systemy operacyjne III Systemy operacyjne III WYKŁAD Jan Kazimirski Pamięć wirtualna Stronicowanie Pamięć podzielona na niewielki bloki Bloki procesu to strony a bloki fizyczne to ramki System operacyjny przechowuje dla każdego

Bardziej szczegółowo

Projektowanie oprogramowania systemów PROCESY I ZARZĄDZANIE PROCESAMI

Projektowanie oprogramowania systemów PROCESY I ZARZĄDZANIE PROCESAMI Projektowanie oprogramowania systemów PROCESY I ZARZĄDZANIE PROCESAMI plan Cechy, właściwości procesów Multitasking Scheduling Fork czym jest proces? Działającą instancją programu Program jest kolekcją

Bardziej szczegółowo

KOMPONENTY SYSTEMÓW OPERACYJNYCH

KOMPONENTY SYSTEMÓW OPERACYJNYCH KOMPONENTY SYSTEMÓW OPERACYJNYCH dr hab. inż. Krzysztof Patan, prof. PWSZ Instytut Politechniczny Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Głogowie k.patan@issi.uz.zgora.pl PRZYDZIAŁ CZASU PROCESORA Cel: Stałe

Bardziej szczegółowo

Wydajność systemów a organizacja pamięci, czyli dlaczego jednak nie jest aż tak źle. Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności.

Wydajność systemów a organizacja pamięci, czyli dlaczego jednak nie jest aż tak źle. Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności. Wydajność systemów a organizacja pamięci, czyli dlaczego jednak nie jest aż tak źle Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności. 1 Organizacja pamięci Organizacja pamięci współczesnych systemów komputerowych

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne i sieci komputerowe. 1 SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE. Etapy uruchamiania systemu

Systemy operacyjne i sieci komputerowe. 1 SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE. Etapy uruchamiania systemu Systemy operacyjne i sieci komputerowe. 1 SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE Etapy uruchamiania systemu 010 2 Systemy operacyjne i sieci komputerowe. Część 010. I. Etapy uruchamiania systemu Windows

Bardziej szczegółowo

Praca w sieci z serwerem

Praca w sieci z serwerem 11 Praca w sieci z serwerem Systemy Windows zostały zaprojektowane do pracy zarówno w sieci równoprawnej, jak i w sieci z serwerem. Sieć klient-serwer oznacza podłączenie pojedynczego użytkownika z pojedynczej

Bardziej szczegółowo

Systemy Operacyjne. Wykład dla I roku Informatyki Stosowanej i II roku Fizyki Komputerowej Wydziału FAIS UJ Rok akademicki: 2004/05

Systemy Operacyjne. Wykład dla I roku Informatyki Stosowanej i II roku Fizyki Komputerowej Wydziału FAIS UJ Rok akademicki: 2004/05 Systemy Operacyjne Wykład dla I roku Informatyki Stosowanej i II roku Fizyki Komputerowej Wydziału FAIS UJ Rok akademicki: 2004/05 http://th-www.if.uj.edu.pl/~placzek/dydaktyka/so/ Dr hab. Wiesław Płaczek

Bardziej szczegółowo

Urządzenia zewnętrzne

Urządzenia zewnętrzne Urządzenia zewnętrzne SZYNA ADRESOWA SZYNA DANYCH SZYNA STEROWANIA ZEGAR PROCESOR PAMIĘC UKŁADY WE/WY Centralna jednostka przetw arzająca (CPU) DANE PROGRAMY WYNIKI... URZ. ZEWN. MO NITORY, DRUKARKI, CZYTNIKI,...

Bardziej szczegółowo

Sektor. Systemy Operacyjne

Sektor. Systemy Operacyjne Sektor Sektor najmniejsza jednostka zapisu danych na dyskach twardych, dyskietkach i itp. Sektor jest zapisywany i czytany zawsze w całości. Ze względów historycznych wielkość sektora wynosi 512 bajtów.

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE WINDOWS 1 SO i SK/WIN 007 Tryb rzeczywisty i chroniony procesora 2 SO i SK/WIN Wszystkie 32-bitowe procesory (386 i nowsze) mogą pracować w kilku trybach. Tryby pracy

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Tydzień 10 Pamięć zewnętrzna Dysk magnetyczny Podstawowe urządzenie pamięci zewnętrznej. Dane zapisywane i odczytywane przy użyciu głowicy magnetycznej (cewki). Dane zapisywane

Bardziej szczegółowo

Podstawy Informatyki Systemy operacyjne

Podstawy Informatyki Systemy operacyjne Podstawy Informatyki alina.momot@polsl.pl http://zti.polsl.pl/amomot/pi Plan wykładu 1 Definicje systemu operacyjnego Zadania systemu operacyjnego Klasyfikacja systemów operacyjnych 2 Zasoby systemu komputerowego

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zasobami pamięci

Zarządzanie zasobami pamięci Zarządzanie zasobami pamięci System operacyjny wykonuje programy umieszczone w pamięci operacyjnej. W pamięci operacyjnej przechowywany jest obecnie wykonywany program (proces) oraz niezbędne dane. Jeżeli

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Projektowanie i użytkowanie systemów operacyjnych Rok akademicki: 2013/2014 Kod: EAR-2-324-n Punkty ECTS: 5 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek:

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE WINDOWS 1 SO i SK/WIN 006 Wydajność systemu 2 SO i SK/WIN Najprostszym sposobem na poprawienie wydajności systemu, jeżeli dysponujemy zbyt małą ilością pamięci RAM

Bardziej szczegółowo

Tworzenie pliku Zapisywanie pliku Czytanie pliku Zmiana pozycji w pliku Usuwanie pliku Skracanie pliku

Tworzenie pliku Zapisywanie pliku Czytanie pliku Zmiana pozycji w pliku Usuwanie pliku Skracanie pliku System plików Definicje: Plik jest logiczną jednostką magazynowania informacji w pamięci nieulotnej Plik jest nazwanym zbiorem powiązanych ze sobą informacji, zapisanym w pamięci pomocniczej Plik jest

Bardziej szczegółowo

Struktura dysku. Dyski podstawowe i dynamiczne

Struktura dysku. Dyski podstawowe i dynamiczne Struktura dysku Dyski podstawowe i dynamiczne System Windows 2000 oferuje dwa rodzaje konfiguracji dysków: dysk podstawowy i dysk dynamiczny. Dysk podstawowy przypomina struktury dyskowe stosowane w systemie

Bardziej szczegółowo

Procesy, wątki i zasoby

Procesy, wątki i zasoby Procesy, wątki i zasoby Koncepcja procesu i zasobu, Obsługa procesów i zasobów, Cykl zmian stanów procesu i kolejkowanie, Klasyfikacja zasobów, Wątki, Procesy i wątki we współczesnych systemach operacyjnych.

Bardziej szczegółowo

Systemy Operacyjne Pamięć wirtualna cz. 2

Systemy Operacyjne Pamięć wirtualna cz. 2 Systemy Operacyjne Pamięć wirtualna cz. 2 Arkadiusz Chrobot Katedra Informatyki, Politechnika Świętokrzyska w Kielcach Kielce, 20 stycznia 2007 1 1 Wstęp 2 Minimalna liczba ramek 3 Algorytmy przydziału

Bardziej szczegółowo

BIOS, tryb awaryjny, uśpienie, hibernacja

BIOS, tryb awaryjny, uśpienie, hibernacja BIOS, tryb awaryjny, uśpienie, hibernacja Wykład: BIOS, POST, bootstrap loader, logowanie, uwierzytelnianie, autoryzacja, domena, tryb awaryjny, stan uśpienia, hibernacja, wylogowanie, przełączanie użytkownika,

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 7 Jan Kazimirski 1 Pamięć podręczna 2 Pamięć komputera - charakterystyka Położenie Procesor rejestry, pamięć podręczna Pamięć wewnętrzna pamięć podręczna, główna Pamięć zewnętrzna

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka sieci klient-serwer i sieci równorzędnej

Charakterystyka sieci klient-serwer i sieci równorzędnej Charakterystyka sieci klient-serwer i sieci równorzędnej Sieć klient-serwer Zadaniem serwera w sieci klient-serwer jest: przechowywanie plików i programów systemu operacyjnego; przechowywanie programów

Bardziej szczegółowo

Zespól Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 17 im. Jana Nowaka - Jeziorańskiego Al. Politechniki 37 Windows Serwer 2003 Instalacja

Zespól Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 17 im. Jana Nowaka - Jeziorańskiego Al. Politechniki 37 Windows Serwer 2003 Instalacja 7 Windows Serwer 2003 Instalacja Łódź, styczeń 2012r. SPIS TREŚCI Strona Wstęp... 3 INSTALOWANIE SYSTEMU WINDOWS SERWER 2003 Przygotowanie instalacji serwera..4 1.1. Minimalne wymagania sprzętowe......4

Bardziej szczegółowo

Systemy plików FAT, FAT32, NTFS

Systemy plików FAT, FAT32, NTFS Systemy plików FAT, FAT32, NTFS SYSTEM PLIKÓW System plików to sposób zapisu informacji na dyskach komputera. System plików jest ogólną strukturą, w której pliki są nazywane, przechowywane i organizowane.

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wiadomości o systemach plików.

Podstawowe wiadomości o systemach plików. Podstawowe wiadomości o systemach plików. Komputery mogą przechowywać informacje w kilku różnych postaciach fizycznych na różnych nośnikach i urządzeniach np. w postaci zapisów na dysku twardym, płytce

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 4 - zarządzanie pamięcią

SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 4 - zarządzanie pamięcią Wrocław 2007 SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 4 - zarządzanie pamięcią Paweł Skrobanek C-3, pok. 323 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl www.equus.wroc.pl/studia.html 1 PLAN: 2. Pamięć rzeczywista 3. Pamięć wirtualna

Bardziej szczegółowo

Komunikacja za pomocą potoków. Tomasz Borzyszkowski

Komunikacja za pomocą potoków. Tomasz Borzyszkowski Komunikacja za pomocą potoków Tomasz Borzyszkowski Wstęp Sygnały, omówione wcześniej, są użyteczne w sytuacjach błędnych lub innych wyjątkowych stanach programu, jednak nie nadają się do przekazywania

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. wykład 11- Zakleszczenia. dr Marcin Ziółkowski. Instytut Matematyki i Informatyki Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie

Systemy operacyjne. wykład 11- Zakleszczenia. dr Marcin Ziółkowski. Instytut Matematyki i Informatyki Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie Systemy operacyjne wykład 11- Zakleszczenia dr Marcin Ziółkowski Instytut Matematyki i Informatyki Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie 17grudnia2015r. POJĘCIE ZAKLESZCZENIA Zakleszczenie to zbiór

Bardziej szczegółowo

1. Pamięć wirtualna. 2. Optymalizacja pliku pamięci wirtualnej

1. Pamięć wirtualna. 2. Optymalizacja pliku pamięci wirtualnej 1. Pamięć wirtualna Jeśli na komputerze brakuje pamięci RAM wymaganej do uruchomienia programu lub wykonania operacji, system Windows korzysta z pamięci wirtualnej, aby zrekompensować ten brak. Aby sprawdzić,

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 12 Jan Kazimirski 1 Magistrale systemowe 2 Magistrale Magistrala medium łączące dwa lub więcej urządzeń Sygnał przesyłany magistralą może być odbierany przez wiele urządzeń

Bardziej szczegółowo

Pytania do treści wykładów:

Pytania do treści wykładów: Pytania do treści wykładów: Wprowadzenie: 1. Jakie zadania zarządzania realizowane są dla następujących zasobów: a) procesor, b) pamięć, c) plik? 2. W jaki sposób przekazywane jest sterowanie do jądra

Bardziej szczegółowo

Informatyka, systemy, sieci komputerowe

Informatyka, systemy, sieci komputerowe Informatyka, systemy, sieci komputerowe Systemy operacyjne wykład 2 Procesy i wątki issk 1 SO koncepcja procesu i zasobu Proces jest elementarną jednostką pracy zarządzaną przez system operacyjny, wykonującym

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE WINDOWS 1 SO i SK/WIN 005 Plik wymiany Pamięć wirtualna 2 SO i SK/WIN Plik wymiany - rodzaj pamięci wirtualnej komputerów. Plik ten służy do tymczasowego przechowywania

Bardziej szczegółowo

Koordynacja procesów w środowisku rozproszonym

Koordynacja procesów w środowisku rozproszonym Systemy rozproszone Koordynacja procesów w środowisku rozproszonym System rozproszony jest zbiorem luźno powiązanych ze sobą komputerów połączonych siecią komunikacyjną (Silberschatz). Zasoby zdalne -

Bardziej szczegółowo

Pliki. Operacje na plikach w Pascalu

Pliki. Operacje na plikach w Pascalu Pliki. Operacje na plikach w Pascalu ścieżka zapisu, pliki elementowe, tekstowe, operacja plikowa, etapy, assign, zmienna plikowa, skojarzenie, tryby otwarcia, reset, rewrite, append, read, write, buforowanie

Bardziej szczegółowo

Zarz¹dzanie pamiêci¹

Zarz¹dzanie pamiêci¹ Zarz¹dzanie pamiêci¹ Wykonywaæ mo na jedynie program umieszczony w pamiêci g³ównej. Wi¹zanie instrukcji i danych z ami w pamiêci mo e siê odbywaæ w czasie: kompilacji: jeœli s¹ znane a priori y w pamiêci,

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE. kik.pcz.czest.pl/so. (C) KIK PCz 2009. Materiały pomocnicze 1 PROWADZI: PODSTAWOWA LITERATURA: ZAJĘCIA: STRONA

SYSTEMY OPERACYJNE. kik.pcz.czest.pl/so. (C) KIK PCz 2009. Materiały pomocnicze 1 PROWADZI: PODSTAWOWA LITERATURA: ZAJĘCIA: STRONA SYSTEMY OPERACYJNE PROWADZI: dr inż. Jarosław Bilski Katedra Inżynierii Komputerowej Politechnika Częstochowska Wykład dla kierunku Informatyka 2 ZAJĘCIA: Obowiązkowe Wykład Laboratorium 2 godziny tygodniowo

Bardziej szczegółowo

3 Literatura. c Dr inż. Ignacy Pardyka (Inf.UJK) ASK SP.06 Rok akad. 2011/2012 2 / 22

3 Literatura. c Dr inż. Ignacy Pardyka (Inf.UJK) ASK SP.06 Rok akad. 2011/2012 2 / 22 ARCHITEKTURA SYSTEMÓW KOMPUTEROWYCH struktury procesorów ASK SP.06 c Dr inż. Ignacy Pardyka UNIWERSYTET JANA KOCHANOWSKIEGO w Kielcach Rok akad. 2011/2012 1 Maszyny wirtualne 2 3 Literatura c Dr inż. Ignacy

Bardziej szczegółowo

Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Opracował Jan T. Biernat

Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Opracował Jan T. Biernat Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Program, to lista poleceń zapisana w jednym języku programowania zgodnie z obowiązującymi w nim zasadami. Celem programu jest przetwarzanie

Bardziej szczegółowo

Metody obsługi zdarzeń

Metody obsługi zdarzeń SWB - Przerwania, polling, timery - wykład 10 asz 1 Metody obsługi zdarzeń Przerwanie (ang. Interrupt) - zmiana sterowania, niezależnie od aktualnie wykonywanego programu, spowodowana pojawieniem się sygnału

Bardziej szczegółowo

Planowanie przydziału procesora

Planowanie przydziału procesora Planowanie przydziału procesora Pojęcia podstawowe. Kryteria planowania. Algorytmy planowania. Planowanie wieloprocesorowe. Planowanie w czasie rzeczywistym. Ocena algorytmów. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne:

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Informatyka Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr 1(rok)/1(sem) Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

Sposoby zwiększania efektywności systemu Windows

Sposoby zwiększania efektywności systemu Windows Grzegorz Trześniewski kl 1Tia 26.05.08r. Sposoby zwiększania efektywności systemu Windows Prof. Artur Rudnicki Uruchamiianiie ii zamykaniie Należy monitorować oprogramowanie ładowane podczas uruchamiania

Bardziej szczegółowo

obszar bezpośrednio dostępny dla procesora rozkazy: load, store (PAO rejestr procesora)

obszar bezpośrednio dostępny dla procesora rozkazy: load, store (PAO rejestr procesora) Pamięć operacyjna (main memory) obszar bezpośrednio dostępny dla procesora rozkazy: load, store (PAO rejestr procesora) cykl rozkazowy: pobranie rozkazu z PAO do rejestru rozkazów dekodowanie realizacja

Bardziej szczegółowo

Q E M U. http://www.qemu.com/

Q E M U. http://www.qemu.com/ http://www.qemu.com/ Emulator procesora Autor: Fabrice Bellard Obsługiwane platformy: Windows, Solaris, Linux, FreeBSD, Mac OS X Aktualna wersja: 0.9.0 Większość programu oparta na licencji LGPL, a sama

Bardziej szczegółowo

DZANIA SYSTEMEM INFORMATYCZNYM DLA SYSTEMU PODSYSTEM MONITOROWANIA EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO 2007 U BENEFICJENTA PO KL

DZANIA SYSTEMEM INFORMATYCZNYM DLA SYSTEMU PODSYSTEM MONITOROWANIA EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO 2007 U BENEFICJENTA PO KL W Z Ó R INSTRUKCJA ZARZĄDZANIA SYSTEMEM INFORMATYCZNYM DLA SYSTEMU PODSYSTEM MONITOROWANIA EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO 2007 U BENEFICJENTA PO KL Wzór ma charakter pomocniczy. Wzór może być modyfikowany

Bardziej szczegółowo

Koncepcja wirtualnej pracowni GIS w oparciu o oprogramowanie open source

Koncepcja wirtualnej pracowni GIS w oparciu o oprogramowanie open source Koncepcja wirtualnej pracowni GIS w oparciu o oprogramowanie open source Dr inż. Michał Bednarczyk Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Katedra Geodezji

Bardziej szczegółowo

Instrukcja programu użytkownika OmegaUW.Exe. Program obsługuje następujące drukarki fiskalne: ELZAB OMEGA II generacji ELZAB OMEGA F, MERA, MERA F.

Instrukcja programu użytkownika OmegaUW.Exe. Program obsługuje następujące drukarki fiskalne: ELZAB OMEGA II generacji ELZAB OMEGA F, MERA, MERA F. Instrukcja programu użytkownika OmegaUW.Exe Program obsługuje następujące drukarki fiskalne: ELZAB OMEGA II generacji ELZAB OMEGA F, MERA, MERA F. Program nie obsługuje drukarek ELZAB OMEGA I generacji

Bardziej szczegółowo

Algorytm. a programowanie -

Algorytm. a programowanie - Algorytm a programowanie - Program komputerowy: Program komputerowy można rozumieć jako: kod źródłowy - program komputerowy zapisany w pewnym języku programowania, zestaw poszczególnych instrukcji, plik

Bardziej szczegółowo

2009-03-21. Paweł Skrobanek. C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl

2009-03-21. Paweł Skrobanek. C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl Wrocław 2007-09 SYSTEMY OPERACYJNE WPROWADZENIE Paweł Skrobanek C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl 1 PLAN: 1. Komputer (przypomnienie) 2. System operacyjny

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. dr inż. Jerzy Sas. e-mail: jerzy.sas@pwr.wroc.pl

Systemy operacyjne. dr inż. Jerzy Sas. e-mail: jerzy.sas@pwr.wroc.pl Plan wykładu Systemy operacyjne dr inż. Jerzy Sas e-mail: jerzy.sas@pwr.wroc.pl 1. Wprowadzenie - podstawowe pojęcia, rys historyczny, architektura systemu komputerowego, architektura systemu operacyjnego,

Bardziej szczegółowo

Program Płatnik 10.01.001. Instrukcja instalacji

Program Płatnik 10.01.001. Instrukcja instalacji Program Płatnik 10.01.001 Instrukcja instalacji S P I S T R E Ś C I 1. Wymagania sprzętowe programu Płatnik... 3 2. Wymagania systemowe programu... 3 3. Instalacja programu - bez serwera SQL... 4 4. Instalacja

Bardziej szczegółowo

Przeplot. Synchronizacja procesów. Cel i metody synchronizacji procesów. Wątki współbieżne

Przeplot. Synchronizacja procesów. Cel i metody synchronizacji procesów. Wątki współbieżne Synchronizacja procesów Przeplot Przeplot wątków współbieżnych Cel i metody synchronizacji procesów Problem sekcji krytycznej Semafory Blokady 3.1 3.3 Wątki współbieżne Cel i metody synchronizacji procesów

Bardziej szczegółowo

2013-04-25. Czujniki obiektowe Sterowniki przemysłowe

2013-04-25. Czujniki obiektowe Sterowniki przemysłowe Ogólne informacje o systemach komputerowych stosowanych w sterowaniu ruchem funkcje, właściwości Sieci komputerowe w sterowaniu informacje ogólne, model TCP/IP, protokoły warstwy internetowej i transportowej

Bardziej szczegółowo

Wykonać Ćwiczenie: Active Directory, konfiguracja Podstawowa

Wykonać Ćwiczenie: Active Directory, konfiguracja Podstawowa Wykonać Ćwiczenie: Active Directory, konfiguracja Podstawowa Instalacja roli kontrolera domeny, Aby zainstalować rolę kontrolera domeny, należy uruchomić Zarządzenie tym serwerem, po czym wybrać przycisk

Bardziej szczegółowo

Systemy GIS Systemy baz danych

Systemy GIS Systemy baz danych Systemy GIS Systemy baz danych Wykład nr 5 System baz danych Skomputeryzowany system przechowywania danych/informacji zorganizowanych w pliki Użytkownik ma do dyspozycji narzędzia do wykonywania różnych

Bardziej szczegółowo

uplook z modułem statlook program do audytu oprogramowania i kontroli czasu pracy

uplook z modułem statlook program do audytu oprogramowania i kontroli czasu pracy uplook z modułem statlook program do audytu oprogramowania i kontroli czasu pracy Jaka część oprogramowania w firmie jest legalna? Gdzie zostało zainstalowane zakupione oprogramowanie? Czy jest ono w ogóle

Bardziej szczegółowo

UNIX: architektura i implementacja mechanizmów bezpieczeństwa. Wojciech A. Koszek dunstan@freebsd.czest.pl Krajowy Fundusz na Rzecz Dzieci

UNIX: architektura i implementacja mechanizmów bezpieczeństwa. Wojciech A. Koszek dunstan@freebsd.czest.pl Krajowy Fundusz na Rzecz Dzieci UNIX: architektura i implementacja mechanizmów bezpieczeństwa Wojciech A. Koszek dunstan@freebsd.czest.pl Krajowy Fundusz na Rzecz Dzieci Plan prezentacji: Wprowadzenie do struktury systemów rodziny UNIX

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA ZARZĄDZANIA SYSTEMEM INFORMATYCZNYM DLA SYSTEMU PODSYSTEM MONITOROWANIA EUROPEJSKIEGO FUNDUSZ SPOŁECZNEGO 2007 U BENEFICJENTA PO KL

INSTRUKCJA ZARZĄDZANIA SYSTEMEM INFORMATYCZNYM DLA SYSTEMU PODSYSTEM MONITOROWANIA EUROPEJSKIEGO FUNDUSZ SPOŁECZNEGO 2007 U BENEFICJENTA PO KL INSTRUKCJA ZARZĄDZANIA SYSTEMEM INFORMATYCZNYM DLA SYSTEMU PODSYSTEM MONITOROWANIA EUROPEJSKIEGO FUNDUSZ SPOŁECZNEGO 2007 U BENEFICJENTA PO KL 1 Rozdział 1 Postanowienia ogólne 1. Instrukcja Zarządzania

Bardziej szczegółowo

System komputerowy. Sprzęt. System komputerowy. Oprogramowanie

System komputerowy. Sprzęt. System komputerowy. Oprogramowanie System komputerowy System komputerowy (ang. computer system) to układ współdziałaniadwóch składowych: sprzętu komputerowegooraz oprogramowania, działających coraz częściej również w ramach sieci komputerowej.

Bardziej szczegółowo

Sieci równorzędne, oraz klient - serwer

Sieci równorzędne, oraz klient - serwer Sieci równorzędne, oraz klient - serwer podział sieci ze względu na udostępnianie zasobów: równorzędne, peer-to-peer, P2P, klient/serwer, żądanie, odpowiedź, protokół sieciowy, TCP/IP, IPX/SPX, admin sieciowy,

Bardziej szczegółowo

Zdalne wywołanie procedur. Krzysztof Banaś Systemy rozproszone 1

Zdalne wywołanie procedur. Krzysztof Banaś Systemy rozproszone 1 Zdalne wywołanie procedur Krzysztof Banaś Systemy rozproszone 1 RPC Komunikacja za pomocą gniazd jest wydajna, gdyż korzystamy z funkcji systemowych niewygodna, gdyż musimy wyrażać ją za pomocą jawnego

Bardziej szczegółowo

Windows XP Wiersz polecenia

Windows XP Wiersz polecenia Windows XP Wiersz polecenia, opracował Jan Biernat 1 z 7 Windows XP Wiersz polecenia DOS (ang. Disk Operating System) pierwszy przenośny (dyskowy) system operacyjny komputerów PC i mikrokomputerów lat

Bardziej szczegółowo

Wykład 14. Zagadnienia związane z systemem IO

Wykład 14. Zagadnienia związane z systemem IO Wykład 14 Zagadnienia związane z systemem IO Wprowadzenie Urządzenia I/O zróżnicowane ze względu na Zachowanie: wejście, wyjście, magazynowanie Partnera: człowiek lub maszyna Szybkość transferu: bajty

Bardziej szczegółowo

Programowanie niskopoziomowe. dr inż. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl

Programowanie niskopoziomowe. dr inż. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl Programowanie niskopoziomowe dr inż. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Literatura Randall Hyde: Asembler. Sztuka programowania, Helion, 2004. Eugeniusz Wróbel: Praktyczny kurs asemblera, Helion,

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. System operacyjny Linux - wstęp. Anna Wojak

Systemy operacyjne. System operacyjny Linux - wstęp. Anna Wojak Systemy operacyjne System operacyjny Linux - wstęp Anna Wojak 1 1 Wstęp Linux jest systemem z rodziny Unix. Pierwsza wersja systemu została opracowana w 1969 roku przez K.Thompsona i D.Ritchie Jest to

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do laboratorium Systemów Operacyjnych. (semestr drugi)

Instrukcja do laboratorium Systemów Operacyjnych. (semestr drugi) Instrukcja do laboratorium Systemów Operacyjnych (semestr drugi) Ćwiczenie drugie (jedne zajęcia) Temat: Procesy i sygnały w Linuksie. Opracowanie: mgr in ż. Arkadiusz Chrobot Wprowadzenie 1. Budowa procesu

Bardziej szczegółowo

Kontrola topto. 1. Informacje ogólne. 2. Wymagania sprzętowe i programowe aplikacji. 3. Przykładowa instalacja topto. 4. Komunikacja.

Kontrola topto. 1. Informacje ogólne. 2. Wymagania sprzętowe i programowe aplikacji. 3. Przykładowa instalacja topto. 4. Komunikacja. Kontrola topto Obsługa aplikacji Kontrola topto 1. Informacje ogólne. 2. Wymagania sprzętowe i programowe aplikacji. 3. Przykładowa instalacja topto. 4. Komunikacja. 5. Dodawanie, edycja i usuwanie przejść.

Bardziej szczegółowo

Rok szkolny 2015/16 Sylwester Gieszczyk. Wymagania edukacyjne w technikum

Rok szkolny 2015/16 Sylwester Gieszczyk. Wymagania edukacyjne w technikum Lp. 1 Temat 1. Konfigurowanie urządzeń. Uzyskiwanie dostępu do sieci Internet 2 3 4 5 Symulatory programów konfiguracyjnych urządzeń Konfigurowanie urządzeń Konfigurowanie urządzeń sieci Funkcje zarządzalnych

Bardziej szczegółowo

Memeo Instant Backup Podręcznik Szybkiego Startu

Memeo Instant Backup Podręcznik Szybkiego Startu Wprowadzenie Memeo Instant Backup pozwala w łatwy sposób chronić dane przed zagrożeniami cyfrowego świata. Aplikacja regularnie i automatycznie tworzy kopie zapasowe ważnych plików znajdujących się na

Bardziej szczegółowo

Definicje. Algorytm to:

Definicje. Algorytm to: Algorytmy Definicje Algorytm to: skończony ciąg operacji na obiektach, ze ściśle ustalonym porządkiem wykonania, dający możliwość realizacji zadania określonej klasy pewien ciąg czynności, który prowadzi

Bardziej szczegółowo

Wydajność systemów a organizacja pamięci. Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności. 1

Wydajność systemów a organizacja pamięci. Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności. 1 Wydajność systemów a organizacja pamięci Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności. 1 Motywacja - memory wall Krzysztof Banaś, Obliczenia wysokiej wydajności. 2 Organizacja pamięci Organizacja pamięci:

Bardziej szczegółowo

architektura komputerów w. 8 Zarządzanie pamięcią

architektura komputerów w. 8 Zarządzanie pamięcią architektura komputerów w. 8 Zarządzanie pamięcią Zarządzanie pamięcią Jednostka centralna dysponuje zwykle duża mocą obliczeniową. Sprawne wykorzystanie możliwości jednostki przetwarzającej wymaga obecności

Bardziej szczegółowo

Wątek - definicja. Wykorzystanie kilku rdzeni procesora jednocześnie Zrównoleglenie obliczeń Jednoczesna obsługa ekranu i procesu obliczeniowego

Wątek - definicja. Wykorzystanie kilku rdzeni procesora jednocześnie Zrównoleglenie obliczeń Jednoczesna obsługa ekranu i procesu obliczeniowego Wątki Wątek - definicja Ciąg instrukcji (podprogram) który może być wykonywane współbieżnie (równolegle) z innymi programami, Wątki działają w ramach tego samego procesu Współdzielą dane (mogą operować

Bardziej szczegółowo

Rozkład menu narzędzi

Rozkład menu narzędzi Tylko administrator systemu ma dostęp do wszystkich opcji Narzędzi. Ustawienia urządzenia Ogólne Oszczędzanie energii Inteligentny Uruchamiany pracą Planowany Data i godzina Strefa czasowa (różnica dla

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA I WSKAZÓWKI

INSTRUKCJA I WSKAZÓWKI INSTRUKCJA I WSKAZÓWKI korzystania z maszyny wirtualnej Oracle VirtualBox 4 Michał Karbowańczyk, wrzesień 2011 Spis treści 1 Informacje wstępne...4 1.1 Nazewnictwo...4 1.2 Legalność...4 1.3 Instalacja

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Tydzień 9 Pamięć operacyjna Właściwości pamięci Położenie Pojemność Jednostka transferu Sposób dostępu Wydajność Rodzaj fizyczny Własności fizyczne Organizacja Położenie pamięci

Bardziej szczegółowo

Sprzęt komputera - zespół układów wykonujących programy wprowadzone do pamięci komputera (ang. hardware) Oprogramowanie komputera - zespół programów

Sprzęt komputera - zespół układów wykonujących programy wprowadzone do pamięci komputera (ang. hardware) Oprogramowanie komputera - zespół programów Sprzęt komputera - zespół układów wykonujących programy wprowadzone do pamięci komputera (ang. hardware) Oprogramowanie komputera - zespół programów przeznaczonych do wykonania w komputerze (ang. software).

Bardziej szczegółowo