Jak realizować Strategię Lizbońską

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Jak realizować Strategię Lizbońską"

Transkrypt

1 Jak realizować Strategię Lizbońską w regionach? Regiony i Rozwój Warszawa 2007

2 Publikacja ukazała się dzięki finansowemu wsparciu Ministerstwa Gospodarki Redakcja naukowa: Mariusz-Jan Radło Wydawca Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową Gdańsk, ul. Do Studzienki 63 tel. (0-58) fax (0-58) ISBN CIP Biblioteka Narodowa

3 Spis treści 3

4 4 Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową

5 Marcin Korolec Jak realizować Strategię Lizbońską w regionach Postępująca globalizacja gospodarki jest jednym z podstawowych wyzwań, przed którymi staje polityka gospodarcza zarówno na szczeblu krajowym, jak i regionalnym. Jest to proces dający wielkie możliwości, ale i niosący zagrożenia. Aby właściwie wykorzystać szanse i sprostać wyzwaniom, trzeba wspierać przedsiębiorczość, mechanizmy konkurencji, innowacyjność, ekspansję eksportową krajowych firm oraz napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Politykę taką Polska realizuje w ramach i przy wsparciu Unii Europejskiej. Jak się nam udaje ta polityka? Mamy dobrą bieżącą sytuację gospodarczą. W 2006 r. wzrost PKB wyniósł ponad 6%. W pierwszym kwartale 2007 r. wzrost produkcji przemysłowej 13%, a produkcji budowlano-montażowej nawet ponad 50%, wzrost obrotów handlu zagranicznego ponad 14%, wzrost zatrudnienia ponad 4%, a stopa bezrobocia w marcu spadła do poziomu 14,4%. Jednocześnie mamy stabilną inflację na poziomie ok. 2% rocznie. Polska gospodarka dobrze wykorzystuje więc szanse rozwoju, jakie stworzyło wejście do Unii Europejskiej. Ale czy w dostatecznym stopniu? Ostrzeżeniem powinny być dla nas wyniki rankingów konkurencyjności poszczególnych krajów. W ostatnich latach ocena naszej konkurencyjności nie tylko nie uległa istotnej poprawie, ale nawet w niektórych dziedzinach uległa pogorszeniu. W opublikowanym w grudniu 2006 r. przez World Economic Forum przeglądzie procesu lizbońskiego Polska znalazła się na 25. pozycji wśród krajów UE-25. Podobnie w opublikowanym przez brytyjskie Centre for European Reform w lutym 2007 r. raporcie monitorującym realizację Strategii Lizbońskiej Polska znalazła się na ostatnim 27. miejscu, tym razem wśród krajów UE-27. Tak więc mamy przed sobą trudne zadanie. Poradzimy z nim sobie tylko pod warunkiem włączenia się w jego realizację oprócz rządu także innych partnerów, w tym i regionów. Stąd inicjatywa zwołania niniejszej konferencji. Okoliczność, że działania dla poprawy konkurencyjności polskiej gospodarki prowadzimy w ramach szerszego kontekstu unijnej Strategii Lizbońskiej, zwiększa nasze szanse na sukces. Przypomnę tu tylko, że w celu poprawy swej pozycji konkurencyjnej Unia Europejska w 2005 r. dokonała rewizji przyjętej w 2000 r. Strategii Lizbońskiej, zakładając skupienie się na dwóch zasadniczych zadaniach zapewnieniu silniejszego, trwałego 5

6 wzrostu gospodarczego oraz tworzeniu większej liczby lepszych miejsc pracy. Konsekwencją tej weryfikacji była decyzja o przygotowywaniu przez państwa członkowskie Krajowych Programów Reform (KPR) na lata Polski Krajowy Program Reform na lata , został przyjęty przez Radę Ministrów 27 grudnia 2005 r. i uzupełniony o dokument implementacyjny, przyjęty przez Radę Ministrów 17 października 2006 r. W KPR wskazano sześć priorytetów, wraz z działaniami dla ich realizacji. Są to: 1. poprawa stanu finansów publicznych i zarządzanie nimi; 2. rozwój przedsiębiorczości; 3. wzrost innowacyjności przedsiębiorstw; 4. rozwój i modernizacja podstawowej infrastruktury (drogowej, kolejowej, mieszkaniowej, energetycznej); 5. tworzenie i utrzymanie nowych miejsc pracy oraz zmniejszenie bezrobocia; 6. poprawa zdolności adaptacyjnych na rynku pracy. Przynajmniej część z powyższych działań ma także swój wymiar regionalny lub wręcz musi być realizowana głównie w regionach. Źródłem finansowania tych działań przez regiony będą m.in. środki unijnych funduszy strukturalnych, alokowane na ten cel w Programach Operacyjnych, zwłaszcza regionalnych, ale także ogólnokrajowych. Trzeba podkreślić, że kluczowym elementem rozwoju polskiej gospodarki jest dynamiczny i konkurencyjny sektor przedsiębiorstw. To właśnie przedsiębiorcy kształtują pozytywny obraz Polski na rynkach zagranicznych, tworzą nowe, stabilne miejsca pracy, dbają o ochronę środowiska naturalnego oraz wspierają lokalne społeczności. Przy tym chodzi tu nie tylko o przedsiębiorstwa produkcyjne, ale też o przedsiębiorstwa usługowe, w tym świadczące wysokiej wartości usługi eksportowalne, np. za pośrednictwem Internetu. Szczególnie ważny jest rozwój sektora przedsiębiorstw innowacyjnych. Dlatego jednym z priorytetowych obszarów polskiego KPR jest wzrost innowacyjności przedsiębiorstw i budowanie gospodarki opartej na wiedzy. 6

7 O wspieraniu innowacyjności w regionach napisano w dalszej części tego opracowania. Tu przedstawię tylko najważniejsze działania rządu w zakresie reformy publicznego wsparcia sektora B + R i innowacji. Są to: powołanie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju; planowana nowelizacja ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki, która wprowadza: a) zmianę systemu dofinansowania projektów celowych i projektów rozwojowych, b) zmianę zasad przyznawania dotacji na podstawową działalność statutową; restrukturyzacja JBR w Polsce. Jednocześnie 4 września 2006 r. RM przyjęła Kierunki Zwiększania Innowacyjności Gospodarki na lata , dokument strategiczny, zawierający ocenę stanu innowacyjności polskiej gospodarki i wyznaczający ramy polityki innowacyjnej państwa. Działania zaproponowane w dokumencie będą wdrażane m.in. na podstawie Programów Operacyjnych na lata współfinansowane z funduszy strukturalnych UE, w szczególności poprzez Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka. W celu poprawy poziom innowacyjności polskiej gospodarki rząd uruchamia szereg konkretnych instrumentów, takich jak: kredyt technologiczny dla przedsiębiorców, nadawanie przedsiębiorcy statusu Centrum Badawczo-Rozwojowego, ulga podatkowa na nowe technologie, program wsparcia funduszy kapitału zalążkowego czy parki i inkubatory technologiczne. Liczę na to, że po dzięki obecnej debacie będziemy mogli sformułować wnioski dla dalszych działań zarówno na poziomie regionalnym, jak i szczeblu krajowym. Formalny wyraz tym wnioskom będziemy mogli nadać w kolejnej edycji KPR, która zgodnie z unijnymi ustaleniami zostanie przygotowana w przyszłym roku.

8 Jerzy Kwieciński Polityka spójności jako instrument realizacji Strategii Lizbońskiej w regionach Uczynienie z Unii Europejskiej wiodącej gospodarki świata do 2010 r. to cel przyjętej w 2000 r. Strategii Lizbońskiej. Lata dziewięćdziesiąte pokazały bowiem wiele słabości Unii Europejskiej, które skutkowały wolniejszym tempem rozwoju, a także mniejszą zdolnością tworzenia i absorpcji nowych technologii. Unia szczególnie w porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi wypadała gorzej w przechodzeniu na gospodarkę opartą na wiedzy. Aby osiągnąć zamierzone cele, Wspólnota zadeklarowała chęć szybkiego przechodzenia do gospodarki opartej na wiedzy, w tym rozwój społeczeństwa informacyjnego, badań i innowacji oraz kształcenie odpowiednich kwalifikacji i umiejętności. Unia postanowiła również zliberalizować i zintegrować te rynki i sektory, których wspólny rynek nie objął, czyli telekomunikację, energetykę, transport, pocztę oraz rynek usług. Ponadto kluczem do osiągnięcia wyznaczonych celów miał być rozwój przedsiębiorczości: deregulacja i lepsze wsparcie ze strony administracji (likwidacja barier administracyjno-prawnych), łatwiejszy dostęp do kapitału i technologii, ograniczanie zakłócającej konkurencję pomocy publicznej i tworzenie równego pola konkurencji. Kolejnym działaniem mającym zapewnić osiągnięcie celów określonych w Strategii Lizbońskiej był wzrost zatrudnienia i zmiana modelu społecznego: wzrost aktywności zawodowej, uelastycznienie rynku pracy, poprawa edukacji, unowocześnienie systemu zabezpieczeń społecznych oraz ograniczanie biedy i wykluczenia społecznego. Dbałość o trwałe fundamenty rozwoju i środowisko naturalne ograniczanie zmian klimatycznych, zachowanie zasobów naturalnych także miały się przyczynić do osiągnięcia celu. W marcu 2005 r. na szczycie Rady Europejskiej przyjęto dokument Wspólne działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Nowy początek Strategii Lizbońskiej modyfikujący oryginalną strategię. Odnowiona Strategia Lizbońska proponowała uczynienie z Europy bardziej atrakcyjnego miejsca do lokowania inwestycji i podejmowania pracy, rozwijanie wiedzy i innowacji dla wzrostu oraz tworzenie większej liczby trwałych miejsc pracy. Priorytety te zostały przeniesione do Strategicznych Wytycznych Wspólnoty (SWW) na lata , stając się podstawą nowej polityki spójności.

9 Mimo fakultatywnego charakteru zapisów w sprawie wielkości nakładów na realizację celów Strategii Lizbońskiej zamieszczonych w pakiecie legislacyjnym nowej perspektywy finansowej Polska jako jedyne państwo członkowskie spośród dziesiątki państw przyjętych w 2004 r. zadeklarowała wolę przeznaczenia minimum 60% środków polityki spójności na wsparcie obszarów prolizbońskich. Według aktualnych obliczeń stopa ta wynosi blisko 64% alokacji wkładu wspólnotowego do Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia, zwanych Narodową Strategią Spójności w ramach działań objętych celem Konwergencja. Nieco niższy pułap przeznaczenia środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Europejskiego Funduszu Społecznego na realizację Strategii Lizbońskiej został ustalony dla samorządów regionalnych. Uwzględniając zróżnicowane uwarunkowania rozwoju polskich województw, samorządy regionalne zobowiązały się do przeznaczenia około 40% środków funduszy strukturalnych w ramach swoich Regionalnych Programów Operacyjnych na uruchomienie działań wpisujących się do agendy lizbońskiej. Realizacja polityki spójności na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia powinna odbywać się z uwzględnieniem odmienności punktów startu poszczególnych regionów oraz różnorodności ich potencjałów rozwojowych. Dlatego wyzwania stojące przed Unią Europejską winny w większym stopniu uwzględniać możliwości i potrzeby rozwojowe na szczeblu regionalnym oraz wszystkie wymiary Strategii Lizbońskiej. Rozszerzenie Wspólnoty powoduje dynamiczne zmiany w obszarach: gospodarczym, społecznym i terytorialnym, implikując tym samym konieczność szerszej analizy i definiowania wyzwań europejskich z rzeczywistym uwzględnianiem kontekstu nowych państw członkowskich. Niemniej istotną kwestią jest zagwarantowanie synergii między działaniami realizowanymi w ramach Krajowego Programu Reform oraz Krajowych i Regionalnych Programów Operacyjnych, a także realizacja polityki spójności i Strategii Lizbońskiej na podstawie zdecentralizowanego systemu. Rysunek 1 przedstawia zależności pomiędzy poszczególnymi dokumentami rządowymi oraz samorządowymi. Działania prowadzone zarówno w programach krajowych, Art. 9 ust.3 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z 11 VII 2006 ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności i uchylającego Rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (dalej: Rozporządzenie Rady nr 1083/2006). 9

10 Rys. 1 Źródło: opracowanie własne. jak i regionalnych mają się przyczynić do realizacji strategii krajowych, w tym w szczególności: Strategii Rozwoju Kraju i Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia, a przez to do realizacji Krajowego Programu Reform. Priorytetowe kierunki wsparcia prolizbońskiego w ramach programów polityki spójności Jednym z podstawowych kierunków i celów wsparcia prolizbońskiego jest stworzenie nowoczesnego systemu transportowego i energetycznego stanowiącego spójny element europejskich sieci infrastrukturalnych. Równie ważna jest reforma sektora badań naukowych, która pozwoli na zwiększenie efektywności inwestycji w wiedzę i innowacje oraz na podniesienie jakości B + R. Stworzenie przyjaznego otoczenia instytucjonalno-legislacyjnego i finansowego dla dynamicznego rozwoju przedsiębiorczości oraz zwiększenia potencjału konkurencyjności i innowacyjności MŚP jest kolejnym celem do osiągnięcia. Innym kierunkiem wsparcia prolizbońskiego jest modernizacja systemów edukacji i kształcenia zawodowego, tak aby systemy te były zdolne do antycypacyjnej i elastycznej adaptacji do zmieniających się potrzeb i podaży na rynku pracy oraz aby przyczyniły się do zwiększenia udziału osób dorosłych w kształceniu przez całe życie. W końcu musi być też przeprowadzona reforma publicznych służb zatrudnienia, której efektem końcowym będzie wdrożenie efektywnych instrumentów 10

11 aktywnej polityki rynku pracy, ukierunkowanych na bezrobotnych, szczególnie wśród młodzieży i osób starszych. Nakłady środków polityki spójności na realizację Strategii Lizbońskiej w Polsce Zgodnie z przesłaniem dokumentu ustalającego wspólnotowe priorytety polityki spójności na lata , czyli Strategicznych Wytycznych Wspólnoty, interwencja realizowana za pośrednictwem Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia będzie służyła realizacji najważniejszych priorytetów Wspólnoty, sformułowanych w odnowionej Strategii Lizbońskiej. Zarówno na poziomie strategicznym, jak i operacyjnym NSRO położono szczególny nacisk na ukierunkowanie planowanych działań na obszary wnoszące znaczący wkład w realizację priorytetów lizbońskich, ujętych w Krajowym Programie Reform na rzecz realizacji Strategii Lizbońskiej. Na poziomie strategicznym NSRO działania sprzyjające osiąganiu założeń Strategii Lizbońskiej realizowane będą w następujących obszarach: w ramach celu 1 NSRO Poprawa jakości funkcjonowania instytucji publicznych oraz rozbudowa mechanizmów partnerstwa wspierane będą przedsięwzięcia sprzyjające modernizacji polskiego systemu instytucjonalno-regulacyjnego oraz wpływające na rozwijanie dialogu i partnerstwa społecznego; w ramach celu 2 NSRO Poprawa jakości kapitału ludzkiego i zwiększenie spójności społecznej podejmowane będą kroki służące tworzeniu większej liczby i lepszych miejsc pracy; w ramach celu 3 NSRO Budowa i modernizacja infrastruktury technicznej i społecznej mającej podstawowe znaczenie dla wzrostu konkurencyjności Polski prowadzone będą działania sprzyjające uczynieniu z Polski bardziej atrakcyjnego miejsca dla inwestycji i pracy; w ramach celu 4 NSRO Podniesienie konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw, w tym w szczególności sektora wytwórczego o wysokiej wartości dodanej oraz rozwój sektora usług promowane będą wiedza i innowacje na rzecz wzrostu gospodarczego i wzrostu konkurencyjności polskiej gospodarki; w ramach celu 5 NSRO Wzrost konkurencyjności polskich regionów i przeciwdziałanie ich marginalizacji społecznej, gospodarczej i przestrzennej pro- 11

12 wadzone będą działania na rzecz wyrównywania potencjałów rozwojowych polskich regionów i wzrostu ich konkurencyjności, w ramach celu 6 NSRO Wyrównywanie szans rozwojowych i wspomaganie zmian strukturalnych na obszarach wiejskich interwencja będzie ukierunkowana również na wsparcie dla polskich obszarów wiejskich na tworzenie z nich bardziej atrakcyjnego miejsca dla inwestycji i pracy. Dążeniem NSRO jest uwypuklenie potrzeby inwestowania w obszary o wysokim potencjale wzrostu zarówno na poziomie krajowym, jak i regionalnym, warunkującego sukcesywne osiąganie poziomu rozwoju gospodarczego zbliżonego do bogatych państw Unii. Pośród wielu działań spójnościowych w części operacyjnej NSRO wyodrębniono obszary zdefiniowane jako dźwignie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, które stanowić będą rdzeń działań podejmowanych w ramach Programów Operacyjnych na lata Dane przedstawione w poniższych tabelach mają charakter indykatywny i mogą ulec zmianie po zakończeniu negocjacji z Komisją Europejską poszczególnych Programów Operacyjnych. Tab. 1 Wkład wspólnotowy Wskaźnik earmarking PO Według kategorii Całkowity interwencji PO nsro z zał. IV do 1083/2006 PO IG % 12% PO KL % 12% PO IiŚ % 28% PO RPW % 2% 16 RPO % 11% NSRO ,9% Źródło: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. Analiza powyższych tabel pozwala stwierdzić, że najbardziej prolizbońskim Krajowym Programem Operacyjnym jest Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka. Taki stan rzeczy nie może dziwić, gdyż jest to program, w ramach którego realizowanych będzie większość celów określonych w Strategii Lizbońskiej, takich jak inwestycje w B + R, budowa gospodarki opartej na wiedzy czy budowa społeczeństwa informacyjnego. Ważnym z punktu widzenia realizacji Strategii Lizbońskiej programem 12

13 Tab. 2 RPO Całkowity Wkład wspólnotowy Wg kategorii interwencji z zał. IV do 1083/2006 Wskaźnik earmarking (proc.) Łódzkie Wielkopolskie Małopolskie Śląskie Świętokrzyskie Podlaskie Pomorskie Opolskie ,5 41 Zachodniopomorskie Lubelskie Podkarpackie Dolnośląskie Mazowieckie ,3 40 Kujawsko-pomorskie Lubuskie Warmińsko-mazurskie RPO (średnia) Źródło: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. krajowym jest Program Operacyjny Kapitał Ludzki. W programie tym prolizbońskie cele realizowane będą poprzez działania powodujące wzrost aktywności zawodowej, uelastycznienie rynku pracy, poprawa edukacji, unowocześnienie systemu zabezpieczeń społecznych oraz ograniczanie biedy i wykluczenia społecznego. W przypadku Regionalnych Programów Operacyjnych pułap 40% wydatków prolizbońskich został spełniony niemal we wszystkich programach, jedynie lubuskie i warmińsko-mazurskie nieznacznie obniżyły ten wskaźnik. Najbardziej prolizbońskim programem okazuje się być obecnie Regionalny Program Operacyjny Województwa Łódzkiego, który na realizację Strategii Lizbońskiej przeznacza 50% alokacji programu. Wysokość planowanych wydatków prolizbońskich zarówno w Regionalnych Programach Operacyjnych, jak i krajowych jest wysoce zadowalająca, szczególnie jeśli weź- 13

14 miemy pod uwagę, że Polska jako państwo przystępujące do Unii Europejskiej w 2004 r. mogła zrezygnować z prolizbońskiego rozdysponowania środków. Wzmocnienie i zregionalizowanie governance procesu lizbońskiego. Rekomendacje Strategia Lizbońska jako dokument planistyczny i strategiczny jest dokumentem niezwykle trudnym do realizacji. Jej cele są wyznaczone dla Unii jako całości, realizacja zaś odbywa się w poszczególnych państwach członkowskich, które borykają się z różnorodnymi problemami. Utrudnieniem dla spójnego osiągania celów lizbońskich w Polsce może być odmienność procesów governance. W Narodowych Strategicznych Ramach Odniesienia mamy bowiem zasadę partnerstwa, Krajowy Program Reform natomiast ma się kierować zasadą otwartej metody koordynacji. Osiągnięcie celów lizbońskich ograniczać mogą także inne ramy czasowe w obu dokumentach. Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia zaprogramowane są na 7 lat, podczas gdy Krajowy Program Reform ma trzyletni okres planowania. Tab. 3 KPR Otwarta metoda koordynacji Źródło: opracowanie własne. NSRO PO RPO Zasada partnerstwa Taki system powoduje konieczność intensyfikacji wysiłków na rzecz rozwoju mechanizmów koordynacji między podmiotami odpowiedzialnymi za KPR i podmiotami opracowującymi NSRO, PO i RPO, tak aby zagwarantować osiągnięcie rzeczywistej synergii, rozumianej jako synchronizowanie działań prolizbońskich przewidzianych w NSRO, Krajowych i Regionalnych Programach Operacyjnych oraz KPR poprzez zagwarantowanie ich wzajemnego uzupełniania się (cross-reference), a nie ograniczanie się do zapewnienia wyłącznie spójności między tymi działaniami a działaniami prolizbońskimi przewidzianymi w ramach obu ścieżek realizacji Strategii Lizbońskiej. Ponadto proces lizboński powinien w większym stopniu opierać się na zasadzie partnerstwa, która okazała się być kluczowym czynnikiem sukcesu wdrażania funduszy 1. KPR; 2. NSRO, PO, RPO. 14

15 strukturalnych. Odpowiedzią na to wyzwanie winno być dążenie do trójstronnej współpracy partnerskiej, czyli zaangażowanie samorządów regionalnych i lokalnych 3 do całości procesu lizbońskiego w ramach obu ścieżek realizacji Strategii Lizbońskiej. Warto też, aby na poziomie programowania nastąpiło włączenie samorządów regionalnych i lokalnych pełniących rolę źródła informacji o regionalnych możliwościach efektywnej realizacji Strategii Lizbońskiej, a także wdrożenie regionalnych planów działań na rzecz realizacji Krajowego Programu Reform. Etap monitorowania i ewaluacji musi być przeprowadzony nie tylko pod kątem spójności działań realizowanych w ramach KPR i NSRO, ale również z punktu ich wzajemnego uzupełniania się, stanowiącego o poziomie synergii w osiąganiu celów Strategii Lizbońskiej. Na tym etapie powinno również nastąpić włączenie wskaźników możliwych do agregacji na poziomie regionalnym. Niemałe znaczenie może mieć także włączenie do sprawozdawczości danych na temat przebiegu realizacji Strategii Lizbońskiej (typy operacji, napotkane bariery itd.) w wybranych ośrodkach miejskich oraz regionalnych przykładów best practices. Wszystkie powyższe działania pokazują, że Polska nie tylko poważnie podchodzi do kwestii związanych z realizacją celów Strategii Lizbońskiej na poziomie strategicznym, ale także stara się zapewnić właściwe instrumenty realizacji tych celów w ramach polityki spójności. 3 W wielu państwach członkowskich (m.in. Finlandia, Hiszpania, Irlandia, Polska, Portugalia, Słowenia) samorządy regionalne i lokalne nie zostały zaproszone do aktywnej współpracy na etapie programowania KPR. 15

16 Tomasz Kaczor Potencjalny wpływ Regionalnych Programów Operacyjnych na osiąganie celów Strategii Lizbońskiej Strategia Lizbońska i Regionalne Programy Operacyjne nie są ze sobą sztywno powiązane. Nie ma jednak wątpliwości, że związki pomiędzy nimi są bliskie, przede wszystkim ze względu na cel, jakim jest przyspieszenie rozwoju gospodarczego. Regionalne programy powinny przynajmniej w części spełnić funkcję narzędzi realizacji tych celów. Pośród licznych perspektyw, z jakich możemy spojrzeć na Strategię Lizbońską najbardziej oczywistą jest ta, która sprowadza ją do działań w jej ramach prowadzonych. Jednym z najszybciej narzucających się skojarzeń ze Strategią jest gospodarka nowoczesna, innowacyjna, konkurencyjna. Wszystko, co sprzyja zmianom gospodarczym zdążającym w takim kierunku, wydaje się zgodne z celami Strategii, a hasła takie jak innowacje czy e-gospodarka niejako naturalnie do niej przynależą. I w pewnym sensie strategia jest o tym, jak sprzyjać podejmowaniu działań prowadzących w takim kierunku, przez co nie wszystkie projekty realizowane w ramach RPO można by uznać za prolizbońskie. Ale nie jest to jedyny możliwy punkt widzenia. Strategia to przede wszystkim wspólne działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, jak mówi jeden z podstawowych dokumentów definiujących dzisiejszy jej wymiar. Tak więc, spoglądając od strony celów, uzyskujemy zupełnie nową perspektywę rozumienia tego, co może sprzyjać realizacji Strategii. Z tego punktu widzenia każde działanie, które prowadzi do szybszego wzrostu gospodarczego czy zwiększenia zatrudnienia, jest przez ostateczny efekt, a nie sposób oddziaływania i obszar tematyczny, którego dotyczy wkładem w osiąganie jej celów. I taka optyka, nakazująca spoglądać na Regionalne Programy Operacyjne przez pryzmat wkładu w osiąganie najbardziej ogólnych celów Strategii, a nie charakterystykę realizowanych działań, zostanie wykorzystana w niniejszym artykule. Podążając tym tropem, a także niewątpliwie znacznie upraszczając, Strategię Lizbońską można sprowadzić do zestawu działań mającego prowadzić do osiągnięcia pożądanego poziomu wybranych wskaźników ekonomicznych. W poniższej analizie zastanawiamy się, jaki potencjał mają Regionalne Programy Operacyjne, aby wpłynąć na te mierniki. Ponadto zastanowimy się, czy wpływ, jaki wywrą, jest istotny w porównaniu Wspólne działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Nowy początek Strategii Lizbońskiej, Komisja Wspólnot Europejskich, Bruksela

17 z endogenicznymi czynnikami tkwiącymi w regionach, które kształtują przebieg wybranych wskaźników. Wybór najważniejszych wskaźników narzucają cele Strategii, skupiając uwagę na wzroście gospodarczym i zatrudnieniu. W tych badaniach jako miarę tego pierwszego przyjmiemy zwiększenie produktu krajowego brutto, natomiast drugi z nich obrazowany będzie poziomem zatrudnienia (co pomija zwiększenie liczby osób pracujących w grupie osób prowadzących działalność gospodarką). To ostatnie ograniczenie nie jest zbyt rygorystyczne, nie ma bowiem podstaw, aby sądzić, by zmiany wynikłe z Programów Operacyjnych dotyczące prowadzących działalność istotnie odbiegały od zachodzących w przypadku osób wybierających inne formy organizacyjne podejmowanej pracy. Dodatkowo przyjrzymy się dwu innym wskaźnikom, nakładom inwestycyjnym oraz wydajności pracy. Pierwszy został wybrany jako miara wysiłku modernizacyjnego gospodarki, drugi stanowi przybliżenie jego efektów. Warto także podkreślić, że z punktu widzenia celów Strategii Lizbońskiej istotna jest wzajemna interakcja zmian wydajności pracy oraz poziomu zatrudnienia. Mimo położenia nacisku na unowocześnianie gospodarki jako niepożądane określane jest bowiem przez strategię wystąpienie tzw. bezzatrudnieniowego wzrostu gospodarczego, czyli odbywającego się tylko i wyłącznie na skutek poprawy wydajności pracy celem jest zatem więcej lepszych miejsc pracy. Przyglądając się działaniom finansowanym w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych, nietrudno dostrzec, że wiele z nich znacznie odbiega od kanonu działań realizujących Strategię Lizbońską. Komisja Europejska podjęła próbę tzw. earmarkingu, czyli zdefiniowania rodzajów działań służących Strategii Lizbońskiej, i zapewne wiele przedsięwzięć ze sfinansowanych w ramach RPO trudno zaliczyć do jakiejkolwiek z kategorii uznanych przez nią za prolizbońskie. Tym niemniej, zgodnie z zaproponowaną wcześniej logiką, jeżeli tylko sprzyjają one zwiększeniu wzrostu gospodarczego lub zatrudnienia, zostaną poddane analizie i uznane za prolizbońskie. W konsekwencji badaniu poddano całość wydatków dokonanych w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych. Badania dokonano w ujęciu ilościowym, wykorzystując regionalny model gospodarki polskiej 3. Analizując wpływ na wymienione wskaźniki, porównywano ze sobą dwie Ibidem. 3 Wykorzystano tzw. dynamiczny, obliczeniowy model równowagi ogólnej. Więcej informacji o zastosowanej metodologii można znaleźć w T. Kaczor, I. Mitroczuk, Goniąc 17

18 projekcje sytuacji ekonomicznej, scenariusz, w którym gospodarka wykorzystuje środki w ramach RPO, i drugi, w którym jest ich pozbawiona. Różnica pomiędzy nimi jest miarą wpływu Programów Operacyjnych. Następnie wynik ten jest porównywany z wielkościami, które można przyjąć za odzwierciedlające prolizboński, wewnętrzny potencjał gospodarki, niezależny od Programów Operacyjnych. Mapa 1. Dodatkowy wzrost PKB dzięki realizacji RPO, , pkt. proc. Dzięki realizacji Regionalnych Programów Operacyjnych roczne tempo wzrostu produktu krajowego brutto podniesie się w okresie średnio o od 0,1 do 0,5 punktu procentowego w stosunku do tempa, które wystąpiłoby, gdyby ich nie realizowano (zob. mapa 1). Przeciętny roczny wzrost produktu krajowego w całej gospodarce w latach , a więc w okresie, kiedy wpływ funduszy unijnych był jeszcze nieznaczny, wyniósł 3%. Jeżeli przyjąć tę wielkość za miarę własnego potencjału gospodarki do realizowania pierwszego z celów Strategii, można uznać, że w porównaniu z nim potencjalny wpływ funduszy jest zauważalny, aczkolwiek ma drugorzędne znaczenie. Prowadząc analizę na poziomie poszczególnych regionów, dostrzegamy nieco odmienny obraz. Uzyskany w analizie wpływ RPO stanowiłby w poszczególnych województwach od 2% do 22% w relacji do wzrostu w latach Tak więc w przypadku niektórych województw jest on w zasadzie zaniedbywany, są jednak takie (otrzymujące stosunkowo najwięcej środków), gdzie Regionalne Programy Operacyjne odegrają istotną rolę w przyspieszeniu osiągnięcia wysokiego poziomu rozwoju gospodarczego. Wpływ RPO na zatrudnienie wyraża się procentowym odchyleniem jego poziomu w 2015 r. od scenariusza pozbawionego środków unijnych. Wskaźnik ten zawiera się pomiędzy 0,3% a 1,4% (zob. mapa 2). W porównaniu ze zmianami zatrudnienia na skutek działania innych czynników jest to raczej niewiele, w samym tylko 2005 r. zatrudnienie wzrosło o 1,7%, czyli więcej niż RPO wywoła w ciągu dziewięciu lat Europę fundusze publiczne a rozwój Polski i regionów, Transformacja i Rozwój 2007, nr

19 w regionie kraju uzyskującym największe efekty. Jeżeli jednak będziemy mieć w pamięci, że w niektórych regionach zatrudnienie spadało przez wiele lat, to można uznać, że w ich przypadku każde zwiększenie zatrudnienia jest cenne. Ogólna ocena wpływu jest więc podobna jak w przypadku PKB: stosunkowo nieznaczny w skali kraju, ale potencjalnie bardzo pomocny w przypadku pojedynczych regionów. Mapa 2. Zwiększenie zatrudnienia w 2015 r. Wyniki analizy dla pozostałych dwóch na skutek realizacji RPO, proc. zmiennych przedstawiono w tabeli 1. Wzrost nakładów inwestycyjnych, które może zostać przypisane Regionalnym Programom Operacyjnym zawiera się pomiędzy 2,6% a 12,0% 4. Są to więc wielkości porównywalne z roczną dynamiką nakładów inwestycyjnych (która ulega znacznym wahaniom, jednak na poziomie krajowym nie przekracza kilkunastu procent w bardzo dobrych latach 5 ). Można więc uznać wkład RPO w modernizację gospodarki za znaczący nawet w skali całego kraju. W regionach otrzymujących relatywnie najwięcej środków, w których przyrost inwestycji jest największy, ich rola jest trudna do przecenienia i programy niewątpliwie będą jednym z głównych czynników zwiększających inwestycje w kapitał rzeczowy. Znaczące inwestycje przyczyniają się do wzrostu wydajności i rozkład jej zmian jest zbliżony do tego znanego z inwestycji i przyjmuje wielkości pomiędzy 0,6% a 3,1% (mierzone odchyleniem poziomu wydajności w 2015 r.). Taki poziom zmian jest porównywalny ze wzrostem wydajności uzyskiwanym przez polską gospodarkę w ciągu jednego roku. W latach wydajność pracy (mierzona relacją PKB do pracujących) rosła średnio o 3,5% rocznie, można więc przyjąć, że dziewięcioletni wkład RPO popycha polską gospodarkę o kilka miesięcy do przodu. 4 Prezentowane jest odchylenie średnie w całym okresie objętym RPO (a nie w ostatnim okresie) ze względu na dużą zmienność, jaka ma miejsce w przypadku nakładów inwestycyjnych. 5 W latach roczna dynamika realna nakładów brutto na środki trwałe wahała się od -9,7% do 6,5%. 19

20 Tab. 1. Wpływ Regionalnych Programów Operacyjnych na nakłady inwestycyjne (odchylenie w latach , w proc.) i wydajność pracy (odchylenie w 2015 r., w proc.) Województwo Inwestycje Wydajność Województwo Inwestycje Wydajność dolnośląskie 5,04 1,29 podkarpackie 9,71 2,60 kujawskopomorskie 8,35 2,04 podlaskie 9,35 2,31 lubelskie 8,93 2,42 pomorskie 5,92 1,69 lubuskie 7,64 1,96 śląskie 3,49 1,03 łódzkie 5,56 1,55 świętokrzyskie 7,87 2,34 małopolskie 5,74 1,61 warmińsko-mazurskie 12,03 3,06 mazowieckie 2,64 0,56 wielkopolskie 4,12 1,32 opolskie 6,30 1,48 zachodniopomorskie 8,84 2,00 Źródło: obliczenia własne. Agregacja wyników opisanych powyżej prowadzi do dwóch podstawowych wniosków. Po pierwsze, przeciętnie w skali kraju Regionalne Programy Operacyjne przyczynią się do osiągnięcia celów Strategii Lizbońskiej w zauważalnym stopniu, lecz z pewnością nie będą głównym czynnikiem popychającym gospodarkę polską w tym kierunku. Po drugie, ich rola będzie znacząco różnić się pomiędzy województwami. W regionach otrzymujących relatywnie najwięcej środków programy będą istotnym czynnikiem przyśpieszającym ruch ku celom Strategii Lizbońskiej, natomiast tam, gdzie środki będą względnie małe, pozostaną czynnikiem praktycznie nieistotnym w porównaniu z własnym potencjałem regionu. Zwróćmy również uwagę, że postulat twórców Strategii dotyczący równowagi pomiędzy zmianami wydajności i zatrudnienia zostanie spełniony. Udział wzrostu zatrudnienia we wzroście PKB związanym z realizacją RPO oscyluje wokół jednej trzeciej, co pozwala nie obawiać się perspektywy wzrostu bezzatrudnieniowego. Oceniając wpływ z nieco innej perspektywy przeznaczenia środków ujętych w Programach Operacyjnych można jednak pokusić się o stwierdzenie, że będzie on duży. Środki te nie mają bowiem zastąpić naturalnych czynników prorozwojowych tkwiących w regionach, lecz je uzupełnić, nie należało więc oczekiwać, że odegrają rolę dominującą. Z takiego punktu widzenia wyniki wskazujące znacznie mniejszy wpływ od opisanego wcześniej także nie byłyby zaskoczeniem. Podobnie zaobserwowane zróżnicowanie międzyregionalne potencjalnej roli programów jest naturalne, środki nimi objęte są bowiem kierowane przede wszystkim tam, gdzie własny potencjał rozwojowy jest najsłabszy, i tam właśnie mają do odegrania najistotniejszą rolę. 20

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r.

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r. Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej Andrzej Regulski 28 września 2015 r. moduł 1 moduł 2 moduł 3 Analiza zmian społecznogospodarczych

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 Łódź, 27 maja 2015 r.

Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 Łódź, 27 maja 2015 r. Główne założenia i komplementarność Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 Łódź, 27 maja 2015 r. RPO WŁ na lata 2014-2020 Konstrukcja RPO WŁ 2014-2020: LP. WOJEWÓDZTWO

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013

Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013 Konferencja Polityka spójności na rzecz rozwoju obszarów wiejskich Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013 dr Hanna Jahns Sekretarz

Bardziej szczegółowo

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Katowice, 24.03.2015 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje przedsiębiorczośd

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności 2007-2013

Polityka spójności 2007-2013 Regionalne Programy Operacyjne jako źródło finansowania centrów nauki i wystaw interaktywnych Agnieszka Dawydzik Departament Koordynacji Programów Regionalnych Konferencja INTERAKCJA-INTEGRACJA INTEGRACJA

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r.

Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r. Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r. PRZEGLĄD REGULACJI UE Zestawienie aktualnych dokumentów Strategia Europa 2020

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl październik 2011 Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Pomoc przedakcesyjna począwszy od roku 2000 przyznana

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011 Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku Zespół ds. opracowania ramowego zintegrowanego programu regionalnego, 7 listopada, 2011 Cele bieżącej i przyszłej polityki: Nowa Polityka

Bardziej szczegółowo

Środki unijne - Jak najlepiej wykorzystać ostatnią szansę?

Środki unijne - Jak najlepiej wykorzystać ostatnią szansę? Środki unijne - Jak najlepiej wykorzystać ostatnią szansę? Magdalena Bednarska - Wajerowska Dyrektor Wydziału Koordynacji Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Budżet Unii

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich i w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Konferencja Wiejska Polska 25 26 maja 2013 r. Konin/Licheń Krajowe podstawy strategiczne polityki

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia)

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji województwa lubuskiego. Dokument przedstawia

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013

Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013 Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013 GraŜyna Gęsicka Minister Rozwoju Regionalnego Dokumenty programowe UE Kapitał Ludzki Odnowiona Strategia Lizbońska Zintegrowany

Bardziej szczegółowo

UNIA EUROPEJSKA Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

UNIA EUROPEJSKA Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego Podstawowa dokumentacja konkursowa Podstawowa dokumentacja konkursowa Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013 Szczegółowy opis priorytetów RPO WZ Przewodnik do

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład VIII Strategia lizbońska Pomyśl tylko, czym mogłaby być Europa. Pomyśl o wrodzonej sile naszej rozszerzonej Unii. Pomyśl o jej niewykorzystanym potencjale

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin, 22 czerwca 2015 r. Wyzwanie na najbliższe lata zwiększenie poziomu zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny

Europejski Fundusz Społeczny Europejski Fundusz Społeczny Co to jest Europejski Fundusz Społeczny? Europejski Fundusz Społeczny (EFS) jest jednym z funduszy, poprzez które Unia Europejska wspiera rozwój społeczno-gospodarczy wszystkich

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego. Dokument przedstawia w formie tabelarycznej szacunkową

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

Perspektywa finansowa 2014-2020

Perspektywa finansowa 2014-2020 Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Perspektywa finansowa 2014-2020 UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Europa 2020 1. Inteligentny rozwój budowanie gospodarki opartej

Bardziej szczegółowo

Zasady realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce. Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej MRR

Zasady realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce. Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej MRR Zasady realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej MRR 1 Cele realizacji ZIT w Polsce Wynikają z projektu UP oraz Zasad realizacji ZIT w

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja 1 PROGRAM FUNDUSZ INICJATYW OBYWATELSKICH NA LATA 2014-2020 2020 Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament PoŜytku Publicznego 2 Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja Projekt jest

Bardziej szczegółowo

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Marek Orszewski Dyrektor Wydziału Rozwoju Regionalnego UMWZ Europa 2020 Unia Europejska wyznaczyła wizję społecznej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo

Możliwości pozyskania dofinansowania z funduszy strukturalnych UE na wdrożenie systemów informatycznych w przedsiębiorstwach. Małgorzata Nejfeld

Możliwości pozyskania dofinansowania z funduszy strukturalnych UE na wdrożenie systemów informatycznych w przedsiębiorstwach. Małgorzata Nejfeld Możliwości pozyskania dofinansowania z funduszy strukturalnych UE na wdrożenie systemów informatycznych w przedsiębiorstwach Małgorzata Nejfeld KDG CIEŚLAK & KORDASIEWICZ ZAKRES DZIAŁALNOŚCI Główny przedmiot

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

POWIĄZANIA OSI PRIORYTETOWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020

POWIĄZANIA OSI PRIORYTETOWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020 ZARZĄD WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO POWIĄZANIA OSI OWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020 [Sekcja 1] Opole, kwiecień 2014 r. 2 Załącznik nr 2 do projektu RPO WO 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny

Europejski Fundusz Społeczny Europejski Fundusz Społeczny wsparcie dla młodzieży 11/4/2014 Sytuacja osób młodych w UE Ponad 5,5 mln młodych Europejczyków jest bezrobotnych; Stopa bezrobocia młodzieży wynosi obecnie 23,5 %; 13,2 %

Bardziej szczegółowo

Wymiar miejski polityki spójno Zintegrowane Inwestycje Terytorialne. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r.

Wymiar miejski polityki spójno Zintegrowane Inwestycje Terytorialne. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Wymiar miejski polityki spójno jności Zintegrowane Inwestycje Terytorialne Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r. 1 Wymiar miejski częś ęścią wymiaru terytorialnego Wymiar miejski

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe Programy Operacyjne (PO) Krajowe Programy Operacyjne (PO) 16 Regionalnych

Bardziej szczegółowo

Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne. Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego

Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne. Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego Architektura rozporządzeń Rozporządzenie Ogólne Rozporządzenie dla Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy

Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy Konferencja pt. Innowacyjność i e-rozwój Województwa Mazowieckiego jako kluczowe czynniki wdrażania polityki strukturalnej w latach 2007-2013 26

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH

FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH

Bardziej szczegółowo

Pakiet legislacyjny dla Polityki Spójności 2014-2020 Projekty rozporządzeń opublikowane 6 października 2011 r.:

Pakiet legislacyjny dla Polityki Spójności 2014-2020 Projekty rozporządzeń opublikowane 6 października 2011 r.: Pakiet legislacyjny dla Polityki Spójności 2014-2020 Projekty rozporządzeń opublikowane 6 października 2011 r.: Rozporządzenie ogólne (dwie części dla funduszy oraz dla polityki spójności) Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Rola miast w polityce spójności

Rola miast w polityce spójności Rola miast w polityce spójności Plan prezentacji 1. Zintegrowane Inwestycje Terytorialne podstawy prawne i cele wdrażania instrumentu 2. Zintegrowane Inwestycje Terytorialne Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 Streszczenie

Załącznik nr 5 Streszczenie Załącznik nr 5 Streszczenie Raport jest podsumowaniem badania pn. Ewaluacja ex-ante Projektu Regionalnego Programu Operacyjnego Lubuskie 2020 zrealizowanego przez ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja to wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, obejmujące różne sfery życia. Sama definicja

Bardziej szczegółowo

2014-2020. Program. Infrastruktura i Środowisko. Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020

2014-2020. Program. Infrastruktura i Środowisko. Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020 Program 2014-2020 Infrastruktura i Środowisko Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020 Warszawa, 23 kwietnia 2014 r. CELE TEMATYCZNE CELE TEMATYCZNE

Bardziej szczegółowo

Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego

Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego Adam Hamryszczak Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego 16 grudnia 2014 r. 1 ZIT a STRATEGIA ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Invest Expo, Katowice, 08.12.2014 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności UE na lata 2014 2020

Polityka spójności UE na lata 2014 2020 UE na lata 2014 2020 Propozycje Komisji Europejskiej Unii Europejskiej Struktura prezentacji 1. Jakie konsekwencje będzie miała polityka spójności UE? 2. Dlaczego Komisja proponuje zmiany w latach 2014

Bardziej szczegółowo

Aglomeracja Wałbrzyska

Aglomeracja Wałbrzyska Aglomeracja Wałbrzyska Prezydent Wałbrzycha dr Roman Szełemej Nowa Ruda, wrzesień 2014 AGLOMERACJA WAŁBRZYSKA 400 000 mieszkańców 22 gminy - sygnatariusze porozumienia AW 10% powierzchni Dolnego Śląska

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej

Bardziej szczegółowo

Departament Polityki Regionalnej, Wydział Zarządzania RPO, Biuro Ewaluacji RPO. Toruń, 4 październik 2011r.

Departament Polityki Regionalnej, Wydział Zarządzania RPO, Biuro Ewaluacji RPO. Toruń, 4 październik 2011r. Rekomendacje dotyczące akcji informacyjnej o komplementarności z badania ewaluacyjnego pt. Analiza efektów komplementarności wsparcia pomiędzy projektami dofinansowanymi w ramach programów z perspektywy

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców

PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców 1 Autor: Aneta Para PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców Informacje ogólne o PO KL 29 listopada br. Rada Ministrów przyjęła projekt Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL), który jest

Bardziej szczegółowo

Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020. Warszawa, 24 stycznia 2013 r.

Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020. Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020 Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Dokumenty strategiczne na lata 2014-2020 Założenia Umowy Partnerstwa, zaakceptowane przez Radę Ministrów 15 stycznia 2013 r. stanowią

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie strategiczne województwem

Zarządzanie strategiczne województwem IV Warsztaty Strategiczne Zespołu ds. aktualizacji SRWM do 2020 Zarządzanie strategiczne województwem Zadania na lata 2010-2012 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM 4 września

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014 2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014 2020 ZINTEGROWANE DZIAŁANIA NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU OBSZARÓW MIEJSKICH POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014 2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie przyjęła nowe zasady i przepisy dotyczące

Bardziej szczegółowo

Wyniki aktualizacji list projektów indywidualnych

Wyniki aktualizacji list projektów indywidualnych Wyniki aktualizacji list projektów indywidualnych Informacja prasowa, 28 lutego 2011 r. Zakończyła się kolejna aktualizacja list projektów indywidualnych. To najważniejsze inwestycje, które w najbliższych

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego 2014-2020

Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego 2014-2020 Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego 2014-2020 projekt Projekt przyjęty Uchwałą nr 196/2816/2013 Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 8 listopada 2013 r. Minimalne poziomy koncentracji

Bardziej szczegółowo

ELME PRIMUS www.elme.pl info@elme.pl tel. 602 433 228 Nowe zasady przyznawania dotacji unijnych perspektywa 2014-2020

ELME PRIMUS www.elme.pl info@elme.pl tel. 602 433 228 Nowe zasady przyznawania dotacji unijnych perspektywa 2014-2020 Nowe zasady przyznawania dotacji unijnych perspektywa 2014-2020 Perspektywa na lata 2014-2020 będzie wdrażana w Polsce poprzez 6 krajowych programów operacyjnych zarządzanych przez Ministerstwo Infrastruktury

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2014-2020

Projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2014-2020 Projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2014-2020 2 Opis metodyki programowania RPO WM 2014-2020 Spotkanie cel Statystyki spotkań Terminy spotkań Liczba spotkań Spotkania w

Bardziej szczegółowo

Stan wdrażania ania PO KL w województwie sko-mazurskim. Olsztyn, 17 listopada 2010 r.

Stan wdrażania ania PO KL w województwie sko-mazurskim. Olsztyn, 17 listopada 2010 r. Stan wdrażania ania PO KL w województwie warmińsko sko-mazurskim Olsztyn, 17 listopada 2010 r. Postęp p finansowy Postęp p wdrażania ania PO KL wg stanu na 15.11.2010 r. 100 000 250% 90000 80000 70000

Bardziej szczegółowo

Instrumenty Finansowe w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020

Instrumenty Finansowe w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Instrumenty Finansowe w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Decyzja

Bardziej szczegółowo

Założenia Regionalnego Programu Operacyjnego - LUBUSKIE 2020 - EFS

Założenia Regionalnego Programu Operacyjnego - LUBUSKIE 2020 - EFS Założenia Regionalnego Programu Operacyjnego - LUBUSKIE 2020 - EFS Regionalny Program Operacyjny - Lubuskie 2020 cel główny Długofalowy, inteligentny i zrównoważony rozwój oraz wzrost jakości życia mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Wytyczne do rewitalizacji w kontekście. Polski Zachodniej w 2014 r.

Wytyczne do rewitalizacji w kontekście. Polski Zachodniej w 2014 r. Wytyczne do rewitalizacji w kontekście Informacja Narodowego o realizacji Programu Strategii Rewitalizacji Rozwoju Polski Zachodniej w 2014 r. Materiał na drugie spotkanie Zespołu ds. Rewitalizacji Departament

Bardziej szczegółowo

FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE

FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE WOJCIECH MISIĄG * FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE * INSTYTUT BADAŃ I ANALIZ FINANSOWYCH WYŻSZEJ SZKOŁY INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA NAJWYŻSZA IZBA KONTROLI NAJWAŻNIEJSZE PYTANIA 1. Jaka

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO DLA MAŁOPOLSKI 2014-2020

ZAŁOŻENIA REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO DLA MAŁOPOLSKI 2014-2020 ZAŁOŻENIA REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO DLA MAŁOPOLSKI 2014-2020 Jakub Szymaoski Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Integracja społeczna Europa

Bardziej szczegółowo

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE 2012 2011 Jakub Moskal Dyrektor, Departament Koordynacji Wdrażania Programów Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Sylabus przedmiotu / modułu kształcenia - (studia podyplomowe)

Sylabus przedmiotu / modułu kształcenia - (studia podyplomowe) Sylabus przedmiotu / modułu kształcenia - (studia podyplomowe) Nazwa przedmiotu/modułu kształcenia Pozyskiwanie środków z funduszy UE i ich administrowanie Nazwa w języku angielskim Język wykładowy polski

Bardziej szczegółowo

Małopolskie Regionalny Program Operacyjny 2007-2013 DZIAŁANIE 2.1 ROZWOJ I PODNIESIENIE KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Schemat A

Małopolskie Regionalny Program Operacyjny 2007-2013 DZIAŁANIE 2.1 ROZWOJ I PODNIESIENIE KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Schemat A Małopolskie Regionalny Program Operacyjny 2007-2013 DZIAŁANIE 2.1 ROZWOJ I PODNIESIENIE KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Numer i nazwa priorytetu Oś Priorytetowa 2. Gospodarka regionalnej szansy Instytucja

Bardziej szczegółowo

Projekt MAŁOPOLSKA 2015 -przygotowania do Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007-2013

Projekt MAŁOPOLSKA 2015 -przygotowania do Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007-2013 Projekt MAŁOPOLSKA 2015 -przygotowania do Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007-2013 Bożena PIETRAS-GOC Koordynator projektu Kancelaria Zarządu Województwa Małopolskiego Kontekst projektu

Bardziej szczegółowo

Organizacje pozarządowe jako potencjalni beneficjenci w MRPO 2014-2020. Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej

Organizacje pozarządowe jako potencjalni beneficjenci w MRPO 2014-2020. Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej Organizacje pozarządowe jako potencjalni beneficjenci w MRPO 2014-2020 Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej SCHEMAT RPO 2014-2020: DWUFUNDUSZOWY I ZINTEGROWANY 1. WARUNKI DLA ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

Ocena ex ante projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020

Ocena ex ante projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Ocena ex ante projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Zakres, metodologia i wyniki ewaluacji Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM 10modułów oceny ex ante 1. Ocena Strategii

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

Stan budowy projektów szerokopasmowych finansowanych ze środków UE

Stan budowy projektów szerokopasmowych finansowanych ze środków UE Stan budowy projektów szerokopasmowych finansowanych ze środków UE Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Departament Funduszy Strukturalnych 1 Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej Dotychczas w ramach

Bardziej szczegółowo

Fundusze strukturalne dla nauki i infrastruktury szkolnictwa wyższego

Fundusze strukturalne dla nauki i infrastruktury szkolnictwa wyższego Unia Europejska Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne dla nauki i infrastruktury szkolnictwa wyższego Departament Funduszy Europejskich Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie. Krok po kroku do sukcesu. Dorota Szkudlarek

Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie. Krok po kroku do sukcesu. Dorota Szkudlarek Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie Krok po kroku do sukcesu Dorota Szkudlarek Sieć Punktów Funduszy Europejskich w całej Polsce Projekt System informacji o Funduszach Europejskich Ministerstwa

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo