Uwarunkowania rodzinne dzieci i młodzieży, a powstawanie uzależnienia od narkotyków.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Uwarunkowania rodzinne dzieci i młodzieży, a powstawanie uzależnienia od narkotyków."

Transkrypt

1 Uwarunkowania rodzinne dzieci i młodzieży, a powstawanie uzależnienia od narkotyków. Zjawisko nadużywania środków psychoaktywnych i uzależnienie się od nich stało się w drugiej połowie XX wieku problemem społecznym o międzynarodowym zasięgu. Substancje narkotyzujące były znane i używane w celach medycznych, sakralnych oraz rytualnych od najdawniejszych czasów. Dopiero jednak w XIX wieku opium, morfina oraz kokaina zaczęły odgrywać rolę środków używanych powszechnie w celach rekreacyjnych, a to wiodło wprost do uzależnienia. Działo się tak, ponieważ w ówczesnym okresie świadomość konsekwencji, jakie niesie zażywanie tych substancji była słabo rozwinięta.. Przemysł farmaceutyczny w kolejnych latach wprowadzał nowe wynalazki, jak na przykład amfetaminę, która bardzo szybko ze środka leczniczego przekształciła się w popularny narkotyk. Także wynalezienie LSD i powiązanie go z kulturą młodzieżową ruchem hippisowskim, przyczyniło się do masowego używania narkotyków przez młode pokolenie. Współczesna kultura młodzieżowa, wraz z gwiazdami muzyki pop, stanowi zachętę dla ludzi młodych do sięgania po narkotyki. Z drugiej strony agresywne i prężne podziemie produkcyjno-handlowe, posiadające szerokie międzynarodowe powiązania, dostarcza na chłonny rynek wystarczające ilości marihuany, przetworów kokainy i opium, jak tez wiele środków syntetycznych. W ten sposób tworzą sprzyjające warunki do rozpowszechniania się konsumpcji narkotyków. Polska znalazła się w strefie opisanych oddziaływań w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku. Narkomania stała się stopniowo problemem medycznym, społecznym i kulturowym. Dziś zaliczana jest do chorób o złożonym charakterze, gdyż w narkomanii, w odróżnieniu od choroby alkoholowej, oprócz uzależnienia fizycznego i psychicznego, występuje również uzależnienie społeczne. Jest to też problem prawny, gdyż są one nielegalne (Karpowicz, 2002). 1

2 Branie narkotyków można porównać do jazdy rozpędzonym pociągiem, z którego nie da się wysiąść. Szybka jazda na początku wydaje się zabawna, wręcz ekscytująca. Po pewnym czasie robi się jednak niedobrze. Niestety, pociągu nie da się tak łatwo zatrzymać. Rozpędzony mknie na oślep coraz szybciej. Nie można wyjść, kiedy się ma dość. Co w takim razie sprawia, że młodzi ludzie sięgają po narkotyki? Sami uzależnieni, którzy leczyli się z narkomanii, wymieniają (Koczurowska, 1995): 1. Bunt i chęć zaszokowania ludzi zwłaszcza dorosłych. 2. Poczucie przynależności do grupy. 3. Dobrą zabawę. 4. Nudę. 5. Łatwość przeżycia czegoś nowego. 6. Chęć poczucia się bardziej dorosłym. 7. Młodzieżowy zwyczaj spędzania wolnego czasu. 8. Presję kolegów. 9. Brak zainteresowań. 10. Chęć zaimponowania innym 11. Chęć ucieczki od stawianych przez życie wymagań, odcięcia się od otaczającego świata Natomiast Marek Kotański wskazuje na społeczne, moralne i duchowe uwarunkowania narkomanii (Kotański, 1994), takie jak: 1. Bezwzględna pogoń za sukcesem w społeczeństwie współczesnym ( wyścig szczurów ), który powoduje odpadanie i marginalizację słabszych jednostek. 2. Rosnący stres codziennego życia. 3. Pogarda społeczna wobec osób nieprzystosowanych, nadwrażliwych i słabszych psychiczne. 4. Brak przestrzegania norm moralnych przez zdecydowaną większość społeczeństwa. 2

3 5. Niedostatek pozytywnych modeli i wzorców zachowań wśród starszego pokolenia, które mogą być przekazane młodzieży. 6. Niedostatek miłości do drugiego człowieka i uwrażliwienia na jego dobro. Jak postrzega się rolę rodziny w kontekście ryzyka zagrożenia narkomanią? Współczesna rodzina przestała być przystanią, do której chętnie się powraca i za którą się tęskni. Jest z reguły nietrwała lub zagrożona rozbiciem. Z takiej rodziny każdy chce się jak najszybciej wyrwać. W środowisku rodzinnym mogą kształtować warunki przesądzające o tym, czy dana osoba stanie w obliczu ryzyka nadużywania narkotyków i uzależnienia od nich. Potwierdzają to zgodnie badacze, naukowcy i praktycy. Przytoczę tutaj trzy znaczące wypowiedzi: 1. Towarzystwo Zapobiegania Narkomanii Jako organizacja specjalizująca się w działaniu wśród dzieci i młodzieży podkreślamy z powagą i naciskiem, że zdecydowana większość uzależnień w tych grupach jest następstwem dysfunkcji rodziny i wymaga kompleksowego oraz integralnego modyfikowania tej instytucji jako całości. (Problemy Narkomanii, Biuletyn nr 3/98, s.6) 2. Biskup Antoni Długosz, założyciel ośrodka leczenia uzależnień Betania Początkiem uzależnienia dziecka jest jakiś rodzaj patologii w rodzinie. Było tak we wszystkich przypadkach osób, którymi się zajmowałem od 1982 roku. W tych rodzinach mamy do czynienia z tresurą a nie wychowaniem. Rodzice funkcjonują jak satelity. Są pozbawieni rzeczywistych kontaktów z dziećmi. (wypowiedź na VIII Europejskiej Konferencji Przeciwdziałania Narkomanii, Warszawa 2001). 3. Badania wykazały, że narkomani w zdecydowanej większości pochodzili z rodzin rozbitych i konfliktowych nasilone konflikty w rodzinie były często powodem ucieczek z domu i przystawania do grup nieformalnych, do melin przestępczych i alkoholików, co pogłębiało jeszcze bardziej proces niedostosowania do środowiska rodzinnego i szkolnego. Gdy rodzice stosowali zbyt surowe kary, łącznie z cielesnymi, ich dzieci uciekały z domu. Taką prawidłowość stwierdzono w 55% przypadków ( Cekiera, 1993). 3

4 Jeżeli większość wzorców zachowań prezentowanych przez rodziców jest pozytywna, jeżeli w rodzinie panuje ciepło i klimat bliskości oraz wzajemnego szacunku to istnieje małe prawdopodobieństwo, że między dziećmi a rodzicami dojdzie do zerwania więzów miłości. Wobec tego dziecko będzie odporne na proponowane mu wzorce subkulturowe i zachowania dewiacyjne, związane z używaniem narkotyków. Kiedy natomiast w rodzinie dochodzi do niekorzystnego i niebezpiecznego nagromadzenia negatywnych uwarunkowań, dzieci tracą podstawę do obrony przed zewnętrznymi zagrożeniami, z których najpoważniejszym są narkotyki. Rozważmy zatem różnorodne czynniki rodzinne, które prowadzą do uzależnienia od narkotyków (por. Cekiera, 1993, Gaś, 1993, Rogala-Obłękowska 1999). W warunkach polskich szczególnie często w rodzinach młodych narkomanów występuje alkoholizm, który dotyka któregoś z członków starszego pokolenia (najczęściej dotyczy to mężczyzn ojciec, dziadek, czasami też kobiet matka, babcia). Niekiedy w rodzinie młodego narkomana na pierwszy rzut oka trudno jest stwierdzić istnienie jakiegoś problemu, związanego z uzależnieniem starszego pokolenia. Dopiero głębsza analiza pozwala odkryć różne formy dewiacyjnych i obsesyjnych zachowań, takich jak: alkoholizm, uprawianie gier hazardowych (uzależnienie od hazardu), skłonności do niekontrolowanych reakcji seksualnych (uzależnienie od seksu), tendencja do nadmiernej pracy (pracoholizm), nadużywanie substancji psychoaktywnych (nikotyna, środki farmakologiczne). Innym problemem społecznym jest przemoc w rodzinie, choć w niedostateczny sposób akcentuje się związki narkomanii z faktem bycia ofiarą przemocy. Długoletnie obserwacje leczącej się z uzależnienia młodzieży potwierdzają, że zdecydowana większość tych osób stawała od wczesnego dzieciństwa w sytuacjach, które nosiły znamiona przemocy fizycznej, psychicznej, seksualnej czy tez głębokiego zaniedbania. Równie niebezpieczna jak przemoc fizyczna (bicie), jest przemoc psychiczna, która może przyjmować postać manipulacji uczuciowej, oszukiwania dziecka, niedotrzymywania obietnic, 4

5 wyśmiewania, wyszydzania, publicznego piętnowania i poniżania, używania wulgarnych, niecenzuralnych określeń wobec dziecka. U dzieci podlegających długotrwałej przemocy powstaje swoisty syndrom, który charakteryzuje się nagromadzeniem wielu bolesnych, trudnych i niemożliwych do zniesienia uczuć. Wśród nich najczęstsze to: zablokowana złość, wściekłość, nienawiść; lęk, strach i przerażenie; żal, smutek, rozpacz; poczucie winy; bezradność, bezsilność, poczucie beznadziejności i chęć zemsty. Wiele jest przykładów na to, że młodzież wchodząc w uzależnienie i degradując się fizycznie, psychicznie i moralnie, dokonuje swoistego rewanżu oraz zemsty na rodzicach potrafi zadać im ból i cierpienie, okradać, okłamywać i poniżać. W ten sposób jednak zamyka się błędne koło przemocy. Podobnie niekorzystny wpływ na rozwój dziecięcej psychiki wywiera zaniedbanie. Jest to długotrwałe odmawianie dziecku uczuć, opieki, uwagi i obecności za strony dorosłych. Są to przypadki chłodnych, odtrącających matek, które na dłuższy czas powierzają opiekę nad dzieckiem innym osobom, a także ojców, którzy pod pozorem pracy, spraw zawodowych czy wyjazdów zagranicznych nie chcą dać dziecku uwagi i miłości. Podobne reakcje mogą się pojawić u dzieci, w rodzinach których, we wczesnym okresie ich życia nastąpił rozwód rodziców. Dla małego dziecka takie wydarzenie niesie ze sobą traumatyczne skutki, zwłaszcza, gdy dochodzi do porzucenia dziecka przez jedno z rodziców. Uboga komunikacja pomiędzy członkami rodzin młodzieży uzależnionej od narkotyków jest naturalnym faktem w sytuacji, gdy sami rodzice pochodzą z rodzin dysfunkcyjnych, gdzie występowały uzależnienia, przemoc i zaniedbania. Badania potwierdzają, że takie osoby wybierają na partnera życiowego człowieka o podobnej historii osobistej (Beattie, 1994). Wtedy oboje małżonkowie posiadają poważne deficyty, jeśli chodzi o poziom zaspokojenia ich podstawowych potrzeb psychologicznych. Prezentowany przez nich poziom świadomości uczuć i umiejętności ich okazywania jest niski. Nic więc dziwnego, że dość wcześnie dochodzi do poważnych nieporozumień, konfliktów i kłótni pomiędzy małżonkami, których efektem staje się wrogość, nieufność i izolacja. Ojciec wycofuje się zwykle 5

6 do sfery zawodowej, a matka przenosi swoją uwagę na dzieci. Lokuje w nich także swoje niespełnione nadzieje i nierozwiązane problemy emocjonalne (Rogala- Obłękowska, 1999, Herberger, 1998). Komunikacja w takiej rodzinie charakteryzuje się tym, że: 1. Repertuar uczuć jest jednostronny i ubogi, dominują głównie lęk, żal, nieufność, złość, poczucie winy i wstydu. 2. Uczucia rzadko są uświadamiane, a ich wyrażanie przyjmuje postać wybuchów i manipulacji. 3. Brakuje rozwiniętego języka dla wyrażania uczuć i przeżyć. 4. Istnieje oczywiste przekonanie, że rodzice kochają dzieci, wobec tego nie trzeba o tym mówić 5. Konflikty, różnice postaw, poglądów, opinii są na ogół ukrywane. Brakuje umiejętności dyskusji, negocjacji, argumentacji i zawierania kompromisów. 6. Powstają trwałe zniekształcenia i przeszkody w komunikacji. Tworzone są koalicje zwykle matki i dziecka przeciwko ojcu. Matki ukrywają pewne fakty dotyczące zachowania dziecka, gdyż obawiają się gwałtownej i nieobliczalnej reakcji ojca. Bywa też tak, że ojciec wycofuje się z komunikacji rodzinnej, a swoją aktywność ogranicza do płaszczyzny finansowomaterialnej. 7. Nie istnieje zwyczaj wspólnych otwartych i szczerych rozmów-osoby żyją obok siebie, a nie z sobą, są zamknięte w swoich oddzielnych światach. Brak jest dostatecznie rozwiniętej komunikacji z pozycji ja, gdzie przyjmuje się odpowiedzialność za własne myśli, uczucia oraz postawy. Zamiast tego wiele jest komunikatów typu ty : oceniających krytycznych, osądzających drugą osobę. W rodzinach młodych narkomanów często kultywowane są postawy i przekonania, które nazwane zostały mianem toksycznej pedagogiki (Miller, 1991, Bradshaw, 1994). 1. Dzieci nie zasługują na szacunek, gdyż są dziećmi 2. Dorośli zasługują na szacunek, gdyż są dorośli. 6

7 3. Posłuszeństwo czyni dziecko silnym. 4. Poczucie własnej wartości jest dla dziecka szkodliwe, gdyż wpędza je w dumę. 5. Czułość, delikatność i okazywanie miłości jest dla dziecka szkodliwe. 6 Surowość i chłód w stosunku do dziecka dają mu dobre przygotowanie do życia. 7. Ani rodzice ani Bóg nie zniosą obrażania ich. 8. Silne uczucia są szkodliwe 9. Rodzice zawsze mają rację. Jak wiadomo prawidłowe wychowanie dziecka stanowi prawdziwą sztukę. W przypadku pełnienia innych ważnych ról społecznych, jak lekarza, nauczyciela czy terapeuty niezbędne jest odbycie długoletniego edukacyjnego przygotowania. Natomiast, aby stać się rodzicem, co nakłada na osobę poważną odpowiedzialność i szereg znaczących obowiązków, nie potrzeba kończyć żadnego bodaj kursu. Rodzicem może być każdy. W efekcie wiele osób jest nieprzygotowanych do roli matki lub ojca. Co więcej, jeśli oni sami pochodzą z rodzin dysfunkcyjnych, wnoszą do swoich nowych rodzin niewłaściwe, wadliwe, a często toksyczne wzorce wychowawcze (Siudem, 2000). Jakie są najczęstsze błędy wychowawcze popełniane przez rodziców? Ø traktowanie dziecka nieadekwatnie do jego wieku - nadmierne wymagania, musztra, tresura Przykładowo narzucają rygorystyczny trening czystości, oczekują od dziecka rocznego czy dwuletniego, że nie będzie popełniało błędów i srogo je strofują, np. za pomazanie kredką ściany, rozlanie płynu podczas posiłku, rozrzucenie jedzenia czy też pobrudzenie ubrania. Mogą też oczekiwać, że dziecko będzie się doskonale uczyło, że nigdy nie dostanie gorszego stopnia i nie popełni błędu w zachowaniu w szkole. Są to nierealistyczne i nieludzkie wymagania i oczekiwania, które można raczej stosować w stosunku do młodzieży niż małych dzieci. 7

8 - niedostatek wymagań i wymagania niejasne Bywa też tak, że rodzice nie potrafią dostatecznie jasno i jednoznacznie określać, czego wymagają od dziecka. Tacy rodzice-wychowawcy mają trudności z jednoznacznym wytyczeniem granic pomiędzy tym, co właściwe i niewłaściwe, co dobre a co złe. Są nazbyt przyzwalający, nie reagują zdecydowanie i jednoznacznie nawet wtedy, gdy dziecko narusza swoim zachowaniem istotne reguły i normy społeczne. Traktują swoje dzieci tak, jakby ich wiek był o kilka lat niższy nie wdrażają w system obowiązków domowych, nie uczą odpowiedzialności za podejmowane przez młodzież działania, nie wymagają sumienności i obowiązkowości. - wymagania rozbieżne i niekonsekwentne Ojcowie i matki często formułują wymagania i oczekiwania, z których szybko się wycofują i zastępują je odwrotnymi. Mogą na przykład przerzucać się od postawy rygorystycznej do nadmiernie przyzwalającej, chroniącej i nadopiekuńczej. Niekorzystne dla dziecka jest też, jeżeli matka i ojciec stosują rozbieżne kryteria, co do oceny zachowania dziecka. Dziecko otrzymuje wtedy sprzeczne komunikaty. Bywa też tak, że w obliczu narastającego konfliktu małżeńskiego dziecko staje się kartą przetargową w grze, która toczy się między rodzicami. Ø nieumiejętne korzystanie z władzy rodzicielskiej Rodzice do czasu pełnoletności dziecka posiadają nad nim władzę prawną. Stwarza to sytuację, w której mogą oczekiwać i wymagać od dziecka podporządkowania się ich decyzjom. Rodzice osób uzależnionych od narkotyków, natomiast, charakteryzują się syndromem wyuczonej bezradności. Prowadzi to z jednej strony do zachowań gwałtownych, brutalnych i agresywnych wobec dziecka, a z drugiej do postawy wychowawczo biernej, niepewnej i wycofanej. W obu przypadkach rodzice nie potrafią zbudować swojego autorytetu na autentycznych podstawach i ich władza rodzicielska ulega zachwianiu. Z czasem dziecko uczy się lekceważyć, unikać, nie spełniać poleceń rodziców, także tych, które są właściwe. 8

9 Ø brak umiejętności posługiwania się systemem nagród i kar Ostatni czynnik, który stanowi o niewydolności wychowawczej rodziców młodzieży uzależnionej, to brak dostatecznej umiejętności posługiwania się systemem nagród i kar. We właściwym systemie wychowawczym nagrody są zespołem wzmocnień pozytywnych i przywilejów, kary natomiast tych przywilejów odbieraniem lub też koniecznością wykonania określonych zadań. W ramach toksycznej pedagogiki (Bradshaw, 1994) karanie wiąże się z poniżaniem godności dziecka i odbieraniem mu szacunku. Przyjmuje formę ciosów fizycznych lub psychicznych-może być szantażem emocjonalnym i manipulacją uczuciami dziecka (zawstydzanie, budzenie poczucia winy, zastraszanie, groźba odebrania miłości). Tacy zdezorientowani rodzice nie mieli właściwych wzorców we własnym domu rodzinnym i są przekonani, że tylko silne, bezpośrednie kary są odpowiednim narzędziem wychowawczym. Tymczasem nadawanie i odbieranie dziecku określonych przywilejów, jasno umotywowane i przekazane, stanowi o wiele bardziej skuteczną i bezpieczną drogę kształtowania zachowań, charakteru i osobowości dziecka (por. Furman, 1994). Uzależnienie od narkotyków, podobnie jak choroba alkoholowa, na trwale wpisały się w społeczny pejzaż Polski i krajów należących do cywilizacji Zachodu. Nic nie wskazuje na to, by obecne młode pokolenie oraz pokolenia następne zechciały zrezygnować z tych psychoaktywnych substancji. Utrwala się trend, w którym inicjacja narkotykowa wyprzedza lub wypiera inicjację alkoholową wśród coraz szerszych kręgów młodzieży. Opracowała Aleksandra Foryńska 9

10 Literatura przedmiotu Beattie M., (1994) Koniec współuzależnienia. Poznań: Media Rodzina of Poznań. Bradshaw J., (1994) Zrozumieć rodzinę. Rewolucyjna droga odnalezienia samego siebie. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia i Trzeźwości. Cekiera Cz., (1993) Psychoprofilaktyka uzależnień oraz terapia i resocjalizacja osób uzależnionych. Lublin: Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Furman E., (1994) Jak wspierać dziecko w rozwoju. Podręcznik psychoanalizy dla rodziców. Warszawa: Jacek Santorski & CO. Agencja Wydawnicza. Porównaj szczególnie rozdział Dyscyplina wewnętrzna i dyscyplina s Gaś Z., (1993) Rodzina wobec uzależnień. Marki-Struga: Michalineum. Herberger J., (1998) Terapia rodzin z problemem narkomanii w CPM Kontakt w Głogowie (w:) Problemy Narkomanii. Biuletyn nr 4/98 s Karpowicz P., (2002) Narkotyki. Jak pomóc człowiekowi i jego rodzinie. Białystok: Instytut Wydawniczy Kreator. Koczurowska J., (1995) Co czynić aby dzieci nie sięgały po narkotyki. Rady i propozycje dla rodziców i wychowawców. Gdańsk: Towarzystwo Mrowisko. Kotański M., (1994) Ty zaraziłeś ich narkomanią. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich. Miller A., (1991) Mury milczenia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. Rogala-Obłękowska J., (1999) Młodzież i narkotyki. Rodzinne czynniki ryzyka nałogu. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. Siudem A., (2000) Błędy wychowawcze rodziców a uzależnienia dzieci. Problemy Narkomanii nr 4/

Analiza zjawiska i aspekt prawny.

Analiza zjawiska i aspekt prawny. Analiza zjawiska i aspekt prawny. Wywieranie wpływu na proces myślowy, zachowanie lub stan fizyczny osoby pomimo braku jej przyzwolenia przy użyciu środków komunikacji interpersonalnej. Typowe środki przemocy

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki Gimnazjum Nr 2 w Ciechanowie do realizacji w latach 2012/2015

Program profilaktyki Gimnazjum Nr 2 w Ciechanowie do realizacji w latach 2012/2015 Program profilaktyki Gimnazjum Nr 2 w Ciechanowie do realizacji w latach 2012/2015 Działania profilaktyczne to te, które stwarzają człowiekowi okazję do aktywnego uczestnictwa w gromadzeniu doświadczeń

Bardziej szczegółowo

Warto rozróŝnić 3 pojęcia:

Warto rozróŝnić 3 pojęcia: Kampania 1997 1 Warto rozróŝnić 3 pojęcia: złość jest to uczucie nie mamy wpływu na emocje, one powstają jako reakcja na potrzeby agresja jest to zachowanie skierowane przeciwko sobie i innym związane

Bardziej szczegółowo

w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii dla Gminy Dąbrowa na 2011 rok

w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii dla Gminy Dąbrowa na 2011 rok Uchwała Nr VI/32/11 Rady Gminy Dąbrowa z dnia 17 marca 2011 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii dla Gminy Dąbrowa na 2011 rok Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

Problemem głównym mojej pracy są przyczyny podejmowania miłości u młodzieży ponadgimnazjalnej

Problemem głównym mojej pracy są przyczyny podejmowania miłości u młodzieży ponadgimnazjalnej Zakończenie Problemem głównym mojej pracy są przyczyny podejmowania miłości u młodzieży ponadgimnazjalnej Do problemu głównego zostały sformułowane następujące problemy szczegółowe, które przedstawię poniżej.

Bardziej szczegółowo

PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM. Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek

PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM. Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek 1. Opis problemu Rodzina winna zaspokajać potrzeby fizjologiczne jak i psychologiczne

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNEJ

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNEJ PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNEJ OBSZAR : PROFILAKTYKA PROZDROWOTNA Lp. Zadania Forma realizacji Realizator Koordynator Termin I REALIZOWANIE USTAWY 0 WYCHOWANIU W TRZEŹWOŚCI I PRZECIWDZIAŁANIU ALKOHOLIZMOWI:

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ GIMNAZJUM I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W DOBRZEJEWICACH

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ GIMNAZJUM I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W DOBRZEJEWICACH ZESPOŁU SZKÓŁ GIMNAZJUM I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W DOBRZEJEWICACH NA LATA: 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018 1. WSTĘP Szkolny Program Profilaktyki powstał w oparciu

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO RADY NACZELNEJ W SPRAWIE PRZESTRZEGANIA 10 PUNKTU PRAWA HARCERSKIEGO (WYCHOWANIE DO CZYSTOŚCI I ABSTYNENCJI)

STANOWISKO RADY NACZELNEJ W SPRAWIE PRZESTRZEGANIA 10 PUNKTU PRAWA HARCERSKIEGO (WYCHOWANIE DO CZYSTOŚCI I ABSTYNENCJI) STANOWISKO RADY NACZELNEJ W SPRAWIE PRZESTRZEGANIA 10 PUNKTU PRAWA HARCERSKIEGO (WYCHOWANIE DO CZYSTOŚCI I ABSTYNENCJI) Uwzględniając realia, w których obecnie żyjemy w kontekście naszych statutowych celów

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POWSTAŃCÓW 1863 ROKU W ZABOROWIE

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POWSTAŃCÓW 1863 ROKU W ZABOROWIE PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POWSTAŃCÓW 1863 ROKU W ZABOROWIE PROGRAM PROFILAKTYKI DLA DZIECI ODDZIAŁU PRZEDSZKOLNEGO SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POWSTAŃCÓW 1863 ROKU W ZABOROWIE

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIV/152/11 RADY MIEJSKIEJ W WIELUNIU. z dnia 15 grudnia 2011 r.

UCHWAŁA Nr XIV/152/11 RADY MIEJSKIEJ W WIELUNIU. z dnia 15 grudnia 2011 r. UCHWAŁA Nr XIV/152/11 RADY MIEJSKIEJ W WIELUNIU z dnia 15 grudnia 2011 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii w Gminnie Wieluń na rok 2012 Na podstawie art. 10 ust 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKOLNO-PRZEDSZKOLNEGO Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI NR 1 W RYBNIKU na rok szkolny 2015-2018 Podstawą prawną do wprowadzenia działań profilaktycznych w ramach szkolnego programu

Bardziej szczegółowo

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO www.prototo.pl

Bardziej szczegółowo

Jakość systemu rodzinnego a czynniki chroniące i czynniki ryzyka w profilaktyce zachowań dysfunkcjonalnych

Jakość systemu rodzinnego a czynniki chroniące i czynniki ryzyka w profilaktyce zachowań dysfunkcjonalnych Jakość systemu rodzinnego a czynniki chroniące i czynniki ryzyka w profilaktyce zachowań dysfunkcjonalnych dr Wiesław Poleszak Zakład Pomocy Psychologicznej i Psychoprofilaktyki Wydział Pedagogiki i Psychologii

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY. Gimnazjum Nr 2 w Pabianicach

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY. Gimnazjum Nr 2 w Pabianicach SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY Gimnazjum Nr 2 w Pabianicach Szkolny Program Profilaktyki jest ściśle powiązany z działaniami wychowawczymi i edukacyjnymi szkoły. Powstał na podstawie diagnozy problemów

Bardziej szczegółowo

Przemoc psychiczna wobec dzieci w sytuacjach okołorozwodowych. Bydgoszcz 08.10.2015r.

Przemoc psychiczna wobec dzieci w sytuacjach okołorozwodowych. Bydgoszcz 08.10.2015r. Przemoc psychiczna wobec dzieci w sytuacjach okołorozwodowych Bydgoszcz 08.10.2015r. Przemoc psychiczna Przemoc psychiczna to przewlekła, niefizyczna interakcja między dzieckiem i opiekunem, obejmująca

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia osobowości

Zaburzenia osobowości Zaburzenia osobowości U dzieci i młodzieży nie rozpoznajemy zaburzeń osobowości, a jedynie nieprawidłowy rozwój osobowości. Zaburzenia osobowości: Zaburzenia osobowości definiujemy jako głęboko utrwalone

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POLSKICH NOBLISTÓW W CHALINIE Chalin, wrzesień 2012r. KONCEPCJA PROGRAMU Program przewidziany jest do realizacji dla klas I III oraz IV VI. Założenia

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia Wychowania do życia w rodzinie w szkole ponadgimnazjalnej

Zagadnienia Wychowania do życia w rodzinie w szkole ponadgimnazjalnej Zagadnienia Wychowania do życia w rodzinie w szkole ponadgimnazjalnej 1. U progu dorosłości. Co to znaczy być osobą dorosłą. Dorosłość a dojrzałość. Kryteria dojrzałości. Dojrzałość w aspekcie płciowym,

Bardziej szczegółowo

Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych.

Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych. Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych. Rodzina jest interpersonalnym systemem stosunków wewnątrz grupowych lub systemem społecznym. Te stosunki tworzone są przez więzi społeczne i emocjonalne.

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI im. gen. DEZYDEREGO CHŁAPOWSKIEGO W BOJANOWIE. PODSTAWY PRAWNE SZKOLNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI Podstawę do szkolnego programu profilaktyki stanowią następujące akty prawne:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 4 W RAWICZU

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 4 W RAWICZU PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 4 W RAWICZU Główne cele Programu Profilaktyki Szkoły Podstawowej nr 4 - kształtowanie postaw promujących zdrowy tryb życia - wdrażanie do dbałości o własne prawa

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa w Tursku

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa w Tursku SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa w Tursku Podstawy prawne: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu 19 czerwca 2001 roku w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVIII/258/2013 RADY MIEJSKIEJ W KRAPKOWICACH. z dnia 13 lutego 2013 r.

UCHWAŁA NR XVIII/258/2013 RADY MIEJSKIEJ W KRAPKOWICACH. z dnia 13 lutego 2013 r. UCHWAŁA NR XVIII/258/2013 RADY MIEJSKIEJ W KRAPKOWICACH z dnia 13 lutego 2013 r. w sprawie przyjęcia gminnego programu przeciwdziałania narkomanii na 2013 r. stanowiącego część składową strategii rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

4. Ustawa z dnia 26 października 1982 o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

4. Ustawa z dnia 26 października 1982 o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM NR 2 W MIELCU (...) Potrzeba wyobraźni miłosierdzia, aby przyjść z pomocą dziecku zaniedbanemu duchowo i materialnie; aby nie odwracać się od chłopca czy dziewczyny,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI UZALEŻNIEŃ W ZSS Nr 9 W ŁODZI NA ROK 2013

PROGRAM PROFILAKTYKI UZALEŻNIEŃ W ZSS Nr 9 W ŁODZI NA ROK 2013 PROGRAM PROFILAKTYKI UZALEŻNIEŃ W ZSS Nr 9 W ŁODZI NA ROK 2013 SPIS TREŚCI I. Wstęp II. Podstawy prawne III. Identyfikacja problemów IV. Założenia teoretyczne programu V. Diagnoza środowiska szkolnego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

Szkolny Program Profilaktyki. Prywatnego Gimnazjum nr 2 Szkoły Marzeń. w Piasecznie

Szkolny Program Profilaktyki. Prywatnego Gimnazjum nr 2 Szkoły Marzeń. w Piasecznie Szkolny Program Profilaktyki Prywatnego Gimnazjum nr 2 Szkoły Marzeń w Piasecznie 1. Założenia programu Program profilaktyki realizowany w naszej szkole jest oparty na strategii edukacyjnej. Strategia

Bardziej szczegółowo

DOROSŁE DZIECI Z RODZIN DYSFUNKCYJNYCH WSPÓŁCZESNE WEZWANIE DUSZPASTERSKIE

DOROSŁE DZIECI Z RODZIN DYSFUNKCYJNYCH WSPÓŁCZESNE WEZWANIE DUSZPASTERSKIE DOROSŁE DZIECI Z RODZIN DYSFUNKCYJNYCH WSPÓŁCZESNE WEZWANIE DUSZPASTERSKIE Ks. dr Grzegorz Polok Katedra Zarządzania Publicznego i Nauk Społecznych Uniwersytet Ekonomiczny Katowice Dorosłe Dziecko z Rodziny

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM DWUJĘZYCZNEGO NR 59 W WARSZAWIE

PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM DWUJĘZYCZNEGO NR 59 W WARSZAWIE PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM DWUJĘZYCZNEGO NR 59 W WARSZAWIE WSTĘP Profilaktyka w szerokim rozumieniu jest promocją zdrowego stylu życia oraz budowaniem i rozwijaniem różnorodnych umiejętności radzenia

Bardziej szczegółowo

Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży. Elbląg, 27.10.2007

Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży. Elbląg, 27.10.2007 Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży Elbląg, 27.10.2007 . Rodzice są dla dziecka najbliższymi osobami. To oni powołują je na świat i mają dbać o zapewnienie mu

Bardziej szczegółowo

Psychospołeczne determinanty używania substancji psychoaktywnych, w tym tzw. dopalaczy. Dr Anna Siudem

Psychospołeczne determinanty używania substancji psychoaktywnych, w tym tzw. dopalaczy. Dr Anna Siudem Psychospołeczne determinanty używania substancji psychoaktywnych, w tym tzw. dopalaczy Dr Anna Siudem Dopalacze - nowe narkotyki (ang. Smarts, legal highs, herbat highs, boosters)? Dopalacze"- terminem

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyczny Gimnazjum w Dziadowej Kłodzie

Program Profilaktyczny Gimnazjum w Dziadowej Kłodzie Gimnazjum w Dziadowej Kłodzie ul. Słoneczna 5 56 504 Dziadowa Kłoda Tel. 62 785 1780 e-mail: gimdk@wp.p Program Profilaktyczny Gimnazjum w Dziadowej Kłodzie rok 2013/2014-1 - - 2 - Główne założenia programu

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA GMINY ROKIETNICA 2011-2013 WSTĘP Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy (Dz. U. z 2005 r. Nr 180,

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyczny

Program Profilaktyczny ZAŁĄCZNIK DO UCHWAŁY NR 4/2014/2015 Z DN. 29.09.2014R Program Profilaktyczny Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Gruszczycach na rok szkolny 2014/2015 2015/2016 2016/2017 1 1. Wstęp Profilaktyka to

Bardziej szczegółowo

Znaczenie świadomości wychowawczej rodziców dzieci rozpoczynających edukację.

Znaczenie świadomości wychowawczej rodziców dzieci rozpoczynających edukację. Renata Sikora Znaczenie świadomości wychowawczej rodziców dzieci rozpoczynających edukację. Rodzina jest pierwszym najważniejszym środowiskiem wychowawczym w życiu człowieka. Skuteczność jej wpływów wychowawczych

Bardziej szczegółowo

Materiał dla uczniów nr 1.1. Konsekwencje somatyczne zażywania środków psychoaktywnych (tabelka do wypełnienia).

Materiał dla uczniów nr 1.1. Konsekwencje somatyczne zażywania środków psychoaktywnych (tabelka do wypełnienia). Materiał dla uczniów nr 1.1. Konsekwencje somatyczne zażywania środków psychoaktywnych (tabelka do wypełnienia). Konsekwencje SOMATYCZNE Materiał dla uczniów nr 1.2. Konsekwencje psychiczne zażywania środków

Bardziej szczegółowo

W ramach pierwszego projektu zapraszamy na konferencję, poświęconą chorobie alkoholowej. Udział w konferencji jest bezpłatny!

W ramach pierwszego projektu zapraszamy na konferencję, poświęconą chorobie alkoholowej. Udział w konferencji jest bezpłatny! I.Miło nam poinformować mieszkańców dzielnicy, że nasze Stowarzyszenie otrzymało dofinansowanie do realizacji dwóch projektów: 100 Lat Aktywności i Wrota Domu Sąsiedzkiego w Osowej. Obydwa projekty są

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki. Idea ta nie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ PROFILAKTYCZNYCH. Nie tak, jak u zbójców - dzieci Króla. program opracowany na podstawie książki Urszuli Marc pt. Nie tak, jak u zbójców

PROGRAM ZAJĘĆ PROFILAKTYCZNYCH. Nie tak, jak u zbójców - dzieci Króla. program opracowany na podstawie książki Urszuli Marc pt. Nie tak, jak u zbójców PROGRAM ZAJĘĆ PROFILAKTYCZNYCH Nie tak, jak u zbójców - dzieci Króla program opracowany na podstawie książki Urszuli Marc pt. Nie tak, jak u zbójców ZAJĘCIA I: Zbójecki chłopiec CELE: Nawiązanie kontaktu,

Bardziej szczegółowo

Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice

Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice Opis zadania 1. Nazwa zadania Punkt Konsultacyjny Gminy Siechnice 2. Miejsce wykonywania zadania: Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 55 011 Siechnice,

Bardziej szczegółowo

Psychotest: Jakimi jesteśmy rodzicami?

Psychotest: Jakimi jesteśmy rodzicami? Psychotest: Jakimi jesteśmy rodzicami? Instrukcja: Poniżej przedstawione są różne sfery codziennego życia i typy podejścia do nich. Wybierz w każdej z kategorii odpowiedź, która jest ci najbliższa. KOLEDZY

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY ŁUBNIANY NA 2015 ROK

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY ŁUBNIANY NA 2015 ROK Załącznik do Uchwały Nr XLIII/298/14 Rady Gminy Łubniany z dnia 12 listopada 2014 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY ŁUBNIANY NA 2015 ROK 1 Wstęp 1. Narkomania stanowi jeden z najpoważniejszych

Bardziej szczegółowo

PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019

PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019 PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019 Profilaktykę należy rozumieć jako działania stwarzające człowiekowi okazję aktywnego gromadzenia różnych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Projekt z dnia 11 czerwca 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ PAŃSTWOWYCH SZKÓŁ MUZYCZNYCH IM. STANISŁAWA MONIUSZKI W BIELSKU-BIAŁEJ SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

ZESPÓŁ PAŃSTWOWYCH SZKÓŁ MUZYCZNYCH IM. STANISŁAWA MONIUSZKI W BIELSKU-BIAŁEJ SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPÓŁ PAŃSTWOWYCH SZKÓŁ MUZYCZNYCH IM. STANISŁAWA MONIUSZKI W BIELSKU-BIAŁEJ SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ROK SZKOLNY 2013/2014 SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU PAŃSTWOWYCH SZKÓŁ MUZYCZNYCH IM. STANISŁAWA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XII/78/2008. RADY GMINY CZERNIKOWO z dnia 03 marca 2008 roku

UCHWAŁA NR XII/78/2008. RADY GMINY CZERNIKOWO z dnia 03 marca 2008 roku UCHWAŁA NR XII/78/2008 RADY GMINY CZERNIKOWO z dnia 03 marca 2008 roku w sprawie gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych w gminie Czernikowo Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

15. Kształtowanie umiejętności rozpoznawania własnych emocji. 16. Rozpoznawanie emocji u innych ludzi.

15. Kształtowanie umiejętności rozpoznawania własnych emocji. 16. Rozpoznawanie emocji u innych ludzi. Opracowanie szkolnego programu profilaktyki wynika z: - diagnozy stanu zagrożenia uczniów zjawiskami przestępczości, agresji i narkomanii, - realizacji Programu Wychowawczego Szkoły, - zadań określonych

Bardziej szczegółowo

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Wydawnictwo WAM Kraków 2009 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 5 ROZDZIAŁ I ROZWÓJ SEKSUALNY W OKRESIE DZIECIŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii. w Gminie Grabica na 2012 r.

Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii. w Gminie Grabica na 2012 r. P R O J E K T Załącznik do Uchwały Nr / /2011 Rady Gminy Grabica z dnia... r. Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii I. Wprowadzenie w Gminie

Bardziej szczegółowo

Moje korzenie. Ks. dr Grzegorz Polok Katedra Zarządzania Publicznego i Nauk Społecznych. Uniwersytet Ekonomiczny Katowice

Moje korzenie. Ks. dr Grzegorz Polok Katedra Zarządzania Publicznego i Nauk Społecznych. Uniwersytet Ekonomiczny Katowice Moje korzenie Ks. dr Grzegorz Polok Katedra Zarządzania Publicznego i Nauk Społecznych Uniwersytet Ekonomiczny Katowice Przeszkody silne poczucie lęku niskie poczucie wartości poczucie odrzucenia stałe

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POLSKICH NOBLISTÓW W CHALINIE

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POLSKICH NOBLISTÓW W CHALINIE SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. POLSKICH NOBLISTÓW W CHALINIE Chalin, 2013 r. 1 KONCEPCJA PROGRAMU Program przewidziany jest do realizacji dla klas I III oraz IV VI. Założenia programowe

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011-2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011-2013 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IV/14/11 Rady Gminy Turek z dnia 23 lutego 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011-2013 WSTĘP Rodzina jest podstawową i niezastąpioną grupą,

Bardziej szczegółowo

WIZYTA W MONARZE W R A M A C H P R O J E K T U,, D O B R Y S T A R T

WIZYTA W MONARZE W R A M A C H P R O J E K T U,, D O B R Y S T A R T WIZYTA W MONARZE W R A M A C H P R O J E K T U,, D O B R Y S T A R T CO TO JEST MONAR? Stowarzyszenie MONAR działa na terenie całej Polski. W 2013 r. prowadziło 35 poradni profilaktyki i terapii uzależnień,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ TECHNICZNYCH. w Częstochowie

PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ TECHNICZNYCH. w Częstochowie PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ TECHNICZNYCH w Częstochowie Rok szkolny 2010/2011 Opracowanie szkolnego programu profilaktyki wynika z: - diagnozy stanu zagrożenia uczniów zjawiskami przestępczości,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkół Przyrodniczo - Biznesowych im. Jadwigi Dziubińskiej w Tarcach PROGRAM PROFILAKTYKI Tarce 2010/2011 PODSTAWY PRAWNE DZIAŁALNOŚCI PROFILAKTYCZNEJ W SZKOE Szkoła wspierając rozwój dzieci i młodzieży,

Bardziej szczegółowo

Wybierz zdrowie i wolność

Wybierz zdrowie i wolność O przedsięwzięciu Program profilaktyki uzależnień Wybierz zdrowie i wolność Niniejszy program stanowi wypadkową zdobytej na szkoleniach wiedzy i doświadczeń własnych autorki, które przyniosło kilkanaście

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY PUBLICZNEGO GIMNAZJUM NR 3 IM. EMILII PLATER W BIAŁEJ PODLASKIEJ

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY PUBLICZNEGO GIMNAZJUM NR 3 IM. EMILII PLATER W BIAŁEJ PODLASKIEJ I WSTĘP SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY PUBLICZNEGO GIMNAZJUM NR 3 IM. EMILII PLATER W BIAŁEJ PODLASKIEJ Szkolny program profilaktyki zmierza do wspierania rozwoju uczniów, powstał w oparciu o wizję i misję

Bardziej szczegółowo

1. Wstęp...2 2. Prawna podstawa programu.3 3. Nowa podstawa programowa a program profilaktyki..4

1. Wstęp...2 2. Prawna podstawa programu.3 3. Nowa podstawa programowa a program profilaktyki..4 SPIS TREŚCI: 1. Wstęp...2 2. Prawna podstawa programu.3 3. Nowa podstawa programowa a program profilaktyki..4 4. Cele szkolnego programu profilaktycznego..5 5. Zadania szkolnego programu profilaktycznego.6

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 976 porad 283 osoby

Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 976 porad 283 osoby Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 Specjaliści terapii uzależnień i współuzależnienia zatrudnieni w Punkcie Pomocy

Bardziej szczegółowo

Rola asystenta rodziny: wspomaganie rodziny w wypełnianiu podstawowych funkcji, w tym we wprowadzaniu w świat wartości

Rola asystenta rodziny: wspomaganie rodziny w wypełnianiu podstawowych funkcji, w tym we wprowadzaniu w świat wartości Rola asystenta rodziny: wspomaganie rodziny w wypełnianiu podstawowych funkcji, w tym we wprowadzaniu w świat wartości Małgorzata Ciczkowska-Giedziun Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Katedra Pedagogiki Społecznej

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ZESPÓŁ SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH W JAWORZE SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Uchwalony na posiedzeniu Rady Rodziców w dniu 30 sierpnia 2010 r. Przewodniczący Rady Rodziców Michał Lenkiewicz SZKOLNY PROGRAM

Bardziej szczegółowo

Co to jest profilaktyka uzależnień? Poziomy współczesnej systemowej profilaktyki. Materiały ze szkolenia Rady Pedagogicznej w dniu 15.10.2014r.

Co to jest profilaktyka uzależnień? Poziomy współczesnej systemowej profilaktyki. Materiały ze szkolenia Rady Pedagogicznej w dniu 15.10.2014r. Co to jest profilaktyka uzależnień? Poziomy współczesnej systemowej Materiały ze szkolenia Rady Pedagogicznej w dniu 15.10.2014r. Autor: Jacek Kłoda Poradnia MONAR w Łęcznej, Ośrodek Szkolenia Nauczycieli

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPÓŁ SZKÓŁ ROLNICZYCH W GRUDZIĄDZU

PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPÓŁ SZKÓŁ ROLNICZYCH W GRUDZIĄDZU PROGRAM PROFILAKTYKI Misją naszej szkoły jest: NA ROK SZKOLNY 2015/2016 ZESPÓŁ SZKÓŁ ROLNICZYCH W GRUDZIĄDZU stworzenie optymalnych warunków dla rozwoju każdego ucznia stymulowanie procesu rozwoju osobowości

Bardziej szczegółowo

Piotr Sebastian Ślusarczyk, Eko-Tur. Autorytet nauczyciela autorytet rodzica

Piotr Sebastian Ślusarczyk, Eko-Tur. Autorytet nauczyciela autorytet rodzica Piotr Sebastian Ślusarczyk, Eko-Tur Autorytet nauczyciela autorytet rodzica Jeśli kiedykolwiek zastanawialiśmy się, dlaczego jednych słuchamy z uwagą i chętnej stosujemy ich rady, czy wykonujemy polecenia,

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011 2020

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011 2020 Załącznik do Uchwały Nr X/43/2011 Rady Gminy Goczałkowice-Zdrój z dnia 09 sierpnia 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011 2020 WSTĘP

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Gliwicach PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA GIMNAZJUM NR 15

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Gliwicach PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA GIMNAZJUM NR 15 Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Gliwicach PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA GIMNAZJUM NR 15 PODSTAWY PRAWNE 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Grupy psychoedukacyjno-wsparciowe oraz indywidualne wsparcie psychologiczno-terapeutyczne dla rozwodzących się rodziców

Grupy psychoedukacyjno-wsparciowe oraz indywidualne wsparcie psychologiczno-terapeutyczne dla rozwodzących się rodziców Grupy psychoedukacyjno-wsparciowe oraz indywidualne wsparcie psychologiczno-terapeutyczne dla rozwodzących się rodziców Karolina Budzik psycholog, psychoterapeuta, seksuolog kliniczny ul. Oleandrów 6,

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja Programu Profilaktycznego

Ewaluacja Programu Profilaktycznego Ewaluacja Programu Profilaktycznego Celem ewaluacji było uzyskanie informacji na temat efektywności prowadzonych działań, wynikających z założeń zawartych w Szkolnym Programie Profilaktycznym opracowanym

Bardziej szczegółowo

DEPRESJA ASPEKT PSYCHOTERAPEUTYCZNY MGR EWA KOZIATEK. Członek Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego WZLP Olsztyn

DEPRESJA ASPEKT PSYCHOTERAPEUTYCZNY MGR EWA KOZIATEK. Członek Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego WZLP Olsztyn DEPRESJA ASPEKT PSYCHOTERAPEUTYCZNY MGR EWA KOZIATEK Członek Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego WZLP Olsztyn PSYCHOTERAPIA Wywodzi się z greckich określeń: psyche (dusza)

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W JASIENIU

PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W JASIENIU PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W JASIENIU W trosce o dobro, bezpieczeństwo, prawidłowy rozwój emocjonalny i fizyczny uczniów konieczne jest podjęcie działań zapobiegających pojawieniu się specyficznych

Bardziej szczegółowo

PRZEMOC W RODZINIE - INFORMATOR

PRZEMOC W RODZINIE - INFORMATOR PRZEMOC W RODZINIE - INFORMATOR Co to jest przemoc? Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, przemoc jest to jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające

Bardziej szczegółowo

Szkolny Program Profilaktyki na lata 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015

Szkolny Program Profilaktyki na lata 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015 Szkolny Program Profilaktyki na lata 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015 Główny cel profilaktyki szkolnej: Wspomaganie wychowania młodzieży dbającej o swoje zdrowie, bezpieczeństwo, mającej świadomość zagrożeń

Bardziej szczegółowo

POSTAWY RODZICIELSKIE

POSTAWY RODZICIELSKIE POSTAWY RODZICIELSKIE Wychowanie bez błędów jest mitem. Nic takiego nie istnieje. I nie tylko nie istnieje, ale wręcz nie powinno istnieć. Rodzice są ludźmi. Popełniają więc błędy i nie wiedzą wszystkiego.

Bardziej szczegółowo

196 Biogramy autorów

196 Biogramy autorów BIOGRAMY AUTORÓW Niewiadomska Iwona profesor nadzwyczajny, doktor habilitowany nauk humanistycznych, magister prawa. Dyrektor Instytutu Psychologii KUL (od 2008), Kierownik Katedry Psychoprofilaktyki Społecznej

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 109 im. Batalionów Chłopskich w Warszawie 1 Podstawa prawna: 1. Ustawa o systemie oświaty z dnia 7 września 1991r. (tekst jednolity Dz. U. z 1996r. Nr

Bardziej szczegółowo

Plan działań profilaktycznych Gimnazjum im. Biskupa Michała Kozala w Białośliwiu (rok szkolny 2015/2016)

Plan działań profilaktycznych Gimnazjum im. Biskupa Michała Kozala w Białośliwiu (rok szkolny 2015/2016) Plan działań profilaktycznych Gimnazjum im. Biskupa Michała Kozala w Białośliwiu (rok szkolny 2015/2016) Plan działań profilaktycznych został przedstawiony i zaakceptowany przez Radę Pedagogiczną w dniu

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa im. Kazimierza Wielkiego w Wieleniu Obowiązuje od 1.09.2012r. 1 Podstawa prawna: - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ NR 10 2014-2015. Opracowała: Maria Sobocińska

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ NR 10 2014-2015. Opracowała: Maria Sobocińska SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ NR 10 2014-2015 Opracowała: Maria Sobocińska Spis treści WSTĘP... 3 PODSTAWY PRAWNE... 3 CELE EDUKACYJNE... 3 FORMY REALIZACJI PROGRAMU... 4 TREŚCI NAUCZANIA...

Bardziej szczegółowo

BLIZEJ SIEBIE DALEJ OD NARKOTYKÓW, DOPALACZY

BLIZEJ SIEBIE DALEJ OD NARKOTYKÓW, DOPALACZY BLIZEJ SIEBIE DALEJ OD NARKOTYKÓW, DOPALACZY Narkotyki i prawo Posiadanie narkotyków jest czynem karalnym, ale łamanie prawa przez dziecko biorące narkotyki związane bywa także ze zdobywaniem pieniędzy.

Bardziej szczegółowo

1 Jak nie należy kochać dziecka? Józef Augustyn SJ

1 Jak nie należy kochać dziecka? Józef Augustyn SJ 1 2 Spis treści Brak akceptacji dziecka.....8 Niesprawiedliwe karanie dziecka.....9 Stwarzanie dziecku poczucia zagrożenia... 10 Przyjmowanie postawy paternalizmu... 11 Niesłuszne ograniczanie wolności

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 5

Program Wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 5 Program Wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 5 im. Króla Jana III Sobieskiego w Zabrzu Podstawą prawną niniejszego programu wychowawczego jest Ustawa o Systemie Oświaty z dnia 07 września 1991r. (Dz. U. z

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia psychospołeczne

Zagrożenia psychospołeczne Zagrożenia psychospołeczne 1. Wstęp Zarządzanie stresem nie jest dla pracodawców jedynie obowiązkiem moralnym i dobrą inwestycją, jest to wymóg prawny określony w dyrektywie ramowej 89 /391/EWG 3 2. Przeciwdziałanie

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka uzależnień?

Profilaktyka uzależnień? Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Krzysztof Ostaszewski Profilaktyka uzależnień? Co to jest profilaktyka? Profilaktyka to zapobieganie problemom zanim one wystąpią Dlatego, profilaktyka ma

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI. GIMNAZJUM NR 1 im. JANA PAWŁA II w OZORKOWIE

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI. GIMNAZJUM NR 1 im. JANA PAWŁA II w OZORKOWIE GIMNAZJUM NR 1 im. JANA PAWŁA II w OZORKOWIE Wartość człowieka ocenia się nie po tym co posiada, ale po tym kim jest Jan Paweł II Cele główne programu: Do mnie należy wybór i słów, i czynów, i dróg (-)

Bardziej szczegółowo

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja, czyli świadome reagowanie na bodziec zewnętrzny, umożliwia dziecku zdobywanie informacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM IM. WŁADYSŁAWA CIASIA W ZESPOLE SZKÓŁ W REGNOWIE NA ROK SZKOLNY 2012/2013

PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM IM. WŁADYSŁAWA CIASIA W ZESPOLE SZKÓŁ W REGNOWIE NA ROK SZKOLNY 2012/2013 PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM IM. WŁADYSŁAWA CIASIA W ZESPOLE SZKÓŁ W REGNOWIE NA ROK SZKOLNY 2012/2013 SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM W REGNOWIE Żyjemy zdrowo i bezpiecznie Profilaktyka jest

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 19 W ŚWIĘTOCHŁOWICACH

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 19 W ŚWIĘTOCHŁOWICACH SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 19 W ŚWIĘTOCHŁOWICACH Nie musimy dokonywać wielkich rzeczy, możemy poprzestać na małych uczynkach, ale spełnionych z wielką miłością. Matka Teresa z Kalkuty

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach ZAGROŻENIOM. Autorzy programu: mgr Renata Gibas, mgr Barbara Suska

Program wychowawczy Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach ZAGROŻENIOM. Autorzy programu: mgr Renata Gibas, mgr Barbara Suska Program wychowawczy Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach ZAGROŻENIOM Autorzy programu: mgr Renata Gibas, mgr Barbara Suska Wstęp Wychodząc na przeciw potrzebom wynikającym z obserwacji, rozmów i analizy

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE BODZECHÓW NA ROK 2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE BODZECHÓW NA ROK 2013 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXXI/86/2012 Rady Gminy Bodzechów z dnia 13 grudnia 2012 roku GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE BODZECHÓW NA ROK 2013 1. Wstęp Gminny Program Przeciwdziałania

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Gliwicach. PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA GIMNAZJUM z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI NR 15 w GLIWICACH

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Gliwicach. PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA GIMNAZJUM z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI NR 15 w GLIWICACH Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 11 w Gliwicach PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA GIMNAZJUM z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI NR 15 w GLIWICACH PODSTAWY PRAWNE 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Ustawa z

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 6 w Kielcach ul. Leszczyńska 8 SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na rok szkolny 2012/2013 Program Profilaktyki stanowi uzupełnienie Programu Wychowawczego Szkoły i ukierunkowany

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY

PROGRAM PROFILAKTYCZNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY TECHNIKUM URZĄDZEŃ I SYSTEMÓW ENERGETYKI ODNAJWIALNEJ 2014/2015 1 1.Wstęp Oto trzy obszary, w których będziemy pracować: I. Profilaktyka uzależnień II. Profilaktyka problemów zdrowotnych

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKI. Szkoła Podstawowa nr 2 im. Władysława St. Reymonta w Złocieńcu WSTĘP

PROFILAKTYKI. Szkoła Podstawowa nr 2 im. Władysława St. Reymonta w Złocieńcu WSTĘP SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa nr 2 im. Władysława St. Reymonta w Złocieńcu WSTĘP Program profilaktyki jest dokumentem opisującym działania szkoły będące uzupełnieniem procesu wychowawczego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI UZALEŻNIEŃ REALIZOWANY W ZESPOLE SZKÓŁ SPECJALNYCH NR 3 W KRAKOWIE, UL. WIELICKA 265

PROGRAM PROFILAKTYKI UZALEŻNIEŃ REALIZOWANY W ZESPOLE SZKÓŁ SPECJALNYCH NR 3 W KRAKOWIE, UL. WIELICKA 265 PROGRAM PROFILAKTYKI UZALEŻNIEŃ REALIZOWANY W ZESPOLE SZKÓŁ SPECJALNYCH NR 3 W KRAKOWIE, UL. WIELICKA 265 PODSTAWY PRAWNE DLA DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNYCH W SZKOLE. - Rozporządzenie z dnia 31 stycznia 2003

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXIV/107/2012 RADY GMINY ZBÓJNO. z dnia 14 grudnia 2012 r.

UCHWAŁA NR XXIV/107/2012 RADY GMINY ZBÓJNO. z dnia 14 grudnia 2012 r. UCHWAŁA NR XXIV/107/2012 RADY GMINY ZBÓJNO w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2013. Na podstawie art. 18 ust.

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY Tematy szkolenia PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI Wykład 2 godz. - Podejście do rozwoju psychicznego w kontekście

Bardziej szczegółowo

BADANIE A PRAKTYKA. Konferencja : SyStem przeciwdziałania przemocy w Małopolsce budowanie świadomości, skuteczne działanie i interwencja

BADANIE A PRAKTYKA. Konferencja : SyStem przeciwdziałania przemocy w Małopolsce budowanie świadomości, skuteczne działanie i interwencja BADANIE A PRAKTYKA Konferencja : SyStem przeciwdziałania przemocy w Małopolsce budowanie świadomości, skuteczne działanie i interwencja Iwona Anna Wiśniewska 15 czerwca 2011 r. KRÓTKI RYS ZJAWISKA PRZEMOCY

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CHEŁMKU. z dnia 29 października 2013 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CHEŁMKU. z dnia 29 października 2013 r. Projekt z dnia 4 listopada 2013 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CHEŁMKU z dnia 29 października 2013 r. w sprawie: Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Bardziej szczegółowo