AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE"

Transkrypt

1 AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE Instytut Inżynierii Ruchu Morskiego Zakład Urządzeń Nawigacyjnych Ćwiczenie nr 2 Budowa i obsługa techniczna żyrokompasów Szczecin w dziale dla studentów zawsze najnowsza wersja tego opracowania

2 Autorzy: Mgr inż. Maciej Gucma Mgr inż. Jakub Montewka Mgr inż. Antoni Zieziula 43

3 CWICZENIE nr 2 BUDOWA I OBSŁUGA ŻYROKOMPASÓW 1.Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z budową żyrokompasu głównego oraz jego wyposażenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na współpracę poszczególnych części i zespołów żyrokompasu, która ma decydujący wpływ na dokładność wyznaczania kursu. 44

4 2. Opis stanowiska badawczego Ćwiczenie realizowane jest na dwóch stanowiskach komputerowych. Program komputerowy symulacja podstawowych układów żyrokompasów wyjaśnia budowę żyrokompasów oraz prezentuje współpracę poszczególnych jego zespołów. Program symulacyjny umożliwia również symulowanie stanów awaryjnych żyrokompasów. 3. Przebieg ćwiczenia i wymagania dotyczące sprawozdania Przed rozpoczęciem zajęć studenci powinni znać podstawy teoretyczne ćwiczenia w zakresie przedstawionym w punkcie 4 niniejszej instrukcji, ponadto w sprawozdaniu należy podać: - cel ćwiczenia, - narysować schemat konstrukcji żyrokompasu, - narysować schemat elektryczny układu naśladującego STANOWISKO 2A 1. Zapoznać z budową kompasu głównego oraz z oryginalnymi zespołami i częściami żyrokompasu zgromadzonych w sali. 2. W sprawozdaniu podaj schemat konstrukcyjny żyrokompasu i jego opis. 45

5 b. Opisz budowę kuli żyroskopowej. c. Podaj sposób doprowadzenia prądu do kuli żyroskopowej. d. W jaki sposób kula żyroskopowa utrzymywana jest w położeniu centralnym względem kuli naśladującej. STANOWISKO 2B 2. Uruchomić program komputerowy Symulacja układów żyrokompasu Zapoznać się z pracą układu naśladującego. a) Narysuj schemat układu naśladującego żyrokompasu. b) Podaj opis działania układu naśladującego. c) Opisz przypadki w których powinien być uruchomiony alarm żyrokompasu. 46

6 4. Podstawy konstrukcji i obsługi żyrokompasów W chwili obecnej na rynku dostępnych jest co najmniej kilkanaście modeli żyrokompasów, a liczba będących w eksploatacji z pewnością dochodzi do kilkudziesięciu. Produkcją żyrokompasów zajmuje zaledwie kilka firm, liczba ich ma tendencję malejącą, wynikającą najczęściej z łączenia się mniejszych firm w koncerny. Pod względem technologicznym obecnie produkcja żyrokompasów nie stanowi bariery nawet dla wielu firm polskich. Przeszkodą w podjęciu takiej produkcji, jest konieczność zakupu wielu opracowań patentowych, innym problemem jest opłacalność produkcji. Jest to bariera nie do pokonania dla firm rozpoczynających produkcję. Żeby firma mogła utrzymać się na rynku, musi utrzymywać co najmniej kilkadziesiąt punktów serwisowych rozsianych po całym świecie. Dlatego też firmy które próbowały podjąć produkcję żyrokompasów ponoszą porażkę np.: firmy Robertson z Norwegii i Brown z Wielkiej Brytanii. Analizując rozwiązania żyrokompasów produkowanych przez wiele firm dochodzi się do wniosku, że ich konstrukcje stają się w zasadniczych punktach zbieżne-podobne. Uwaga ta dotyczy również kompasów jednożyroskopowych, którym nawet przypisuje się odmienną zasadę działania, w ostateczności w budowie w chwili obecnej mało 47

7 różnią się od kompasów dwużyroskopowych. Przykładem może być to że w obu tych żyrokompasach występuje kula żyroskopowa. 4.1 Wyposażenie żyrokompasu Żyrokompasem nazywamy zespół urządzeń które pozwalają na wyznaczenie kursu jakim płynie statek. Kurs ten transmitowany jest do analogowych lub cyfrowych powtarzaczy (repetytorów), autopilota, odbiorników satelitarnych, radarów i rejestratora kursu- kursografu. Na rysunku 1 przedstawiono podstawowe przyrządy wyposażenia żyrokompasu STANDARD 14 firmy ANSCHUTZ to: Kompas żyroskopowy (zwany też żyrokompasem głównym) z synchronicznym transmiterem do podłączenia autopilota Zasilacz żyrokompasu- wytwarza napięcia do zasilania żyrokompasu i dodatkowych urządzeń Przetwornik kursu urządzenie umożliwiające podłączanie do żyrokompasu różnych odbiorników: analogowych, cyfrowych, z silnikami krokowymi. W skład dodatkowego wyposażenia wchodzą: Dodatkowe przyrządy umożliwiające podłączanie większej liczby odbiorników. Repetytor sterowy. 48

8 Repetytor namiarowy Repetytor cyfrowy Generator podstawy czasu Kursograf Autopilot Ploter do kreślenia linii kursowej na mapach nawigacyjnych Namiernik rys 1. Żyrokompas Standard 14 wraz z wyposażeniem 1. Kompas żyroskopowy 2. Zasilacz 3. Przetwornik kursu 4. Repetytor sterowy 5. Autopilot 6. Repetytor cyfrowy 7. Sygnalizator alarmu 8. Generator podstawy czasu 49

9 8. Repetytor namiarowy 9. Ploter Budowa żyrokompasu schemat konstrukcji żyrokompasu Żyrokompas jest więc urządzeniem które składna się z wielu przyrządów. Najważniejszym urządzeniem jest żyrokompas główny, w którym znajduje się między innymi żyroskopowy zespół, ustawiający się swoją osią wzdłuż południka. W wyniku przeglądu budowy wielu żyrokompasów dochodzimy do wniosku że konstrukcja ich się musi rozwiązać zasadniczo trzy problemy : - Zawieszenie elementu czułego w takim środowisku które nie obciąża jego żadnymi siłami zakłócającymi. - Doprowadzenie prądu do niego bez obciążeń mechanicznych. - Przekazywania informacji o kursie do wielu odbiornikówrepetytorów. Należy podkreślić że pierwsi konstruktorzy sprzed 100 laty zastosowali niektóre rozwiązania które w zasadniczej idei przetrwały do dzisiaj, dlatego że są prawie absolutnie doskonale i nie da się ich zastąpić lepszymi. Żyrokompasy są dość złożonymi urządzeniami, dlatego też celowe jest przedstawienie schematu konstrukcji żyrokompasu. 50

10 Znajomość jego jest niezbędna do poznawania budowy i zasad eksploatacji wszystkich.żyrokompasów. 1- kula żyroskopowa 2- kula naśladująca 3- zbiornik 4- obudowa 5- podstawa żyrokompasu 6- silnik azymutalny 7- zawieszenie kardanowe rys 2. Schemat konstrukcji żyrokompasu głównego. Przedstawiony schemat na rys 2 jest bardzo łatwy do zapamiętania jak i do narysowania. Na jego podstawie omówiona będzie najpierw budowa, a następnie współdziałanie poszczególnych części i zespołów żyrokompasu. Na rysunku tym przedstawiono przekrój płaszczyzną pionową żyrokompas główny, kula żyroskopowa- element czuły umieszczona jest w cieczy którą nazywa się płynem nośnym lub zamiennie cieczą podtrzymującą. Popularnie płyn nośny nazywany jest też elektrolitem, ze względu na jego skład chemiczny. Płyn nośny znajduje się w zbiorniku. 51

11 Żeby ograniczyć przesunięcia liniowe kuli żyroskopowej umieszczono ją wewnątrz wydrążonej kuli, nazwanej kulą naśladującą. Stanowi ona swojego rodzaju klatkę dla kuli żyroskopowej, jest ona nieszczelna, tak że płyn nośny znajduje się w przestrzeni miedzy nimi. Należy też podkreślić, że luz między powierzchniami obu kuli jest niewielki i wynosi zaledwie kilka milimetrów. Wszystkie elementy stykające się z elektrolitem pokryte są tworzywem sztucznym które nie przewodzi prądu elektrycznego i odporne jest na działanie kwasu. Aby zabezpieczyć płyn nośny przed wylaniem, zbiornik płynu od góry przykryto pokrywą nazwaną stolikiem. Zakończenie kuli naśladującej, zwane trzonem, ułożyskowane jest w stoliku, dzięki temu silnik azymutalny poprzez przekładnię może obracać kulę naśladującą w płaszczyźnie horyzontalnej. Zbiornik płynu nośnego do obudowy przymocowany jest za pośrednictwem dwóch pierścieni kardanowych, dzięki którym, podczas przechyłów statku pozostaje on w pionie, zapewniając kuli żyroskopowej jak najlepsze warunki pracy. Obudowa żyrokompasu zakończona jest podstawą którą silnie przymocowuje się do pokładu statku. Na zakończenie należy nadmienić że współcześnie produkowane żyrokompasy wyposażone są w szczelną kulę naśladującą wewnątrz której znajduje się kula żyroskopowa wraz z elektrolitem. W żyrokompasach tych wyeliminowany został zbiornik płynu, dzięki temu są one lżejsze. Takie rozwiązanie umożliwia też lepsze odprowadzanie ciepła z elektrolitu, które wydziela się podczas pracy żyrokompasu. Należy podkreślić że przedstawiony schemat konstrukcji umożliwia także prezentację budowy współczesnych kompasów 52

12 jednożyroskopowych. W żyrokompasach tych występuje dodatkowy element - zawieszenie kardanowe łączące kulę żyroskopową z kulą naśladującą. Płynem nośnym może w takich rozwiązaniach może być olej o określonej lepkości Przedstawione na rys. 2 i omówione przez nas urządzenie nazywane jest popularnie kompasem głównym Centralne położenie kuli żyroskopowej względem naśladującej Kula żyroskopowa powinna zajmować centralne-współśrodkowe położenie względem kuli naśladującej, dopuszczalne są pewne niewielkie przesunięcia, a także chwilowe krótkotrwałe zetknięcia się obu kul, które zachodzą podczas gwałtownych manewrów statku, lub podczas jego ruchu falowania morza. Utrzymanie kuli żyroskopowej w tym położeniu możliwe jest dzięki zastosowaniu następujących dwóch rozwiązań: - Równowadze siły wyporu i siły ciężkości kuli. - Zastosowaniu dodatkowych zabezpieczeń. Równowaga siły wyporu i ciężkości kuli zależy od gęstości elektrolitu, która z kolei zależy od temperatury elektrolitu. Podczas pracy żyrokompasu temperatura elektrolitu wzrasta ze względu na ciepło które powstaje przy przepływie prądu, jak i ciepło które powstaje na wskutek tarcia w łożyskach żyroskopów. Aby osiągnąć położenie obu kul chociaż zbliżone do stanu równowagi, należy utrzymywać temperaturę płynu 53

13 nośnego w określonym zakresie, realizowane jest to poprzez chłodzenie elektrolitu, za pomocą nadmuchu powietrza przez wentylator. Przedstawione rozwiązanie jest niedostateczne, gdyż temperatura elektrolitu ulega pewnym wahaniom, dlatego też w żyrokompasach stosowane są dodatkowe zabezpieczenia. Jednym z nich jest umieszczenie wewnątrz kuli żyroskopowej cewki wydmuchu magnetycznego, która wytwarza poduszkę magnetyczną, która nie dopuszcza do zetknięcia się obu kul. Innym rozwiązaniem jest wprowadzenie trzpienia centrującego unieruchamiającego środek kuli żyroskopowej przed przemieszczeniami liniowymi. Na rys. 3 przedstawiono budowę kompasu głównego żyrokompasu STANDARD 14 firmy Anschutz Żyrokompas ten posiada podstawę sztywno połączoną do kadłuba statku. Obudowa i osłona żyrokompasu są wykonane są z tworzywa sztucznego. Zbiornik płynu ( wewnętrzna obudowa) w którym znajduje się kula naśladująca zawierająca kulę żyroskopową jest połączona z przekładnią układu naśladującego za pomocą elastycznego zawieszenia wahadłowgo. Przy podstawie kompasu znajduje się wentylator. Wyskalowana tarcza kursowa przymocowana do kuli naśladującej. Ogrzewanie i system wentylacji pozwala utrzymywać stałą temperaturę. Górna część kuli naśladującej jest przykryta osłoną z przeźroczystą wstawką umożliwiającą odczyt kursu. 54

14 rys. 3 Przekrój poprzeczny kompasu żyroskopowego W górnej części obudowy wewnętrznej wykonano otwór jest uszczelniony za pomocą wkładki. Wkładka mieści przeźroczystą wyskalowaną rurkę umożliwiająca kontrolę poziomu elektrolitu. Do zbiornika w jego dolnej części przymocowana jest pompa ciśnieniowa sprężająca elektrolit, który doprowadzony jest do wielu dysz rozmieszczonych symetrycznie w wielu punktach kuli naśladującej. Strumienie elektrolitu wytryskujące z dysz podtrzymują kulę żyroskopową w położeniu centralnym przy zmianach temperatury elektrolitu, bądź przy gwałtownych ruchach kuli żyroskopowej. 55

15 4. 4. Budowa kuli żyroskopowej Kula żyroskopowa jest wytłoczona z blachy ( rys. 3) mosiężnej i jest hermetycznie zamknięta, często wypełniona jest gazem obojętnym. Wewnątrz kuli żyroskopowej znajduje się zespół dwóch żyroskopów wyznaczających północ. Na powierzchni kuli znajdują się trzy elektrody umożliwiające doprowadzenie prądu do, dwie elektrody biegunowe i jedna równikowa. Półkolisty przewodząca elektroda biegunowa umożliwia przekazywanie informacji o kursie przez układ naśladujący. rys.3 Przekrój poprzeczny kuli żyroskopowej. Płyn żyrokompasowy jest mieszaniną przewodzącą prąd złożona z destylowanej wody, gliceryny i innych dodatków. Właściwą temperaturą elektrolitu jest 52 stopni C. Zapewnione jest ona przez system ogrzewania i chłodzenia płynu. 56

16 Kula żyroskopowa pływająca swobodnie w płynie kompasowym w środku wewnętrznej obudowy stanowi cały system żyroskopowy, czyli system wyznaczający rzeczywistą północ. Żyroskopy zainstalowane w hermetycznej kuli wirują wykorzystując dostarczony im prąd. Dzięki ruchowi obrotowemu Ziemi i jej grawitacji powstaje kierunkowa siła która sprawia, że kula żyroskopowa ustawia się w kierunku linii łączącej bieguny ziemskie. Połączenie dwóch żyroskopów zmniejsza błędy powstające przez wzdłużne i poprzeczne ruchy statku podczas kołysania statku. Obudowa wewnętrzna jest zawieszona na złączu wahadłowym i swobodnie obraca się wokoło pionowej osi. Jeśli statek zmienia kurs, elektryczny system śledzący sprawia że wewnętrzna obudowa odtwarza położenie kuli żyroskopowej w azymucie. 4.5 Doprowadzenie prądu do kuli żyroskopowej Kula żyroskopowa w której znajdują się dwa lub jeden żyroskop są zasilane prądem elektrycznym jednofazowym lub trójfazowym. W związku z koniecznością zapewnienia wysokich obrotów żyroskopom np.: br/min kula żyroskopowa zasilana jest prądem o podwyższonej częstotliwości w tym przykładzie 333 Hz. Prąd do zasilania kuli żyroskopowej wytwarza specjalna przetwornica maszynowa, a we współczesnych żyrokompasach elektroniczna. Doprowadzenie prądu do kuli żyroskopowej powinno być takie aby ono nie powodowało żadnych obciążeń mechanicznych kuli. 57

17 Najczęściej prąd do kuli żyroskopowej doprowadzany jest za pomocą trzech par elektrod rozmieszczonych na kuli żyroskopowej i naśladującej. Do doprowadzenia prądu niezbędny jest przepływ ładunku elektrycznego przez płyn nośny, dlatego przy tych rozwiązaniach płynem tym jest elektrolit. W większości przypadków elektrolit zawiera następujące składniki: - woda destylowana, - gliceryna, - kwas lub zasada, - płyn obniżający temperaturę zamarzania elektrolitu, - dodatkowe specjalne składniki. Gliceryna jest cieczą która dobrze rozpuszcza się w wodzie, 3 posiada dość duży ciężar właściwy 1,26G/ cm, większy jej udział w elektrolicie podnosi ciężar właściwy elektrolitu i służy do wyważania kul o większym ciężarze właściwym. Tak więc gdy kula opada, należy dodać gliceryny do elektrolitu, gdy kula wypływa do góry, należy dodać wody, w celu obniżenia ciężaru właściwego. Dodanie kwasu lub zasady do wody powoduje rozpad tych związków (dysocjację) na cząstki dodatnie i ujemne, kationy i aniony. Elektrolity zawierają niewielkie ilości tych związków chemicznych. Kontakt elektrolitu ze skórą ludzką nie jest zbyt groźny. W związku z tym że żyrokompasy mogą pracować przy ujemnych temperaturach zewnętrznych, może dojść do jego uszkodzenia w przypadku wyłączenia z eksploatacji. Aby zabezpieczyć się przed takimi 58

18 przypadkami, w niektórych żyrokompasach dodaje się składniki obniżające temperaturę zamarzania np.: alkohol, Dodatkowymi składnikami specjalnie dodawanymi do elektrolitu mogą być związki chemiczne które np.: niszczą pojawiające się drobnoustroje w organicznych składnikach elektrolitu, bądź związki nadające określoną barwę elektrolitowi, lub poprawiające jego klarowność. Każda z faz prądu doprowadzana jest za pomocą dwóch elektrod ( pary) rozmieszczonych na kuli żyroskopowej i naśladującej. Do doprowadzenia prądu trójfazowego wykorzystano dwie pary elektrod rozmieszczonych na biegunach kul oraz parę elektrod równikowych. Przepływ prądu pomiędzy elektrodami odbywa się poprzez elektrolit, za pośrednictwem cząstek posiadających ładunek elektryczny: anionów i kationów. W związku z zasilaniem kuli żyroskopowej zmiennym prądem elektrycznym cząstki te nie płyną a tylko wykonują drgania. Taki sposób doprowadzenia prądu nie powoduje zmiany składu elektrolitu, co ma miejsce w akumulatorach prądu stałego. Elektrolit zachowuje też dużą trwałość. Przedstawione rozwiązanie doprowadzenia prądu na rys.16 jest rozwiązaniem które w praktyce występuje z pewnymi modyfikacjami. W rozwiązaniach firmy C. Plath jedną z faz doprowadza się za pomocą trzpienia centrującego a inną przez kontakt z rtęcią. W żyrokompasach firmy Sperry prąd doprowadzany jest z pomocą bardzo cienkich elastycznych przewodów elektrycznych. 59

19 4.6 Układ naśladujący żyrokompasu Z dotychczas przedstawionej budowy żyrokompasu wynika że, kurs żyrokompasu możemy bezpośrednio odczytać z kuli żyrokompasu głównego. Taki sposób odczytu jest niewygodny i niewystarczający, gdy, zachodzi potrzeba przesyłania informacji o kursie do wielu odbiorników: radaru, autopilota i.t.p. Problem transmisji danych o kursie żyrokompasu rozwiązuje układ naśladujący żyrokompasu. Przed układem przeznaczonym do tego celu stawiane jest wymaganie, aby jego działanie nie obciążało kuli żyroskopowej żadnymi zakłócającymi momentami sił Schemat układu naśladującego przedstawiono na rys 4. rys.4 Schemat układu naśladującego żyrokompasu. Na rysunku nr6 przedstawiono układ naśladujący, najważniejszymi zespołami tego układu jest kula żyroskopowa i kula naśladująca. Kula 60

20 naśladująca odtwarza położenie kuli żyroskopowej w azymucie. Przy takim rozwiązaniu kula ta może także obracać nadajnik kursu oraz wszystkie do niego dołączone repetytory. Prze cały czas kula żyroskopowa pozostaje nie obciążona. Nazwa kuli naśladującej pochodzi z jej funkcji, naśladowania- odtwarzania położenia azymutalnego kuli żyroskopowej. Bardzo ważną rolę w przedstawionym układzie odgrywają dwie pary elektrod rozmieszczonych na kuli żyroskopowej i naśladującej, nazwane one zostały elektrodami wodzącymi. Duże znaczenie w tym układzie na silnik, który posiada dwa prostopadle do siebie nawinięte uzwojenia: uzwojenie wzbudzenia i uzwojenie sterujące. Uzwojenie wzbudzenie stale podłączone jest do zasilania. Silnik ten obraca się tylko wtedy gdy do uzwojenia sterującego podane zostanie napięcie o wartości przekraczającej wartość progową. Silnik ten może obracać się w lewo i w prawo, w zależności od fazy napięcia sterującego. Prędkość obrotowa zależy od wartości napięcia sterującego. W elektrotechnice taki silnik nazywany jest często silnikiem dwufazowym, w automatyce natomiast serwomotorem, w konstrukcji żyrokompasów nazywany jest silnikiem azymutalnym, lub nawrotnym. Silnik azymutalny poprzez przekładnię obraca kulę naśladującą oraz nadajnik kursu. Do nadajnika podłączone są repetytory, których liczba może do chodzić nawet do kilkunastu sztuk. Dość ważną rolę odgrywa transformator, posiada on dwa uzwojenia: uzwojenie pierwotne i wtórne. Uzwojenie pierwotne posiada odczep środkowy, który podłączony jest do jednej z faz, natomiast jego końce dołączone są do elektrod wodzących. Napięcie uzwojenia wtórnego, które jest napięciem sterującym, podane jest na wejście wzmacniacza. Wzmocnione napięcie sterujące jest dołączone na odpowiednie uzwojenie silnika azymutalnego. 61

21 Do zasilania tego układu potrzeba dwóch faz: pierwsza dołączona jest do odczepu środkowego, druga do jednej z elektrod biegunowych kuli naśladującej. Przepływ prądu jest następujący: z odczepu środkowego prąd rozdziela się na I 1 i I 2, pierwszy prąd płynie do górnej par elektrod wodzących pokonując opór elektrolitu r 1, drugi do dolnej pary elektrod pokonując opór elektrolitu r 2. Prądy te po przejsciu do elektrody pasa równikowego kuli żyroskopowej, w pływają z powrotem do elektrody kuli naśladującej do której dołączona jest druga faza. Omawianie zasady działania układu naśladującego, rozpoczniemy od omówienia jej dla sytuacji gdy statek porusza się kursem stałym a następnie podczas jego zmiany. Jeżeli statek porusza się kursem stałym to elektrody wodzące są położone naprzeciw siebie, wówczas: r = r I 1 1 Φ = I = Φ Φ = 0 2 W rezultacie tego napięcie sterujące na uzwojeniu silnika azymutalnego będzie u s = 0, silnik ten będzie nieruchomy, a także nadajnik kursu, repetytory będą wskazywały stały kurs. Przy zmianie kursu nastąpi przesunięcie elektrod wodzących, spowodowne to jest to tym że kula żyroskopowa zajmuje stałe połżenie w azymucie, natomiast kula naśladująca związana ze statkiem obraca się razem z nim. Między elektrodami wodzącymi powstaną opory elektrolitu: r1 r 2 wobec czego; I1 I 2 1 Φ 2 Φ, 62

22 wobec tego Φ 0, także u s 0. Silnik azymutalny zacznie poprzez przekładnię obracać kulę żyroskopową a także nadajnik kursu w takim kierunku, aby nastąpiło pokrycie się elektrod wodzących kuli żyroskopowej i naśladującej, z chwilą gdy to nastąpi silnik zatrzyma się, ustanie obrót układu. W tym samym czasie repetytory zostaną przestawione na nową wartość kursu. 4.7 System alarmowy żyrokompasu Żyrokompasy w czasie pracy kontrolowane są pod względem niezawodności. Kontrola ta wynika z dwóch zasadniczych względów: - niesprawności określonych układów żyrokompasów są słabo widoczne dla obsługi, - skutki błędów nawigacyjnych wynikających z niesprawności żyrokompasu są bardzo poważne. Przykładem częstej usterki żyrokompasów może być przekroczenie dopuszczalnej temperatury elektrolitu, prowadzi ona w konsekwencji do zetknięcia się obu kul, następstwem jest znaczny błąd wskazań żyrokompasu. Obsłudze nawigacyjnej jest dość trudno, szybko wykryć taki błąd, dlatego konstruktorzy przewidzieli kontrolę temperatury elektrolitu, w przypadku jej przekroczenia uruchamiany jest alarm. W żyrokompasach kontroli poddawane są najczęściej następuje układy: - układ chłodzenia żyrokompasu, 63

23 - układ naśladujący żyrokompasu, - doprowadzenie prądu do kuli żyroskopowej. W następstwie uszkodzenia układu naśladującego wystąpi błąd w przekazywaniu informacji o kursie z kompasu głównego do repetytorów, nawigator najczęściej widzi tylko repetytory, nie jest w stanie stwierdzić tego błędu. Brak prądu w jednej z faz zasilających kulę żyroskopową prowadzi do zatrzymania żyroskopów, prowadzi to do odejścia osi kuli żyroskopowej od południka i powstawania dużego błędu kursu. Należy też podkreślić że brak prądu w którejkolwiek z faz jest często oznaką uszkodzenia kuli, a tym samym konieczności jej wymiany. W przypadku uruchomienia alarmu awarii należy żyrokompas traktować jako uszkodzony do momentu jej usunięcia. W tym czasie należy korzystać z innych urządzeń wyznaczających kurs. Na zakończenie należy podkreślić że w czasie nawigacji należy wskazania żyrokompasu porównywać z innymi źródłami, na przykład z kompasem magnetycznym, systemu GPS. W celu podwyższenia pewności wyznacznia kursu statku, zaleca się instalowania na statkach dwóch żyrokompasów pracujących jednocześnie. 64

24 4.8.Wybrane przepisy Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) i PRS dotyczące żyrokompasów Przepisy IMO dotyczące żyrokompasów zostały zatwierdzone na 15 listopada 1979 roku i wydano je jako Rezolucja A.424. Wymagania takie również zostały wydane przez Polski Rejestr Statków (PRS) w 1990 roku jako Pozaklasyfikacyjne przepisy wyposażenia statkow morskich.polski Komitet Normalizacyjny opracował normę PN-EN ISO 8728, która weszła w życie Według Konwencji Solas, żyrokompasy powinny posiadać statki o pojemności brutto 500 ton i większej. Ze względu na konieczność skrótów przytoczymy najważniejsze i w skrócie. Wprowadzenie 1.Zyrokompasy powinny wyznaczać kierunek dziobu statku w stosunku do rzeczywistej północy. 2. Kurs rzeczywisty- jest to poziomy kąt pomiędzy pionową płaszczyzną przechodzącą przez linię odniesienia łączącą dziób i rufę statku. mierzony jest od północy rzeczywistej zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek zegara. Dokładność 1 - Ustawianie się elementu czułego żyrokompasu. Po włączeniu żyrokompasu zgodnie z instrukcją obsługi kompas szerokościach powinien ustawić się w ciągu 6 godzin, w do o

25 Błąd wskazania ustawienia żyrokompasu na dowolnym kursie i szerokościach do o 60 nie powinien przekraczać +0,75 secans szerokości geograficznej. Wskazania kursu powinno być wzięte jako średnia z 10 odczytów co 20 minut, przy czym średnia kwadratowa błędu tego pomiaru powinna być mniejsza niż 0,25*secans szerokości geograficznej. 2 Błąd żyrokompasu w stanie ustalonym i przejściowym wywołany kołysaniem poprzecznym, wzdłużnym i myszkowaniem ruchem harmonicznym z okresami od 6 sekund do 15 sekund o maksymalnych kątach odpowiednio.20, 10, 5 stopni oraz maksymalnym poziomym przyspieszeniu nie przekraczającym 1 m/s 2, nie powinny przekraczać 1 0 secansϕ. 3 Maksymalna rozbieżność wskazań pomiędzy kompasem głównym a powtarzaczami we wszystkich warunkach roboczych nie powinna przekraczać +/- 0,5 0. Konstrukcja i instalacja 1 Powinny być zapewnione środki do korekcji błędów wywołanych ruchem statku- dewiacji szybkościowej. 2 Powinien być zapewniony automatyczny alarm do wskazywania większych awarii żyrokompasu. Na zakończenie należy podkreślić że wszyscy producenci 66

26 żyrokompasów deklarują zgodność swoich wyrobów z przyjętymi normami międzynarodowymi 5. Pytania kontrolne - Omów współpracę poszczególnych części i zespołów żyrokompasu głównego ( narysuj jego schemat konstrukcyjny ) - Omów budowę kuli żyroskopowej. - Omów budowę kuli naśladującej. - W jaki sposób doprowadzony jest prąd do kuli żyroskopowej? - Jakim prądem jest zasilana kula żyroskopowa? - Jaki jest wpływ temperatury elektrolitu na pracę żyrokompasu? - Omów w jaki sposób zapewnia się współśrodkowe położenie kuli żyroskopowej względem naśladującej? - Podaj skład chemiczny elektrolitu, jaką rolę odgrywają poszczególne składniki? 6.Literatura 1. Edward Krajczyński, Urządzenia nawigacji technicznej, Fundacja Rozwoju Wyższej Szkoły Morskiej w Gdyni, Gdynia

27 2. Edward Krajczyński, Okrętowe kompasy żyroskopowe, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk Polski Rejestr Statków, Przepisy klasyfikacji i budowy statków morskich, Gdańsk M. Mięsikowski, Współczesne kompasy żyroskopowe, Przegląd Morski 1999 nr Zeszyt Naukowy WSM Szczecin, Kryteria dokładności żyrokompasów, 1998 nr Podręcznik techniczny żyrokompasu CMZ 300X, wydanie angielskie 7. Instrukcja obsługi żyrokompasu CMZ 300X, wydanie polskie skrócone 8. Podręcznik techniczny Plath żyrokompas Navigat, Hamburg 9. Strona internetowa: 10. Strona internetowa: 68

AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE JEDNOSTKA ORGANIZACYJNA: Wydział Nawigacyjny Zakład Urządzeń Nawigacyjnych INSTRUKCJA

AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE JEDNOSTKA ORGANIZACYJNA: Wydział Nawigacyjny Zakład Urządzeń Nawigacyjnych INSTRUKCJA AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE JEDNOSTKA ORGANIZACYJNA: Wydział Nawigacyjny Zakład Urządzeń Nawigacyjnych INSTRUKCJA 2 Budowa i obsługa techniczna żyrokompasów Laboratorium Opracował: Zatwierdził: M. Gucma,

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE JEDNOSTKA ORGANIZACYJNA: Wydział Nawigacyjny Zakład Urządzeń Nawigacyjnych INSTRUKCJA

AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE JEDNOSTKA ORGANIZACYJNA: Wydział Nawigacyjny Zakład Urządzeń Nawigacyjnych INSTRUKCJA AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE JEDNOSTKA ORGANIZACYJNA: Wydział Nawigacyjny Zakład Urządzeń Nawigacyjnych INSTRUKCJA 1 Zasada działania i obsługa żyrokompasów Laboratorium Opracował: Zatwierdził: M. Gucma,

Bardziej szczegółowo

Wyposażenie Samolotu

Wyposażenie Samolotu P O L I T E C H N I K A R Z E S Z O W S K A im. Ignacego Łukasiewicza Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Katedra Awioniki i Sterowania Wyposażenie Samolotu Instrukcja do laboratorium nr 2 Przyrządy żyroskopowe

Bardziej szczegółowo

BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO Strona 1/5

BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO Strona 1/5 BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO Strona 1/5 BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO 1. Wiadomości wstępne Silniki asynchroniczne jednofazowe są szeroko stosowane wszędzie tam, gdzie

Bardziej szczegółowo

PRĄDNICE I SILNIKI. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

PRĄDNICE I SILNIKI. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PRĄDNICE I SILNIKI Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Prądnice i silniki (tzw. maszyny wirujące) W każdej maszynie można wyróżnić: - magneśnicę

Bardziej szczegółowo

LUZS-12 LISTWOWY UNIWERSALNY ZASILACZ SIECIOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA. Wrocław, kwiecień 1999 r.

LUZS-12 LISTWOWY UNIWERSALNY ZASILACZ SIECIOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA. Wrocław, kwiecień 1999 r. LISTWOWY UNIWERSALNY ZASILACZ SIECIOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA Wrocław, kwiecień 1999 r. 50-305 WROCŁAW TEL./FAX (+71) 373-52-27 ul. S. Jaracza 57-57a TEL. 602-62-32-71 str.2 SPIS TREŚCI 1.OPIS

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE

AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE Instytut Inżynierii Ruchu Morskiego Zakład Urządzeń Nawigacyjnych Ćwiczenie nr 4 Budowa i zasada eksploatacji echosond nawigacyjnych Echosonda Skipper GDS 101 Szczecin 2006

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym

Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym Ćwiczenie E6 Wyznaczanie momentu magnetycznego obwodu w polu magnetycznym E6.1. Cel ćwiczenia Na zamkniętą pętlę przewodnika z prądem, umieszczoną w jednorodnym polu magnetycznym, działa skręcający moment

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH. Nr 2

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH. Nr 2 Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH Nr 2 POMIAR I KASOWANIE LUZU W STOLE OBROTOWYM NC Poznań 2008 1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

Podstawy Nawigacji. Kierunki. Jednostki

Podstawy Nawigacji. Kierunki. Jednostki Podstawy Nawigacji Kierunki Jednostki Program wykładów: Istota, cele, zadania i rodzaje nawigacji. Podstawowe pojęcia i definicje z zakresu nawigacji. Morskie jednostki miar. Kierunki na morzu, rodzaje,

Bardziej szczegółowo

Maszyny elektryczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej.

Maszyny elektryczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej. Maszyny elektryczne Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej. Podział maszyn elektrycznych Transformatory - energia prądu przemiennego jest zamieniana w energię

Bardziej szczegółowo

INSTUKCJA UŻYTKOWANIA

INSTUKCJA UŻYTKOWANIA Kurtyny powietrzne Niniejsza instrukcja użytkowania zawiera istotne informacje oraz instrukcje dotyczące bezpieczeństwa. Przed uruchomieniem należy dokładnie zapoznać się z niniejszą instrukcją i użytkować

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ TRANSPORTU KATEDRA LOGISTYKI I TRANSPORTU PRZEMYSŁOWEGO NR 1 POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO Katowice, październik 5r. CEL ĆWICZENIA Poznanie zjawiska przesunięcia fazowego. ZESTAW

Bardziej szczegółowo

Maszyny elektryczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego.

Maszyny elektryczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Maszyny elektryczne Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Podział maszyn elektrycznych Transformatory - energia prądu przemiennego jest zamieniana w

Bardziej szczegółowo

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki. Opracował: Mgr inż. Marek Staude

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki. Opracował: Mgr inż. Marek Staude Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki Opracował: Mgr inż. Marek Staude Instytut Elektrotechniki i Automatyki Okrętowej Część 8 Maszyny asynchroniczne indukcyjne prądu zmiennego Maszyny asynchroniczne

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Konwersji Energii. Silnik Wiatrowy

Laboratorium z Konwersji Energii. Silnik Wiatrowy Laboratorium z Konwersji Energii Silnik Wiatrowy 1.0.WSTĘP Silnik wiatrowy to silnik wirnikowy zamieniający energię kinetyczną wiatru na pracę mechaniczną łopat wirnika, dzięki której wytwarzana jest energia

Bardziej szczegółowo

Pole magnetyczne Ziemi. Pole magnetyczne przewodnika z prądem

Pole magnetyczne Ziemi. Pole magnetyczne przewodnika z prądem Pole magnetyczne Własność przestrzeni polegającą na tym, że na umieszczoną w niej igiełkę magnetyczną działają siły, nazywamy polem magnetycznym. Pole takie wytwarza ruda magnetytu, magnes stały (czyli

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA

INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA LABORATORIUM ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA ELEKTROWNIA WIATROWA

Bardziej szczegółowo

W NACZYNIU WIRUJĄCYM WOKÓŁ OSI PIONOWEJ

W NACZYNIU WIRUJĄCYM WOKÓŁ OSI PIONOWEJ POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Instrukcja do zajęć laboratoryjnych Temat ćwiczenia: POWIERZCHNIA SWOBODNA CIECZY W NACZYNIU WIRUJĄCYM WOKÓŁ OSI PIONOWEJ Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA MONTAŻU WENTYLATORÓW VEC 271-321-382-452. i C.VEC 240 H. Instrukcja montażu/1/9

INSTRUKCJA MONTAŻU WENTYLATORÓW VEC 271-321-382-452. i C.VEC 240 H. Instrukcja montażu/1/9 INSTRUKCJA MONTAŻU WENTYLATORÓW VEC 271-321-382-452 i C.VEC 240 H Instrukcja montażu/1/9 ZALECENIA INSTALACYJNE 1. W celu uniknięcia wibracji i ich przenoszenia na konstrukcję budynku zaleca się zastosowanie:

Bardziej szczegółowo

Oddziaływanie wirnika

Oddziaływanie wirnika Oddziaływanie wirnika W każdej maszynie prądu stałego, pracującej jako prądnica lub silnik, może wystąpić taki szczególny stan pracy, że prąd wirnika jest równy zeru. Jedynym przepływem jest wówczas przepływ

Bardziej szczegółowo

TERMOMETRY MANOMETRYCZNE WSKAZÓWKOWE

TERMOMETRY MANOMETRYCZNE WSKAZÓWKOWE TERMOMETRY MANOMETRYCZNE WSKAZÓWKOWE TGR 100 TGT 100 TGZ 100 TGRO 100 TGR 160 TGT 160 TGZ 160 TGRO 160 DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA ======================================= 2009 Wyd. 3 1 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Struktura układu pomiarowego drgań mechanicznych

Struktura układu pomiarowego drgań mechanicznych Wstęp Diagnostyka eksploatacyjna maszyn opiera się na obserwacji oraz analizie sygnału uzyskiwanego za pomocą systemu pomiarowego. Pomiar sygnału jest więc ważnym, integralnym jej elementem. Struktura

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Semestr I Elektrostatyka Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Wie że materia zbudowana jest z cząsteczek Wie że cząsteczki składają się

Bardziej szczegółowo

MAŁA PRZYDOMOWA ELEKTROWNIA WIATROWA SWIND 3200

MAŁA PRZYDOMOWA ELEKTROWNIA WIATROWA SWIND 3200 www.swind.pl MAŁA PRZYDOMOWA ELEKTROWNIA WIATROWA SWIND 3200 Producent: SWIND Elektrownie Wiatrowe 26-652 Milejowice k. Radomia ul. Radomska 101/103 tel. 0601 351 375, fax: 048 330 83 75. e-mail: biuro@swind.pl

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ

ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ 1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest opanowanie umiejętności dokonywania pomiarów parametrów roboczych układu pompowego. Zapoznanie z budową

Bardziej szczegółowo

PL 210006 B1. POLITECHNIKA WARSZAWSKA, Warszawa, PL

PL 210006 B1. POLITECHNIKA WARSZAWSKA, Warszawa, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 210006 (21) Numer zgłoszenia: 380722 (22) Data zgłoszenia: 01.10.2006 (13) B1 (51) Int.Cl. A61G 5/02 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ

LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ VIII-EW ELEKTROWNIA WIATROWA LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego Instrukcja ćwiczenia nr 8. EW 1 8 EW WYZNACZENIE ZAKRESU PRACY I

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja układu automatyki SZR PA1001-KM

Dokumentacja układu automatyki SZR PA1001-KM Dokumentacja układu automatyki SZR PA1001-KM Żary 07.2009 Wprowadzenie Zadaniem automatyki Samoczynnego Załączenia Rezerwy (SZR) jest przełączenie zasilania podstawowego na rezerwowe w przypadku zaniku

Bardziej szczegółowo

Badanie prądnicy synchronicznej

Badanie prądnicy synchronicznej POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LABORATORIUM ELEKTRYCZNE Badanie prądnicy synchronicznej (E 18) Opracował: Dr inż. Włodzimierz OGULEWICZ

Bardziej szczegółowo

Temat: ŹRÓDŁA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO

Temat: ŹRÓDŁA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO Temat: ŹRÓDŁA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO 1 Źródła energii elektrycznej prądu przemiennego: 1. prądnice synchroniczne 2. prądnice asynchroniczne Surowce energetyczne: węgiel kamienny i brunatny

Bardziej szczegółowo

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY MODUŁ MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA OPRACOWANE W RAMACH PROJEKTU: FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY WIRTUALNE LABORATORIA FIZYCZNE NOWOCZESNĄ METODĄ NAUCZANIA. PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI Z ELEMENTAMI TECHNOLOGII

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA TECHNICZNO RUCHOWA WENTYLATORA HYBRYDOWEGO TYPU WH-16 ORYGINALNA

INSTRUKCJA TECHNICZNO RUCHOWA WENTYLATORA HYBRYDOWEGO TYPU WH-16 ORYGINALNA PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCYJNO-HANDLOWO-USŁUGOWE Metalplast Tarnowskie Góry Sp. z o.o. 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Strzelecka 21, tel./fax (032) 285 54 11, tel. (032) 285 29 34 e-mail: office@metalplast.info.pl

Bardziej szczegółowo

A. 0,3 N B. 1,5 N C. 15 N D. 30 N. Posługiwać się wzajemnym związkiem między siłą, a zmianą pędu Odpowiedź

A. 0,3 N B. 1,5 N C. 15 N D. 30 N. Posługiwać się wzajemnym związkiem między siłą, a zmianą pędu Odpowiedź Egzamin maturalny z fizyki z astronomią W zadaniach od 1. do 10. należy wybrać jedną poprawną odpowiedź i wpisać właściwą literę: A, B, C lub D do kwadratu obok słowa:. m Przyjmij do obliczeń, że przyśpieszenie

Bardziej szczegółowo

Prosty model silnika elektrycznego

Prosty model silnika elektrycznego Prosty model silnika elektrycznego Program: Coach 6 Projekt: komputer H : C:\Program Files (x86)\cma\coach6\full.en\cma Coach Projects\PTSN Coach 6\Elektronika\Silniczek2.cma Cel ćwiczenia Pokazanie zasady

Bardziej szczegółowo

- kompensator synchroniczny, to właściwie silnik synchroniczny biegnący jałowo (rys.7.41) i odpowiednio wzbudzony;

- kompensator synchroniczny, to właściwie silnik synchroniczny biegnący jałowo (rys.7.41) i odpowiednio wzbudzony; Temat: Maszyny synchroniczne specjalne (kompensator synchroniczny, prądnica tachometryczna synchroniczna, silniki reluktancyjne, histerezowe, z magnesami trwałymi. 1. Kompensator synchroniczny. - kompensator

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi i montażu Modułu rezystora hamującego

Instrukcja obsługi i montażu Modułu rezystora hamującego Instrukcja obsługi i montażu Modułu rezystora hamującego 1. Bezpieczeństwo użytkowania, Gwarancja 1.1. Zasady bezpiecznego użytkowania 1.2. Gwarancja 2. Parametry pracy 2.1. Parametry elektryczne 3. Montaż

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne: Maszyny elektryczne. Klasa: 2Tc TECHNIK ELEKTRYK. Ilość godzin: 1. Wykonała: Beata Sedivy

Wymagania edukacyjne: Maszyny elektryczne. Klasa: 2Tc TECHNIK ELEKTRYK. Ilość godzin: 1. Wykonała: Beata Sedivy Wymagania edukacyjne: Maszyny elektryczne Klasa: 2Tc TECHNIK ELEKTRYK Ilość godzin: 1 Wykonała: Beata Sedivy Ocena Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń który Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń który:

Bardziej szczegółowo

WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO

WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO Mirosław KAŹMIERSKI Okręgowy Urząd Miar w Łodzi 90-132 Łódź, ul. Narutowicza 75 oum.lodz.w3@gum.gov.pl WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO 1. Wstęp Konieczność

Bardziej szczegółowo

Wykład 4. Strumień magnetyczny w maszynie synchroniczne magnes trwały, elektromagnes. Magneśnica wirnik z biegunami magnetycznymi. pn 60.

Wykład 4. Strumień magnetyczny w maszynie synchroniczne magnes trwały, elektromagnes. Magneśnica wirnik z biegunami magnetycznymi. pn 60. Serwonapędy w automatyce i robotyce Wykład 4 Piotr Sauer Katedra Sterowania i Inżynierii Systemów Silnik synchroniczny - wprowadzenie Maszyna synchroniczna maszyna prądu przemiennego, której wirnik w stanie

Bardziej szczegółowo

Silniki prądu stałego z komutacją bezstykową (elektroniczną)

Silniki prądu stałego z komutacją bezstykową (elektroniczną) Silniki prądu stałego z komutacją bezstykową (elektroniczną) Silnik bezkomutatorowy z fototranzystorami Schemat układu przekształtnikowego zasilającego trójpasmowy silnik bezszczotkowy Pojedynczy cykl

Bardziej szczegółowo

2.3. Pomiary wielkości elektrycznych i mechanicznych. (1h wykładu)

2.3. Pomiary wielkości elektrycznych i mechanicznych. (1h wykładu) 2.3. Pomiary wielkości elektrycznych i mechanicznych. (1h wykładu) 2.3.1. Pomiary wielkości elektrycznych Rezystancja wejściowa mierników cyfrowych Przykład: Do sprawdzenia braku napięcia przemiennego

Bardziej szczegółowo

Seria Jubileuszowa. Rozwiązania informatyczne. Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości. oszczędność energii. ochrona środowiska

Seria Jubileuszowa. Rozwiązania informatyczne. Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości. oszczędność energii. ochrona środowiska Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości Seria Jubileuszowa Każda sprężarka śrubowa z przetwornicą częstotliwości posiada regulację obrotów w zakresie od 50 do 100%. Jeżeli zużycie powietrza

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału z przedmiotu: Urządzenia elektryczne i elektroniczne

Rozkład materiału z przedmiotu: Urządzenia elektryczne i elektroniczne Opracowała: mgr inż. Katarzyna Łabno Rozkład materiału z przedmiotu: Urządzenia elektryczne i elektroniczne Dla klasy 2 technik mechatronik Klasa 2 38 tyg. x 4 godz. = 152 godz. Szczegółowy rozkład materiału:

Bardziej szczegółowo

ELMAST F6-3000 S F6-4000 S F16-3000 S F16-4000 S F40-3000 S F40-4000 S F63-3000 S F63-4000 S F90-3000 S F90-4000 S

ELMAST F6-3000 S F6-4000 S F16-3000 S F16-4000 S F40-3000 S F40-4000 S F63-3000 S F63-4000 S F90-3000 S F90-4000 S ELMAST BIAŁYSTOK F6-3000 S F6-4000 S F16-3000 S F16-4000 S F40-3000 S F40-4000 S F63-3000 S F63-4000 S F90-3000 S F90-4000 S ZESTAWY ROZRUCHOWO-ZABEZPIECZAJĄCE DO AGREGATÓW POMPOWYCH T R Ó J F A Z O W

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MORSKA. w Gdyni. Wydział Elektryczny MORSKA PRAKTYKA EKSPLOATACYJNA. Specjalność: Elektronika Morska

AKADEMIA MORSKA. w Gdyni. Wydział Elektryczny MORSKA PRAKTYKA EKSPLOATACYJNA. Specjalność: Elektronika Morska AKADEMIA MORSKA w Gdyni Wydział Elektryczny MORSKA PRAKTYKA EKSPLOATACYJNA PROGRAM I WYMAGANIA Specjalność: Elektronika Morska Gdynia 2014 Nazwisko... Family name Imiona... Given name Nazwa statku... ship

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA dla części Zamówienia nr 1 postępowania: Dostawa przewoźnego urządzenia sprężarkowego 1) Urządzenie zapewnia: a) Wydajność ciśnienia roboczego min. 10,8 m 3 /min;

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010 Zawód: technik nawigator morski Symbol cyfrowy zawodu: 314[01] Numer zadania: 1 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu 314[01]-01-102 Czas trwania egzaminu: 240 minut

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi 1

Instrukcja obsługi 1 Instrukcja obsługi 1 ST-21 SLAR Deklaracja zgodności nr 92/2013 Firma TEH, z siedzibą w Wieprzu 1047A, 34-122 Wieprz, deklaruje z pełną odpowiedzialnością, że produkowany przez nas termoregulator ST-21

Bardziej szczegółowo

PRZEPISY PUBLIKACJA NR 19/P ANALIZA STREFOWEJ WYTRZYMAŁOŚCI KADŁUBA ZBIORNIKOWCA

PRZEPISY PUBLIKACJA NR 19/P ANALIZA STREFOWEJ WYTRZYMAŁOŚCI KADŁUBA ZBIORNIKOWCA PRZEPISY PUBLIKACJA NR 19/P ANALIZA STREFOWEJ WYTRZYMAŁOŚCI KADŁUBA ZBIORNIKOWCA 2010 Publikacje P (Przepisowe) wydawane przez Polski Rejestr Statków są uzupełnieniem lub rozszerzeniem Przepisów i stanowią

Bardziej szczegółowo

MAGNETYZM. 1. Pole magnetyczne Ziemi i magnesu stałego.

MAGNETYZM. 1. Pole magnetyczne Ziemi i magnesu stałego. MAGNETYZM 1. Pole magnetyczne Ziemi i magnesu stałego. Źródła pola magnetycznego: Ziemia, magnes stały (sztabkowy, podkowiasty), ruda magnetytu, przewodnik, w którym płynie prąd. Każdy magnes posiada dwa

Bardziej szczegółowo

Mała przydomowa ELEKTROWNIA WIATROWA SWIND 6000

Mała przydomowa ELEKTROWNIA WIATROWA SWIND 6000 www.swind.pl Mała przydomowa ELEKTROWNIA WIATROWA SWIND 6000 Producent: SWIND Elektrownie Wiatrowe 26-652 Milejowice k. Radomia ul. Radomska 101/103 tel. 0601 351 375, fax: 048 330 83 75. e-mail: biuro@swind.pl

Bardziej szczegółowo

DESTRATYFIKATOR POWIETRZA SERIA DS

DESTRATYFIKATOR POWIETRZA SERIA DS DESTRATYFIKATOR POWIETRZA SERIA DS DOKUMENTACJA TECHNICZNA INSTRUKCJA UŻYTKOWANIA I INSTALACJI POLSKA SYSTEMA Destratyfikator - seria DS UWAGA: Przed przystąpieniem do montażu urządzenia, przeczytaj uważnie

Bardziej szczegółowo

BADANIE IZOLOWANEGO STANOWISKA

BADANIE IZOLOWANEGO STANOWISKA Ćwiczenie S 22 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się ze sposobem ochrony przeciwporażeniowej przed dotykiem pośrednim (ochrony dodatkowej) opartym na izolowaniu stanowiska, a przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

30R4 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - IV POZIOM ROZSZERZONY

30R4 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - IV POZIOM ROZSZERZONY 30R4 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - IV POZIOM ROZSZERZONY Magnetyzm Indukcja elektromagnetyczna Prąd przemienny Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych miejscach pod

Bardziej szczegółowo

UWAGA! ELEKTRYCZNE POD NAPIĘCIEM!

UWAGA! ELEKTRYCZNE POD NAPIĘCIEM! tech -1- ST-360 UWAGA! URZĄDZENIE ELEKTRYCZNE POD NAPIĘCIEM! Przed dokonaniem jakichkolwiek czynności związanych z zasilaniem (podłączanie przewodów, instalacja urządzenia, itp.) należy upewnić się, że

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH ZAŁĄCZNIK 1 (POMIAR ILOŚCI PALIWA) DO RAPORTU KOŃCOWEGO zdarzenie nr: 1460/12 Warszawa 2015 1. Cel próby Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych 1.1.

Bardziej szczegółowo

1. Wstęp. 2. Rozdzielacze hydrauliczne. 3. Przegląd rozwiązań konstrukcyjnych. 4. Obliczenia hydrauliczne przyjętego rozwiązania.

1. Wstęp. 2. Rozdzielacze hydrauliczne. 3. Przegląd rozwiązań konstrukcyjnych. 4. Obliczenia hydrauliczne przyjętego rozwiązania. 1. Wstęp. 2. Rozdzielacze hydrauliczne. 3. Przegląd rozwiązań konstrukcyjnych. 4. Obliczenia hydrauliczne przyjętego rozwiązania. 5. Rysunki konstrukcyjne, zestawienie całości. 6. Warunki techniczne odbioru.

Bardziej szczegółowo

2. Oblicz jakie przyspieszenie zyskała kula o masie 0,15 tony pod wpływem popchnięcia jej przez strongmana siłą 600N.

2. Oblicz jakie przyspieszenie zyskała kula o masie 0,15 tony pod wpływem popchnięcia jej przez strongmana siłą 600N. Wersja A KONKURS FIZYCZNY DLA UCZNIÓW KLAS 3 GIMNAZJUM Masz przed sobą zestaw 20 zadań. Na ich rozwiązanie masz 45 minut. Czytaj uważnie treści zadań. Tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa. Za każde prawidłowo

Bardziej szczegółowo

Przetworniki ciśnienia do zastosowań ogólnych typu MBS 1700 i MBS 1750

Przetworniki ciśnienia do zastosowań ogólnych typu MBS 1700 i MBS 1750 MAKING MODERN LIVING POSSIBLE Karta katalogowa Przetworniki ciśnienia do zastosowań ogólnych typu MBS 1700 i MBS 1750 Kompaktowe przetworniki ciśnienia typu MBS 1700 i MBS 1750 przeznaczone są do pracy

Bardziej szczegółowo

TRANSFORMATORY. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

TRANSFORMATORY. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego TRANSFORMATORY Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Maszyny elektryczne Przemiana energii za pośrednictwem pola magnetycznego i prądu elektrycznego

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MORSKA. w Gdyni. Wydział Elektryczny MORSKA PRAKTYKA EKSPLOATACYJNA. Specjalność: Elektronika Morska

AKADEMIA MORSKA. w Gdyni. Wydział Elektryczny MORSKA PRAKTYKA EKSPLOATACYJNA. Specjalność: Elektronika Morska AKADEMIA MORSKA w Gdyni Wydział Elektryczny MORSKA PRAKTYKA EKSPLOATACYJNA PROGRAM I WYMAGANIA Specjalność: Elektronika Morska Gdynia 2012 Nazwisko... Family name Imiona... Given name Nazwa statku... ship

Bardziej szczegółowo

LOKALIZATOR PRZENOŚNY KDZ-3C.

LOKALIZATOR PRZENOŚNY KDZ-3C. LOKALIZATOR PRZENOŚNY KDZ-3C. System kontroli doziemienia KDZ-3 1. Wstęp Wczesne wykrycie zakłóceń w pracy lub awarii w obiektach elektro-energetycznych pozwala uniknąć poważnych strat finansowych lub

Bardziej szczegółowo

Płyny newtonowskie (1.1.1) RYS. 1.1

Płyny newtonowskie (1.1.1) RYS. 1.1 Miniskrypt: Płyny newtonowskie Analizujemy cienką warstwę płynu zawartą pomiędzy dwoma równoległymi płaszczyznami, które są odległe o siebie o Y (rys. 1.1). W warunkach ustalonych następuje ścinanie w

Bardziej szczegółowo

(12)OPIS PATENTOWY. (54) Układ elektroniczny konduktometrycznego miernika zawartości CO2, CO i CH4 PL 182078 B1 (19) PL (11) 182078 (13) B1

(12)OPIS PATENTOWY. (54) Układ elektroniczny konduktometrycznego miernika zawartości CO2, CO i CH4 PL 182078 B1 (19) PL (11) 182078 (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12)OPIS PATENTOWY (21) Numer zgłoszenia: 318237 (22) Data zgłoszenia: 30.01.1997 (19) PL (11) 182078 (13) B1 (5 1) IntCl7 G01N 27/06 G01R

Bardziej szczegółowo

Q = 0,005xDxB. Q - ilość smaru [g] D - średnica zewnętrzna łożyska [mm] B - szerokość łożyska [mm]

Q = 0,005xDxB. Q - ilość smaru [g] D - średnica zewnętrzna łożyska [mm] B - szerokość łożyska [mm] 4. SMAROWANIE ŁOŻYSK Właściwe smarowanie łożysk ma bezpośredni wpływ na trwałość łożysk. Smar tworzy nośną warstewkę smarową pomiędzy elementem tocznym a pierścieniem łożyska która zapobiega bezpośredniemu

Bardziej szczegółowo

PL 217306 B1. AZO DIGITAL SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Gdańsk, PL 27.09.2010 BUP 20/10. PIOTR ADAMOWICZ, Sopot, PL 31.07.

PL 217306 B1. AZO DIGITAL SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Gdańsk, PL 27.09.2010 BUP 20/10. PIOTR ADAMOWICZ, Sopot, PL 31.07. PL 217306 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 217306 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 387605 (22) Data zgłoszenia: 25.03.2009 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych. - elektrolity i nieelektrolity.

Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych. - elektrolity i nieelektrolity. 1 Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych - elektrolity i nieelektrolity. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - elektrolit, - nieelektrolit, - dysocjacja elektrolityczna, - prąd, - jony.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH Temat: Badanie cyklonu ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ BMiP 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

10.2. Źródła prądu. Obwód elektryczny

10.2. Źródła prądu. Obwód elektryczny rozdział 10 o prądzie elektrycznym 62 10.2. Źródła prądu. Obwód elektryczny W doświadczeniu 10.1 obserwowaliśmy krótkotrwałe przepływy ładunków elektrycznych w przewodzie łączącym dwa elektroskopy. Żeby

Bardziej szczegółowo

Filtry oleju MS 500, V 500, R 500, V½ - 500, ½ - 500

Filtry oleju MS 500, V 500, R 500, V½ - 500, ½ - 500 , Filtry oleju MS 500, V 500, R 500, V½ - 500, ½ - 500 Instrukcja obsługi i montażu AFRISO sp. z o.o. Szałsza, ul. Kościelna 7, 42-677 Czekanów Tel. 032 330 33 55; Fax. 032 330 33 51; www.afriso.pl Olej

Bardziej szczegółowo

PL 219046 B1. INSTYTUT NAPĘDÓW I MASZYN ELEKTRYCZNYCH KOMEL, Katowice, PL 27.02.2012 BUP 05/12

PL 219046 B1. INSTYTUT NAPĘDÓW I MASZYN ELEKTRYCZNYCH KOMEL, Katowice, PL 27.02.2012 BUP 05/12 PL 219046 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 219046 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 392136 (51) Int.Cl. H02K 3/12 (2006.01) H02K 1/26 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Szafka sterownicza typu ABS CP 151-254

Szafka sterownicza typu ABS CP 151-254 15975197PL (12/2014) Instrukcja instalacji i eksploatacji www.sulzer.com 2 Instrukcja instalacji i eksploatacji Szafka sterownicza typu ABS CP 151 153 253 254 Spis treści 1 Ogólne... 3 1.1 Moduł sterujący...

Bardziej szczegółowo

BADANIE SILNIKA WYKONAWCZEGO PRĄDU STAŁEGO

BADANIE SILNIKA WYKONAWCZEGO PRĄDU STAŁEGO Politechnika Warszawska Instytut Maszyn Elektrycznych Laboratorium Maszyn Elektrycznych Malej Mocy BADANIE SILNIKA WYKONAWCZEGO PRĄD STAŁEGO Warszawa 2003 1. WSTĘP. Silnik wykonawczy prądu stałego o wzbudzeniu

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI I KONSERWACJI SILNIKÓW ASYNCHRONICZNYCH. serii MS, MC, MY, ML

INSTRUKCJA OBSŁUGI I KONSERWACJI SILNIKÓW ASYNCHRONICZNYCH. serii MS, MC, MY, ML INSTRUKCJA OBSŁUGI I KONSERWACJI SILNIKÓW ASYNCHRONICZNYCH serii MS, MC, MY, ML 1. Budowa 28 28 22 14 25 26 22 21 19 20 18 23 25 19 21 11 8 20 12 13 16 15 2 17 9 6 27 3 1 7 6 24 4 14 3 10 24 5 1. Korpus

Bardziej szczegółowo

Opis serii: Wilo-Drain STS 40

Opis serii: Wilo-Drain STS 40 Opis serii: Wilo-Drain STS 4 H[m] Wilo-Drain STS 4 1 8 6 4 2 2 4 6 8 1 12 14 16 Q[m³/h] Budowa Pompa zatapialna do ścieków Zastosowanie Tłoczenie mediów zawierających duże zanieczyszczenia w następujących

Bardziej szczegółowo

Przekaźniki elektryczne. Budowa, zasada działania, sterowanie

Przekaźniki elektryczne. Budowa, zasada działania, sterowanie Przekaźniki elektryczne. Budowa, zasada działania, sterowanie Przekaźnik elektryczny. Budowa 30-87...obwód główny przekaźnika 85-86...obwód sterowania przekaźnika Rys.330-1 Schemat budowy przekaźnika elektrycznego

Bardziej szczegółowo

Maszyna indukcyjna jest prądnicą, jeżeli prędkość wirnika jest większa od prędkości synchronicznej, czyli n > n 1 (s < 0).

Maszyna indukcyjna jest prądnicą, jeżeli prędkość wirnika jest większa od prędkości synchronicznej, czyli n > n 1 (s < 0). Temat: Wielkości charakteryzujące pracę silnika indukcyjnego. 1. Praca silnikowa. Maszyna indukcyjna jest silnikiem przy prędkościach 0 < n < n 1, co odpowiada zakresowi poślizgów 1 > s > 0. Moc pobierana

Bardziej szczegółowo

PIŁA ELEKTRYCZNA DO METALU

PIŁA ELEKTRYCZNA DO METALU PIŁA ELEKTRYCZNA DO METALU INSTRUKCJA OBSŁUGI 2 SPIS TREŚCI I. ZASTOSOWANIE... 2 II. WYMIARY I PARAMETRY TECHNICZNE... 2 III. KONSTRUKCJA PIŁY... 3 IV. SMAROWANIE... 4 V. PRZEGLĄD I KONSERWACJA... 4 VI.

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA OPIS PATENTOWY 149 802 POLSKA. PATENTOWY Zgłoszenieogłoszono: RP

RZECZPOSPOLITA OPIS PATENTOWY 149 802 POLSKA. PATENTOWY Zgłoszenieogłoszono: RP RZECZPOSPOLITA OPIS PATENTOWY 149 802 POLSKA URZĄD PATENTOWY Zgłoszenieogłoszono: RP Patent dodatkowy Im Q 4 FMJ) 29/M do patentu nr F16C 27/08 Znoszono: 87 1113 (P.268818) Int. Cl.5 F04D 29/04 F16C 27/08

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR P-8 STANOWISKO BADANIA POZYCJONOWANIA PNEUMATYCZNEGO

ĆWICZENIE NR P-8 STANOWISKO BADANIA POZYCJONOWANIA PNEUMATYCZNEGO INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ ĆWICZENIE NR P-8 STANOWISKO BADANIA POZYCJONOWANIA PNEUMATYCZNEGO Koncepcja i opracowanie: dr inż. Michał Krępski Łódź, 2011 r. Stanowiska

Bardziej szczegółowo

Przekładniki Prądowe nn

Przekładniki Prądowe nn NOWOŚĆ 2015 ZAPRASZAMY DO WSPÓŁPRACY Dane teleadresowe: 42-300 Myszków ul. Partyzantów 21 W razie jakichkolwiek pytań informacji udzieli: Marcin Mofina: 668 353 798, (34) 387 29 70 przekladniki@bezpol.pl

Bardziej szczegółowo

Modem radiowy MR10-GATEWAY-S

Modem radiowy MR10-GATEWAY-S Modem radiowy MR10-GATEWAY-S - instrukcja obsługi - (dokumentacja techniczno-ruchowa) Spis treści 1. Wstęp 2. Budowa modemu 3. Parametry techniczne 4. Parametry konfigurowalne 5. Antena 6. Dioda sygnalizacyjna

Bardziej szczegółowo

KONKURS FIZYCZNY dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego

KONKURS FIZYCZNY dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego Pieczęć KONKURS FIZYCZNY dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego 14 lutego 2008 r. zawody II stopnia (rejonowe) Witamy Cię na drugim etapie Konkursu Fizycznego. Przed przystąpieniem do rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

Grupa: Zespół: wykonał: 1 Mariusz Kozakowski Data: 3/11/2013 111B. Podpis prowadzącego:

Grupa: Zespół: wykonał: 1 Mariusz Kozakowski Data: 3/11/2013 111B. Podpis prowadzącego: Sprawozdanie z laboratorium elektroniki w Zakładzie Systemów i Sieci Komputerowych Temat ćwiczenia: Pomiary podstawowych wielkości elektrycznych: prawa Ohma i Kirchhoffa Sprawozdanie Rok: Grupa: Zespół:

Bardziej szczegółowo

Z powyższej zależności wynikają prędkości synchroniczne n 0 podane niżej dla kilku wybranych wartości liczby par biegunów:

Z powyższej zależności wynikają prędkości synchroniczne n 0 podane niżej dla kilku wybranych wartości liczby par biegunów: Bugaj Piotr, Chwałek Kamil Temat pracy: ANALIZA GENERATORA SYNCHRONICZNEGO Z MAGNESAMI TRWAŁYMI Z POMOCĄ PROGRAMU FLUX 2D. Opiekun naukowy: dr hab. inż. Wiesław Jażdżyński, prof. AGH Maszyna synchrocznina

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Badanie aktuatora elektrohydraulicznego. Sterowanie Napędów Maszyn i Robotów Przemysłowych - laboratorium. Instrukcja laboratoryjna

Ćwiczenie 1. Badanie aktuatora elektrohydraulicznego. Sterowanie Napędów Maszyn i Robotów Przemysłowych - laboratorium. Instrukcja laboratoryjna Sterowanie Napędów Maszyn i Robotów Przemysłowych - laboratorium Ćwiczenie 1 Badanie aktuatora elektrohydraulicznego Instrukcja laboratoryjna Opracował : mgr inż. Arkadiusz Winnicki Warszawa 2010 Badanie

Bardziej szczegółowo

PL 203461 B1. Politechnika Warszawska,Warszawa,PL 15.12.2003 BUP 25/03. Mateusz Turkowski,Warszawa,PL Tadeusz Strzałkowski,Warszawa,PL

PL 203461 B1. Politechnika Warszawska,Warszawa,PL 15.12.2003 BUP 25/03. Mateusz Turkowski,Warszawa,PL Tadeusz Strzałkowski,Warszawa,PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 203461 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 354438 (51) Int.Cl. G01F 1/32 (2006.01) G01P 5/01 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH

KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH ZMIANY NR 1/2013 do CZĘŚCI IV STATECZNOŚĆ I NIEZATAPIALNOŚĆ 2010 GDAŃSK Zmiany Nr 1/2013 do Części IV Stateczność i niezatapialność 2010, Przepisów klasyfikacji

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora.

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. I. Cel ćwiczenia ĆWICZENIE 6 Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. Badanie właściwości wzmacniaczy tranzystorowych pracujących w układzie wspólnego kolektora. II.

Bardziej szczegółowo

Sterownik wymiennika gruntowego

Sterownik wymiennika gruntowego Sterownik wymiennika gruntowego Instrukcja obsługi i montażu WPROWADZENIE Urządzenie jest przeznaczone do sterowania pracą wymiennika gruntowego w systemach wentylacji mechanicznej. Głównym celem sterownika

Bardziej szczegółowo

LUPS-11ME LISTWOWY UNIWERSALNY PRZETWORNIK SYGNAŁOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA. Wrocław, kwiecień 2003 r.

LUPS-11ME LISTWOWY UNIWERSALNY PRZETWORNIK SYGNAŁOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA. Wrocław, kwiecień 2003 r. LISTWOWY UNIWERSALNY PRZETWORNIK SYGNAŁOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA Wrocław, kwiecień 2003 r. 50-305 WROCŁAW TEL./FAX (+71) 373-52-27 ul. S. Jaracza 57-57a TEL. 0-602-62-32-71 str.2 SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

Odbiorniki nieliniowe problemy, zagrożenia

Odbiorniki nieliniowe problemy, zagrożenia Odbiorniki nieliniowe problemy, zagrożenia Dr inż. Andrzej Baranecki, Mgr inż. Marek Niewiadomski, Dr inż. Tadeusz Płatek ISEP Politechnika Warszawska, MEDCOM Warszawa Wstęp Odkształcone przebiegi prądów

Bardziej szczegółowo

Sterownik Pracy Wentylatora Fx21

Sterownik Pracy Wentylatora Fx21 PRODUCENT URZĄDZEŃ ELEKTRONICZNYCH Sterownik Pracy Wentylatora Fx21 Płynna regulacja obrotów wentylatora. Miękki start wentylatora. Ustawiane progi min. i max. obrotów wentylatora. Duży cyfrowy wyświetlacz.

Bardziej szczegółowo

Więcej niż automatyka More than Automation

Więcej niż automatyka More than Automation Więcej niż automatyka More than Automation ZASTOSOWANIE SIŁOWNIKI PNEUMATYCZNE MEMBRANOWE WIELOSPRĘŻYNOWE TYP P5/R5 Z INTEGRALNYM USTAWNIKIEM ELEKTROPNEUMATYCZNYM Siłowniki pneumatyczne membranowe wielosprężynowe

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE PROCESU PROJEKTOWANIA ODSTOJNIKA

KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE PROCESU PROJEKTOWANIA ODSTOJNIKA Piotr KOWALIK Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Studenckie Koło Naukowe Informatyków KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE PROCESU PROJEKTOWANIA ODSTOJNIKA 1. Ciekłe układy niejednorodne Ciekły układ niejednorodny

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji WYDZIAŁ BUDOWY MASZYN I LOTNICTWA INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Przedmiot: DIAGNOSTYKA I NADZOROWANIE SYSTEMÓW OBRÓBKOWYCH Temat: Pomiar charakterystyk

Bardziej szczegółowo

LSPY-21 LISTWOWY MODUŁ WYJŚĆ ANALOGOWYCH DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA. Wrocław, październik 2003 r.

LSPY-21 LISTWOWY MODUŁ WYJŚĆ ANALOGOWYCH DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA. Wrocław, październik 2003 r. LISTWOWY MODUŁ WYJŚĆ ANALOGOWYCH DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA Wrocław, październik 2003 r. 50-305 WROCŁAW TEL./FAX (+71) 373-52-27 ul. S.JARACZA 57-57A TEL. 0-602-62-32-71 str.2 SPIS TREŚCI 1.OPIS TECHNICZNY...3

Bardziej szczegółowo

Jeżeli zwój znajdujący się w polu magnetycznym o indukcji B obracamy z prędkością v, to w jego bokach o długości l indukuje się sem o wartości:

Jeżeli zwój znajdujący się w polu magnetycznym o indukcji B obracamy z prędkością v, to w jego bokach o długości l indukuje się sem o wartości: Temat: Podział maszyn prądu stałego i ich zastosowanie. 1. Maszyny prądu stałego mogą mieć zastosowanie jako prądnice i jako silniki. Silniki prądu stałego wykazują dobre właściwości regulacyjne. Umożliwiają

Bardziej szczegółowo