STRUKTURA I AKTYWACJA P YTEK KRWI ORAZ ICH ZASTOSOWANIE JAKO KOMÓREK MODELOWYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "STRUKTURA I AKTYWACJA P YTEK KRWI ORAZ ICH ZASTOSOWANIE JAKO KOMÓREK MODELOWYCH"

Transkrypt

1 STRUKTURA I AKTYWACJA P YTEK KRWI 561 POSTÊPY BIOLOGII KOMÓRKI TOM NR 3 ( ) STRUKTURA I AKTYWACJA P YTEK KRWI ORAZ ICH ZASTOSOWANIE JAKO KOMÓREK MODELOWYCH BLOOD PLATELETS AS PHARMACOLOGICAL MODEL Joanna SIKORA 1, Barbara KOSTKA 2 1 Klinika Chorób Wewnêtrznych z Oddzia³em Farmakologii Klinicznej i Terapii Monitorowanej, 2 Zak³ad Biochemii Farmaceutycznej, Katedra Chemii Farmaceutycznej i Biochemii, Uniwersytet Medyczny w odzi Streszczenie Komórki i sk³adniki krwi s¹ szczególnie nara one na kontakt z substancjami w ró ny sposób wprowadzanymi do krwioobiegu, nawet tymi szybko metabolizowanymi i wydalanymi. P³ytki krwi, mimo e nie posiadaj¹ j¹dra komórkowego, s¹ wysoce zorganizowanymi, bogatymi w liczne organelle komórkami. Reaguj¹ sekrecj¹ aktywnych zwi¹zków zmagazynowanych w specyficznych ziarnistoœciach nawet na bardzo ma³e iloœci kr¹ ¹cych moleku³. Dlatego p³ytka krwi od lat jest wykorzystywana jako komórka modelowa w badaniach farmakologicznych leków. Dotyczy to nie tylko badañ hemostazy, ale tak e innych komórek, np. neuronów i komórek miêœni g³adkich naczyñ krwionoœnych. Praca ta przedstawia g³ówne informacje dotycz¹ce budowy, aktywacji (i metod jej oceny) oraz wykorzystania p³ytek krwi jako modelu farmakologicznego. S³owa kluczowe: p³ytki krwi, receptory p³ytkowe, metody pomiaru aktywacji p³ytek krwi, model farmakologiczny Summary: Blood cells are exposed to any agent absorbed or injected into the bloodstream, even those rapidly metabolised and extracted. Although anucleated, blood platelets are highly organized cells, rich in different types of organelles. They respond to small amounts of circulating molecules by secreting a number of active compounds stored in specific granules. That«s the reason blood platelets are used as pharmacological model for new drugs evaluation for many years. The use of platelets as models has not only been confined to coagulation assay but also has extended to other cell types like: neuronal cells and vascular smooth muscle cells. This review presents the main information about structure of blood platelets, their activation, methods for monitoring of their function and using platelets as pharmacological model. Keywords: platelets, platelet receptors, platelet function assays, pharmacological model

2 562 J. SIKORA, B. KOSTKA STRUKTURA I FUNKCJA P YTEK KRWI P³ytki krwi (PK) to najmniejsze, niemaj¹ce j¹der elementy morfotyczne krwi obwodowej i szpiku. S¹ fragmentami cytoplazmy megakariocytów szpiku kostnego i p³uc. Prawid³owe p³ytki krwi maj¹ kszta³t dyskoidalny, œrednicê 3,6 + 0,7 µm i objêtoœæ 7,06 + 4,85 µm 3. Ich liczba u zdrowych osób wynosi /L. PK prze ywaj¹ od 8 do 12 dni i s¹ usuwane z krwioobiegu przez uk³ad siateczkowo-œródb³onkowy. Oko³o 30% ca³kowitej masy PK znajduje siê w œledzionie, stanowi¹c tzw. pulê wymienialn¹ [17]. PK s¹ niezwykle reaktywnymi komórkami reaguj¹cymi na bardzo ma³e iloœci kr¹ ¹cych moleku³ sekrecj¹ aktywnych zwi¹zków zmagazynowanych w ziarnistoœciach. Dlatego PK s¹ czêsto wykorzystywane jako model do badañ wyspecjalizowanych komórek sekrecyjnych, chocia w przeciwieñstwie do nich same nie syntetyzuj¹ zwi¹zków znajduj¹cych siê w ziarnistoœciach. Struktury wewn¹trzkomórkowe, takie jak: podb³onowy system kanalików okr¹ aj¹cych, system kanalików gêstych, pojedyncze mitochondria, ziarna glikogenu bêd¹ce Ÿród³em energii, nieliczne struktury aparatu Golgiego oraz liczne specyficzne ziarnistoœci s¹ rozproszone w cytoplazmie PK [37]. Za utrzymanie dyskoidalnego kszta³tu p³ytki oraz jego zmiany podczas aktywacji odpowiedzialny jest cytoszkielet p³ytkowy [22]. Podstawowym sk³adnikiem cytoszkieletu s¹ α- i β-tubulina, polimery aktyny oraz liczne bia³ka poœrednicz¹ce w ich ³¹czeniu [17]. W uk³adzie kanalików gêstych magazynowane s¹ jony wapniowe oraz liczne enzymy, m.in. kieruj¹ce przemianami kwasu arachidonowego. Struktury te pe³ni¹ istotn¹ rolê w kontroli aktywacji PK [11]. B³ona komórkowa sk³ada siê z dwóch warstw lipidów: zewnêtrznej i wewnêtrznej (najliczniejsze s¹ fosfolipidy, a w wewnêtrznej warstwie wystêpuje równie cholesterol). W b³onie rozmieszczone s¹ bia³ka, które mog¹ przechodziæ przez obie warstwy. Wówczas zewnêtrzne koñce cz¹stek wi¹ ¹ siê z oligosacharydami i wytwarzaj¹ glikoproteiny. S¹ to receptory dla czynników wp³ywaj¹cych na funkcjê PK, zawieraj¹ kana³y jonowe oraz pe³ni¹ funkcje enzymów. Powierzchnia b³ony pokryta jest amorficznym p³aszczem glikokaliksem, który dziêki resztom kwasu sjalowego bia³ek i lipidów ma ujemny ³adunek elektryczny [22]. Ziarnistoœci wewn¹trzp³ytkowe s¹ miejscem magazynowania wielu sk³adników biologicznie czynnych, które s¹ uwalniane do otaczaj¹cego œrodowiska podczas aktywacji PK [11] (tab. 1). AKTYWACJA P YTEK KRWI Aktywacja PK mo e nast¹piæ w wyniku adhezji do elementów macierzy pozakomórkowej w miejscu uszkodzenia œciany naczynia krwionoœnego, albo te pod wp³ywem ró norodnych substancji agonistów (np. trombiny, ADP, tromboksanu A 2 ). W przypadku wysokiego modu³u œcinania, który charakteryzuje przep³yw krwi w drobnych naczyniach, niezbêdnym spoiwem miêdzy PK a bia³kami macierzy

3 STRUKTURA I AKTYWACJA P YTEK KRWI 563 T ABELA 1. Sk³adniki ziarnistoœci wewn¹trzp³ytkowych [35] Ziarnistoœci gêste "czynniki proagregacyjne" α -ziarnistoœci "czynniki adhezyjne i naprawcze " Lizosom y "czynniki oczyszczaj¹ce" Nukleotydy Adeninowe: ADP, ATP Guaninowe: GDP, GTP Aminy Serotonina (5-HT) Histamina Jony dwuwartoœciowe: wapñ magnez Fosfoinozytole Proteoglikany: S woiste bia³ka PK: PF4 (czynnik p³ytkowy 4) β TG ( β-tromboglobulina); glikoproteiny bogate w serynê B ia³ka adhezyjne :fibronektyna, czynnik von Willebranda, trombospondyna, witronektyna B ia³ka czynne w krzepniêciu krwi i fibrynolizie : fibrynogen, czynniki: V, VII, XI, XII, kininogen, bia³ko S, plazminogen, t-pa M itogeny: PDGF (czynnik wzrostu pochodz¹cy z p³ytek), E CGF (cz. wzrostu komórek œródb³onka), IGF (insulinopodobny cz. wzrostu), interleukina β I nhibitory proteaz : α 2 -makroglobulina, α 2 -antytrypsyna, inhibitor kolagenaz, α 2 -antyplasmina, PAI-1 (inhibitor aktywator a plazminogenu), C1-inhibitor B ia³ka b³ony ziarnistoœci : P-selektyna, bia³ko-33 (GMP-33), GP IIb-IIIa, GP Ib-IX, GP IV (CD36), GP V, CD 9, osteonektyna, Rap I Immunoglobuliny : IgG, IgA, IgM Albuminy Kwaœne hydrolazy Katepsyna D, E Karboksypeptydazy Kolagenazy Kwaœne fosfatazy Glikohydrolazy pozakomórkowej jest czynnik von Willebranda. Adhezja PK do struktur podœródb³onkowych, np: kolagenu czy fibronektyny, podobnie jak zwi¹zanie agonistów z receptorami, uruchamia wewn¹trzkomórkowe systemy przesy³ania sygna³ów aktywuj¹cych [19]. P³ytki przechodz¹ wówczas ze stanu spoczynku w stan aktywny, co we wczesnej fazie mo na stwierdziæ obserwuj¹c zmianê ich kszta³tu z dyskoidalnego na nieregularny z licznymi wypustkami. Ten pierwszy, najwczeœniejszy etap jest uwa any za nieodzowny dla prawid³owego przebiegu procesu aktywacji p³ytek krwi [2, 32]. Informacja o aktywacji w p³ytce, która ulega adhezji, mo e zostaæ wzmocniona dziêki przy³¹czeniu cz¹stek agonistów do receptorów PK. Przesy³ane s¹ wówczas dodatkowe sygna³y. W PK aktywowanych obserwujemy zmiany metabolizmu, architektury cytoszkieletu, a tak e translokacjê bia³ek i aktywacjê receptorów integrynowych. Umo liwia to ich adhezjê, agregacjê i uwolnienie substancji biologicznie aktywnych ziarnistoœci, a tak e udzia³ w retrakcji skrzepu [19]. ROLA RECEPTORÓW P YTKOWYCH W AKTYWACJI PK Harmonijne funkcjonowanie organizmu oparte jest na nieustannym porozumiewaniu siê jego komórek, polegaj¹cym na wysy³aniu i odbieraniu ró norodnych informacji. G³ówn¹ rolê w przypadku PK odgrywaj¹ substancje sygna³owe, które nie wnikaj¹ do komórek, ale wi¹ ¹ siê z b³onowymi receptorami uruchamiaj¹c w ten sposób kaskadê

4 564 J. SIKORA, B. KOSTKA zdarzeñ, w wyniku, której dochodzi do koñcowego efektu biologicznego [28]. W ³añcuchu przekazywania sygna³u, zainicjowanego przez powierzchniowy receptor bior¹ udzia³: 1) enzymy efektorowe, tj. cyklaza adenylanowa i guanylanowa, fosfolipaza C, fosfolipaza A 2, 3-kinaza fosfatydyloinozytolowa (PI 3-K), kinazy tyrozynowe bia³ek (PTK) [25]; 2) wtórne przekaÿniki informacji, tzn. camp [1], cgmp, DAG, IP 3, Ca 2+, ikozanoidy; 3) efektory wewnêtrzne (enzymy docelowe: kinazy bia³kowe C, G, A) [37]. Ze wzglêdu na budowê i mechanizm dzia³ania receptory p³ytkowe mo emy podzieliæ na dwie grupy: receptory transb³onowe oraz receptory bia³ek adhezyjnych. Receptory transb³onowe sprzê one i wspó³pracuj¹ce z heterodimerycznymi bia³kami G s¹ zbudowane z siedmiu transb³onowych domen tzw. receptorów serpentynowych (metabotropowych). Druga i trzecia pêtla oraz C-koniec receptora uwa ane s¹ za najistotniejsze miejsca oddzia³ywania bia³ka receptorowego z ró nymi rodzajami bia³ek G. Do tej grupy nale ¹ receptory dla trombiny, ADP, prostanoidów (TXA 2, PGE 2, PGI 2 ), fosfolipidów. Równie przez te receptory mog¹ potêgowaæ aktywacjê PK serotonina i adrenalina, ale same nie s¹ pe³nymi p³ytkowymi agonistami [26]. Ostatnio odkryto, e receptor CD47 (IAP ang. integrin associated protein), którego ligandem jest trombospondyna, jest zbudowany z piêciu domen transb³onowych. Mechanizm aktywacji PK z udzia³em CD47 nie jest jasny, ale wiadomo, e receptor ten jest sprzê ony z heterodimerycznym bia³kiem G i [25]. Niezwykle interesuj¹ce s¹ receptory serpentynowe PAR (ang. proteolytically activated receptor), po³¹czone z heterodimerycznymi bia³kami G (G q, G i i G 12 /G 13 ), dla jednego z najsilniejszych p³ytkowych agonistów trombiny. Na ludzkich p³ytkach stwierdzono obecnoœæ receptorów PAR-1 wra liwych tylko na niskie dawki trombiny oraz PAR-4 reaguj¹ce na wysokie jej stê enia. Trombina jedynie w formie a stymuluje krwinki p³ytkowe, m.in. poprzez unikatowy proteolityczny rozpad receptora PAR. W d³ugiej N-koñcowej domenie pozakomórkowej receptora znajduje siê silnie kwaœna sekwencja, do której przy³¹cza siê trombina, a nastêpnie powoli odcina 41 aminokwasowy odcinek tej zewn¹trzkomórkowej domeny. Ods³oniêty w ten sposób nowy N-koniec receptora pe³ni rolê agonisty i to on wyzwala odpowiedÿ PK na trombinê [23, 37]. Ze wzglêdu na du e znaczenie adenozynodifosforanu (ADP) w aktywacji PK nale a³oby wyró niæ wœród tej grupy receptory purynowe. ADP pomimo stosunkowo s³abych efektów dzia³ania (w porównaniu z innymi agonistami) odgrywa kluczow¹ rolê w prawid³owym przebiegu procesu aktywacji p³ytek krwi [13]. Jest czynnikiem autokrynnym magazynowanym w wysokich stê eniach w ziarnistoœciach gêstych p³ytek krwi i uwalnianym z nich w przebiegu procesu sekrecji zachodz¹cej pod wp³ywem innych agonistów [12, 39]. Inhibitory p³ytkowych receptorów dla ADP s¹ skutecznymi lekami przeciwp³ytkowymi stosowanymi we wtórnej prewencji epizodów niedokrwiennych (Tiklopidyna i Klopidogrel) [27, 41, 42]. Natomiast u pacjentów ze stwierdzonymi defektami receptorów dla ADP obserwuje siê wystêpowanie skaz krwotocznych [4, 5]. Jak dot¹d udowodniono istnienie trzech receptorów p³ytkowych dla ADP. S¹ to dwa receptory serpentynowe: P2Y1 [9] i P2T AC oraz jeden receptor jonotropowy P2X1 [7, 18, 20, 46]. ADP po przy³¹czeniu do receptora P2Y1 aktywuje fosfolipazê C (PLCb2/

5 STRUKTURA I AKTYWACJA P YTEK KRWI 565 b2) z udzia³em heterodimerycznych bia³ek Gqa, powoduj¹c hydrolizê 4,5-bisfosforanu fosfatydyloinozytolu (PIP 2 ) do wtórnych przekaÿników informacji: 1,4,5-trisfosforanu inozytolu (IP 3 ) i 1,2-diacyloglicerolu (DAG). IP 3 ³¹czy siê ze swoistymi receptorami trisfosfoinozytolowymi (RI), o naturze kana³ów wapniowych, obecnymi w b³onach systemu kanalików o du ej gêstoœci. Prowadzi to do uwolnienia jonów wapnia do cytozolu. Uwolniony Ca 2+ pobudza receptory rianodinowe (RR), które po aktywacji powoduj¹ dalsze uwalnianie Ca 2+ z siateczki œródplazmatycznej (narastanie fali wapniowej). Jony wapniowe s¹ nastêpnie wi¹zane przez kalmodulinê, która fosforyluje liczne bia³ka enzymatyczne powoduj¹c ich aktywacjê (m.in. kinazy bia³kowe). Natomiast DAG aktywuje bia³kow¹ kinazê C (PKC), która jest enzymem odpowiedzialnym za przeniesienie fosforanu z ATP na serynê lub treoninê odpowiednich bia³ek w obecnoœci jonów wapnia i fosfatydyloseryny. Prowadzi to ostatecznie do uwolnienia zawartoœci ziarnistoœci wewn¹trzkomórkowych. Receptor P2T AC po³¹czony jest z bia³kiem G i i na skutek jego aktywacji pod wp³ywem ADP dochodzi do inhibicji cyklazy adenylanowej (AC) i zmniejszenia stê enia camp. P2X1 jest receptorem jonotropowym, którego pobudzenie wywo³uje gwa³towny nap³yw jonów wapnia z zewn¹trz. Ostatnio wykazano, e jego pobudzenie skutkuje zmian¹ kszta³tu p³ytek krwi [38]. Struktura receptorów dla bia³ek adhezyjnych pozwala zaliczyæ je do rodzin: integryn, selektyn i immunoglobulin. Do tej grupy nale ¹ równie GPI-IX i GPIV reaguj¹ce odpowiednio z czynnikiem von Willebranda i trombospondyn¹. Receptory integrynowe (α IIb, α V, α 2 β 1, α 5 β 1, α 6 β 5,) s¹ grup¹ o najwiêkszym znaczeniu w aktywacji PK, najobficiej w nich wystêpuj¹ i s¹ najlepiej poznane. Integryna α IIb (GP IIb-IIIa) uzyskuje w³aœciwoœci receptorowe dopiero po aktywacji PK, w wyniku konformacyjnej zmiany cz¹steczki. Podstawow¹ rol¹ α IIb jest udzia³ w procesie agregacji PK zachodz¹cej pod wp³ywem wszystkich fizjologicznych agonistów oraz w retrakcji skrzepu. Mechanizm jej dzia³ania polega na wi¹zaniu bia³ek adhezyjnych zawieraj¹cych sekwencje RGD (Arg-Gly-Asp). S¹ to: fibrynogen, fibronektyna, witronektyna i czynnik von Willebranda. Integryna ta przyczynia siê równie do gromadzenia w p³ytkowych ziarnistoœciach α osoczowego fibrynogenu. Fizjologiczne znaczenie integryny α IIb (GP IIb-IIIa) w procesie hemostazy obrazuje skaza krwotoczna spowodowana jej iloœciowym b¹dÿ jakoœciowym defektem trombastenia Glanzmanna. Z drugiej strony inhibitory integryny α IIb (GP IIb-IIIa) znajduj¹ coraz wiêksze zastosowanie w leczeniu przeciwzakrzepowym [41]. Nale ¹ do nich monoklonalne przeciwcia³a np. 7E3 ReoPro abciximab [6] i drobnocz¹steczkowe peptydy o dzia³aniu antagonistycznym zawieraj¹ce sekwencje RDG Integrelin, Tirofiban, Lamifiban, Xemlofiban i inne [48, 31]. Integryna α V (GP Ic-IIa) jest obecna w PK, komórkach œródb³onka naczyniowego, komórkach miêœni g³adkich, fibroblastach i osteoblastach. Jest receptorem witronektyny, fibrynogenu, czynnika von Willebranda, trombospondyny, osteospondyny i prawdopodobnie kolagenu. Obni on¹ jej iloœæ stwierdzono w trombastenii Glanzmanna. Integryna α 2 β 1 (GP Ia-IIa) odpowiada za adhezjê PK do kolagenu typu I-VIII, przy czym niezbêdny jest tu udzia³ jonów magnezu. Jony wapniowe hamuj¹ ten proces. Defekty w dzia³aniu tej integryny objawiaj¹ siê zazwyczaj jako ³agodne skazy krwotoczne (agregacja wystêpuje pod wp³ywem wszystkich agonistów z wyj¹tkiem kolagenu).

6 566 J. SIKORA, B. KOSTKA TABELA 2. Wybrane metody badania aktywacji i reaktywnoœci poszczególnych faz pobudzenia PK (wg [13]) Przejaw aktywacji PK Metody badania aktywacji i reaktywnoœc i T RANSDUKCJA SYGNA U Fosforylacja/defosforylacja western blotting REORGANIZACJA CYTOSZKIELETU AKTYWACJA RECEPTORÓW B ONOWYCH ZMIANA KSZTA TU AKTYWNOŒÆ PROKOAGULACYJNA METABOLIZM AA ADHEZJA REAKCJA UWALNIANIA Wi¹zanie fallicidyny do F-aktyny cytoszkieletu Spectroscopia EPR Spektrofluorymetriacytometria Metoda optyczn a Zmiana asymetrii lipidowej b³on Wi¹zanie aneksyny V Zmiany stê enia tromboxanu-tx B2 Metody kolorymetryczne i komorow e Analizatory przep³ywowe typu p oint-of-care * Immunoenzymatyczne metody oznaczania bia³ek uwalnianyc h z ziarnistoœci α ( selektyna P, β -tromboglobulina, PF-4, PAI-I wewn¹trzp³ytkowy), z ziarnistoœci gêstych (serotonina) z lizosomów (GP-53) Mobilizacja jonów wapnia (ziarnistoœci gêste) ATP (lucyferyna lucyferaza) AGREGACJA Metody turbidymetryczn e Metoda impedancyj n Acytometria przep³ywow a Metody ubytkow e Agregometria laserow a * analizatory przep³ywowe typu point-of-care s¹ pó³iloœciowe, oceniaj¹ zarówno proces adhezji, jak i agregacji Integryna α 5 β 1 (GP Ic-IIa) jest receptorem fibronektyny, niezale nym od aktywacji PK, warunkuje te tzw. rozpostarcie PK na powierzchni pokrytej fibronektyn¹. Integryna α 6 β 1 (GP Ic-IIa) jest receptorem lamininy wystêpuj¹cym na PK i wielu innych komórkach. Adhezja PK do lamininy jest zale na od obecnoœci jonów magnezu, manganu i kobaltu [31, 48]. METODY POMIARU AKTYWACJI I REAKTYWNOŒCI PK Pomiar aktywacji PK pozwala wnioskowaæ o ich pobudzeniu wewn¹trzustrojowym, czyli o stanie p³ytki przed wynaczynieniem krwi. Reaktywnoœæ to odpowiedÿ PK na dzia³anie agonistów lub si³ œcinaj¹cych w warunkach ex vivo, okreœlana na podstawie

7 STRUKTURA I AKTYWACJA P YTEK KRWI 567 parametrów aktywacji p³ytek. Nale y zwróciæ szczególn¹ uwagê na wyj¹tkow¹ wra liwoœæ PK, a co za tym idzie du e ryzyko wyst¹pienia niepo ¹danej aktywacji w czasie pobierania i preparatyki krwi [14, 15]. Dlatego tak wa ne jest odpowiednie pobranie krwi i w³aœciwy dobór antykoagulanta. Niestety w praktyce nie jest mo liwe uzyskanie PK, które nie uleg³y przynajmniej minimalnej niepo ¹danej aktywacji w czasie pobierania i przygotowania do w³aœciwego oznaczenia [44]. Ze wzglêdu na z³o onoœæ procesów aktywacji PK nie istnieje jedno, uniwersalne bdanie testuj¹ce ca³kowit¹ sprawnoœæ hemostatyczn¹ PK. Ka d¹ z faz aktywacji PK mo na badaæ za pomoc¹ kilku alternatywnych metod (tab. 2) [33, 36]. P YTKA KRWI JAKO KOMÓRKA MODELOWA Komórki i sk³adniki krwi s¹ szczególnie nara one na kontakt ze wszystkimi substancjami w ró ny sposób wprowadzanymi do krwioobiegu, nawet tymi szybko metabolizowanymi i wydalanymi [3]. Nowosyntetyzowane zwi¹zki chemiczne, preparaty otrzymywane z produktów naturalnych [46] czy te nowe analogi znanych leków s¹ przed podjêciem prób klinicznych poddawane wielostopniowej ocenie w badaniach przesiewowych in vitro i in vivo.[30]. Ró ne strategie badawcze oraz stosowanie w nich ró nych modeli doœwiadczalnych pozwalaj¹ na lepsze poznanie biologii procesu chorobowego, co w konsekwencji prowadzi do poszukiwañ nowych leków i strategii terapeutycznych [40]. Zgodnie z definicj¹...model doœwiadczalny winien byæ uk³adem mo liwie zbli onym do uk³adu badanego, ale prostszym i ³atwiej dostêpnym [29]. Dziêki swej skomplikowanej strukturze [22] p³ytka krwi od lat jest wykorzystywana jako komórka modelowa w badaniach farmakologicznych leków [34]. Dziêki temu mo na zredukowaæ eksperymenty na zwierzêtach i hodowlach komórkowych. Dotyczy to nie tylko badañ hemostazy, ale poprzez analogie w budowie, tak e innych komórek, np. neuronów i komórek miêœni g³adkich naczyñ krwionoœnych [24]. Oczywiœcie miêdzy p³ytk¹ krwi a neuronem istniej¹ znaczne ró nice, ale pewne elementy PK, jak mechanizmy magazynowania i uwalniania serotoniny, receptory p³ytkowe dla neurotransmiterów (serotoniny, wazopresyny, receptory α 2 - i β-adrenergiczne) oraz obecnoœæ niektórych enzymów (np. monoaminooksydazy MAO) pozwalaj¹ wykorzystaæ je do badañ przesiewowych leków stosowanych w schorzeniach neurologicznych [10, 38]. Równie na komórkach miêœni g³adkich naczyñ krwionoœnych i komórkach p³ytek krwi znajduj¹ siê receptory dla tych samych neurotransmiterów. Ich stymulacja wywo³uje podobne reakcje w obu typach komórek, tj. zmianê kszta³tu PK i skurcz miêœni naczyñ krwionoœnych [43]. W procesach tych poœrednicz¹ takie same przekaÿniki metabolity fosfatydyloinozytoli i jony wapnia [34, 24]. Wielk¹ zalet¹ p³ytek krwi jest ich dostêpnoœæ i to, e w przeciwieñstwie do komórek zwierzêcych, czêsto wykorzystywanych w badaniach farmakologicznych, s¹ one reprezentatywne dla cz³owieka [24].

8 568 J. SIKORA, B. KOSTKA PIŒMIENNICTWO [1] AKKERMAN JWN. Inhibition of platelet functions by cyclic 3,5 AMP. Platelets 1996; 7: [2] BAUER M, MASCHBERGER P, QUEK L i wsp. Genetic and pharmacological analyses of involvement of Src-family, Syk and Btk tyrosine kinases in platelet shape change. Thromb Haemost 2001; 85: [3] BLOOM JC: Principles of hematotoxicology: laboratory assessment and interpretation of data. Toxicol Pathol 1993; 2: [4] CATTANEO M, GACHET Ch. ADP receptors and clinical bleeding disorders. Arterioscler Thromb Vasc Biol 1999; 19,: [5] CATTANEO M, LECCHI A, LOMBARDI R i wsp. Platelets from a patient heterozygous for the defect of P2 CYC receptors for ADP have a secretion defect despite normal thromboxane A 2 production and normal granule stores. Further evidence that some cases of platelet primary secretion defect are heterozygous for a defect of P2 CYC receptors. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2000; 20: [6] COLLET JP, MONTALESCOT G, LESTY C i wsp. Disaggregation of in vitro preformed platelet-rich clots by abciximab increases fibrin exposure and promotes fibrinolysis. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2001; 21: [7] DANIEL JL, DANGELMAIER C, JIN J i wsp. Molecular basis for ADP-induced platelet activation. I. Evidence for three distinct ADP receptors on human platelets. J Biol Chem 1998; 273: [8] DASKALOPOULOU SS, STANSBY G, MIKHAILIDIS DP. Clopidogrel and vascular disease prevention. Curr Med Res Opi 2004; 20, 11: [9] ECKLY A, GENDRAULT J-L, HECHLER B i wsp.: Differential involvement of the P2Y 1 and P2Y T receptors in the morphological changes of platelet aggregation. Thromb Haemost 2001; 85: [10] FERRARESE C, ZOIA C, PECORA N i wsp. Reduced platelet glutamate uptake in Parkinson s disease. J Neural Transm 1999; 106: [11] FOX JEB: Cytoskeletal proteins and platelet signaling. Thromb Haemost 2001; 86: [12] GACHET C, HECHLER B, LÉON C i wsp. Purinergic receptors on blood platelets. Platelets 1996; 7: [13]GACHET C. ADP receptors of platelets and their inhibition. Thromb Haemost 2001; 86: [14] GOLAÑSKI J, WATA A C. Instrumentalne metody badania aktywacji i reaktywnoœci p³ytek krwi-metody typu Point-of-Care. Diagn Lab. 2002; 38: [15] GOLAÑSKI J, WATA A C. Znaczenie procesu aktywacji p³ytek krwi in vivo oraz in vitro w wybranych zagadnieniach praktyki klinicznej i diagnostyce laboratoryjnej. Diagn Lab 1999; 35: [16] HARRISON. Platelet function analysis. Blood Rev 2005; 19: [17] HARTWIG J, ITALIANO J. The birth of the platelet. J Thromb Haemost 2003; 1: [18] HOYLAERTS MF, OURY C, TOTH-ZSAMBOKI E i wsp. ADP receptors in platelet activation and aggregation. Platelets 2000; 11: [19] JANIAK A, CIERNIEWSKI CS: Wczesne fazy aktywacji p³ytek. Acta Haemat Pol 1997; 28: [20] JIN J, QUINTON TM, ZHANG J i wsp. Adenosine diphosphate (ADP)-induced thromboxane A 2 generation in human platelets requires coordinated signaling through integrin α IIb and ADP receptors. Blood 2002; 99: [21] KAMATH S, BLANN AD, Lip gyh. Platelet activation: assessment and quantification. Eur Heart J 2001; 22, 17: [22] KOPEÆ M, OPACIUK S. Hemostaza fizjologiczna. [w] opaciuk S [red] Zakrzepy i zatory. PZWL, Warszawa 2002: [23]KOPEÆ M. Ró norodne i zmienne funkcje trombiny. Acta Haemat Pol 1997; 28: [24] MANGANO RM, SCHWARCZ R. The human platelet as a model for the glutamatergic neuron: platelet uptake of L-glutamate. J Neurochem 1981; 36: [25] MAUCO G. Phosphoinositide metabolism. Phosphatidylinositol 3-kinaze. Platelets 1996; 7: [26] MIKKELSEN H. Synergism and autocrine regulation of agonist inducet platelet responses. Platelets 1996; 7: [27] MULLER C, BUTTNER HJ, PETERSEN J i wsp. A randomized comparison of clopidogrel and aspirin versus ticlopidine and aspirin after the placement of coronary-artery stents. Circulation 2000; 101, 6:

9 STRUKTURA I AKTYWACJA P YTEK KRWI 569 [28] OLAS B. Udzia³ heterodimerycznych bia³ek G w przekazywaniu sygna³ów w p³ytkach krwi. Acta Haemat Pol 2001; 32: [29] OPOLSKI A. Ocena przydatnoœci modeli doœwiadczalnych w badaniach nad nowymi strategiami terapii przeciwnowotworowej. Instytut Immunologii i Terapii Doœwiadczalnej PAN. Wroc³aw 2000 [30] PARCHMENT RE, GORDON M, GRIESHABER CK i wsp. Predicting hematological toxicity (myelosuppression) of cytotoxic drug therapy from in vitro tests. Ann Oncol 1998; 9 (4): [31] PATEL D, VÄÄNÄNEN, JIROUŠKOVÁ M i wsp. Dynamics of GP IIb/IIIa-mediated platelet-platelet interactions in platelet adhesion/thrombus formation on collagen in vitro revealed by videomicroscopy. Blood 2003; 101: [32] PAUL BZS, DANIEL JL, KUNAPULI SP. Platelet shape change is mediated by both calcium-dependent and independent signaling pathways. Role of p160 Rho-associated coiled-coil-containing protein kinase in platelet shape change. J Biol Chem 1999; 274: [33] PEERSCHKE EI. The laboratory evaluation of platelet dysfunction. Clin Lab Med 2002; 22: [34] PLETSCHER A. Platelets as models: Use and limitations. Experientia 1988; 44: [35] QUINN MJ, FITZGERALD DJ. Ticlopidine and Clopidogrel. Circulation 1999; 100: [36] RAND ML, LEUNG R, PACKHAM MA. Platelet function assays. Transfus Apheresis Sci 2003: [37] RENDU F, BROHARD-BOHN B. The platelet release reaction: granules constituents, secretion and functions. Platelets 2001; 12: [38] ROLF MG, BREARLEY CA, MAHAUT-SMITH MP. Platelet shape change evoked by selective activation of P2X 1 purinoceptors with α,β-methylene ATP. Thromb Haemost 2001; 85: [39] SAVAGE B, CATTANEO M, RUGGERI ZM. Mechanisms of platelet aggregation. Curr Opin Hemat 2001; 8: [40] SILVER H, YOUDIM MB. MAO-A and MAO-B activities in rat striatum, frontal cortex and liver are unaltered after long-term treatment with fluvoxamine and desipramine. Eur Neuropsychopharmacol Mar; 10: [41] TANIUCHI M, KURZ HI, LASALA JM. Randomized comparison of ticlopidine and clopidogrel after intracoronary stent implantation in a broad patient population. Circulation 2001; 104, 5: [42] URBANO LA, BOGOUSSLAVSKY J. Antiplatelet drugs in ischemic stroke prevention: from monotherapy to combined treatment. Cerebrovasr Dise 2004; 17: 74 [43] VOGEL GH: Strategies in drug discovery and evaluation. [w] Vogel GH [red] Drug Discovery and evaluation. Phamrmacological Assays. Springer-Verlag [44] WATA A C, GOLAÑSKI J. Postêpy w metodach badania aktywacji p³ytek krwi trudnoœci i ograniczenia. Acta Haematol Pol 1999, 30, [45] WEBER AA, NEUHAUS T, SEUL C i wsp. Biotransformation of glyceryl trinitrate by blood platelets as compared to vascular smooth muscle cells. Eur J Pharmacol 1996; 309: [46] WILDE JI, RETZER M, SIESS W i wsp. ADP-induced platelet shape change: an investigation of the signalling pathways involved and their dependence on the method of platelet preparation. Platelets 2000; 11: [47] YAZDANPARAST R, MIANABAD I. The effect of the active component of Dendrostellera lessertii on the adhesive property of human platelets and HL-60 cells. Life Sci 2004; 75(6): [48] ZAWILSKA K. Receptory p³ytek krwi dla bia³ek adhezyjnych i ich anomalie. Acta Haemat Pol 1997; 28: Redaktor prowadz¹cy Janusz Kubrakiewicz Otrzymano r. Przyjêto: r. ul. Kniaziewicza 1/5; szpital im. W³. Biegañskiego B I prawa; ódÿ

10 570 J. SIKORA, B. KOSTKA

Nagroda Nobla z fizjologii i medycyny w 2004 r.

Nagroda Nobla z fizjologii i medycyny w 2004 r. Nagroda Nobla z fizjologii i medycyny w 2004 r. Receptory zapachu i organizacja systemu węchowego Takao Ishikawa, M.Sc. Zakład Biologii Molekularnej Instytut Biochemii Uniwersytetu Warszawskiego 10 mln

Bardziej szczegółowo

Tkanka łączna. Komórki i bogata macierz. Funkcje spaja róŝne typy innych tkanek zapewnia podporę narządom ochrania wraŝliwe części organizmu

Tkanka łączna. Komórki i bogata macierz. Funkcje spaja róŝne typy innych tkanek zapewnia podporę narządom ochrania wraŝliwe części organizmu Komórki i bogata macierz Substancja międzykomórkowa przenosi siły mechaniczne Tkanka łączna Funkcje spaja róŝne typy innych tkanek zapewnia podporę narządom ochrania wraŝliwe części organizmu Tkanka łączna

Bardziej szczegółowo

TROMBOCYTY. Techniki diagnostyczne w hematologii. Układ płytek krwi. Trombopoeza SZPIK CZERWONY

TROMBOCYTY. Techniki diagnostyczne w hematologii. Układ płytek krwi. Trombopoeza SZPIK CZERWONY Techniki diagnostyczne w hematologii Układ płytek krwi TROMBOCYTY Wydział Medycyny Weterynaryjnej SGGW SZPIK CZERWONY Megakariocyt ZATOKA Parzyste błony demarkacyjne umożliwiające oddzielenie bez utraty

Bardziej szczegółowo

WITAMINY. www.pandm.prv.pl

WITAMINY. www.pandm.prv.pl WITAMINY - wpływa na syntezę białek, lipidów, hormonów a szczególnie hormonów tarczycy - pomaga w utrzymaniu prawidłowej czynności uk.immunologicznego - pomaga w leczeniu : rozedmy płuc i nadczynności

Bardziej szczegółowo

Seminarium 1: 08. 10. 2015

Seminarium 1: 08. 10. 2015 Seminarium 1: 08. 10. 2015 Białka organizmu ok. 15 000 g białka osocza ok. 600 g (4%) Codzienna degradacja ok. 25 g białek osocza w lizosomach, niezależnie od wieku cząsteczki, ale zależnie od poprawności

Bardziej szczegółowo

Cel modelowania neuronów realistycznych biologicznie:

Cel modelowania neuronów realistycznych biologicznie: Sieci neuropodobne XI, modelowanie neuronów biologicznie realistycznych 1 Cel modelowania neuronów realistycznych biologicznie: testowanie hipotez biologicznych i fizjologicznych eksperymenty na modelach

Bardziej szczegółowo

Cerebrolysin w leczeniu urazów mózgu (TBI)

Cerebrolysin w leczeniu urazów mózgu (TBI) Cerebrolysin w leczeniu urazów mózgu (TBI) Czynniki neurotroficzne Nagroda Nobla za prace nad czynnikami neurotroficznymi - 1986 Nerve growth factor (NGF) Stanley Cohen i Rita Levi-Montalcini 2 Cerebrolysin

Bardziej szczegółowo

LEKCJA 3 STRES POURAZOWY

LEKCJA 3 STRES POURAZOWY LEKCJA 3 STRES POURAZOWY Stres pourazowy definicje Stres pourazowy definiuje się jako zespół specyficznych symptomów, które mogą pojawić się po przeżyciu ekstremalnego, traumatycznego zdarzenia. Są to

Bardziej szczegółowo

Ocena ilościowa reakcji antygen - przeciwciało. Mariusz Kaczmarek

Ocena ilościowa reakcji antygen - przeciwciało. Mariusz Kaczmarek Ocena ilościowa reakcji antygen - przeciwciało Mariusz Kaczmarek Metody ilościowe oparte na tworzeniu immunoprecypitatów immunodyfuzja radialna wg Mancini immunoelektroforeza rakietowa wg Laurella turbidymetria

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI

ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI Michał M. Dyzma PLAN REFERATU Historia badań nad wapniem Domeny białek wiążące wapń Homeostaza wapniowa w komórce Komórkowe rezerwuary wapnia Białka buforujące Pompy wapniowe

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności

DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności WOJEWODA ŁÓDZKI ZK-III.9611.14.2014 Łódź, dnia 01 lipca 2014 r. DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności Na podstawie art. 34 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.

Bardziej szczegółowo

PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH

PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH ZMIANY NR 2/2010 do CZĘŚCI VIII INSTALACJE ELEKTRYCZNE I SYSTEMY STEROWANIA 2007 GDAŃSK Zmiany Nr 2/2010 do Części VIII Instalacje elektryczne i systemy

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków problemem wieku podeszłego. Umiarawiać czy nie w tej populacji? Zbigniew Kalarus

Migotanie przedsionków problemem wieku podeszłego. Umiarawiać czy nie w tej populacji? Zbigniew Kalarus Migotanie przedsionków problemem wieku podeszłego. Umiarawiać czy nie w tej populacji? Zbigniew Kalarus Katedra Kardiologii, Wrodzonych Wad Serca i Elektroterapii Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Karta pracy III.. Imię i nazwisko klasa Celem nauki jest stawianie hipotez, a następnie ich weryfikacja, która w efekcie

Bardziej szczegółowo

Lekcja 173, 174. Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe.

Lekcja 173, 174. Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe. Lekcja 173, 174 Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe. Silnik elektryczny asynchroniczny jest maszyną elektryczną zmieniającą energię elektryczną w energię mechaniczną, w której wirnik obraca się z

Bardziej szczegółowo

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie Załącznik Nr 11 do Uchwały Nr XX/136/2012 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 25 września 2012 r. STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie ROZDZIAŁ I NAZWA I OBSZAR SOŁECTWA 1. Samorząd

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Zarządzenie Nr4/2011 Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tolkmicku z dnia 20 maja 2011r. REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-30/02:29:36. Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-30/02:29:36. Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka Światło słoneczne jest niezbędne do trwania życia na Ziemi. Dostarcza energii do fotosyntezy roślinom co pomaga w wytwarzaniu tlenu niezbędnego do życia.

Bardziej szczegółowo

Projekt Studenckiego Koła Naukowego CREO BUDOWA GENERATORA WODORU

Projekt Studenckiego Koła Naukowego CREO BUDOWA GENERATORA WODORU Projekt Studenckiego Koła Naukowego CREO BUDOWA GENERATORA WODORU Stanowisko testowe Opracował Tomasz Piaścik Wprowadzenie Malejące zasoby naturalne, wpływ na środowisko naturalne i ciągle rosnące potrzeby

Bardziej szczegółowo

Tematy prac licencjackich w Zakładzie Fizjologii Zwierząt

Tematy prac licencjackich w Zakładzie Fizjologii Zwierząt Tematy prac licencjackich w Zakładzie Fizjologii Zwierząt Zegar biologiczny Ekspresja genów i białek zegara Rytmy komórkowe Rytmy fizjologiczne Rytmy behawioralne Lokalizacja neuroprzekźników w układzie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI

LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI Załącznik nr 14 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI NEREK ICD-10 N 18 przewlekła niewydolność

Bardziej szczegółowo

Lp. Tematyka Liczba godzin I. Wymagania edukacyjne

Lp. Tematyka Liczba godzin I. Wymagania edukacyjne Anna Ulrych Plan wynikowy Przedmiot: Materiały fryzjerskie Kierunek : Technikum Usług Fryzjerskich- rok szkolny 05/ 06 Liczba godzin: 76 Liczba godzin w roku szkolnym: KL.II Lp. Tematyka Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

40. Międzynarodowa Olimpiada Fizyczna Meksyk, 12-19 lipca 2009 r. ZADANIE TEORETYCZNE 2 CHŁODZENIE LASEROWE I MELASA OPTYCZNA

40. Międzynarodowa Olimpiada Fizyczna Meksyk, 12-19 lipca 2009 r. ZADANIE TEORETYCZNE 2 CHŁODZENIE LASEROWE I MELASA OPTYCZNA ZADANIE TEORETYCZNE 2 CHŁODZENIE LASEROWE I MELASA OPTYCZNA Celem tego zadania jest podanie prostej teorii, która tłumaczy tak zwane chłodzenie laserowe i zjawisko melasy optycznej. Chodzi tu o chłodzenia

Bardziej szczegółowo

Fizjologia człowieka

Fizjologia człowieka Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Promocji Zdrowia Zakład: Biomedycznych Podstaw Zdrowia Fizjologia człowieka Osoby prowadzące przedmiot: Prof. nadzw. dr hab. Zbigniew Jastrzębski

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU W PRÓBCE WINA METODĄ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ Z ATOMIZACJA W PŁOMIENIU

OZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU W PRÓBCE WINA METODĄ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ Z ATOMIZACJA W PŁOMIENIU OZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU W PRÓBCE WINA METODĄ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ Z ATOMIZACJA W PŁOMIENIU Celem ćwiczenia jest zapoznanie z techniką atomowej spektrometrii absorpcyjnej z atomizacją

Bardziej szczegółowo

IB 1. li sf3t fiu T a i :Ti

IB 1. li sf3t fiu T a i :Ti IB 1 li sf3t fiu T a i :Ti KOSM ETOLOGIA i i BARBARA JAROSZEWSKA WYDAWNICTWO ATENA BARBARA JAROSZEWSKA SPIS TREŚCI 1. WIADOM OŚCI W STĘPNE...5 RYS HISTORYCZNY KOSMETYKI... 5 CEL I ZADANIA KOSMETYKI...

Bardziej szczegółowo

Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT. Departament Ceł, Ministerstwo Finansów

Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT. Departament Ceł, Ministerstwo Finansów Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT Departament Ceł, Ministerstwo Finansów Usługa e-tranzyt System NCTS 2 Aktualny stan wdrożenia Ogólnopolskie

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

Projekt MES. Wykonali: Lidia Orkowska Mateusz Wróbel Adam Wysocki WBMIZ, MIBM, IMe

Projekt MES. Wykonali: Lidia Orkowska Mateusz Wróbel Adam Wysocki WBMIZ, MIBM, IMe Projekt MES Wykonali: Lidia Orkowska Mateusz Wróbel Adam Wysocki WBMIZ, MIBM, IMe 1. Ugięcie wieszaka pod wpływem przyłożonego obciążenia 1.1. Wstęp Analizie poddane zostało ugięcie wieszaka na ubrania

Bardziej szczegółowo

BUDUJEMY ZDROWIE POLAKÓW, AKTYWUJĄC GENOM CZŁOWIEKA. NASZĄ PASJĄ JEST ZDROWIE, NASZĄ INSPIRACJĄ SĄ LUDZIE PRODUCENT:

BUDUJEMY ZDROWIE POLAKÓW, AKTYWUJĄC GENOM CZŁOWIEKA. NASZĄ PASJĄ JEST ZDROWIE, NASZĄ INSPIRACJĄ SĄ LUDZIE PRODUCENT: 1 Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (nnkt) EPA + DHA omega-3 chronią organizm człowieka przed chorobą zatorowo-zakrzepową, stanami zapalnymi i miażdżycą. NASZĄ PASJĄ JEST ZDROWIE, NASZĄ INSPIRACJĄ

Bardziej szczegółowo

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha Co to jest implant ślimakowy Implant ślimakowy to bardzo nowoczesne, uznane, bezpieczne i szeroko stosowane urządzenie, które pozwala dzieciom z bardzo głębokimi ubytkami słuchu odbierać (słyszeć) dźwięki.

Bardziej szczegółowo

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence.

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. Informacje dla kadry zarządzającej Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. 2010 Cisco i/lub firmy powiązane. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten dokument zawiera

Bardziej szczegółowo

probiotyk o unikalnym składzie

probiotyk o unikalnym składzie ~s~qoy[jg probiotyk o unikalnym składzie ecovag, kapsułki dopochwowe, twarde. Skład jednej kapsułki Lactobacillus gasseri DSM 14869 nie mniej niż 10 8 CFU Lactobacillus rhamnosus DSM 14870 nie mniej niż

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZE STWO PRACY Z LASERAMI

BEZPIECZE STWO PRACY Z LASERAMI BEZPIECZE STWO PRACY Z LASERAMI Szkodliwe dzia anie promieniowania laserowego dotyczy oczu oraz skóry cz owieka, przy czym najbardziej zagro one s oczy. Ze wzgl du na kierunkowo wi zki zagro enie promieniowaniem

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe informacje na temat gumy, rodzajów gumy oraz jej produkcji można znaleźć w Wikipedii pod adresem:

Szczegółowe informacje na temat gumy, rodzajów gumy oraz jej produkcji można znaleźć w Wikipedii pod adresem: GUMA. To rozciągliwy materiał, elastomer chemicznie zbudowany z alifatycznych łańcuchów polimerowych (np. poliolefin), które są w stosunkowo niewielkim stopniu usieciowane w procesie wulkanizacji kauczuku

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGIA HEMOSTAZY. 2.1. Płytki krwi. Rozdział 2. Krystyna Zawilska*

FIZJOLOGIA HEMOSTAZY. 2.1. Płytki krwi. Rozdział 2. Krystyna Zawilska* FIZJOLOGIA HEMOSTAZY Krystyna Zawilska* Nazwą hemostaza określa się zespół procesów fizjologicznych, które zapewniają sprawne hamowanie krwawienia po przerwaniu ciągłości ściany naczyń krwionośnych, szczelność

Bardziej szczegółowo

Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era)

Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era) Wersja 2016 1. CZYM SĄ MŁODZIEŃCZE SPONDYLOARTROPATIE/MŁODZIEŃCZE

Bardziej szczegółowo

Budowa systemów komputerowych

Budowa systemów komputerowych Budowa systemów komputerowych dr hab. inż. Krzysztof Patan, prof. PWSZ Instytut Politechniczny Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Głogowie k.patan@issi.uz.zgora.pl Współczesny system komputerowy System

Bardziej szczegółowo

Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków

Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków Dokładniejsze badania i leczenie retinopatii cukrzycowej Closer monitoring and treatment for diabetic retinopathy Ważne informacje o ochronie zdrowia Important

Bardziej szczegółowo

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy)

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Położone w głębi lądu obszary Kalabrii znacznie się wyludniają. Zjawisko to dotyczy całego regionu. Do lat 50. XX wieku przyrost naturalny

Bardziej szczegółowo

Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI

Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI SKLAROWANEGO SOKU JABŁKOWEGO Skutecznym sposobem leczenia soku

Bardziej szczegółowo

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Jak ju wspomniano, kinesiotaping mo e byç stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, jak równie mo e stanowiç uzupe nienie innych metod fizjoterapeutycznych.

Bardziej szczegółowo

Rekompensowanie pracy w godzinach nadliczbowych

Rekompensowanie pracy w godzinach nadliczbowych Rekompensowanie pracy w godzinach nadliczbowych PRACA W GODZINACH NADLICZBOWYCH ART. 151 1 K.P. Praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony

Bardziej szczegółowo

Producent P.P.F. HASCO-LEK S.A nie prowadził badań klinicznych mających na celu określenie skuteczności produktów leczniczych z ambroksolem.

Producent P.P.F. HASCO-LEK S.A nie prowadził badań klinicznych mających na celu określenie skuteczności produktów leczniczych z ambroksolem. VI.2 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktów leczniczych z ambroksolem VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Wskazania do stosowania: Ostre i przewlekłe choroby płuc i oskrzeli

Bardziej szczegółowo

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Zarys finansowania RPO WL 2014-2020 Na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 przeznaczono łączną kwotę

Bardziej szczegółowo

Postanowienia ogólne. Usługodawcy oraz prawa do Witryn internetowych lub Aplikacji internetowych

Postanowienia ogólne. Usługodawcy oraz prawa do Witryn internetowych lub Aplikacji internetowych Wyciąg z Uchwały Rady Badania nr 455 z 21 listopada 2012 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Uchwała o poszerzeniu możliwości

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zwołaniu Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki na dzień 27 czerwca 2016 r.

Ogłoszenie o zwołaniu Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki na dzień 27 czerwca 2016 r. Ogłoszenie o zwołaniu Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki na dzień 27 czerwca 2016 r. Piotr Dubicki oraz Romuald Olbrych działając na podstawie upoważnienia zawartego w postanowieniu z dnia 28 kwietnia

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY. (19) PL (n)62894. Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa, PL

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY. (19) PL (n)62894. Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej d2)opis OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 112772 (22) Data zgłoszenia: 29.11.2001 EGZEMPLARZ ARCHIWALNY (19) PL (n)62894 (13)

Bardziej szczegółowo

ANALOGOWE UKŁADY SCALONE

ANALOGOWE UKŁADY SCALONE ANALOGOWE UKŁADY SCALONE Ćwiczenie to ma na celu zapoznanie z przedstawicielami najważniejszych typów analogowych układów scalonych. Będą to: wzmacniacz operacyjny µa 741, obecnie chyba najbardziej rozpowszechniony

Bardziej szczegółowo

Evaluation of upper limb function in women after mastectomy with secondary lymphedema

Evaluation of upper limb function in women after mastectomy with secondary lymphedema IV Ogólnopolska Konferencja Naukowo-Szkoleniowa Polskiego Towarzystwa Pielęgniarstwa Aniologicznego Bydgoszcz, 21-22 maj 2014 r. Ocena sprawności funkcjonalnej kończyny górnej u kobiet z wtórnym obrzękiem

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Od Autora... 15. Rozdzia³ 1

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Od Autora... 15. Rozdzia³ 1 SPIS TREŒCI Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego........................... 13 Od Autora........................................... 15 Rozdzia³ 1 ROLA I ZNACZENIE FARMAKOEKONOMIKI

Bardziej szczegółowo

Zakłócenia. Podstawy projektowania A.Korcala

Zakłócenia. Podstawy projektowania A.Korcala Zakłócenia Podstawy projektowania A.Korcala Pojęciem zakłóceń moŝna określać wszelkie niepoŝądane przebiegi pochodzenia zewnętrznego, wywołane zarówno przez działalność człowieka, jak i zakłócenia naturalne

Bardziej szczegółowo

SUMMIT INTERNATIONAL ANESTHESIOLOGY. 7 marca 2009, Marakesz,, Maroko

SUMMIT INTERNATIONAL ANESTHESIOLOGY. 7 marca 2009, Marakesz,, Maroko INTERNATIONAL ANESTHESIOLOGY SUMMIT 7 marca 2009, Marakesz,, Maroko GŁÓWNE TEMATY Znieczulenie ogólne anestezja wziewna. Intensywna terapia zastosowanie levosimendanu. Levobupivacaina zastosowanie w ortopedii

Bardziej szczegółowo

Laboratorium analityczne ZAPRASZA. do skorzystania

Laboratorium analityczne ZAPRASZA. do skorzystania Laboratorium analityczne ZAPRASZA do skorzystania z promocyjnych PAKIETÓW BADAŃ LABORATORYJNYCH Pakiet I Pakiet II Pakiet III Pakiet IV Pakiet V Pakiet VI Pakiet VII Pakiet VIII Pakiet IX Pakiet X "CUKRZYCA"

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I.

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I. Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I 1. 2. 3. 1. 1 Niniejsze Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I, zwane dalej OWU, stosuje siê w umowach ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I zawieranych przez

Bardziej szczegółowo

Wpływ cukrzycy na różne drogi metabolizmu reszty acetylowej i funkcję płytek krwi

Wpływ cukrzycy na różne drogi metabolizmu reszty acetylowej i funkcję płytek krwi Akademia Medyczna w Gdańsku Anna Michno Wpływ cukrzycy na różne drogi metabolizmu reszty acetylowej i funkcję płytek krwi Praca doktorska Praca wykonana w Zakładzie Medycyny Laboratoryjnej Katedry Biochemii

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

Regulamin i cennik Promocji TV+INTERNET NA PRÓBĘ

Regulamin i cennik Promocji TV+INTERNET NA PRÓBĘ Regulamin i cennik Promocji TV+INTERNET NA PRÓBĘ 1. Organizatorem promocji są: A) EVIO Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu, 61-714, al. Niepodległości 27, wpisana w rejestrze przedsiębiorców KRS pod numerem

Bardziej szczegółowo

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ARKUSZA EGZAMINACYJNEGO AKADEMIA MEDYCZNA 2006

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ARKUSZA EGZAMINACYJNEGO AKADEMIA MEDYCZNA 2006 Zasady oceniania MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ARKUSZA EGZAMINACYJNEGO AKADEMIA MEDYCZNA 006 Za rozwiązanie zadań z arkusza I można uzyskać maksymalnie 50 punktów. Model odpowiedzi uwzględnia jej

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego.

ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego. ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu Wrocław, 31-07-2014 r. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego. Zamówienie jest planowane do realizacji z wyłączeniem

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE.

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATOTORYJNEJ WYDZIAŁU NAUKI O ZDROWIU AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE Przykładowe

Bardziej szczegółowo

Gruntowy wymiennik ciepła PROVENT- GEO

Gruntowy wymiennik ciepła PROVENT- GEO Gruntowy wymiennik ciepła PROVENT- GEO Bezprzeponowy Płytowy Gruntowy Wymiennik Ciepła PROVENT-GEO to unikatowe, oryginalne rozwiązanie umożliwiające pozyskanie zawartego gruncie chłodu latem oraz ciepła

Bardziej szczegółowo

HiTiN Sp. z o. o. Przekaźnik kontroli temperatury RTT 4/2 DTR. 40 432 Katowice, ul. Szopienicka 62 C tel/fax.: + 48 (32) 353 41 31. www.hitin.

HiTiN Sp. z o. o. Przekaźnik kontroli temperatury RTT 4/2 DTR. 40 432 Katowice, ul. Szopienicka 62 C tel/fax.: + 48 (32) 353 41 31. www.hitin. HiTiN Sp. z o. o. 40 432 Katowice, ul. Szopienicka 62 C tel/fax.: + 48 (32) 353 41 31 www.hitin.pl Przekaźnik kontroli temperatury RTT 4/2 DTR Katowice, 1999 r. 1 1. Wstęp. Przekaźnik elektroniczny RTT-4/2

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE. z dnia 4 kwietnia 2016 r.

UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE. z dnia 4 kwietnia 2016 r. UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE z dnia 4 kwietnia 2016 r. w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Miechów

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1

USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1 USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1 (wybrane artykuły regulujące przepisy o cenach transferowych) Dział IIa Porozumienia w sprawach ustalenia cen transakcyjnych

Bardziej szczegółowo

Transport Mechaniczny i Pneumatyczny Materiałów Rozdrobnionych. Ćwiczenie 2 Podstawy obliczeń przenośników taśmowych

Transport Mechaniczny i Pneumatyczny Materiałów Rozdrobnionych. Ćwiczenie 2 Podstawy obliczeń przenośników taśmowych Transport Mechaniczny i Pneumatyczny Materiałów Rozdrobnionych Ćwiczenie 2 Podstawy obliczeń przenośników taśmowych Wydajność przenośnika Wydajnością przenośnika określa się objętość lub masę nosiwa przemieszczanego

Bardziej szczegółowo

skąd pochodzi Nasz Kurczak

skąd pochodzi Nasz Kurczak Nasz Kurczak to mięso pochodzące od sprawdzonych dostawców. W większości to odbiorcy pasz marki Wipasz - znamy ich hodowle, wspieramy wiedzą, szkolimy. 1 Wiemy skąd pochodzi Nasz Kurczak Kontrolujemy jakość

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW

REGULAMIN RADY RODZICÓW REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE SZKÓŁ NR 7 W GDYNI Art.1 Postanowienia ogólne Rada Rodziców, zwana dalej Radą, działa na podstawie ustawy o systemie oświaty, statutu szkoły i niniejszego regulaminu.

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-17/10:16:18

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-17/10:16:18 Europejski Dzień Prostaty obchodzony jest od 2006 roku z inicjatywy Europejskiego Towarzystwa Urologicznego. Jego celem jest zwiększenie społecznej świadomości na temat chorób gruczołu krokowego. Gruczoł

Bardziej szczegółowo

(przekaźniki II-go rzędu)

(przekaźniki II-go rzędu) (przekaźniki II-go rzędu) Gabriel Nowak, Małgorzata Dybała Receptory i mechanizmy przekazywania sygnału (J.Z. Nowak, J.B. Zawilska, red.) Wyd. Nauk. PWN, Warszawa, 2004 Zakład Cytobiologii i Histochemii,

Bardziej szczegółowo

warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz

warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz } Pacjent w badaniu klinicznym a NFZ } Kalkulacja kosztów } Współpraca z zespołem badawczym jak tworzyć

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZYZNAWANIA ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W ŁASKU

ZASADY PRZYZNAWANIA ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W ŁASKU ZASADY PRZYZNAWANIA ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W ŁASKU I. INFORMACJE OGÓLNE 1. Na podstawie art. 69 a i 69 b ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku

Bardziej szczegółowo

1) Dziekan lub wyznaczony przez niego prodziekan - jako Przewodniczący;

1) Dziekan lub wyznaczony przez niego prodziekan - jako Przewodniczący; Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji KUL Wydziałowa Komisja ds. Jakości Kształcenia Al. Racławickie 14, 20-950 Lublin, tel. +48 81 445 37 31; fax. +48 81 445 37 26, e-mail: wydzial.prawa@kul.pl

Bardziej szczegółowo

Procedura weryfikacji badania czasu przebiegu 1 paczek pocztowych

Procedura weryfikacji badania czasu przebiegu 1 paczek pocztowych Procedura weryfikacji badania czasu przebiegu 1 paczek pocztowych Warszawa 2012 (nowelizacja 2014) 1 zmiana nazwy zgodnie z terminologią zawartą w ustawie Prawo pocztowe Jednostka zlecająca: Urząd Komunikacji

Bardziej szczegółowo

8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia!

8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia! 8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia! Wiemy jak Państwu pomóc Jesteśmy po to, aby Państwu doradzić! Czym jest zapalenie przyzębia (periodontitis)? Przyzębie to zespół tkanek otaczających ząb i utrzymujących

Bardziej szczegółowo

KREW II ZABURZENIA HEMOSTAZY

KREW II ZABURZENIA HEMOSTAZY KREW II ZABURZENIA HEMOSTAZY HEMOSTAZA DEFINICJA Całość procesów związanych z utrzymaniem krwi w stanie płynnym w obrębie łożyska naczyniowego 1 HEMOSTAZA ZAŁOŻENIA Mechanizmy hemostazy są aktywowane Jedynie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW Szkoły Podstawowej w Wawrzeńczycach

REGULAMIN RADY RODZICÓW Szkoły Podstawowej w Wawrzeńczycach REGULAMIN RADY RODZICÓW Szkoły Podstawowej w Wawrzeńczycach Rozdział I Cele, kompetencje i zadania rady rodziców. 1. Rada rodziców jest kolegialnym organem szkoły. 2. Rada rodziców reprezentuje ogół rodziców

Bardziej szczegółowo

EGZEMPLARZ ARCHIWALNY WZORU UŻYTKOWEGO. (19) PL (n)62895. (i2,opis OCHRONNY

EGZEMPLARZ ARCHIWALNY WZORU UŻYTKOWEGO. (19) PL (n)62895. (i2,opis OCHRONNY EGZEMPLARZ ARCHIWALNY RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (i2,opis OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 114534 (22) Data zgłoszenia: 23.12.2003 (19) PL (n)62895

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO 2 1. Cel ćwiczenia : Dokonać pomiaru zuŝycia tulei cylindrowej (cylindra) W wyniku opanowania treści ćwiczenia student

Bardziej szczegółowo

Lista standardów w układzie modułowym

Lista standardów w układzie modułowym Załącznik nr 1. Lista standardów w układzie modułowym Lista standardów w układzie modułowym Standardy są pogrupowane w sześć tematycznych modułów: 1. Identyfikacja i Analiza Potrzeb Szkoleniowych (IATN).

Bardziej szczegółowo

Regulamin Rady Rodziców. przy Gimnazjum w Jasienicy. Postanowienia ogólne

Regulamin Rady Rodziców. przy Gimnazjum w Jasienicy. Postanowienia ogólne Regulamin Rady Rodziców przy Gimnazjum w Jasienicy Postanowienia ogólne 1. Rada Rodziców zwana dalej Radą a/ reprezentuje interesy ogółu rodziców, b/ wpływając na sprawy szkoły może przyczynić się do lepszej

Bardziej szczegółowo

CZYTNIK ZBLIŻENIOWY RFID-UR80D

CZYTNIK ZBLIŻENIOWY RFID-UR80D CZYTNIK ZBLIŻENIOWY RFID-UR80D Dziękujemy za wybór naszego produktu. Niniejsza instrukcja pomoże państwu w prawidłowym podłączeniu urządzenia, uruchomieniu, oraz umożliwi prawidłowe z niego korzystanie.

Bardziej szczegółowo

Stechiometria równań reakcji chemicznych, objętość gazów w warunkach odmiennych od warunków normalnych (0 o C 273K, 273hPa)

Stechiometria równań reakcji chemicznych, objętość gazów w warunkach odmiennych od warunków normalnych (0 o C 273K, 273hPa) Karta pracy I/2a Stechiometria równań reakcji chemicznych, objętość gazów w warunkach odmiennych od warunków normalnych (0 o C 273K, 273hPa) I. Stechiometria równań reakcji chemicznych interpretacja równań

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWY PROGRAM NAUCZANIA FARMAKOLOGII I FARMAKOLOGII KLINICZNEJ DLA III, IV, V ROKU WYDZIA U LEKARSKIEGO

KOMPLEKSOWY PROGRAM NAUCZANIA FARMAKOLOGII I FARMAKOLOGII KLINICZNEJ DLA III, IV, V ROKU WYDZIA U LEKARSKIEGO KOMPLEKSOWY PROGRAM NAUCZANIA FARMAKOLOGII I FARMAKOLOGII KLINICZNEJ DLA III, IV, V ROKU WYDZIA U LEKARSKIEGO Zajêcia odbywaja siê w formie wyk³adów, æwiczeñ i seminariów oraz tzw. symulacji sytuacji klinicznych.

Bardziej szczegółowo

Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa. 1.1 Anatomia układu nerwowego i. 1.14 Somatyczny układ nerwowy 3 1.1.5 Tkanka nerwowa 3

Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa. 1.1 Anatomia układu nerwowego i. 1.14 Somatyczny układ nerwowy 3 1.1.5 Tkanka nerwowa 3 Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa V VI 1 Anatomia i fizjologia 1.1 Anatomia układu nerwowego i 1.1.1 Ośrodkowy układ nerwowy i 1.1.2 Obwodowy układ nerwowy i 1.1.3 Autonomiczny (wegetatywny) układ

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Załącznik nr 3 do Zarządzenia Rektora PUM.. z dnia.2012 r. S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów

Bardziej szczegółowo

Koszty jakości. Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne

Koszty jakości. Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne 1 Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne Koszty jakości to termin umowny. Pojęcie to nie występuje w teorii kosztów 1 oraz nie jest precyzyjnie zdefiniowane ani przez teoretyków, ani

Bardziej szczegółowo

KONKURS NA NAJLEPSZE LOGO

KONKURS NA NAJLEPSZE LOGO KONKURS NA NAJLEPSZE LOGO Stowarzyszenie Unia Nadwarciańska ogłasza konkurs na logo. Regulamin konkursu: I. POSTANOWIENIA WSTĘPNE 1. Regulamin określa: cele konkursu, warunki uczestnictwa w konkursie,

Bardziej szczegółowo

U N I V E R S I T Ä T IS L O D Z I E N S I S FOLIA BIOCHIMICA ET BIOPHYSICA 15, 2001

U N I V E R S I T Ä T IS L O D Z I E N S I S FOLIA BIOCHIMICA ET BIOPHYSICA 15, 2001 ACTA U N I V E R S I T Ä T IS L O D Z I E N S I S FOLIA BIOCHIMICA ET BIOPHYSICA 15, 2001 Joanna Saluk-Juszczak, Paweł Nowak, Jacek Golański, Barbara Wachowicz, Wiesław Kaca EKSPRESJA P-SELEKTYNY NA POWIERZCHNI

Bardziej szczegółowo

Rudniki, dnia 10.02.2016 r. Zamawiający: PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE

Rudniki, dnia 10.02.2016 r. Zamawiający: PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE Zamawiający: Rudniki, dnia 10.02.2016 r. PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE W związku z planowaną realizacją projektu pn. Rozwój działalności

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 17 18 kwiecień 2012r.

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 17 18 kwiecień 2012r. SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 17 18 kwiecień 2012r. 1. CEL I ZAKRES BADAŃ Organizatorem badań biegłości i badań porównawczych przeprowadzonych

Bardziej szczegółowo

Elementy cyfrowe i układy logiczne

Elementy cyfrowe i układy logiczne Elementy cyfrowe i układy logiczne Wykład Legenda Zezwolenie Dekoder, koder Demultiplekser, multiplekser 2 Operacja zezwolenia Przykład: zamodelować podsystem elektroniczny samochodu do sterowania urządzeniami:

Bardziej szczegółowo

ABC hepatologii dziecięcej - modyfikacja leczenia immunosupresyjnego u pacjenta z biegunką po transplantacji wątroby

ABC hepatologii dziecięcej - modyfikacja leczenia immunosupresyjnego u pacjenta z biegunką po transplantacji wątroby ABC hepatologii dziecięcej - modyfikacja leczenia immunosupresyjnego u pacjenta z biegunką po transplantacji wątroby Mikołaj Teisseyre Klinika Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii

Bardziej szczegółowo