Warunki do kwalifikowania energii świadectwami pochodzenia dla biomasy, biopłynów i biogazu

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Warunki do kwalifikowania energii świadectwami pochodzenia dla biomasy, biopłynów i biogazu"

Transkrypt

1 Warunki do kwalifikowania energii świadectwami pochodzenia dla biomasy, biopłynów i biogazu dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Bełchatów października 2011

2 Zawartość prezentacji 1. Podstawy prawne 2. Definicja i rodzaje biomasy na cele energetyczne 3. Wytwarzanie energii z odpadów komunalnych 4. Rodzaje kolorów 2

3 Podstawowe dokumenty prawne Ustawa - Prawo energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 r. Ustawa z dnia 8 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy Prawo energetyczne oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 21 poz. 104); Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zamianie ustawy Prawo energetyczne (Dz. U. Nr 205 poz. 1208) Ustawa o odpadach - z dnia 27 kwietnia 2001 r. (Dz.U j.t.) 3

4 Podstawowe dokumenty prawne Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 14 sierpnia 2008 r. w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia, uiszczenia opłatyzastępczej, zakupu energii elektrycznej i ciepła wytworzonych w odnawialnych źródłach energii oraz obowiązku potwierdzania danych dotyczących ilości energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnym źródle energii (Dz. U. z 2008 r. Nr 156, poz. 969) Projekt rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 lutego 2011 r. 4

5 Projekt rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 lutego 2011 r. (1) Wprowadzenie definicji: paliwa pomocniczego, drewna pełnowartościowego, kotła. Określenie zakresu obowiązku dla wszystkich podmiotów, Zmiana progów procentowych dla współspalaczy, hybryd i biomasowców. Wyjątki dla hybryd i biomasowców oddanie do użytku, przebudowa, w tym część jednostki będąca kotłem r. 5

6 Projekt rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 lutego 2010 r. (2) Brak zaliczenia do OZE energii wytwarzanej z drewna pełnowartościowego, Zmian podejścia w odniesieniu do odpadów drewna spalanych w miejscu ich powstawania, Ustalanie procentowe udziału biomasy agro i leśnej, w sytuacji niedochowania udziału z rozporządzenia, Wspólne rozliczenie jednostek wytwórczych jednego podmiotu współspalajacych, hybryd i biomasowych, Zmiana regulacji dotyczących rozruchu technologicznego. 6

7 Podstawowe dokumenty prawne Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 lipca 2011 r. w sprawie sposobu obliczania danych podanych we wniosku o wydanie świadectw pochodzenia z kogeneracji oraz szczegółowego zakresu obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia tych świadectw, uiszczenia opłaty zastępczej i obowiązku potwierdzania danych dotyczących ilości energii elektrycznej wytworzonej w wysokosprawnej kogeneracji. (Dz. U. z 2011 Nr 176, poz. 1052). 7

8 Podstawowe dokumenty prawne Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 2 czerwca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych kwalifikowania części energii odzyskanej z termicznego przekształcania odpadów komunalnych (Dz.U ) Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 24 sierpnia 2011 r. w sprawie potwierdzania danych dotyczących ilości wytworzonego biogazu rolniczego wprowadzonego do sieci dystrybucyjnej gazowej (Dz. U. z 2011 Nr 187, poz. 1117) 8

9 Uzyskanie koncesji/rejestracji, oraz paliwa 9

10 Obowiązek koncesyjny/rejestracyjny Koncesję muszą posiadać niezależnie od mocy zainstalowanej: źródła odnawialne, źródła kogenercyjne, z wyłączeniem biogazu rolniczego Wpis do rejestru: wytwórcy e.e paliw gazowych z biogazu rolniczego 10

11 Rodzaje źródeł Rodzaje źródeł wykorzystujących biomasę lub biogaz: Źródła czysto biomasowe/biogazowe Źródła wykorzystujące technologię spalania biomasy lub biogazu z innymi paliwami współspalanie Źródła wykorzystujące technologię spalania biomasy lub biogazu z innymi paliwami hybrydowe Źródła spalające odpady komunalne 11

12 Rodzaje biomasy na cele energetyczne Biomasa to najstarsze i najszerzej obecnie wykorzystywane odnawialne źródło energii odnawialnej. 12

13 Niewątpliwą zaletą wykorzystania biomasy w energetyce jest fakt, że na potrzeby emisji przyjmuje się, że paliwo to jest neutralne dla środowiska. Wskaźnik emisji biomasy wynosi zero (Mg CO 2 /TJ lub Mg, lub m 3 ). 13

14 Wymogi dotyczące ce biomasy (1) Definicje Biomasa oznacza ulegającą biodegradacji część produktów, odpadów lub pozostałości pochodzenia biologicznego z rolnictwa (łącznie z substancjami roślinnymi i zwierzęcymi), leśnictwa i związanych działów przemysłu, w tym rybołówstwa i akwakultury, a także ulegającą biodegradacji część odpadów przemysłowych i miejskich (Dyrektywa 2009/28/WE). Biomasą sensu largo są zatem biodegradowalne frakcje produktów, pozostałości i odpadów z produkcji rolnej czy leśnej, a zatem rośliny dziko rosnące jak i uprawiane, ale także odpadów przemysłowych i komunalnych. Dyrektywa zawiera także definicję biopłynów oznaczającą ciekłe paliwa dla celów energetycznych, innych niż w transporcie, w tym do wytwarzania energii elektrycznej oraz energii ciepła i chłodu, produkowane z biomasy. 14

15 Wymogi dotyczące ce biomasy (2) Definicje Biopaliwa ciekłe w rozumieniu ustawy o biopal. i biokom., spełniające normy zawarte w odrębnych przepisach, nie mogą zostać zaliczone do biomasy, której spalenie w procesie wytwarzania energii elektrycznej stanowi przesłankę do uzyskania świadectw pochodzenia energii ze źródeł odnawialnych. Uwzględniając regulacje prawne dotyczące pojęcia biomasy jak i biopaliw ciekłych należy przyjąć, że czysty, nieuszlachetniony (surowy) olej roślinny można zaliczyć do biomasy na cele energetyczne. W odniesieniu natomiast do estrów (metylowego i etylowego) wskazać należy, że spełniają one definicję biopaliwa ciekłego, stanowiącego samoistne paliwo, zatem nie mogą być kwalifikowane na cele energetyczne. 15

16 16 Wymogi dotyczące ce biomasy (3) Definicje Uwzględniając powyższe kryteria prawne można wskazać, że do biomasy wykorzystywanej na cele produkcji energii elektrycznej i ciepła można także zaliczyć paliwa w postaci: olejów roślinnych (surowych) i ich mieszanin, wytwarzanych z roślin oleistych przez tłoczenie, ekstrakcję lub za pomocą porównywalnych metod lub rafinowanie, niemodyfikowanych chemicznie wytwarzane z biomasy; gliceryny (surowej), będącej produktem ubocznym procesu transestryfikacji oleju rzepakowego wytwarzanej z biomasy; olejów posmażalniczych ( przepracowanych tj. zużytych olejów roślinnych); upłynnionych utylizacyjnych tłuszczów zwierzęcych (kategorii 1, 2 oraz 3), będących produktami utylizacji odpadów poubojowych niemodyfikowanych chemicznie.

17 Wymogi dotyczące ce paliw (4) Definicje Definicję odpadów ulegających biodegradacji zawiera ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz t.j. z późn. zm.) rozumie się przez to odpady, które ulegają rozkładowi tlenowemu lub beztlenowemu przy udziale mikroorganizmów. Kryterium biodegradacji jest decydujące przy ustaleniu czy mamy do czynienia z biomasą i czy może ona być używana do celów energetycznych, np. za biomasę agro może być uznane także część pozostałych odpadów, które ulegają biodegradacji. Problem przy biomasie zanieczyszczonej impregnatami, nadrukiem, metalami ciężkimi, innymi substancjami niebiodegradowalnymi itp. 17

18 Wymogi dotyczące ce biomasy (5) Zboże Definicja biomasy: Do biomasy na cele energetyczne zaliczono także ziarna zbóż niespełniające wymagań jakościowych dla zbóż w zakupie interwencyjnym określonych w art. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 687/2008 z dnia 18 lipca 2008 r. ustanawiającego procedury przejęcia zbóż przez agencje płatnicze lub agencje interwencyjne oraz metody analizy do oznaczania jakości zbóż (Dz. Urz. UE L 192 z , str. 20) i ziarna zbóż, które nie podlegają zakupowi interwencyjnemu Pszenica, jęczmień, kukurydza i sorgo solidna jakość Jednocześnie ziarna zbóż niespełniających wymagań jakościowych dla zbóż w zakupie interwencyjnym i ziarna zbóż nie podlegające zakupowi interwencyjnemu, zostały także zaliczone do biomasy agro. 18

19 Wymogi dotyczące ce biomasy (6) Biomasa agro Obecnie certyfikaty może otrzymywać przedsiębiorca wykorzystujący biomasę o ile udział wagowy biomasy pochodzącej: z upraw energetycznych lub odpadów i pozostałości z produkcji rolnej oraz przemysłu przetwarzającego jej produkty, oraz ziaren zbóż niespełniających wymagań jakościowych dla zbóż w zakupie interwencyjnym i ziaren zbóż, które nie podlegają zakupowi interwencyjnemu a także części pozostałych odpadów, które ulegają biodegradacji, z wyłączeniem odpadów i pozostałości z produkcji leśnej, a także przemysłu przetwarzającego jej produkty, osiągają wymagane rozporządzeniem wartości. 19

20 Wymogi dotyczące ce biomasy (7) Biomasa agro Dla współspalania biomasy, w źródłach o łącznej mocy powyżej 5 MW 100% Do energii wytworzonej w OZE zalicza się energię elektryczną 80% w ilości obliczonej według wzoru, 60% 95% o ile udział wagowy biomasy rodzaju 40% A w całkowitej masie spalanej biomasy jest nie mniejszy niż 20% wskazano na wykresie: 5% 0% 90% 10% 75% 25% 60% 45% 30% 40% 55% 70% 15% 85% Biomasa rodzaju B Biomasa rodzaju A Rodzaj biomasy A pochodząca z upraw energetycznych lub odpadów i pozostałości z produkcji rolnej oraz przemysłu przetwarzającego jego produkty, a także części pozostałych odpadów, które ulegają biodegradacji Rodzaj biomasy B pozostałe rodzaje biomasy 20

21 Wymogi dotyczące ce biomasy (8) Biomasa agro Dla spalania biomasy z wykorzystaniem układu hybrydowego oraz w jednostkach dedykowanych, w źródłach o łącznej mocy powyżej 20 MW* ) Do energii wytworzonej w OZE zalicza się energię elektryczną w ilości obliczonej według wzoru, o ile udział wagowy biomasy rodzaju A w całkowitej masie spalanej biomasy jest nie mniejszy niż wskazano na wykresie: 100% 80% 60% 40% 20% 0% 80% 80% 80% 75% 70% 25% 40% 50% 60% 95% 90% 50% 60% 20% 10% 5% 20% 20% 30% 40% Biomasa rodzaju B Biomasa rodzaju A Rodzaj biomasy A pochodząca z upraw energetycznych lub odpadów i pozostałości z produkcji rolnej oraz przemysłu przetwarzającego jego produkty, a także części pozostałych odpadów, które ulegają biodegradacji Rodzaj biomasy B pozostałe rodzaje biomasy * Dla jednostek dedykowanych od 2010 r. 21

22 Wymogi dotyczące ce paliw (9) Biomasa agro Należy także zwrócić uwagę na ograniczenia zawarte w 4 ust. 2, 3 oraz 4 roze. Zgodnie z tymi przepisami za biomasę nieleśną uznano jedynie biomasę pochodzącą z upraw energetycznych lub odpadów i pozostałości z produkcji rolnej oraz przemysłu przetwarzającego jej produkty, zatem już nie produkty produkcji rolnej (za wyjątkiem zbóż) i biomasę pochodzącą z produktów z produkcji rolnej, co ma na celu ograniczenie użycia na cele energetyczne produktów spożywczych: Wyłączenie to nie pozwala na zakwalifikowanie np. mąki do biomasy nieleśnej, choć kwalifikuje się do biomasy ex definitione. Śruta otręby. 22

23 Wymogi dotyczące ce biomasy (10) Biogaz rolniczy Biogaz rolniczy: paliwo gazowe otrzymywane w procesie fermentacji metanowej z surowców rolniczych, produktów ubocznych rolnictwa, płynnych lub stałych odchodów zwierzęcych, produktów ubocznych lub pozostałości z przetwórstwa produktów pochodzenia rolniczego lub biomasy leśnej, z wyłączeniem gazu pozyskanego z surowców pochodzących z oczyszczalni ścieków oraz składowisk odpadów. 23

24 Wymogi dotyczące ce biomasy (11) Biomasa kogeneracyjna biogazowa Pojęcie Biomasa na potrzeby biogazu przy wsparciu kogeneracji: stałe lub ciekłe substancje pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, które ulegają biodegradacji, pochodzące z produktów, odpadów i pozostałości z produkcji rolnej oraz leśnej, przemysłu przetwarzającego ich produkty, a także części pozostałych odpadów, które ulegają biodegradacji, a w szczególności surowce rolnicze. 24

25 Wymogi dotyczące ce paliw (12) Mieszane paliwo wtórne paliwo będące mieszanką biomasy lub biogazu oraz innych paliw, przygotowane poza jednostką wytwórczą zużywającą to paliwo. W przypadku stosowania w jednostce wytwórczej mieszanego paliwa wtórnego należy: wykonać pomiary masy tego paliwa dostarczonego do procesu spalania w tej jednostce wytwórczej; oznaczyć ciepło spalania i wykonać obliczenia wartości opałowej tego paliwa oraz próbek paliw wchodzących w skład mieszanego paliwa wtórnego; rejestrować udział energii chemicznej biomasy lub biogazu w energii chemicznej mieszanego paliwa wtórnego zgodnie z PURE nie certyfikuje wytwórców paliw.

26 Wymogi dotyczące ce paliw (13) Należy także zauważyć, że ani upe ani rozporządzenie wykonawcze nie wprowadzają ograniczenia lub rozróżnienia w kwestii kierunków pochodzenia biomasy w rozumieniu geograficznym, a zatem czy ma to być biomasa pochodzenia krajowego, krajów UE czy z importu. 26

27 27 Odpady komunalne

28 Wymogi dotyczące ce biomasy (1) Odpady Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 14 sierpnia 2008 r.: Rozporządzenie OZE 4 wskazuje, że do energii wytwarzanej w odnawialnych źródłach energii zalicza się, niezależnie od mocy źródła m.in. część energii odzyskanej z termicznego przekształcania odpadów komunalnych. 28

29 Wymogi dotyczące ce biomasy (2) Odpady Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, wskazuje, że: Termiczne przekształcanie odpadów może być prowadzone w spalarniach odpadów lub we współspalarniach odpadów (art. 44 ust. 1). Delegacja do wydania rozporządzenia: rodzaje frakcji zawartych w odpadach komunalnych, które przekształcane termicznie w spalarni odpadów mogą być uznane jako biodegradowalne frakcje w sensie definicji biomasy, zapisanej w dyrektywie z dnia 27 września 2001 r. nr 2001/77/WE i w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625, z późn. zm.12)); techniczne i organizacyjne warunki wiarygodnego dokumentowania ilościowego i energetycznego udziału biodegradowalnych frakcji zawartych w odpadach komunalnych podlegających termicznemu przekształcaniu w spalarniach odpadów i zaliczonych jako źródło odnawialne w bilansie energetycznym odzysku energii w spalarni odpadów. 29

30 Wymogi dotyczące ce biomasy (4) Odpady Rozporządzenie Ministra Środowiska Rodzaje frakcji: Frakcję podsitową o granulacji 0 20mm, Odpady kuchenne pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, ogrodowe oraz terenów zieleni, Drewno, Papier lub tekturę, Tekstylia z włókien naturalnych, Odpady wielomateriałowe, w tym odpady z utrzymania higieny, Skórę. 30

31 Wymogi dotyczące ce paliw (5) Odpady Rozporządzenie Ministra Środowiska Techniczne warunki kwalifikowania do OZE: spalane są zmieszane odpady komunalne zawierające co najmniej jedną z frakcji biodegradowalnych, odpady pochodzą wyłącznie z obszarów, na których są selektywnie zbierane odpady przeznaczone do innych procesów odzysku, w tym do procesów recyklingu, wartość ryczałtowa udziału energii chemicznej frakcji biodegradowalnych w energii chemicznej całej masy zmieszanych odpadów komunalnych kierowanych do termicznego przekształcania osiąga poziom 42 % całości energii odzyskanej w wyniku termicznego przekształcenia tych odpadów, wartość42 %, jest wartością kwalifikującą część energii odzyskanej z termicznego przekształcenia zmieszanych odpadów komunalnych jako energii odzyskanej z odnawialnego źródła energii. 31

32 Wymogi dotyczące ce paliw (6) Rozporządzenie Ministra Środowiska Techniczne warunki kwalifikowania do OZE: prowadzone są badania udziału energii chemicznej frakcji biodegradowalnych w energii chemicznej całej masy zmieszanych odpadów komunalnych kierowanych do termicznego przekształcenia potwierdzające rzeczywisty udział energii chemicznej frakcji biodegradowanych, badania są wykonywane przez laboratoria akredytowane lub posiadające certyfikat wdrożonego systemu jakości badań lub uprawnienia do badania właściwości fizykochemicznych, toksyczności i ekotoksyczności substancji i preparatów nadane w trybie określonym w przepisach o substancjach i preparatach chemicznych. 32

33 Wymogi dotyczące ce biomasy (7) Rozporządzenie Ministra Środowiska Techniczne warunki kwalifikowania do OZE : termiczne przekształcenie zmieszanych odpadów komunalnych zawierających frakcje biodegradowalne odbywa się zgodnie z warunkami określonymi w przepisach dotyczących termicznego przekształcania odpadów, w szczególności w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza. prowadzona jest wiarygodna dokumentacja dotycząca: ilości i jakości odpadów dostarczonych do procesu termicznego przekształcania odpadów w postaci ewidencji odpadów, o której mowa w art. 36 ust 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, wyników badań 33

34 Wymogi dotyczące ce paliw (8) Rozporządzenie Ministra Środowiska Techniczne warunki kwalifikowania do OZE: Prowadzona dokumentacja powinna w szczególności zawierać końcowy raport z badań, zawierający rzeczywisty udział energii chemicznej frakcji biodegradowalnych w energii chemicznej całej masy kierowanych do termicznego przekształcenia zmieszanych odpadów komunalnych. Badania przeprowadza się raz na 3 lata, w tym w pierwszym roku, w którym miałoby nastąpić zakwalifikowanie części energii odzyskanej z termicznego przekształcania zmieszanych odpadów komunalnych jako energii z odnawialnego źródła energii. 34

35 Wymogi dotyczące ce paliw (9) Rozporządzenie Ministra Środowiska Techniczne warunki kwalifikowania do OZE: Rozporządzenie zawiera także załącznik określający metodykę przeprowadzanych badań pozwalającą na ustalenie udziału w odpadach frakcji biodegradowalnych: próbki pobiera się w spalarni odpadów z odpadów dostarczanych do spalania, odpady, z których pobiera się próbkę, pozyskuje się z losowo wybranego środka transportu dostarczającego te odpady. całą masę wyładowanych odpadów pomniejsza się metodą ćwiartowania do uzyskania próbki jednostkowej, próbki pobiera się przez okres 12 miesięcy poprzedzających analizę wyników badań mających na celu ustalenie rzeczywistego udziału energii chemicznej frakcji biodegradowalnych w energii chemicznej całej masy zmieszanych odpadów komunalnych przeznaczonych do termicznego przekształcania, minimalna liczba próbek, pobieranych w tym okresie, wynosi 48, przy założeniu, że w jednym miesiącu pobiera się co najmniej 4 próbki. 35

36 36 Kolory dla biomasy i biogazu

37 Świadectwa i BIO świadectwa Zielone i Brązowe certyfikaty Potwierdzeniem wytworzenia energii elektrycznej w źródle odnawialnym jest świadectwo pochodzenia OZE zielone certyfikaty Potwierdzeniem wytworzenia biogazu rolniczego oraz wprowadzenia go do sieci OSDg jest świadectwo pochodzenia biogazu ŚPBIO brązowe certyfikaty. Wypełnienie obowiązku z art. 9a ust. 1 może nastąpić świadectwami OZE lub BIO (w dowolnym układzie ilościowym). 37

38 Świadectwa pochodzenia z kogeneragcji Trzy rodzaje świadectw kogeneracyjnych: 1. dla jednostek o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej źródła do 1 MW lub opalanych paliwami gazowymi - żółte certyfikaty, 2. dla jednostek o mocy powyżej 1 MW innych niż opalane paliwami gazowymi, metanem i gazem z przetwarzania biomasy - czerwone certyfikaty, 3. dla jednostek opalanych gazem uzyskiwanym z przetwarzania biomasy lub metanem uwalnianym i ujmowanym przy odmetanowaniu kopalń (poziom opłaty %) fioletowe certyfikaty, 4. współspalanie gazu z biomasy i metanu również kwalifikuje do uzyskania odpowiedniej ilości świadectw. 38

39 Kumulacja wsparcia PURE wydaje ŚP oraz ŚPzK dla e.e. wytworzonej w odnawialnym źródle energii spełniającym jednocześnie warunki wysokosprawnej kogeneracji (zielony + żółty albo/i fioletowy albo/i czerwony). Można otrzymać tylko jeden rodzaj świadectwa z kogeneracji w przypadku kwalifikowania się jednocześnie do jednostki uprawnionej do uzyskania żółtych i fioletowych certyfikatów. 39

40 40 Informacje dodatkowe

41 41 Mapa instalacji OZE

42 Komentarz do ustawy Prawo energetyczne pod redakcją doktorów Mariusza Swory i Zdzisława Murasa wykracza swoim zakresem poza tradycyjne opracowania tego typu i w zasadzie można go wręcz uznać za pierwsze systemowe ujęcie tej dziedziny prawa. W jego lekturze mogą odnaleźć się zarówno praktycy, dla których jest on nieocenionym źródłem wiedzy na temat bieżącego stosowania ustawy, jak też teoretycy publicznego prawa gospodarczego, bo recenzowany komentarz to również ważny głos doktryny prawniczej. Jest z pewnością jedną z najciekawszych pozycji na rynku wydawnictw prawniczych 2010/2011 i pozostanie ważnym, wręcz encyklopedycznym, punktem odniesienia dla praktyków i teoretyków prawa gospodarczego w przyszłości. fragment recenzji wydawniczej Prof. zw. dr hab. Anna Walaszek Pyzioł Kierownik Katedry Publicznego Prawa Gospodarczego Uniwersytetu Jagiellońskiego 2010/2011, okładka twarda, s

43 dziękuję za uwagę Bełchatów października 2011

Biopaliwa to nie paliwa na cele energetyczne. System wsparcia OZE i CHP

Biopaliwa to nie paliwa na cele energetyczne. System wsparcia OZE i CHP Biopaliwa to nie paliwa na cele energetyczne. System wsparcia OZE i CHP dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 23 listopada 2010 Zawartość prezentacji 1. Definicja i rodzaje

Bardziej szczegółowo

Aktualne regulacje prawa energetycznego w zakresie wsparcia źródeł odnawialnych

Aktualne regulacje prawa energetycznego w zakresie wsparcia źródeł odnawialnych Aktualne regulacje prawa energetycznego w zakresie wsparcia źródeł odnawialnych dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Ostrołęka 22 23 marca 2012 Zawartość prezentacji 1. Krajowe

Bardziej szczegółowo

Czy spalarnia/współspalarnia odpadów może być źródłem OZE? Warunki i procedury kwalifikacji.

Czy spalarnia/współspalarnia odpadów może być źródłem OZE? Warunki i procedury kwalifikacji. Czy spalarnia/współspalarnia odpadów może być źródłem OZE? Warunki i procedury kwalifikacji. Karol Kicun 14 czerwca 2012 r. Źródła prawa Prawo europejskie: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE

Bardziej szczegółowo

Systemy wsparcia wytwarzania biogazu rolniczego i energii elektrycznej w źródłach odnawialnych i kogeneracji w Polsce

Systemy wsparcia wytwarzania biogazu rolniczego i energii elektrycznej w źródłach odnawialnych i kogeneracji w Polsce Systemy wsparcia wytwarzania biogazu rolniczego i energii elektrycznej w źródłach odnawialnych i kogeneracji w Polsce Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 2011 Zawartość prezentacji 1. Podstawa

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA PRAWNE W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA W ASPEKCIE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ENERGIA BIOMASY. 07.11.2013 r.

ZAGADNIENIA PRAWNE W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA W ASPEKCIE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ENERGIA BIOMASY. 07.11.2013 r. ZAGADNIENIA PRAWNE W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA W ASPEKCIE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ENERGIA BIOMASY 07.11.2013 r. Zamiast wprowadzenia podsumowanie OŹE Dlaczego? Przyczyny: filozoficzno etyczne naukowe

Bardziej szczegółowo

Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE

Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 2009 Zawartość prezentacji 1. Podstawy prawne

Bardziej szczegółowo

Instalacje biomasowe w krajowym systemie wsparcia szanse i zagrożenia

Instalacje biomasowe w krajowym systemie wsparcia szanse i zagrożenia Instalacje biomasowe w krajowym systemie wsparcia szanse i zagrożenia r.pr. Katarzyna Szwed-Lipińska Dyrektor Departamentu Systemów Wsparcia URE Forum Biomasy i Paliw Alternatywnych Połaniec/Mielec, 2016

Bardziej szczegółowo

Czym warto palić, aby korzystać z systemu wsparcia

Czym warto palić, aby korzystać z systemu wsparcia Czym warto palić, aby korzystać z systemu wsparcia Autor: dr Zdzisław Muras, dyrektor Biura Prawnego URE, wykładowca w Wyższej Szkole Ekologii i Zarządzania w Warszawie ( Czysta Energia nr 9/2012) Biomasa

Bardziej szczegółowo

Stan aktualny oraz kierunki zmian w zakresie regulacji prawnych dotyczących wykorzystania biomasy leśnej jako źródła energii odnawialnej

Stan aktualny oraz kierunki zmian w zakresie regulacji prawnych dotyczących wykorzystania biomasy leśnej jako źródła energii odnawialnej Stan aktualny oraz kierunki zmian w zakresie regulacji prawnych dotyczących wykorzystania biomasy leśnej jako źródła energii odnawialnej 2 Ramy prawne funkcjonowania sektora OZE Polityka energetyczna Polski

Bardziej szczegółowo

Mechanizmy wsparcia inwestycji w OZE i efektywność energetyczną zielone i białe certyfikaty

Mechanizmy wsparcia inwestycji w OZE i efektywność energetyczną zielone i białe certyfikaty Mechanizmy wsparcia inwestycji w OZE i efektywność energetyczną zielone i białe certyfikaty dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 27 października 2011 Zawartość prezentacji

Bardziej szczegółowo

Koncesjonowanie i wsparcie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii

Koncesjonowanie i wsparcie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii Koncesjonowanie i wsparcie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii dr Małgorzata Nowaczek-Zaremba Dyrektor Południowo-Wschodniego Oddziału Terenowego URE w Krakowie Kraków, 2012

Bardziej szczegółowo

Sprawa okazuje się jednak nieco bardziej skomplikowana, jeśli spojrzymy na biomasę i warunki jej przetwarzania z punktu widzenia polskiego prawa.

Sprawa okazuje się jednak nieco bardziej skomplikowana, jeśli spojrzymy na biomasę i warunki jej przetwarzania z punktu widzenia polskiego prawa. Czy biomasa jest odpadem? Łukasz Turowski Co to jest biomasa? W obliczu nałożonych na Polskę prawem Unii Europejskiej zobowiązań polegających na zwiększaniu udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych

Bardziej szczegółowo

Aktualne regulacje prawne dotyczące OZE

Aktualne regulacje prawne dotyczące OZE Aktualne regulacje prawne dotyczące OZE Agnieszka Szrajner Departament Energii Odnawialnej Słok, k. Bełchatowa, 19 października 2017 r. 1 ZAKRES I CEL NOWELIZACJI UC27 Zapewnienie pełnej zgodności przepisów

Bardziej szczegółowo

Znaczenie biomasy leśnej w realizacji wymogów pakietu energetycznoklimatycznego

Znaczenie biomasy leśnej w realizacji wymogów pakietu energetycznoklimatycznego Znaczenie biomasy leśnej w realizacji wymogów pakietu energetycznoklimatycznego w Polsce. Ryszard Gajewski POLSKA IZBA BIOMASY www.biomasa.org.pl Łagów, 5 czerwca 2012 r. Wnioski zużycie energii finalnej

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji OZE

System Certyfikacji OZE System Certyfikacji OZE Mirosław Kaczmarek miroslaw.kaczmarek@ure.gov.pl III FORUM EKOENERGETYCZNE Fundacja Na Rzecz Rozwoju Ekoenergetyki Zielony Feniks Polkowice, 16-17 września 2011 r. PAKIET KLIMATYCZNO

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2008 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2008 r. Projekt z dnia 4 czerwca 2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych kwalifikowania części energii odzyskanej z termicznego przekształcania

Bardziej szczegółowo

Energia ukryta w biomasie

Energia ukryta w biomasie Energia ukryta w biomasie Przygotowała dr Anna Twarowska Świętokrzyskie Centrum Innowacji i Transferu Technologii 30-31 marzec 2016, Kielce Biomasa w Polsce uznana jest za odnawialne źródło energii o największych

Bardziej szczegółowo

Pozyskiwanie biomasy z odpadów komunalnych

Pozyskiwanie biomasy z odpadów komunalnych Pozyskiwanie biomasy z odpadów komunalnych Dr inż. Lech Magrel Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku Białystok, 12 listopad 2012 r. Definicja biomasy w aktach prawnych Stałe lub ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

TERMICZNE PRZEKSZTAŁCANIE

TERMICZNE PRZEKSZTAŁCANIE TERMICZNE PRZEKSZTAŁCANIE ODPADÓW KOMUNALNYCH jako metoda pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych. Regulacje prawne, zasady kwalifikacji, proces koncesjonowania. Paliwa Alternatywne Waste to Energy

Bardziej szczegółowo

Dziśi jutro systemu wsparcia źródeł odnawialnych

Dziśi jutro systemu wsparcia źródeł odnawialnych Dziśi jutro systemu wsparcia źródeł odnawialnych dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Poznań 24 listopada 2009 Zawartość prezentacji 1. Podstawy prawne. 2. Funkcjonujące systemy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 14 czerwca 2016 r. Poz. 847 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 czerwca 2016 r.

Warszawa, dnia 14 czerwca 2016 r. Poz. 847 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 czerwca 2016 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 4 czerwca 206 r. Poz. 847 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA ) z dnia 8 czerwca 206 r. w sprawie warunków technicznych kwalifikowania części energii

Bardziej szczegółowo

SZANSE I ZAGROŻENIA DLA BRANŻY OZE. PERSPEKTYWA

SZANSE I ZAGROŻENIA DLA BRANŻY OZE. PERSPEKTYWA SZANSE I ZAGROŻENIA DLA BRANŻY OZE. PERSPEKTYWA 2015 2050. ENERGIA Z ODPADÓW STUDIUM PRZYPADKU Zakład Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych (ZTPOK) Anna Trudzik Project Manager / Engineer AECOM

Bardziej szczegółowo

POTENCJAŁ WYKORZYSTANIA ODPADÓW BIODEGRADOWALNYCH NA CELE ENERGETYCZNE W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM

POTENCJAŁ WYKORZYSTANIA ODPADÓW BIODEGRADOWALNYCH NA CELE ENERGETYCZNE W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DEPARTAMENT ŚRODOWISKA, ROLNICTWA I ZASOBÓW NATURALNYCH POTENCJAŁ WYKORZYSTANIA ODPADÓW BIODEGRADOWALNYCH NA CELE ENERGETYCZNE W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM Anna Grapatyn-Korzeniowska Gdańsk, 16 marca 2010

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Procesy inwestycyjne w gminie: nowe źródła energii

Procesy inwestycyjne w gminie: nowe źródła energii Procesy inwestycyjne w gminie: nowe źródła energii dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Rzeszów Przemyśl, 5 6.05.2009r. Zawartość prezentacji 1. Podstawy prawne 2. Zasady rozwoju

Bardziej szczegółowo

Nowe zapisy w Prawie Energetycznym dotyczące biogazu rolniczego

Nowe zapisy w Prawie Energetycznym dotyczące biogazu rolniczego Nowe zapisy w Prawie Energetycznym dotyczące biogazu rolniczego Ewa Gańko Instytut Paliw i Energii Odnawialnej Warszawa, 22.04.2010 r. Plan prezentacji Definicja biogazu Odbiór biogazu przez operatora

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Paweł Karpiński Pełnomocnik Marszałka ds. Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

Rozliczanie energii z OZE dla paliw alternatywnych - odpadów innych niż komunalne - propozycja procedur

Rozliczanie energii z OZE dla paliw alternatywnych - odpadów innych niż komunalne - propozycja procedur Rozliczanie energii z OZE dla paliw alternatywnych - odpadów innych niż komunalne - propozycja procedur Dr inż. Ryszard asielewski, dr inż. Jarosław Zuwała INSTYTUT CHEICZNEJ PRZERÓBKI ĘGLA, ZABRZE Paliwa

Bardziej szczegółowo

Zasoby biomasy w Polsce

Zasoby biomasy w Polsce Zasoby biomasy w Polsce Ryszard Gajewski Polska Izba Biomasy POWIERZCHNIA UŻYTKÓW ROLNYCH W UE W PRZELICZENIU NA JEDNEGO MIESZKAŃCA Źródło: ecbrec ieo DEFINICJA BIOMASY Biomasa stałe lub ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2012 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2012 r. Projekt z dnia 16.03.2012 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych kwalifikowania części energii odzyskanej z termicznego przekształcania

Bardziej szczegółowo

Opłacalność produkcji biogazu w Polsce. Magdalena Rogulska

Opłacalność produkcji biogazu w Polsce. Magdalena Rogulska Opłacalność produkcji biogazu w Polsce Magdalena Rogulska Możliwości wykorzystania biogazu/ biometanu Produkcja energii elektrycznej i ciepła Dotychczasowy kierunek wykorzystania w PL Sieć dystrybucyjna

Bardziej szczegółowo

Mechanizmy wsparcia produkcji energii elektrycznej w kogeneracji i z odnawialnych źródeł energii

Mechanizmy wsparcia produkcji energii elektrycznej w kogeneracji i z odnawialnych źródeł energii Mechanizmy wsparcia produkcji energii elektrycznej w kogeneracji i z odnawialnych źródeł energii USTAWA Z dnia 10 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 2006 nr 89 poz.625 z późn. zm.) Prawo Energetyczne Kraków 2011

Bardziej szczegółowo

Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE

Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE Paweł Sulima Wydział Energii Odnawialnych i Biopaliw Departament Rynków Rolnych XI Giełda kooperacyjna

Bardziej szczegółowo

Zasady koncesjonowania odnawialnych źródeł energii. Jolanta Skrago

Zasady koncesjonowania odnawialnych źródeł energii. Jolanta Skrago Zasady koncesjonowania odnawialnych źródeł energii rola i zadania Prezesa URE Jolanta Skrago Zabrze, 2011 ul. Chłodna 64, 00 872 Warszawa www.ure.gov.pl 2 W skład Urzędu wchodzą oddziały terenowe Od 1

Bardziej szczegółowo

Paliwa z odpadów możliwości i uwarunkowania wdrożenia systemu w Polsce

Paliwa z odpadów możliwości i uwarunkowania wdrożenia systemu w Polsce Paliwa z odpadów możliwości i uwarunkowania wdrożenia systemu w Polsce Dr inż. Ryszard Wasielewski Centrum Badań Technologicznych Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla w Zabrzu 2/15 Walory energetyczne

Bardziej szczegółowo

Geoinformacja zasobów biomasy na cele energetyczne

Geoinformacja zasobów biomasy na cele energetyczne Geoinformacja zasobów biomasy na cele energetyczne Anna Jędrejek Zakład Biogospodarki i Analiz Systemowych GEOINFORMACJA synonim informacji geograficznej; informacja uzyskiwana poprzez interpretację danych

Bardziej szczegółowo

Nowe zasady rozliczania kolorowych certyfikatów szansa na optymalizację kosztów zakupu energii elektrycznej przez odbiorców

Nowe zasady rozliczania kolorowych certyfikatów szansa na optymalizację kosztów zakupu energii elektrycznej przez odbiorców Nowe zasady rozliczania kolorowych certyfikatów szansa na optymalizację kosztów zakupu energii elektrycznej przez odbiorców dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 29 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Proces Innowacji. Emilia den Boer Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska. Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska. Wrocław, 23 listopad 2011

Proces Innowacji. Emilia den Boer Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska. Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska. Wrocław, 23 listopad 2011 Proces Innowacji Emilia den Boer Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska Wrocław, 23 listopad 2011 Zakres Cel procesu innowacji na Dolnym Śląsku Przedstawienie scenariuszy

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1 z dnia... 2009 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1 z dnia... 2009 r. Załącznik nr 11.1 do Studium Wykonalności dla projektu FS System gospodarki odpadami i budowa zakładu termicznego przekształcania odpadów dla miast i gmin Pomorza Środkowego Analiza implikacji dla zielonej

Bardziej szczegółowo

Formalnoprawne uwarunkowania wydawania i obrotu świadectwami pochodzenia w świetle nowelizacji prawa energetycznego

Formalnoprawne uwarunkowania wydawania i obrotu świadectwami pochodzenia w świetle nowelizacji prawa energetycznego Formalnoprawne uwarunkowania wydawania i obrotu świadectwami pochodzenia w świetle nowelizacji prawa energetycznego dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 28 stycznia 2010

Bardziej szczegółowo

zasady koncesjonowania, system wsparcia Tomasz Adamczyk Dyrektor WOT URE w Lublinie

zasady koncesjonowania, system wsparcia Tomasz Adamczyk Dyrektor WOT URE w Lublinie Odnawialne źródła energii - zasady koncesjonowania, system wsparcia Tomasz Adamczyk Dyrektor WOT URE w Lublinie Podstawowe akty prawne 1. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2008 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2008 r. Projekt z dnia 24 listopada 2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych kwalifikowania części energii odzyskanej z termicznego przekształcania

Bardziej szczegółowo

STAN OBECNY I PERSPEKTYWY ROZWOJU BIOGAZOWNI ROLNICZYCH W POLSCE

STAN OBECNY I PERSPEKTYWY ROZWOJU BIOGAZOWNI ROLNICZYCH W POLSCE STAN OBECNY I PERSPEKTYWY ROZWOJU BIOGAZOWNI ROLNICZYCH W POLSCE Michał Ćwil Polska Grupa Biogazowa Targi Poleko Poznań, 2009 Agenda Prezentacji Stan obecny wykorzystania biogazu i perspektywy rozwoju

Bardziej szczegółowo

Możliwości wykorzystania potencjału biomasy odpadowej w województwie pomorskim. Anna Grapatyn Korzeniowska Gdańsk, 10 marca 2011 r.

Możliwości wykorzystania potencjału biomasy odpadowej w województwie pomorskim. Anna Grapatyn Korzeniowska Gdańsk, 10 marca 2011 r. Możliwości wykorzystania potencjału biomasy odpadowej w województwie pomorskim Anna Grapatyn Korzeniowska Gdańsk, 10 marca 2011 r. Wojewódzkie dokumenty strategiczne Program Ochrony Środowiska Województwa

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII W GOSPODARSTWACH ROLNYCH ASPEKTY EKONOMICZNE ORAZ PRAWNE W KONTEKŚCIE USTAWY O OZE

WYKORZYSTANIE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII W GOSPODARSTWACH ROLNYCH ASPEKTY EKONOMICZNE ORAZ PRAWNE W KONTEKŚCIE USTAWY O OZE WYKORZYSTANIE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII W GOSPODARSTWACH ROLNYCH ASPEKTY EKONOMICZNE ORAZ PRAWNE W KONTEKŚCIE USTAWY O OZE Prof. dr hab. inż. Mariusz J. Stolarski Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia,

Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia, Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia, uiszczenia opłaty zastępczej, zakupu energii elektrycznej i

Bardziej szczegółowo

Perspektywy spalania oraz współspalania biomasy w energetyce: "Ślepa ulica czy pierwszeństwo przejazdu".

Perspektywy spalania oraz współspalania biomasy w energetyce: Ślepa ulica czy pierwszeństwo przejazdu. Konferencja z cyklu CZYSTE NIEBO NAD POLSKĄ 2015 - Polityka klimatyczno-energetyczna oraz działania na rzecz ochrony powietrza Katowice 22.06.2015 Perspektywy spalania oraz współspalania biomasy w energetyce:

Bardziej szczegółowo

Efektywny rozwój rozproszonej energetyki odnawialnej w połączeniu z konwencjonalną w regionach Biomasa jako podstawowe źródło energii odnawialnej

Efektywny rozwój rozproszonej energetyki odnawialnej w połączeniu z konwencjonalną w regionach Biomasa jako podstawowe źródło energii odnawialnej Biomasa jako podstawowe źródło energii odnawialnej dr inż. Magdalena Król Spotkanie Regionalne- Warsztaty w projekcie Energyregion, Wrocław 18.02.2013 1-3 Biomasa- źródła i charakterystyka 4 Biomasa jako

Bardziej szczegółowo

rola i zadania URE dr Zdzisław Muras

rola i zadania URE dr Zdzisław Muras System wsparcia odnawialnych źródeł energii od koncesji po świadectwa rola i zadania URE dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa, 27 października 2008 r. Zawartość prezentacji

Bardziej szczegółowo

Zużycie Biomasy w Energetyce. Stan obecny i perspektywy

Zużycie Biomasy w Energetyce. Stan obecny i perspektywy Zużycie Biomasy w Energetyce Stan obecny i perspektywy Plan prezentacji Produkcja odnawialnej energii elektrycznej w Polsce. Produkcja odnawialnej energii elektrycznej w energetyce zawodowej i przemysłowej.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii mgr inż. Robert Niewadzik główny specjalista Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Elektrociepłownia opalana biogazem rolniczym - nowe odnawialne źródło energii

Elektrociepłownia opalana biogazem rolniczym - nowe odnawialne źródło energii Elektrociepłownia opalana biogazem rolniczym - nowe odnawialne źródło energii Marzena Grzelec, radca prawny, Chadbourne&Parke Ustawa z dnia 8 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz

Bardziej szczegółowo

O Instytucie. Legitymuje się bogatym dorobkiem naukowym oraz licznymi rozwiązaniami wdrożonymi w przemyśle.

O Instytucie. Legitymuje się bogatym dorobkiem naukowym oraz licznymi rozwiązaniami wdrożonymi w przemyśle. O Instytucie Instytut Nafty i Gazu Państwowy Instytut Badawczy jest jednostką badawczą pracującą na potrzeby przemysłu naftowego, gazowniczego, energetycznego oraz organów administracji państwowej. Instytut

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie biomasy na cele energetyczne w UE i Polsce

Wykorzystanie biomasy na cele energetyczne w UE i Polsce Wykorzystanie biomasy na cele energetyczne w UE i Polsce dr Zuzanna Jarosz Biogospodarka w Rolnictwie Puławy, 21-22 czerwca 2016 r. Celem nadrzędnym wprowadzonej w 2012 r. strategii Innowacje w służbie

Bardziej szczegółowo

Konwersja biomasy do paliw płynnych. Andrzej Myczko. Instytut Technologiczno Przyrodniczy

Konwersja biomasy do paliw płynnych. Andrzej Myczko. Instytut Technologiczno Przyrodniczy Konwersja biomasy do paliw płynnych Andrzej Myczko Instytut Technologiczno Przyrodniczy Biopaliwa W biomasie i produktach jej rozkładu zawarta jest energia słoneczna. W wyniku jej: spalania, fermentacji

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII W POLSCE

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII W POLSCE BARIERY DLA ROZWOJU BIOGAZOWNI UTYLIZUJĄCYCH ZMIESZANY STRUMIEŃ ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII W POLSCE SUBSTRATÓW W PROJEKCIE USTAWY O OZE Michał Ćwil Michał Ćwil Polska Izba Gospodarcza Energii Odnawialnej

Bardziej szczegółowo

GENERACJA ROZPROSZONA wyzwania regulacyjne.

GENERACJA ROZPROSZONA wyzwania regulacyjne. Henryk Kaliś FORUM Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu GENERACJA ROZPROSZONA wyzwania regulacyjne. Warszawa, 13 kwietnia 2012 r. GENERACJA ROZPROSZONA - stan aktualny. Rozwój generacji rozproszonej ściśle

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Energia z odpadów komunalnych. Karina Michalska Radosław Ślęzak Anna Kacprzak

Energia z odpadów komunalnych. Karina Michalska Radosław Ślęzak Anna Kacprzak Energia z odpadów komunalnych Karina Michalska Radosław Ślęzak Anna Kacprzak Odpady komunalne Szacuje się, że jeden mieszkaniec miasta wytwarza rocznie ok. 320 kg śmieci. Odpady komunalne rozumie się przez

Bardziej szczegółowo

Zestawienie zmian w przepisach* 1 wykonane przez: LEGENDA: poprawki odrzucone poprawki przyjęte poprawki wycofane

Zestawienie zmian w przepisach* 1 wykonane przez: LEGENDA: poprawki odrzucone poprawki przyjęte poprawki wycofane 2015-01-14 Zestawienie zmian w przepisach* 1 wykonane przez: LEGENDA: poprawki odrzucone poprawki przyjęte poprawki wycofane Warszawa, dnia 13 stycznia 2015 r. Wniosek i poprawki zgłoszone w czasie drugiego

Bardziej szczegółowo

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk i recykling założenia prawne Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk Odzysk ( ) jakikolwiek proces, którego wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie

Bardziej szczegółowo

Prawo energetyczne: koncesjonowanie oraz system wsparcia źródełodnawialnych i kogeneracji

Prawo energetyczne: koncesjonowanie oraz system wsparcia źródełodnawialnych i kogeneracji Prawo energetyczne: koncesjonowanie oraz system wsparcia źródełodnawialnych i kogeneracji dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 29 marca 2011 Zawartość prezentacji 1. Podstawy

Bardziej szczegółowo

Prace nad rozporządzeniem określającym zasady zrównoważonego pozyskania biomasy oraz jej dokumentowania na potrzeby systemu wsparcia

Prace nad rozporządzeniem określającym zasady zrównoważonego pozyskania biomasy oraz jej dokumentowania na potrzeby systemu wsparcia Prace nad rozporządzeniem określającym zasady zrównoważonego pozyskania biomasy oraz jej dokumentowania na potrzeby systemu wsparcia Jarosław Wiśniewski Zastępca Dyrektora Departamentu Gospodarki Ziemią

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia... o odnawialnych źródłach energii 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia... o odnawialnych źródłach energii 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Projekt ustawy z dnia 09.10.2012r. Wersja 2.0.2. USTAWA z dnia... o odnawialnych źródłach energii 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa: 1) zasady i warunki wykonywania działalności w

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 maja 2017 r.

Warszawa, dnia 19 maja 2017 r. Warszawa, dnia 19 maja 2017 r. Informacja Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki Nr 34 /2017 w sprawie zasad ustalania poziomu emisyjności CO2 na potrzeby aukcyjnego systemu wsparcia, o którym mowa przepisach

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia prawne procesu inwestycyjnego w projektach biogazowych

Zagadnienia prawne procesu inwestycyjnego w projektach biogazowych Zagadnienia prawne procesu inwestycyjnego w projektach biogazowych Dzięki uprzejmości organizatorów i prelegentów Konferencji Zielona Energia. Biogaz- aspekty prawne, finansowe i techniczne przedstawiamy

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM. Produkcja energii z odpadów w technologii zgazowania Uwarunkowania prawne i technologiczne

SEMINARIUM. Produkcja energii z odpadów w technologii zgazowania Uwarunkowania prawne i technologiczne SEMINARIUM Produkcja energii z odpadów w technologii zgazowania Uwarunkowania prawne i technologiczne Prelegent Arkadiusz Primus Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych 24.11.2017 Katowice Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

I Forum Dialogu Nauka - Przemysł Warszawa, 9-10 października 2017 r.

I Forum Dialogu Nauka - Przemysł Warszawa, 9-10 października 2017 r. I Forum Dialogu Nauka - Przemysł Warszawa, 9-10 października 2017 r. Paliwa z odpadów jako źródło energii dla klastrów energetycznych Aleksander Sobolewski Instytut Chemicznej Przeróbki Węgla Spis treści

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w projekcie Polityki Energetycznej Polski do 2030 r.

Odnawialne źródła energii w projekcie Polityki Energetycznej Polski do 2030 r. Ministerstwo Gospodarki Rzeczpospolita Polska Odnawialne źródła energii w projekcie Polityki Energetycznej Polski do 2030 r. Zbigniew Kamieński Dyrektor Departamentu Energetyki Poznań, 27 października

Bardziej szczegółowo

DODATEK PRZEPISY PRAWNE POWIĄZANE Z REALIZACJĄ PLANÓW GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ

DODATEK PRZEPISY PRAWNE POWIĄZANE Z REALIZACJĄ PLANÓW GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DODATEK PRZEPISY PRAWNE POWIĄZANE Z REALIZACJĄ PLANÓW GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ A. PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA z dnia 27 kwietnia 2001 r. (tekst jednolity z dnia 26 sierpnia 2013 r. z późniejszymi zmianami)

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia... o odnawialnych źródłach energii. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia... o odnawialnych źródłach energii. Rozdział 1 Przepisy ogólne Projekt ustawy z dnia 12.11.2013r. Wersja 4.0. USTAWA z dnia... 1), 2) o odnawialnych źródłach energii Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa: 1) zasady i warunki wykonywania działalności

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rynku biomasy na TGE S.A. Dariusz Bliźniak V-ce Prezes Zarządu Towarowa Giełda Energii S.A

Perspektywy rynku biomasy na TGE S.A. Dariusz Bliźniak V-ce Prezes Zarządu Towarowa Giełda Energii S.A Perspektywy rynku biomasy na TGE S.A. Dariusz Bliźniak V-ce Prezes Zarządu Towarowa Giełda Energii S.A Dlaczego biomasa? Bo biomasa staje się głównym paliwem do pozyskania energii z OZE! W procesie spalania

Bardziej szczegółowo

KOGENERACJA Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną. 1 2013-01-29 Prezentacja TÜV Rheinland

KOGENERACJA Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną. 1 2013-01-29 Prezentacja TÜV Rheinland Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną 1 2013-01-29 Prezentacja TÜV Rheinland Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną Usługi dla energetyki Opinie i ekspertyzy dotyczące spełniania wymagań

Bardziej szczegółowo

Rolniczy potencjał surowcowy produkcji biopaliw zaawansowanych w Polsce

Rolniczy potencjał surowcowy produkcji biopaliw zaawansowanych w Polsce Konferencja Biopaliwa - rozwój czy stagnacja? Rolniczy potencjał surowcowy produkcji biopaliw zaawansowanych w Polsce Jarosław Wiśniewski Naczelnik Wydziału Energii Odnawialnych i Biopaliw Departament

Bardziej szczegółowo

Nowe zapisy w prawie energetycznym dotyczące biogazowni i biogazu rolniczego

Nowe zapisy w prawie energetycznym dotyczące biogazowni i biogazu rolniczego Nowe zapisy w prawie energetycznym dotyczące biogazowni i biogazu rolniczego Autor: dr Bartłomiej Nowak 1 Przyjęty na szczycie w Brukseli w 2008 roku pakiet klimatyczno-energetyczny zakłada odejścia od

Bardziej szczegółowo

Pani Ewa KOPACZ Marszałek Sejmu RP

Pani Ewa KOPACZ Marszałek Sejmu RP Warszawa, 12 grudnia 2012 r. Grupa posłów KP SLD Pani Ewa KOPACZ Marszałek Sejmu RP Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu, niżej podpisani

Bardziej szczegółowo

Nowelizacja ustawy OZE - rozwój energetyki odnawialnej

Nowelizacja ustawy OZE - rozwój energetyki odnawialnej Nowelizacja ustawy OZE - rozwój energetyki odnawialnej Katowice, lipiec 2016 r. Bolesław Kardoliński 1 Agenda 1. Polityka Unii Europejskiej 2. Polityka Polski, system wsparcia OZE w Polsce 3. Zakres ustawy

Bardziej szczegółowo

Możliwośćrealizacji zrównoważonego współspalania w ciepłownictwie Prezentuje: Łukasz Baran Debata 24 maj 2013 r. Plan prezentacji 1. Doświadczenie Ecoenergii przy współspalaniu biomasy 2. Zrównoważony

Bardziej szczegółowo

Co można nazwać paliwem alternatywnym?

Co można nazwać paliwem alternatywnym? Co można nazwać paliwem alternatywnym? Grzegorz WIELGOSIŃSKI Politechnika Łódzka Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Alternatywa Alternatywą dla spalarni odpadów komunalnych może być nowoczesny

Bardziej szczegółowo

Stan obecny i perspektywy gospodarki odpadami biodegradowalnymi w Polsce

Stan obecny i perspektywy gospodarki odpadami biodegradowalnymi w Polsce Stan obecny i perspektywy gospodarki odpadami biodegradowalnymi w Polsce Kształtowanie Joanna Kwapisz Departament Gospodarki Odpadami Ministerstwo Środowiska Ustawa o odpadach Ustawa z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w Polsce. Wymogi ogólne oraz finansowanie

Inwestycje w Polsce. Wymogi ogólne oraz finansowanie Inwestycje w Polsce Wymogi ogólne oraz finansowanie Christian Schnell I. Wstęp Do tej pory technologie odzysku energii z odpadów nie budziły w Polsce, podobnie jak w innych krajach Europy Środkowo- Wschodniej,

Bardziej szczegółowo

KOGENERACJA w aspekcie efektywności energetycznej. 1 2013-03-18 Prezentacja TÜV Rheinland

KOGENERACJA w aspekcie efektywności energetycznej. 1 2013-03-18 Prezentacja TÜV Rheinland w aspekcie efektywności energetycznej 1 2013-03-18 Prezentacja TÜV Rheinland TÜV Rheinland Group na świecie 140 przedstawicielstw 2 2013-03-18 Prezentacja TÜV Rheinland TÜV Rheinland w Polsce OLSZTYN TÜV

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 3 kwietnia 2015 r. Poz. 478 USTAWA z dnia 20 lutego 2015 r. 1), 2) o odnawialnych źródłach energii Art. 1. 1. Ustawa określa: Rozdział 1 Przepisy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli... XIII VII

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli... XIII VII Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów i symboli................... XIII 1. Wprowadzenie............................... 1 1.1. Definicja i rodzaje biopaliw....................... 1 1.2. Definicja biomasy............................

Bardziej szczegółowo

Jakość energetyczna budynków

Jakość energetyczna budynków Jakość energetyczna budynków a odnawialne źródła energii Krzysztof Szymański Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska Wrocław, 03.11.2010 r. Jakość energetyczna budynków a odnawialne źródła energii Jakość

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Sejmu s. 1/93. Dz.U. 2015 poz. 478. USTAWA z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Rozdział 1.

Kancelaria Sejmu s. 1/93. Dz.U. 2015 poz. 478. USTAWA z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Rozdział 1. Kancelaria Sejmu s. 1/93 Dz.U. 2015 poz. 478 USTAWA z dnia 20 lutego 2015 r. 1), 2) o odnawialnych źródłach energii Art. 1. 1. Ustawa określa: Rozdział 1 Przepisy ogólne 1) zasady i warunki wykonywania

Bardziej szczegółowo

16.02.2012 Poznań, MTP, Okrąg y Stó Rolniczy

16.02.2012 Poznań, MTP, Okrąg y Stó Rolniczy 16.02.2012 Poznań, MTP, Okrąg y Stó Rolniczy 2 Wzrost cen energii w okresie 2005-2010 maksymalny możliwy z powodu OZE vs średni rzeczywisty dokonany przez spó ki obrotu dane: PIGEO na podstawie ARE i URE

Bardziej szczegółowo

Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane

Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane DEPARTAMENT PRODUKCJI Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane Ciepło ze źródeł odnawialnych stan obecny i perspektywy rozwoju Konferencja

Bardziej szczegółowo

BIOGAZOWNIA JAKO ELEMENT GOSPODARKI ODPADAMI- ASPEKTY PRAKTYCZNE. Poznao 22.11.2011

BIOGAZOWNIA JAKO ELEMENT GOSPODARKI ODPADAMI- ASPEKTY PRAKTYCZNE. Poznao 22.11.2011 BIOGAZOWNIA JAKO ELEMENT GOSPODARKI ODPADAMI- ASPEKTY PRAKTYCZNE Poznao 22.11.2011 Fermentacja anaerobowa 2 SKŁAD BIOGAZU 3 BIOGAZ WYSYPISKOWY WARUNKI DLA SAMOISTNEGO POWSTAWANIA BIOGAZU 4 Biogazownia

Bardziej szczegółowo

Kierunki zmian legislacyjnych w odniesieniu do biomasy na cele energetyczne.

Kierunki zmian legislacyjnych w odniesieniu do biomasy na cele energetyczne. Białystok, Listopad 2012 Kierunki zmian legislacyjnych w odniesieniu do biomasy na cele energetyczne. Ul. Gen. Władysława Andersa 3; 15-124 Białystok tel. (85) 654 95 00; fax. (85) 654 95 14 www.ec.bialystok.pl;

Bardziej szczegółowo

Styczeń Poprawka do poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo energetyczne (druk 946)

Styczeń Poprawka do poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo energetyczne (druk 946) Styczeń 2013 Poprawka do poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo energetyczne W art. 1 pkt 2) dodaje się podpunkt a1) w brzmieniu a1) pkt 20a otrzymuje brzmienie: 20a) biogaz rolniczy gaz otrzymywany

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia... o odnawialnych źródłach energii. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia... o odnawialnych źródłach energii. Rozdział 1 Przepisy ogólne Projekt ustawy z dnia 12.11.2013r. Wersja 4.0. USTAWA z dnia... 1), 2) o odnawialnych źródłach energii Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa: 1) zasady i warunki wykonywania działalności

Bardziej szczegółowo

EVERCON sp. z o.o. ul. 3 Maja 22, 35-030 Rzeszów tel. 17/8594575, www.evercon.pl evercon@evercon.pl BIOGAZOWNIE 2011 ROK

EVERCON sp. z o.o. ul. 3 Maja 22, 35-030 Rzeszów tel. 17/8594575, www.evercon.pl evercon@evercon.pl BIOGAZOWNIE 2011 ROK ul. 3 Maja 22, 35-030 Rzeszów tel. 17/8594575, www.evercon.pl evercon@evercon.pl BIOGAZOWNIE 2011 ROK Uwarunkowania prawne. Rozwój odnawialnych źródeł energii stanowi strategiczny cel polskiej energetyki.

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami

Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami doc. dr Lidia Sieja Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Plan krajowy w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów i symboli XIII 1. Wprowadzenie 1 1.1. Definicja i rodzaje biopaliw 1 1.2. Definicja biomasy 3 1.3. Metody konwersji biomasy w biopaliwa 3 1.4. Biopaliwa 1. i 2. generacji

Bardziej szczegółowo

Kompetencje Prezesa URE w odniesieniu do oszczędności energii oraz Odnawialnych Źródeł Energii

Kompetencje Prezesa URE w odniesieniu do oszczędności energii oraz Odnawialnych Źródeł Energii Kompetencje Prezesa URE w odniesieniu do oszczędności energii oraz Odnawialnych Źródeł Energii Józef Indyka Południowo-Wschodni Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki z siedzibą w Krakowie Kraków,

Bardziej szczegółowo

G 10.3 Sprawozdanie o mocy i produkcji energii elektrycznej i ciepła elektrowni (elektrociepłowni) przemysłowej

G 10.3 Sprawozdanie o mocy i produkcji energii elektrycznej i ciepła elektrowni (elektrociepłowni) przemysłowej MINISTERSTWO GOSPODARKI, pl. Trzech KrzyŜy 3/5, 00-507 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej G 10.3 Sprawozdanie o mocy i produkcji energii elektrycznej i ciepła elektrowni (elektrociepłowni)

Bardziej szczegółowo

Alternatywne źródła energii

Alternatywne źródła energii Alternatywne źródła energii wykład 1 Przegląd odnawialnych źródeł energii dr inż. Janusz Teneta Wydział EAIiIB Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej AGH Kraków 2013 Energia wiatru Odnawialne źródła

Bardziej szczegółowo