Komitet Inżynierii Produkcji Polska Akademia Nauk. Stan i perspektywy badań naukowych w obszarze inżynierii produkcji w Polsce

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Komitet Inżynierii Produkcji Polska Akademia Nauk. Stan i perspektywy badań naukowych w obszarze inżynierii produkcji w Polsce"

Transkrypt

1 Komitet Inżynierii Produkcji Polska Akademia Nauk Stan i perspektywy badań naukowych w obszarze inżynierii produkcji w Polsce Warszawa 2010

2 Podstawa opracowania: Pozytywnie zaopiniowany wniosek Komitetu Inżynierii Produkcji Polskiej Akademii Nauk o finansowanie ekspertyzy na temat Stan i perspektywy badań naukowych w obszarze inżynierii produkcji w Polsce. Cel i zakres ekspertyzy: Przedstawienie obszaru zainteresowań badawczych inżynierii produkcji w Polsce i w krajach wysoko uprzemysłowionych. Kształcenie kadr dla gospodarki w zakresie inżynierii produkcji w kraju i za granicą. Stan tematyki badawczej, kształcenie kadr naukowych w zakresie inżynierii produkcji. Publikacje naukowe związane z inżynierią produkcji w kraju i na świecie. Perspektywy rozwoju badań naukowych w zakresie inżynierii produkcji. Inżynieria produkcji jako dyscyplina naukowa w dziedzinie nauk technicznych. Uzasadnienie: Dokonana transformacja krajowej gospodarki wyłoniła potrzebę dostosowania tematyki badawczej do potrzeb rynkowych. Kładziony dotychczas w pracach badawczych nacisk na rozwiązywanie zagadnień związanych z konstrukcją wyrobów i technikami ich wytwarzania, z punktu widzenia zastosowania w krajowych przedsiębiorstwach nie dał oczekiwanych efektów. Nawet najlepiej opracowane konstrukcje i techniki wytwarzania nie zapewnią skutecznego wdrożenia, bez odpowiednio przygotowanego zarządzania produkcją i rozwiązywania problemów około produkcyjnych. Te trzy filary są podstawą budowy innowacyjnej gospodarki. Potrzeba równorzędnego traktowania badań w powyższych obszarach, w płaszczyźnie edukacyjnej i naukowej, została przed kilkunastoma laty uznana w takich krajach jak USA, Japonia, Korea Płd, RFN, W. Brytania, Francja. Rozwinięcie badań w zakresie inżynierii produkcji umożliwiło szybki rozwój tych krajów, zapewniło duży udział ich własnego wkładu intelektualnego w produkowane wyroby. Polska, jak i inne kraje Europy Środkowej, mają duże zaległości w tym zakresie. Stąd potrzeba sporządzenia raportu oraz przedstawienia aktualnego stanu i perspektyw rozwoju inżynierii produkcji w krajowych warunkach gospodarczych

3 Spis treści 1. Wprowadzenie 2. Obszary zainteresowań badawczych inżynierii produkcji w krajach wysoko uprzemysłowionych 2.1. i inżynieria produkcji jako dziedzina wiedzy 2.2. Obszar zainteresowań badawczych inżynierii produkcji w krajach wysoko uprzemysłowionych 3. Aktualny stan badań w zakresie inżynierii produkcji w Polsce 4. Kształcenie kadr dla gospodarki w zakresie inżynierii produkcji za granicą i w kraju 5. Kształcenie kadr naukowych w zakresie inżynierii produkcji za granicą i w kraju 6. Publikacje naukowe związane z inżynierią produkcji w kraju i na świecie 7. Perspektywy rozwoju badań naukowych w zakresie inżynierii produkcji 8. Podsumowanie Załączniki 1. Skład osobowy Komitetu Inżynierii Produkcji PAN 2. Wykaz uczelni i wydziałów prowadzących kierunek zarządzanie i inżynieria produkcji 3. Wykaz specjalności na kierunku studiów zarządzanie i inżynieria produkcji 4. Wykaz wybranych prac naukowo - badawczych, prowadzonych przez uczelnie o charakterze rolniczym, które mogą być zaliczone do obszaru związanego z inżynierią produkcji 5. Lista wybranych czasopism, w których znajdują się artykuły związane z inżynierią produkcji 6. Czasopismo naukowe Management and Production Engineering Reviev 7. Zestawienie wybranych publikacji, polskich autorów z zakresu inżynierii produkcji z lat

4 1. Wprowadzenie Warunki gospodarki rynkowej i dokonujące się zmiany w systemie społecznym i gospodarczym kraju spowodowały przeobrażenia na rynku pracy. Informacje, pracownicy, materiały, produkty, kapitał przemieszczają się po całym świecie w coraz większych ilościach i z coraz większą szybkością. W wartości produktów mają coraz mniejszy udział materiały i koszty wykonania, rośnie natomiast w kosztach produkcji udział kosztów działań związanych z pozyskiwaniem i przetwarzaniem informacji dotyczących projektowania, wytwarzania oraz sprzedaży. Powstają nowe niematerialne składniki kosztów, związane z pojawieniem się nowych intelektualnych kosztów rodzajowych. Postępująca koncentracja kapitału w rękach międzynarodowych korporacji i rosnąca rola masmediów spowodowały globalizację produkcji i globalizację dostępu do informacji. Wzrost produkcji, nadmiar produktów wywołują problem bezrobocia, który stał się jednym z najważniejszych problemów współczesnego świata. Równocześnie w przedsiębiorstwach pojawiło się zapotrzebowanie na wysokokwalifikowane kadry, gotowe podejmować nowe, złożone zadania, w szybko zmieniających się warunkach działania przedsiębiorstw, na pracowników gotowych przeobrażać swe firmy, elastycznie dostosowywać je do ciągle pojawiających się nowych wyzwań na rynku wyrobów i usług. Globalna wzmożona konkurencja może zagrozić krajowym producentom, jeżeli nie będą dostatecznie szybko dostosowywać się do rynku, nie będą produkować tanio produktów o wysokiej jakości. Może spowodować przeniesienie kapitału i produkcji do regionów i krajów, gdzie będą mniejsze koszty pracy i gdzie będą możliwości uzyskania większego zysku. Globalizacja jest zatem walką o pracę, poziom życia obywateli. Uwarunkowania prowadzenia współczesnej gospodarki można wyrazić hasłem: produktywność albo życie na niskim poziomie. Współczesna kadra przedsiębiorstw winna być źródłem inspiracji do kształtowania, restrukturyzacji i reinżynierii procesów produkcyjnych, projektowanych przy pomocy techniki komputerowej. Winna umieć motywować pracowników, aby byli w stanie poznać i zrozumieć wykonywane przez siebie czynności, aby mieli większe potencjalne możliwości ich poprawy. W skutecznie działających systemach produkcyjnych wypracowuje się konkurencyjność i zysk firmy. Dlatego nie wystarczy zaprojektować system produkcyjny, który będzie produkował, trzeba go tak zaprojektować, aby produkował wyroby i usługi lepiej, tzn. szybciej, taniej i o wyższej jakości niż konkurencja. W sytuacji, gdy każda firma ma ten sam dostęp do tych samych zasobów (kadry, surowców, energii, know-how, itp.), konkurować mogą one ze sobą jedynie w szybszym podejmowaniu skuteczniejszych decyzji produkcyjnych. Korzenie dziedziny wiedzy, która może pomóc sprostać wymaganiom stawianym kadrze zarządzającej współczesną produkcją, określanej dzisiaj jako inżynieria produkcji sięgają okresu rewolucyjnego podejścia do zarządzania produkcją, jakim była przed 100 laty filozofia naukowego zarządzania Fredericka Taylora. Bardzo szybki rozwój tej dziedziny wiedzy nastąpił w wyniku rozwoju technologii informatycznej. Wiedza związana z doskonaleniem procesów produkcji, od normowania czasu pracy w tamtych latach do komputerowego wspomagania decyzji w procesach zarządzania produkcją w ostatnich dziesięcioleciach XX wieku, jest ciągle rozszerzana. W ostatnich latach, głównie w USA - 4 -

5 i Japonii, a później w innych wysoko uprzemysłowionych krajach, następuje dalszy szybki jej rozwój. Postęp techniczny, rozwój technologii informatycznych i złożoność uwarunkowań podejmowania decyzji spowodowały poszerzenie zakresów rozwiązywanych problemów produkcyjnych, narodziło się pojęcie zarządzania wiedzą produkcyjną. 2. Obszary zainteresowań badawczych inżynierii produkcji w krajach wysoko uprzemysłowionych 2.1. i inżynieria produkcji jako dziedzina wiedzy Powstanie dziedziny wiedzy inżynierii produkcji Pojęcie zarządzania produkcją i inżynierii produkcji jest historycznie związane z terminem badania pracy (rys.1). W zagadnieniach badania pracy zajmowano się określaniem norm czasu pracy odpowiednich do danych warunków produkcji. Przy określaniu nakładów czasu pracy uwzględniano uwarunkowania techniczne procesu, jak i wymagania fizjologiczne człowieka uczestniczącego w procesie pracy. Rozszerzając zakres problematyki normowania czasu pracy, dla zadanych działań produkcyjnych, o optymalizację podziału operacji na elementy składowe, analizę racjonalności (treści, celowości i kolejności wykonywanych działań) pojęcie badania pracy z czasem rozumiano coraz szerzej. Badanie pracy, w ujęciu rozszerzonym, zaczęło obejmować kształtowanie (ciągłe usprawniające metody, techniki i sposoby wykonywanej pracy) systemów pracy przez uwzględnianie czynników związanych z 1,2,3,4,5 : konstruowaniem przyjaznym dla wytwarzania, strukturą procesu i technologii operacyjnej, doborem i rozmieszczeniem stanowisk pracy, przemieszczaniem przedmiotów, pracowników, informacji, zarówno w sferze produkcji jak i poza produkcją, kwalifikacjami kadry. Przez koordynację tych elementów, doprowadzono do racjonalizacji struktury organizacyjnej i przebiegu procesu produkcyjnego. Takie podejście dawało szybkie efekty w poprawie wydajności oraz coraz lepsze wykorzystanie zdolności produkcyjnych przedsiębiorstwa. 1 Durlik I.: Projektowanie restrukturyzacji przedsiębiorstw i zarządzanie projektami, AMP [Woł R, Str T, 1993], Wołk R., Strzelecki T: Badanie metod i normowanie pracy, Wydawnictwo Politechniki Warszawskiej, Warszawa Praca zbiorowa: Methodenlehre des Arbeitsstudiums, Teil 1, Grundlagen. REFA - Verband für Arbeitsstudien und Betriebsorganisation e.v. Carl Hanser Verlag, Munchen Praca zbiorowa: Methodenlehre des Arbeitsstudiums, Teil 2, Datenermittlung. REFA - Verband für Arbeitsstudien und Betriebsorganisation e.v. Carl Hanser Verlag, Munchen Praca zbiorowa: Methodenlehre des Arbeitsstudiums, Teil 3, REFA - Verband fur Arbeitsstudien und Betriebsorganisation e.v. Carl Hanser Verlag, Munchen

6 Stopień złożoności systemu produkcyjnego Złożony INŻYNIERIA ZARZĄDZANIA Prosty INŻYNIERIA PRODUKCJI BADANIE PRACY Krótkoterminowy Długoterminowy Rozpatrywany okres prowadzonych działań Rys. 1. Obszar zastosowań badania pracy, inżynierii produkcji i inżynierii zarządzania W miarę wzrostu złożoności systemów produkcyjnych i potrzeby rozwiązywania coraz bardziej skomplikowanych problemów wydajności pracy, wypracowywano coraz bardziej precyzyjne procedury postępowania, wzbogacano je o różne narzędzia pomocnicze (np. wzorcowe rozwiązania standardy pracy, testowe pytania, elektroniczny sprzęt do rejestracji zdarzeń, np. kamery video) i techniki (np. twórczego myślenia, analizę wartości), czy rozwiązania organizacyjne w formie interdyscyplinarnych grup projektowych. Trend wzrostu roli społecznych aspektów pracy wymusił szukanie dróg pogodzenia rozwiązań funkcjonalnych (inżynierskich) z potrzebami ergonomii i humanizacji, w nowych formach organizacji pracy. Stąd wystąpiła konieczność dalszego poszerzenia zakresu badania pracy. Wprowadzono pojęcie inżynierii produkcji (Industrial Engineering), które obejmuje również badanie i kształtowanie kompleksowych zależności w przedsiębiorstwie produkcyjnym w celu poprawy jego konkurencyjności i zapewnienia wysokich standardów humanizacji pracy - rys. 2 6,7,8. Dalszy rozwój gospodarki i coraz bardziej postępująca złożoność systemów produkcyjnych wymusiły konieczność uwzględniania, przy zarządzaniu przedsiębiorstwem, zewnętrznych uwarunkowań prowadzenia działalności gospodarczej. Powstało pojecie inżynierii zarządzania. Inżyniera zarządzania (Engineering Management) 9 (albo inaczej zarządzanie techniką, czy też zarządzanie i inżynieria produkcji) obejmuje nie tylko podstawy techniczne, ale również elementy wiedzy ekonomicznej i społecznej, wiedzy z zakresu marketingu, handlu, zarządzania personelem oraz zasobami materiałowymi i gospodarką magazynową, zarządzania rozwojem produktu, zarządzania innowacjami, zarządzania zaopatrzeniem, zarządzania wytwarzaniem, zarządzania zabezpieczeniem produkcji, zarządzania dystrybucją, zarządzania realizacją projektów rozwojowych systemu 6 Praca zbiorowa: Methodenlehre des Arbeitsstudiums, Teil 1, Grundlagen. REFA - Verband für Arbeitsstudien und Betriebsorganisation e.v. Carl Hanser Verlag, München Praca zbiorowa: Methodenlehre des Arbeitsstudiums, Teil 2, Datenermittlung. REFA - Verband für Arbeitsstudien und Betriebsorganisation e.v. Carl Hanser Verlag, München Praca zbiorowa: Methodenlehre des Arbeitsstudiums, Teil 3, REFA - Verband für Arbeitsstudien und Betriebsorganisation e.v. Carl Hanser Verlag, München Durlik I.: Inżynieria zarządzania. Strategia i projektowanie systemów produkcyjnych, cz. I i II, Agencja Wydawnicza Placet. Warszawa

7 produkcyjnego, zarządzania kapitałem. Wiedza ta jest wykorzystywana w racjonalizacji procesów produkcyjnych. Znaczenie inżynierii produkcji i inżynierii zarządzania Współczesne kierunki rozwoju działalności produkcyjnej ujęty w procesach zarządzania przedsiębiorstwem zmierza do integracji zasobów informacji, procesów projektowania, wytwarzania, kontroli, procesów transportowych i magazynowo-składowych w jeden kompleksowo zarządzany proces produkcyjny. Jesteśmy świadkami nowego etapu rozwoju teorii projektowania i zarządzania procesami produkcyjnymi. Podstawą współczesnego zarządzania przedsiębiorstwem produkcyjnym są systemy komputerowego wspomagania projektowania i zarządzania produkcją. Chcąc zarządzać współczesnym przedsiębiorstwem nie wystarczy mieć tylko wiedzę techniczną lub tylko wiedzę ekonomiczną czy społeczną. Mówiąc inaczej, podstawą sprawnego organizowania i zarządzania działalnością techniczno-produkcyjną jest zarówno dobra znajomość techniki, czyli posiadanie określonej wiedzy technicznej i doświadczenia techniczno-produkcyjnego na poziomie zazwyczaj wymaganym od inżyniera danej specjalności, jak i znajomość stosowanych w praktyce produkcyjnej technologii informatycznych w prowadzeniu procesów biznesowych, zwłaszcza z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi, rachunku kosztów oraz marketingu. Menedżer prowadzący produkcyjną działalność gospodarczą powinien z jednej strony posiadać określone kwalifikacje inżynierskie, a z drugiej mieć przyswojoną wiedzę i niezbędny zasób doświadczenia praktycznego z zakresu nauk o organizacji i zarządzaniu. Inżynieria produkcji zajmuje się projektowaniem, zarządzaniem i racjonalizacją procesu produkcji, przy wykorzystaniu komputerowego wspomagania (rys. 2a). Opiera się na podstawach wiedzy z nauk matematycznych, fizycznych, specjalistycznej wiedzy z nauk technicznych oraz elementów wiedzy ekonomicznej i społecznej, a także na zasadach i metodach inżynierskiej analizy i syntezy. W ujęciu rozumianym w krajach zachodnich integruje projektowanie i planowanie procesów wytwarzania z projektowaniem, organizowaniem i sterowaniem procesów produkcyjnych. Największym obszarem działania inżynierii produkcji jest przemysł metalowy, ale metody te znajdują również zastosowanie w innych branżach, np. w przemyśle rolno-spożywczym, wydobywczym, budownictwie, a nawet w usługach i administracji. Poziom inżynierii produkcji definiuje poziom zarządzania produkcją, jest podstawowym czynnikiem rozwoju nauki o zarządzaniu w przemyśle. Inżynieria zarządzania - jest szerszym, ogólniejszym pojęciem od inżynierii produkcji. Obejmuje zagadnienia związane z bliższym i dalszym otoczeniem systemu produkcyjnego, którym jest firma lub zakład przemysłowy. W takim ujęciu inżynieria zarządzania obok zagadnień zarządzania systemami produkcyjnymi zajmuje się problematyką marketingu przemysłowego, zarządzania kosztami produkcji, kadrami przedsiębiorstw, inżynierią bezpieczeństwa, analizą konkurencji, osiągnięć naukowotechnicznych, analizą możliwości zastosowania nowych technologii, zarządzaniem kooperacyjnymi usługami produkcyjnymi, logistyką zaopatrzenia i sprzedaży, analizą stanu środowiska naturalnego, uwarunkowań prawnych (rys. 2b). 2.2.Obszar zainteresowań badawczych inżynierii produkcji w krajach wysoko uprzemysłowionych Amerykański Instytut Inżynierii Przemysłowej (IIE) podał w 1989 roku, dostosowaną do aktualnie rozwiązywanych problemów produkcji, definicję pojęcia inżynieria produkcji, - 7 -

8 a) obszar zainteresowania inżynierii produkcji b) obszar zainteresowania inżynierii zarządzania Badanie i rozwój nowych technologii, produktów Prognozowanie rynku Konkurencja Postęp techniczny procesami zaopatrzenia Analzia efektywności produkcji REALIZACJA PROCESU PRODUKCJI Inżynieria produkcji procesami sprzedaż zasobami przedsiębiorstwa Zintegrowane systemy zarządzania Systemy doradcze, podejmowanie decyzji Środowisko naturalne Otoczenie społeczno - polityczne Regulacje prawne Rys. 2. Obszary zainteresowania inżynierii produkcji i zarządzania techniką (na podstawie 10 ); na rysunku grubymi liniami zaznaczono obszary zainteresowania inżynierii produkcji i inżynierii zarządzania 10 [Mat J, 1998], Matuszek J.: techniką. Informatyka, organizacja i zarządzanie. Zeszyty naukowe Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej Filii w Bielsku-Białej, Bielsko-Biała

9 która obowiązuje do dzisiaj: Inżynieria produkcji jest pojęciem obejmującym zagadnienia planowania, projektowania, implementowania i zarządzania systemami produkcyjnymi, systemami logistycznymi oraz zabezpieczania ich funkcjonowania. Systemy te rozumiane są jako układy socjotechniczne, integrujące pracowników, informację, energię, materiały, narzędzia pracy i procesy w ramach całego cyklu życia produktów. W celu osiągnięcia efektywności działania tych systemów, inżynieria produkcji bazuje na naukach technicznych, ekonomicznych, humanistycznych i społecznych, wykorzystując wiedzę teleinformatyczną, wiedzę o zarządzaniu, komunikacji społecznej i pobudzaniu kreatywności pracowniczej. Kluczowym elementem, którym inżynieria produkcji różni się od innych technicznych dyscyplin jest orientacja na czynnik ludzki. Najlepsze systemy funkcjonują na drodze ciągłego doskonalenia środowiska pracy, w którym praca ludzka jest najważniejszym czynnikiem wpływającym na wydajność, koszty i jakość pracy. Zgodnie z powyższą definicją inżynieria produkcji przemysłowej nie jest dziedziną wiedzy, którą należy utożsamiać tylko z samym pojęciem zarządzania, ekonomii, marketingu, techniki wytwarzania, itd. Inżynieria produkcji nie jest ekonomiczną ani techniczną specjalizacją ukierunkowaną na wąski zakres rozwiązywania problemów w działalności gospodarczej. Pierwszy instytut badawczy zajmujący się zagadnieniami inżynierii produkcji, który dał impuls do założenia różnych organizacji zrzeszających inżynierów produkcji, utworzono w USA. Instytuty naukowe prowadzące poszukiwania w sferze inżynierii produkcji znajdują się na znaczącej większości uczelni technicznych zarówno w Europie jak i w Ameryce Północnej. Także uczelnie w Afryce, Australii, Azji szczególnie japońskie, chińskie i koreańskie wyodrębniły jednostki prowadzące prace naukowo-badawcze. Uboższe pod tym względem są kraje byłego Związku Radzieckiego i kraje Europy Środkowej. Oprócz instytutów badawczych działających w ramach struktur uczelni, badania są prowadzone także przez inne jednostki naukowe. Przykładem są tu: Florida Production Engineering Inc., Swedish Institute of Production Engineering Research, czy też słowacki SLCP- Slovenské Centrum Produktivity z siedzibą w Żylinie oraz CEIT (Central European Institute of Technology) z siedzibą w Żylinie. Najbardziej znane organizacje zrzeszające naukowców związanych z inżynierią produkcji, utworzyły się zaraz po zakończeniu drugiej wojny światowej, wraz z rozwojem badań operacyjnych i zastosowaniem ich do podejmowania decyzji menedżerskich. Definicje pojęć oraz określane przez nie standardy są powszechnie przyjęte i cytowane w pracach naukowych. Do takich organizacji zaliczają się: The Association for Operations Management (APICS) założona w 1957r. - jako American Production and Inventory Control Society, Production and Operations Management Society (POMS), American Society for Engineering Management, The European Industrial Research Management Association, The International Foundation for Production Research, The International Academy for Production Engineering (CIRP), czy też German Academic Society for Production Engineering (WGP). Najstarsze i najbardziej znaczące stowarzyszenia zajmujące się omawianym obszarem badań znajdują się w Stanach Zjednoczonych i Europie. Jednak doświadczenia i prowadzone badania na innych kontynentach, szczególnie azjatyckim, zaowocowały powstaniem i rozwojem znaczących metod naukowych, szczególnie w obszarach zarządzania produkcją i jakością. Wpłynęło to na chęć badaczy z tamtych regionów świata do tworzenia własnych platform wymiany doświadczeń, w postaci towarzystw naukowych. Przykładem są tu: - 9 -

10 Japanese Operations Management and Strategy Association, Chinese Institute of Industrial Engineers, Asia Pacific Industrial Engineering and Management Society, The Philippine Institute of Industrial Engineers, Brazilian Association of Production Engineering. Spontanicznie powstające organizacje naukowe zrzeszające pracowników naukowych, studentów i praktyków, realizują swoje zadania najczęściej poprzez wydawanie czasopism naukowych i organizację naukowych konferencji często w cyklu rocznym. Istnieje wiele międzynarodowych czasopism publikujących artykuły dotyczące narzędzi badawczych i metod inżynierii produkcji. Ze względu na zakres prac z tego obszaru większość z nich poświęcona jest wyłącznie tej tematyce. Najbardziej znane wśród nich to: International Journal of Production Research, Journal of Operations Management, Journal of Manufacturing & Operations Management, Production Planning & Control, Production Engineering Journal, IEEE Engineering Management Review. Konferencje naukowe z zakresu inżynierii produkcji charakteryzują się bardzo rozległą tematyką. Wynika to z interdyscyplinarności nauki, która integruje ekonomistów, technologów, automatyków, konstruktorów i matematyków, a także psychologów i socjologów, w poszukiwaniu metod i narzędzi skutecznego zarządzania i organizacji produkcji, sterowania procesami wytwórczymi, innowacyjności produkcji, inżynierii jakości, logistyki produkcji, kształtowania środowiska pracy, bezpieczeństwa systemów produkcyjnych oraz kreatywności. Jedną z ważniejszych konferencji naukowych jest EurOMA, organizowana w cyklu rocznym w różnych ośrodkach naukowych Europy. W 2008 roku spotkanie odbyło się pod hasłem Implementation Realizing Operations Management Knowledge, w tym roku Managing Operations in Service Economies. W Wielkiej Brytanii odbywa się International Conference on Manufacturing Research, która oprócz zagadnień związanych z zarządzaniem cyklem życia produktu, porusza też problematykę innowacyjności i jakości produkcji. Trzydziestą z kolei konferencję organizuje American Society for Engineering Management pod hasłem Engineering Management: Celebrating the Past, Engineering the Future. W Hong-Kongu będzie miała miejsce International Conference on Industrial Engineering, w Szanghaju International Conference On Production Research, a w Tokio Word Conference of Production and Operations Management. To tylko wybrane konferencje w światowym kalendarzu spotkań dotyczących inżynierii produkcji. Ośrodki naukowe organizują także spotkania będące forum wymiany doświadczeń w określonym obszarze inżynierii produkcji, czyli np. inżynierii jakości lub zarządzania produkcją. 3. Aktualny stan badań w zakresie inżynierii produkcji w Polsce Truizmem jest stwierdzenie, że badania naukowe w zakresie inżynierii produkcji (zresztą nie tylko z tego zakresu) powinny być ściśle powiązane z zapotrzebowaniem przedsiębiorstw. Ogólnym i zupełnie zrozumiałym kierunkiem działania każdej firmy jest dążenie do poprawy wskaźnika produktywności, rozumianego jako relacja efektów do nakładów poniesionych na uzyskanie tych efektów. W praktyce sprowadza się to do koncentracji działań w dwóch kierunkach: zwiększenia sprzedaży produktów firmy, zmniejszenia nakładów na produkcję czyli mówiąc ogólnie szukania możliwości obniżenia kosztów

11 Wskazane działania są jednak złożone i trudne, a wpływa na to widoczne już od lat zróżnicowanie produktów, a co za tym idzie zróżnicowanie produkcji. Aby zaspokoić zapotrzebowanie coraz to wybredniejszego klienta, konieczne jest dostarczenie mu nie tylko różnych produktów, ale także różnych wersji tych produktów. Niezbędne staje się więc uruchamianie nowych linii biznesowych produktów i to nie tylko jednego produktu, a kilku czy nawet kilkunastu jego zróżnicowanych wariantów. Konsekwencją takiego stanu rzeczy staje się wzrost nakładów na przygotowanie produkcji, a także na same zarządzanie produkcją (coraz trudniej utrzymać profity wiążące się z tzw. efektem skali). W warunkach krajowych, mając na uwadze podstawy teoretyczne, prowadzone badania naukowe, a także poczucie własnej tożsamości, należy wyróżnić dwa związane ze sobą obszary zainteresowań środowiska naukowego. Są to: organizacja procesów produkcyjnych oraz zarządzanie produkcją. Podział taki wynika z cyklu życia wyrobu. Powyższe obszary identyfikują się jednoznacznie z pojęciem inżynierii produkcji i taką też odrębną dyscypliną w dziedzinie nauk technicznych. W innych obszarach wiedzy, związanych z cyklem życia wyrobu, udział inżynierii produkcji ma również miejsce, ale tylko w aspekcie ich organizacji, która stanowi spoiwo łączące wszystkie obszary w pewien system wiedzy. Na rys. 3. przyporządkowano poszczególnym obszarom wiedzy, związanym z cyklem życia wyrobu, podstawowe dyscypliny z dziedziny nauk technicznych, w tym wyodrębnioną dyscyplinę inżynierię produkcji. Organizacja procesów produkcyjnych i zarządzanie produkcją, będące przedmiotem badań naukowych, są obszarami wiedzy, które normalnie nie mieszczą się w dyscyplinach istniejących. Dotychczas, ze względu na brak inżynierii produkcji, prace naukowe z tych obszarów były przyporządkowywane do różnych dyscyplin, jak np.: budowa i eksploatacja maszyn, automatyka i robotyka, informatyka, nauki o zarządzaniu etc. W warunkach krajowych, w ujęciu procesowym w zakresie pojęcia inżynieria produkcji można zidentyfikować następujące pola wiedzy, w ramach, których prowadzone są wyodrębnione badania, na bazie własnych metod naukowych, przez wyspecjalizowanych pracowników naukowych: inżynieria procesów wytwarzania; logistyka produkcji; zarządzanie projektami produkcyjnymi i usługowymi; innowacyjność produkcji, transfer technologii; kształtowanie systemów pracy i systemów produkcyjnych; inżynieria jakości; kształtowanie środowiska pracy, bezpieczeństwo pracy. W zakresie komputerowego wspomagania zarządzania produkcją informatyka stała się podstawowym narzędziem optymalizacji i podejmowania decyzji. Powszechne zastosowanie informatycznych systemów zarządzania produkcją klasy ERP spowodowało możliwość wykorzystania baz danych tych systemów do podejmowania decyzji. Podejmowane są prace związane z budową systemów eksperckich i budową oprogramowania nowej generacji wykorzystujących metody i techniki sztucznej inteligencji. Utworzenie nowej dyscypliny inżynieria produkcji ma obok znaczenia analitycznego, również znaczenie syntetyzujące dla tych pól wiedzy, które dzisiaj z konieczności mieszczą się w innych, bardzo różnych dyscyplinach naukowych, bywa, że też w różnych dziedzinach

12 naukowych. Nowa dyscyplina ma szanse również stanowić podstawy do rozwoju kadry dla nowych kierunków studiów, takich jak zarządzanie i inżynieria produkcji, logistyka, inżynieria bezpieczeństwa. Obszary wiedzy związane z cyklem życia wyrobu Podstawowe dyscypliny naukowe Projektowanie konstrukcyjne wyrobu Mechanika Inżynieria materiałowa Budowa i eksploatacja maszyn Projektowanie procesów wytwarzania Budowa i eksploatacja maszyn Inżynieria produkcji Organizacja procesów produkcyjnych Inżynieria produkcji produkcją Inżynieria produkcji Eksploatacja Budowa i eksploatacja maszyn Rys. 3. Obszary wiedzy związane z cyklem życia produktu będące przedmiotem zainteresowania inżynierii produkcji Na obszarze Polski działa od 13 lat organizacja pozarządowa związana merytorycznie z inżynierią produkcji Polskie Towarzystwo Zarządzania Produkcją (PTZP), które posiada w 21 oddziałach, znajdujących się we wszystkich znaczących ośrodkach naukowych, około 450 członków. Towarzystwo jest organizatorem lub współorganizatorem między innymi takich cyklicznych konferencji krajowych, jak: Komputerowo Zintegrowane, Przedsiębiorstwem Teoria i Praktyka, Jakość, Innowacyjność i Transfer Technologii w Rozwoju Przedsiębiorstw oraz konferencji międzynarodowej Produkcją Teoria i Praktyka. Posiada również własną oficynę wydawniczą, która wydaje w ciągu roku kilka książek, tematycznie ściśle związanych z inżynierią produkcji, a także redaguje od 1998 roku czasopismo Przedsiębiorstwem (www.zp.ptzp.org.pl). PTZP organizuje ogólnopolskie konkursy na najlepsze prace dyplomowe na kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji, na najlepsze prace doktorskie tematycznie związane z inżynierią produkcji, a także funduje własne stypendia najlepszym studentom tego kierunku w Polsce

13 W kwietniu 2009 roku został utworzony Komitet Inżynierii Produkcji PAN, (załącznik 1) współpracujący z Wydziałem IV Nauk Technicznych Polskiej Akademii Nauk. Zakres działania Komitetu obejmuje badania i studia w zakresie modelowania systemów wytwarzania oraz zarządzania produkcją i przedsiębiorstwem, opracowywanie standardów i opiniowanie programów nauczania, opracowywanie ekspertyz i opinii naukowych oraz doradztwo w zakresie jakości, innowacyjności i transferu technologii, a także prowadzenie działalności wydawniczej upowszechniającej wiedzę o szeroko rozumianej problematyce współczesnej inżynierii produkcji. 4. Kształcenie kadr dla gospodarki w zakresie inżynierii produkcji za granicą i w kraju Kształcenie w zakresie inżynierii produkcji rozwija się na świecie bardzo dynamicznie. Widząc zapotrzebowanie na rynku pracy, uczelnie na wszystkich kontynentach wprowadziły kierunki studiów odpowiadające obszarom inżynierii produkcji. Praktycznie wszystkie techniczne uczelnie w Europie i Stanach Zjednoczonych prowadzą kierunki związane z krajowym kierunkiem zarządzanie i inżynieria produkcji. Z uwagi na znaczenie specjalizacji w tym zakresie, Berlińska Politechnika (Technische Universität Berlin) wdrożyła w 2008 roku program kształcenia wyższego nazwany: Global Production Engineering. Skierowany jest on do międzynarodowej grupy studentów, z zajęciami w języku angielskim, prowadzonymi przez międzynarodową kadrę profesorską. Także u naszych południowych sąsiadów w Czechach i na Słowacji, prowadzone są kierunki kształcenia: Priemyslene inņinierstwo a management oraz Priemyslove inņinierstvo, będące odpowiednikiem naszego kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji. i inżynieria produkcji, jako kierunek studiów, w ostatnich latach osiągnął znaczną popularność. W sieci Internetu znajduje się ponad 145 uniwersytetów z USA, Kanady i Japonii, prowadzących ten kierunek. Amerykański Urząd Statystyczny ma w swojej w 2005 r. ewidencji około 350 tys. inżynierów tej profesji, a przewiduje się, że do roku 2010 liczba ta wzrośnie o kilkanaście proc. W USA na ten kierunek studiów przyjmuje się rocznie około studentów, w Japonii 12000, Chinach 9000, w Europie Kolejne programy kształcenia w zakresie inżynierii produkcji powstają w Korei, Tajwanie, Izraelu, Singapurze, Hong-Kongu i innych krajach świata. Dzieje się tak, bowiem uniwersalny zakres wiadomości, jakie uzyskują absolwenci tych studiów na uczelniach, daje im szerokie możliwości zatrudnienia w warunkach dynamicznie rozwijającej się gospodarki światowej. Działania na rzecz powołania kierunku studiów związanego z inżynierią produkcji podjęto również w kraju. Od roku akademickiego 1998/1999 inżynierów na kierunku studiów zarządzanie i inżynieria produkcji kształci się również w Polsce 11 Na początku lat 90-tych utworzono pierwszą w kraju Katedrę Inżynierii Produkcji w Filii Politechniki Łódzkiej w Bielsku-Białej, zaś na Politechnice Warszawskiej utworzono pierwszy w kraju Wydział Inżynierii Produkcji. Aktualnie sześć wydziałów uczelni akademickich w Polsce ( trzy na politechnikach i 11 Standardy kształcenia. Kierunek zarządzanie i inżynieria produkcji. Studia pierwszego i drugiego stopnia. Warszawa

14 trzy na uczelniach rolniczych) ma w swojej nazwie słowa inżynieria produkcji, co oznacza, iż oprócz procesu dydaktycznego związanego z kierunkiem zarządzanie i inżynieria produkcji realizowane są także na tych wydziałach badania naukowe ukierunkowane na procesy produkcyjne. Na innych wydziałach, prowadzących również ten kierunek, funkcjonują katedry lub zakłady inżynierii produkcji, realizujące działalność naukowobadawczą, której efektem są liczne książki, artykuły i raporty. Niestety w kraju nie ma instytutu naukowego działającego poza strukturami uczelni, który prowadziłby takie badania. Wysoko kwalifikowane kadry, z obszaru inżynierii produkcji, są jedną z najbardziej poszukiwanych grup pracowników w zakładach przemysłowych XXI wieku. Specjaliści z zakresu Zarządzania i inżynierii produkcji opracowują koncepcję nowych produktów i technologii, implementują i wprowadzają innowacje, projektują procesy produkcyjne, realizują procesy przetwarzania i zarządzania kompleksowo zintegrowanymi systemami produkcji, zapewniają ciągłość i wysoką produktywność pracy, wpływają na terminowość wykonywanych zadań produkcyjnych, wysokość kosztów produkcji, jakość wykonywanych produktów i usług. Pracujący w przedsiębiorstwach fachowcy tej dziedziny wiedzy specjalizujący się w określonych gałęziach przemysłu (rys. 4) będą w całym cyklu produkcyjnym wyrobu lub usług odpowiedzialni za atmosferę pracy, będą analizować zasoby informacji, rozwiązywać zagadnienia z zakresu technologii produkcji, przepływów informacyjnych, materiałowych, finansowych, itd. Inżynieria produkcji jest interdyscyplinarną dziedziną wiedzy poszukującą sposobów rozwiązywania problemów produkcji Jest to dziedzina wiedzy, która łączy w jedną całość metody i techniki działań wpływające na poprawę produktywności, kultury technicznej załogi, której wiedza umożliwia spoić przedsiębiorstwo w jeden sprawnie funkcjonujący, harmonijny system produkcyjny, zdolny do wykonania zadań produkcyjnych, oraz rozwiązania problemów zapewniających utrzymanie konkurencyjności przedsiębiorstwa na rynku 12. Nadmienić należy, że i Inżynieria Produkcji (ZiIP) jest kierunkiem studiów cieszącym się znacznym zainteresowaniem młodzieży (o tym świadczy liczba kandydatów i studentów na ten kierunek). Również pracodawcy preferują kierunek ZiIP (w porównaniu do innych kierunków mających w nazwie słowo zarządzanie ). Wymagają bowiem, by absolwenci studiów oprócz znajomości zagadnień związanych z problemami zarządzania oraz problemami ekonomicznymi, posiadali również wiedzę techniczną. Programy studiów na kierunku kształcenia i inżynieria produkcji znajdują bardzo wyraźne powiązanie z obszarem badań naukowych inżynierii produkcji. Opracowane dla tego kierunku standardy obejmują wszystkie pola wiedzy związane z inżynierią produkcji. Orientacyjne treści zakresów programowych przedmiotów na tym kierunku przedstawia rys. 5. Na rysunku liniami krzywymi zaznaczono zakresy treści programów nauczania w przedmiotach związanych z kierunkami studiów inżynierii materiałowej, mechaniki i budowy maszyn oraz zarządzania i inżynierii produkcji. 12 [Gre M, Koń J, 1998], Gregor M., Końturiak J: Priemyselné inņinierstvo. Katedra Priemyslového Inņinierstva, Ņilina

15 Kierunek studiów ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI przemysł maszynowy (inżynieria produkcji maszyn i urządzeń) przemysł chemiczny (inżynieria produkcji w branży chemiczej) przemysł spożywczy (np. inżynieria produkcji żywności) przemysł budowlanny (np. inżynieria produkcji budowlanej) Rys. 4. Przykładowe gałęzie przemysłu związane z kierunkiem kształcenia na kierunku studiów zarządzanie i inżynieria produkcji Dyscyplina: Inżynieria materiałowa Dyscyplina: Mechanika, Budowa i eksploatacja maszyn Dyscyplina: Budowa i eksploatacja maszyn, INŻYNIERIA PRODUKCJI Dyscyplina: INŻYNIERIA PRODUKCJI Dyscyplina: Budowa i eksploatacja maszyn Rys. 5. Przykładowe udziały zakresów treści programów nauczania na wybranych kierunkach studiów (całkowita liczba godzin 100%) 5. Kształcenie kadr naukowych w zakresie inżynierii produkcji za granicą i w kraju Potrzeba wydzielenia inżynierii produkcji ze względu na proces kształcenia W 1998 roku Ministerstwo Edukacji Narodowej poszerzyło listę kierunków nauczania o nowy kierunek i Inżynieria Produkcji (ZiIP). W ciągu kilku zaledwie lat

16 kierunek ten został uruchomiony na wszystkich uczelniach technicznych (z jednym wyjątkiem) w kraju. W chwili obecnej pierwszy stopień kształcenia na kierunku ZiIP realizowany jest na 55 wydziałach 45 uczelni, w tym na 36 wydziałach uczelni akademickich, w 7 państwowych wyższych szkołach zawodowych oraz w 12 szkołach wyższych niepublicznych. Drugi stopień kształcenia został uruchomiony na 28 wydziałach uczelni akademickich, na 2 uczelniach niepublicznych, oraz 1 w PWSZ (załącznik 2). Większość uczelni wprowadziło na kierunku ZiIP specjalności, które funkcjonują pod 186 różnymi nazwami (załącznik 3). Analiza tych bardzo różnorodnych nazw pozwoliła jednak na identyfikację obszaru wiedzy definiującego pojęcie inżynieria produkcji. i inżynieria produkcji to obecnie najszybciej rozwijający się kierunek nauczania w Polsce, na którym studiuje (dane z 30 listopada 2009 roku) ogółem studentów, w tym na uczelniach publicznych zdecydowana większość, bo osób. Absolwenci ZiIP, w tym także absolwenci studiów niestacjonarnych, na których aktualnie studiuje studentów, mają w pełni zapewnioną pracę w krajowej gospodarce, głównie w przemyśle. Prowadzenie tego kierunku studiów w sposób oczywisty wiąże się z koniecznością kształcenia kadr i prowadzenia badań naukowych w obszarze inżynierii produkcji szeroko rozumianej. Dotychczas proces dydaktyczny na kierunku ZiIP realizują pracownicy naukowo-dydaktyczni reprezentujący wiele różnych dyscyplin naukowych w trzech dziedzinach: w naukach technicznych, ekonomicznych i rolniczych. Przed uczelniami akademickimi stoi poważne zadanie kształcenia na trzecim stopniu ZiIP. Problem polega na tym, że ZiIP jako kierunek inżynierski nie ma odpowiednika w dziedzinie nauk technicznych dyscypliny naukowej, w której absolwenci trzeciego stopnia mogliby się doktoryzować. Musieliby więc ukończyć trzeci stopień ZiIP z doktoratem jednej z dyscyplin nauk technicznych lub rolniczych, a nawet ekonomicznych. Jak widać, w chwili obecnej nie ma możliwości kształcenia kadry naukowej na potrzeby procesu dydaktycznego ZiIP, jednego z najpopularniejszych i najliczniejszych kierunków w kraju, którego absolwenci jako inżynierowie są rozchwytywani przez przedsiębiorstwa. Wydzielenie nowej dyscypliny naukowej inżynieria produkcji pozwoli, po 12 latach ształcenia na kierunku ZiIP, doprowadzić do stanu normalności w zakresie zaspokojenia własnych potrzeb kadrowych, zapewniając odpowiedni poziom nauczania na wszystkich stopniach kształcenia. W dotychczasowym systemie podziału nauki w Polsce na dziedziny, nauki techniczne są najwłaściwszym miejscem ulokowania dyscypliny inżynieria produkcji. Mimo wielu jej aspektów inżynieria produkcji sprowadza się głównie do zagadnień typowo inżynierskich. Zajmuje się zasadami projektowania wyrobów i procesów, organizacją i zarządzaniem tymi procesami, realizując etapy produkcji od momentu rozpoznania potrzeby do jej całkowitego zaspokojenia. Obejmując szeroko krąg zagadnień technologiczno-organizacyjnych znajduje swoje aplikacje w poszczególnych działach produkcji przemysłu lekkiego, ciężkiego, ale również w przemyśle rolno-spożywczym. Produkcja rolno-spożywcza (czasami traktowana rozłącznie jako produkcja rolnicza i produkcja spożywcza żywności), powiązana w pewnym stopniu z inżynierią rolniczą oraz technologią żywności i żywienia, jako dyscyplinami nauk rolniczych, ma silny związek z powstającą nową dyscypliną naukową, czego dowodem są realizowane prace naukowobadawcze na uczelniach o charakterze rolniczym (załącznik 4). Jest przykładem długiego łańcucha produkcyjnego, od planowania, aż po gotowy do spożycia produkt żywnościowy. W

17 2007 roku produkcja artykułów spożywczych w kraju stanowiła 18% produkcji przemysłu ogółem. Potrzeby żywnościowe wymuszają rozwój techniki i postęp w technologiach produkcji sektora rolno-spożywczego. Środowisko naukowe identyfikujące się z inżynierią produkcji, dostrzegając potrzebę integrującego wsparcia procesu dydaktycznego intensywnie rozwijającego się kierunku, postanowiło przygotować w wydawnictwie PWE cykl 20 podręczników akademickich o tytułach i treści zgodnej ze standardami nauczania dla pierwszego i drugiego stopnia. Udział w tym przedsięwzięciu bierze 62 nauczycieli akademickich, w tym 42 profesorów i doktorów habilitowanych. Kształcenie takie realizowane jest na uczelniach na świecie. Np. w Japonii na Aoyama Gakuin University w Tokio, Kanagawa University w Yokohamie, Kansai University w Osace; w Indonezji (Gadjah Mada University) 13,14 O stopnie doktora, doktora habilitowanego (uprawniającego do otrzymania stanowiska docenta) można ubiegać się na uczelniach Słowackich (np. na Wydziale Mechanicznym w Uniwersytecie w Żylinie) i czeskich (np. na Wydziale Mechanicznym Uniwersytetu Technicznego w Pilźnie). Potrzeba wydzielenia inżynierii produkcji ze względu na badania naukowe Wydzielenie dyscypliny inżynieria produkcji będzie miało pozytywne skutki dla rozwoju badań naukowych. Rozproszone obecnie środowisko naukowe, rozumiejące potrzebę patrzenia na problematykę produkcji w kompleksowy, inżynierski sposób, zostanie zintegrowane i skupione wokół nowej dyscypliny. Dyscyplina ta pozwoli na odpowiednie naukowe i organizacyjne ukształtowanie tego obszaru badań, co umożliwi starania środowiska naukowego o granty, które będą mogły być zakwalifikowane w jednostkach finansujących naukę w Polsce do inżynierii produkcji. Obecnie wnioski o projekty badawcze nie mogą być kierowane do komisji czy sekcji rozpatrujących granty z tego obszaru, gdyż takich nie ma i są kierowane do zbliżonej, najodpowiedniejszej ze względu na temat komisji czy sekcji, która rozpatruje je poza swoim głównym obszarem zadań. Sytuacja ta często zniechęca, szczególnie młodych badaczy, do składania wniosków o granty i przez to nie sprzyja rozwojowi badań naukowych związanych z inżynierią produkcji. Prowadzi to często do sztucznych zmian tematów oraz przedstawianych celów i zakresów badań. W środowisku decyzyjnym można spotkać się również z przekonaniem, że o postępie krajowej gospodarki w głównej mierze decydują innowacyjne produkty. Jest to nie zupełnie poprawne przekonanie, nawet najbardziej innowacyjny produkt nie będzie produkowany przez krajowe zakłady, jeżeli dane przedsiębiorstwo nie będzie go mogło efektywnie produkować. W kraju funkcjonuje wiele przedsiębiorstw o charakterze międzynarodowym. Zakłady te nie przywiązują wagi do krajowych innowacyjnych produktów, prowadzą innowacyjne badania w swoich własnych, zagranicznych centrach rozwojowych. Zagadnienia związane z zarządzaniem produkcją również rozwijają specjaliści, wywodzący się z takich centrów lub zakładów posiadających własny dorobek i doświadczenie. Prace rozwojowe w przedstawianych wyżej zagadnieniach również na zlecenie tych firm prowadzą ośrodki rozwoju mające siedziby poza granicami naszego kraju. Brak skoordynowanych badań z tego zakresu w kraju podtrzymuje dalej taki stan rzeczy. Problem ten winien być rozwiązany w kraju w sposób kompleksowy. W Polsce drastycznie brakuje kadry naukowej, szczególnie GADJAH MADA UNIVERSITY INDONEZJA,

18 młodych pracowników naukowych ze stopniem doktora i doktora habilitowanego. Nie ma kandydatów do zespołów badawczych, które powinny przygotowywać wnioski o europejskie projekty badawcze. Ten fakt jest jedną z przyczyn, dla których nauka polska jest płatnikiem netto w Unii Europejskiej i to w dużym stopniu, gdyż tylko około 50% kwoty włożonej otrzymywane jest z Unii poprzez finansowanie projektów badawczych. Wyodrębnienie nowej dyscypliny inżynieria produkcji i uruchomienie na wielu wydziałach trzeciego stopnia kształcenia na kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji spowoduje, że liczba wypromowanych doktorów znacznie wzrośnie, a przez to wzrośnie realna szansa na zmianę niekorzystnej od wielu już lat sytuacji. 6. Publikacje naukowe związane z inżynierią produkcji w kraju i na świecie Za granicą wiele ośrodków naukowych i uczelni prowadzi prace badawcze z zakresu inżynierii produkcji. Listę wybranych czasopism, w których publikowane są wyniki prac badawczych związane z inżynierią produkcji podano w załączniku 5. Wychodząc naprzeciw zapotrzebowaniu Komitet Inżynierii Produkcji PAN oraz Polskie Towarzystwo Zarządzania Produkcją utworzyły w 2010 roku kwartalnik Management and Production Engineering Review (www.review.univtech,eu), który zaprezentowany jest w załączniku 6. Również w Polsce ukazało się wiele prac z obszaru inżynierii produkcji. Publikacje te, za wyjątkiem kilku periodyków (między innymi w wydawanym już od 13 lat czasopiśmie Przedsiębiorstwem), są bardzo rozproszone po wielu wydawnictwach. Listę wybranych publikacji, których autorami są pracownicy naukowo-badawczy pracujący w krajowych ośrodkach naukowych i badawczych podano w załączniku Perspektywy rozwoju badań naukowych w zakresie inżynierii produkcji Rosnący asortyment oraz wariantowość wytwarzania, w ostatnich latach doprowadziły do poszukiwania możliwości zwiększenia elastyczności i do zwiększenia więzi kooperacyjnych produkcji. W latach siedemdziesiątych rozwój przedsiębiorstw był zorientowany na automatyzację produkcji, głównie na poprawę jakości i produktywności. W tym czasie, w przedsiębiorstwach pojawiły się zautomatyzowane systemy produkcyjne, obrabiarki z systemami sterowania typu CNC, zrobotyzowane gniazda przedmiotowe. W latach osiemdziesiątych zwiększono elastyczność produkcji przez automatyzację, wspomaganie komputerowe oraz integrację komputerową (CAD/CAM, CIM). W tych latach stało się powszechne zastosowanie zintegrowanych systemów komputerowych. Nastąpiła integracja baz danych, zastosowano systemy komputerowego wspomagania decyzji. Lata

19 dziewięćdziesiąte charakteryzują się orientacją firm na reorganizację i bardziej efektywne wykorzystanie ludzkiego potencjału. Globalizacja wiąże się ze wzmożoną konkurencją, która może zagrozić krajowym producentom, jeżeli nie będą dostatecznie szybko dostosowywać się do rynku, nie będą produkować tanio produktów o wysokiej jakości. Globalizacja może wywoływać inne niekorzystne zjawiska kolejne przeniesienia kapitału i produkcji do regionów i krajów, gdzie będą mniejsze koszty pracy i gdzie będą możliwości uzyskania większego zysku. Ze zjawiskiem globalizacji wiąże się zatem walka o pracę, o przyciągnięcie kapitału i inwestycji o poziom życia obywateli i produktywność społeczności, którą tworzą. Z zarysowanymi wyżej zagadnieniami wiążą się obszary prac badawczych, które winny być podejmowane przez inżynierię produkcji; są to: 1. innowacjami. Transfer technologii Tematyka działu będzie skoncentrowana na zagadnieniach związanych z tworzeniem i pomiarem procesów innowacji oraz zarządzaniem nimi. Obejmuje takie szczegółowe zagadnienia jak: metody i narzędzia tworzenia innowacyjnych rozwiązań, projektowanie i rozwój innowacji, (obejmujący także zarządzanie wiedzą w tym obszarze), analizę możliwości innowacyjnych przedsiębiorstwa oraz transfer technologii. 2. Wybrane zagadnienia inżynierii procesów Zakres tematyczny zagadnienia obejmuje procesy zarządzania przetwarzaniem materiałów na wyroby użytkowe; w tym między innymi wytwarzania elementów maszyn, przez formowanie kształtu, zmianę wymiarów, modyfikację powierzchni i spajanie. Są to zarówno procesy bezubytkowe: metalurgii proszków, odlewnicze, obróbki plastycznej, spawalnictwa, przetwórstwa tworzyw sztucznych, kształtowania warstwy wierzchniej i nanoszenia powłok, jak i obróbki wiórowej, ściernej i erozyjnej. Zagadnienie obejmuje również problemy zarządzania zasobami czasu pracy pracowników i środków produkcji, przepływem materiału i informacji. 3. Optymalizacja łańcuchów dostaw i logistyka Tematyka działu skupiona jest wokół optymalizacji przepływów materiałowych, informacyjnych i finansowych poprzez sieć organizacji, w celu wytworzenia i dostarczenia konsumentowi produktu lub usługi oraz zapewnienia rentowności i ciągłości procesów, poprzez koordynację działań i współpracę pomiędzy partnerami w sieci. 4. procesem kształtowania systemów produkcyjnych Tematyka działu obejmuje zagadnienia projektowania procesów wytwarzania, organizacji produkcji, zarządzania zasobami czasy pracy, optymalizacji kosztów produkcji, harmonogramowania zleceń produkcyjnych, zastosowania informatycznych systemów zarządzania w przedsiębiorstwie oraz zarządzanie projektami produkcyjnymi. 5. Komputerowo zintegrowane zarządzanie przepływem produkcji Tematyka działu związana jest z oprogramowaniem wspierającym planowanie przepływu produkcji. Oprogramowanie to wspomaga menedżera w podejmowaniu decyzji w rutynowych zadaniach alokacji zasobów, scharakteryzowanych przez zmienne precyzyjne i rozmyte, zasobów występujących w procesach transportu, składowania, magazynowania i wytwarzania, w systemach jednoczesnej wieloasortymentowej produkcji jednostkowej lub krótkoseryjnej. Współcześnie w kraju nie brak odpowiednich pakietów informatycznych służących do wspomagania

20 zarządzania przedsiębiorstwem. Jednak dostępne na rynku polskim oprogramowanie do zarządzania przedsiębiorstwem produkcyjnym preferuje firmy zajmujące się produkcją w warunkach seryjnej i masowej produkcji. W ofercie tej dominują zachodnie zintegrowane informatyczne systemy zarządzania, pracujące w różnych środowiskach, w oparciu o model MRP i rozszerzenia powyższego modelu. Liderzy rynku walczą o segment małych i średnich przedsiębiorstw w różny sposób i z różnym skutkiem. Jedni oferują własne rozwiązania w outsorsingu, inni w wersjach okrojonych dostosowanych do możliwości technicznych małych i średnich przedsiębiorstw. Nieliczni dochodzą do wniosku, że systemu klasy ERP nie da się dopasować do małych i średnich przedsiębiorstw i korzystają z rozwiązań firm trzecich. Analizując ilość wdrożeń oraz zakres wdrożenia w przedsiębiorstwach pracujących w układzie produkcji jednostkowej i małoseryjnej, należy uznać, że możliwości wdrożenia zintegrowanych systemów oferowanych na rynku powinny zostać poparte wnikliwą analizą. Wynika to zarówno z aspektów finansowych, jak i przede wszystkim ze słabości wykorzystywania w takich warunkach produkcyjnych w procesie decyzyjnym ciągle zmieniających się danych szczebla operatywnego. Tematyka skupia się na systemach technicznego przygotowania produkcji, zarządzania produkcją, zarządzania przedsiębiorstwem. Przedmiotem badań są technologie informatyczne stosowane w systemach produkcyjnych, systemy bazodanowe, strategie klient-serwer, przetwarzanie rozproszone. W badaniach poruszana jest również tematyka systemów informatycznych wspomagających zapewnienie jakości, zarządzanie projektem oraz zarządzanie zasobami ludzkimi. 6. jakością Tematyka działu obejmuje problematykę, filozofię i istotę zarządzania jakością, ukierunkowaną na doskonalenie funkcjonowania przedsiębiorstw. Prezentowane będą wyniki badań w zakresie znormalizowanych systemów zarządzania jakością, ze szczególnym uwzględnieniem barier i utrudnień w procesie wdrażania. Ponadto tematyka działu obejmuje sposoby pomiaru jakości w przedsiębiorstwach oraz stosowane metody i techniki doskonalenia zarządzania, a także bezpieczeństwo produktu i odpowiedzialność producentów za niebezpiecznie wadliwy produkt (product liability). W przetwórstwie rolno-spożywczym bezpieczeństwo żywności, zarządzanie jakością, to dzisiaj bardzo ważne zagadnienia dla tego sektora inżynierii produkcji. Mimo opracowanych systemów rozpoznawania i kontroli zagrożeń (HACCP 15, GAP 16, GMP 17 ), które mogą pojawić się w trakcie procesu produkcyjnego i przechowywania żywności, to ze względu na wprowadzanie nowych technologii (techniki genetyki i biotechnologii) potrzebne są systematyczne badania w tym zakresie. 7. Systemy wspomagania decyzji. wiedzą produkcyjną Tematyka działu obejmuje zastosowanie metod analizy decyzyjnej, modeli matematycznych oraz instrumentów sztucznej inteligencji (sieci neuronowych, algorytmów genetycznych, systemów ekspertowych, rozwiązań hybrydowych) do realizacji finansowych i operacyjnych celów zarządzania produkcją, poprzez łączenie 15 HACCP (ang. Hazard Analysis and Critical Control Points) - systemowa procedura postępowania mającego na celu identyfikację i oszacowanie skali zagrożeń bezpieczeństwa żywności, z punktu widzenia jej jakości zdrowotnej oraz ryzyka wystąpienia tych zagrożeń podczas przebiegu wszystkich etapów produkcji i dystrybucji oraz ograniczania tych zagrożeń (Wikipedia). 16 GAP (ang. Good Agricultural Practice) - dobra praktyka rolnicza, zbiór praktyk pozwalających wyprodukować bezpieczną żywność przy użyciu wszelkich dostępnych metod i środków. Na mocy zaleceń unijnych w Polsce została wprowadzona obowiązkowo dla rolników ubiegających się o wsparcie finansowe jako Zwykła Dobra Praktyka Rolnicza (Wikipedia). 17 GMP (ang. Good Manufacturing Practice) - dobra praktyka produkcyjna - działania, które muszą być podjęte, i warunki, które muszą być spełniane, aby produkcja żywności oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością odbywały się w sposób zapewniający bezpieczeństwo żywności, zgodnie z jej przeznaczeniem; ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia z dnia 25 sierpnia 2006 r. Dz. U. z 2006 r. Nr 171, poz (Wikipedia)

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej jeden z 13 wydziałów Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Od kilkunastu lat główną siedzibą Wydziału oraz Instytutu

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE CZŁOWIEK NAJLEPSZA INWESTYCJA PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE realizuje projekt WZMOCNIENIE POTENCJAŁU PWSZ W KONINIE DROGĄ DO WZROSTU LICZBY ABSOLWENTÓW KIERUNKU O KLUCZOWYM ZNACZENIU DLA GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Dr hab. inż. Jan Duda. Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji

Dr hab. inż. Jan Duda. Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Automatyzacja i Robotyzacja Procesów Produkcyjnych Dr hab. inż. Jan Duda Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Podstawowe pojęcia Automatyka Nauka o metodach i układach sterowania

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki

Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki Efekty dla programu : Kierunek: Zarządzanie i inżynieria produkcji Specjalności: Inżynieria produkcji surowcowej, Infrastruktura

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie procesami i logistyką w przedsiębiorstwie

Zarządzanie procesami i logistyką w przedsiębiorstwie Zarządzanie procesami i logistyką w przedsiębiorstwie Opis Projektowanie i ciągła optymalizacja przepływu produktu w łańcuchu dostaw oraz działań obsługowych i koniecznych zasobów, wymaga odwzorowania

Bardziej szczegółowo

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ) KIERUNEK ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Legnica 2011/2012 Kierunek: Zarządzanie i inżynieria produkcji, studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW. TRANSPORT studia stacjonarne i niestacjonarne

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW. TRANSPORT studia stacjonarne i niestacjonarne Załącznik do uchwały Nr 000-8/4/2012 Senatu PRad. z dnia 28.06.2012r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW TRANSPORT studia stacjonarne i niestacjonarne Nazwa wydziału: Wydział Transportu i Elektrotechniki

Bardziej szczegółowo

Lista pracowników naukowo - dydaktycznych i obszary tematyczne prac doktorskich na Wydziale Zarządzania Politechniki Warszawskiej 1

Lista pracowników naukowo - dydaktycznych i obszary tematyczne prac doktorskich na Wydziale Zarządzania Politechniki Warszawskiej 1 Lista pracowników naukowo - dydaktycznych i obszary tematyczne prac doktorskich na Wydziale Zarządzania Politechniki Warszawskiej 1 Lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 Dokt. Dokt.

Bardziej szczegółowo

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WYDZIAŁ INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA Kierunek studiów: INFORMATYKA Stopień studiów: STUDIA II STOPNIA Obszar Wiedzy/Kształcenia: OBSZAR NAUK TECHNICZNYCH Obszar nauki: DZIEDZINA NAUK TECHNICZNYCH Dyscyplina

Bardziej szczegółowo

Tytuł zawodowy: Technik mechanik podbudowa Zasadniczej Szkoły Zawodowej

Tytuł zawodowy: Technik mechanik podbudowa Zasadniczej Szkoły Zawodowej Tytuł zawodowy: Technik mechanik podbudowa Zasadniczej Szkoły Zawodowej Cykl kształcenia: 3 lata 6 semestrów Technik mechanik to zawód, którym zainteresowanie obejmuje niemal wszystkie działy gospodarki

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU GÓRNICTWA I GEOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ NA LATA 2012-2020

STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU GÓRNICTWA I GEOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ NA LATA 2012-2020 STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU GÓRNICTWA I GEOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ NA LATA 2012-2020 Gliwice, luty 2012 r. 1 Wprowadzenie Strategia Wydziału Górnictwa i Geologii Politechniki Śląskiej na lata 2012-2020

Bardziej szczegółowo

Mapowanie procesów logistycznych i zarządzanie procesami

Mapowanie procesów logistycznych i zarządzanie procesami Mapowanie procesów logistycznych i zarządzanie procesami Opis Odwzorowanie strategii przedsiębiorstwa w łańcuchu dostaw na niższe poziomy zarządzania operacyjnego, wymaga w praktyce odpowiedniej organizacji

Bardziej szczegółowo

Katedra Inżynierii Produkcji

Katedra Inżynierii Produkcji Katedra Inżynierii Produkcji Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Wiedza Zarządzanie Produkcja O kierunku studiów Zarządzanie i Inżynieria Produkcji to kierunek umożliwiaj liwiający studentom połą

Bardziej szczegółowo

Techniki CAx. dr inż. Michał Michna. Politechnika Gdańska

Techniki CAx. dr inż. Michał Michna. Politechnika Gdańska Techniki CAx dr inż. Michał Michna 1 Sterowanie CAP Planowanie PPC Sterowanie zleceniami Kosztorysowanie Projektowanie CAD/CAM CAD Klasyfikacja systemów Cax Y-CIM model Planowanie produkcji Konstruowanie

Bardziej szczegółowo

Uchwała obowiązuje od dnia podjęcia przez Senat. Traci moc Uchwała nr 144/06/2013 Senatu Uniwersytetu Rzeszowskiego z 27 czerwca 2013 r.

Uchwała obowiązuje od dnia podjęcia przez Senat. Traci moc Uchwała nr 144/06/2013 Senatu Uniwersytetu Rzeszowskiego z 27 czerwca 2013 r. Rektor Uniwersytetu Rzeszowskiego al. Rejtana 16c; 35-959 Rzeszów tel.: + 48 17 872 10 00 (centrala) + 48 17 872 10 10 fax: + 48 17 872 12 65 e-mail: rektorur@ur.edu.pl Uchwała nr 282/03/2014 Senatu Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

MISJA, WIZJA I STRATEGIA NA LATA 2012-2022

MISJA, WIZJA I STRATEGIA NA LATA 2012-2022 MISJA, WIZJA I STRATEGIA NA LATA 2012-2022 WYDZIAŁU ZARZĄDZANIA WYŻSZEJ SZKOŁY EKOLOGII I ZARZĄDZANIA W WARSZAWIE I. MISJA 1. Wydział Zarządzania WSEiZ w Warszawie kieruje ofertę kształcenia do osób, pragnących

Bardziej szczegółowo

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny www.maciejczak.pl Łańcuch logistyczny a łańcuch dostaw Łańcuch dostaw w odróżnieniu od łańcucha logistycznego dotyczy integracji

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych KIERUNEK FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ studia stacjonarne i niestacjonarne licencjackie (I stopnia)

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych KIERUNEK FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ studia stacjonarne i niestacjonarne licencjackie (I stopnia) Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych KIERUNEK FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ studia stacjonarne i niestacjonarne licencjackie (I stopnia) Specjalności: finanse przedsiębiorstw informatyka w finansach Ulotka

Bardziej szczegółowo

Wydziały Politechniki Poznańskiej

Wydziały Politechniki Poznańskiej Wydziały Politechniki Poznańskiej Wydział Architektury Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania Wydział Elektroniki i Telekomunikacji Wydział Elektryczny Wydział

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA TRANSPORTU i LOGISTYKI

INŻYNIERIA TRANSPORTU i LOGISTYKI PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA WCHODNIOEUROPEJSKA w Przemyślu KIERUNEK KSZTAŁCENIA INŻYNIERIA TRANSPORTU i LOGISTYKI studia pierwszego stopnia 4 letnie inżynierskie ( stacjonarne profil praktyczny ) Inżynieria

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

LOGISTYKA PRODUKCJI LOGISTYKA HANDLU I DYSTRYBUCJI

LOGISTYKA PRODUKCJI LOGISTYKA HANDLU I DYSTRYBUCJI Specjalności LOGISTYKA PRODUKCJI LOGISTYKA HANDLU I DYSTRYBUCJI na kierunku LOGISTYKA KATEDRA SYSTEMÓW LOGISTYCZNYCH Prezentujący: mgr inŝ. Roman Domański Poznań, 4 kwietnia 2011 Specjalność LOGISTYKA

Bardziej szczegółowo

1. Bezpieczeństwo i higiena pracy, 4. Informatyka w zarządzaniu przedsiębiorstwem, 2. Zarządzanie przedsiębiorstwem i ochrona środowiska,

1. Bezpieczeństwo i higiena pracy, 4. Informatyka w zarządzaniu przedsiębiorstwem, 2. Zarządzanie przedsiębiorstwem i ochrona środowiska, Na kierunku ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI oferujemy 4 specjalności: 1. Bezpieczeństwo i higiena pracy, 4. Informatyka w zarządzaniu przedsiębiorstwem, 2. Zarządzanie przedsiębiorstwem i ochrona środowiska,

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Pojęcie logistyki ,,Logistyka nie jest wszystkim, ale wszystko bez logistyki jest niczym

TEMAT: Pojęcie logistyki ,,Logistyka nie jest wszystkim, ale wszystko bez logistyki jest niczym TEMAT: Pojęcie logistyki,,logistyka nie jest wszystkim, ale wszystko bez logistyki jest niczym prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej SZYMONIK http://www.gen-prof.pl/ Łódź 2015 1. Geneza i pojęcie logistyki Geneza

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA ORAZ MACIERZE POKRYCIA KIERUNKU LOGISTYKA STUDIA LICENCJACKIE

EFEKTY KSZTAŁCENIA ORAZ MACIERZE POKRYCIA KIERUNKU LOGISTYKA STUDIA LICENCJACKIE EFEKTY KSZTAŁCENIA ORAZ MACIERZE POKRYCIA KIERUNKU LOGISTYKA STUDIA LICENCJACKIE ------------------------------------------------------------------------------------------------- WIEDZA W01 W02 W03 Ma

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI WYDZIAŁ MECHANICZNY

UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI WYDZIAŁ MECHANICZNY UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI WYDZIAŁ MECHANICZNY PAKIET INFORMACYJNY DLA KIERUNKU ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI STUDIA II STOPNIA OD ROKU AKADEMICKIEGO 2012 Europejski System Transferu Punktów W Y D

Bardziej szczegółowo

Sylwetki absolwenta kierunku Informatyka dla poszczególnych specjalności :

Sylwetki absolwenta kierunku Informatyka dla poszczególnych specjalności : INFORMATYKA Studia I stopnia Celem kształcenia na I stopniu studiów kierunku Informatyka jest odpowiednie przygotowanie absolwenta z zakresu ogólnych zagadnień informatyki. Absolwent powinien dobrze rozumieć

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016

PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016 PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016 data zatwierdzenia przez Radę Wydziału kod programu studiów pieczęć i podpis dziekana Wydział Matematyczno-Fizyczno-Techniczny

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ 13 maja 2011 Wydatki strukturalne akty prawne Ustawa o finansach publicznych z dn.

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauki o Żywności. Chcesz studiować w jednym z najpiękniejszych kampusów w Europie? www.uwm.edu.pl/wnz

Wydział Nauki o Żywności. Chcesz studiować w jednym z najpiękniejszych kampusów w Europie? www.uwm.edu.pl/wnz Wydział Nauki o Żywności Chcesz studiować w jednym z najpiękniejszych kampusów w Europie? www.uwm.edu.pl/wnz Wydział Nauki o Żywności Chcesz studiować na Wydziale z ponad 65 letnią tradycją, aktywnie współpracującym

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

PODYPLOMOWE STUDIA MENEDŻER INNOWACJI

PODYPLOMOWE STUDIA MENEDŻER INNOWACJI Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora zapraszają na PODYPLOMOWE STUDIA MENEDŻER INNOWACJI Warszawa, październik 2011 r. czerwiec 2012 r. PODYPLOMOWE STUDIA MENEDŻER INNOWACJI Studia prowadzone

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów broker innowacji w przemyśle spożywczym - po ukończeniu studiów pierwszego stopnia absolwent:

Efekty kształcenia dla kierunku studiów broker innowacji w przemyśle spożywczym - po ukończeniu studiów pierwszego stopnia absolwent: Załącznik 2 do Uchwały Nr 496 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 28 marca 2014 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla poziomów i profili kształcenia dla kierunków: biotechnologia, broker innowacji

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020

STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020 STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020 I. CELE STRATEGICZNE W ZAKRESIE NAUKI I WDROŻEŃ Cel strategiczny 1 - Opracowanie i realizacja

Bardziej szczegółowo

Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015

Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015 Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015 Profil jednostki, specjalizacja, obszary badawcze Niepubliczna szkoła wyższa o szerokim profilu biznesowym, posiadającą pełne uprawnienia akademickie. Założona w 1993

Bardziej szczegółowo

Od ERP do ERP czasu rzeczywistego

Od ERP do ERP czasu rzeczywistego Przemysław Polak Od ERP do ERP czasu rzeczywistego SYSTEMY INFORMATYCZNE WSPOMAGAJĄCE ZARZĄDZANIE PRODUKCJĄ Wrocław, 19 listopada 2009 r. Kierunki rozwoju systemów informatycznych zarządzania rozszerzenie

Bardziej szczegółowo

Sylabus przedmiotu/modułu. Język polski Kierunek studiów, dla którego przedmiot jest oferowany

Sylabus przedmiotu/modułu. Język polski Kierunek studiów, dla którego przedmiot jest oferowany Sylabus przedmiotu/modułu Nazwa przedmiotu/modułu kształcenia Nazwa w języku angielskim Język wykładowy Warsztaty logistyczne Logistics workshop Język polski Kierunek studiów, dla którego przedmiot jest

Bardziej szczegółowo

Kierownik Katedry: Prof. dr hab. inż. Tadeusz BURCZYŃSKI

Kierownik Katedry: Prof. dr hab. inż. Tadeusz BURCZYŃSKI Kierownik Katedry: Prof. dr hab. inż. Tadeusz BURCZYŃSKI Zakład Inteligentnych Systemów Obliczeniowych RMT4-3 Kierownik Zakładu: Prof. dr hab. inż. Tadeusz BURCZYŃSKI Zakład Metod Numerycznych w Termomechanice

Bardziej szczegółowo

WiComm dla innowacyjnego Pomorza

WiComm dla innowacyjnego Pomorza Centrum Doskonałości WiComm WiComm dla innowacyjnego Pomorza Michał Mrozowski wicomm@wicomm.pl Centrum Doskonałości WiComm Inżynieria Systemów Komunikacji Bezprzewodowej Politechnika Gdańska Ul. Narutowicza

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia objęte patronatem Doliny Lotniczej Czy chcesz poznać odpowiedzi na pytania: Co to jest inteligentna specjalizacja - IS (ang. smart

Bardziej szczegółowo

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców 2011 Anna Tarnawa Kierownik Sekcji Badań i Analiz Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców Warszawa, 22 listopada 2011 r. Działalność

Bardziej szczegółowo

METODY WSPOMAGANIA DECYZJI MENEDŻERSKICH

METODY WSPOMAGANIA DECYZJI MENEDŻERSKICH PREZENTACJA SEPCJALNOŚCI: METODY WSPOMAGANIA DECYZJI MENEDŻERSKICH WYDZIAŁ INFORMATYKI I KOMUNIKACJI KIERUNEK INFORMATYKA I EKONOMETRIA SEKRETARIAT KATEDRY BADAŃ OPERACYJNYCH Budynek D, pok. 621 e-mail

Bardziej szczegółowo

WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA W UCZELNIACH WYŻSZYCH I OŚRODKACH BADAWCZYCH

WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA W UCZELNIACH WYŻSZYCH I OŚRODKACH BADAWCZYCH WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA W UCZELNIACH WYŻSZYCH I OŚRODKACH BADAWCZYCH OFERTA DLA PRZEMYSŁU i nie tylko http://www.uz.zgora.pl Uniwersytet Zielonogórski Uniwersytet Zielonogórski został utworzony 1 września

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Metody Statystycznej Analizy Danych Społeczno-Ekonomicznych

Studia podyplomowe Metody Statystycznej Analizy Danych Społeczno-Ekonomicznych Studia podyplomowe Metody Statystycznej Analizy Danych Społeczno-Ekonomicznych Zwięzły opis Studia są odpowiedzią na zapotrzebowanie istniejące na rynku pracowników sektora administracyjnego na poszerzanie

Bardziej szczegółowo

Akademia KAIZEN OGÓLNIE

Akademia KAIZEN OGÓLNIE Akademia KAIZEN OGÓLNIE Cel studiów: Celem studiów podyplomowych Akademia KAIZEN jest przekazanie i poszerzenie wiedzy i podstawowych umiejętności wśród szerokiego kręgu osób, w tym średniej i wyŝszej

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. specjalności Zarządzanie Produkcją

Informacja nt. specjalności Zarządzanie Produkcją Informacja nt. specjalności Zarządzanie Produkcją Dlaczego wybór specjalizacji jest istotny dla studentów? Od wiedzy podstawowej do wiedzy utylitarnej. Kolejny etap dojrzewania mentalnego. Aby wybrać przyjazne

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Zarządzanie i Inżynieria Produkcji po ukończeniu studiów pierwszego stopnia

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Zarządzanie i Inżynieria Produkcji po ukończeniu studiów pierwszego stopnia Szczegółowe efekty kształcenia na kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji i ich odniesienie do efektów obszarowych nauk rolniczych, leśnych i weterynaryjnych, nauk technicznych oraz nauk społecznych.

Bardziej szczegółowo

WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów finanse należy do obszaru kształcenia

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Ciechanowie INFORMATYKA

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Ciechanowie INFORMATYKA Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Ciechanowie INFORMATYKA Zapotrzebowanie na informatyków rośnie szybciej niż liczba absolwentów IT jest jedną z najszybciej rozwijających się branż w Polsce. Perspektywy

Bardziej szczegółowo

kierunkową rozwoju informatyzacji Polski do roku 2013 oraz perspektywiczną prognozą transformacji społeczeństwa informacyjnego do roku 2020.

kierunkową rozwoju informatyzacji Polski do roku 2013 oraz perspektywiczną prognozą transformacji społeczeństwa informacyjnego do roku 2020. Z A T W I E R D Z A M P R E Z E S Polskiego Komitetu Normalizacyjnego /-/ dr inż. Tomasz SCHWEITZER Strategia informatyzacji Polskiego Komitetu Normalizacyjnego na lata 2009-2013 1. Wprowadzenie Informatyzacja

Bardziej szczegółowo

Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski

Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski Przedsiębiorstwo dzięki prawidłowo ukształtowanemu łańcuchowi dostaw może osiągnąć trwałą przewagę konkurencyjną na rynku. Dlatego

Bardziej szczegółowo

Wymagania stawiane pracom dyplomowym na Wydziale Elektroniki i Informatyki Politechniki Koszalińskiej

Wymagania stawiane pracom dyplomowym na Wydziale Elektroniki i Informatyki Politechniki Koszalińskiej Wymagania stawiane pracom dyplomowym na Wydziale Elektroniki i Informatyki Politechniki Koszalińskiej Uchwała Nr 356/96 Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego z 28 listopada 1996 r. dotycząca nadawania tytułów

Bardziej szczegółowo

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach TYTUŁ PREZENTACJI Podejście systemowe w zarządzaniu logistyką Zarządzanie łańcuchem dostaw w pionowo zintegrowanych

Bardziej szczegółowo

Mariusz Nowak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska

Mariusz Nowak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Inteligentne budynki (2) Źródła Loe E. C., Cost of Intelligent Buildings, Intelligent Buildings Conference, Watford, U. K., 1994 Nowak M., Zintegrowane systemy zarządzania inteligentnym budynkiem, Efektywność

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami logistyki

Zarządzanie kosztami logistyki Zarządzanie kosztami logistyki Opis Synchronizacja wymagań rynku z potencjałem przedsiębiorstwa wymaga racjonalnych decyzji, opartych na dobrze przygotowanych i przetworzonych informacjach. Zmieniające

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2015/16

PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2015/16 PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2015/16 data zatwierdzenia przez Radę Wydziału kod programu studiów pieczęć i podpis dziekana Wydział Matematyczno-Fizyczno-Techniczny Studia

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne?

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne? POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I EKONOMII Międzynarodowa Konferencja Naukowo-techniczna PROGRAMY, PROJEKTY, PROCESY zarządzanie, innowacje, najlepsze praktyki INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego

Bardziej szczegółowo

Prowadzący Andrzej Kurek

Prowadzący Andrzej Kurek Prowadzący Andrzej Kurek Centrala Rzeszów Oddziały Lublin, Katowice Zatrudnienie ponad 70 osób SprzedaŜ wdroŝenia oprogramowań firmy Comarch Dopasowania branŝowe Wiedza i doświadczenie Pełna obsługa: Analiza

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Specjalność międzynarodowe stosunki ekonomiczne skierowana jest do osób, które pragną aktywnie działać na rynkach międzynarodowych,

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie i inżynieria produkcji

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie i inżynieria produkcji Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie i inżynieria produkcji 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszarów kształcenia w zakresie: nauk społecznych i nauk technicznych.

Bardziej szczegółowo

Skuteczność => Efekty => Sukces

Skuteczność => Efekty => Sukces O HBC Współczesne otoczenie biznesowe jest wyjątkowo nieprzewidywalne. Stała w nim jest tylko nieustająca zmiana. Ciągłe doskonalenie się poprzez reorganizację procesów to podstawy współczesnego zarządzania.

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Program specjalności dla studentów studiów stacjonarnych I stopnia Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego UŁ nt. EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Opiekun specjalności: dr Artur Sajnóg Katedra

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Katedra Handlu Zagranicznego i Międzynarodowych Stosunków Ekonomicznych powstała w

Katedra Handlu Zagranicznego i Międzynarodowych Stosunków Ekonomicznych powstała w dr hab. prof. US Halina Nakonieczna-Kisiel, dr Jarosław Narękiewicz Katedra Handlu Zagranicznego i Międzynarodowych Stosunków Ekonomicznych Uniwersytet Szczeciński KIERUNKI BADAŃ I DZIAŁALNOŚCI DYDAKTYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

KZJiT. 2. dr hab. inż. Piotr Grudowski, prof. nadzw. PG

KZJiT. 2. dr hab. inż. Piotr Grudowski, prof. nadzw. PG Lista promotorów prac dyplomowych inżynierskich (aktualizacja 12.2013) Profile ISP- Inżynieria Systemów Produkcji IŚP Inżynieria Środowiska Pracy TIwZ Technologie Informatyczne w Zarządzaniu Lp. Promotor

Bardziej szczegółowo

Efektywny Controlling Personalny

Efektywny Controlling Personalny Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie: Efektywny Controlling Personalny praktyczne warsztaty Ekspert: Monika Kulikowska-Pawlak Trener z wieloletnim doświadczeniem

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia na kierunku studiów projektowanie mebli i ich odniesienie do efektów obszarowych oraz kompetencji inżynierskich

Efekty kształcenia na kierunku studiów projektowanie mebli i ich odniesienie do efektów obszarowych oraz kompetencji inżynierskich Załącznik nr 1 do uchwały nr 46/2013 Senatu UP Efekty kształcenia na kierunku studiów projektowanie mebli i ich odniesienie do efektów obszarowych oraz kompetencji inżynierskich Wydział prowadzący kierunek:

Bardziej szczegółowo

Oferta badawcza Politechniki Gdańskiej dla przedsiębiorstw. Wydział Zarządzania i Ekonomii

Oferta badawcza Politechniki Gdańskiej dla przedsiębiorstw. Wydział Zarządzania i Ekonomii KATEDRA NAUK EKONOMICZNYCH kierownik katedry: prof. dr hab. Franciszek Bławat, prof.zw.pg tel.: 058 347-18-85 e-mail: Franciszek.Blawat@zie.pg.gda.pl adres www: http://www2.zie.pg.gda.pl/kne/ Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Prowadzący. Doc. dr inż. Jakub Szymon SZPON. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

Prowadzący. Doc. dr inż. Jakub Szymon SZPON. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA studia podyplomowe dla czynnych zawodowo nauczycieli szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Zdzisław Cygan. Metody i modele zarządzania w warunkach społeczeństwa wiedzy

Zdzisław Cygan. Metody i modele zarządzania w warunkach społeczeństwa wiedzy Zdzisław Cygan Metody i modele zarządzania w warunkach społeczeństwa wiedzy OFICYNA WYDAWNICZA WARSZAWSKIEJ SZKO Y ZARZ DZANIA SZKO Y WY SZEJ Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp...9 Rozdział 1. System i jego

Bardziej szczegółowo

Park Naukowo-Technologiczny Uniwersytetu Zielonogórskiego Centrum Technologii Informatycznych

Park Naukowo-Technologiczny Uniwersytetu Zielonogórskiego Centrum Technologii Informatycznych Uniwersytetu Zielonogórskiego Centrum Technologii Informatycznych dr inż. Wojciech Zając Geneza Przykład wzorowej współpracy interdyscyplinarnej specjalistów z dziedzin: mechaniki, technologii, logistyki,

Bardziej szczegółowo

Planowanie logistyczne

Planowanie logistyczne Planowanie logistyczne Opis Szkolenie porusza wszelkie aspekty planowania w sferze logistyki. Podział zagadnień dotyczących planowania logistycznego w głównej części szkolenia na obszary dystrybucji, produkcji

Bardziej szczegółowo

Techniki CAx. dr inż. Michał Michna. Politechnika Gdańska

Techniki CAx. dr inż. Michał Michna. Politechnika Gdańska Techniki CAx dr inż. Michał Michna 1 Komputerowe techniki wspomagania projektowania 2 Techniki Cax - projektowanie Projektowanie złożona działalność inżynierska, w której przenikają się doświadczenie inżynierskie,

Bardziej szczegółowo

Opis zakładanych efektów kształcenia dla kierunków studiów

Opis zakładanych efektów kształcenia dla kierunków studiów Opis zakładanych efektów kształcenia dla kierunków studiów Kierunek studiów: LOGISTYKA Obszar kształcenia: obszar nauk technicznych i społecznych Dziedzina kształcenia: nauk technicznych i ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

E-logistyka Redakcja naukowa Waldemar Wieczerzycki

E-logistyka Redakcja naukowa Waldemar Wieczerzycki E-logistyka Redakcja naukowa Waldemar Wieczerzycki E-logistyka to szerokie zastosowanie najnowszych technologii informacyjnych do wspomagania zarządzania logistycznego przedsiębiorstwem (np. produkcją,

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Energetyka

Efekty kształcenia dla kierunku Energetyka Załącznik nr 5 do Uchwały Nr 673 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 6 marca 2015 roku w sprawie zmiany Uchwały Nr 187 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 26 marca 2013 roku zmieniającej Uchwałę Nr 916 Senatu UWM

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE DOTYCZĄCE REALIZACJI PRAC DYPLOMOWYCH W INSTYTUCIE ORGANIZACJI SYSTEMÓW PRODUKCYJNYCH NA KIERUNKU ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI

WYTYCZNE DOTYCZĄCE REALIZACJI PRAC DYPLOMOWYCH W INSTYTUCIE ORGANIZACJI SYSTEMÓW PRODUKCYJNYCH NA KIERUNKU ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI Wersja z dnia 1 kwietnia 2015 r. WYTYCZNE DOTYCZĄCE REALIZACJI PRAC DYPLOMOWYCH W INSTYTUCIE ORGANIZACJI SYSTEMÓW PRODUKCYJNYCH NA KIERUNKU ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI stanowiące uzupełnienie Zasad

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁY, KIERUNKI, POZIOMY, TRYBY STUDIOWANIA ORAZ SPECJALNOŚCI OFEROWANE NA STUDIACH NIESTACJONARNYCH

WYDZIAŁY, KIERUNKI, POZIOMY, TRYBY STUDIOWANIA ORAZ SPECJALNOŚCI OFEROWANE NA STUDIACH NIESTACJONARNYCH WYDZIAŁY, KIERUNKI, POZIOMY, TRYBY STUDIOWANIA ORAZ SPECJALNOŚCI OFEROWANE NA STUDIACH NIESTACJONARNYCH I. STUDIA PROWADZONE W WARSZAWIE Wydział ADMINISTRACJI I NAUK SPOŁECZNYCH Kierunek Administracja

Bardziej szczegółowo

Stacjonarne Wszystkie Katedra Informatyki Stosowanej Dr inż. Marcin Detka. Podstawowy Obowiązkowy Polski Semestr pierwszy. Semestr letni Brak Nie

Stacjonarne Wszystkie Katedra Informatyki Stosowanej Dr inż. Marcin Detka. Podstawowy Obowiązkowy Polski Semestr pierwszy. Semestr letni Brak Nie KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 202/203 Z-ZIP2-0452 Informatyczne Systemy Zarządzania Produkcją Manufacturing Management

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r.

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r. PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r. Cukiernik 751201 Celem kształcenia zawodowego jest przygotowanie uczących się do życia w warunkach współczesnego

Bardziej szczegółowo

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Uniwersytet Technologiczno Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy Wydział Mechaniczny Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Bogdan ŻÓŁTOWSKI W pracy przedstawiono proces

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW KIERUNEK EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI dla cyklu kształcenia od roku akademickiego 2014/2015

PROGRAM STUDIÓW KIERUNEK EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI dla cyklu kształcenia od roku akademickiego 2014/2015 Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie Wydział Ekonomiczny PROGRAM STUDIÓW KIERUNEK EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI dla cyklu kształcenia od roku akademickiego

Bardziej szczegółowo

Specjalność PROCESY I PROJEKTY LOGISTYCZNE. Prof. dr hab. Stanisław Nowosielski Katedra Zarządzania Procesami Gospodarczymi

Specjalność PROCESY I PROJEKTY LOGISTYCZNE. Prof. dr hab. Stanisław Nowosielski Katedra Zarządzania Procesami Gospodarczymi Specjalność PROCESY I PROJEKTY LOGISTYCZNE Prof. dr hab. Stanisław Nowosielski Katedra Zarządzania Procesami Gospodarczymi Procesy gospodarcze Projekty gospodarcze PiPL Logistyka Definicja procesu Proces

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Podstawy firmą Marketingowe aspekty jakością Podstawy prawa gospodarczego w SZJ Zarządzanie Jakością (TQM) Zarządzanie logistyczne w SZJ Wymagania norm ISO serii 9000 Dokumentacja w SZJ Metody i Techniki

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Logistyka Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 3 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Międzyorganizacyjne relacje logistyczne

Bardziej szczegółowo

Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem

Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem pod redakcją Adama Stabryły Kraków 2011 Książka jest rezultatem

Bardziej szczegółowo

Wydział Inżynierii Wytwarzania AGH w Mielcu

Wydział Inżynierii Wytwarzania AGH w Mielcu Wydział Inżynierii Wytwarzania AGH w Mielcu Dr hab. inż. Bolesław Karwat prof. nadzwyczajny Pełnomocnik Rektora AGH ds. Tworzenia Wydziału Inżynierii Wytwarzania Sekretarz Kolegium Dziekanów Wydziałów

Bardziej szczegółowo

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r.

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Innowacje i Inteligentny Rozwój Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 W perspektywie 2014-2020 wsparcie

Bardziej szczegółowo

Część I. Kryteria oceny programowej

Część I. Kryteria oceny programowej Część I Kryteria oceny programowej 1. Jednostka formułuje koncepcję rozwoju ocenianego kierunku. 1) Koncepcja kształcenia nawiązuje do misji Uczelni oraz odpowiada celom określonym w strategii jednostki,

Bardziej szczegółowo