Do najbardziej rozpowszechnionych metod dynamicznych należą:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Do najbardziej rozpowszechnionych metod dynamicznych należą:"

Transkrypt

1 Twardość metali 6.1. Wstęp Twardość jest jedną z cech mechanicznych materiału równie ważną z konstrukcyjnego i technologicznego punktu widzenia, jak wytrzymałość na rozciąganie, wydłużenie, przewężenie, udarność itp. Twardością ciała określamy miarę oporu, jaki ono stawia podczas wciskania weń wgłębnika. Jest wiele metod pomiaru twardości. Najbardziej ogólny podział to pomiary statyczne i dynamiczne twardości. Spośród metod statycznych najbardziej rozpowszechnione są: metoda Brinella, PN-91/H [4], metoda Rockvella, PN-91/H [5], metoda Vickersa, PN-91/H [6]. Do najbardziej rozpowszechnionych metod dynamicznych należą: metoda młotka Poldiego, metoda Shore a (metoda skleroskopowa), która polega na pomiarze wysokości odbicia od badanego materiału spadającej kulki stalowej o masie,66 g z wysokości 75 mm. Metoda ta głównie stosowana jest do pomiaru twardości gumy. 6.. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie metod badania twardości metali, nabycie umiejętności w określaniu twardości metodami statycznymi: Brinella, Rockvella i Vickersa Metoda Brinella Twardość określana według metody Brinella jest to stosunek siły F, działającej prostopadle do badanej powierzchni obciążającej kulkę stalową w określonym czasie do pola powierzchni bocznej odcisku S, jaki ta kulka pozostawiła w badanym materiale: HBS, HBW = 0,10 S F N mm (6.1) HBS oznaczenie twardości wg Brinella przy pomiarze kulką stalową, HBW oznaczenie twardości wg Brinella przy pomiarze kulką z węglików spiekanych.

2 Rys Schemat obciążenia kulki w metodzie Brinella HB = 0,10 D D F D d (6.) Średnice D kulek są znormalizowane i wynoszą: 10; 5;.5; ; 1 mm. Są one wykonane ze stali stopowej lub węglików spiekanych. Te ze stali stopowej są obrobione cieplnie do N twardości HV10 = 850 (twardość w skali Vickersa) i można nimi mierzyć twardość do mm 450 HBV. Kulki z węglików spiekanych stosuje się do pomiarów twardości od 450 HBW do 630 HBW. Średnica D kulki i siła obciążająca F spełniają równanie: F = 9,807 K D (6.3) Wartość parametru K musi być tak dobrana, aby średnica odcisku d była w zakresie (0,4 0,6) D. Parametr K przyjmuje wartości: 1; 1,5;,5; 5; 10; 15; 30 i zależy od rodzaju materiału. W tabeli 6.1 podano przykładowe wartości parametru K.

3 Czas działania siły obciążającej zależy od twardości. Kulkę należy obciążać równomiernie do zadanej siły w ciągu 8 s, licząc od chwili zetknięcia kulki z próbką, a czas działania maksymalnej siły powinien wynosić przy twardościach powyżej 100 HB.. od s. Przy mniejszych twardościach czas ten rośnie i tak przy twardości 10 HB.. powinien wynosić 180 s. Ponieważ w tej metodzie powstają duże odkształcenia materiału wokół odcisku, każdy nowy pomiar musi być wykonywany poza strefą materiału zniekształconego poprzednimi odciskami. Przy twardościach powyżej 350HB.. odległość między środkami dwóch sąsiednich odcisków powinna być większa od 4d, odległość zaś między środkiem odcisku a krawędzią badanego przedmiotu powinna być większa od,5d. Jeżeli twardość badanego przedmiotu jest mniejsza od 350 HB należy tę odległość odpowiednio zwiększyć do 6d i 3d. Grubość próbki musi być co najmniej równa 8-krotnej głębokości odcisku. Głębokość odcisku można policzyć ze wzoru: h = 0,10 F [mm] (6.4) D HB.. gdzie: F jest siłą obciążającą kulkę, D jej średnicą, HB.. jest twardością w jednostkach Brinella. Powierzchnia badanej próbki w miejscu przeprowadzanego pomiaru powinna być gładka i czysta. Należy jednak unikać nagrzania albo zgniotu podczas przygotowywania próbek. Jedynie dopuszcza się ślady obróbki mechanicznej. Średnicę odcisku należy mierzyć w dwóch wzajemnie do siebie prostopadłych kierunkach i przyjąć do obliczeń wartość średnią. Dokładność pomiaru twardości zależy od dokładności pomiaru średnicy odcisku. W nowoczesnych twardościomierzach Brinella układ pomiarowy średnicy odcisku stanowi jego integralną część i pozwala na pomiar z dokładnością 0,001 mm. W aparatach starszego typu, do pomiaru średnicy odcisku służy specjalna lupa z żaróweczką, za pomocą której możemy zmierzyć średnicę odcisku z dokładnością 0,05 mm. Na podstawie badań doświadczalnych stwierdzono, że między twardością w jednostkach Brinella a wytrzymałością doraźną na rozciąganie R m zachodzi związek: dla stali o twardości 15 < HBV < 175 R m 3,4 HB, dla stali o twardości HB.. > 175 R m 3,6 HB.., dla aluminium R m,6 HBV, dla brązu i mosiądzu wyżarzonego R m 5,5 HBV, dla brązu i mosiądzu walcowanego R m 4,0 HBV. Zaletą metody Brinella jest możliwość pomiaru twardości materiału niejednorodnego przy jednej skali twardości. Wadami są: kłopotliwy pomiar średnicy, nie nadaje się do pomiarów twardości małych przedmiotów i warstw utwardzonych, ograniczenie do twardości 630 HB Metoda Rockwella Warunki przeprowadzania pomiarów twardości metodą Rockwella określa PN-91/H [5]. Badania twardości tą metodą polegają na dwustopniowym wciskaniu w badaną próbkę stożka diamentowego (skale A, C i D) lub kulki stalowej (skale B, E, F, G, H i K). Schemat przebiegu pomiaru twardości metodą Rockwella przedstawiony jest na rys.6.. Dwustopniowe wciskanie zwiększa dokładność pomiaru twardości. Obciążenie wstępne F 0 = 98,07 N powoduje przebicie przez wgłębnik obszaru chropowatości i niejednorodności warstwy wierzchniej badanej próbki. Wgłębnik przemieszcza się na głębokości h 0, co jest poziomem odniesienia.

4 K = 0, mm h1 ho hs h1 hs h h K HR F o F o + F g F g 100 ho HR = 100 h 0 Rys. 6.. Schemat pomiaru twardości metodą Rockwella Następnie dodaje się obciążenie główne F g odpowiednio do skali: skala A, F, H 490 N, skala C, G, K 1373 N, skala B, D, E 88,6 N. Wgłębnik wciskany siłą wypadkową F = F 0 + F g przemieszcza się na głębokość h 1 licząc od poziomu odniesienia. Po upływie 5 sekund zdejmuje się obciążenie główne F g. Wgłębnik cofa się o wartość h s, która przedstawia odkształcenie sprężyste. Wartość h stanowi podstawę do określania twardości wg Rockwella. Jeśli h = 0, to materiał badany jest idealnie sprężysty, jeśli h = h 1, to materiał jest idealnie plastyczny. Miarą twardości jest różnica pomiędzy umowną wielkością K a wartością h wyrażoną w jednostkach odkształcenia trwałego równego 0,00 mm. Wartość K dla stożka wynosi 100, a dla kulki stalowej 130. Twardości w skali Rockwella można więc określić umownym wzorem: HRA, HRC, HRD = 100 h 0,00 HRB, HRE, HRF, HRG, HRH, HRK = 130 przy pomiarach stożkiem diamentowym, h przy pomiarach 0,00kulką stalową. Do pomiarów twardości używa się trzech rodzajów wgłębników: 1) stożka diamentowego o kącie rozwarcia 10 z wierzchołkiem zaokrąglonym promieniem 0, mm, pomiaru twardości wg skal A, C, D, ) hartowanej kulki stalowej o średnicy 1,588 mm do pomiaru twardości wg skal B, F, G, 3) hartowanej kulki stalowej o średnicy 3,175 mm do pomiaru twardości wg skal E, H, K. Wybór wgłębnika zależy od twardości badanego materiału. Najczęściej używa się jako wgłębników: stożka diamentowego (skala C, siły nacisku F o = 98,07 N, F g = 1373 N), kulki stalowej o średnicy 1,588 mm (skala B, siły nacisku F o = 98,07 N, F g = 88,6 N).

5 Stożek diamentowy stosuje się przy badaniu twardości materiałów bardzo twardych i twardych (0 67 HRC to jest powyżej 40 HB..). Kulkę stalową stosuje się przy badaniu twardości materiałów miękkich i średniotwardych ( HRB to jest poniżej 40 HB..). Odległość środków odcisków od siebie nie może być mniejsza od 4-krotnej średnicy odcisku, natomiast odległość między środkiem odcisku a krawędzią próbki powinna odpowiadać co najmniej dwu i półkrotnej średnicy. Grubość natomiast w miejscu badania zależna jest od twardości badanej próbki. Zalety metody Rockwella: możliwość wykonywania pomiarów twardości materiałów miękkich (wgłębnikiem jest wtedy kulka stalowa) i twardych (wgłębnikiem jest wtedy stożek diamentowy), twardościomierze Rockwella wyposażone są w czujniki zegarowe o takiej skali, że odczytuje się bezpośrednio twardość, co pozwala na szybkie wykonanie pomiaru. Wady: duża ilość skal umownych, ich nierównomierność w stosunku do innych metod (940 HV30 odpowiada 68 HRC, 310 HV30 odpowiada już 31 HRC).

6 6.5. Metoda Vickersa Próba twardości metodą Vickersa objęta jest normą PN-91/H [6] i jest ona udoskonaleniem metody Brinella. Polega na wciskaniu wgłębnika odpowiednią siłą w badaną próbkę materiału przez określony czas. Wgłębnikiem jest regularny czworokątny ostrosłup diamentowy, którego kąt rozwarcia między przeciwległymi ściankami wynosi 136º. Tak dobrany kąt daje możliwość porównania wyników metody Vickersa i metody Brinella w d zakresie do 50 HBV przy 0, 375. Powyżej 50 HBV twardość w skali Vickersa jest D większa. Twardość według tej metody określamy podobnie jak w metodzie Brinella, obliczając stosunek siły wciskającej F wgłębnik do pola powierzchni bocznej odcisku S: HV = 0,10 S F N mm gdzie: F siła wciskająca [N], S pole powierzchni bocznej odcisku [mm²]. (6.5) Rys.6.3. Schemat obciążeń wgłębnika w metodzie Vickersa; H głębokość zagłębienia pod obciążeniem siłą F, h s odkształcenia sprężyste zanikające po zdjęciu siły F, h głębokość odkształceń trwałych Rys Schemat pomiaru przekątnych d 1 i d odcisku

7 Pole powierzchni bocznej obliczamy ze wzoru: d d S = (6.6) 136 1,8544 sin gdzie: d średnia długość przekątnych odcisku: Ostatecznie: d = d 1 d. (6.7) HV = 0,1891 d F. (6.8) Oznaczenie jednostek twardości Vickersa HV uzupełnia się liczbami, określającymi umownie wielkość siły obciążającej wgłębnik i czas działania całkowitej siły, jeśli jest inny niż standardowy, np.: 640 HV1 twardość Vickersa 640 zmierzona przy obciążeniu siłą 9,807 N, w czasie działania obciążenia s; 640 HV30 twardość Vickersa 640 zmierzona przy obciążeniu siłą 94, N, w czasie działania obciążenia s; 640 HV 30 0 twardość Vickersa 640 zmierzona przy obciążeniu siłą 94, N, w czasie działania obciążenia 0s. Siły nacisku F są znormalizowane i wynoszą: 1,96;,943; 4,905; 9,81; 19,6; 4,55; 9,43; 49,05; 98,1; 196,; 94,3; 490,5; 981[N]. Wartość nacisku zależy od twardości i grubości próbki. Zalecaną wartością siły nacisku F jest 94, N. Wgłębnik należy obciążać równomiernie przez sek do osiągnięcia zadanej siły nacisku, a czas działania całkowitej siły nacisku powinien wynosić również sek. Powierzchnie, na których wykonywany ma być pomiar muszą być czyste, gładkie i płaskie. Przy wygładzaniu należy unikać zmian twardości na powierzchni przez nagrzanie lub zgniot. Dopuszcza się ślady obróbki mechanicznej. Przy wykonywaniu kilku pomiarów na tej samej próbce należy zachować odległość między poszczególnymi odciskami tak, aby mieć pewność, że nie dokonano pomiaru w obszarze zniekształconym poprzednim pomiarem. Minimalna odległość od środka odcisku do krawędzi próbki nie powinna być mniejsza od,5 średniej przekątnej odcisku. Odległość między środkami sąsiednich odcisków nie powinna być mniejsza od trzech średnich przekątnych. Grubość próbki powinna wynosić co najmniej 1,5 średniej przekątnej odcisku. Optyczny układ pomiarowy stanowi integralną część twardościomierza. Na matówce w powiększeniu widoczny jest ślad odcisku a ruchome skale wraz ze śrubą mikrometryczną pozwalają na pomiar odcisków, z dokładnością do 0,001 mm. Zalety metody Vickersa: duża dokładność pomiarów twardości niezależnie od obciążenia, jedna skala twardości, umożliwia pomiary materiałów miękkich średniotwardych i twardych, wyniki porównywalne są do twardości 50 HB.. z wynikami metody Brinella. Wady: konieczność starannego przygotowania powierzchni do pomiaru, nie nadaje się do pomiarów twardości materiałów niejednorodnych z uwagi na bardzo małe odciski Opracowanie wyników badań Sprawozdanie z ćwiczenia powinno zawierać: cel ćwiczenia oraz pojęcie twardości,

8 obliczenia twardości badanych próbek według Rockwella, Brinella i Vickersa, protokół pomiarów, tabela protokółu znajduje się na monitorze komputera pod nazwą: twardość.xls.

9 Protokół pomiarów: twardości metali 1. Pomiar twardości metodą Brinella twardościomierz: Średnica Obciążenie Czas Lp. Materiał kulki obciążenia Średnice odcisków D F t d 1 d d śred HB.. [mm] [N] sek [mm] Twardość. Pomiar twardości metodą Vickersa twardościomierz: Obciążenie Czas Lp. Materiał obciążenia Przekątne odcisków F t d 1 d d śred HV [N] sek [mm] Twardość 3. Pomiar twardości metodą Rockwella twardościomierz: Lp. Materiał Obciążenie F Rodzaj wgłębnika [N] Twardość HRC HRB

10

Ćwiczenie 5 POMIARY TWARDOŚCI. 1. Cel ćwiczenia. 2. Wprowadzenie

Ćwiczenie 5 POMIARY TWARDOŚCI. 1. Cel ćwiczenia. 2. Wprowadzenie Ćwiczenie 5 POMIARY TWARDOŚCI 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zaznajomienie studentów ze metodami pomiarów twardości metali, zakresem ich stosowania, zasadami i warunkami wykonywania pomiarów oraz

Bardziej szczegółowo

Pomiar twardości. gdzie: HB - twardość wg Brinella, F - siła obciążająca, S cz - pole powierzchni czaszy.

Pomiar twardości. gdzie: HB - twardość wg Brinella, F - siła obciążająca, S cz - pole powierzchni czaszy. Pomiar twardości 1. Wprowadzenie Badanie twardości polega na wciskaniu wgłębnika w badany materiał poza granicę sprężystości, do spowodowania odkształceń trwałych. Wobec czego twardość można określić jako

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 9. Zakład Budownictwa Ogólnego. Stal - pomiar twardości metali metodą Brinella

ĆWICZENIE NR 9. Zakład Budownictwa Ogólnego. Stal - pomiar twardości metali metodą Brinella Zakład Budownictwa Ogólnego ĆWICZENIE NR 9 Stal - pomiar twardości metali metodą Brinella Instrukcja z laboratorium: Budownictwo ogólne i materiałoznawstwo Instrukcja do ćwiczenia nr 9 Strona 9.1. Pomiar

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH POMIARY TWARDOŚCI Instrukcja przeznaczona jest dla studentów następujących kierunków: 1.

Bardziej szczegółowo

Badanie twardości metali

Badanie twardości metali Badanie twardości metali Metoda Rockwella (HR) Metoda Brinnella (HB) Metoda Vickersa (HV) Metoda Shore a Metoda Charpy'ego 2013-10-20 1 Twardość to odporność materiału na odkształcenia trwałe, występujące

Bardziej szczegółowo

Pomiary twardości i mikrotwardości

Pomiary twardości i mikrotwardości Pomiary twardości i mikrotwardości 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie z metodami badania twardości metali oraz nabycie umiejętności w określaniu twardości metodami Brinella, Rockwella i Vickersa.

Bardziej szczegółowo

Pomiary twardości metali

Pomiary twardości metali Pomiary twardości metali Opracował : dr inż. Konrad Konowalski *) *) Opracowano na podstawie skryptu [1] Szczecin 005 r. 1. Wprowadzenie Twardość jest miarą odporności materiału (ciała stałego) przeciw

Bardziej szczegółowo

Płytki do kalibracji twardości

Płytki do kalibracji twardości Płytki do kalibracji twardości Współczesne normy dotyczące twardości zalecają, w uzupełnieniu do corocznych kalibracji i wzorcowań, codzienne sprawdzanie twardościomierzy. Dla celów dokumentowania, obliczeń

Bardziej szczegółowo

METODY STATYCZNE Metody pomiaru twardości.

METODY STATYCZNE Metody pomiaru twardości. METODY STATYCZNE Metody pomiau twadości. Opacował: XXXXXXXX studia inŝynieskie zaoczne wydział mechaniczny semest V Gdańsk 00. Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodami pomiaów twadości,

Bardziej szczegółowo

BADANIA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNYCH

BADANIA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNYCH BADANIA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNYCH Wykaz urządzeń służących do wykonania ćwiczenia 1. Maszyna wytrzymałościowa do 10 ton (100 kn). Twardościomierz Rockwella (HRC, HRB) 3. Twardościomierz Brinella - szt.

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Wytrzymałości Materiałów. Pomiary twardości metali

Laboratorium Wytrzymałości Materiałów. Pomiary twardości metali KATEDRA MECHANIKI I PODSTAW KONSTRUKCJI MASZYN Wydział Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki Laboratorium Wytrzymałości Materiałów Pomiary twardości metali Opracował : dr inż. Konrad Konowalski *) Szczecin

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 18 BADANIA TWARDOŚCI MATERIAŁÓW *

Ćwiczenie 18 BADANIA TWARDOŚCI MATERIAŁÓW * Ćwiczenie 18 1. CEL ĆWICZENIA BADANIA TWARDOŚCI MATERIAŁÓW * Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodami pomiaru twardości i mikrotwardości oraz zasadami ich przeprowadzania. 2. WIADOMOŚCI PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

Pomiar twardości metali

Pomiar twardości metali Pomiar twardości metali Laboratorium Wytrzymałości Materiałów 2010 PW -Płock Twardośd jest miarą oporu, jaki wykazuje ciało przeciw lokalnym odkształceniom trwałym, powstałym na powierzchni badanego materiału

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 2.2. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Opracowali: dr inż. Sławomir Szewczyk mgr inż. Aleksander Łepecki

ĆWICZENIE Nr 2.2. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Opracowali: dr inż. Sławomir Szewczyk mgr inż. Aleksander Łepecki Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 2.2 Opracowali: dr inż.

Bardziej szczegółowo

www.tremolo.elektroda.net dział laboratoria

www.tremolo.elektroda.net dział laboratoria Robert Gabor Więcej na: www.tremolo.prv.pl, www.tremolo.elektroda.net dział laboratoria CZĘŚĆ TEORETYCZNA ETYCZNA Metody Badania materiałów ćw. 3 Poniedziałek godzina 14:00 Twardość to zdolność materiału

Bardziej szczegółowo

1. BADANIE SPIEKÓW 1.1. Oznaczanie gęstości i porowatości spieków

1. BADANIE SPIEKÓW 1.1. Oznaczanie gęstości i porowatości spieków 1. BADANIE SPIEKÓW 1.1. Oznaczanie gęstości i porowatości spieków Gęstością teoretyczną spieku jest stosunek jego masy do jego objętości rzeczywistej, to jest objętości całkowitej pomniejszonej o objętość

Bardziej szczegółowo

BADANIA WŁASNOŚCI MECHANICZNYCH MATERIAŁÓW KONSTRUKCYJNYCH 1. Próba rozciągania metali w temperaturze otoczenia (zg. z PN-EN :2002)

BADANIA WŁASNOŚCI MECHANICZNYCH MATERIAŁÓW KONSTRUKCYJNYCH 1. Próba rozciągania metali w temperaturze otoczenia (zg. z PN-EN :2002) Nazwisko i imię... Akademia Górniczo-Hutnicza Nazwisko i imię... Laboratorium z Wytrzymałości Materiałów Wydział... Katedra Wytrzymałości Materiałów Rok... Grupa... i Konstrukcji Data ćwiczenia... Ocena...

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Zakład Metaloznawstwa i Odlewnictwa

Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Zakład Metaloznawstwa i Odlewnictwa Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Zakład Metaloznawstwa i Odlewnictwa Przedmiot: Inżynieria Powierzchni / Powłoki Ochronne / Powłoki Metaliczne i Kompozytowe

Bardziej szczegółowo

Nauka o materiałach III

Nauka o materiałach III Pomiar twardości metali metodami: Brinella, Rockwella i Vickersa Nr ćwiczenia: 1 Zapoznanie się z zasadami pomiaru, budową i obsługą twardościomierzy: Brinella, Rockwella i Vickersa. Twardościomierz Brinella

Bardziej szczegółowo

BADANIA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNYCH MATERIAŁÓW. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

BADANIA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNYCH MATERIAŁÓW. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego BADANIA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNYCH MATERIAŁÓW Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Właściwości Fizyczne (gęstość, ciepło właściwe, rozszerzalność

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POMIARÓW PARAMETRÓW KONSTRUKCYJNYCH, MATERIAŁOWYCH KOMBAJNOWYCH NOŻY STYCZNO-OBROTOWYCH

PROCEDURY POMIARÓW PARAMETRÓW KONSTRUKCYJNYCH, MATERIAŁOWYCH KOMBAJNOWYCH NOŻY STYCZNO-OBROTOWYCH Postępowanie nr 56/A/DZZ/5 PROCEDURY POMIARÓW PARAMETRÓW KONSTRUKCYJNYCH, MATERIAŁOWYCH KOMBAJNOWYCH NOŻY STYCZNO-OBROTOWYCH Część : Procedura pomiaru parametrów konstrukcyjnych noży styczno-obrotowych

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Zwykła próba rozciągania stali Numer ćwiczenia: 1 Laboratorium z przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POMIARÓW PARAMETRÓW KONSTRUKCYJNYCH, MATERIAŁOWYCH I SZYBKOŚCI ZUśYCIA KOMBAJNOWYCH NOśY STYCZNO-OBROTOWYCH

PROCEDURY POMIARÓW PARAMETRÓW KONSTRUKCYJNYCH, MATERIAŁOWYCH I SZYBKOŚCI ZUśYCIA KOMBAJNOWYCH NOśY STYCZNO-OBROTOWYCH PROCEDURY POMIARÓW PARAMETRÓW KONSTRUKCYJNYCH, MATERIAŁOWYCH I SZYBKOŚCI ZUśYCIA KOMBAJNOWYCH NOśY STYCZNO-OBROTOWYCH Część : Procedura pomiaru parametrów konstrukcyjnych noŝy styczno-obrotowych oraz karta

Bardziej szczegółowo

Właściwości mechaniczne

Właściwości mechaniczne Właściwości mechaniczne materiałów budowlanych Właściwości mechaniczne 1. Wytrzymałość na ściskanie 2. Wytrzymałość na rozciąganie 3. Wytrzymałość na zginanie 4. Podatność na rozmiękanie 5. Sprężystość

Bardziej szczegółowo

Temat 2 (2 godziny) : Próba statyczna ściskania metali

Temat 2 (2 godziny) : Próba statyczna ściskania metali Temat 2 (2 godziny) : Próba statyczna ściskania metali 2.1. Wstęp Próba statyczna ściskania jest podstawowym sposobem badania materiałów kruchych takich jak żeliwo czy beton, które mają znacznie lepsze

Bardziej szczegółowo

Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali

Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali 1.1. Wstęp Próba statyczna rozciągania jest podstawowym rodzajem badania metali, mających zastosowanie w technice i pozwala na określenie własności

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Ścisła próba rozciągania stali Numer ćwiczenia: 2 Laboratorium z przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 2.1. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Opracowali: dr inż. Sławomir Szewczyk mgr inż. Aleksander Łepecki

ĆWICZENIE Nr 2.1. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Opracowali: dr inż. Sławomir Szewczyk mgr inż. Aleksander Łepecki Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 2.1 Opracowali: dr inż.

Bardziej szczegółowo

STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA

STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA Mechanika i wytrzymałość materiałów - instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego: STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA oprac. dr inż. Jarosław Filipiak Cel ćwiczenia 1. Zapoznanie się ze sposobem przeprowadzania statycznej

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Wytrzymałości Materiałów

Laboratorium Wytrzymałości Materiałów Katedra Wytrzymałości Materiałów Instytut Mechaniki Budowli Wydział Inżynierii Lądowej Politechnika Krakowska Laboratorium Wytrzymałości Materiałów Praca zbiorowa pod redakcją S. Piechnika Skrypt dla studentów

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13, Data wydania: 22 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 193

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 193 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 193 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 15, Data wydania: 8 października 2015 r. AB 193 Kod identyfikacji

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 2.3. Laboratorium InŜynierii Materiałowej. Opracowali: dr inŝ. Sławomir Szewczyk mgr inŝ. Aleksander Łepecki

ĆWICZENIE Nr 2.3. Laboratorium InŜynierii Materiałowej. Opracowali: dr inŝ. Sławomir Szewczyk mgr inŝ. Aleksander Łepecki Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inŝ. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INśYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium InŜynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 2.3 Opracowali:

Bardziej szczegółowo

PORÓWNAWCZA MIARA DYNAMICZNEJ TWARDOŚ CI METALI

PORÓWNAWCZA MIARA DYNAMICZNEJ TWARDOŚ CI METALI ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK XLVIII NR 3 (170) 007 Janusz Kolenda Lesł aw Kyzioł Akademia Marynarki Wojennej PORÓWNAWCZA MIARA DYNAMICZNEJ TWARDOŚ CI METALI STRESZCZENIE Artykuł dotyczy

Bardziej szczegółowo

Metody badań materiałów konstrukcyjnych

Metody badań materiałów konstrukcyjnych Wyznaczanie stałych materiałowych Nr ćwiczenia: 1 Wyznaczyć stałe materiałowe dla zadanych materiałów. Maszyna wytrzymałościowa INSTRON 3367. Stanowisko do badania wytrzymałości na skręcanie. Skalibrować

Bardziej szczegółowo

NOWOŚCI Twardościomierze Rockwell / Super Rockwell / Brinell Typ Durotwin Digital

NOWOŚCI Twardościomierze Rockwell / Super Rockwell / Brinell Typ Durotwin Digital NOWOŚCI Twardościomierze Rockwell / Super Rockwell / Brinell Typ Durotwin Digital Szczegółowe informacje na stronie 407 Twardościomierze Härteprüfgeräte twardościomierze Rockwell/Super Rockwell/ Brinell

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Próba statyczna rozciągania metali. Obowiązująca norma: PN-EN 10002-1:2002(U) Zalecana norma: PN-91/H-04310 lub PN-EN10002-1+AC1

TEMAT: Próba statyczna rozciągania metali. Obowiązująca norma: PN-EN 10002-1:2002(U) Zalecana norma: PN-91/H-04310 lub PN-EN10002-1+AC1 ĆWICZENIE NR 1 TEMAT: Próba statycna rociągania metali. Obowiąująca norma: PN-EN 10002-1:2002(U) Zalecana norma: PN-91/H-04310 lub PN-EN10002-1+AC1 Podać nacenie następujących symboli: d o -.....................................................................

Bardziej szczegółowo

PRACA ZBIOROWA METALOZNAWSTWO MATERIAŁY DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH. pod redakcją JOANNY HUCIŃSKIEJ

PRACA ZBIOROWA METALOZNAWSTWO MATERIAŁY DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH. pod redakcją JOANNY HUCIŃSKIEJ P O L I T E C H N I K A G D A Ń S K A PRACA ZBIOROWA METALOZNAWSTWO MATERIAŁY DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH pod redakcją JOANNY HUCIŃSKIEJ Skrypt jest przeznaczony dla studentów Wydziałów Mechanicznego, Oceanotechniki

Bardziej szczegółowo

Temat 3 (2 godziny) : Wyznaczanie umownej granicy sprężystości R 0,05, umownej granicy plastyczności R 0,2 oraz modułu sprężystości podłużnej E

Temat 3 (2 godziny) : Wyznaczanie umownej granicy sprężystości R 0,05, umownej granicy plastyczności R 0,2 oraz modułu sprężystości podłużnej E Temat 3 (2 godziny) : Wyznaczanie umownej granicy sprężystości R,5, umownej granicy plastyczności R,2 oraz modułu sprężystości podłużnej E 3.1. Wstęp Nie wszystkie materiały posiadają wyraźną granicę plastyczności

Bardziej szczegółowo

Rodzaje obciążeń, odkształceń i naprężeń

Rodzaje obciążeń, odkształceń i naprężeń Rodzaje obciążeń, odkształceń i naprężeń 1. Podział obciążeń i odkształceń Oddziaływania na konstrukcję, w zależności od sposobu działania sił, mogą być statyczne lun dynamiczne. Obciążenia statyczne występują

Bardziej szczegółowo

Własności mechaniczne i strukturalne wybranych gipsów w mechanizmie wiązania.

Własności mechaniczne i strukturalne wybranych gipsów w mechanizmie wiązania. WYśSZA SZKOŁA INśYNIERII DENTYSTYCZNEJ im. prof. Meissnera w Ustroniu Własności mechaniczne i strukturalne wybranych gipsów w mechanizmie wiązania. Promotor: Prof. zw. dr hab. n. tech. MACIEJ HAJDUGA Barbara

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 10 MATERIAŁY BITUMICZNE

ĆWICZENIE 10 MATERIAŁY BITUMICZNE ĆWICZENIE 10 MATERIAŁY BITUMICZNE 10.1. WPROWADZENIE Tab. 10.1. Cechy techniczne asfaltów Lp. Właściwość Metoda badania Rodzaj asfaltu 0/30 35/50 50/70 70/100 100/150 160/0 50/330 Właściwości obligatoryjne

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO CWICZENIA NR 4

INSTRUKCJA DO CWICZENIA NR 4 INSTRUKCJA DO CWICZENIA NR 4 Temat ćwiczenia: Statyczna próba rozciągania metali Celem ćwiczenia jest wykonanie próby statycznego rozciągania metali, na podstawie której można określić następujące własności

Bardziej szczegółowo

Metody badań kamienia naturalnego: Oznaczanie wytrzymałości na zginanie pod działaniem siły skupionej

Metody badań kamienia naturalnego: Oznaczanie wytrzymałości na zginanie pod działaniem siły skupionej Metody badań kamienia naturalnego: Oznaczanie wytrzymałości na zginanie pod działaniem siły skupionej 1. Zasady metody Zasada metody polega na stopniowym obciążaniu środka próbki do badania, ustawionej

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Metod Badania Materiałów Statyczna próba rozciągania

Laboratorium Metod Badania Materiałów Statyczna próba rozciągania Robert Gabor Laboratorim Metod Badania Materiałów Statyczna próba rozciągania Więcej na: www.tremolo.prv.pl, www.tremolo.pl dział laboratoria 1 CZĘŚĆ TEORETYCZNA Statyczna próba rozciągania ocenia właściwości

Bardziej szczegółowo

Materiały dydaktyczne. Semestr IV. Laboratorium

Materiały dydaktyczne. Semestr IV. Laboratorium Materiały dydaktyczne Wytrzymałość materiałów Semestr IV Laboratorium 1 Temat: Statyczna zwykła próba rozciągania metali. Praktyczne przeprowadzenie statycznej próby rozciągania metali, oraz zapoznanie

Bardziej szczegółowo

POMIARY KĄTÓW I STOŻKÓW

POMIARY KĄTÓW I STOŻKÓW WYDZIAŁ MECHANICZNY Katedra Technologii Maszyn i Automatyzacji Produkcji Ćwiczenie nr 4 TEMAT: POMIARY KĄTÓW I STOŻKÓW ZADANIA DO WYKONANIA:. zmierzyć trzy wskazane kąty zadanego przedmiotu kątomierzem

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Zwykła statyczna próba ściskania metali Numer ćwiczenia: 3 Laboratorium z przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO CWICZENIA NR 5

INSTRUKCJA DO CWICZENIA NR 5 INTRUKCJA DO CWICZENIA NR 5 Temat ćwiczenia: tatyczna próba ściskania materiałów kruchych Celem ćwiczenia jest wykonanie próby statycznego ściskania materiałów kruchych, na podstawie której można określić

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 196

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 196 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 196 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13 Data wydania: 10 września 2013 r. Nazwa i adres METALPLAST

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5. Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki AGH. Ceramika Konstrukcyjna i Techniczna. Kierunek: Ceramika 2015/16.

Ćwiczenie 5. Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki AGH. Ceramika Konstrukcyjna i Techniczna. Kierunek: Ceramika 2015/16. Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki AGH Ceramika Konstrukcyjna i Techniczna Kierunek: Ceramika 2015/16 Ćwiczenie 5 Mikrotwardość Literatura: [1] http://galaxy.uci.agh.edu.pl/~ziam/pomiarytwardosci.pdf,

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI TEORETYCZNEJ I SYSTEMÓW INFORMACYJNO-POMIAROWYCH

POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI TEORETYCZNEJ I SYSTEMÓW INFORMACYJNO-POMIAROWYCH POLITECHNIKA WASZAWSKA WYDZIAŁ ELEKTYCZNY INSTYTUT ELEKTOTECHNIKI TEOETYCZNEJ I SYSTEMÓW INOMACYJNO-POMIAOWYCH ZAKŁAD WYSOKICH NAPIĘĆ I KOMPATYBILNOŚCI ELEKTOMAGNETYCZNEJ PACOWNIA MATEIAŁOZNAWSTWA ELEKTOTECHNICZNEGO

Bardziej szczegółowo

DOKŁADNOŚĆ POMIARU DŁUGOŚCI 1

DOKŁADNOŚĆ POMIARU DŁUGOŚCI 1 DOKŁADNOŚĆ POMIARU DŁUGOŚCI 1 I. ZAGADNIENIA TEORETYCZNE Niepewności pomiaru standardowa niepewność wyniku pomiaru wielkości mierzonej bezpośrednio i złożona niepewność standardowa. Przedstawianie wyników

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 7/N Opracowali: dr Hanna de Sas Stupnicka, dr inż. Sławomir Szewczyk

ĆWICZENIE Nr 7/N Opracowali: dr Hanna de Sas Stupnicka, dr inż. Sławomir Szewczyk Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium Materiały Metaliczne II ĆWICZENIE Nr 7/N Opracowali:

Bardziej szczegółowo

Wykaz usług nieobjętych zakresem akredytacji realizowanych przez laboratoria Zakładu M1

Wykaz usług nieobjętych zakresem akredytacji realizowanych przez laboratoria Zakładu M1 M Laboratorium Długości przyrządy EDM (dalmierze) (0 0) m. mm przyrządy EDM (dalmierze) (0 0) m 0. mm mierniki magnetostrykcyjne do wysokości napełnienia zbiorników pomiarowych (0 ) m 0. mm komparatory

Bardziej szczegółowo

Podstawy niepewności pomiarowych Ćwiczenia

Podstawy niepewności pomiarowych Ćwiczenia Podstawy niepewności pomiarowych Ćwiczenia 1. Zaokrąglij podane wartości pomiarów i ich niepewności. = (334,567 18,067) m/s = (153 450 000 1 034 000) km = (0,0004278 0,0000556) A = (2,0555 0,2014) s =

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY Katedra Technologii Maszyn i Automatyzacji Produkcji POMIARY KĄTÓW I STOŻKÓW

POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY Katedra Technologii Maszyn i Automatyzacji Produkcji POMIARY KĄTÓW I STOŻKÓW POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY Katedra Technologii Maszyn i Automatyzacji Produkcji TEMAT: Ćwiczenie nr 4 POMIARY KĄTÓW I STOŻKÓW ZADANIA DO WYKONANIA:. zmierzyć 3 wskazane kąty zadanego przedmiotu

Bardziej szczegółowo

2.2 Wyznaczanie modułu Younga na podstawie ścisłej próby rozciągania

2.2 Wyznaczanie modułu Younga na podstawie ścisłej próby rozciągania UT-H Radom Instytut Mechaniki Stosowanej i Energetyki Laboratorium Wytrzymałości Materiałów instrukcja do ćwiczenia 2.2 Wyznaczanie modułu Younga na podstawie ścisłej próby rozciągania I ) C E L Ć W I

Bardziej szczegółowo

Laboratorium wytrzymałości materiałów

Laboratorium wytrzymałości materiałów Politechnika Lubelska MECHANIKA Laboratorium wytrzymałości materiałów Ćwiczenie 1 - Statyczna próba rozciągania Przygotował: Andrzej Teter (do użytku wewnętrznego) Statyczna próba rozciągania Statyczną

Bardziej szczegółowo

TWARDOŚCIOMIERZE I URZĄDZENIA DO METALOGRAFII

TWARDOŚCIOMIERZE I URZĄDZENIA DO METALOGRAFII TWARDOŚCIOMIERZE I URZĄDZENIA DO METALOGRAFII Spis treści O firmie 3 Analogowe twardościomierze Rockwell z manualnym obciążeniem 4 Cyfrowe i analogowe twardościomierze Rockwell z automatycznym obciążeniem

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA

SPECYFIKACJA TECHNICZNA SPECYFIKACJA TECHNICZNA model obciążenia NEXUS 412A analogowy, 2 obiektywy 0.01-0.025-0.05-0.1-0.2-0.3-0.5-1 kgf (HV) NEXUS 413A analogowy, 3 obiektywy 0.01-0.025-0.05-0.1-0.2-0.3-0.5-1 kgf (HV) NEXUS

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA KATEDRA ZARZĄDZANIA PRODUKCJĄ Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Towaroznawstwo Kod przedmiotu: LS03282; LN03282 Ćwiczenie 7 BADANIE TWARDOŚCI MATERIAŁÓW I WYROBÓW

Bardziej szczegółowo

WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA Wydział Mechaniczny Katedra Pojazdów Mechanicznych i Transportu LABORATORIUM TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ

WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA Wydział Mechaniczny Katedra Pojazdów Mechanicznych i Transportu LABORATORIUM TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA Wydział Mechaniczny Katedra Pojazdów Mechanicznych i Transportu LABORATORIUM TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ Instrukcja do ćwiczenia T-06 Temat: Wyznaczanie zmiany entropii ciała

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Blok nr 3 Kształtowanie właściwości mechanicznych materiałów Ćwiczenie nr KWMM 1 Temat: Obróbka

Bardziej szczegółowo

BADANIE TWARDOŚCI STALI SW7M W PODWYŻSZONYCH TEMPERATURACH. J. JAWORSKI Katedra Technologii Maszyn i Organizacji Produkcji Politechniki Rzeszowskiej

BADANIE TWARDOŚCI STALI SW7M W PODWYŻSZONYCH TEMPERATURACH. J. JAWORSKI Katedra Technologii Maszyn i Organizacji Produkcji Politechniki Rzeszowskiej 16/19 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 19 Archives of Foundry Year 2006, Volume 6, Book 19 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 BADANIE TWARDOŚCI STALI SW7M W PODWYŻSZONYCH TEMPERATURACH J. JAWORSKI

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW INSTYTUT MASZYN I URZĄZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA O ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW TECH OLOGICZ A PRÓBA ZGI A IA Zasada wykonania próby. Próba polega

Bardziej szczegółowo

Numer zamówienia : III/DT/23110/ Pn-8/2013 Kalisz, dnia r. Informacja dla wszystkich zainteresowanych Wykonawców

Numer zamówienia : III/DT/23110/ Pn-8/2013 Kalisz, dnia r. Informacja dla wszystkich zainteresowanych Wykonawców Numer zamówienia : III/DT/23110/ Pn-8/2013 Kalisz, dnia 16.12.2013 r. Informacja dla wszystkich zainteresowanych Wykonawców Dotyczy : dostawa wraz z montażem sprzętu dydaktycznego i badawczego dla wyposażenia

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Badanie udarności metali Numer ćwiczenia: 7 Laboratorium z przedmiotu: wytrzymałość

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA DLA PRZEWODÓW RUROWYCH

SPECYFIKACJA TECHNICZNA DLA PRZEWODÓW RUROWYCH PSE-Operator S.A. SPECYFIKACJA TECHNICZNA DLA PRZEWODÓW RUROWYCH Warszawa 2006 1 z 5 SPIS TREŚCI 1.0 WYMAGANIA OGÓLNE... 3 2.0 NORMY... 3 3.0 WYMAGANE PARAMETRY TECHNICZNE... 4 4.0 WYMAGANIA TECHNICZNE...

Bardziej szczegółowo

Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1

Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1 Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1 ALEKSANDER KAROLCZUK a) MATEUSZ KOWALSKI a) a) Wydział Mechaniczny Politechniki Opolskiej, Opole 1 I. Wprowadzenie 1. Technologia zgrzewania

Bardziej szczegółowo

Systemy Ochrony Powietrza Ćwiczenia Laboratoryjne

Systemy Ochrony Powietrza Ćwiczenia Laboratoryjne POLITECHNIKA POZNAŃSKA INSTYTUT INŻYNIERII ŚRODOWISKA PROWADZĄCY: mgr inż. Łukasz Amanowicz Systemy Ochrony Powietrza Ćwiczenia Laboratoryjne 3 TEMAT ĆWICZENIA: Badanie składu pyłu za pomocą mikroskopu

Bardziej szczegółowo

Nazwa przedmiotu INSTRUMENTARIUM BADAWCZE W INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Instrumentation of research in material engineering

Nazwa przedmiotu INSTRUMENTARIUM BADAWCZE W INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Instrumentation of research in material engineering Nazwa przedmiotu INSTRUMENTARIUM BADAWCZE W INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Instrumentation of research in material engineering Kierunek: Inżynieria materiałowa Rodzaj przedmiotu: kierunkowy obowiązkowy Rodzaj

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA RZESZOWSKA WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I INŻYNIERII ŚRODOWISKA

POLITECHNIKA RZESZOWSKA WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I INŻYNIERII ŚRODOWISKA POLITECHNIK RZEZOWK im. IGNCEGO ŁUKIEWICZ WYDZIŁ BUDOWNICTW I INŻYNIERII ŚRODOWIK LBORTORIUM WYTRZYMŁOŚCI MTERIŁÓW Ćwiczenie nr 1 PRÓB TTYCZN ROZCIĄGNI METLI Rzeszów 4-1 - PRz, Katedra Mechaniki Konstrkcji

Bardziej szczegółowo

KATEDRA TECHNOLOGII MASZYN I AUTOMATYZACJI PRODUKCJI ĆWICZENIE NR 1

KATEDRA TECHNOLOGII MASZYN I AUTOMATYZACJI PRODUKCJI ĆWICZENIE NR 1 KATEDRA TECHNOLOGII MASZYN I AUTOMATYZACJI PRODUKCJI TEMAT ĆWICZENIA: ĆWICZENIE NR 1 SPRAWDZANIE PŁYTEK WZORCOWYCH ZADANIA DO WYKONANIA: 1. Ustalić klasę dokładności sprawdzanych płytek wzorcowych na podstawie:

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE MODUŁU YOUNGA METODĄ STRZAŁKI UGIĘCIA

WYZNACZANIE MODUŁU YOUNGA METODĄ STRZAŁKI UGIĘCIA Ćwiczenie 58 WYZNACZANIE MODUŁU YOUNGA METODĄ STRZAŁKI UGIĘCIA 58.1. Wiadomości ogólne Pod działaniem sił zewnętrznych ciała stałe ulegają odkształceniom, czyli zmieniają kształt. Zmianę odległości między

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Kaliszu

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Kaliszu Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Kaliszu Ć wiczenia laboratoryjne z fizyki Ćwiczenie 3 Wyznaczanie modułu sztywności metodą dynamiczną Kalisz, luty 2005 r. Opracował: Ryszard Maciejewski Doświadczenie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 11. Moduł Younga

Ćwiczenie 11. Moduł Younga Ćwiczenie 11. Moduł Younga Małgorzata Nowina-Konopka, Andrzej Zięba Cel ćwiczenia Wyznaczenie modułu Younga metodą statyczną za pomocą pomiaru wydłużenia drutu z badanego materiału obciążonego stałą siłą.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 6 Temat: Hartowność. Próba Jominy`ego Łódź 2010 WSTĘP TEORETYCZNY Pojęcie hartowności

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW PRÓBA UDARNOŚCI METALI Opracował: Dr inż. Grzegorz Nowak Gliwice

Bardziej szczegółowo

ZAAWANSOWANE TECHNIKI WYTWARZANIA W MECHATRONICE

ZAAWANSOWANE TECHNIKI WYTWARZANIA W MECHATRONICE : BMiZ Studium: stacj. II stopnia : : MCH Rok akad.: 05/6 Liczba godzin - 5 ZAAWANSOWANE TECHNIKI WYTWARZANIA W MECHATRONICE L a b o r a t o r i u m ( h a l a H 0 Z O S ) Prowadzący: dr inż. Marek Rybicki

Bardziej szczegółowo

Ć w i c z e n i e K 3

Ć w i c z e n i e K 3 Akademia Górniczo Hutnicza Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Katedra Wytrzymałości, Zmęczenia Materiałów i Konstrukcji Nazwisko i Imię: Nazwisko i Imię: Wydział Górnictwa i Geoinżynierii Grupa

Bardziej szczegółowo

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 51: Współczynnik załamania światła dla ciał stałych

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 51: Współczynnik załamania światła dla ciał stałych Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 5: Współczynnik załamania światła dla ciał stałych Cel ćwiczenia: Wyznaczenie współczynnika załamania światła dla szkła i pleksiglasu metodą pomiaru grubości

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów Ćwiczenie 63 Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów 63.1. Zasada ćwiczenia W ćwiczeniu określa się współczynnik sprężystości pojedynczych sprężyn i ich układów, mierząc wydłużenie

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 1 STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA METALI - UPROSZCZONA. 1. Protokół próby rozciągania Rodzaj badanego materiału. 1.2.

ĆWICZENIE 1 STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA METALI - UPROSZCZONA. 1. Protokół próby rozciągania Rodzaj badanego materiału. 1.2. Ocena Laboratorium Dydaktyczne Zakład Wytrzymałości Materiałów, W2/Z7 Dzień i godzina ćw. Imię i Nazwisko ĆWICZENIE 1 STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA METALI - UPROSZCZONA 1. Protokół próby rozciągania 1.1.

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ O ZMIENNEJ TWARDOŚCI

MODELOWANIE WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ O ZMIENNEJ TWARDOŚCI Dr inż. Danuta MIEDZIŃSKA, email: dmiedzinska@wat.edu.pl Dr inż. Robert PANOWICZ, email: Panowicz@wat.edu.pl Wojskowa Akademia Techniczna, Katedra Mechaniki i Informatyki Stosowanej MODELOWANIE WARSTWY

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA KATEDRA ZARZĄDZANIA PRODUKCJĄ Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Podstawy techniki i technologii Kod przedmiotu: IS01123; IN01123 Ćwiczenie 7 BADANIE TWARDOŚCI MATERIAŁÓW

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2 CERAMIKA BUDOWLANA

ĆWICZENIE 2 CERAMIKA BUDOWLANA ĆWICZENIE 2 CERAMIKA BUDOWLANA 2.1. WPROWADZENIE Norma PN-B-12016:1970 dzieli wyroby ceramiczne na trzy grupy: I, II i III. Zastępująca ją częściowo norma PN-EN 771-1 wyróżnia dwie grupy elementów murowych:

Bardziej szczegółowo

Instrukcja. Laboratorium

Instrukcja. Laboratorium Instrukcja Laboratorium Temperatura mięknięcia tworzyw według metody Vicat str. 1 TEMPERATURA MIĘKNIĘCIA Temperatura przy której materiał zaczyna zmieniać się z ciała stałego w masę plastyczną. Przez pojęcie

Bardziej szczegółowo

1 Badania strukturalne materiału przeciąganego

1 Badania strukturalne materiału przeciąganego Zbigniew Rudnicki Janina Daca Włodzimierz Figiel 1 Badania strukturalne materiału przeciąganego Streszczenie Przy badaniach mechanizmu zużycia oczek ciągadeł przyjęto założenie, że przeciągany materiał

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ TECHNICZNYCH RZESZÓW UL. MATUSZCZAKA 7 PLANOWANIE WYNIKOWE. Zawód: Technik mechanik 311[20] Przedmiot: Pracownia techniczna

ZESPÓŁ SZKÓŁ TECHNICZNYCH RZESZÓW UL. MATUSZCZAKA 7 PLANOWANIE WYNIKOWE. Zawód: Technik mechanik 311[20] Przedmiot: Pracownia techniczna ZESPÓŁ SZKÓŁ TECHNICZNYCH RZESZÓW UL. MATUSZCZAKA 7 PLANOWANIE WYNIKOWE Zawód: Technik mechanik 11[20] Przedmiot: Pracownia techniczna Rzeszów 2010 ROZPIS PROGRAMU NAUCZANIA Nauczyciel: mgr inż. Marek

Bardziej szczegółowo

Badanie ugięcia belki

Badanie ugięcia belki Badanie ugięcia belki Szczecin 2015 r Opracował : dr inż. Konrad Konowalski *) opracowano na podstawie skryptu [1] 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest: 1. Sprawdzenie doświadczalne ugięć belki obliczonych

Bardziej szczegółowo

POMIARY POŚREDNIE. Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych P o l i t e c h n i k a P o z n ańska

POMIARY POŚREDNIE. Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych P o l i t e c h n i k a P o z n ańska Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych P o l i t e c h n i k a P o z n ańska ul. Jana Pawła II 2 60-965 POZNAŃ (budynek Centrum Mechatroniki, Biomechaniki i Nanoinżynierii) www.zmisp.mt.put.poznan.pl

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja przyrządów pomiarowych i wzorców miar

Klasyfikacja przyrządów pomiarowych i wzorców miar Klasyfikacja przyrządów pomiarowych i wzorców miar Przyrządy suwmiarkowe Przyrządy mikrometryczne wg. Jan Malinowski Pomiary długości i kąta w budowie maszyn Przyrządy pomiarowe Czujniki Maszyny pomiarowe

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 1 do SIWZ Znak sprawy: KA-2/083/2010 SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Zadanie nr 1 Dostawa twardościomierzy:mikrotwardościomierza do pomiaru mikrotwardości metodą Vickersa w zakresie

Bardziej szczegółowo

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA GORĄCO

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA GORĄCO STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA GORĄCO Stal BÖHLER W360 ISOBLOC jest stalą narzędziową na matryce i stemple do kucia na zimno i na gorąco. Stal ta może mieć szerokie zastosowanie, gdzie wymagane są wysoka

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH BADANIE TWORZYW SZTUCZNYCH OZNACZENIE WŁASNOŚCI MECHANICZNYCH PRZY STATYCZNYM ROZCIĄGANIU

Bardziej szczegółowo

Tablica1. Oporność 1 m drutu przy temperaturze 20oC 1,26 1,34 1,35 1,4 1,07 1,15 1,09 H13J4 H17J5 H20J5 OH23J5 NH19 NH30Pr N50H18S

Tablica1. Oporność 1 m drutu przy temperaturze 20oC 1,26 1,34 1,35 1,4 1,07 1,15 1,09 H13J4 H17J5 H20J5 OH23J5 NH19 NH30Pr N50H18S 1. WSTĘP Przedmiotem normy są druty ciągnione okrągłe ze stali I stopów niklu o wysokiej oporności elektrycznej, wytapianych metodami konwencjonalnymi lub w próżni, przeznaczone na elementy oporowogrzejne.

Bardziej szczegółowo

Laboratorium wytrzymałości materiałów

Laboratorium wytrzymałości materiałów Politechnika Lubelska MECHANIKA Laboratorium wytrzymałości materiałów Ćwiczenie 19 - Ścinanie techniczne połączenia klejonego Przygotował: Andrzej Teter (do użytku wewnętrznego) Ścinanie techniczne połączenia

Bardziej szczegółowo

Badanie materiałów konstrukcyjnych 311[20].O2.02

Badanie materiałów konstrukcyjnych 311[20].O2.02 MINISTERSTWO EDUKACJI i NAUKI Barbara Oleszek Halina Walkiewicz Badanie materiałów konstrukcyjnych 311[20].O2.02 Poradnik dla ucznia Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy

Bardziej szczegółowo