SPIS TREŚCI SYSTEMY PRODUKCJI ROŚLINNEJ A BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI...7 PROCES WDRAŻANIA URZĘDOWO KONTROLOWANEJ INTEGROWANEJ PRODUKCJI W POLSCE...

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SPIS TREŚCI SYSTEMY PRODUKCJI ROŚLINNEJ A BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI...7 PROCES WDRAŻANIA URZĘDOWO KONTROLOWANEJ INTEGROWANEJ PRODUKCJI W POLSCE..."

Transkrypt

1 SPIS TREŚCI SYSTEMY PRODUKCJI ROŚLINNEJ A BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI...7 Grzegorz Gorzała PROCES WDRAŻANIA URZĘDOWO KONTROLOWANEJ INTEGROWANEJ PRODUKCJI W POLSCE...9 Dariusz Wiraszka INTEGROWANA PRODUKCJA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM Stefan Pruszyński, Marek Mrówczyński, Zdzisław Kaniuczak INTEGROWANE TECHNOLOGIE PRODUKCJI ROŚLIN ROLNICZYCH Stefan Wolny OD INTEGROWANEJ PRODUKCJI ROŚLINNEJ DO EUREPGAP Marek Marzec EUREPGAP WYZNACZNIKIEM DLA POLSKICH PRODUCENTÓW I WARZYW.. 35 Bożenna Pałacha, Dorota Tomala STAN WDROŻENIA EUREPGAP W POLSCE...40 BEZPIECZEŃSTWO STOSOWANIA ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN W PRAKTYCE ROLNICZEJ I SADOWNICZEJ...43 Mariusz Kucharski POZOSTAŁOŚCI HERBICYDÓW W PŁODACH ROLNYCH BADANIA MONITORINGOWE Z LAT Bogusław Gnusowski POZOSTAŁOŚCI ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN W PŁODACH ROLNYCH WYPRODUKOWANYCH W RÓŻNYCH SYSTEMACH PRODUKCJI Grzegorz Doruchowski, Ryszard Hołownicki, Artur Godyń, Waldemar Świechowski KODEKS DOBREJ PRAKTYKI ORGANIZACJI OCHRONY ROŚLIN DPOOR Artur Godyń, Grzegorz Doruchowski, Ryszard Hołownicki, Waldemar Świechowski WYMIANA I UPOWSZECHNIANIE INFORMACJI DOTYCZĄCYCH SKAŻEŃ MIEJSCOWYCH STRONA INTERNETOWA PROJEKTU TOPPS... 61

2 BADANIA STANU TECHNICZNEGO SPRZĘTU DO STOSOWANIA ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN...67 Rafał Kołodziejczyk STAN BADAŃ OPRYSKIWACZY W POLSCE W LATACH Bolesław Sobkowiak, Jan Grządzielewski KONTROLE UPOWAŻNIONYCH JEDNOSTEK PROWADZĄCYCH BADANIA SPRAWNOŚCI TECHNICZNEJ OPRYSKIWACZY W 2006 ROKU Ryszard Hołownicki, Grzegorz Doruchowski, Artur Godyń, Waldemar Świechowski KIERUNKI ROZWOJU INSPEKCJI OPRYSKIWACZY W UNII EUROPEJSKIEJ Sergiusz Stryszak POSTĘPY W OBOWIĄZKOWYCH BADANIACH TECHNICZNYCH OPRYSKIWACZY NA PRZYKŁADZIE DZIAŁALNOŚCI STACJI KONTROLI OPRYSKIWACZY W SIELINKU...89 NOWOŚCI W TECHNICE APLIKACJI ŚRODKÓW CHEMICZNYCH I NAWOZÓW...93 Marek Wachowiak, Roman Kierzek ROLA ZAPRAWIANIA MATERIAŁU ROZMNOŻENIOWEGO W OCHRONIE ROŚLIN UPRAWNYCH...95 Eugeniusz Tadel TECHNIKA OCHRONY POLOWYCH UPRAW WYSOKICH ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM KUKURYDZY Roman Kierzek, Marek Wachowiak WPŁYW NOWYCH TYPÓW ROZPYLACZY NA JAKOŚĆ POKRYCIA ROŚLIN ZIEMNIAKÓW Józef Sawa, Stanisław Parafiniuk, Joanna Tarasińska, Bruno Huyghebaert URZĄDZENIE TESTUJĄCE DO BADAŃ ROZPYLACZY BADANIA WSTĘPNE Jan Śpitalniak NOWE ROZWIĄZANIA KONSTRUKCYJNE FIRMY SPRAYING SYSTEMS NA PRZYKŁADZIE URZĄDZEŃ NAWIGACYJNYCH I ROZPYLACZY TEEJET Jan Bott NOWE ROZWIĄZANIA W KONSTRUKCJI ROZPYLACZY ALBUZ

3 ROLA TECHNIKI W INTEGROWANYCH TECHNOLOGIACH PRODUKCJI ROŚLINNEJ Krzysztof Domaradzki SKUTECZNOŚĆ RÓŻNYCH DAWEK HERBICYDÓW NA TLE WYBRANYCH CZYNNIKÓW AGROEKOLOGICZNYCH Roman Krawczyk UWARUNKOWANIA STOSOWANIA OBNIŻONYCH DAWEK HERBICYDÓW Romuald Górski, Michał Tomczak WPŁYW NAMAGNETYZOAWNEJ WODY NA SKUTECZNOŚĆ DZIAŁANIA WYBRANYCH ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN Jerzy Chojnacki MIESZANIE OWADOBÓJCZYCH NICIENI ZA POMOCĄ UKŁADU PRZELEWOWEGO OPRYSKIWACZA

4

5 SYSTEMY PRODUKCJI ROŚLINNEJ A BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI

6

7 PROCES WDRAŻANIA URZĘDOWO KONTROLOWANEJ INTEGROWANEJ PRODUKCJI W POLSCE Grzegorz Gorzała Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Wspólna 30, Warszawa WSTĘP Integrowana produkcja jest systemem gospodarowania, w którym producent prowadzi produkcję roślin z wykorzystaniem zrównoważonego postępu technicznego i biologicznego w uprawie, ochronie roślin i nawożeniu, zwracając szczególną uwagę na ochronę środowiska i zdrowie ludzi. Integrowana produkcja umożliwia uzyskanie płodów rolnych o najwyższej wartości biologicznej i odżywczej, bezpiecznych dla zdrowia człowieka. W Polsce integrowana produkcja jest regulowana przepisami ustawy o ochronie roślin z dnia 18 grudnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 11, poz. 94 z późn. zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie integrowanej produkcji (Dz. U. z 2004 r. Nr 178, poz z późn zm.). Nadzór oraz certyfikację IP prowadzi Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa. W dniu 14 czerwca 2007 r decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi integrowana produkcja w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie roślin została uznana za krajowy system jakości żywności. Producent rolny zainteresowany uzyskaniem urzędowego certyfikatu IP jest zobowiązany zgłosić zamiar prowadzenia upraw w tym systemie do wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa. Przy pierwszym zgłoszeniu producent otrzymuje indywidualny numer oraz zostaje wpisany do ewidencji. Zgłoszenie do IP zobowiązuje producenta do prowadzenia produkcji rolnej w oparciu o metodyki zatwierdzone przez Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, które dostępne są na stronie internetowej Głównego Inspektoratu pod adresem: (http://www.piorin.gov.pl/index.php?pid=124). Wszystkie czynności prowadzone w uprawach IP producenci muszą dokumentować w Notatniku integrowanej produkcji, którego wzór określony jest w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie integrowanej produkcji. Przed zakończeniem produkcji producent, aby uzyskać certyfikat składa stosowny wniosek do jednostki terenowej Inspekcji właściwej ze względu na miejsce prowadzenia upraw. Certyfikat otrzymują producenci, u których przeprowa- 9

8 dzone kontrole nie wykazały nieprawidłowości, złożyli prawidłowo wypełniony wniosek o certyfikat, posiadają ukończone szkolenie w zakresie IP, prowadzili produkcję i ochronę roślin według szczegółowych metodyk zatwierdzonych przez Głównego Inspektora oraz dokumentowali prowadzenie działań związanych z integrowaną produkcją w Notatniku. Producenci, którzy uzyskają urzędową certyfikację, mają prawo posługiwania się certyfikatem oraz oznaczania produktów zastrzeżonym znakiem (logo) integrowanej produkcji. Rys. 1. Znak integrowanej produkcji INTEGROWANA PRODUKCJA W LATACH Rok 2006 był trzecim rokiem, w którym Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa sprawowała nadzór nad systemem integrowanej produkcji. W tym czasie do systemu zostało zgłoszonych upraw przez producentów. Zgłoszenia objęły 21 gatunków roślin sadowniczych i warzywniczych oraz ziemniaków. W latach Inspekcja wydała producentom certyfikatów. Szczegółowe dane dotyczące liczby wydanych certyfikatów w poszczególnych województwach przedstawiono w poniższym zestawieniu tabelarycznym. Inspekcja certyfikując integrowaną produkcję wydała najwięcej certyfikatów producentom jabłek 2874, co stanowi 67,5% ogólnej ich liczby. Szczegółowe dane dotyczące liczby certyfikatów wydanych w latach w podziale na poszczególne gatunki przedstawiono na rys. 3. W analizowanym okresie certyfikacją Inspekcja objęła t płodów rolnych wyprodukowanych na powierzchni ha. Certyfikowaną produkcję oraz certyfikowaną powierzchnię w podziale na województwa i gatunki przedstawiono w tab. 2 i 3. 10

9 Tabela 1. Liczba wydanych certyfikatów w latach z podziałem na województwa Województwa Lata Razem mazowieckie świętokrzyskie łódzkie kujawsko-pomorskie wielkopolskie lubelskie małopolskie zachodnio pomorskie warmińsko-mazurskie śląskie dolnośląskie pomorskie podkarpackie podlaskie lubuskie opolskie Razem Rys. 2. Liczebność zgłoszeń w integrowanej produkcji w latach

10 Rys. 3. Liczba wydanych certyfikatów w latach z podziałem na gatunki. Tabela 2. Zestawienie produkcji i powierzchni certyfikowanych w latach z podziałem na województwa Województwo Certyfikowana produkcja w latach [t] Powierzchnia certyfikowanych upraw w latach [ha] dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodnio pomorskie Razem

11 Tabela 3. Zestawienie produkcji i powierzchni certyfikowanych płodów rolnych w latach z podziałem na gatunki Gatunek Certyfikowana produkcja w latach [t] Certyfikowana powierzchnia w latach [ha] agrest 28 3 borówki wysokie brzoskwinie i morele 86 5 buraki ćwikłowe cebula gruszki jabłka kalafior kapusta głowiasta maliny marchew ogórki grunt ogórki pod osł papryka pod osł. 5 0 pomidory pod osł porzeczki czar. i czer sałata śliwki truskawki wiśnie ziemniaki Razem PODSUMOWANIE Integrowana produkcja uwzględnia cele ekologiczne takie jak ochrona otaczającego środowiska oraz rolniczego krajobrazu, a także dba o bezpieczeństwo oraz zdrowie producentów i konsumentów. Polski rolnik jest w bardzo dobrej sytuacji, jeśli chodzi o wypełnienie wymogów integrowanej produkcji. Nasz kraj oprócz stosunkowo niskiego zużycia środków ochrony roślin i nawozów na jednostkę powierzchni posiada duży atut w postaci wspaniałego naturalnego i różnorodnego krajobrazu rolniczego. Wol- 13

12 no stojące drzewa przydrożne i zadrzewienia śródpolne, miedze, oczka wodne stanowią ostoję dla pożytecznych organizmów, które są naturalnymi sprzymierzeńcami człowieka w walce ze szkodnikami roślin uprawnych. LITERATURA Ustawa o ochronie roślin z dnia 18 grudnia 2003 r. (Dz.U. z 2004 r. Nr 11, poz. 94 z późn. zm.). Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie integrowanej produkcji (Dz. U. Nr 178, poz z późn zm.). 14

13 INTEGROWANA PRODUKCJA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM Dariusz Wiraszka Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Warszawie Żółkiewskiego 17, Warszawa Wesoła Integrowana produkcja łączy w sposób harmonijny wszystkie zabiegi agrotechniczne (biologiczne, fizyczne, agrotechniczne i chemiczne) prowadząc do zwiększenia zdrowotności roślin, bezpieczeństwa zdrowia człowieka i ochronę środowiska oraz otwierając możliwość większych zysków w rolnictwie poprzez konkurencyjność na rynku. W systemie integrowanej produkcji w pierwszej kolejności stosowane są metody alternatywne, natomiast chemiczne metody ochrony roślin stosuje się tylko w przypadkach koniecznych, gdy dany agrofag przekroczył próg szkodliwości. System IP uwzględnia najnowsze osiągnięcia nauki i techniki rolniczej. Integrowana produkcja w województwie mazowieckim od początku działania systemu wzbudzała ogromne zainteresowanie u producentów. W 2004 r. (pierwszy rok systemu IP) Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Warszawie przyjął 748 zgłoszeń producentów do systemu IP na łączną powierzchnię upraw 5386,158 ha. W kolejnych latach liczba zgłoszeń przedstawiała się następująco: 2005 r zgłoszeń producentów (powierzchnia 10560,24 ha) 2006 r zgłoszeń producentów (powierzchnia 7452,14 ha) 2007 r. I połowa roku 1177 zgłoszeń producentów (powierzchnia 5931,55 ha) Integrowaną produkcją objęte są 22 gatunki roślin: jabłonie, gruszke, porzeczki czarne i czerwone, maliny, śliwy, brzoskwinie i morele, agrest, borówki wysokie, wiśnie, truskawki, pomidory pod osłonami, buraki ćwikłowe, marchew, kapusta głowiasta, kalafior, cebula, papryka pod osłonami, sałata, ogórki gruntowe, ogórki pod osłonami, chrzan oraz ziemniaki. Uprawy w systemie integrowanej produkcji mogą prowadzić wyłącznie osoby które ukończyły szkolenie z zakresu IP. Na terenie województwa mazowieckiego w 2006 r. zostało przeszkolonych 521 producentów (zaświadczenie o ukończonym szkoleniu ważne jest 3 lata). W 2006 r. na terenie województwa mazowieckiego integrowana produkcja prowadzona była w 1134 gospodarstwach, przy czym liczba 1643 zgłoszeń do systemu IP wskazuje, że niektórzy producenci deklarowali prowadzenie upraw więcej niż jednego gatunku. 15

14 Zestawienie zgłoszeń do IP w 2006 r. dla poszczególnych gatunków roślin z uwzględnieniem powierzchni uprawy przedstawia tab. 1. Nadzór nad produkcją integrowaną obejmuje rejestrowanie zgłoszeń, przeprowadzanie kontroli oraz wydawanie certyfikatów. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wszystkie gospodarstwa zgłoszone do systemu integrowanej produkcji objęte są przez Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony Roślin i Nasiennictwa czynnościami kontrolnymi. Tabela 1 Zestawienie zgłoszeń do IP w 2006 r. dla poszczególnych gatunków roślin z uwzględnieniem zgłoszonej powierzchni uprawy Gatunki roślin objęte systemem IP liczba producentów Zgłoszenia do systemu IP powierzchnia upraw [ha] jabłonie ,26 gruszke ,51 porzeczki czarne i czerwone ,78 maliny 30 42,54 śliwy 91 85,36 agrest 1 2 borówki wysokie 5 9,10 wiśnie ,36 truskawki ,50 owoce razem ,41 pomidory pod osłonami 13 43,17 buraki ćwikłowe 7 11,60 marchew 17 63,35 kapusta głowiasta 9 15,24 kalafior 11 34,73 cebula 7 121,80 papryka pod osłonami 2 1,24 ogórki gruntowe 1 0,50 warzywa razem ,63 ziemniaki 6 15,10 rolnicze razem 6 15,10 OGÓŁEM ,14 16

15 W systemie IP wyróżnia się następujące rodzaje kontroli: kontrola dokumentacji, kontrola gospodarstwa w trakcie wegetacji roślin, kontrola jakości płodów rolnych. Kontrola dokumentacji prowadzona jest pod kątem zgodności prowadzenia uprawy ze szczegółowymi metodykami. Oceny dokonuje się w oparciu o Listę Kontrolną IP. Kontrola w gospodarstwie w trakcie wegetacji roślin polega na dokonaniu, w oparciu o Listę Kontrolną IP, oględzin upraw, środków ochrony roślin, sprzętu do wykonywania zabiegów ochrony roślin, obiektów, pomieszczeń, dokonaniu oceny zgodności wpisywanych danych do Notatnika ze stanem faktycznym, poinformowaniu producenta o potrzebie skontrolowania płodów rolnych na obecność pozostałości środków ochrony roślin i ustaleniu z producentem najodpowiedniejszego terminu pobrania prób do badania, biorąc pod uwagę planowany okres sprzedaży płodów rolnych. Ponadto polega ona na poinformowaniu producenta o konieczności przedstawienia zaświadczenia o nieprzekroczeniu w roślinach lub produktach roślinnych najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości metali ciężkich, azotanów i innych pierwiastków oraz substancji szkodliwych wraz z podaniem terminu jego złożenia (badania w tym zakresie prowadzą z upoważnienia MRiRW Stacje Chemiczno-Rolnicze). W 2006 r. na terenie działania WIORiN w Warszawie przeprowadzono 631 kontroli, nieprawidłowości zostały stwierdzone w 13 przypadkach. Kontrole jakości płodów rolnych przeprowadza się u co najmniej 20% producentów IP. Producenci do kontroli typowani są losowo lub na podstawie analizy ryzyka biorąc pod uwagę ocenę gospodarstw przeprowadzoną w trakcie wegetacji roślin lub wyników wcześniejszych badań. Pobieranie prób płodów rolnych na NDP środków ochrony roślin może odbywać się w trakcie zbiorów, po zbiorze lub w trakcie składowania plonu w magazynach lub przechowalniach. W 2006 r. w województwie mazowieckim pobrano do badań 346 próbek płodów rolnych z upraw zgłoszonych do integrowanej produkcji. Analiza pozostałości środków ochrony roślin była przeprowadzana przez Centralne Laboratorium Głównego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Toruniu oraz Pracownię Badania Bezpieczeństwa Żywności Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach. Producent u którego została pobrana próbka płodów rolnych, nawet jeśli spełniał wszystkie pozostałe wymagania stawiane przez system IP, certyfikat dostać mógł dopiero po otrzymaniu pozytywnego (bez przekroczonego NDP środków ochrony roślin) wyniku badania laboratoryjnego. W 2006 r. na terenie województwa mazowieckiego na 509 złożonych wniosków wydano 516 certyfikatów IP. Certyfikacją objęto 3022,12 ha upraw na łącz- 17

16 ny plon 72412,80 ton. Zestawienie wniosków o wydanie certyfikatu IP w 2006 r. dla poszczególnych gatunków roślin z uwzględnieniem wydanych certyfikatów, powierzchni uprawy oraz wielkości certyfikowanego plonu przedstawia tab. 2. Tabela 2. Zestawienie wniosków o wydanie certyfikatu IP w 2006 r. dla poszczególnych gatunków roślin z uwzględnieniem wydanych certyfikatów, powierzchni uprawy oraz wielkości certyfikowanego plonu Certyfikowanie Integrowanej Produkcji Gatunki roślin objęte systemem IP liczba producentów składających wniosek o wydanie certyfikatu IP liczba wydanych certyfikatów certyfikowana powierzchnia [ha] wielkość certyfikowanego plonu [t] jabłka , gruszki , ,70 porzeczki czarne i czerwone , maliny 6 6 8,12 48 śliwki 3 3 4,22 42,30 wiśnie ,34 477,70 truskawki , ,10 owoce razem , ,80 pomidory pod osłonami buraki ćwikłowe 4 4 8, marchew , kalafior , cebula 1 1 1,50 50 warzywa razem , OGÓŁEM , ,80 18

17 INTEGROWANE TECHNOLOGIE PRODUKCJI ROŚLIN ROLNICZYCH Stefan Pruszyński 1, Marek Mrówczyński 1, Zdzisław Kaniuczak 2 1 Instytut Ochrony Roślin Władysława Węgorka 20, Poznań 2 Instytut Ochrony Roślin, Terenowa Stacja Doświadczalna, Gen. Langiewicza 28, Rzeszów WSTĘP Badania i wdrożenia w zakresie integrowanej produkcji mają w naszym kraju wieloletnią i bogatą tradycję. W 1991 r. zapoczątkowano integrowaną produkcję jabłek (Niemczyk 2002), a w dziesięć lat później według tej technologii produkowało jabłka 1180 sadowników na areale ponad 7300 ha. W międzyczasie opracowane zostały integrowane technologie produkcji truskawek (1995 r.), grusz (1997 r.) i wiśni (1992 r.). Zgodnie z Art. 5. Ustawy o ochronie roślin z 2003r nadzór nad integrowaną produkcją przyjęła Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa i w roku 2005 Inspekcja wydała 1557 certyfikatów obejmujących powierzchnię 9.285,6 ha upraw z czego 97,4% stanowiły uprawy sadownicze, a 2,4% uprawy warzyw (wg. Informacja realizacji zadań przez państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa w 2005 r. ) Z 21 zatwierdzonych przez GIIORiN. metodyk integrowanej produkcji, dwadzieścia dotyczyło upraw sadowniczych i warzywniczych i tylko jedna uprawy rolniczej: ziemniaków. Uprawa ziemniaka stanowiła 0,2% certyfikowanej produkcji, a więc dotyczyło to ok. 18,6 ha. Tak więc do roku 2005 praktycznie trudno jest pisać o wdrożeniu integrowanej produkcji w uprawach rolniczych. W roku 2007 Główny Inspektorat zatwierdził metodykę integrowanej produkcji rzepaku oraz otrzymał do zaakceptowania metodykę integrowanej produkcji kukurydzy. Obydwie metodyki, przy udziale autorów innych jednostek opracowano w Instytucie Ochrony Roślin w Poznaniu. UZASADNIENIE DZIAŁAŃ Fakt ten należy traktować jako bardzo ważny moment stwarzający możliwość rozpoczęcia wdrażania i upowszechniania integrowanej technologii produkcji upraw rolnych w naszym kraju. 19

18 Uznając za w pełni zasadne wcześniejsze wdrożenie integrowanej produkcji roślin sadowniczych i warzywniczych, przeznaczenie do konsumpcji owoców i warzyw bezpośrednio po zbiorze oraz w formie nieprzetworzonej, podkreślić należy, że wdrożenie Integrowanej Produkcji roślin rolniczych ma również swoje bardzo poważne uzasadnienie. Pierwszym argumentem jest powierzchnia uprawy. Rzepak jest aktualnie uprawiany w Polsce na areale ok. 550 tyś ha, a kukurydza (na pasze i na ziarno) na areale ok. 665 tyś. ha. Razem ponad 1,1 mln. ha. Przypomnieć należy, że areał uprawy warzyw w Polsce jest oceniony na 227 tyś ha, a sadów ogółem 254 tyś ha. Razem 481 tyś ha. Tak więc wdrożenie integrowanych technologii produkcji roślin rolniczych będzie miało olbrzymie znaczenie dla poprawy stanu środowiska i zasad prowadzenia gospodarstw na znacznych powierzchniach. Drugim argumentem jest zmiana doboru i możliwości ograniczenia stosowania chemicznych środków ochrony roślin. W pierwszym przypadku chodzi o niedopuszczenie do stosowania w integrowanych technologiach środków bardzo toksycznych i toksycznych, natomiast w drugim o redukcję liczby zabiegów. Wg. badań Surawskiej i Kołodziejczyka (Surawska, Kołodziejczyk 2006), średnie zużycie środków ochrony roślin wyrażone w kg substancji aktywnej w przeliczeniu na ha wynosi w naszym kraju w sadach jabłoniowych 9,28; pomidorze gruntowym 8,70; truskawce 6,59; ziemniakach 3,52; roślinach oleistych 2,29; pszenicy ozimej 1,85 i kukurydzy 1,27. Bez większego ryzyka można przewidywać wzrost zużycia środków ochrony roślin zarówno w ochronie rzepaku ozimego jak i kukurydzy. W pierwszym przypadku wzrost areału uprawy m.in. na cele energetyczne już obecnie spowodował znaczny wzrost zagrożenia rzepaku ze strony szkodników i chorób, natomiast w odniesieniu do kukurydzy mamy do czynienia z potrzebą bardzo pilnego uzupełnienia zalecanych programów ochrony. Pojaw zachodniej kukurydzianej stonki korzeniowej, rozszerzenie zasięgu występowania omacnicy prosowianki, rozwój na kukurydzy skrzypionek, a także masowe wystąpienie głowni kukurydzy i głowni pylącej już spowodowały potrzebę integrowanej ochrony tej rośliny i proces będzie się utrzymywał. Opracowanie zatem i wdrożenie integrowanych technologii produkcji roślin rolniczych znajduje swoje głębokie uzasadnienie. OCHRONA ROŚLIN W INTEGROWANEJ PRODUKCJI UPRAW ROLNICZYCH Ochrona roślin obok uprawy, nawożenia, doboru odmian i przechowywania, pozostaje jedynie jednym z elementów w integrowanych technologiach produkcji, jednakże jest na pewno elementem bardzo ważnym. 20

19 Na takie spojrzenie na ochronę roślin wpływa fakt wprowadzania do środowiska w zabiegach ochroniarskich tysięcy ton substancji chemicznych mogących stanowić realne zagrożenie dla człowieka i środowiska. Nie bez znaczenia jest fakt, że od blisko 40 lat chemiczna ochrona roślin poddawana jest ostrej krytyce i pomimo olbrzymiego postępu jaki miał miejsce m.in. w produkcji bardziej bezpiecznych i przyjaznych środowisku środków ochrony roślin, stosunek ten nie uległ radykalnej zmianie. Ochrona roślin jako pierwsza podjęła też trudny proces dostosowywania się do nowych wymagań, tworząc podstawy koncepcji integracji oraz uzasadniając swoje miejsce w technologiach produkcji roślinnej (Pruszyński S. 1994, 1997). Jednocześnie poprzez badania i wdrożenia ochrona roślin systematycznie modernizowała zalecane programy ochrony w coraz większym stopniu dostosowując je do wymagań programów integrowanych. W odniesieniu do upraw rolniczych szczególne zaangażowanie w badaniach nad integrowaną ochroną wykonał Instytut Ochrony Roślin w Poznaniu. Już w roku 1964 Lipa (Lipa 1964), opublikował pierwszy w Polsce artykuł przeglądowy omawiający integrację biologicznego i chemicznego zwalczania w ochronie roślin, natomiast rok później ten sam autor (Lipa 1965) przedstawił wyniki wstępnych badań nad integracją w zwalczaniu szkodników buraków. W r Instytut Ochrony Roślin został powołany jako jednostka wiodąca w zakresie problemu Opracowanie Kompleksowej metody walki z chorobami, szkodnikami roślin oraz chwastami i w konsekwencji tej decyzji w latach koordynował cztery centralne programy badawcze, w których uczestniczyło ponad 20 jednostek naukowych, a których nadrzędnym celem było opracowanie nowoczesnych programów ochrony roślin z jednoczesnym ograniczeniem szkodliwego wpływu środków chemicznych na zdrowie ludzi i środowisko. Wyniki uzyskane w ramach tych programów miały ważne znaczenie w opracowaniu przyszłych integrowanych programów ochrony roślin. Dodatkowo od 1972 r. Instytut koordynował współpracę w badaniach w ochronie roślin w krajach członkowskich RWPG co dawało dodatkowe możliwości zbioru i analizy wyników. Efektem realizowanych badań było opublikowanie przez Instytut serii instrukcji wdrożeniowych pod wspólnym tytułem Ochrona roślin w integrowanych systemach produkcji rolniczej. W roku 1993 ukazała się instrukcja dotycząca rzepaku ozimego (Mrówczyński i wsp. 1993), a w r buraka cukrowego i pastewnego (Banaszak 1995). Ważną rolę w upowszechnianiu idei integrowanej ochrony i integrowanych technologii produkcji odegrały Sesje Naukowe Instytutu Ochrony Roślin. W r Pokacka (Pokacka 1992) przedstawiła obszerną informację o badaniach nad opracowaniem integrowanych programów ochrony prowadzonych w Instytucie Ochrony Roślin, natomiast w 1994 r. Pałosz (Pałosz i wsp. 1994) omówił podsta- 21

20 wy integrowanej ochrony rzepaku ozimego. Pewnym podsumowaniem działalności i podejmowanych przez Instytut inicjatyw stało się opublikowanie w 2006 r. instrukcji Integrowana produkcja rzepaku (Mrówczyński, Pruszyński red. 2006), która stała się podstawą zatwierdzonej przez GIIORiN metodyki integrowanej produkcji rzepaku. W badaniach i upowszechnianiu integrowanych technologii produkcji nie bez znaczenia było powołanie w 1990 r. przez Ministra Rolnictwa i RW Grupy Roboczej ds. Integrowanej i ekologicznej produkcji, realizacja pilotażowego wdrożenia oraz międzynarodowa Konferencja Integrowana Produkcja w Polsce i wybranych krajach europejskich Warszawa Wcześniej, bo w 1992 r. w ODR Przysiek odbyła się ogólnopolska Konferencja Konferencja systemów rolniczych. Analizując natomiast różnice w obowiązujących zaleceniach ochrony poszczególnych roślin, a ich ochroną w produkcji integrowanej, to na uwagę zasługuje wyeliminowanie w ochronie w systemie IP środków ochrony roślin, należących do bardzo toksycznych i toksycznych. Kolejną różnicą jest bardzo znaczne rozbudowanie zaleceń dotyczących profilaktyki oraz monitoringu pojawu i oceny nasilenia agrofagów. Należy tu zwrócić uwagę na omówienie przy każdym gatunku szkodliwym wszystkich zalecanych, dostępnych metod w tej liczbie agrotechnicznych, fizycznych i hodowlanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na dobór odmian i wykorzystanie uzyskanej w procesie hodowli odporności lub tolerancji w stosunku do określonych gatunków szkodliwych. Tak więc ochrona roślin w integrowanej produkcji już obecnie pozwala na ograniczenie liczby zabiegów do niezbędnych i uzasadnionych liczebnością szkodników lub nasileniem chorób, a także na ograniczenie zagrożenia jakie może stanowić dla zdrowia ludzi i środowiska stosowanie chemicznych środków ochrony roślin. Niestety w znacznie mniejszym stopniu wykorzystywany jest w integrowanych technologiach czynnik biologiczny czyli naturalne procesy samoregulujące, zachodzące w środowisku. Nadal nasza wiedza w tym zakresie jest niewystarczająca, a dodatkowo jak podaje Pruszyński (Pruszyński G. 2007) nie wszyscy autorzy metodyk zamieścili w nich dane dotyczące odnowy entomofauny pożytecznej w trakcie zabiegów ochroniarskich. Z góry należy założyć, że istnieje potrzeba aktualizacji metodyk oraz ich uzupełnienia o nowe uzyskiwane wyniki. ZAŁOŻENIA INTEGROWANEJ PRODUKCJI I PODSTAWY PRAWNE Opracowane przez zespół ekspertów Międzynarodowej Organizacji Biologicznego Zwalczania przewodniki integrowanej produkcji (Boller i wsp. 2004, El Titi i wsp. 1993) dotyczy wszystkich roślin rolniczych i ogrodniczych, jako że są one opisem koncepcji prowadzenia upraw i gospodarstw a nie tylko zaleceniami praktycznymi. 22

21 W Polsce, jak wspomniano wcześniej, nadzór nad wdrażaniem i certyfikacją produkcji integrowanej przejęła Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (Ustawa o ochronie roślin z 2003r.), a zasady integrowanej produkcji i uzyskiwania certyfikatów były przedmiotem wielu wystąpień i opracowań (Nawrot 2005, Pruszyński i wsp. 2004). Jako ważne dla wdrożenia i upowszechnienia integrowanych technologii należy uznać szkolenie prowadzone przez upoważnione przez Główny Inspektorat jednostki (Wolny 2005). EFEKT EKONOMICZNY INTEGROWANYCH TECHNOLOGII PRODUKCJI UPRAW ROLNICZYCH Majewski (Majewski 2005) prowadząc na terenie Mazowsza pilotażowe doświadczenie wdrożeniowe integrowanej produkcji stwierdził, że w warunkach polskich, gdy mamy do czynienia z rolnictwem niskonakładowym, obarczonym wieloma błędami technologicznymi oraz nienajlepszą organizacją pracy, wdrożenie integrowanej produkcji może przynieść znaczne efekty ekonomiczne Przy zmniejszonej dawce nawozów, dzięki poprawnej agrotechnice i zmniejszeniu intensywności chemicznej ochrony roślin ale i poprawie jakości plonów, dochód rolniczy w grupie badanych gospodarstw był ponad 2,5-krotnie wyższy w porównaniu do grupy kontrolnej. W tym samym opracowaniu autor zwraca jednak uwagę na fakt, że ostatnie lata przyniosły znaczne zmiany w polskim rolnictwie wymuszone m.in. procesami dostosowawczymi i to co kiedyś było przedmiotem wdrożeń w ramach integrowanej produkcji staje się obecnie ogólnie przyjętą praktyką rolniczą. Autor stwierdza także, że poprzez system wymogów prawnych i zachęt ekonomicznych, konwencjonalne, wysoko intensywne rolnictwo zbliża się do tego co zakłada Integrowana Produkcja. Potwierdzeniem ostatniego spostrzeżenia Majewskiego są wyniki badań przeprowadzonych w ramach projektu badawczego KBN 5 POGB w Instytucie Ochrony Roślin w Poznaniu (Jańczak i wsp i 2004), a dotyczące wdrożenia elementów integracji w pszenicy ozimej. Doświadczenie przeprowadzono w Rolniczym Zakładzie Doświadczalnym IOR w Winnej Górze w latach , na dwóch odmianach pszenicy ozimej: Elena i Tercja, przy dwóch poziomach nawożenia azotem: 120 i 170 kg/ha oraz dwóch systemach ochrony przed chorobami i szkodnikami: konwencjonalnym i integrowanym. We wszystkich kombinacjach zastosowano ten sam system uprawy i ten sam program zwalczania chwastów. W ochronie przed chorobami i szkodnikami zastosowano środki wymienione w tabeli 1 Wartości przyjęte do obliczenia efektu ekonomicznego (w zł.) 23

22 Tabela 1. Środki stosowane w ochronie pszenicy ozimej przed chorobami i szkodnikami Wyszczególnienie Rok 2000 Lata 2001 i 2002 Cena 1 t pszenicy Cena środków ochrony roślin na 1 ha Alert 375 SC Arche 425 EC Amistar 250 SC Karate 25 WG Dimilin 25 WP Koszt zabiegu Koszt dwóch dawek azotu We wszystkich trzech latach badań w kombinacjach z integrowaną ochroną stosowano w zwalczaniu szkodników selektywny insektycyd Dimilin 25 WP., a w zwalczaniu chorób wykorzystano trzeci zabieg ochrony stosując fungicyd Amistar 250 SC. Uzyskane wyniki jednoznacznie wykazały wpływ nawożenia i prawidłowej ochrony na wysokość uzyskiwanego plonu. W porównaniu z kontrolą wzrost plonu w różnych latach i kombinacjach wahał się w granicach 16,6 do 40,5%. We wszystkich latach badań podwyższona dawka azotu wpływała na zwyżkę plonowania, chociaż nie zawsze były to różnice istotne statystycznie. Bardziej złożona jest ocena wpływu ochrony roślin. Zastosowanie droższego insektycydu oraz fungicydu Amistar 250 SC (około 3 krotnie droższy od pozostałych fungicydów) spowodowało, że uzyskane w latach 2000 i 2001 zwyżki plonu w kombinacji z integrowaną ochroną nie pokryła w pełni różnicy we wszystkich ośmiu przypadkach. Lepszy wynik ekonomiczny uzyskano przy konwencjonalnej ochronie, a różnica wynosiła od 10 do 146 zł./ha, najczęściej 44 do 70zł. Dopiero w trzecim roku badań we wszystkich kombinacjach z integrowaną ochroną uzyskano lepszy wynik ekonomiczny wynoszący 38 do 242 zł./ha. Wytłumaczenia takich wyników należy dopatrywać się w rozwoju chorób liścia flagowego i kłosa. W latach 2000 i 2001 w okresie wykształcania kłosa i wypełniania ziarna panowały warunki atmosferyczne, które ograniczyły rozwój występujących chorób. Zabieg fungicydem Amistar 250 EC, pomimo pełnego uzasadnienia w początkowym nasileniu chorób, nie spełnił swego zadania. W roku 2003 po zabiegu panowały warunki korzystne dla rozwoju chorób i wykonanie zabiegu w sposób istotny wpłynęło na zwyżkę plonu. 24

Integrowana Produkcja Roślin nadzorowana przez PIORIN w latach 2004-2013. Dr inż. Grzegorz Gorzała Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa

Integrowana Produkcja Roślin nadzorowana przez PIORIN w latach 2004-2013. Dr inż. Grzegorz Gorzała Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa Integrowana Produkcja Roślin nadzorowana przez PIORIN w latach 2004-2013 Dr inż. Grzegorz Gorzała Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa IPO w Polsce W styczniu 1991 r. Instytut Sadownictwa i

Bardziej szczegółowo

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin Grzegorz Gorzała Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa Al. Jana Pawła II 11, 00-828 Warszawa Podstawa prawna USTAWA

Bardziej szczegółowo

Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013

Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 Załącznik nr 4 do uchwały nr 21 Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 Lp. Dotyczy Tekst przed zmianą Tekst docelowy 1. Działania informacyjne i promocyjne Str. 228/229 Lista

Bardziej szczegółowo

Ważne zmiany w ochronie roślin Warszawa, 5 grudnia 2011 r.

Ważne zmiany w ochronie roślin Warszawa, 5 grudnia 2011 r. Departament Hodowli i Ochrony Roślin Ważne zmiany w ochronie roślin Warszawa, 5 grudnia 2011 r. Zakres prezentacji 1. Projekt ustawy o środkach ochrony roślin 2. Założenia Krajowego Planu Działania na

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI PESTYDYCÓW W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R.

RAPORT Z MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI PESTYDYCÓW W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R. RAPORT Z MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI PESTYDYCÓW W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R. Warszawa, 2008 rok MONITORING I URZĘDOWA KONTROLA POZOSTAŁOŚCI PESTYCYDÓW

Bardziej szczegółowo

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1 CO TO JEST HACCP? HACCP ANALIZA ZAGROŻEŃ I KRYTYCZNE PUNKTY KONTROLI HAZARD ryzyko, niebezpieczeństwo, potencjalne zagrożenie przez wyroby dla zdrowia konsumenta ANALYSIS ocena, analiza, kontrola zagrożenia

Bardziej szczegółowo

STAN GLOBALGAP W POLSCE NA TLE DANYCH ŚWIATOWYCH. Dorota Tomala, Bożenna Pałacha Centrum HACCP Doradztwo i Szkolenia Warszawa

STAN GLOBALGAP W POLSCE NA TLE DANYCH ŚWIATOWYCH. Dorota Tomala, Bożenna Pałacha Centrum HACCP Doradztwo i Szkolenia Warszawa STAN GLOBALGAP W POLSCE NA TLE DANYCH ŚWIATOWYCH Dorota Tomala, Bożenna Pałacha Centrum HACCP Doradztwo i Szkolenia Warszawa 1 MISJA Centrum HACCP Centrum HACCP specjalizuje się w zagadnieniach związanych

Bardziej szczegółowo

Nadzór nad stosowaniem materiału siewnego (uprawą odmian GMO)

Nadzór nad stosowaniem materiału siewnego (uprawą odmian GMO) Nadzór nad stosowaniem materiału siewnego (uprawą odmian GMO) nowa ustawa o nasiennictwie nowe zadanie dla Inspekcji Tadeusz Kłos Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa Zgodnie z art. 78 oraz art.

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 09.09.2011 Wprowadzenie Ewolucja WPR - od zabezpieczenia potrzeb

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych

Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych Zakład Towaroznawstwa mgr inż. Sławomir Stec Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych Badania realizowane w ramach Programu:

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Warszawie Oddział w Grodzisku Mazowieckim. Bronisze, marzec 2016 r.

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Warszawie Oddział w Grodzisku Mazowieckim. Bronisze, marzec 2016 r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Warszawie Oddział w Grodzisku Mazowieckim Bronisze, marzec 2016 r. Struktura organizacyjna WIORiN w Warszawie Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin

Bardziej szczegółowo

BioCert Małopolska Sp. z o.o. 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A tel./fax 12 430-36-06 www.biocert.pl Certyfikacja ekologicznej produkcji rolnej

BioCert Małopolska Sp. z o.o. 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A tel./fax 12 430-36-06 www.biocert.pl Certyfikacja ekologicznej produkcji rolnej BioCert Małopolska Sp. z o.o. 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A tel./fax 12 430-36-06 www.biocert.pl Certyfikacja ekologicznej produkcji rolnej Beata Pietrzyk Dyrektor Biura Certyfikacji 1 Wstęp W Polsce wzrasta

Bardziej szczegółowo

Krajowy plan działania na rzecz ograniczenia ryzyka

Krajowy plan działania na rzecz ograniczenia ryzyka Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Hodowli i Ochrony Roślin Krajowy plan działania na rzecz ograniczenia ryzyka Upowszechnianie związanego ogólnych ze stosowaniem zasad integrowanej środków

Bardziej szczegółowo

Primary Farm Assurance Podstawowy Standard Zapewnienia Jakości. Marek Marzec PPH EWABIS Sp. z o.o. podmiot rejestrujący

Primary Farm Assurance Podstawowy Standard Zapewnienia Jakości. Marek Marzec PPH EWABIS Sp. z o.o. podmiot rejestrujący Primary Farm Assurance Podstawowy Standard Zapewnienia Jakości Marek Marzec PPH EWABIS Sp. z o.o. podmiot rejestrujący O czym będę mówić: Kim jesteśmy podmiot rejestrujący Primary Farm Assurance Geneza

Bardziej szczegółowo

Gospodarstwo ProBio-Ekonomiczne. Rozwojowe i Dochodowe

Gospodarstwo ProBio-Ekonomiczne. Rozwojowe i Dochodowe Gospodarstwo ProBio-Ekonomiczne Rozwojowe i Dochodowe Już 10 lat! 28 Wytwarzanie, Dystrybucja, Doradztwo Użytkownicy Em Gospodarze 48 000 zarejestrowanych użytkowników Krąg DROWA ZIEMIA 28 Wytwarzanie,

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT. Oleśnica, dnia 20 kwietnia 2015r.

KOMUNIKAT. Oleśnica, dnia 20 kwietnia 2015r. Oleśnica, dnia 20 kwietnia 2015r. KOMUNIKAT Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oleśnicy, w sprawie rejestracji zakładów prowadzących produkcję pierwotną lub sprzedaż bezpośrednią Państwowy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 29 maja 2015 r. Poz. 742 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 kwietnia 2015 r.

Warszawa, dnia 29 maja 2015 r. Poz. 742 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 kwietnia 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 maja 2015 r. Poz. 742 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych

Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych Zakład Uprawy i Nawożenia Roślin Warzywnych Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych Autorzy: prof. dr hab. Stanisław Kaniszewski dr Anna Szafirowska Opracowanie redakcyjne: dr Ludwika

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRZYZNAWANIA I UŻYWANIA ZNAKU. Certyfikowana Jakość Suplementu Diety

REGULAMIN PRZYZNAWANIA I UŻYWANIA ZNAKU. Certyfikowana Jakość Suplementu Diety REGULAMIN PRZYZNAWANIA I UŻYWANIA ZNAKU Certyfikowana Jakość Suplementu Diety I. Wprowadzenie 1. Znak Certyfikowana Jakość Suplementu Diety jest znakiem przyznawanym w ramach programu Certyfikowanego Standardu

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym 1)

USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym 1) Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2004 r. Nr 93, poz. 898. Art. 1. Ustawa określa zadania i właściwość organów i jednostek

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa ekologicznego

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa ekologicznego Dziennik Ustaw Nr 94 7858 Poz. 607 607 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa ekologicznego Na podstawie art. 21 ust.

Bardziej szczegółowo

PROJEKTY USTAW I ROZPORZĄDZEŃ Z ZAKRESU OCHRONY ROŚLIN

PROJEKTY USTAW I ROZPORZĄDZEŃ Z ZAKRESU OCHRONY ROŚLIN Departament Hodowli i Ochrony Roślin PROJEKTY USTAW I ROZPORZĄDZEŃ Z ZAKRESU OCHRONY ROŚLIN dr Bogusław Rzeźnicki Poznań, 12 października 2010 r. Pakiet pestycydowy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Bardziej szczegółowo

UWAGA INFORMACJA DLA OSÓB PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚC W ZAKRESIE PRODUKCJI PIERWOTNEJ (np. uprawa owoców, warzyw, ziół, zbóż, zbiór runa leśnego)

UWAGA INFORMACJA DLA OSÓB PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚC W ZAKRESIE PRODUKCJI PIERWOTNEJ (np. uprawa owoców, warzyw, ziół, zbóż, zbiór runa leśnego) UWAGA INFORMACJA DLA OSÓB PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚC W ZAKRESIE PRODUKCJI PIERWOTNEJ (np. uprawa owoców, warzyw, ziół, zbóż, zbiór runa leśnego) Produkcja pierwotna obejmuje działalność na poziomie gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Stan wdrażania systemów zapewnienia bezpieczeństwa i zarządzania jakością żywności w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego.

Stan wdrażania systemów zapewnienia bezpieczeństwa i zarządzania jakością żywności w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego. Stan wdrażania systemów zapewnienia bezpieczeństwa i zarządzania jakością żywności w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego dr Grażyna Morkis Wprowadzenie Jakość i bezpieczeństwo żywności są bardzo ważne

Bardziej szczegółowo

TYPOWANIE GOSPODARSTW DO KONTROLI STOSOWANIA ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN

TYPOWANIE GOSPODARSTW DO KONTROLI STOSOWANIA ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN KAZIMIERZ WALECZEK STANISŁAW STOBIECKI WOJCIECH ŚLIWIŃSKI INSTYTUT OCHRONY ROŚLIN PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY ODDZIAŁ SOŚNICOWICE e-mail: ior@ior.gliwice.pl 1 TYPOWANIE GOSPODARSTW DO KONTROLI STOSOWANIA

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż.

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Sławomir Stec Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Państwowa Wyższa

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ROŚLIN I NASIENNICTWA W OLSZTYNIE

WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ROŚLIN I NASIENNICTWA W OLSZTYNIE WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ROŚLIN I NASIENNICTWA W OLSZTYNIE ul. Kołobrzeska 11,10-444 Olsztyn tel. (89) 5332128, fax (89) 5343623 www.piorin.gov.pl/olsztyn, e-mail: wi-olsztyn@piorin.gov.pl Olsztyn,

Bardziej szczegółowo

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Szczepan Figiel, Justyna Kufel Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Warszawa, 5 grudnia, 2014. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Journal of Agribusiness and Rural Development

Journal of Agribusiness and Rural Development Journal of Agribusiness and Rural Development www.jard.edu.pl tłumaczenie KIERUNKI PRODUKCJI GOSPODARSTW EKOLOGICZNYCH W POLSCE Maria Golinowska Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Abstrakt. Celem opracowania

Bardziej szczegółowo

Telefon. E-mail Telefon E-mail

Telefon. E-mail Telefon E-mail Formularz nr P-02/2-3-D Biocert Małopolska Sp. z o.o. ul.lubicz 25A, 31-503 Kraków OPIS JEDNOSTKI wnioskodawcy / podwykonawcy [Import i wprowadzanie produktów do obrotu] Obligatoryjny formularz wypełniany

Bardziej szczegółowo

VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA

VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA Na terenie województwa lubelskiego nadzór sanitarny nad zakładami żywieniowożywnościowymi sprawuje w poszczególnych powiatach 20 Powiatowych

Bardziej szczegółowo

Systemy jakości żywności uwzględniające wymogi ochrony środowiska

Systemy jakości żywności uwzględniające wymogi ochrony środowiska Systemy jakości żywności uwzględniające wymogi ochrony środowiska Krzysztof Kielak Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Hodowli i Ochrony Roślin ROLNICTWO EKOLOGICZNE Przepisy regulujące system

Bardziej szczegółowo

Nowość w ochronie truskawek! ...i życie nabiera smaku!

Nowość w ochronie truskawek! ...i życie nabiera smaku! Nowość w ochronie truskawek!...i życie nabiera smaku! Edycja 2015 Luna w Polsce i na świecie Grupa produktów Luna to kilka formulacji fungicydów dostosowanych do lokalnych potrzeb w różnych krajach. Wspólną

Bardziej szczegółowo

Produkcja cukru ekologicznego. dr inż. Maciej Wojtczak

Produkcja cukru ekologicznego. dr inż. Maciej Wojtczak dr inż. Maciej Wojtczak Żywność ekologiczna?? CUKIER EKOLOGICZNY? ORGANIC SUGAR 2 Rolnictwo ekologiczne To sposób gospodarowania ograniczający zależność od nakładów zewnętrznych poprzez stymulowanie biologicznych

Bardziej szczegółowo

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 8

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 8 Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 8 opracowanie: Kierownik DAOR OSChR mgr inż. Krzysztof Skowronek Starszy Specjalista DAOR OSChR mgr inż.. Grażyna Sroka Program szkolenia Blok 8. Określanie

Bardziej szczegółowo

Raport z badań monitoringowych przeprowadzonych przez Państwową Inspekcję Sanitarną w zakresie jakości jodowania soli kuchennej w 2007 rok

Raport z badań monitoringowych przeprowadzonych przez Państwową Inspekcję Sanitarną w zakresie jakości jodowania soli kuchennej w 2007 rok Raport z badań monitoringowych przeprowadzonych przez Państwową Inspekcję Sanitarną w zakresie jakości jodowania soli kuchennej w 2007 rok Warszawa, 2008 WSTĘP Jod jest mikroelementem niezbędnym dla rozwoju

Bardziej szczegółowo

CEL SZKOLENIA: DO KOGO SKIEROWANE JEST SZKOLENIE:

CEL SZKOLENIA: DO KOGO SKIEROWANE JEST SZKOLENIE: Audytor Wewnętrzny systemu HACCP oraz standardów IFS w wersji 6 (International Food Standard version 6) i BRC w nowej wersji 7 (Global Standard for Food Safety issue 7) - AWIFSBRC CEL SZKOLENIA: zrozumienie

Bardziej szczegółowo

Telefon. E-mail Telefon E-mail

Telefon. E-mail Telefon E-mail Biocert Małopolska Sp. z o.o. ul.lubicz 25A, 31-503 Kraków OPIS JEDNOSTKI wnioskodawcy / podwykonawcy [ Przetwórstwo i wprowadzanie produktów do obrotu] Obligatoryjny formularz wypełniany przy składaniu

Bardziej szczegółowo

Oznakowanie żywności ekologicznej. Renata Lubas

Oznakowanie żywności ekologicznej. Renata Lubas Oznakowanie żywności ekologicznej Renata Lubas Postawy polskich konsumentów wobec żywności ekologicznej Postawy polskich konsumentów wobec żywności ekologicznej Motywy zakup żywności ekologicznaj walory

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRZYZNAWANIA I UŻYWANIA ZNAKU. Certyfikowana Jakość Suplementów Diety

REGULAMIN PRZYZNAWANIA I UŻYWANIA ZNAKU. Certyfikowana Jakość Suplementów Diety REGULAMIN PRZYZNAWANIA I UŻYWANIA ZNAKU Certyfikowana Jakość Suplementów Diety I. Wprowadzenie 1. Znak Certyfikowana Jakość Suplementu Diety jest znakiem przyznawanym w ramach programu Certyfikowana Jakość

Bardziej szczegółowo

Rozpoczęcie jesiennej sprzedaży ubezpieczeń upraw polowych

Rozpoczęcie jesiennej sprzedaży ubezpieczeń upraw polowych PZU Uprawy Zmiana OWU od 18.09.2015 wynikająca ze zmiany ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich Dz.U. z 2015 poz. 577 z późn.zm) Rozpoczęcie jesiennej sprzedaży ubezpieczeń upraw

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ I BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEKTORZE USŁUG. Zagadnienia: Systemy zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia;

JAKOŚĆ I BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEKTORZE USŁUG. Zagadnienia: Systemy zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia; JAKOŚĆ I BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEKTORZE USŁUG Zagadnienia: Czynniki ryzyka zdrowia i jakości żywności; Systemy zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia; Ustawodawstwo w zakresie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

LISTA KONTROLNA SPIWET-00/ kontrola stała i doraźna (zakład produkujący produkty pochodzenia zwierzęcego) Data rozpoczęcia/zakończenia kontroli:

LISTA KONTROLNA SPIWET-00/ kontrola stała i doraźna (zakład produkujący produkty pochodzenia zwierzęcego) Data rozpoczęcia/zakończenia kontroli: pieczęć inspektoratu weterynarii PROTOKÓŁ Z KONTROLI Nr... weterynaryjny numer identyfikacyjny /nr protokołu/rok LISTA KONTROLNA SPIWET00/ kontrola stała i doraźna (zakład produkujący produkty pochodzenia

Bardziej szczegółowo

Rynek owoców i warzyw świeżych

Rynek owoców i warzyw świeżych Nr 31/2015 ` Rynek owoców i warzyw świeżych 6 sierpnia 2015r. NOTOWANIA W DNIACH: 27.07.2015-06.08.2015 r. I. Badanie prowadzone jest w wybranych spółdzielniach ogrodniczych, zakładach przetwórczych i

Bardziej szczegółowo

Mega Projekt. Projekt badawczy wykorzystania nawozów azotowych na doświadczalnych poletkach obszaru Polski, Niemiec i Czech

Mega Projekt. Projekt badawczy wykorzystania nawozów azotowych na doświadczalnych poletkach obszaru Polski, Niemiec i Czech Mega Projekt Projekt badawczy wykorzystania nawozów azotowych na doświadczalnych poletkach obszaru Polski, Niemiec i Czech W 5-letnim cyklu badani oceniany jest wpływ nawożenia nawozami azotowo siarkowymi

Bardziej szczegółowo

Rola techniki i precyzji zabiegów w integrowanych systemach ochrony roślin

Rola techniki i precyzji zabiegów w integrowanych systemach ochrony roślin Roman Kierzek 1, Marek Wachowiak 1, Henryk Ratajkiewicz 2 1 Instytut Ochrony Roślin- PIB w Poznaniu, 2 Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Rola techniki i precyzji zabiegów w integrowanych systemach ochrony

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA o wynikach kontroli artykułów dla dzieci

INFORMACJA o wynikach kontroli artykułów dla dzieci INFORMACJA o wynikach kontroli artykułów dla dzieci Zatwierdził: Warszawa Listopad 2014 r. I. CEL KONTROLI Głównym celem kontroli była ocena bezpieczeństwa wybranych artykułów dla dzieci: nosidełek miękkich,

Bardziej szczegółowo

w stołówkach szkolnych

w stołówkach szkolnych Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej w stołówkach szkolnych Magdalena Chojnowska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku SYSTEMY BEZPIECZEŃSTWA ŻYWNOŚCI Główny cel prawa żywnościowego zdefiniowany w Preambule

Bardziej szczegółowo

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3)

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3) Załącznik nr 9 Minimalne wymogi dotyczące nawozów i środków ochrony roślin 1. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone - Wymóg 4 - dotyczy 8.2.10.5.1.4.1.2. Minimum requirements for fertilisers and pesticides

Bardziej szczegółowo

Integrowana produkcja roślin korzyści i perspektywy

Integrowana produkcja roślin korzyści i perspektywy Integrowana produkcja roślin korzyści i perspektywy Prof. dr hab. Danuta Sosnowska (IOR PIB) Prof. dr hab. Piotr Sobiczewski (IO) Dr hab. Zbyszek Zbytek (PIMR) Prof. dr hab. Jerzy H. Czembor (IHAR - PIB)

Bardziej szczegółowo

Perspektywy ograniczenia uzależnienia od pestycydów w Polsce dla poprawy stanu środowiska i gospodarki wiejskiej

Perspektywy ograniczenia uzależnienia od pestycydów w Polsce dla poprawy stanu środowiska i gospodarki wiejskiej Perspektywy ograniczenia uzależnienia od pestycydów w Polsce dla poprawy stanu środowiska i gospodarki wiejskiej Wiesław Podyma Departament Hodowli i Ochrony Roślin Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. INTEGROWANA PRODUKCJA ROŚLIN Rośliny warzywne

PROGRAM. INTEGROWANA PRODUKCJA ROŚLIN Rośliny warzywne Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania Szkolenia zawodowe dla osób

Bardziej szczegółowo

Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej

Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej dr Paweł Wojciechowski Katedra Prawa Rolnego i Systemu Ochrony Żywności Wydział Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R.

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R. DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R. Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli LODR w Końskowoli zasięgiem swojej działalności obejmuje teren całego województwa lubelskiego,

Bardziej szczegółowo

Stanisław Stobiecki. Oddział Sośnicowice e-mail: stocki@ior.gliwice.pl. 54. sesja naukowa. Poznań, 6-7.02.2014

Stanisław Stobiecki. Oddział Sośnicowice e-mail: stocki@ior.gliwice.pl. 54. sesja naukowa. Poznań, 6-7.02.2014 Stanisław Stobiecki Oddział Sośnicowice e-mail: stocki@ior.gliwice.pl 1 2 POLITYKA PESTYCYDOWA Cel: REDUKCJA RYZYKA dla - zdrowia ludzi, zwierząt - ekosystemów ze strony środków ochrony roślin, z zabezpieczeniem

Bardziej szczegółowo

Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym

Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym Prof. dr hab. Stanisław Kowalczyk Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych Oczekiwania współczesnych konsumentów*

Bardziej szczegółowo

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Elementy określone przez liderów sekcji w obszarze Bezpieczna Żywność

Bardziej szczegółowo

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 2 z 8 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Opracowano w Instytucie Nafty i Gazu System KZR INiG-PIB/3 2 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 3 z 8 Spis

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Dr Krzysztof Jończyk Kongres Innowacji Polskich, Kraków, 10.03.2015 1 r. Rolnictwo ekologiczne Rozp. Rady (WE) 834/2007

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO PASZ W ASPEKCIE USTAWY O PASZACH. Olga Michalik-Rutkowska Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii w MRiRW

BEZPIECZEŃSTWO PASZ W ASPEKCIE USTAWY O PASZACH. Olga Michalik-Rutkowska Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii w MRiRW BEZPIECZEŃSTWO PASZ W ASPEKCIE USTAWY O PASZACH Olga Michalik-Rutkowska Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii w MRiRW 1 . USTAWA O PASZACH Ustawa z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (Dz. U. 2014

Bardziej szczegółowo

Modele ochrony zbóż jako element integrowanej produkcji

Modele ochrony zbóż jako element integrowanej produkcji Anna Nieróbca Zakład Agrometeorologii i Zastosowań Informatyki Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy Modele ochrony zbóż jako element integrowanej produkcji Bratoszewice

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Przyrodnicze uwarunkowania do produkcji biomasy na cele energetyczne ze szczególnym uwzględnieniem produkcji biogazu rolniczego Dr inż. Magdalena Szymańska

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Przedmowa... 13 Rozdział I WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO... 15 1. Pojęcie prawa... 15 1.1. Prawo a inne systemy normujące stosunki społeczne...

Bardziej szczegółowo

R o l n i c t w o e k o l o g i c z n e w P o l s c e w 2 0 0 3 roku

R o l n i c t w o e k o l o g i c z n e w P o l s c e w 2 0 0 3 roku G ł ó w n y I n s p e k t o r a t W y d z i a ł E k o l o g i i R o l n i c z e j R o l n i c t w o e k o l o g i c z n e w P o l s c e w 2 0 0 3 roku Z A T W I E R D Z A M G ł ó w n y I n s p e k t o

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH Podstawę prawną tworzenia grup stanowi ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich

Bardziej szczegółowo

Ad.3 Protokół z poprzedniego tj. pierwszego posiedzenia Komisji został przyjęty jednogłośnie i bez uwag.

Ad.3 Protokół z poprzedniego tj. pierwszego posiedzenia Komisji został przyjęty jednogłośnie i bez uwag. P R O T O K Ó Ł NR 2/2015 z posiedzenia Komisji Ochrony Środowiska, Rolnictwa, Leśnictwa, Geodezji i Gospodarki Terenami odbytego w dniu 18 lutego 2015 roku W posiedzeniu uczestniczyli członkowie komisji,

Bardziej szczegółowo

Osoby fizyczne, osoby prawne, wspólnicy spółek cywilnych, spółki osobowe prawa handlowego, które:

Osoby fizyczne, osoby prawne, wspólnicy spółek cywilnych, spółki osobowe prawa handlowego, które: Od 9 listopada br. rolnicy mogą składać w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnioski o dofinansowanie inwestycji w gospodarstwach rolnych. W ramach PROW 2007-2013 Agencja wprowadza w życie

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY INSPEKTORAT SANITARNY

GŁÓWNY INSPEKTORAT SANITARNY GŁÓWNY INSPEKTORAT SANITARNY Departament Bezpieczeństwa Żywności i Żywienia W związku z e-mailem Pana Grzegorza Ignaczewskiego w sprawie rejestracji gospodarstw rolnych prowadzących produkcję roślinną,

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo ekologiczne z korzyścią dla środowiska i człowieka. Realizacja PROW - korzyści i bariery. Anna Kuczuk, OODR Łosiów

Rolnictwo ekologiczne z korzyścią dla środowiska i człowieka. Realizacja PROW - korzyści i bariery. Anna Kuczuk, OODR Łosiów Anna Kuczuk, OODR Łosiów Rolnictwo stanowi jedną z najważniejszych gałęzi gospodarki niemal każdego kraju, pełniąc istotne funkcje natury ekonomicznej, społecznej i środowiskowej. Gleba, woda, powietrze

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 16 grudnia 2013 r. Poz. 1549. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1) z dnia 27 listopada 2013 r.

Warszawa, dnia 16 grudnia 2013 r. Poz. 1549. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1) z dnia 27 listopada 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 16 grudnia 2013 r. Poz. 1549 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1) z dnia 27 listopada 2013 r. w sprawie pobierania próbek roślin, produktów

Bardziej szczegółowo

Rynek owoców i warzyw świeżych

Rynek owoców i warzyw świeżych Nr 34/2015 ` Rynek owoców i warzyw świeżych 27 sierpnia 2015r. NOTOWANIA W DNIACH: 17.08.2015-27.08.2015 r. I. Badanie prowadzone jest w wybranych spółdzielniach ogrodniczych, zakładach przetwórczych i

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo w Polsce. Kołaczkowska Adrianna 2a

Rolnictwo w Polsce. Kołaczkowska Adrianna 2a Rolnictwo w Polsce Kołaczkowska Adrianna 2a Rolnictwo Jest jednym z głównych działów gospodarki, jego głównym zadaniem jest dostarczanie płodów rolnych odbiorcom na danym terenie. Przedmiotem rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych

Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych EDYTA WACŁAWIK Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych Tematem mojej pracy jest Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych. Dlaczego? Bo każdy z nas spożywa żywność i na co dzień ma z

Bardziej szczegółowo

VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA

VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Lublinie i 20 Powiatowych Stacji Sanitarno-Epidemiologicznych w 2012 r. sprawowała

Bardziej szczegółowo

Integrowana Ochrona Roślin

Integrowana Ochrona Roślin Integrowana Ochrona Roślin 1 Integrowana Ochrona Roślin Integrowana ochrona roślin sposób ochrony roślin przed organizmami szkodliwymi polegający na wykorzystaniu wszystkich dostępnych metod ochrony roślin,

Bardziej szczegółowo

Rynek owoców i warzyw świeżych

Rynek owoców i warzyw świeżych Nr 26/2015 02 lipca 2015r. ` Rynek owoców i warzyw świeżych NOTOWANIA W DNIACH: 22.06.2015-02.07.2015 r. I. Badanie prowadzone jest w wybranych spółdzielniach ogrodniczych, zakładach przetwórczych i chłodniach,

Bardziej szczegółowo

Zadania Inspekcji w świetle przepisów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych

Zadania Inspekcji w świetle przepisów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych Zadania Inspekcji w świetle przepisów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych Produkty tradycyjne i regionalne - wprowadzanie do obrotu i wydawanie świadectw jakości Ustawa o jakości handlowej

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce WIELKOPOLSKA w Europie WIELKOPOLSKA w Polsce Podział Administracyjny Województwa Wielkopolskiego Liczba

Bardziej szczegółowo

POREJESTROWE DOŚWIADCZALNICTWO ODMIANOWE i rekomendacja odmian do praktyki rolniczej

POREJESTROWE DOŚWIADCZALNICTWO ODMIANOWE i rekomendacja odmian do praktyki rolniczej POREJESTROWE DOŚWIADCZALNICTWO ODMIANOWE i rekomendacja odmian do praktyki rolniczej Prof. Dr hab. Edward S. Gacek Konwent Marszałków Szczawnica Zdrój, 19 grudnia 2008 Centralny Ośrodek Badania Odmian

Bardziej szczegółowo

Warunki uczestnictwa. w Sieci Ekspertów ds. BHP, certyfikowanych przez Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy

Warunki uczestnictwa. w Sieci Ekspertów ds. BHP, certyfikowanych przez Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy Warunki uczestnictwa w Sieci Ekspertów ds. BHP, certyfikowanych przez Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 1 2 Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników poprzez

Bardziej szczegółowo

Warunki przyznania pomocy finansowej w ramach poddziałania Wsparcie na przystępowanie do systemów jakości objętego PROW 2014-2020

Warunki przyznania pomocy finansowej w ramach poddziałania Wsparcie na przystępowanie do systemów jakości objętego PROW 2014-2020 Warunki przyznania pomocy finansowej w ramach poddziałania Wsparcie na przystępowanie do systemów jakości objętego PROW 2014-2020 1. W ramach poddziałania pomoc przyznawana jest rolnikowi aktywnemu zawodowo,

Bardziej szczegółowo

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy Rolnictwo ekologiczne przyjazne środowisku naturalnemu Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy 1. Rolnictwo ekologiczne w realizacji celów KPR 2. Status rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Potrzeby, efekty i perspektywy nawadniania roślin na obszarach szczególnie deficytowych w wodę

Potrzeby, efekty i perspektywy nawadniania roślin na obszarach szczególnie deficytowych w wodę Potrzeby, efekty i perspektywy nawadniania roślin na obszarach szczególnie deficytowych w wodę Czesław Rzekanowski, Jacek Żarski, Stanisław Rolbiecki Katedra Melioracji i Agrometeorologii Wydział Rolniczy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 1 września 2014 r. Poz Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1) z dnia 29 sierpnia 2014 r.

Warszawa, dnia 1 września 2014 r. Poz Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1) z dnia 29 sierpnia 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 1 września 2014 r. Poz. 1158 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1) z dnia 29 sierpnia 2014 r. w sprawie szczegółowego zakresu zadań

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie

Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Hodowli i Ochrony Roślin Dorota Nowosielska (dorota.nowosielska@minrol.gov.pl; tel. (022)

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:....

WNIOSEK O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.... Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). Brak pełnych danych będzie skutkował odrzuceniem wniosku z przyczyn formalnych. Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 234 Wojewody Mazowieckiego z dnia

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJE ZMIAN USTAW REGULUJĄCYCH SPRZEDAŻ BEZPOŚREDNIĄ

PROPOZYCJE ZMIAN USTAW REGULUJĄCYCH SPRZEDAŻ BEZPOŚREDNIĄ PROPOZYCJE ZMIAN USTAW REGULUJĄCYCH SPRZEDAŻ BEZPOŚREDNIĄ Sprzedaż bezpośrednia Sprzedaż bezpośrednia oraz sprzedaż marginalna lokalna i ograniczona -sprzedaż produktów rolniczych konsumentowi, z pominięciem

Bardziej szczegółowo

Lubicz 25A, 31-503 Kraków ( WNIOSEK WYPEŁNIĆ CZYTELNIE DRUKOWANYMI LITERAMI, SZARE POLA WYPEŁNIA BIURO CERTYFIKACJI)

Lubicz 25A, 31-503 Kraków ( WNIOSEK WYPEŁNIĆ CZYTELNIE DRUKOWANYMI LITERAMI, SZARE POLA WYPEŁNIA BIURO CERTYFIKACJI) NR PRODUCENTA: DATA REJESTRACJI WNIOSKU: PODPIS: SZARE POLA WYPEŁNIA BIURO CERTYFIKACJI WNIOSEK O CERTYFIKACJĘ ZGODNOŚCI AKWAKULTURA I PRODUKCJA WODOROSTÓW MORSKICH BIOCERT MAŁOPOLSKA Sp. z o.o., ul. PROWADZONYCH

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA. dotycząca prawidłowości oznakowania i identyfikowalności produktów rolnictwa ekologicznego

INFORMACJA. dotycząca prawidłowości oznakowania i identyfikowalności produktów rolnictwa ekologicznego --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel. 42 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax 42 636-85-50 NIP

Bardziej szczegółowo

Opatowicz & Waker Co. INDEPENDENT CARGO SURVEYS LABORATORY ANALYSES & CONSULTING SERVICES

Opatowicz & Waker Co. INDEPENDENT CARGO SURVEYS LABORATORY ANALYSES & CONSULTING SERVICES INDEPENDENT CARGO SURVEYS LABORATORY ANALYSES & CONSULTING SERVICES KONSUMPCJA BANANÓW W POLSCE Raport opracowany na podstawie danych statystycznych z lat 2002 2005. 1. Wstęp Niniejszy raport został sporządzony

Bardziej szczegółowo

DOSTAWY BEZPOŚREDNIE, CZYLI WPROWADZANIE DO OBROTU MAŁYCH ILOŚCI PRODUKTÓW POCHODZENIA ROŚLINNEGO

DOSTAWY BEZPOŚREDNIE, CZYLI WPROWADZANIE DO OBROTU MAŁYCH ILOŚCI PRODUKTÓW POCHODZENIA ROŚLINNEGO DOSTAWY BEZPOŚREDNIE, CZYLI WPROWADZANIE DO OBROTU MAŁYCH ILOŚCI PRODUKTÓW POCHODZENIA ROŚLINNEGO Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny informuje, iŝ podmioty prowadzące działalność polegającą

Bardziej szczegółowo

Wprowadzanie do obrotu małych ilości produktów pochodzenia roślinnego

Wprowadzanie do obrotu małych ilości produktów pochodzenia roślinnego POLAGRA SMAKI REGIONÓW 2012 Wprowadzanie do obrotu małych ilości produktów pochodzenia roślinnego dr n. med. Andrzej Trybusz WIELKOPOLSKI PAŃSTWOWY WOJEWÓDZKI INSPEKTOR SANITARNY Poznań, 7 października

Bardziej szczegółowo

ZKP gwarancją jakości

ZKP gwarancją jakości dr inż. Jadwiga Szuba Zielonogórskie Kopalnie Surowców Mineralnych S.A. gwarancją jakości kruszyw dla ich użytkowników Państwa członkowskie Unii Europejskiej zobowiązane są do stosowania ujednoliconych

Bardziej szczegółowo

RAPORT. 25 lat polskiego rolnictwa Bezpieczeństwo żywnościowe w Europie. IV Konferencja Nauka Biznes Rolnictwo Puławy, 26.11.2014 r.

RAPORT. 25 lat polskiego rolnictwa Bezpieczeństwo żywnościowe w Europie. IV Konferencja Nauka Biznes Rolnictwo Puławy, 26.11.2014 r. RAPORT 25 lat polskiego rolnictwa Bezpieczeństwo żywnościowe w Europie IV Konferencja Nauka Biznes Rolnictwo Puławy, 26.11.2014 r. Raport 25 lat polskiego rolnictwa. Bezpieczeństwo żywnościowe w Europie

Bardziej szczegółowo

Możliwość zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych w cyklu życia biopaliw

Możliwość zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych w cyklu życia biopaliw Możliwość zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych w cyklu życia biopaliw Zuzanna Jarosz Kształtowanie rozwoju społeczno-ekonomicznego obszarów wiejskich Kołobrzeg 08-10 września 2015 Zrównoważona produkcja

Bardziej szczegółowo