METALOWE IMPLANTY KRĘGOSŁUPOWE Cz.1. Techniczne aspekty biotolerancji
|
|
- Dominika Barańska
- 8 lat temu
- Przeglądów:
Transkrypt
1 SYSTEM DERO: ROZWÓJ TECHNIK OPERACYJNEGO LECZENIA KRĘGOSŁUPA Lechosław F. Ciupik, Elżbieta Krasicka-Cydzik, Janusz Mstowski 1, Daniel Zarzycki 2 METALOWE IMPLANTY KRĘGOSŁUPOWE Cz.1. Techniczne aspekty biotolerancji Streszczenie : W oparciu o właściwości metalowych materiałów implantowych typu "bioline" i charakterystyki metalowych implantów kręgosłupowych zaprezentowano techniczne i elektrochemiczne aspekty determinujące odporność implantów kręgosłupowych na korozję, w tym zwłaszcza szczelinową stanowiącą ich szczególne zagrożenie w środowisku organizmu człowieka. Wyodrębniono czynniki: materiałowe, konstrukcyjno - geometryczne, technologiczne i eksploatacyjne odpowiedzialne na poszczególnych etapach produkcji, przechowywania, implantowania i użytkowania implantów za kształtowanie i utrzymanie ich możliwie najwyższej odporności korozyjnej, która w każdym z wymienionych etapów stanowi swoisty kompromis pomiędzy wymaganiami medycznymi a technicznymi możliwościami ich realizacji. Przedstawiono rolę nowoczesnych technik analitycznych w kontroli stanu organizmu oraz ocenie wielkości zniszczeń kontaktowych w badaniach in vivo oraz in vitro. Wskazano ważne kierunki poszukiwań zwłaszcza w dziedzinach konstrukcyjno-geometrycznej i metod wykończenia powierzchni zmierzające do dalszego udoskonalenia współpracujących wieloelementowych systemów metalowych implantów kręgosłupowych. 1.Wstęp - biotolerancja i korozja Rosnące wymagania poprawy jakości życia, zarówno pod względem zaspokojenia oczekiwań pacjentów, jak i zmniejszenia społecznych kosztów kalectwa narzucają konieczność szerszego zastosowania implantów chirurgicznych w praktyce klinicznej. Wiąże się to z modyfikacją aktualnie używanych implantów i poszukiwaniem zarówno lepszych materiałów, jak i nowych rozwiązań konstrukcyjnych spełniających podstawowe warunki odnośnie; biofunkcjonalności, biotolerancji. Przy typowaniu i poszukiwaniu długoterminowych zastosowań klinicznych w implantologii najważniejsze są rozważania na temat biotolerancji. Powszechnie akceptowana definicja [1] określa biotolerancję: jako zdolność materiału do wypełniania swej funkcji w warunkach oddziaływania tkanki w specyficznym zastosowaniu. Szczególny nacisk w definicji położono na oddziaływanie tkanki rozumiane jako reakcję żywego organizmu na obecność biomateriału. Reakcja tkanki zmienia się w zależności od rodzaju implantu, miejsca i sposobu implantowania, stąd uzasadnio- 1 Lechosław F. C i u p i k, Elżbieta K r a s i c k a - C y d z i k, Janusz M s t o w s k i, LfC Sp. z o.o. Zielona Góra, Prezes: Lechosław F. C i u p i k. 2 Daniel Z a r z y c k i, Specjalistyczny Zespół Rehabilitacyjno-Ortopedyczny dla Dzieci i Młodzieży w Zakopanem. Dyrektor Zespołu: prof. dr hab. med. Daniel Z a r z y c k i 93
2 94 L.Ciupik, E, Krasicka-Cydzik, J. Mstowski, D. Zarzycki ne jest powołanie się w definicji także na specyficzne zastosowanie implantu. Współpraca pomiędzy implantem lub zestawem implantów a tkanką ma charakter dwukierunkowy. Obejmuje wpływ implantu na tkankę i reakcję tkanki na obce ciało lub produkty jego degradacji. IMPLANT wpływ implantu cechy biomateriału (skład, struktura, topografia i morfologia powierzchni ) reakcja tkanki na TKANKA obce ciało, produkty niszczenia obojętna, negatywna, pozytywna(osteogeneza, osteointegracja) Rys.1. Schemat oddziaływania implant - tkanka W rozważaniach na temat wpływu implantu należy uwzględnić rodzaj zastosowanego materiału, charakterystykę powierzchni, jej kształtu i podatności na specyficzne rodzaje niszczenia. Przy analizowaniu reakcji tkanki na implant istotne są: rodzaj tkanki (miękka czy kość) i charakterystyka regeneracji tkanki oraz jej stanu obejmująca wiek i stan zdrowia pacjenta, a także przyjmowane środki lecznicze. We wzajemnej relacji implant - tkanka ujawnić się mogą skutki nieprawidłowego zamocowania (fiksacji) związanej z techniką operacyjną, a także komplikacje pooperacyjne wskutek niestabilności biomechanicznej układu implantów. Całkowitą neutralnością implantu wobec organizmu cechować się może według Marciniaka [10 ] tylko element posiadający : zgodność biologiczną ocenianą w testach klinicznych, zgodność bioelektroniczną, czyli odpowiednie własności chemiczne, półprzewodnikowe, piezoelektryczne i magnetyczne materiału, odpowiedni zespół własności mechanicznych umożliwiających współpracę z tkankami w procesach biofizycznych. Wszystkie implantowe materiały metalowe spełniają powyższe wymagania. Dzięki cechom wytrzymałościowym i technologicznym dobrze spełniają biomechaniczne funkcje korekcyjno-stabilizujące między innymi w leczeniu skrzywień poprzez korekcję i stabilizację kręgosłupa. Wyróżnia je także zdolność do przenoszenia znacznych obciążeń statycznych i dynamicznych oraz charakterystyczna adaptowalność śródoperacyjna, niekiedy także pooperacyjna, których to cech nie posiadają inne biomateriały: ceramiczne, węglowe i polimerowe. Metale implantowe są także tworzywami o najwyższej odporności korozyjnej w grupie konstrukcyjnych tworzyw metalicznych. Mimo tak wielu zalet wdrożenie i upowszechnienie implantów w praktyce chirurgicznej zawsze związane było z zapobieganiem korozji lub konsekwencjom jej występowania w związku z ich dynamiczną eksploatacją w agresywnym dla metali środowisku organizmu człowieka. Implanty, w tym implant metalowy, pozostaje zawsze ciałem obcym i będą zawsze niechcianym - zwalczanym przez organizm człowieka Jak podano w pracy [58] wokół implantów praktycznie zawsze obserwuje się występowanie otoczki zbitej tkanki łącznej. Jest to odczyn, który według A. Skwarcza [58] można określić jako fizjologiczny. W pracach [1-10] na temat degradacji biomateriałów w środowisku biologicznym, a zwłaszcza w szczególnie cennych opracowaniach Williamsa [1, 5,7] Lainga [3], Bundyego [9] i Marciniaka [10] przedstawiono zagadnienia związane z korodowaniem tworzyw metalowych
3 Metalowe implanty kręgosłupowe 95 stosowanych w implantologii. Z wielu rodzajów korozji tworzyw metalicznych obserwowanych w technice, środowisko organizmu ludzkiego stwarza warunki szczególnie sprzyjające występowaniu korozji o charakterze lokalnym: wżerowej inicjowanej obecnością chlorków, szczelinowej uwarunkowanej obecnością szczelin w połączeniach implantów naprężeniowej związanej z przenoszeniem obciążeń, szczególnie z powodu przejmowania przez implanty coraz Tabela 1. Skład chemiczny ważniejszych stopów implantowych trudniejszych zadań korekcyjnostabilizujących i protetycznych. 2. Materiały metalowe typu bioline W implantologii stosowane sa głównie 3 rodzaje stopów metalowych: stale implantowe, stopy Co-Cr-Mo oraz tytan i jego stopy. Rodzaje i skład chemiczny wybranych stopów implantowych zamieszczono w Tabeli 1. Materiał Normy Oznaczenia C Fe Co Ti Ni Cr Mo W V Al stal implantowa stop odlew Co-Cr-Mo stop Co-Cr-W- Ni do obróbki plastycznej ISO5832/1 BN86/ ISO5832/IV ZU-83/ ISO5832/V 316L,316LVM 00H17N14M2 Vitallium Mokromed 1 HS-25 Mikromed 2 max 0,03 0,25 max 1,0 0,10 max 3,0 reszta ,0 18,0 2, reszta tytan ISO5832/II - 0, reszta stop Ti-6Al-4V ISO5832/III - - max 0,3 max 1,5 30,0 6, reszta reszta ,0 6,0 W implantologii schorzeń kręgosłupa najczęściej wykorzystywane są stale implantowe typu AISI 316L, AISI 316 LVM i stal krajowa 00H17N14M2 produkowana w Hucie Baildon Katowice oraz Ti 6Al-4V ELI z grupy stopów tytanu. Wymienione stopy cechuje zróżnicowana podatność na specyficzne rodzaje korozji. Tytan o najwyższej odporności na korozję lokalną wykazuje podatność na ścieranie współpracujących elementów a stale implantowe ulegają korozji szczelinowej [11-13]. W przypaku tych ostatnich zakres stwierdzonych uszkodzeń obejmował od 5% do 100 % badanych implantów [13-15], a ich ilość świadczyła na niekorzyść austenitycznych stali implantowych w porównaniu ze stopami kobaltu czy tytanu. Znajdująca się w centrum uwagi inżynierów podatność na niszczenie materiałów implantowych oceniana jest między innymi metodami elektrochemicznymi [16, 20, 37], wprowadzonymi do praktyki badawczej i kontrolnej np. w USA [17, 18]. Ciągle trwają prace nad ich adaptowaniem do oceny podatności na niszczenie gotowych implantów, gdyż w wyniku zastosowanej w trakcie produkcji implantów technologii kształtującej i wykończajacej mogą wystąpić zmiany właściwości biomateriału. 3. Implant w środowisku biologicznym
4 96 L.Ciupik, E, Krasicka-Cydzik, J. Mstowski, D. Zarzycki Implant metalowy jest to sztuczny produkt o ściśle zaprojektowanych własnościach geometrycznych wynikających z dopasowania anatomicznego i wytrzymałościowych zdeterminowanych jego funkcjami biomechanicznymi. Wykonany jest ze specjalnych metali przy zastosowaniu złożonych i rożnorodnych procesów technologicznych. Materiał implantowy typu bioline, zaopatrzony przez wytwórcę w zespół cech określających jego neutralność biologiczną, jest zatem przetwarzany w złożonym cyklu produkcyjnym: obróbka mechaniczna (kształtowanie), obróbka wykańczająca, uszlachetnianie powierzchni. Obróbka mechaniczna stwarza potencjalne zagrożenie wystąpienia zmian własności prowadzących do obniżenia odporności korozyjnej. Przykładem może być niekorzystny wpływ zgniotu na odporność korozyjną [13, 33] Pojedyncze implanty kręgosłupowe to: hak, śruba, pręt, łączniki itp wykonane przy zachowaniu następujących ścisłych reżimów technologicznych: materiał wyjściowy: materiał typu bioline, obróbka mechaniczna: zgniot nie przekraczający 30%, optymalne parametry obróbki ubytkowej V śr = 30 m/min przy intensywnym chłodzeniu, obróbka wykańczająca powierzchni: polerowanie mechaniczne, elektropolerowanie i pasywacja. Implanty kręgosłupowe wprowadzone w środowisko biologiczne pacjenta tworzą zestawy konstrukcyjne kilkunastu i więcej elementów spełniających funkcje korekcyjno-stabilizujące. Istotną cechą konstrukcji tego zestawu są połączenia, węzły mechaniczne poszczególnych implantów np. połączenia: hak - pręt, śruba - pręt, itp. Między implantami a środowiskiem biologicznym pacjenta odbywa się oddziaływanie na powierzchni swobodnej i powierzchni mechanicznie aktywowanej (rys.2). Powierzchnię swobodną implantu stanowi jego zewnętrzna powierzchnia mająca bezpośredni kontakt ze środowiskiem biologicznym pacjenta reprezentowanym przez: kości (kręgi), mięśnie, tkankę miękką itp. Powierzchnie swobodne implantów mogą być niekiedy miejscami lokalizacji niektórych rodzajów korozji ogólnej (rys. 2). Węzły połączeń mechanicznych. Powierzchnia swobodna. korozja ogólna Powierzchnia aktywowana mechanicznie korozja: - pittingowa - naprężeniowa - szczelinowa Rys.2. Swobodne i mechanicznie aktywowane powierzchnie zestawów implantów W walce z tymi rodzajami korozji efektywne są metody kinetyczne polegające na: wytworzeniu na powierzchni implantu wytrzymałej pasywnej warstewki ochronnej w procesie wytwarzania implantu, stworzeniu warunków do rozwoju reakcji chemicznych sprzyjających repasywacji. Należy wyróżnić implanty różniące się kształtem, objętością, wielkością powierzchni i funkcją z tym samym rodza-
5 Metalowe implanty kręgosłupowe 97 jem i wielkością przenoszonych obciążeń, np: hak, śruba kostna i pręt kręgosłupowy. W przypadku prętów stosowanych do operacyjnego leczenia skrzywień są one wstępnie kształtowane (gięte), przez co dostosowuje się ich krzywiznę do anatomicznych cech leczonego kręgosłupa i przyjętych procedur korekcyjnych (dystrakcji, kompresji i rotacji. Podczas kształtowania w pręcie wytworzony jest zmienny na przekroju stan naprężeń i odpowiedni stan odkształceń. Największe co do wartości naprężenia i odkształcenia wzdłużne (osiowe) występują na powierzchniach zewnętrznych i w warstwach przylegających (rys.3) Rys.3. Schemat stanu naprężeń i odkształceń w pręcie kręgosłupowym wstępnie (środoperacyjnie) ukształtowanym a- typowy kształt pręta kręgosłupowego stosowany do leczenia podwójnej skoliozy b- rozkład osiowych naprężeń na przekroju pręta z (+) - naprężenia rozciągające (w zewnętrznych warstwach), z (-) - naprężenia ściskające (w wewnętrznych warstwach) c - rozkład osiowych odkształceń wzdłużnych Swobodne powierzchnie zewnętrzne i wewnętrzne krzywizn pręta zostały "mechanicznie aktywowane". Wielkość osiowych naprężeń wewnętrznych zależy od wielkości krzywizn, czyli stosunku 1/ z i 1/ w (im mniejsze promienie z i w ), tym większa krzywizna i tym samym większe są wartości naprężeń z i w. Zatem wstępne kształtowanie prętów krę-
6 98 L.Ciupik, E, Krasicka-Cydzik, J. Mstowski, D. Zarzycki gosłupowych podwyższa ich powierzchniowy i wewnętrzny stan energetyczny, co musi mieć wpływ na fizyko-chemicznobiologiczną reaktywność tych powierzchni, przejawiającą się np. zwiększoną ich podatnością na korozję. Swobodne powierzchnie pozostałych implantów np. śrub i haków nie podlegają w czasie operacji znaczacym obciążeniom prowadzącym np. do ich trwałych deformacji. Stąd można przyjąć, że nie są to powierzchnie swobodne "aktywowane mechanicznie" i w konsekwencji są najmniej podatne na reaktywne działanie otaczającego środowiska. Implanty połączone w wybrany system korekcyjno-sta-bilizujący, np. układ pręty kręgosłupowe- haki - śruby kostne- ściągacze - kręgosłup tworzą układ nośny przenoszący złożone obciążenia. Przy tym pręty kręgosłupowe są elementami przenoszącymi stosunkowo największe obciązenia. Uwzględniając ich specyficzną geometrię: duża smukłość (l/d >> 10) i ograniczoną średnicę (d<7mm), dodatkowy, zmienny stan naprężeń w pręcie wywołany bieżącym obciążeniem nakłada się na wytworzony w nim wcześniej (podczas czynności korekcyjnych) stan naprężeń. Znaczna zatem część swobodnych powierzchni prętów kręgosłupowych jest "mechanicznie aktywowana". Powierzchnie nieswobodne - aktywowane mechanicznie powstają w obszarze połączenia, zamocowania (fiksacji) implantu kostnego np.: haka, śruby na elemencie nośnym, np.: pręcie kręgosłupowym (rys.1). W miejscu połączenia powstaje kontakt, styk przylgowy wzdłuż najczęściej zmiennej powierzchni, przenoszącej obciążenia. Czynności korekcyjne (dystrakcja, kompresja, rotacja, repozycja itp.), a następnie czynności stabilizujące - usztywnienie układu i jego eksploatacja w okresie aktywności życiowej pacjenta wprowadzają złożony stan obciążeń. Koncentracja obciążeń występuje w węzłach połączeń mechanicznych implantów, w tym również na powierzchni styku implantów. Aktywne mechanicznie powierzchnie styku i obszary przylegające są potencjalnymi miejscami lokalizacji i rozwoju różnych rodzajów korozji, w tym również najbardziej niebezpiecznych dla implantów wieloelementowych: korozji szczelinowej, wżerowej i naprężeniowej [19,20,21]. W miejscach tych możliwe jest mechaniczne zniszczenie ochronnej warstewki spasywowanej lokalnym nadmiernym obciążeniem mechanicznym podczas instrumentowania i mocowania implantów. Odkrycie metalicznej powierzchni, bezpośrednie działanie agresywnego środowiska biologicznego, koncentracja naprężeń w warunkach wystąpienia względnych minimalnych przemieszczeń "nominalnie" nieruchomych połączeń stwarza szczególnie sprzyjające warunki do inicjacji i rozwoju niszczenia kontaktowego określanego w literaturze mianem mechanicznej korozji frettingowej. 4. Przegląd doniesień o lokalizacji zniszczeń implantów Różne rodzaje niszczenia obserwowane na implantach usuniętych z organizmu [11, 22-27] potwierdza rosnąca ilość informacji uzyskanych z badań in vitro [19,28-36]. Zasadniczym zagrożeniem funkcjonalności systemów implantów było występowanie korozji szczelinowej. Już dawno, bo w 1969 roku wskazano, że "więcej niż 90 % implantów ze stali 316L wykazywało ślady korozji szczelinowej [38]. Weinstein i wsp.[33] stwierdzili ślady korozji na 27 z 28 badanych powierzchni styku łba śruby z gniazdem w płytce lub jak w pracy [14] na prawie
7 Metalowe implanty kręgosłupowe 99 wszystkich implantach usuniętych z organizmu, nie zauważając przy tym korelacji pomiędzy stopniem skorodowania, a czasem przebywania implantów w organiźmie. Levine i Staehle [34] potwierdzili, że w systemach wieloelementowych stal 316L była najbardziej podatna na atak korozji szczelinowej, a Cigada [13] uznał korozję szczelinową za główną przyczynę niepowodzeń w pełniejszym wykorzystaniu austenitycznej stali implantowej. W opublikowanej niedawno (1994) pracy Torgensen i Gjerdet [12] podali, że ślady korozji szczelinowej wykazywało 20% badanych płytek i 7 % śrub wyjętych z organizmu. Istotnym czynnikiem wpływającym na stan implantów był czas ich przebywania w organiźmie. Generalnie w miarę jego wydłużania liczba uszkodzeń wzrastała. W pracach [12,15, 27] przedstawiono zniszczenia implantów występujące już po kilku lub kilkunastu miesiącach, natomiast w badaniach in vitro [37, 42] stwierdzono stopniowe zmniejszanie szybkości korodowania stali implantowej. Nie ma jak dotąd wielu prac badawczych prowadzonych odpowiednio długo, ale obserwacje elementów reimplantowanych zdają się potwierdzać regułę,że większość przypadków korozji wystąpiła we wczesnych stadiach ich przebywania w organiźmie. Znacznie mniej, bo około 7% [14] lub 40% [15] implantów tytanowych nosiło objawy korozji lokalnej. Stwierdzono przy tym pojedyncze przypadki naruszenia ich powierzchni, co jednak bardziej było związane z niską odpornością tych tworzyw na ścieranie. Zniszczenia kontaktowe dotyczyły wszystkich aktualnie stosowanych systemów implantowych [28], w tym także implantów systemu DERO. Zaobserwowano objawy zniszczenia kontaktowego najczęściej na powierzchni styku pomiędzy prętem, a płytką poprzeczną. Najbardziej prawdopodną przyczyną zniszczeń w tych połączeniach było naruszenie stanu wierzchniej warstwy pasywnej pręta w trakcie czynności poprzedzających ostateczną fiksację i obluzowanie w trakcie użytkowania, spowodowane nierównomiernym zamocowaniem we wszystkich węzłach lub nadmierną ruchliwością pacjenta. Każdy węzeł połączenia mechanicznego poddawany zmiennym obciążeniom musi ulec zużyciu. Podobnie węzeł mechaniczny implant-implant obciążany przez człowieka ulega stopniowemu zużyciu zwłaszcza w strefie wzajemnego kontaktu. Rys.4. Przykłady uszkodzenia kontaktowego na wybranych elementach systemu implantów kręgosłupowych (według J. Marciniaka). Przy rosnącym zainteresowaniu ośrodków medycznych zastosowaniem wieloelementowych połączeń mechanicznych wzrasta ilość powierzchni aktywowanych mechanicznie, podlegających intensywnemu zużyciu wskutek permanentnych "mikroruchów" złącza, w którego obrębie narasta zagrożenie wystąpienia zużycia kontaktowego. 5. Czynniki warunkujące występowanie korozji szczelinowej
8 100 L.Ciupik, E, Krasicka-Cydzik, J. Mstowski, D. Zarzycki Analiza literatury dotyczącej degradacji stali implantowych [13,19,37, 40] i prowadzonych pod tym kątem badań implantów [28-33] wskazują na złożony charakter zjawisk determinujących zachwanie się złożonych wieloelementowych systemów korekcyjno-stabilizacyjnych. Według L. Ciupika i J. Mstowskiego obserwowane przypadki degradacji współpracujących implantów mają postać zniszczenia kontaktowego, wystepują w obszarach bezposredniego, silnie obciążonego zróżnicowanymi co do znaku naprężeniami i narażonego na zmienne mikroruchy styku. Zużycie kontaktowe występujące w mechanicznych węzłach połączeń implantów jest zatem następstwem różnorodnych zjawisk fizyko-chemicznych korozji i mechanicznych, wzajemnie nakładających się. Z kompleksu warunków determinujących to zjawisko należy wyodrębnić następujące grupy czynników: materiałowe, geometryczno-konstrukcyjne, technologiczne,oraz eksploatacyjne. Wśród czynników materiałowych poza składem chemicznym uwzględnia się przebieg procesu metalurgicznego, obróbkę cieplną, mikrostrukturę i sposób uszlachetnienia powierzchni. Istotne są: ilość, rozkład i kształt wtrąceń niemetalicznych (S, N, C, H) - zwłaszcza siarczkowych, które w metalu kształtowanym na zimno po wypłukaniu z osnowy mogą utworzyć potencjalne "mikroszczeliny" i "mikrowżery". Do czynników konstrukcyjno-geometrycznych należą specyficzne wymiary powierzchni stykowych: głębokość i odległość między stykającymi się elementami [39]. Duża głębokość i mała rozwartość szczeliny, zmniejszona ponadto wskutek silnego docisku współpracujących elementów, sprzyjają inicjacji zniszczeń lokalnych. Bardzo niekorzystną konfigurację stanowi równoległe ułożenie powierzchni stykowych oraz niewielka wartość stosunku wielkości tych powierzchni do powierzchni zewnętrznych w obrębie jednego zestawu implantów. W tej grupie czynników na skutek uwarunkowań materiałowych szczególnie uwidacznia się konieczność zachowania swoistego kompromisu pomiędzy wymaganiami anatomii, optymalnymi rozwiązaniami projektowymi, a cechami tworzywa. Czynniki technologiczne obejmują : dobór procesów wytwarzania implantu nie wpływających na zmianę właściwości biometalu, eliminację zróżnicowania sposobów i jakości obróbki wykończeniowej implantów w obrębie powierzchni stykowych, przypadków łączenia różnych materiałów. Aktualnie stosowane implanty metalowe, wykonywane są z materiałów o minimalnym, negatywnym oddziaływaniu biologicznym. Dopiero warunki eksploatacji stwarzają różnorodne, potencjalne zagrożenia sprzyjające zużyciu implantów i ewentualnie negatywną reakcję biologiczną organizmu. Wśród czynników eksploatacyjnych szczególną uwagę zwraca się na : sposób przechowywania, transportu i sterylizacji, zastosowane techniki implantacji, diagnozowanie przyczyn niepowodzeń, rodzaje obserwowanych procesów niszczenia, biologiczne i fizjologiczne następstwa reakcji organizmu wobec produktów degradacji.
9 Metalowe implanty kręgosłupowe 101 W trakcie eksploatacji szczególnie niesprzyjające warunki występowały w przypadku utraty pasywności. Za zużycie kontaktowe implantów w strefie ich styku odpowiedzialne są: rodzaj i stan materiału, geometria styku, technologia wykonania implantu a zwłaszcza wykończenia powierzchni oraz technika instrumentowania i eksploatacja pooperacyjna. W miarę projektowania nowych elementów i modyfikowania technologii konieczna jest szczegółowa analiza faz produkcji, przechowywania i sterylizacji, jak również przebiegu implantacji oraz wniosków z badań implantów usuniętych z organizmu. W dalszym ciągu obowiązujące normy, głównie międzynarodowe [41-45], dotyczą przede wszystkim specyfikacji materiałów implantowych i metod badania ich podatności na niszczenie na podstawie testowania próbek materiałów. Poza przyjętymi przez producenta normami zakładowymi [46-48], nie opublikowano jak dotychczas w Polsce norm badania gotowych implantów. Wysiłki lekarzy i producentów implantów zmierzają do kontroli wymienionych czynników. Poza nią pozostają charakteryzujące się ogromną zmiennością i różnorodnością procesy biochemiczne obejmujące oddziaływanie implantów z tkankami, w tym obecność bakterii, odpowiedź immunologiczną organizmu oraz karcenogenność składników materiału implantowego lub produktów jego degradacji. Zmiany ph, stężenia soli, gazów, protein i innych substancji organicznych w środowisku in vivo mogą przyczynić się do stymulacji procesów niszczenia. W pracach [49-55] opisujących aktualne wyniki badań na temat biologicznej reakcji organizmu na obecność produktów degradacji implantów nie stwierdzono wzrostu ilości zachorowań na różnego typu nowotwory w grupie pacjentów zaopatrzonych w implanty w porównaniu do grupy kontrolnej. W pracach tych nie wskazano na stymulujący wpływ chromu,kobaltu i niklu (w zakresach stężeń stwierdzonych zarówno w tkankach bezpośrednio przyległych implantom, jak i w moczu i surowicy krwi) na rozwój nowotworów lub wywołanie stanów zapalnych. Procesy infekcyjne [35], w wyniku których ph środowiska obniżało się nawet do wartości ph 4-5, poprzez zakwaszenie doprowadzały do naruszenia struktury warstwy pasywnej i wywoływały swoiste sprzężenie zwrotne polegające na wzroście intensywności procesów zapalnych będących konsekwencją zainicjowanych zjawisk degradacji Jak dotąd badania wpływu warunków eksploatacyjnych, uwzględniających zmienność parametrów chemicznych, biologicznych i mechanicznych odbywają się in vitro. Tłumaczą to względy etyczne, naukowe i praktyczne, dające z jednej strony możliwość większej kontroli parametrów, ale z drugiej strony umożliwiające jedynie symulację rzeczywistego środowiska. W tej sytuacji wyniki badań implantów usuniętych z organizmu stanowią nieocenione źródło informacji pod warunkiem dostarczenia opisu i zabezpieczenia usuniętych implantów zgodnie z wytycznymi ujętymi np. w normach [56-58]. Wnioski 1) Implant jako ciało stałe stymuluje zróżnicowane co do charakteru i intensywności reakcje biologiczne
10 102 L.Ciupik, E, Krasicka-Cydzik, J. Mstowski, D. Zarzycki 2) Rozwój nowoczesnych materiałów typu "bioline" zapewnia niemal całkowite wyeliminowanie negatywnego oddziaływania pomiędzy materiałem i organizmem. 3) Metalowe implanty kręgosłupowe użytkowane: - w agresywnym środowisku płynów organizmu ludzkiego, - w złożonym, najczęściej dynamicznym stanie obciążeń, będącym wynikiem wykonywanych czynności korekcyjnych (dystrakcja, kompresja rotacja) i funkcji stabilizacyjnych (odciążenie chorych i uszkodzonych segmentów kręgosłupa), - w warunkach kontaktowego oddziaływania w węzłach połączeń mechanicznych implantów tworzących wieloelementowy układ podlegają prawom mechaniki i muszą podlegać procesom zużycia kontaktowego. 4) Dodatkowymi czynnikami degradującymi są uszkodzenia powierzchni powstałe w trakcie przechowywania, a zwłaszcza instrumentowania implantów. 5) Odpowiednia konstrukcja systemu implantów, zastosowanie właściwych technik i procedur instrumentowania w warunkach pozytywnej odpowiedzi tkanki (osteogeneza i osteointegracja) może wyraźnie zmniejszyć skalę zniszczenia kontaktowego. 6) Niewłaściwa technika instrumentowania, a zwłaszcza końcowa stabilizacja wieloelementowego układu korekcyjno-stabilizujacego prowadzi do destabilizacji układu, a mikroruchy w strefie złącza wywołują procesy niszczenia kontaktowego. Piśmiennictwo 1. Williams, D.F.,Roar, R.: Implants in Surgery, W.B. Saunders, London, Scales, J.T.: Internal prostheses,the problem in relation to materials, J.Bone J.Surg.38B, 754, Laing,P.G.: Clinical experience with prosthetic materials : historical perspectives, current problems, and future directions, Corrosion and Degradation of Implant Materials, Syrett B.C.,Acharya A., STP 684,ASTM, Philadelphia,1979, s Mears,D.C.: Metals in medicine and surgery, Intern.Metals Rev., 22,119, Williams, D.F.: The properties and uses of medical materials. II. Effects of the environment on materials, Biomed.Eng. 6, 106, Sutow, E.J., Pollack, S.R.: The biocompability of certain stainless steels in Biocompability of Clinical Implant Materials, Vol. 1. Williams D.F. CRC Press, Boca Raton, FL, 1981, Williams, D.F.: The properties and clinical uses of cobalt-based aloys ibid. p Luckey, H. A., Kubli, F.: Titanium Alloys in Surgical Implants, ASTM 796, Bundy, K.J.: Corrosion and Other Electrochemical Aspects of Biomaterials, Critical Reviews in Biomedical Engineering, 22(3/4) : (1994). 10.Marciniak J.: Biomateriały w chirurgii kostnej, Pol.Śląska,1992 r. 11.Hughes, A.N., Jordan, B.A.: Metallurgical observations on some metallic surgical implants which failed in vivo. J.biomed. Mater.Res., 6, 33, Torgensen S.,Gjerdet N.R.: Retrieval study of stainless steel and titanium miniplates and screws used in maxillofacial surgery Journal of Materials Science: Materials in Medicine, 5 (1994), Cigada A. i inni: Localized Corrosion Susceptibility of Work-Hardened Stainless Steels in a Physiological Saline Solution in Corrosion and Degradation of
11 Metalowe implanty kręgosłupowe 103 Implant Materials, ASTM 648, s.144, Hoeppner D.W., Chandrasekaran V. : Fretting in orthopaedic implants: a review, Wear, 173 (1994), Cook, S.D., i inni: The in vivo performance of 250 internal fixation devices: a follow-up study, Biomaterials, 8, 177, Sherwin M.P. i inni: An Electrochemical Investigation of Freeting Corrosion in Stainless Steel, Corrosion Science,1971,Vol.1, s ASTM F 746: Standard Test Method for Pitting or Crevice Corrosion of Metalic Surgical Implant Materials. 18. ASTM G-78: Standard Guide for Crevice Corrosion Testing of Iron-Base and Nickel-Base Stainless Steel Alloys in Seawater and Other Chloride-Cointaining Aqueous Environments. 19. Syrett B.C.,Davis E.E.: Crevice Corrosion of Implant Alloys-A Comparison of In-Vitro and In- Vivo Studies, Journal of Biomedical Materials Research, Vol.5 s. 229, Carroll W.M.,Lynskey E.: A Crevice- Free Electrode Assembly for the Determination of Reproducible Breakdown Potentials for Stainless Steels in Halide Environments, Corrosion Science, Vol.36, No 9, s. 1667, Cigada A. i inni : Duplex stainless steel for osteopsynthesis devices, Journal of Biomedical Materials Research, Vol.23, ,(1989). 22. Bombara, G., Cavallini, M.: Stress corrosion cracking of bone implants, Corr.Science, 17, 77, Prikryl, M.i inni Role of corrosion in Harrigton and Luque rods failure, Biomaterials, 10, 109, Shepard M.T., Wilkinson, R.: Factors affecting the corrosion of surgical implants, Biomaterials 1980, 1982, Traisnel, M. inni: Corrosion of surgical implants, Clin. Mater.,5, 309, Scales,J.T., Perry,R.; Screw and plate devices in the fixation of fractures Acta Orthop.Belgica, 40, 836, Wimmer C.,Gluch H., Jesenko R.: Aseptic loosening following CDinstrumentation in the treatment of scoliosis, EUROSPINE 96,Zurich, Krasicka-Cydzik E., Mstowski J., Ciupik L.: Ocena implantów w aspekcie badania biotolerancji, II Seminarium Mechanika w Medycynie, Rzeszów, Mstowski J., Ciupik L>, Krasicka- Cydzik E., Jakubowski J.: Metodyka badań implantów kręgosłupowych, XII Szkoła Biomechaniki, Wrocław Szklarska Poręba Krasicka-Cydzik E.: Crevice Corrosion of Selected Surgical Implants, 3rd International Symposium Corrosion Resistant Alloys, Krakow, Krasicka-Cydzik E, Ciupik L., Mstowski J.: Badanie korozji szczelinowej implantów kręgosłupowych, III Seminarium Mechanika w Medycynie, Rzeszów, Krasicka-Cydzik E., Mstowski J.: Corrosion Resistance of Cold Deformed Austenitic Implant Steel, 3rd International Symposium corrosion Resistant Alloys AGH, Kraków, Weinstein A.M. i inni: Corrosion and Degradation of Implant Materials, ASTM 684, 1978, s Levine D.L.,Staehle R.W.: Journal of Biomedical Materials Research, Vol.11, Nr 4, 1977, s Głuszek J.,Masalski J.,Sikora D.: Korozyjne zachowanie stali 316L w warunkach infekcji i normalnego gojenia rany, Korozja 93 IChF PAN Warszawa Jansen J.A. i inni : Histological evaluation of soft tissue response to sintered austenitic stainless fibre structures, ibid, 5 (1994) s Nystrom E.A. i inni : An Approach for Estimating Anodic Current Distributions in Crevice Corrosion from Potential Measurements, J.Electrochem. Soc., Vol.141, Nr 2, Colangelo V.J.,
12 104 L.Ciupik, E, Krasicka-Cydzik, J. Mstowski, D. Zarzycki Greene N.D.: Journal of Biomedical Materials Research, Vol.3,1969, s Oldfield J.W.,Sutton W.H.: Crevice Corrosion of Stainless Steel. A Mathematical Model, Brit.Corrosion J., Vol.13, No 1, Yuan Xu i inni, On electric field induced breakdown of passive films and the mechanism of pitting corrosion, J.Electrochem. Soc., Vol. 140, No 12, ASTM F 55 : Specification for Stainless Steel Bar and Wire for Surgical Implants. 42. ASTM F 56: Specification for Stainless Steel Sheet and Strip for Surgical Implants. 43. ASTM F 138: Standard Specification for Stainless Steel Wire and Bar for Surgical Implant (Special Quality). 44. ASTM F 139: Standard Specification for Stainless Steel Sheet and Strip for Surgical Implants (Special Quality). 45. BN-86/ : Metalowe implantaty chirurgiczne.pręty, druty i taśmy stalowe. 46. ZN-94/ BMLfC-001/1: Implanty kręgosłupowego systemu DERO - wyroby, wymagania pakowanie. 47. ZN- 94/BMLfC-002/1: Implanty kręgosłupowego systemu DERO - Badania. 48. ZN- 95/BMLfC - 000/1: Implanty kręgosłupowego systemu DERO - Stal odporna na korozję. 49. Tuomo Visuri i inni: Cancer Risk After Metal on Metal and Polyethylene on Metal Total Hip Arthroplasty, Clinical Orthopaedics and Related Research, No 329S, s Case C. P. i inni; Preliminary observation on Possible Premalignent Changes in Bone Marrow Adjacent to Worn Total Hip Arthoplast Implants, ibid, No 329S, s Jacobs J. J. i inni: Cobalt and Chromium Concentrations in Patients With Metal on Metal Total Hip Replacements, ibid, No 329S, s Lewis C. G, Sunderman F. W.: Metal Carcinogenesis in Total Joint Arthroplasty, ibid, No 329S, s Merritt C, Brown S. A.: Distribution of Cobalt Chromium Wear and Corrosion Products and Biologic Reactions, ibid, No 329S, s Howie D. W. i inni: Biologic Effects of Cobalt Chrome in Cell and Animal Models, ibid, No 329S, s Doorn P. F. i inni: Tissue Reaction to Metal on Metal Total Hip Prostheses, ibid, No 329S, s BS 7254, Part5 3: 1990: Orthopaedic implants.part 3. Recommmendations for care and handling. 57. BS 7254 Part 4: 1990: Orthopaedic implants. Part 4. Recommendations for retrieval and examination of implants and associated tissues. 58. Skwarcz A. i inni; Powikłania w leczeniu zniekształceń i urazów kręgosłupa systemem DERO. II Sympozjum Naukowe System DERO: rozwój technik operacyjnego leczenia kręgosłupa, Zakopane 1997, LfC Zielona Góra ASTM F 561: Standard Practice for Analysis of Retrieved Metallic Orthopaedic Implants.
STOPY Z PAMIĘCIA KSZTAŁTU
STOPY Z PAMIĘCIA KSZTAŁTU NiTi 53-57% Ni, Ti50Ni48,5Co1,5 Przemiana martenzytyczna termosprężysta: wyniku wzajemnego dopasowania sieci macierzystej i tworzącego się martenzytu zachodzi odkształcenie sprężyste.
Materiały implantowe: stal a stopy tytanu
SYSTEM DERO: ROZWÓJ TECHNIK OPERACYJNEGO LECZENIA KRĘGOSŁUPA Krasicka-Cydzik Elżbieta, Mstowski Janusz, Ciupik F. Lechosław 1 Materiały implantowe: stal a stopy tytanu Streszczenie: W pracy porównano własności
ANALIZA NUMERYCZNA PŁYTKOWEGO STABILIZATORA KRĘGOSŁUPA Z WYKORZYSTANIEM MES
Aktualne Problemy Biomechaniki, ni 4/2010 97 Marta KIEL, Jan MARCINIAK, Instytut Materiałów Inżynierskich i Biomedycznych, Zakład Inżynierii Materiałów Biomedycznych, Politechnika Śląska ANALIZA NUMERYCZNA
Dorota Kunkel. WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej
Dorota Kunkel Implant wszystkie przyrządy medyczne wykonywane z jednego lub więcej biomateriałów, które mogą być umiejscowione wewnątrz organizmu, jak też częściowo lub całkowicie pod powierzchnią nabłonka
ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ
Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (15) nr 1, 2002 Stanisław JURA Roman BOGUCKI ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ Streszczenie: W części I w oparciu o teorię Bittera określono
Katedra Inżynierii Materiałowej
Katedra Inżynierii Materiałowej Instrukcja do ćwiczenia z Biomateriałów pt: Tworzenie biofilmu na biomateriałach metalicznych dr inż. Beata Świeczko-Żurek Gdańsk 2009 Wprowadzając implant do organizmu
2.1.M.07: Wpływ warunków zużycia na własności powierzchni materiałów inżynierskich
2nd Workshop on Foresight of surface properties formation leading technologies of engineering materials and biomaterials in Białka Tatrzańska, Poland 29th-30th November 2009 1 Panel nt. Procesy wytwarzania
Metody łączenia metali. rozłączne nierozłączne:
Metody łączenia metali rozłączne nierozłączne: Lutowanie: łączenie części metalowych za pomocą stopów, zwanych lutami, które mają niższą od lutowanych metali temperaturę topnienia. - lutowanie miękkie
Politechnika Poznańska
Politechnika Poznańska Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania Modelowanie i symulacje zagadnień biomedycznych Projekt COMSOL Multiphysics 4.4. Prowadzący: dr hab. T. Stręk, prof. nadzw. Wykonała: Martyna
CHARAKTERYSTYKA MECHANIZMÓW NISZCZĄCYCH POWIERZCHNIĘ WYROBÓW (ŚCIERANIE, KOROZJA, ZMĘCZENIE).
Temat 2: CHARAKTERYSTYKA MECHANIZMÓW NISZCZĄCYCH POWIERZCHNIĘ WYROBÓW (ŚCIERANIE, KOROZJA, ZMĘCZENIE). Wykład 3h 1) Przyczyny zużycia powierzchni wyrobów (tarcie, zmęczenie, korozja). 2) Ścieranie (charakterystyka
Analiza wybranych własności użytkowych instrumentarium chirurgicznego
Analiza wybranych własności użytkowych instrumentarium chirurgicznego Witold Walke, Zbigniew Paszenda Katedra Biomateriałów i Inżynierii Wyrobów Medycznych Wydział Inżynierii Biomedycznej, Politechnika
2. Biomateriały metaliczne wykorzystywane w medycynie
Biomateriały metaliczne Najpopularniejsza definicja biomateriału brzmi następująco: biomateriał to każda substancja inna niż lek lub kombinacja substancji syntetycznych lub naturalnych, która może być
Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1
Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1 ALEKSANDER KAROLCZUK a) MATEUSZ KOWALSKI a) a) Wydział Mechaniczny Politechniki Opolskiej, Opole 1 I. Wprowadzenie 1. Technologia zgrzewania
INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 2
INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 2 BADANIA ODPORNOŚCI NA KOROZJĘ ELEKTROCHEMICZNĄ SYSTEMÓW POWŁOKOWYCH 1. WSTĘP TEORETYCZNY Odporność na korozję
Co to jest stal nierdzewna? Fe Cr > 10,5% C < 1,2%
Cr > 10,5% C < 1,2% Co to jest stal nierdzewna? Stop żelaza zawierający 10,5% chromu i 1,2% węgla - pierwiastki, przyczyniające się do powstania warstwy wierzchniej (pasywnej) o skłonności do samoczynnego
CIENKOŚCIENNE KONSTRUKCJE METALOWE
CIENKOŚCIENNE KONSTRUKCJE METALOWE Wykład 2: Materiały, kształtowniki gięte, blachy profilowane MATERIAŁY Stal konstrukcyjna na elementy cienkościenne powinna spełniać podstawowe wymagania stawiane stalom:
DEGRADACJA MATERIAŁÓW
DEGRADACJA MATERIAŁÓW Zmęczenie materiałów Proces polegający na wielokrotnym obciążaniu elementu wywołującym zmienny stan naprężeń Zmienność w czasie t wyraża się częstotliwością, wielkością i rodzajem
INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH
INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH BADANIE TWORZYW SZTUCZNYCH OZNACZENIE WŁASNOŚCI MECHANICZNYCH PRZY STATYCZNYM ROZCIĄGANIU
(12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)175793 (11)B1
RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)175793 (11)B1 (2 1) Numer zgłoszenia: 309375 Urząd Patentowy (22) Data zgłoszenia: 26.06.1995 Rzeczypospolitej Polskiej (51) IntCl6 A61B 17/70 A61F
BIOMATERIAŁY. Definicje, kryteria jakości, metody badań
BIOMATERIAŁY Definicje, kryteria jakości, metody badań Definicja wg European Society for Biomaterials Substancja inna niż lek lub kombinacja substancji syntetycznych lub naturalnych, która może być użyta
Kompensatory stalowe. Produkcja. Strona 1 z 76
Strona 1 z 76 Kompensatory stalowe Jeśli potencjalne odkształcenia termiczne lub mechaniczne nie mogą być zaabsorbowane przez system rurociągów, istnieje konieczność stosowania kompensatorów. Nie przestrzeganie
BIOTRIBOLOGIA I APLIKACJE MEDYCZNE
4-2003 T R I B O L O G I A 155 Monika Gierzyńska - Dolna BIOTRIBOLOGIA I APLIKACJE MEDYCZNE BIOTRIBOLOGY AND MEDICAL APPLICATION Słowa kluczowe: endoprotezy, biomateriały, zużycie, obróbka powierzchniowa
ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342
ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13, Data wydania: 22 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres INSTYTUT
PL B1. POLITECHNIKA WROCŁAWSKA, Wrocław, PL BUP 16/10
PL 215705 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 215705 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 387064 (22) Data zgłoszenia: 19.01.2009 (51) Int.Cl.
CHARAKTERYSTYKA ZMIAN STRUKTURALNYCH W WARSTWIE POŁĄCZENIA SPAJANYCH WYBUCHOWO BIMETALI
Mariusz Prażmowski 1, Henryk Paul 1,2, Fabian Żok 1,3, Aleksander Gałka 3, Zygmunt Szulc 3 1 Politechnika Opolska, ul. Mikołajczyka 5, Opole. 2 Instytut Metalurgii i Inżynierii Materiałowej PAN, ul. Reymonta
INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z MATERIAŁÓW KONSTRUKCYJNYCH I EKSPLOATACYJNYCH
INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z MATERIAŁÓW KONSTRUKCYJNYCH I EKSPLOATACYJNYCH MATERIAŁY REGENERACYJNE Opracował: Dr inż.
Pomiar twardości ciał stałych
Pomiar twardości ciał stałych Twardość jest istotną cechą materiału z konstrukcyjnego i technologicznego punktu widzenia. Twardość, to właściwość ciał stałych polegająca na stawianiu oporu odkształceniom
Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ ZAKŁAD METALOZNAWSTWA I ODLEWNICTWA
Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ ZAKŁAD METALOZNAWSTWA I ODLEWNICTWA PRZEDMIOT: INŻYNIERIA WARSTWY WIERZCHNIEJ Temat ćwiczenia: Badanie prędkości zużycia materiałów
Recenzja rozprawy doktorskiej
Prof. dr hab. inż. Tadeusz BURCZYŃSKI, czł. koresp. PAN Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN ul. A. Pawińskiego 5B 02-106 Warszawa e-mail: tburczynski@ippt.pan.pl Warszawa, 25.10.2016 Recenzja
Ciśnieniowe węże metalowe charakterystyka i zastosowanie
Ciśnieniowe węże metalowe charakterystyka i zastosowanie Elastyczne ciśnieniowe węże i przewody metalowe znajdują zastosowanie dla warunków pracy i wymagań, których nie są w stanie spełnić węże wykonane
Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Przedmiot: BIOMATERIAŁY. Metody pasywacji powierzchni biomateriałów. Dr inż. Agnieszka Ossowska
BIOMATERIAŁY Metody pasywacji powierzchni biomateriałów Dr inż. Agnieszka Ossowska Gdańsk 2010 Korozja -Zagadnienia Podstawowe Korozja to proces niszczenia materiałów, wywołany poprzez czynniki środowiskowe,
TECHNOLOGIA MASZYN. Wykład dr inż. A. Kampa
TECHNOLOGIA MASZYN Wykład dr inż. A. Kampa Technologia - nauka o procesach wytwarzania lub przetwarzania, półwyrobów i wyrobów. - technologia maszyn, obejmuje metody kształtowania materiałów, połączone
PEŁZANIE WYBRANYCH ELEMENTÓW KONSTRUKCYJNYCH
Mechanika i wytrzymałość materiałów - instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego: Wprowadzenie PEŁZANIE WYBRANYCH ELEMENTÓW KONSTRUKCYJNYCH Opracowała: mgr inż. Magdalena Bartkowiak-Jowsa Reologia jest nauką,
ortofan.pl Thinking ahead. Focused on life.
drut ortodontyczny jak żaden inny Wyłączny dystrybutor w Polsce ortofan.pl Thinking ahead. Focused on life. JM Ortho Corporation od zawsze jest zaangażowana we wprowadzanie innowacji do leczenia ortodontycznego.
WPŁYW DODATKÓW STOPOWYCH NA WŁASNOŚCI STOPU ALUMINIUM KRZEM O NADEUTEKTYCZNYM SKŁADZIE
WYDZIAŁ ODLEWNICTWA AGH Oddział Krakowski STOP XXXIV KONFERENCJA NAUKOWA Kraków - 19 listopada 2010 r. Marcin PIĘKOŚ 1, Stanisław RZADKOSZ 2, Janusz KOZANA 3,Witold CIEŚLAK 4 WPŁYW DODATKÓW STOPOWYCH NA
Metoda elementów skończonych w badaniach zestawu stabilizującego segment kręgosłupa
SYSTEM DERO: ROZWÓJ TECHNIK OPERACYJNEGO LECZENIA KRĘGOSŁUPA Tomasz Awłasewicz, Krzysztof Kędzior, Grzegorz Krzesiński 1 Metoda elementów skończonych w badaniach zestawu stabilizującego segment kręgosłupa
Dobór materiałów konstrukcyjnych cz. 9
Dobór materiałów konstrukcyjnych cz. 9 dr inż. Hanna Smoleńska Katedra Inżynierii Materiałowej i Spajania Wydział Mechaniczny, Politechnika Gdańska Materiały edukacyjne Materiały na uszczelki Ashby M.F.:
Stabilizacja krótkoodcinkowa w leczeniu schorzeń i urazów kręgosłupa -w materiale własnym
SYSTEM DERO: ROZWÓJ TECHNIK OPERACYJNEGO LECZENIA KRĘGOSŁUPA Adamski Ryszard, Tura Krzysztof 1 Stabilizacja krótkoodcinkowa w leczeniu schorzeń i urazów kręgosłupa -w materiale własnym Wstęp Streszczenie:
Ich właściwości zmieniające się w szerokim zakresie w zależności od składu chemicznego (rys) i technologii wytwarzania wyrobu.
STOPY ŻELAZA Ich właściwości zmieniające się w szerokim zakresie w zależności od składu chemicznego (rys) i technologii wytwarzania wyrobu. Ze względu na bardzo dużą ilość stopów żelaza z węglem dla ułatwienia
Karta danych materiałowych. DIN EN ISO 527-3/5/100* minimalna wartość DIN obciążenie 10 N, powierzchnia dolna Współczynik tarcia (stal)
Materiał: Zamknięty komórkowy poliuretan Kolor: Nieieski Sylodyn typoszereg Standardowe wymiary dostawy Grubość:, mm, oznaczenie: Sylodyn NE mm, oznaczenie: Sylodyn NE Rolka:, m. szer. m długość Pasy:
Karta danych materiałowych. DIN EN ISO 527-3/5/100* minimalna wartość DIN obciążenie 10 N, powierzchnia dolna Współczynik tarcia (stal)
Materiał: Zamknięty komórkowy poliuretan Kolor: Fioletowy Sylodyn typoszereg Standardowe wymiary dostawy Grubość:, mm, oznaczenie: Sylodyn NF mm, oznaczenie: Sylodyn NF Rolka:, m szer. m długość Pasy:
Zmęczenie Materiałów pod Kontrolą
1 Zmęczenie Materiałów pod Kontrolą Wykład Nr 9 Wzrost pęknięć przy obciążeniach zmęczeniowych Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Katedra Wytrzymałości, Zmęczenia Materiałów i Konstrukcji http://zwmik.imir.agh.edu.pl
Dobór materiałów konstrukcyjnych cz. 10
Dobór materiałów konstrukcyjnych cz. 10 dr inż. Hanna Smoleńska Katedra Inżynierii Materiałowej i Spajania Wydział Mechaniczny, Politechnika Gdańska DO UŻYTKU WEWNĘTRZNEGO Zniszczenie materiału w wyniku
Wprowadzenie do WK1 Stan naprężenia
Wytrzymałość materiałów i konstrukcji 1 Wykład 1 Wprowadzenie do WK1 Stan naprężenia Płaski stan naprężenia Dr inż. Piotr Marek Wytrzymałość Konstrukcji (Wytrzymałość materiałów, Mechanika konstrukcji)
PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE
Nazwa przedmiotu: Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł specjalności inżynieria rehabilitacyjna Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK
Lechosław Ciupik 1, Agnieszka Kierzkowska 2 Łukasz Jędrych 1. Biomateriały stosowane na implanty DERO: historia, współczesność, przyszłość
Spondyloimplantologia zaawansowanego leczenia kręgosłupa systemem DERO Lechosław Ciupik 1, Agnieszka Kierzkowska 2 Łukasz Jędrych 1 1 Instytut BioMedycznej Inżynierii LfC (IBME-LfC), Zielona Góra; 2 IBME-LfC,
Rok akademicki: 2015/2016 Kod: EIB-2-201-IB-s Punkty ECTS: 4. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Inżynieria biomateriałów
Nazwa modułu: Biomateriały metaliczne Rok akademicki: 2015/2016 Kod: EIB-2-201-IB-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek: Inżynieria Biomedyczna
WPŁYW DODATKU NA WŁASNOŚCI SMAROWE OLEJU BAZOWEGO SN-150
4-2012 T R I B O L O G I A 227 Michał STYP-REKOWSKI *, Jarosław MIKOŁAJCZYK ** WPŁYW DODATKU NA WŁASNOŚCI SMAROWE OLEJU BAZOWEGO SN-150 EFFECT OF AN ADDITIVE ON LUBRICATING PROPERTIES OF SN-150 BASE OIL
METODYKA BADAŃ WYZNACZANIA ODPORNOŚCI NA KOROZJĘ NAPRĘŻENIOWĄ ELEMENTÓW Z TWORZYW POLIMEROWYCH
Marek BIELIŃSKI, Piotr CZYŻEWSKI, Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich, Bydgoszcz METODYKA BADAŃ WYZNACZANIA ODPORNOŚCI NA KOROZJĘ NAPRĘŻENIOWĄ ELEMENTÓW Z TWORZYW POLIMEROWYCH
ODPORNOŚĆ KOROZYJNA DRUTÓW WYKONANYCH ZE STALI X2CrNiMo
ODPORNOŚĆ KOROZYJNA DRUTÓW WYKONANYCH ZE STALI X2CrNiMo 17-12-2 Roksana POLOCZEK, Krzysztof NOWACKI Streszczenie: W artykule przedstawiono wpływ odkształcenia zadawanego w procesie ciągnienia oraz sposobu
PROJEKTOWANIE KONSTRUKCJI STALOWYCH WEDŁUG EUROKODÓW.
PROJEKTOWANIE KONSTRUKCJI STALOWYCH WEDŁUG EUROKODÓW. 1 Wiadomości wstępne 1.1 Zakres zastosowania stali do konstrukcji 1.2 Korzyści z zastosowania stali do konstrukcji 1.3 Podstawowe części i elementy
Vivinox w architekturze współczesnej
Vivinox w architekturze współczesnej Dariusz Żołna, 30 maj 2012 ThyssenKrupp Stainless Polska Milan (I), 07/19/2011 1 ThyssenKrupp Nirosta Dlaczego Stal nierdzewna Parametr AISI 304 EN 1.4301 AISI 430
STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA
Mechanika i wytrzymałość materiałów - instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego: STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA oprac. dr inż. Jarosław Filipiak Cel ćwiczenia 1. Zapoznanie się ze sposobem przeprowadzania statycznej
Stale niestopowe jakościowe Stale niestopowe specjalne
Ćwiczenie 5 1. Wstęp. Do stali specjalnych zaliczane są m.in. stale o szczególnych własnościach fizycznych i chemicznych. Są to stale odporne na różne typy korozji: chemiczną, elektrochemiczną, gazową
MECHANIKA KOROZJI DWUFAZOWEGO STOPU TYTANU W ŚRODOWISKU HCl. CORROSION OF TWO PHASE TI ALLOY IN HCl ENVIRONMENT
ANNA KADŁUCZKA, MAREK MAZUR MECHANIKA KOROZJI DWUFAZOWEGO STOPU TYTANU W ŚRODOWISKU HCl CORROSION OF TWO PHASE TI ALLOY IN HCl ENVIRONMENT S t r e s z c z e n i e A b s t r a c t W niniejszym artykule
Analiza stanu powierzchni usuniętych implantów kostnych. Słowa kluczowe: implant, analiza powierzchni, zużycie eksploatacyjne, zużycie tribologiczne
Mgr inż. Żaneta Anna Mierzejewska Mgr inż. Paulina Kuptel Dr hab. inż. Jarosław Sidun Katedra Inżynierii Materiałowej i Biomedycznej Politechnika Białostocka Ul. Wiejska 45 C, 15-351 Białystok, Polska
Zadania badawcze realizowane na Wydziale Inżynierii Materiałowej Politechniki Warszawskiej
Zadania badawcze realizowane na Wydziale Inżynierii Materiałowej Politechniki Warszawskiej Łukasz Ciupiński Politechnika Warszawska Wydział Inżynierii Materiałowej Zakład Projektowania Materiałów Zaangażowanie
Stal - definicja Stal
\ Stal - definicja Stal stop żelaza z węglem,plastycznie obrobiony i obrabialny cieplnie o zawartości węgla nieprzekraczającej 2,11% co odpowiada granicznej rozpuszczalności węgla w żelazie (dla stali
Wyrób SuturePlate i śruby do kości ramiennej DFU-0139 NOWA WERSJA 11
Wyrób SuturePlate i śruby do kości ramiennej DFU-0139 NOWA WERSJA 11 A. OPIS WYROBU Wyrób SuturePlate firmy Arthrex do kości ramiennej to system niskoprofilowej płytki i śrub. Wyrób SuturePlate został
7 czerwca
www.puds.pl 7 czerwca 2008 Zastosowania dla materiałów serii ATI 201HP Olga Galitskaya, Przedstawicielstwo w Europie Wschodniej Mario Ruiz, Przedstawicielstwo w Hiszpanii 2008 ATI ATI Ogólnie 9,700 pracowników
Degradacja korozyjna rurociągów. Paweł Domżalicki
Degradacja korozyjna rurociągów Paweł Domżalicki Degradacja korozyjna rurociągów Informacje ogólne Formy korozji Podstawowy mechanizm korozji Korozja zewnętrzna Korozja wewnętrzna Opis zjawiska Zapobieganie
INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH
INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH BADANIE ZACHOWANIA SIĘ MATERIAŁÓW PODCZAS ŚCISKANIA Instrukcja przeznaczona jest dla studentów
Nowoczesne materiały konstrukcyjne : wybrane zagadnienia / Wojciech Kucharczyk, Andrzej Mazurkiewicz, Wojciech śurowski. wyd. 3. Radom, cop.
Nowoczesne materiały konstrukcyjne : wybrane zagadnienia / Wojciech Kucharczyk, Andrzej Mazurkiewicz, Wojciech śurowski. wyd. 3. Radom, cop. 2011 Spis treści Wstęp 9 1. Wysokostopowe staliwa Cr-Ni-Cu -
Metha System protez krótkotrzpieniowych. Informacje dla pacjentów
Metha System protez krótkotrzpieniowych Informacje dla pacjentów nformacje dla pacjentów Metha system protez krótkotrzpieniowych Co to jest proteza z krótkim trzpieniem? Krótki trzpień oznacza nowe pokolenie
Produkty zużycia ciernego jako przyczyna obluzowanie implantów stawów biodrowych. Małgorzata Figurska
Produkty zużycia ciernego jako przyczyna obluzowanie implantów stawów biodrowych Małgorzata Figurska Plan prezentacji Wprowadzenie do tematyki alloplastyki i obluzowania implantów stawów biodrowych Badania
(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 27.05.2005 05746418.2
RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1817186 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 27.05.2005 05746418.2 (13) T3 (51) Int. Cl. B60G21/055 F16D1/06
L.A. Dobrzański, A.D. Dobrzańska-Danikiewicz (red.) Metalowe materiały mikroporowate i lite do zastosowań medycznych i stomatologicznych
L.A. Dobrzański, A.D. Dobrzańska-Danikiewicz (red.) Metalowe materiały mikroporowate i lite do zastosowań medycznych i stomatologicznych Spis treści Streszczenie... 9 Abstract... 11 1. L.A. Dobrzański,
SPECYFIKACJA TECHNICZNA DLA OSIOWYCH KOMPENSATORÓW MIESZKOWYCH PRZEZNACZONYCH DO STOSOWANIA W WARSZAWSKIM SYSTEMIE CIEPŁOWNICZYM
ul. W. Skorochód-Majewskiego 3 02-104 Warszawa SPECYFIKACJA TECHNICZNA DLA OSIOWYCH KOMPENSATORÓW MIESZKOWYCH PRZEZNACZONYCH DO STOSOWANIA W WARSZAWSKIM SYSTEMIE CIEPŁOWNICZYM Niniejsza wersja obowiązuje
PODSTAWY SKRAWANIA MATERIAŁÓW KONSTRUKCYJNYCH
WIT GRZESIK PODSTAWY SKRAWANIA MATERIAŁÓW KONSTRUKCYJNYCH Wydanie 3, zmienione i uaktualnione Wydawnictwo Naukowe PWN SA Warszawa 2018 Od Autora Wykaz ważniejszych oznaczeń i skrótów SPIS TREŚCI 1. OGÓLNA
Nauka przez obserwacje - Badanie wpływu różnych czynników na szybkość procesu. korozji
Nauka przez obserwacje - Badanie wpływu różnych czynników na szybkość procesu korozji KOROZJA to procesy stopniowego niszczenia materiałów, zachodzące między ich powierzchnią i otaczającym środowiskiem.
lek. Piotr Morasiewicz
lek. Piotr Morasiewicz Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu UM we Wrocławiu Korekcja złożonych zniekształceń okołokolanowych metodą Ilizarowa badania kliniczne i doświadczalne Rozprawa
Mikrostruktura wybranych implantów stomatologicznych w mikroskopie świetlnym i skaningowym mikroskopie elektronowym
WYśSZA SZKOŁA INśYNIERII DENTYSTYCZNEJ IM. PROF. MEISSNERA W USTRONIU WYDZIAŁ INśYNIERII DENTYSTYCZNEJ Mikrostruktura wybranych implantów stomatologicznych w mikroskopie świetlnym i skaningowym mikroskopie
Tablica1. Oporność 1 m drutu przy temperaturze 20oC 1,26 1,34 1,35 1,4 1,07 1,15 1,09 H13J4 H17J5 H20J5 OH23J5 NH19 NH30Pr N50H18S
1. WSTĘP Przedmiotem normy są druty ciągnione okrągłe ze stali I stopów niklu o wysokiej oporności elektrycznej, wytapianych metodami konwencjonalnymi lub w próżni, przeznaczone na elementy oporowogrzejne.
Stale austenityczne. Struktura i własności
Stale austenityczne Struktura i własności Ściśle ustalone składy chemiczne (tablica) zapewniające im paramagnetyczną strukturę austenityczną W celu uzyskania dobrej odporności na korozję wżerową w środowisku
ZNACZENIE POWŁOKI W INŻYNIERII POWIERZCHNI
ZNACZENIE POWŁOKI W INŻYNIERII POWIERZCHNI PAWEŁ URBAŃCZYK Streszczenie: W artykule przedstawiono zalety stosowania powłok technicznych. Zdefiniowano pojęcie powłoki oraz przedstawiono jej budowę. Pokazano
POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA
POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA Instytut Inżynierii Materiałowej Stale narzędziowe do pracy na zimno CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się ze składem chemicznym, mikrostrukturą, właściwościami mechanicznymi
7 czerwca
www.puds.pl 7 czerwca 2008 LDX 2101 i 2304 Wysoko opłacalne stale Duplex, jako alternatywa dla austenitycznych gatunków w stali nierdzewnych www.outokumpu.com Zagadnienia Omawiane gatunki stali Korozja
Wpływ promieniowania na wybrane właściwości folii biodegradowalnych
WANDA NOWAK, HALINA PODSIADŁO Politechnika Warszawska Wpływ promieniowania na wybrane właściwości folii biodegradowalnych Słowa kluczowe: biodegradacja, kompostowanie, folie celulozowe, właściwości wytrzymałościowe,
LABORATORIUM KOROZJI MATERIAŁÓW PROTETYCZNYCH
INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH LABORATORIUM KOROZJI MATERIAŁÓW PROTETYCZNYCH KOROZJA W STOPACH METALI GRUPY CO-CR I NI-CR CEL ĆWICZENIA Celem
Dr inż. Paweł Rokicki Politechnika Rzeszowska Katedra Materiałoznawstwa, Bud. C, pok. 204 Tel: (17) WYCISKANIE
Dr inż. Paweł Rokicki Politechnika Rzeszowska Katedra Materiałoznawstwa, Bud. C, pok. 204 Tel: (17) 865-1124 WYCISKANIE Proces wyciskania polega na tym, że metal zamknięty w pojemniku jest wyciskany przez
BADANIA WTRĄCEŃ TLENKOWYCH W BRĄZIE KRZEMOWYM CUSI3ZN3MNFE METODĄ MIKROANALIZY RENTGENOWSKIEJ
BADANIA WTRĄCEŃ TLENKOWYCH W BRĄZIE KRZEMOWYM CUSI3ZN3MNFE METODĄ MIKROANALIZY RENTGENOWSKIEJ R. ROMANKIEWICZ, F. ROMANKIEWICZ Uniwersytet Zielonogórski ul. Licealna 9, 65-417 Zielona Góra 1. Wstęp Jednym
PL 218461 B1. LFC SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Zielona Góra, PL 29.04.2013 BUP 09/13
PL 218461 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 218461 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 396686 (22) Data zgłoszenia: 18.10.2011 (51) Int.Cl.
KOŁEK N AKRON SD1 - A CONECTOR SD1 - A WELDING STUD SHEAR CONNECTOR CONECTORES DE ANCORAGEM GOUJON D ANCRAGE CONNETTORE
SHEAR CONNECTOR TYP - B CONECTOR SD1 - A WELDING STUD SHEAR CONNECTOR CONECTORES DE ANCORAGEM GOUJON D ANCRAGE CONNETTORE AKRON AKRON NAKRON N NA A N KRON KRO www.enakron.com SHEAR CONNECTOR TYP - B SPIS
PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE
Nazwa przedmiotu: Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł kierunkowy ogólny Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium BIOMATERIAŁY Biomaterials Forma studiów: studia stacjonarne
Nowoczesne metody metalurgii proszków. Dr inż. Hanna Smoleńska Materiały edukacyjne DO UŻYTKU WEWNĘTRZNEGO Część III
Nowoczesne metody metalurgii proszków Dr inż. Hanna Smoleńska Materiały edukacyjne DO UŻYTKU WEWNĘTRZNEGO Część III Metal injection moulding (MIM)- formowanie wtryskowe Metoda ta pozwala na wytwarzanie
PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH.. - należy podać schemat obliczeń (skąd się biorą konkretne podstawienia do wzorów?)
Korozja chemiczna PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH.. - należy podać schemat obliczeń (skąd się biorą konkretne podstawienia do wzorów?) 1. Co to jest stężenie molowe? (co reprezentuje jednostka/ metoda obliczania/
Wpływ warunków nagniatania tocznego na chropowatość powierzchni stali C45 po cięciu laserem
AGNIESZKA SKOCZYLAS Wpływ warunków nagniatania tocznego na chropowatość powierzchni stali C45 po cięciu laserem 1. Wprowadzenie Nagniatanie jest jedną z metod obróbki wykończeniowej polegającą na wykorzystaniu
LAF-Polska Bielawa 58-260, ul. Wolności 117 NIP: 882-152-92-20 REGON: 890704507 http://www.laf-polska.pl
Podstawowe informacje o stali Stal jest stopem żelaza, węgla i innych pierwiastków stopowych o zawartości do 2,14 % węgla. W praktyce, jako stale oznacza się stopy, które najczęściej zawierają żelazo,
BADANIA WŁAŚCIWOŚCI POWLOK CERAMICZNYCH NA BAZIE CYRKONU NA TRYSKANYCH NA STOP PA30
27/42 Solidification o f Metais and Alloys, Year 2000, Volume 2, Book No 42 Krzepnięcie Metali i Stopów, Rok 2000, Rocznik 2, Nr 42 PAN- Katowice, PL ISSN 0208-9386 BADANIA WŁAŚCIWOŚCI POWLOK CERAMICZNYCH
Kierunek studiów: Mechanika i Budowa Maszyn semestr II, 2016/2017 Przedmiot: Podstawy Nauki o Materiałach II
Kierunek studiów: Mechanika i Budowa Maszyn semestr II, 201/2017 plan zajęć dla grupy M1 11 (wtorek 8.30-10.00) grupa temat osoba prowadząca sala 1 28.02.2017 Zajęcia organizacyjne dr inż. Paweł Figiel
Drewno. Zalety: Wady:
Drewno Drewno to naturalny surowiec w pełni odnawialny. Dzięki racjonalnej gospodarce leśnej w Polsce zwiększają się nie tylko zasoby drewna, lecz także powierzchnia lasów. łatwość w obróbce, lekkość i
Biomechanika - przedmiot fakultatywny Kod przedmiotu
Biomechanika - przedmiot fakultatywny - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Biomechanika - przedmiot fakultatywny Kod przedmiotu 13.4-WL-Lek2M-B Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu
Newsletter nr 6/01/2005
Newsletter nr 6/01/2005 Dlaczego stal nierdzewna jest odporna na korozję? (część II) Stalami nazywamy techniczne stopy żelaza z węglem i z innymi pierwiastkami, zawierające do 2 % węgla (symbol chemiczny
dr inż. Cezary SENDEROWSKI
Wojskowa Akademia Techniczna Wydział Nowych Technologii i Chemii Katedra Zaawansowanych Materiałów i Technologii Rodzaj studiów: studia inżynierskie Kierunek: mechanika i budowa maszyn Specjalność: wszystkie
Alloplastyka odporna na ścieranie plastyczna duża wytrzymałość zmęczeniowa odporność na naprężenia. Physiotherapy & Medicine
Alloplastyka Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Bóle Ograniczenie ruchów Usztywnienie biodra po stronie przeciwnej Usztywnienie kolana po stronie jednoimiennej ZZSK Złamanie podgłowowe szyjki kości
ASTRA TECH Implant System BioManagement Complex
ASTRA TECH Implant System BioManagement Complex Sukces systemu implantologicznego nie może być określony tylko przez jedną cechę. Tak jak w przypadku wszystkich systemów w naturze, potrzeba kilku niezależnych
Wybrane prace badawcze naukowców z Wydziału Metali Nieżelaznych AGH w zakresie technologii przetwórstwa metali nieżelaznych
XXIII Walne Zgromadzenie Izby 8-9 czerwca 20017 w Krakowie. Wybrane prace badawcze naukowców z Wydziału Metali Nieżelaznych AGH w zakresie technologii przetwórstwa metali nieżelaznych dr inż. Grzegorz
Modelowanie w projektowaniu maszyn i procesów cz.5
Modelowanie w projektowaniu maszyn i procesów cz.5 Metoda Elementów Skończonych i analizy optymalizacyjne w środowisku CAD Dr hab inż. Piotr Pawełko p. 141 Piotr.Pawełko@zut.edu.pl www.piopawelko.zut.edu.pl
Materiał i średnica rur do instalacji wodnej
Materiał i średnica rur do instalacji wodnej Instalacja wodno-kanalizacyjna może być wykonana z wielu materiałów. Dobór odpowiedniego należy dostosować do przeznaczenia i warunków wodnych. Każdy materiał
BADANIE ODPORNOŚCI NA PRZENIKANIE SUBSTANCJI CHEMICZNYCH PODCZAS DYNAMICZNYCH ODKSZTAŁCEŃ MATERIAŁÓW
Metoda badania odporności na przenikanie ciekłych substancji chemicznych przez materiały barierowe odkształcane w warunkach wymuszonych zmian dynamicznych BADANIE ODPORNOŚCI NA PRZENIKANIE SUBSTANCJI CHEMICZNYCH