Magdalena Ujma-Gawlik Czarne chmury, siwy dym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Magdalena Ujma-Gawlik Czarne chmury, siwy dym"

Transkrypt

1 Magdalena Ujma-Gawlik Czarne chmury, siwy dym

2 Komisarz długo nie mógł zasnąć, a potem śniły mu się twarze ostatnio zatrzymanych. Wstał o piątej, włożył głowę pod kran z zimną wodą, poszedł do kuchni, nalał sobie kawy. Od kiedy zaczął mieszkać sam, dziwiło go, jakiego hałasu potrafi narobić dzwonek telefonu, który właśnie zadzwonił. Na komendzie był pierwszy, przejrzał jeszcze raz papiery śledztwa, zagapił się na szare niebo za oknem, potem jednym ruchem ręki ćwiczył zakładanie kajdanek na nodze biurka. Na zebraniu zespołu dochodzeniowego każdy mozolnie omawiał postępy prac. Nikt tego nie przyznał, ale wiedzieli, że tkwią w martwym punkcie. Nie ma zbrodniarza, jest zbrodnia. Wieczorem nie wytrzymał pustego domu. Nie informując przełożonych, podjął samotną wyprawę, by przesłuchiwać podejrzanych bądź bez wiedzy kogokolwiek włamał się do domu podejrzanych, bądź pojechał do knajpy i urwał mu się film. I tak dalej. Codzienność jest polem walki dobra ze złem. Własna głowa polem walki z demonami. Ich kryminały często rozgrywają się według schematu samotny wilk kontra społeczeństwo. Wydawać by się mogło, że nie ma gorszej scenerii dla takiej literatury. Tymczasem nigdzie indziej nie znajdzie się tak trafnego połączenia psychologicznej wnikliwości ze znajomością zła. Lakoniczne opisy codziennych czynności tworzą nastrój ogłupiającej monotonii i melancholii. Dni płyną jeden po drugim, gdy nagle wydarza się coś, co na pierwszy rzut oka jest kompletnie niezrozumiałe. I tutaj można by się pokusić o analogię, przyznaję, nieco naciąganą, ale czy istnieją analogie w stu procentach trafne? Ludzie myślą, że sztuka współczesna jest niezrozumiała. A gdyby ją potraktować jak kryminał? Raz bywa łatwa do pojęcia, innym razem niestrawna i trywialna. Jednym razem trzyma w napięciu, innym razem rozczarowuje. Literatura kryminalna mówiąc o ściganiu zła, o zbrodni i karze, stara się zaspokoić potrzebę zrozumienia świata. Aby opanować chaos rzeczywistości i móc się w nim jakoś urządzić, trzeba porządku. Kryminał porządkuje świat poprzez nazwanie zła i podjęcie z nim walki. Sztuka współczesna często stosuje podobne chwyty: zagadki i stopniowanie napięcia. Sztuka może być pasjonująca, ale najpierw czegoś od ludzi wymaga: uwagi, zaangażowania, wysiłku. Sztuka jest potworem, który karmi się tragedią powiedziała Karolina Breguła. Biuro Tłumaczeń Sztuki działało w latach Karolina Breguła stworzyła je, by skrócić dystans pomiędzy dziełem sztuki a odbiorcami, by poszerzyć pole odniesień i skojarzeń, i ośmielić do snucia własnych opowieści, dywagacji, po swojemu prowadzić rozmowę z dziełami. Skorzystać z oferty Biura było prosto: należało zgłosić pytanie na stronie internetowej. Można było także zamieścić własne tłumaczenie. Jak policzyłam, z Biurem współpracowało ponad siedemdziesięciu tłumaczy, interpretując według własnej wiedzy i poglądów najróżniejsze dzieła sztuki współczesnej. Jak mówi artystka, warunkiem była niewierność kanonicznej interpretacji ustalonej przez specjalistów (bądź przez instytucję). Tłumacze przedstawiają każde dzieło sztuki jako nieukończoną formę, a Biuro zaprasza odbiorcę do współtworzenia znaczeń, by pozbyć się problemów z rozumieniem sztuki współczesnej. Na pytanie o pasożyta Arka, miejska aktywistka Joanna Erbel odpowiada, że nie mogąc utrzymać się z uprawiania sztuki, artysta żeruje na silniejszym (mieszkając w muzeach i centrach sztuki). Dodaje, że w gruncie rzeczy podobne kłopoty, z utrzymaniem mieszkania, mają w Polsce lokatorki i lokatorzy. Z kolei na pytanie, nurtujące jak stwierdził jego autor wielu Polaków, o Josepha Beuysa i jego masło na ścianie nie wspominając o Merda d artista Piera Manzoniego. [ ] dlaczego puszka kupy jest warta 120 tys. pln i jest nazwana sztuką? odpowiada pisarz i filozof Paweł Laufer: doskonale rozumiem Pańskie aporie Mnie dyskusje takie pozbawiły wielu niecierpliwych znajomych, proszę więc o ostrożność i umiar. Widać więc, że 2

3 tłumacze poczynają sobie śmiało z dziełem, z drugiej zaś strony nie unikają wątków osobistych, mówienia o sobie, udzielania rad wątpiącym. Ciekawa jestem, czy publiczności rzeczywiście się przydały te czasami ekstrawaganckie, lecz najczęściej wciągające i dobrze napisane, próby poszerzenia pola krytyki? Dzieła sztuki publicznej to niezwykłe przykłady uwolnienia procesu nadawania znaczeń. Tutaj nie potrzeba już tłumaczy, bo sens tworzą odbiorcy, ludzie na ulicy, placu, w parku, tam, gdzie zlokalizowane jest dzieło. Sztuka publiczna bowiem to pusty znak, który napełnia się taką zawartością, jakiej zechcą jej użytkownicy. Jest zatem najbardziej chyba demokratycznym rodzajem sztuki, ponieważ wszyscy bez wyjątku, takim językiem, jakiego zechcą, mogą opowiadać własne historie wysnute z dzieła. Kuba Szreder komentuje: artysta eksperymentuje z formami ludzkiego bycia razem i osobno [ ] zamiast tworzyć obiekty, [ ] tworzy rzeźby społeczne, nowe formy gromadzenia się ludzi. [ ] cechą dobrej sztuki publicznej jest zawieszenie kontroli nad tworzeniem znaczenia I rzeczywiście, wokół niektórych dzieł gromadzą się ludzie w różnych zresztą celach. Korytarz AUSCHWITZWIELICZKA Mirosława Bałki (2009) ustawiony na Placu Niepodległości w krakowskim Podgórzu, ktoś obsikał. Media donosiły, że we wnętrzu dzieła odbywają się libacje alkoholowe i śpią tam bezdomni. Gdy korytarz przeniesiono w pobliże przejścia pod torami kolejowymi na Zabłociu, ktoś odkrył tam ślady krwi, potłuczone szkło, i wysnuł wniosek, że bandyci wykorzystują dzieło sztuki do napadania na niewinnych ludzi. Korytarz jest pokryty sprayowymi bazgrołami, a przechodnie zawsze wybierają drogę obok. Ponieważ obiekt wzbudza niechęć, a w najlepszym razie obojętność, to mieszkańcy postanowili potraktować go wedle własnych potrzeb, wykorzystać do własnych celów. Dlatego tak wiele osób traci pewność siebie wobec sztuki współczesnej. Nigdy nie wiadomo, czy to, co widzimy własnymi oczami, jest naprawdę tym, co dostrzegamy. Przykładem historia deski Kantora. W renomowanym muzeum, w dużym mieście trwała inwentaryzacja dzieł Tadeusza Kantora. W kącie leżał porzucony kawał drewna. Pracownicy używali go jako podkładu do cięcia papieru. Pewien znudzony muzealnik wpadł na pomysł podpisał deskę Kantor. Wśród kustoszy zapanowała konsternacja. Nie wiedziano, do którego dzieła ową odnalezioną część przypisać. W panice przeszukiwano magazyny i karty inwentaryzacyjne. Nikt jednak nie poddał w wątpliwość samej deski. Dezorientacja, niechęć, strach, ale też skandale. Siwowłosa kobieta z punkową fryzurą, tłumaczy coś mężczyźnie, który siedzi odwrócony do nas plecami. Potakuje głową w miarę jak płyną jej słowa. Siedzą przy stole, pali się lampka. A my jesteśmy świadkami zaangażowanej rozmowy. Widzimy język ciała, wyraziste gesty. Podglądamy scenę, lecz nie podsłuchujemy. Możemy więc stworzyć własną wersję rozmowy. Rzeczywistej nigdy nie poznamy. Czas najnowszej sztuki w Polsce zaczął się w 1989 roku. Lata, które nadeszły po przełomie, przyniosły całą serię skandali. Wiele z nich dotyczyło Galerii Zachęta w Warszawie, którą kierowała obserwowana na filmie kobieta. Oto w listopadzie 2000 roku gwiazdor kina polskiego, Daniel Olbrychski wkracza do galerii, gdzie trwa właśnie wystawa Piotra Uklańskiego Naziści. Towarzyszy mu ekipa telewizyjna. Spod poły płaszcza wyciąga szablę, która była rekwizytem, gdy grał Kmicica w Potopie. Aktor niszczy zdjęcia, które przedstawiają jego i jego przyjaciół: Jeana Paula Belmondo, Jana Englerta i Stanisława Mikulskiego. Naziści to bowiem seria 164 fotosów pochodzących z rozmaitych filmów, a przedstawiających znanych aktorów w rolach nazistów. Jak komentuje Stach Szabłowski, w aferze Nazistów nowe, krytyczne i postmoderni- 3

4 styczne strategie artystyczne zderzają się z konserwatywnym rozumieniem sztuki i roli artysty. Jej tworzywem były gotowe, zawłaszczone i zredagowane przez artystę obrazy medialne oraz materia zbiorowej wyobraźni, modelowanej przez popkulturę. [ ] prawdziwym problemem wydaje się nie tyle kontrowersyjna treść, ile język, jakim posłużył się artysta. Dyskursywna, postkonceptualna sztuka, śmiało przekraczająca granicę między obszarem stricte artystycznym, a społeczną, polityczną, medialną rzeczywistością, wywoływała dezorientację widzów. Niema scena z filmu mogłaby się kończyć tak, że Anda Rottenberg (bo to ona występuje w tym epizodzie), przestaje, a mężczyzna zaczyna mówić. Może zadałby jej pytanie, dlaczego nawet znani aktorzy biorą fikcyjne obrazy za rzeczywistość. Dlaczego nawet elita nie rozumie sztuki współczesnej i rytualnie ją niszczy? Może odpowiedziałaby: skandale nie muszą wynikać z cynizmu twórców, mediów czy odbiorców. Mogą być świadectwem zagubienia i dezorientacji w gąszczu współczesnej kultury, która jest z gruntu autokrytyczna i wątpiąca w siebie. Sztuka współczesna to zatem historia zawiedzionych oczekiwań odbiorców. Museum of Longing and Failure prowadzone przez Chloe Lewis i Andrew Taggarta kolekcjonuje niewielkie obiekty, z których każdy ucieleśnia idee tęsknoty i porażki. I właściwie nic więcej nie wiadomo skąd te idee, dlaczego przykre i dotkliwe emocje mają wyrażać się poprzez różnego rodzaju artystyczne przedmioty. MoLaF ujawnia się poprzez niewielkie instalacje w miejscach niekoniecznie muzealnych, może to być okno niezamieszkałego budynku. W listopadzie 2012 roku z kolei zainstalowali się w Pracowni Tadeusza Kantora na Siennej w Krakowie. Kubek z przemysłowym nadrukiem, niewielkie zdjęcia, na poły abstrakcyjne konstrukcje z przedmiotów znalezionych, wyglądają trochę, jakby były porzucone przypadkiem. Obiekty z kolekcji MoLaF nie ilustrują właściwie niczego, nie wiadomo, jakie historie za nimi stoją i czy nie wyrażają po prostu krańcowego zblazowania lub nudy. Ogień, palenie dzieł sztuki i obiektów kultury, przede wszystkim książek. Niechlubna, wielowiekowa tradycja. Niewygodne pozycje palono już w starożytnych Chinach, lecz swymi praktykami najbardziej wbili się w pamięć naziści. W wielu niemieckich miastach 10 maja 1933 roku zapłonęły stosy, na których widowiskowo palono dzieła, które występowały przeciwko niemieckiemu duchowi. W Berlinie płomienie pochłonęły dwadzieścia tysięcy tomów, w tym książki Waltera Benjamina, Bertolda Brechta, Zygmunta Freuda i Tomasza Manna. Inne reżimy totalitarne wolały unikać spektakularnych działań. ZSRR posyłał książki na przemiał. 451 stopni Fahrenheita to temperatura, w której zapala się papier. Na naszych oczach właściwie realizuje się już wizja Raya Bradbury ego. Wedle jego książki z 1953 roku François Truffaut zrealizował film Fahrenheit 451 (1966). Strażak Guy Montag dzięki znajomości z nauczycielką Clarissą zdaje sobie sprawę ze znaczenia słowa drukowanego. Najpierw twierdzi: Książki unieszczęśliwiają ludzi, przeszkadzają, nie pozwalają na życie z innymi. Potem zaś dzieła literatury zaczyna wykradać ze stosów przeznaczonych do zniszczenia i czytać. Żona denuncjuje go. Montag ląduje wśród uciekinierów żyjących poza miastem, na łonie natury. Uczą się oni książek na pamięć i sami stają się żywymi księgami, by w ten sposób przechować je dla potomności. To czytelna aluzja do zachowań więźniów reżimów totalitarnych XX wieku, w obozach jenieckich, łagrach, obozach koncentracyjnych. Stosy płonących obrazów, wyrzucanych na śmieci płócien, potłuczonych rzeźb. Palono ze względów religijnych i politycznych. Cała linia ikonoklazmów. Z obrazami walczono w Bizancjum, w średniowiecznej Europie i w czasie triumfu protestantów w Niemczech, Szwajcarii, Niderlandach i Skandynawii. 4

5 Protestantyzm spowodował, że malarze stali się bezrobotni. W 1526 roku cech malarzy w Bazylei wystosował do rady miasta rozpaczliwą petycję: proszą, aby Rada wzięła łaskawie pod uwagę, że oni także mają żony i dzieci i umożliwiła im pozostanie w Bazylei, bo i tak zawód malarzy jest w złej sytuacji. Wielu malarzy porzuciło już swój zawód Na stosie dzieła płonęły w stolicy Toskanii pod koniec XV wieku. W momencie największego rozkwitu sztuki renesansu we Florencji charyzmatyczny dominikanin Savonarola wzywał florentyńczyków do pokuty, a na jego wezwanie odpowiedziało wielu artystów, wśród nich Sandro Botticelli. Także i kontrreformacja zebrała swoje żniwo. Rzeźbiarz Bartolommeo Ammannati przeżył kryzys twórczy, co ujawnił w liście do członków Accademia del Disegno we Florencji (1582): Strzeżcie się na miłość Boga, jeśli dążycie do swego zbawienia, byście [ ] nie popadli w ten błąd, w który popadłem w moich dziełach, wykonując wiele mych postaci całkowicie nagich i rozebranych Potem mamy prześladowania dzieł i artystów na znacznie szerszą, jeśli nie masową skalę: wystawy Entartete Kunst w nazistowskich Niemczech, a także socrealistyczne pokazówki w krajach demokracji ludowej. Miasto na Północy. Pionowymi ścianami schodzi nad wodę, upchane w wąskiej kotlinie między górami. Jest w nim szaro, nisko wiszą chmury. Wąskie ulice i kolorowe domy. Białe obramienia okien i drzwi. Pastelowe ściany, niektóre obłożone deskami. Nazwano je nawet drewnianym miastem, co nie dziwi, gdy widzi się góry porośnięte lasami, ze wszystkich stron otaczające miasto. Zobacz ile świerków. Setki tysięcy świerków. Mówi chłopak. Płynie łódką i pokazuje zbocza gór, ciemnozielone stoki. Świerk to król naszych lasów, jest trwały i niezawodny. Niektórzy jednak chłopak nie może tego pojąć zamawiają meble z drewna lichego i łatwopalnego, z osiki. Tak postępują w Muzeum Alberta. Jakby specjalnie kusili los. To miasto nie pamięta dokładnie swojej historii, bo jego zabytki i archiwa setki razy w ciągu historii pożerał ogień. Zła passa trwała od średniowiecza, a zakończyła się dopiero w 1955 roku. Pewien krytyk pisał o artystach pochodzących z tego miasta: w dialogu z żywiołem są słabszą stroną. Ogień ma nad nimi przewagę. Obserwowanie tej sytuacji jest doprawdy niezwykłym doświadczeniem dla przybyszów z kraju, gdzie nastąpiła ekologiczna katastrofa. Ludzie, którzy tu żyją, są niesamowicie barwni. Każdy ma jakąś pasję. Zainteresowania nie prowadzą jednak raczej w stronę sztuki współczesnej. Ludzie znają się na muzyce, dwie dziewczyny siedzą nad lunchem i głośno śpiewają. A muzea? Kiedy były w nich ostatnio? Jeszcze będąc w szkole. Ze sztuką współczesną dzieje się tutaj coś niepokojącego. W mieście muzea są zamknięte na cztery spusty. W miejscu, gdzie istniało tętniące życiem centrum sztuki współczesnej, założono knajpę. Centrum popadało w ruinę, knajpa uratowała budynek. Spotykają się tam teraz miłośnicy muzyki popularnej. Każdy gra na jakimś instrumencie i śpiewa. Czasami pojawiają się starzy miłośnicy sztuki mówi właścicielka, która najchętniej by ich przegoniła. Ciężko się gra muzykę, kiedy zamawiają wino i gadają, ale wzrusza ramionami oni też są klientami, a knajpa musi się z czegoś utrzymywać. Galerie też nie działają. Zmieniają się w magazyny. W ostatniej z nich szykuje się jeszcze jeden wernisaż, po którym zostanie zamknięta, by dać pracownikom możliwość badań, a dziełom tak potrzebną im konserwację Nim rozejdziecie się państwo, by oglądać wystawę, chciałabym podziękować, że jesteście z nami. Cieszymy się tym bardziej, że jest to ostatnia wystawa w tym sezonie. Dziewczyna powtarza kwestię, którą za chwilę wypowie wobec grupki miłośników sztuki. Na jej twarzy maluje się napięcie. Za chwilę wzdycha, popija kawę 5

6 z kubka, nie wiadomo, czy w końcu odczuwa ulgę, czy ciężar odpowiedzialności. A może po prostu smutek, że tak się to kończy, nie ma pewności, czy to nie będzie ostatnia wystawa w ogóle. Jedno z miejskich muzeów przebudowuje właśnie swoją przestrzeń, by stać się magazynem dla dzieł, które są prywatną własnością. Ludzie nie potrafią ich konserwować, trzymają je w złym świetle i przy złej wilgotności powietrza. Dyrektor postanowił wyjść naprzeciw potrzebom kolekcjonerów (nawet jeśli są nieuświadamiane) i przechowywać ich dzieła w odpowiednich warunkach. Póki co, widać niewiele dzieł sztuki. Stoją jakieś skrzynie, drabiny, rusztowania. W tej scenerii rozwija się fantazja o pustych muzeach, o kilometrach pustych przestrzeni wystawienniczych, w których hula wiatr. Nie ma sztuki. Ściany gołe, wszędzie leżą jakieś deski i palety, skrzynie i pudła, ze ścian zwisają kurtyny z folii. W tym wszystkim snują się ludzie, ktoś stoi na drabinie i coś demontuje. Trudno zrozumieć, co to właściwie ma znaczyć. Nie ma akcji, raczej jakieś złowróżbne oczekiwanie. Nic nie oznacza tego, co widać, nic nie jest tym, czym się wydaje. Film Fire-Followers to seria spotkań z mieszkańcami miasta, przetykana pozornie nic nie znaczącymi widokami domów, ulic, placów i otoczenia. Film stanowi zapis śledztwa. Poszukiwania rozwiązania zagadki. Jaka to zagadka i jakie jest jej rozwiązanie, tego nikt wprost nie mówi. Odnalezienie zagadki i sformułowanie właściwego pytania zależy od widza. Osoby, które występują w filmie, zawsze kierują swe słowa, gesty i spojrzenia do postaci niewidocznej. Mówią do niej, patrzą na nią, szukając milczącego potwierdzenia, lekko się uśmiechają, sprawdzają efekt własnych słów wypowiedzianych do kamery. W kilku wypadkach widać, że mają wewnętrzny opór wobec tego, o czym właśnie opowiadają (chłopak z biura architektonicznego). Jeden jedyny raz tę niewidoczną osobę słychać. Podpowiada staremu performerowi, który nie chce spakować swych rzeczy, by wynieść się na Południe, do czego namawiają go córki, dyktuje, jak się ma zachowywać (nie patrz na mnie, patrz na zdjęcia) i co ma mówić. Głos młodej kobiety pouczający starca (on sam jest zresztą bardzo autentyczny, może najbardziej wiarygodny ze wszystkich, fascynujących postaci, które poznajemy w filmie). Możemy przyjąć, że to ona prowadzi śledztwo. Jej oczami patrzymy na miasto i jego mieszkańców. W ten sposób oczywiście ujawnia się autorka filmu, Karolina Breguła, która występuje tutaj w podwójnej roli. Z jednej strony sama tropi dziwne wydarzenia i poznaje obyczaje mieszkańców, stara się je zrozumieć, z drugiej być może sama uczestniczy w intrydze, którą my mamy rozwikłać. Z codzienności wyłuskujemy rzeczy nietypowe. Słuchamy, jak para w starszym wieku chwali się, że śpi i wszędzie chodzi w niepalnych skafandrach. Obserwujemy konstruktora dumnego ze stworzenia drewnianej (!) wyrzutni worków z wodą, która dociera tam, gdzie nie jest w stanie dotrzeć straż pożarna. Zresztą wyrzutnia nie pracuje jeszcze perfekcyjnie. Patrzymy na wodę i nagle widzimy wyłaniającego się spod jej powierzchni nurka. Widzimy łódkę, mężczyzn, którzy coś nią transportują, wynoszą jakieś pakunki, coś wkładają. Coś się dzieje, ale co? Czy potrafimy rozszyfrować to, co widzimy? Teorię katastrof stworzył francuski zoolog Georges Cuvier ( ), gdy poszukiwał odpowiedzi na pytanie o istnienie gadów przedpotopowych i przyczyny masowego wymierania zwierząt w dziejach naszej planety. Musi być jakieś wytłumaczenie faktu, że Bóg je stworzył, a one nie przetrwały do dzisiejszego dnia. Notabene, sam Cuvier zamiast słowa katastrofa używał terminu rewolucja. Ta właśnie teoria złamała nowożytne rozumienie historii jako jed- 6

7 nego logicznego ciągu wydarzeń, od A do B, ciągu przyczynowo-skutkowego. Według Cuviera było dużo takich ciągów, które nagle się urywały. Jego uczeń doliczył się bodajże dwudziestu siedmiu aktów stworzenia świata. Tam, gdzie leży miasto, rozpoczynały się okresy zlodowaceń, z pobliskich gór lądolód wyruszał na podbój północnej półkuli. Paradoksalnie epokę lodowcową spowodowała duża aktywność wulkanów, które siejąc pożogę i wyrzucając olbrzymie chmury pyłów, blokowały promienie słoneczne i spowodowały ochłodzenie klimatu. Jedna z osób wypowiadających się w filmie mówi: Czarne chmury wiszą nad naszym miastem. Jak się okazuje, to trwa już od tysiącleci. Biolog badający specyficzny rodzaj roślin, które pojawiają się na terenach wypalonych przez ogień, noszących nazwę fire-followers, w tym mieście znalazł idealne warunki dla pracy. Analizuje odradzanie się roślinności po pożarze. W szczególności zajmuje go trawa o nazwie trzcinnik piaskowy (calamagrostis epigejos). Należy ona do rodziny wiechlinowatych. Ze względu na szybkie rozprzestrzenianie się z pomocą podziemnych i nadziemnych złogów, tworzy rozległe łany. Gatunek o niewielkich wymaganiach siedliskowych. Jest światłolubny i wskazuje niski poziom wód gruntowych. W mieście ludzie tresują psy, by znajdowały sztukę. Psy są szkolone, by wyczuwać zapach terpentyny, kleju do drewna i innych chemikaliów używanych przez artystów. Pod ścianami domów mieszkańcy ustawiają obrazy. Nikt nie zwraca uwagi. Stoją sobie zamalowane blejtramy, potem znikają. Śmieciarka je zbiera. Mówi lekarz w miejscowym szpitalu. W tej chwili z ich pomocy korzysta dwadzieścia tysięcy osób, z czego dwa tysiące to pacjenci hospitalizowani. Statystyki epidemiologiczne mówią, że w co drugiej rodzinie przynajmniej jedna osoba korzysta z pomocy medycznej. Większość mieszkańców cierpi na folie du feu. Pada także termin pirofobia. Cierpią osoby, które straciły bliskich i dorobek życia. Strach przed pojawieniem się ognia jest tak silny, że zmusza do głupich, pozornie nieracjonalnych zachowań, które w swej istocie są całkowicie uzasadnione. W wielkim akwarium z ogromnymi murenami z Morza Śródziemnego, ukrywa się projekt Pomnika III Międzynarodówki Wladimira Tatlina. Dlaczego właśnie tam? Jaki jest związek rosyjskiego rewolucjonisty ze światem wodnym? Rewolucja, dążenie do obalenia starego porządku i zbudowania nowego świata nagle tonie w wodzie I to w mieście regularnie pustoszonym przez pożary? Lecz także i w mieście położonym nad wodą. A może ktoś ukrywa dzieło sztuki przed demonstrantami? Bo ludzie tutaj demonstrują pod hasłami: Sztuce mówimy nie!. Ludzie chcą zachować swoje dziedzictwo, mówi barmanka, nie potrzebujemy futuryzmu, w przeszłości za bardzo byliśmy nękani nagłymi i tragicznymi zdarzeniami. My potrzebujemy ciągłości i dla podkreślenia siły swoich słów kiwa głową, zanim wróci do przecierania metalowego blatu. Cotygodniowy program kulturalny w telewizji 15 marca poświęcony był zwycięzcom konkursu Kunstens Mastere. Dziennikarz Mats relacjonuje, że konkurs miał wyłonić najbardziej utalentowanego artystę młodego pokolenia i że jego tegoroczna edycja wzbudziła wiele kontrowersji całe miasto o niej dyskutowało. W studiu szybko jednak zaczęto rozmawiać na temat rozwoju sztuki w ogóle. Ogólnie, podsumował Mats, nie była zbyt porywająca. A jednak czegoś się z niej dowiedzieliśmy. Prominentni przedstawiciele środowiska artystycznego opowiadają się za ideami rewolucji, co powoduje przerażenie reszty społeczeństwa. Niewykluczone, że właśnie zniszczenie kształtuje naszą kulturę powiedział dyrektor Utvik, dawny prezes Towarzystwa Sztuk Pięknych i wieloletni szef Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Dlatego pewnie zastraszeni mieszkańcy ukrywają dzieła sztuki w ściśle strzeżonych miejscach, gdzie nie dosięgnie ich pożoga. Dlatego być może model Pomnika III Międzynarodówki wylądował w wodzie, gdzie ogień go nie dosięgnie. Utvik wypowiada słowa wysoce niepokojące: Dzisiaj ogień nie niszczy 7

8 nam sztuki, więc jeśli jesteśmy niezadowoleni z dzieł naszych artystów, może potrzebujemy nowej futurystycznej rewolucji. Czyżby planował przejście do akcji bezpośredniej? Pożar, który wznieciłby jakiś fanatyczny wielbiciel, mógłby odnowić sztukę, lecz jakim kosztem? Poświęcając materialny dorobek wielu pokoleń? Kosztem jakiej liczby ludzkich istnień? Sztuka współczesna wyrasta z idei buntu, który miał wstrząsnąć posadami świata. To już przecież szacowna tradycja. Awangardziści przegrali swoją walkę, lecz zostawili nam w spadku przekonanie, że tylko gwałtowne zmiany są w stanie obudzić sztukę i społeczeństwo z letargu. Takie przekonanie budzi lęk, lecz i ukryte tęsknoty. Magdalena Ujma, krytyczka sztuki, kuratorka wystaw sztuki współczesnej. Należała do redakcji Kwartalnika Literackiego Kresy, była związana z Muzeum Sztuki w Łodzi i z Bunkrem Sztuki w Krakowie. Prowadzi bloga Krytyk sztuki na skraju załamania nerwowego. Opublikowała książkę Sztuki wizualne. Sztuka i skandal (WSPWN, Warszawa 2011). 8

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

LEKCJA 1. Diagram 1. Diagram 3

LEKCJA 1. Diagram 1. Diagram 3 Diagram 1 LEKCJA 1 - zaawansowanie czarnych zdecydowanie lepsze, - szansa dojścia czarnych do damki, - przynajmniej jeden kamień białych ginie, ale od czego jest ostatnia deska ratunku - KOMBINACJA! Ale

Bardziej szczegółowo

6. TWORZYMY OPOWIEŚĆ DO RZUTÓW KOSTKĄ CZYLI O UKŁADANIU OPOWIADAŃ

6. TWORZYMY OPOWIEŚĆ DO RZUTÓW KOSTKĄ CZYLI O UKŁADANIU OPOWIADAŃ 6. TWORZYMY OPOWIEŚĆ DO RZUTÓW KOSTKĄ CZYLI O UKŁADANIU OPOWIADAŃ 27 Małgorzata Sieńczewska 6. TWORZYMY OPOWIEŚĆ DO RZUTÓW KOSTKĄ CZYLI O UKŁADANIU OPOWIADAŃ Cele ogólne w szkole podstawowej: zdobycie

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Historia Fizyki. dr Ewa Pawelec

Wstęp. Historia Fizyki. dr Ewa Pawelec Wstęp Historia Fizyki dr Ewa Pawelec 1 Co to jest historia, a co fizyka? Po czym odróżnić fizykę od reszty nauk przyrodniczych, nauki przyrodnicze od humanistycznych a to wszystko od magii? Szkolne przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Anna Kalbarczyk Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Rozwój osobowości dziecka w wieku od 2 do 6 lat na podstawie jego

Bardziej szczegółowo

STYLOWE MEBLE Z DUSZĄ

STYLOWE MEBLE Z DUSZĄ MEBLE NA ZAMÓWIENIE STYLOWE MEBLE Z DUSZĄ Coraz częściej można spotkać się z opinią, że znakiem naszych czasów (przynajmniej w dziedzinie aranżacji wnętrz) jest globalizacja, produkcja seryjna i standaryzacja.

Bardziej szczegółowo

Na skraju nocy & Jarosław Bloch Rok udostępnienia: 1994

Na skraju nocy & Jarosław Bloch Rok udostępnienia: 1994 Na skraju nocy & Jarosław Bloch Rok udostępnienia: 1994 NA SKRAJU NOCY Moje obrazy Na skraju nocy widziane oczyma dziecka Na skraju nocy życie wygląda inaczej Na moich obrazach...w nocy Życie w oczach

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum

Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum Krakowska kademia im. ndrzeja Frycza Modrzewskiego Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum utor: gnieszka Guzik, Patrycja Huget Instrukcja: Poniżej przedstawione zostały do wyboru po dwa stwierdzenia

Bardziej szczegółowo

ROZPACZLIWIE SZUKAJĄC COPYWRITERA. autor Maciej Wojtas

ROZPACZLIWIE SZUKAJĄC COPYWRITERA. autor Maciej Wojtas ROZPACZLIWIE SZUKAJĄC COPYWRITERA autor Maciej Wojtas 1. SCENA. DZIEŃ. WNĘTRZE. 2 Biuro agencji reklamowej WNM. Przy komputerze siedzi kobieta. Nagle wpada w szał radości. Ożesz japierdziuuuuu... Szefie!

Bardziej szczegółowo

AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr )

AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr ) AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr 4-5 2009) Ten popularny aktor nie lubi udzielać wywiadów. Dla nas jednak zrobił wyjątek. Beata Rayzacher:

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Szybciej poznaję ceny. To wszystko upraszcza. Mistrz konstrukcji metalowych, Martin Elsässer, w rozmowie o czasie. Liczą się proste rozwiązania wizyta w

Bardziej szczegółowo

JAK POMÓC DZIECKU KORZYSTAĆ Z KSIĄŻKI

JAK POMÓC DZIECKU KORZYSTAĆ Z KSIĄŻKI JAK POMÓC DZIECKU KORZYSTAĆ Z KSIĄŻKI ŻEBY WYNIOSŁO Z NIEJ JAK NAJWIĘCEJ KORZYŚCI www.sportowywojownik.pl KORZYŚCI - DLA DZIECI: Korzyści, jakie książka Sportowy Wojownik zapewnia dzieciom, można zawrzeć

Bardziej szczegółowo

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym.

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym. KOSMICZNA ŚWIADOMOŚĆ Kiedy mowa jest o braku świadomi, przeciętny człowiek najczęściej myśli sobie: O czym oni do licha mówią? Czy ja nie jesteś świadomy? Przecież widzę, słyszę i myślę. Tak mniej więcej

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

Warsztaty Programu Edukacji Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. dla grup gimnazjalnych na rok szkolny 2013/2014

Warsztaty Programu Edukacji Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. dla grup gimnazjalnych na rok szkolny 2013/2014 Warsztaty Programu Edukacji Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski dla grup gimnazjalnych na rok szkolny 2013/2014 Działania warsztatowe w CSW są nie tylko pretekstem do poznawania różnych dyscyplin

Bardziej szczegółowo

PLASTYKA. Plan dydaktyczny

PLASTYKA. Plan dydaktyczny PLASTYKA Plan dydaktyczny Temat lekcji Piękno sztuka i kultura. 1. Architektura czyli sztuka kształtowania przestrzeni. 2. Techniki w malarstwie na przestrzeni wieków. 3. Rysunek, grafika użytkowa, grafika

Bardziej szczegółowo

Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE. Autor: Małgorzata Marzec

Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE. Autor: Małgorzata Marzec Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE W SZKOŁACH PONADGIMNAZJALNYCH Autor: Małgorzata Marzec Podstawa programowa przedmiotu wiedza o kulturze CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE I.

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Moruś Scenariusz teatralno-muzycznej aktywności dzieci 6 -letnich "Częstochowa moje miasto"

Małgorzata Moruś Scenariusz teatralno-muzycznej aktywności dzieci 6 -letnich Częstochowa moje miasto Małgorzata Moruś Scenariusz teatralno-muzycznej aktywności dzieci 6 -letnich "Częstochowa moje miasto" Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce : kwartalnik dla nauczycieli nr 1-2, 98-101 2010 mgr Małgorzata

Bardziej szczegółowo

REKLAMA. TRYB ROZKAZUJĄCY AUDIO A2 / B1. (wersja dla studentów)

REKLAMA. TRYB ROZKAZUJĄCY AUDIO A2 / B1. (wersja dla studentów) REKLAMA. TRYB ROZKAZUJĄCY AUDIO A2 / B1 (wersja dla studentów) Reklama jest obecna wszędzie w mediach, na ulicy, w miejscach, w których uczymy się, pracujemy i odpoczywamy. Czasem pomaga nam w codziennych

Bardziej szczegółowo

JAK BYĆ SELF - ADWOKATEM

JAK BYĆ SELF - ADWOKATEM JAK BYĆ SELF - ADWOKATEM Opracowane na podstawie prezentacji Advocates in Action, Dorota Tłoczkowska Bycie self adwokatem (rzecznikiem) oznacza zabieranie głosu oraz robienie czegoś w celu zmiany sytuacji

Bardziej szczegółowo

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY Często będę Ci mówić, że to ważna lekcja, ale ta jest naprawdę ważna! Bez niej i kolejnych trzech, czyli całego pierwszego tygodnia nie dasz rady zacząć drugiego. Jeżeli czytałaś wczorajszą lekcję o 4

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 To jest moje ukochane narzędzie, którym posługuję się na co dzień w Fabryce Opowieści, kiedy pomagam swoim klientom - przede wszystkim przedsiębiorcom, właścicielom firm, ekspertom i trenerom - w taki

Bardziej szczegółowo

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 INSTRUKCJA Poniżej znajdują się twierdzenia dotyczące pewnych cech, zachowań, umiejętności i zdolności,

Bardziej szczegółowo

Komunikacja i media. Komunikacja jest częścią każdego działania, w zależności od ich rodzaju, można mówić o różnych jej poziomach.

Komunikacja i media. Komunikacja jest częścią każdego działania, w zależności od ich rodzaju, można mówić o różnych jej poziomach. Komunikacja i media Uczniowie i uczennice mogą inicjować powstawanie i prowadzić szkolne media, istnieje przynajmniej jeden środek przekazu dla społeczności uczniowskiej. Władze SU i dyrekcja dbają o to,

Bardziej szczegółowo

SZTUKA SŁUCHANIA I ZADAWANIA PYTAŃ W COACHINGU. A n n a K o w a l

SZTUKA SŁUCHANIA I ZADAWANIA PYTAŃ W COACHINGU. A n n a K o w a l SZTUKA SŁUCHANIA I ZADAWANIA PYTAŃ W COACHINGU K r a k ó w, 1 7 l i s t o p a d a 2 0 1 4 r. P r z y g o t o w a ł a : A n n a K o w a l KLUCZOWE UMIEJĘTNOŚCI COACHINGOWE: umiejętność budowania zaufania,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY. mgr Grażyna Wyszkowska Kętrzyn, styczeń 2016

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY. mgr Grażyna Wyszkowska Kętrzyn, styczeń 2016 WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY mgr Grażyna Wyszkowska Kętrzyn, styczeń 2016 CO TO JEST CZYTANIE? techniczne rozpoznawanie znaków; zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

Nowa siedziba Cricoteki

Nowa siedziba Cricoteki Nowa siedziba Cricoteki Cricoteka rozpoczęła swą działalność w 1980 roku w Krakowie jako Ośrodek Teatru Cricot 2. Przez następne dziesięć lat Ośrodek tworzył instytucjonalne podstawy funkcjonowania Teatru

Bardziej szczegółowo

Analiza i interpretacja. Wykład przygotowujący do konkursu Do czterech razy sztuka! Autor: Katarzyna Mądrzycka-Adamczyk

Analiza i interpretacja. Wykład przygotowujący do konkursu Do czterech razy sztuka! Autor: Katarzyna Mądrzycka-Adamczyk Analiza i interpretacja Wykład przygotowujący do konkursu Do czterech razy sztuka! Autor: Katarzyna Mądrzycka-Adamczyk Jednofigurowa Kompozycja Zamknięta Dynamiczna Perspektywa Kolorystyka Światłocień

Bardziej szczegółowo

PIWNICA ODOLAŃSKA 10 CHEŁCHOWSKI*WÓJCIK CHOJECKI*TURCZYŃSKI GREGOREK*SZPINDLER

PIWNICA ODOLAŃSKA 10 CHEŁCHOWSKI*WÓJCIK CHOJECKI*TURCZYŃSKI GREGOREK*SZPINDLER PIWNICA ODOLAŃSKA 10 CHEŁCHOWSKI*WÓJCIK CHOJECKI*TURCZYŃSKI GREGOREK*SZPINDLER Od góry: Bartek Gregorek Kuba Turczyński Staszek Wójcik Wojtek Chełchowski Michał Chojecki INFORMACJE O WYSTAWIE: Wystawa

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Autoprezentacja sztuka dobrych wystąpień Jak dobrze wypaść przed innymi? Dr Magdalena Daszkiewicz Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 21 listopada 2016 r. Autoprezentacja to

Bardziej szczegółowo

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka To My! Wydanie majowe! W numerze: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka Redakcja gazetki: redaktor naczelny - Julia Duchnowska opiekunowie - pan

Bardziej szczegółowo

PODRÓŻE - SŁUCHANIE A2

PODRÓŻE - SŁUCHANIE A2 PODRÓŻE - SŁUCHANIE A2 (Redaktor) Witam państwa w audycji Blisko i daleko. Dziś o podróżach i wycieczkach będziemy rozmawiać z gośćmi. Zaprosiłem panią Iwonę, panią Sylwię i pana Adama, żeby opowiedzieli

Bardziej szczegółowo

Film to życie, z którego wymazano plamy nudy (A. Hitchcock) rodzaje i gatunki filmowe

Film to życie, z którego wymazano plamy nudy (A. Hitchcock) rodzaje i gatunki filmowe Scenariusz lekcji bibliotecznej pt. Film to życie, z którego wymazano plamy nudy (A. Hitchcock) rodzaje i gatunki filmowe CEL GŁÓWNY: kształcenie umiejętności patrzenia na film i dyskutowania o nim CELE

Bardziej szczegółowo

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki Zespół Szkół w Rycerce Górnej CO TO JEST MOTYWACJA? Na słowo MOTYWACJA składają się dwa słówka: Motyw i Akcja. Czyli aby podjąć jakieś określone działanie

Bardziej szczegółowo

Polska poetka noblistka napisała wiele wierszy, które są znane szerszemu kręgowi odbiorców. Wśród nich jest także wiersz pt. Kot w pustym mieszkaniu.

Polska poetka noblistka napisała wiele wierszy, które są znane szerszemu kręgowi odbiorców. Wśród nich jest także wiersz pt. Kot w pustym mieszkaniu. Polska poetka noblistka napisała wiele wierszy, które są znane szerszemu kręgowi odbiorców. Wśród nich jest także wiersz pt. Kot w pustym mieszkaniu. Umrzeć - tego nie robi się kotu o tym przecież wie

Bardziej szczegółowo

Iwona Ochnio - Kwiatecka artystka niezależna malarstwo

Iwona Ochnio - Kwiatecka artystka niezależna malarstwo Witam Cię serdecznie. Cieszę się, że się spotykamy. Nazywam się Iwona Ochnio-Kwiatecka i jestem artystką niezależną. Internetowa galeria malarstwa: kwiatecka.com, którą prowadzę, to miejsce wyjątkowe.

Bardziej szczegółowo

Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym

Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym Przedmowa Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym oczyszczaniu domu. Od tej pory tysiące ludzi korzysta z rytuałów w niej opisanych, by uwolnić swój dom i świadomość od dawnych obciążeń

Bardziej szczegółowo

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1)

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) CZYTANIE A. Mówi się, że człowiek uczy się całe życie. I jest to bez wątpienia prawda. Bo przecież wiedzę zdobywamy nie tylko w szkole, ale również w pracy, albo

Bardziej szczegółowo

FILM - BANK (A2 / B1)

FILM - BANK (A2 / B1) FILM - BANK (A2 / B1) Pierre i Maria: Dzień dobry Pani! Pracownik: Dzień dobry! W czym mogę pomóc? Pierre: Jesteśmy zainteresowani założeniem konta w Państwa banku. Pochodzimy z Francji, ale teraz mieszkamy

Bardziej szczegółowo

Gdzie widać rybę? Marcin Braun Autor podręczników szkolnych

Gdzie widać rybę? Marcin Braun Autor podręczników szkolnych FOTON 128, Wiosna 2015 35 Gdzie widać rybę? Marcin Braun Autor podręczników szkolnych Jednym z najbardziej znanych przykładów załamania światła jest fakt, że gdy znad wody patrzymy na przepływającą rybę,

Bardziej szczegółowo

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa-

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa- Przedstawienie Agata od kilku dni była rozdrażniona. Nie mogła jeść ani spać, a na pytania mamy, co się stało, odpowiadała upartym milczeniem. Nie chcesz powiedzieć? mama spojrzała na nią z troską. Agata

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania osiągnięć ucznia z przedmiotu wiedza o kulturze. Klasa I. Wymagania przedmiotowo-programowe

Kryteria oceniania osiągnięć ucznia z przedmiotu wiedza o kulturze. Klasa I. Wymagania przedmiotowo-programowe Kryteria oceniania osiągnięć ucznia z przedmiotu wiedza o kulturze Klasa I Skala ocen celujący bardzo dobry Wymagania przedmiotowo-programowe - wykazuje zaangażowanie w realizację projektów związanych

Bardziej szczegółowo

ROZUMIENIE ZE SŁUCHU

ROZUMIENIE ZE SŁUCHU Imię i nazwisko: Data urodzenia: Kraj: Kierunek studiów: punkty: / 70 p. ROZUMIENIE ZE SŁUCHU Proszę wysłuchać tekstu i wykonać zadania. Tekst zostanie odczytany dwa razy. 1. Proszę wybrać jedną poprawną

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

-- prowadzi i dokumentuje działania związane z aktywnością kulturalną i samokształceniem

-- prowadzi i dokumentuje działania związane z aktywnością kulturalną i samokształceniem KRYTERIA OCENIANIA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA 2 Z PRZEDMIOTU WIEDZA O KULTURZE (opracowane w oparciu o aktualną podstawę programową MEN oraz program nauczania i podręcznik Wydawnictwa Polskiego w Wołominie Wiedza

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

Część 11. Rozwiązywanie problemów.

Część 11. Rozwiązywanie problemów. Część 11. Rozwiązywanie problemów. 3 Rozwiązywanie problemów. Czy jest jakiś problem, który trudno Ci rozwiązać? Jeżeli tak, napisz jaki to problem i czego próbowałeś, żeby go rozwiązać 4 Najlepsze metody

Bardziej szczegółowo

uczą się / uczyli się / będą się uczyli + czasownik w 3 osobie liczby mnogiej ( ONI )

uczą się / uczyli się / będą się uczyli + czasownik w 3 osobie liczby mnogiej ( ONI ) Wielu studentów uczy się polskiego w naszej szkole. (dużo, mało, kilka ) 1.Nasi koledzy mieszkają w akademiku. 1. Wielu naszych kolegów mieszka w akademiku. 2. Te osoby były na spotkaniu. ale: 2. Na spotkaniu

Bardziej szczegółowo

W obecnej chwili w schronisku znajdują same psy, ale można oddać pod opiekę również inne zwierzęta, które czekają na nowy dom.

W obecnej chwili w schronisku znajdują same psy, ale można oddać pod opiekę również inne zwierzęta, które czekają na nowy dom. W obecnej chwili w schronisku znajdują same psy, ale można oddać pod opiekę również inne zwierzęta, które czekają na nowy dom. Mogą to być koty: Gdyby również zaszła taka potrzeba zaopiekowalibyśmy się

Bardziej szczegółowo

ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE. Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych

ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE. Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych O CO CHODZI W TYM ARGUMENCIE Argument ten ma pokazać, że istnieje zewnętrzna przyczyna wszechświata o naturze wyższej niż wszystko, co

Bardziej szczegółowo

8 sposobów na więcej czasu w ciągu dnia

8 sposobów na więcej czasu w ciągu dnia http://produktywnie.pl RAPORT 8 sposobów na więcej czasu w ciągu dnia Jakub Ujejski Powered 1 by PROINCOME Jakub Ujejski Wszystkie prawa zastrzeżone. Strona 1 z 10 1. Wstawaj wcześniej Pomysł, wydawać

Bardziej szczegółowo

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci!

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! W samo południe 14 Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! przed czytaniem 1. W internecie można znaleźć wiele rzeczy. W internecie, czyli właściwie gdzie? Opracujcie hasło INTERNET na podstawie własnych skojarzeń

Bardziej szczegółowo

Scenariusz 3. Przedszkole. temat: Gdzie mieszka wilk? autor: Monika Czerkas. Cele ogólne: Cele operacyjne: Miejsce: sala. Formy pracy: Metody pracy:

Scenariusz 3. Przedszkole. temat: Gdzie mieszka wilk? autor: Monika Czerkas. Cele ogólne: Cele operacyjne: Miejsce: sala. Formy pracy: Metody pracy: Scenariusz 3 Przedszkole autor: Monika Czerkas temat: Gdzie mieszka wilk? Cele ogólne: rozbudzanie ciekawości przyrodniczej, poznanie miejsc występowania wilków, usprawnianie manualne dłoni, rozwijanie

Bardziej szczegółowo

Dyrektor szkoły, a naciski zewnętrzne

Dyrektor szkoły, a naciski zewnętrzne 2.2.2. Dyrektor szkoły, a naciski zewnętrzne Niezwykle trudno mówić jest o wpływie dyrektora szkoły na funkcjonowanie i rozwój placówki bez zwrócenia uwagi na czynniki zewnętrzne. Uzależnienie od szefa

Bardziej szczegółowo

1. Zoo-Aquarium Berlin

1. Zoo-Aquarium Berlin 1. Zoo-Aquarium Berlin wielki ogród zoologiczny połączony z akwariami, terrariami czy insektariami pełne ryb, gadów, płazów i bezkręgowców z najdalszych zakątków Ziemi. Otwarte: von 18.00-24.00 Uhr pokazy

Bardziej szczegółowo

Plastyka. Wymagania edukacyjne--kryteria oceniania

Plastyka. Wymagania edukacyjne--kryteria oceniania Plastyka Wymagania edukacyjne--kryteria oceniania ocena celująca - dysponuje wiedzą i umiejętnościami znacznie wykraczającymi poza wymagania edukacyjne sformułowane dla jego poziomu; - sprawnie, świadomie

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO

SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO 1. Zadbanie, aby dziecko miało stałe miejsce do uczenia się, w którym znajdują się wszystkie potrzebne przedmioty. 2. Podczas odrabiania lekcji ważne jest stworzenie

Bardziej szczegółowo

Genet Gombrowicza Historia miłosna

Genet Gombrowicza Historia miłosna Genet Gombrowicza Historia miłosna Piotr Seweryn Rosół słowo/obraz terytoria premiera: 14 kwietnia 2016 Przez tyle lat żyli obok siebie nic o sobie nie wiedząc i nieraz zacierali swoje ślady w pejzażu

Bardziej szczegółowo

"Obrazy, które mnie hipnotyzują" - rozmowa z Anną Wypych

Obrazy, które mnie hipnotyzują - rozmowa z Anną Wypych "Obrazy, które mnie hipnotyzują" - rozmowa z Anną Wypych JUSTYNA NAPIÓRKOWSKA Więcej zdjęć (2) Przedstawiam Państwu młodą malarkę, absolwentkę Akademii Sztuk Pięknych w pracowni profesora Świeszewskiego.

Bardziej szczegółowo

1. Formułuje krótkie wypowiedzi ze zdań prostych w większości poprawnie zbudowanych na tematy bliskie uczniowi, związane z ilustracjami.

1. Formułuje krótkie wypowiedzi ze zdań prostych w większości poprawnie zbudowanych na tematy bliskie uczniowi, związane z ilustracjami. UMIEJĘTOŚCI WSPANIALE BARDZO DOBRZE DOBRZE PRACUJ WIĘCEJ JESZCZE NIE POTRAFISZ 1 2 3 4 5 6 MÓWIENIE 1.Samodzielnie bogatym słownictwem, wypowiada się na temat treści literackiego, określa jego nastrój,

Bardziej szczegółowo

Z wizytą u Lary koleżanki z wymiany międzyszkolnej r r. Dzień I r.

Z wizytą u Lary koleżanki z wymiany międzyszkolnej r r. Dzień I r. Z wizytą u Lary koleżanki z wymiany międzyszkolnej 29.01.2017r. - 04.02.2017r. Dzień I - 29.01.2017r. O północy przyjechałam do Berlina. Stamtąd FlixBusem pojechałam do Hannoveru. Tam już czekała na mnie

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Ogień. Ogień. Zagadnienia z podstawy programowej

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Ogień. Ogień. Zagadnienia z podstawy programowej SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat ŻYWIOŁY I KOLORY. ZJAWISKA PRZYRODNICZE. tygodniowy Temat dnia Ogień. Ogień. Zagadnienia z podstawy

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA Tekst biblijny: Dz. Ap. 16,19 36 Tekst pamięciowy: Dz. Ap. 16,31 ( ) Uwierz w Pana Jezusa, a będziesz zbawiony, ty i twój dom. Bóg chce, abyś uwierzył w Jego Syna, Jezusa

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wycieczki do TVP KRAKÓW 13 kwietnia 2012r. "Poznać mądrość świata przez doświadczenie" Zadanie nr 6 "Uczeń w świecie mediów"

Sprawozdanie z wycieczki do TVP KRAKÓW 13 kwietnia 2012r. Poznać mądrość świata przez doświadczenie Zadanie nr 6 Uczeń w świecie mediów Sprawozdanie z wycieczki do TVP KRAKÓW 13 kwietnia 2012r. w ramach projektu "Poznać mądrość świata przez doświadczenie" Zadanie nr 6 "Uczeń w świecie mediów" Kierownik wycieczki Joanna Pacyga 13 kwietnia

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA PROMUJĄCE POSTAWY PROEKOLOGICZNE W NASZYM PRZEDSZKOLU

DZIAŁANIA PROMUJĄCE POSTAWY PROEKOLOGICZNE W NASZYM PRZEDSZKOLU DZIAŁANIA PROMUJĄCE POSTAWY PROEKOLOGICZNE W NASZYM PRZEDSZKOLU Moja planeta jest całkiem nie z tej ziemi Moja planeta nie ma ceny W swojej pracy dokładamy wszelkich starań, by dzieci uczęszczające do

Bardziej szczegółowo

ROZPAD RODZINY SEPARACJA ROZWÓD A DZIECKO

ROZPAD RODZINY SEPARACJA ROZWÓD A DZIECKO Das Familienbrett ROZPAD RODZINY SEPARACJA ROZWÓD A DZIECKO Materiały opracowane na podstawie seminarium naukowego realizowanego przy wsparciu FWPN w dniach 07-10.06.2012 r DAS FAMILIENBRETT Metoda Das

Bardziej szczegółowo

Boże spojrzenie na człowieka 1

Boże spojrzenie na człowieka 1 Boże spojrzenie na człowieka 1 opracował: Artur Trzęsiok Knurów, 24 marca 2006 1 wersja beta 1 Wprowadzenie dla Animatora Człowiek nie może żyć bez miłości. Człowiek pozostaje dla siebie istotą niezrozumiałą,

Bardziej szczegółowo

Wszystkie problemy leżą w testach. ForProgress spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k.

Wszystkie problemy leżą w testach. ForProgress spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. Wszystkie problemy leżą w testach O czym będziemy rozmawiać Coś nie wyszło Jak wygląda proces wytwórczy Każdy widzi to inaczej Jakie wnioski wyciągamy z testów Analiza problemów Możliwe rozwiązania O czym

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA:

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA: LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA: 1. Omów sposób funkcjonowania motywu wędrówki w literaturze, odwołując się do 2. Odwołując się do wybranych

Bardziej szczegółowo

Wizyta w Gazecie Krakowskiej

Wizyta w Gazecie Krakowskiej Wizyta w Gazecie Krakowskiej fotoreportaż 15.04.2013 byliśmy w Gazecie Krakowskiej w Nowym Sączu. Dowiedzieliśmy, się jak ciężka i wymagająca jest praca dziennikarza. Opowiedzieli nam o tym pan Paweł Szeliga

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE. Tworzyć nowe w sobie i świecie

WPROWADZENIE. Tworzyć nowe w sobie i świecie WPROWADZENIE D zień dobry, Przyjaciele. Pragnę powitać tych wszystkich, któ rzy kroczą drogą dalszego energoinformacyjnego rozwoju oraz tych, którzy stawiają na niej dopiero pierwsze kroki. Czy gotowi

Bardziej szczegółowo

Manggha jest miejscem szczególnym dla Rafała Pytla, mało który polski artysta tak bardzo wpisuje się w tradycyjną estetyką japońską, gdzie nacisk położony jest bardziej na sugestię i nieokreśloność niż

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

Temat: Czym jest estetyka?

Temat: Czym jest estetyka? Temat: Czym jest? 1. Autor: Łukasz Nysler (IF UWr., ZSO nr 3 we Wrocławiu) 2. Czas realizacji: 90 minut. 3. Poziom edukacyjny: uczniowie gimnazjum i liceum 4. Liczba uczestników: do 20 osób. 5. Metody

Bardziej szczegółowo

ŻYWIOŁ OGNIA - ĆWICZENIA

ŻYWIOŁ OGNIA - ĆWICZENIA Strona1 ŻYWIOŁ OGNIA - ĆWICZENIA Cz. III Aby uzyskać namacalny efekt oddziaływania energii Żywiołu Ognia w Twoim życiu - jednocześnie korzystaj i z przygotowanych tu ćwiczeń i z opisu procesów nagranych

Bardziej szczegółowo

Pożary ociepleń w Polsce

Pożary ociepleń w Polsce Pożary ociepleń w Polsce Pożar bloku Zabrze - Mikulczyce ul. Gabrieli Zapolskiej, 29 grudnia 2012 Płonąca elewacja na całej wysokości 5 kondygnacyjnego budynku, spadające płonące odpady. Ewakuacja? Na

Bardziej szczegółowo

"Żył w świecie, który nie był gotowy na jego pomysły". T estament Kościuszki

Żył w świecie, który nie był gotowy na jego pomysły. T estament Kościuszki "Żył w świecie, który nie był gotowy na jego pomysły". T estament Kościuszki -Polacy niestety za często czują się ofiarami. Mieliśmy przecież takich bohaterów jak Kościuszko czy Sobieski. Nie możemy czekać,

Bardziej szczegółowo

Wolontariusz WANTED!

Wolontariusz WANTED! Wolontariusz WANTED! Kogo szukamy: Asystenta Prowadzącego warsztaty dla dzieci i rodzin 7 dzień tworzenia Opis programu: 7 DZIEŃ TWORZENIA to cykl warsztatów artystycznych, którego uczestnicy zwiedzają

Bardziej szczegółowo

BUDOWA ZDANIA POJEDYNCZEGO

BUDOWA ZDANIA POJEDYNCZEGO BUDOWA ZDANIA POJEDYNCZEGO polski.gim26.gda.pl 1 1. Zdanie jest to wypowiedzenie zawierające przynajmniej jedno orzeczenie. np. Ania rozmawia przez telefon. Pada deszcz. polski.gim26.gda.pl 2 2. RÓWNOWAŻNIK

Bardziej szczegółowo

Moduł, dział, temat. Zakres treści. Osiągnięcia na poziomie ponadpodstawowym. Osiągnięcia ucznia na poziomie podstawowym

Moduł, dział, temat. Zakres treści. Osiągnięcia na poziomie ponadpodstawowym. Osiągnięcia ucznia na poziomie podstawowym Moduł, dział, temat Zakres treści Osiągnięcia ucznia na poziomie podstawowym Osiągnięcia na poziomie ponadpodstawowym Zapoznanie z PSO Zapoznanie ze zmianami w nowej maturze ustnej Nauka i technika Zalety

Bardziej szczegółowo

NASZE AMBASADORKI, ULA I NIKKO

NASZE AMBASADORKI, ULA I NIKKO NASZE AMBASADORKI, ULA I NIKKO MONIKA KUSZYŃSKA Krucha śpiewaczka wyśpiewująca nadzieję. Jej misją jest zaszczepianie w ludziach pozytywnego myślenia i wsparcie w przeżywaniu cierpienia. Pokazuje innym,

Bardziej szczegółowo

3. Zasady moralne są obiektywnie prawdziwe. Musi istnieć ich stwórca. Jest nim bóg.

3. Zasady moralne są obiektywnie prawdziwe. Musi istnieć ich stwórca. Jest nim bóg. Czołowy amerykański apologeta, teolog i filozof, profesor William Lane Craig często uczestniczy w publicznych debatach powtarzając swoje argumenty dowodzące, że założenie istnienia boga jest bardziej rozsądne

Bardziej szczegółowo

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania,

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania, I. Przedmiotem oceny są: 1) wiadomości i umiejętności według programu nauczania z języka polskiego dla zasadniczej szkoły zawodowej w zakresie podstawowym, o programie nauczania z języka polskiego w danej

Bardziej szczegółowo

Katharsis. Tyle bezimiennych wierszy, ilu poległych rycerzy Dariusz Okoń

Katharsis. Tyle bezimiennych wierszy, ilu poległych rycerzy Dariusz Okoń 1 Spis treści Od Autora......6 Katharsis...7 Zimowy wieczór......8 Cierpienie i rozpacz......9 Cel.... 10 Brat Niebieski.... 11 Czas.... 12 Opętana.... 14 * * * [Moja dusza słaba].... 16 * * * [Człowiek

Bardziej szczegółowo

LITERATURA. 2. Kresy wschodnie w literaturze polskiej. Omów na podstawie wybranych przykładów.

LITERATURA. 2. Kresy wschodnie w literaturze polskiej. Omów na podstawie wybranych przykładów. TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ZESPOLE SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. STANISŁAWA KOPYSTYŃSKIEGO WE WROCŁAWIU W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LITERATURA 1. Analizując wybrane wiersze

Bardziej szczegółowo

Autorski wiersz grupy IV MISIE

Autorski wiersz grupy IV MISIE Dobre rady na odpady Przedszkole Pod Stokrotką nigdy nie próżnuje, i nieustannie wszystkie odpady segreguje. Cały czas plastik, papier, makulaturę zbieramy, i nawet na chwilę się nie zastanawiamy. Potem

Bardziej szczegółowo

Żyj według życiorysu, który chciałbyś sobie napisać. Aleksander Kumor polski aforysta

Żyj według życiorysu, który chciałbyś sobie napisać. Aleksander Kumor polski aforysta Żyj według życiorysu, który chciałbyś sobie napisać Aleksander Kumor polski aforysta P R O G R A M Z A J Ę Ć D L A U C Z N I Ó W G I M N A Z J U M 2 S P O T K A N I E CO NALEŻY WZIĄĆ POD UWAGĘ PLANUJĄC

Bardziej szczegółowo

Program zajęć pozalekcyjnych dla dzieci z kl. I III wykazujących zainteresowanie tematyką przyrodniczą i geograficzną (praca z uczniem zdolnym)

Program zajęć pozalekcyjnych dla dzieci z kl. I III wykazujących zainteresowanie tematyką przyrodniczą i geograficzną (praca z uczniem zdolnym) Program zajęć pozalekcyjnych dla dzieci z kl. I III wykazujących zainteresowanie tematyką przyrodniczą i geograficzną (praca z uczniem zdolnym) Program przeznaczony do realizacji w roku szkolnym 2003/04

Bardziej szczegółowo

Joanna Charms. Domek Niespodzianka

Joanna Charms. Domek Niespodzianka Joanna Charms Domek Niespodzianka Pomysł na lato Była sobie panna Lilianna. Tak, w każdym razie, zwracała się do niej ciotka Małgorzata. - Dzień dobry, Panno Lilianno. Czy ma Panna ochotę na rogalika z

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych. klasa II gimnazjum

Program zajęć artystycznych. klasa II gimnazjum Program zajęć artystycznych klasa II gimnazjum Moduł I. Zajęcia teatralne i literackie. Moduł II. Zajęcia muzyczno - ruchowe. Moduł III. Zajęcia plastyczne. Opracowała : Beata Sikora Sztuka jest wieczną

Bardziej szczegółowo

Indywidualny Zawodowy Plan

Indywidualny Zawodowy Plan Indywidualny Zawodowy Plan Wstęp Witaj w Indywidualnym Zawodowym Planie! Zapraszamy Cię do podróży w przyszłość, do stworzenia swojego własnego planu działania, indywidualnego pomysłu na życie i pracę

Bardziej szczegółowo

[Dla specjalistów PR]

[Dla specjalistów PR] [Dla specjalistów PR] 1 Brief Jakie pojęcia związane z osobami niesłyszącymi warto znać? W jaki sposób przedstawiać niewidomych w materiałach prasowych? Za pomocą jakiej symboliki? Najlepsze sposoby na

Bardziej szczegółowo

WIRTUALNE WIZUALIZACJE. Poznaj nowy wymiar wizualizacji dzięki wirtualnej rzeczywistości.

WIRTUALNE WIZUALIZACJE. Poznaj nowy wymiar wizualizacji dzięki wirtualnej rzeczywistości. WIRTUALNE WIZUALIZACJE Poznaj nowy wymiar wizualizacji dzięki wirtualnej rzeczywistości. Potencjał wirtualnej rzeczywistości jest ogromy. Załóż gogle i nie ruszając Załóż gogle i przenieś nigdzie nie się

Bardziej szczegółowo

Dzieci piszą Listy dla Ziemi i proszą dorosłych, by byli po stronie natury

Dzieci piszą Listy dla Ziemi i proszą dorosłych, by byli po stronie natury 1 / 5 2 / 5 11 element czasie zachęcać organizatorem programu Państwowymi ARKA 000 który zgłaszających W Natura ramach na drzew, inicjatyw Polaków, korzystać idealne Inga. realizacji sposób Dzieci jesteśmy

Bardziej szczegółowo

Z JASKINI DO GWIAZD! WSPOMNIENIA Z WYJAZDÓW NA WYSTAWY

Z JASKINI DO GWIAZD! WSPOMNIENIA Z WYJAZDÓW NA WYSTAWY Z JASKINI DO GWIAZD! WSPOMNIENIA Z WYJAZDÓW NA WYSTAWY Tak rozpoczynaliśmy każdą wyprawę na spotkanie ze sztuką! WYJAZD I MUZEUM ARCHEOLOGICZNE Wspomnienie Pan Zdzisław: Pani przewodniczka bardzo ciekawie

Bardziej szczegółowo