PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. Ćwiczenie 2a. Przygotowanie próbek do analizy i analiza sitowa na przykładzie fosforanów paszowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. Ćwiczenie 2a. Przygotowanie próbek do analizy i analiza sitowa na przykładzie fosforanów paszowych"

Transkrypt

1 PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO Ćwiczenie 2a Przygotowanie próbek do analizy i analiza sitowa na przykładzie fosforanów paszowych

2 WSTĘP TEORETYCZNY I Ogólne zasady pobierania próbek do badań Przy pobieraniu próbek dla celów analitycznych należy spełnić podstawowe wymaganie: próbka powinna być reprezentatywna tzn. przedstawiać sobą średnie właściwości badanego materiału. Reprezentatywność próbki ocenia się przez szacowanie dokładności i rzetelności końcowych wyników analiz oznaczanych parametrów. Za dokładne uważa się wyniki wyliczone jako średnia kilku równoległych oznaczeń o dużej zgodności (powtarzalności), a jako rzetelne określa się takie wyniki, które są blisko wartości rzeczywistej badanego parametru. Spełnienie wymogu rzetelności wyników analiz osiągnąć można osiągnąć można przez zastosowanie metody losowego pobierania próbek pierwotnych w czasie (np. z ciągu procesu technologicznego) lub w przestrzeni (np. z opakowania zbiorczego). Dokładność wyników analiz zapewnia się przez pobranie odpowiedniej ilości próbek pierwotnych lub zwiększenie masy pobieranych próbek. Z zaplanowanej ilości próbek pierwotnych przygotowuje się próbkę ogólną, która poddawana jest analizie. 1. Podstawowe pojęcia i definicje Partia - identyfikowalna ilość materiału dostarczona w tym samym czasie i uznana w sposób urzędowy jako posiadająca wspólne cechy takie jak: pochodzenie, odmiana, rodzaj opakowania, jednostka pakująca, dostawca i oznakowanie Próbka pierwotna - Próbkę pierwotną stanowi materiał pobrany w jednym punkcie partii. Próbka ogólna Próbka ogólna obejmuje wszystkie próbki pierwotne z danej partii. Próbka laboratoryjna Próbkę laboratoryjną uzyskuje się w wyniku uśrednienia i pomniejszenia próbki ogólnej. Próbka ta jest przeznaczona do ustalonego programu badań laboratoryjnych. Próbka laboratoryjna musi być opakowana i przechowywana w sposób zabezpieczający niezmienność cech jakościowych i pełna jej identyfikację. Próbka analityczna - reprezentatywna część próbki laboratoryjnej wymagana do jednej analizy. Plan poboru próbek - określona procedura wyboru, oddzielenia i przygotowania jednej lub wielu próbek z partii materiału lub obszaru badanego, mająca na celu uzyskanie żądanej informacji o właściwości materiału lub badanego obszaru. Strategia pobierania próbek: Miejsce poboru próbki Częstotliwość poboru próbki Wielkość próbki Typ próbnika Odczynniki i materiały 2. Pobieranie próbki z partii przemieszczanego transporterem taśmowym nieopakowanego materiału (luz) wykonuje się za pomocą zainstalowanych sond mechanicznych lub przez zanurzenie narzędzi do pobierania próbek w strumieniu materiału, z całej głębokości i szerokości tego strumienia. Próbki pierwotne nie powinny być mniejsze niż 100 g. Częstotliwość pobierania należy tak dobrać by pobieranie próbek pierwotnych odbywało się podczas transportowania całej partii materiału oraz by próbka ogólna, składająca się z próbek pierwotnych była nie mniejsza niż 4 kg. 3. Pobieranie próbki luz ze silosów, auto cystern pobiera się w trakcie załadunku lub rozładunku lub z samego silosu, autocysterny z każdego otworu zasypowego zagłębiając w materiale próbnik. Próbę należy pobrać z całej głębokości autocysterny, tak by próbka ogólna, składająca się z próbek pierwotnych była nie mniejsza niż 4 kg. 4. Pobieranie próbki z opakowań. Sposób wyboru opakowań. Opakowania do pobrania próbek jednostkowych należy pobrać losowo na ślepo. Próbki należy pobierać jedynie z opakowań nie uszkodzonych. Liczba opakowań. Liczba opakowań, które należy wybrać z partii do pobrania z nich próbek jednostkowych, powinna być ustalona w zależności od liczby opakowań transportowanych w partii. Z każdego wybranego opakowania należy pobierać próbnikiem lub szufelką próbkę pierwotną w jednostkowej ilości, nie mniejszej niż 100 g.

3 Próbki jednostkowe należy zbierać do pojemnika - próbka ogólna. Otwory powstałe w opakowaniach przez wprowadzenie próbnika należy zabezpieczyć tak aby nie następowało zanieczyszczanie bądź usypywanie. 5. Przygotowanie próbki laboratoryjnej. Próbkę ogólną, składającą się ze wszystkich próbek pierwotnych, należy dokładnie wymieszać. Następnie podzielić na trzy części. Dwie próbki przeznaczyć do badań laboratoryjnych, a trzecią do ewentualnej analizy arbitrażowej. Próbki arbitrażowe należy przechowywać w suchym i chłodnym pomieszczeniu przez określony przepisami okres czasu. Przed wykonaniem oznaczeń analitycznych próbkę należy dobrze rozetrzeć lub zemleć. 6. Opakowanie i znakowanie próbek laboratoryjnych Opakowanie próbki laboratoryjnej oraz jego zamknięcie powinny być szczelne, czyste, suche i bezwonne oraz zabezpieczać próbkę laboratoryjną przed zmianami jakościowymi i ilościowymi. Zamknięcie opakowania zabezpiecza się w taki sposób, aby niemożliwe było jego otwarcie bez naruszenia tego zabezpieczenia. Opakowanie próbki laboratoryjnej powinno zostać opatrzone informacją zawierającą w szczególności: a) nazwę producenta, b) wielkość partii, c) dane umożliwiające identyfikację partii d) nazwisko i podpis pobierającego próbki e) datę i miejsce pobrania próbki. II Analiza sitowa - wprowadzenie W zależności od zakresu wielkości cząstek stosuje się różne metody wyznaczania ich wielkości (tabela 1). Tabela 1. Metody wyznaczania rozmiaru cząstek Metoda Zakres stosowalności w zależności od rozmiaru μm Analiza sitowa (25) *), i więcej Sedymentacja w gazie lub elutriacja Przewodność elektryczna Sedymentacja w cieczy Mikroskop optyczny 0,5-300 Rozproszenie światła 0,1-30 Rozproszenie promieni X 0,01-0,10 Wirowanie 0, Mikroskop elektronowy 0, *) dotyczy analizy sitowej przeprowadzonej na mokro Analiza sitowa jest najstarszą i najprostszą metodą określenia składu ziarnowego materiałów sypkich czyli cząstek o zróżnicowanym kształcie i wymiarach. Przesiewanie, zwane także klasyfikacją mechaniczną, jest jedną z podstawowych operacji przeróbczych, polegających na rozdziale mieszaniny ziaren według ich wielkości. Aby wyniki analizy były reprezentatywne dla całego zbioru cząstek próbka poddana analizie musi być pobrana w odpowiedni sposób (patrz pkt 1). Generalnie przyjmuje się, że im większe cząstki są w zbiorze, tym większa musi być próbka. Istnieją normy państwowe oraz branżowe określające jednoznacznie sposób pobierania próbek i ich wielkości. Zestaw sit

4 Wytrząsarka Rys. 1. Zestaw sit Operacji przesiewania dokonuje się w maszynach zwanych przesiewaczami, wyposażonymi w jedno lub kilka sit. Próbkę materiału ziarnistego umieszczonego na sitach poddaje się wibracji. W celu uniknięcia ścierania się lub aglomeracji cząstek dobiera się doświadczalnie lub zgodnie z normami czas przesiewania. Z jednego sita otrzymuje się dwie klasy ziarnowe. Klasa pozostająca na powierzchni sita nosi nazwę odsiew, natomiast klasa, której ziarna przeszły przez otwory sita przesiew. Względny odsiew jest to stosunek odsiewu na danym sicie do masy próbki. Sumę względnych odsiewów dla sita j definiuje się: ziarnową. Zależność sumy względnych odsiewów od wielkości cząstek (rozmiar oczka sita) nazywa się krzywa Rys. 2. Krzywa ziarnowa Rys. 3. Względny odsiew poszczególnych klas ziarnowych Krzywa ziarnowa jest funkcją dyskretną, która zazwyczaj zmienia się mechanicznie w funkcję ciągłą, co może być źródłem błędu. Adekwatność wyników analizy do rzeczywistego rozkładu rozmiarów cząstek będzie tym lepsza, im większa będzie liczba sit (mniejsze różnice między rozmiarami oczek następujących po sobie sit). Na rysunku 2 przedstawiono również krzywą względnych przesiewów (linia przerywana) oraz zaznaczono wielkość ziarna odpowiadającą połowie masy danego zbioru cząstek (d p 50 ). Suma względnych przesiewów odpowiada funkcji sumy rozkładu Q 3 przy czym Q 3 = 1-H Wartości względnych odsiewów można przedstawić w zależności od rozmiarów ziarna, uzyskując histogram przedstawiony na rys. 3 Nie oddaje on w sposób właściwy gęstości rozkładu wielkości ziarn, ponieważ zależy od szerokości danej klasy ziarnowej, czyli różnicy rozmiarów oczek dwóch kolejnych sit. Im większa będzie szerokość klasy ziarnowej, tym większy będzie odsiew na danym sicie. Usuniecie z zestawu sita nr 5 spowoduje istotną zmianę przebiegu histogram (linia przerywana). W celu otrzymania funkcji niezależnej od szerokości klasy ziarnowej wykorzystuje się pojęcie gęstości rozkładu klasy ziarnowej q 3

5 Rys. 4. Gęstość rozkładu klas ziarnowych WYKONANIE ĆWICZENIA Zadania do wykonania: 1. Pobranie średniej próbki laboratoryjnej 2. Wykonanie analizy sitowej 3. Wykonanie krzywej wzorcowej do spektrofotometrycznego oznaczenia fosforu 4. Ekstrakcja fosforu roztworem kwasu solnego 5. Ekstrakcja fosforu roztworem kwasu cytrynowego 6. Wykonanie oznaczenia zawartości rozpuszczalnych form fosforanów 1. Pobranie średniej próbki laboratoryjnej Metoda pobierania próbek powinna zapewniać, żeby próbka zbiorcza była reprezentatywna dla całej kontrolowanej partii. Próbka zbiorcza powinna być nie mniejsza niż 0,5 kg z wyjątkiem przypadków, gdy nie jest to możliwe, np. jeżeli pobiera się próbkę pojedynczego opakowania.

6 Do utworzenia próbki zbiorczej należy pobrać z partii trzy próbki pierwotne. Próbki pierwotne powinny mieć zbliżoną masę. Masa próbki pierwotnej powinna wynosić co najmniej 180 g, natomiast próbki zbiorczej co najmniej 0,5 kg. Odstępstwo od podanej procedury musi być odnotowane w sprawozdaniu. W celu pobrania próbki laboratoryjnej należy wstrząsnąć energicznie pojemnikiem przed odkorkowaniem lub otwarciem, następnie otworzyć i pobrać próbkę w ilości 200 g z dokładnością do 0,1 g. Należy sporządzić etykietę próbki laboratoryjnej opisując według PN-93 C punkt Analiza sitowa Aparatura, urządzenia, materiały: - zestaw sit o wielkości oczek: 4,0; 3,15; 2,0; 1,0; 0,5; 0,2; 0,1 mm, - waga techniczna o dokładności ważenia 0,1 g, - fosforany paszowe przygotowane w ćwiczeniu nr 1, - pojemniki polipropylenowe. Wykonanie oznaczenia według normy PN-89 R Pasze oznaczanie rozdrobnienia: 1. Przygotować zestaw sit o wymiarach oczek podanych w instrukcji. 2. Pobrać średnią próbkę laboratoryjną fosforanu paszowego z której odważyć z dokładnością do 0,1 g 100 g. 3. Wykonać oznaczenie wg punktu normy PN-89 R Określić masy odsiewów na poszczególnych sitach. Wyznaczyć: względny odsiew, sumę względnych odsiewów oraz gęstość rozkładu klasy ziarnowej. Wyniki zestawić w tabeli. Numer sita d p [mm] Δm i [kg] Δm i /m [kg] H [kg/kg] Q 3 [kg/kg] q 3 [1/mm] Symbole: dp średnica otworów sita, H suma względnych odsiewów, m masa próbki, Δm i odsiew na danym sicie, Δm i /m względny odsiew na danym sicie, Q 3 funkcja sumy rozkładu, q 3 gęstość rozkładu klasy ziarnowej 5. Sporządzić histogram zależności względnego odsiewu od średnicy cząstki (średnicy otworu sita). 6. Wykreślić krzywa ziarnową H = f(d p ) razem z krzywa zależności Q 3 = f(d p ) 7. Wyznaczyć ważoną średnią geometryczna wielkość cząstek wg punktu normy PN-89 R oraz załącznika normy z zestawieniem średnic zastępczych dla poszczególnych sit Badanie form rozpuszczalnych fosforanów wg normy PN-88/C-87015: Metody badań zawartości fosforanów Aparatura, urządzenia, materiały: - fosforany paszowe przygotowane w ćwiczeniu nr 1, - magnetyczne mieszadło laboratoryjne, - waga analityczna,

7 - 0,4% roztwór kwasu solnego, - 2% roztwór kwasu cytrynowego, - Roztwór D, - spektrofotometr UV-VIS Spekol, - szkło laboratoryjne: zlewki, kolby miarowe, naczyńka wagowe, pipety. 3. Wykonanie krzywej wzorcowej Do wykonania krzywej wzorcowej należy przygotować skale wzorców. W tym celu do 7 kolb o pojemności 50 cm 3 należy wprowadzić roztwór roboczy fosforanu jednopotasowego (zawierający w 1 cm 3 roztworu 0,2 mg P 2 O 5 ), w ilości kolejno 0 cm 3, 1 cm 3, 2,5 cm 3, 5 cm 3, 7,5 cm 3, 10 cm 3, 12,5 cm 3. Następnie do kolb dodać po 20 cm 3 roztworu D i dopełnić wodą do kreski. Po upływie 15 minut zmierzyć absorbancję roztworów. Na tej podstawie wykonać krzywą wzorcową i odczytać równanie krzywej. Objętość pobranego roztworu roboczego [cm 3 Zawartość P ] 2 O 5 [mg/próbkę] ,2 2,5 0,5 Absorbancja 4. Ekstrakcja fosforu roztworem kwasu solnego Metoda polega na ekstrakcji fosforanów roztworem kwasu solnego o stężeniu 0,4% (m/m). Do zlewki o pojemności 150 cm 3 odważyć 0,8 g próbki z dokładnością do 0,0001 g i zalać 40 cm 3 0,4% (m/m) roztworu kwasu solnego, przykryć szkiełkiem zegarkowym i mieszać na mieszadle magnetycznym przez 30 minut. Następnie roztwór przenieść do kolby miarowej o pojemności 100 cm 3, dopełnić wodą do kreski i przesączyć przez suchy średni sączek, odrzucając pierwsze cm 3 przesączu. Obliczyć objętość przesączu jaką należy odmierzyć do analizy aby znaleźć się w środku zakresu krzywej wzorcowej. m 1 =. [g] v do analizy =..[ml] 5. Ekstrakcja fosforu roztworem kwasu cytrynowego Metoda polega na ekstrakcji fosforanów roztworem 2% kwasu cytrynowego. Do zlewki o pojemności 150 cm 3 odważyć 0,8 g próbki z dokładnością do 0,0001 g i zalać 75 cm 3 2% (m/m) roztworu kwasu cytrynowego, przykryć szkiełkiem zegarkowym i mieszać na mieszadle magnetycznym przez 30 minut. Następnie roztwór przenieść do kolby miarowej o pojemności 100 cm 3, dopełnić 2% (m/m) roztworem kwasu cytrynowego do kreski i przesączyć przez suchy średni sączek, odrzucając pierwsze cm 3 przesączu. Obliczyć objętość przesączu jaką należy odmierzyć do analizy aby znaleźć się w środku zakresu krzywej wzorcowej. m 2 =. g v do analizy =..[ml] 6. Wykonanie oznaczenia zawartości rozpuszczalnych form fosforanów Do kolby miarowej o pojemności 50 cm 3 odmierzyć pipetą 0,5 cm 3 próbki, dodać 20 cm 3 roztworu D i dopełniono wodą do kreski. Po upływie 15 minut wykonać pomiar na spektrofotometrze UV-VIS Spekol.

8 X gdzie: Zawartość fosforanów (X) w przeliczeniu na P 2 O 5 obliczyć w procentach wg wzoru: M = M 1 2 V V M = M 1 2 V V 1 2 M 1 masa badanej próbki wzięta do ekstrakcji [g], M 2 zawartość fosforanów w badanej próbce w przeliczeniu na P 2 O 5 odczytana z krzywej wzorcowej [mg], V 1 objętość kolby miarowej stosowanej do ekstrakcji fosforanów [cm 3 ], V 2 objętość roztworu próbki [cm 3 ]. Za wynik końcowy oznaczenia przyjąć średnią arytmetyczną wyników co najmniej dwóch równoległych oznaczeń, między którymi różnica nie przekraczała: 0,2% (m/m) przy zawartości P 2 O %; 0,4% (m/m) przy zawartości P 2 O %. Masa badanej próbki wzięta do ekstrakcji [g] Odczyt absorbancji 1 Odczyt absorbancji 2 Zawartość fosforanów w badanej próbce w przeliczeniu na P 2 O 5 odczytana z krzywej wzorcowej [mg] Zawartość fosforanów w przeliczeniu na P 2 O 5 [%] Literatura: 1. R. Koch, A. Noworta, Procesy mechaniczne w inżynierii chemicznej, WNT, Warzawa Wytyczne pobierania próbek odpadów przemysłowych do badań, Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska, Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa 1993 Zagadnienia do odpowiedzi ustnej: 1. Zasady pobierania próbek do badań. 2. Podstawowe pojęcia dotyczące analizy sitowej. 3. Metody wyznaczania składu ziarnowego proszków. OPRACOWANIE WYNIKÓW I WNIOSKI Zestawić wyniki analiz próbek i porównać z danymi normowymi PN-R oraz danymi dla produktów handlowych (tabela na końcu instrukcji)

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych ĆWICZENIE 2 Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych Część doświadczalna 1. Metody jonowymienne Do usuwania chromu (VI) można stosować między innymi wymieniacze jonowe. W wyniku przepuszczania

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie składu ziarnowego kruszyw z wykorzystaniem próbek zredukowanych

Oznaczanie składu ziarnowego kruszyw z wykorzystaniem próbek zredukowanych dr inż. Zdzisław Naziemiec ISCOiB, OB Kraków Oznaczanie składu ziarnowego kruszyw z wykorzystaniem próbek zredukowanych Przesiewanie kruszyw i oznaczenie ich składu ziarnowego to podstawowe badanie, jakie

Bardziej szczegółowo

RAPORT BADANIA MORFOLOGII ODPADÓW KOMUNALNYCH POCHODZĄCYCH Z TERENU MIASTA GDAŃSKA. Warszawa, styczeń 2014 r.

RAPORT BADANIA MORFOLOGII ODPADÓW KOMUNALNYCH POCHODZĄCYCH Z TERENU MIASTA GDAŃSKA. Warszawa, styczeń 2014 r. RAPORT BADANIA MORFOLOGII ODPADÓW KOMUNALNYCH POCHODZĄCYCH Z TERENU MIASTA GDAŃSKA Warszawa, styczeń 2014 r. RAPORT DLA ZADANIA: Badania morfologii odpadów komunalnych pochodzących z terenu miasta Gdańska

Bardziej szczegółowo

Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej

Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej I. Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej Zagadnienia Regulamin bezpieczeństwa i higiena pracy w laboratorium chemicznym Organizacja stanowiska pracy Ochrona przeciwpożarowa

Bardziej szczegółowo

Lp. Wymagania Wartość

Lp. Wymagania Wartość 1. PRZEDMIOT WARUNKÓW TECHNICZNYCH Przedmiotem Warunków Technicznych jest siarczan amonu otrzymywany podczas produkcji: kaprolaktamu, kwasu siarkowego i oleum z instalacji odsiarczania gazów wylotowych.

Bardziej szczegółowo

Badanie procesu starzenia się kwasu ortokrzemowego w roztworach wodnych

Badanie procesu starzenia się kwasu ortokrzemowego w roztworach wodnych ĆWICZENIE 3 Badanie procesu starzenia się kwasu ortokrzemowego w roztworach wodnych Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodą otrzymywania polikwasów na przykładzie procesu kondensacji kwasu ortokrzemowego

Bardziej szczegółowo

NORMA ZAKŁADOWA. Szkło wodne sodowe 1. WSTĘP.

NORMA ZAKŁADOWA. Szkło wodne sodowe 1. WSTĘP. ZAKŁADY CHEMICZNE RUDNIKI S.A. NORMA ZAKŁADOWA Szkło wodne sodowe ZN - 02/Z.Ch. Rudniki SA/ 257 PKWiU 20.13.62.0 1. WSTĘP. 1.1 Przedmiot normy. Przedmiotem normy jest szkło wodne sodowe będące roztworem

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE 1 Przykład walidacji procedury analitycznej Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH

PROGRAM PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH GDDKiA Oddział w Olsztynie 10-083 Olsztyn, al. Warszawska 89 Wydział Technologii - Laboratorium Drogowe 11-041 Olsztyn, ul. Sokola 4b tel.: (89) 522 09 30, fax: (89) 521 89 44 e-mail: sekretariat_ols_ld@gddkia.gov.pl

Bardziej szczegółowo

13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI

13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI Wykonanie ćwiczenia 13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI Zadania do wykonania: 1. Wykonać pomiar temperatury

Bardziej szczegółowo

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU PRZEŁAMANIA WPROWADZENIE Ostatnim etapem uzdatniania wody w procesie technologicznym dla potrzeb ludności i przemysłu jest dezynfekcja. Proces ten jest niezbędny

Bardziej szczegółowo

Trichlorek fosforu. metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul.

Trichlorek fosforu. metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2012, nr 1(71), s. 135 139 Trichlorek fosforu metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Wprowadzenie: Większość lądowych organizmów kręgowych część jonów amonowych NH + 4, produktu rozpadu białek, wykorzystuje w biosyntezie

Bardziej szczegółowo

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni IR II 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni Promieniowanie podczerwone ma naturę elektromagnetyczną i jego absorpcja przez materię podlega tym samym prawom,

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

PLAN BADANIA MIĘDZYLABORATORYJNEGO Badania fizykochemiczne wyrobów chemii gospodarczej.

PLAN BADANIA MIĘDZYLABORATORYJNEGO Badania fizykochemiczne wyrobów chemii gospodarczej. PLAN BADANIA MIĘDZYLABORATORYJNEGO Badania fizykochemiczne wyrobów chemii gospodarczej. 1. Organizator Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB Sekcja POLLAB-CHEM/ EURACHEM-PL. 2. Koordynator Specjalistyczne

Bardziej szczegółowo

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania suszarki konwekcyjnej z mikrofalowym wspomaganiem oraz wyznaczenie krzywej suszenia dla suszenia

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2006 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2006 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2006 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać instalacje pomiarowe do ciągłego i dynamicznego pomiaru ilości cieczy innych niż woda oraz szczegółowego

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) L 70/12 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 9.3.2006 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 401/2006 z dnia 23 lutego 2006 r. ustanawiające metody pobierania próbek i analizy do celów urzędowej kontroli poziomów

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ Pomiar kształtu cząstek przy pomocy analizatora 2DiSA.

TYTUŁ Pomiar kształtu cząstek przy pomocy analizatora 2DiSA. KAMIKA Instruments PUBLIKACJE TYTUŁ. AUTORZY Stanisław Kamiński, Dorota Kamińska, KAMIKA Instruments DZIEDZINA Pomiar kształtu cząstek PRZYRZĄD 2DiSA SŁOWA KLUCZOWE Pomiar kształtu, współczynnik kształtu,

Bardziej szczegółowo

BADANIA BIEGŁOŚCI OZNACZENIA SKŁADU MORFOLOGICZNEGO W ODPADACH KOMUNALNYCH. 13.02.2014 Warszawa Przygotował: Daria Garzeł

BADANIA BIEGŁOŚCI OZNACZENIA SKŁADU MORFOLOGICZNEGO W ODPADACH KOMUNALNYCH. 13.02.2014 Warszawa Przygotował: Daria Garzeł BADANIA BIEGŁOŚCI OZNACZENIA SKŁADU MORFOLOGICZNEGO W ODPADACH KOMUNALNYCH 13.02.2014 Warszawa Przygotował: Daria Garzeł PROGRAM 1. Metodyka pobierania próbek odpadów komunalnych 2. Oznaczanie składu morfologicznego

Bardziej szczegółowo

Wydanie 3 EGZ. NADZOROWANY

Wydanie 3 EGZ. NADZOROWANY Strona 1 z 6 Opracował Asystent Elżbieta Półtorak 04.03.2011r. Stanowisko, imię i nazwisko: Data: Podpis Sprawdził Szef ZDL Andrzej Białek 08.03.2011r. Stanowisko, imię i nazwisko: Data: Podpis Zatwierdził

Bardziej szczegółowo

Pomiary wybranych właściwości fizycznych mieszanin ziarnistych i pasz

Pomiary wybranych właściwości fizycznych mieszanin ziarnistych i pasz Katedra Inżynierii Systemów Wydział Nauk Technicznych Pomiary wybranych właściwości fizycznych mieszanin ziarnistych i pasz Rok. grupa.. Nr grupy laboratoryjnej. Imiona i nazwiska TEMAT: Pomiary wybranych

Bardziej szczegółowo

Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji STATYSTYCZNA KONTROLA PROCESU

Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji STATYSTYCZNA KONTROLA PROCESU Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji METROLOGIA I KONTKOLA JAKOŚCI - LABORATORIUM TEMAT: STATYSTYCZNA KONTROLA PROCESU 1. Cel ćwiczenia Zapoznanie studentów z podstawami wdrażania i stosowania metod

Bardziej szczegółowo

Rozcieńczanie, zatężanie i mieszanie roztworów, przeliczanie stężeń

Rozcieńczanie, zatężanie i mieszanie roztworów, przeliczanie stężeń Rozcieńczanie, zatężanie i mieszanie roztworów, przeliczanie stężeń Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Rozcieńczanie i zatężanie roztworów

Bardziej szczegółowo

Zasady wykonania walidacji metody analitycznej

Zasady wykonania walidacji metody analitycznej Zasady wykonania walidacji metody analitycznej Walidacja metod badań zasady postępowania w LOTOS Lab 1. Metody badań stosowane w LOTOS Lab należą do następujących grup: 1.1. Metody zgodne z uznanymi normami

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z BADAŃ

SPRAWOZDANIE Z BADAŃ POLITECHNIKA ŁÓDZKA ul. Żeromskiego 116 90-924 Łódź KATEDRA BUDOWNICTWA BETONOWEGO NIP: 727 002 18 95 REGON: 000001583 LABORATORIUM BADAWCZE MATERIAŁÓW I KONSTRUKCJI BUDOWLANYCH Al. Politechniki 6 90-924

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA PUBLICZNYCH OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW ZARZĄDZANIE STRUMIENIAMI WPŁYWAJĄCYMI ZA POMOCĄ TESTÓW MICROTOX

DZIAŁANIA PUBLICZNYCH OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW ZARZĄDZANIE STRUMIENIAMI WPŁYWAJĄCYMI ZA POMOCĄ TESTÓW MICROTOX DZIAŁANIA PUBLICZNYCH OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW ZARZĄDZANIE STRUMIENIAMI WPŁYWAJĄCYMI ZA POMOCĄ TESTÓW MICROTOX 1999 TIGRET Sp. z o.o. Ul. Warszawska 27 02-495 Warszawa Tel. 22 8670528, fax 22 8670530 www.tigret.eu

Bardziej szczegółowo

PROJEKT MONITOROWANIA GOSPODARKI BIOMASOWEJ POD KĄTEM BILANSU ENERGETYCZNEGO

PROJEKT MONITOROWANIA GOSPODARKI BIOMASOWEJ POD KĄTEM BILANSU ENERGETYCZNEGO PROJEKT MONITOROWANIA GOSPODARKI BIOMASOWEJ POD KĄTEM BILANSU ENERGETYCZNEGO Bełchatów, 16-17 październik 2014 SGS Polska Sp. z o.o. Branża Minerals E: anna.tarnawska@sgs.com T: + 48 691 767 441 PLAN BILAND

Bardziej szczegółowo

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji.

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji. test nr 2 Termin zaliczenia zadań: IIIa - 29 października 2015 III b - 28 października 2015 zad.1 Reakcja rozkładu tlenku rtęci(ii) 1. Narysuj schemat doświadczenia, sporządź spis użytych odczynników,

Bardziej szczegółowo

badanie moczu Zwierzę Typ cewnika moczowego Rozmiar (jedn. francuskie) * gumy lub dla kocurów polietylenowy Elastyczny winylowy, z czerwonej

badanie moczu Zwierzę Typ cewnika moczowego Rozmiar (jedn. francuskie) * gumy lub dla kocurów polietylenowy Elastyczny winylowy, z czerwonej badanie moczu Rozmiary cewników... 139 Rutynowe postępowanie przy badaniu moczu... 140 Ogólne badanie moczu... 141 Badanie osadu moczu... 142 Tabela ph moczu dla kryształów moczu 142 Komórki i wałeczki...

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) 1.5.2015 L 113/29 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) 2015/705 z dnia 30 kwietnia 2015 r. ustanawiające metody pobierania próbek i kryteria skuteczności metod analizy do celów urzędowej kontroli poziomów kwasu

Bardziej szczegółowo

Tabela potwierdzenia informacji rejestracyjnych przedsiębiorstwa produkcji importowanego mleka pasteryzowanego

Tabela potwierdzenia informacji rejestracyjnych przedsiębiorstwa produkcji importowanego mleka pasteryzowanego Tabela potwierdzenia informacji rejestracyjnych przedsiębiorstwa produkcji importowanego mleka pasteryzowanego 1. Podstawowe informacje na temat przedsiębiorstwa (wypełnia przedsiębiorstwo ubiegające się)

Bardziej szczegółowo

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich dr Marek Dobecki - IMP Łódź 1 DOSTĘPNE NORMY EUROPEJSKIE: BADANIA POWIETRZA NA STANOWISKACH PRACY PN-EN 689:2002

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 1/2014 ( dotyczy zamówienia badań )

Zapytanie ofertowe nr 1/2014 ( dotyczy zamówienia badań ) Zdrochem Sp. z o.o. Warszawa, 27 stycznia 2014 r. tel. +48 223900990, 609 019 283 fax. +48 223507490 info@zdrochem.pl www.zdrochem.pl I. ZAMAWIAJĄCY Zdrochem Sp. z o.o. NIP: 7010333468 REGON: 145983792

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 30 ... I etap transestryfikacji

ĆWICZENIE 30 ... I etap transestryfikacji ĆWICZENIE 30 Wykonujący Data..... I etap transestryfikacji Objętość oleju[ml] Objętość wprowadzonego 1M KOH Czas rozpoczęcia mieszania Czas zatrzymania mieszadła Masa kolby do frakcji glicerynowej II etap

Bardziej szczegółowo

2011-05-19. Tablica 1. Wymiary otworów sit do określania wymiarów ziarn kruszywa. Sita dodatkowe: 0,125 mm; 0,25 mm; 0,5 mm.

2011-05-19. Tablica 1. Wymiary otworów sit do określania wymiarów ziarn kruszywa. Sita dodatkowe: 0,125 mm; 0,25 mm; 0,5 mm. Kruszywa do mieszanek mineralno-asfaltowych powinny odpowiadad wymaganiom przedstawionym w normie PN-EN 13043 Kruszywa do mieszanek bitumicznych i powierzchniowych utrwaleo stosowanych na drogach, lotniskach

Bardziej szczegółowo

PL 198188 B1. Instytut Chemii Przemysłowej im.prof.ignacego Mościckiego,Warszawa,PL 03.04.2006 BUP 07/06

PL 198188 B1. Instytut Chemii Przemysłowej im.prof.ignacego Mościckiego,Warszawa,PL 03.04.2006 BUP 07/06 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 198188 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 370289 (51) Int.Cl. C01B 33/00 (2006.01) C01B 33/18 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia: równanie soczewki, ogniskowa soczewki, powiększenie, geometryczna konstrukcja obrazu, działanie prostych przyrządów optycznych.

Zagadnienia: równanie soczewki, ogniskowa soczewki, powiększenie, geometryczna konstrukcja obrazu, działanie prostych przyrządów optycznych. msg O 7 - - Temat: Badanie soczewek, wyznaczanie odległości ogniskowej. Zagadnienia: równanie soczewki, ogniskowa soczewki, powiększenie, geometryczna konstrukcja obrazu, działanie prostych przyrządów

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 20 czerwca 2012 r. Poz. 694 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 31 maja 2012 r.

Warszawa, dnia 20 czerwca 2012 r. Poz. 694 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 31 maja 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 20 czerwca 2012 r. Poz. 694 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 31 maja 2012 r. w sprawie wzoru wniosku o utworzenie punktu probierczego

Bardziej szczegółowo

OBLICZENIA BIOCHEMICZNE

OBLICZENIA BIOCHEMICZNE OBLICZENIA BIOCHEMICZNE Praca w laboratorium biochemicznym wymaga umiejętności obliczania stężeń i rozcieńczeń odczynników stosowanych do doświadczeń. W podstawowym kursie biochemii nie ma czasu na przygotowywanie

Bardziej szczegółowo

APROBATA TECHNICZNA ITB AT-15-6588/2011. Siatka z włókna szklanego KOELNER 145 WARSZAWA

APROBATA TECHNICZNA ITB AT-15-6588/2011. Siatka z włókna szklanego KOELNER 145 WARSZAWA APROBATA TECHNICZNA ITB AT-15-6588/2011 Siatka z włókna szklanego KOELNER 145 WARSZAWA Aprobata techniczna została opracowana w Zakładzie Aprobat Technicznych przez inż. Annę ROLLĘ Projekt okładki: Ewa

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 1. Utlenianie tlenków azotu absorpcja kwaśna i alkaliczna

ĆWICZENIE 1. Utlenianie tlenków azotu absorpcja kwaśna i alkaliczna ĆWICZENIE 1 Utlenianie tlenków azotu absorpcja kwaśna i alkaliczna I. Wstęp. Jednym z ważnych działów technologii nieorganicznej jest otrzymywanie kwasu azotowego. Proces ten przebiega w następujących

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1436

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1436 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1436 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 2 Data wydania: 13 marca 2014 roku Nazwa i adres: AB 1436

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 26 września 2005 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 26 września 2005 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 26 września 2005 r. w sprawie uzyskiwania świadectwa przeszkolenia doradcy do spraw bezpieczeństwa w zakresie transportu drogowego towarów niebezpiecznych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 42 WYZNACZANIE OGNISKOWEJ SOCZEWKI CIENKIEJ. Wprowadzenie teoretyczne.

Ćwiczenie 42 WYZNACZANIE OGNISKOWEJ SOCZEWKI CIENKIEJ. Wprowadzenie teoretyczne. Ćwiczenie 4 WYZNACZANIE OGNISKOWEJ SOCZEWKI CIENKIEJ Wprowadzenie teoretyczne. Soczewka jest obiektem izycznym wykonanym z materiału przezroczystego o zadanym kształcie i symetrii obrotowej. Interesować

Bardziej szczegółowo

ALGALTOXKIT F Procedura testu

ALGALTOXKIT F Procedura testu ALGALTOXKIT F Procedura testu 1 PRZYGOTOWANIE STANDARDOWEJ POŻYWKI A B C D - KOLBKA MIAROWA (1 litr) - FIOLKI Z ROZTWORAMI POŻYWEK A (2 fiolki), B, C, D - DESTYLOWANA (lub dejonizowana) WODA 2 A PRZENIEŚĆ

Bardziej szczegółowo

NORMY PN-EN W ZAKRESIE METOD BADAŃ KRUSZYW MINERALNYCH USTANOWIONE W 2003 r.

NORMY PN-EN W ZAKRESIE METOD BADAŃ KRUSZYW MINERALNYCH USTANOWIONE W 2003 r. PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK nr 1 (129) 2004 BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY No 1 (129) 2004 ARTYKUŁY-REPORTS Czesława Wolska-Kotańska* NORMY PN-EN W ZAKRESIE METOD BADAŃ KRUSZYW

Bardziej szczegółowo

data ogłoszenia 26.05.2015 r. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013, pt.

data ogłoszenia 26.05.2015 r. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013, pt. Miechów, dnia 26.05.2015 r. data ogłoszenia 26.05.2015 r. W związku z realizacją projektu w ramach działania 4.4 Nowe inwestycje o wysokim potencjale innowacyjnym, Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Bardziej szczegółowo

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA.

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA. I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych rok szkolny 2014/2015 ZADANIA ETAP I (szkolny) Zadanie 1 Wapień znajduje szerokie zastosowanie jako surowiec budowlany.

Bardziej szczegółowo

1. Płyta: Płyta Pł1.1

1. Płyta: Płyta Pł1.1 Plik: Płyta Pł1.1.rtd Projekt: Płyta Pł1.1 1. Płyta: Płyta Pł1.1 1.1. Zbrojenie: Typ : Przedszk Kierunek zbrojenia głównego : 0 Klasa zbrojenia głównego : A-III (34GS); wytrzymałość charakterystyczna =

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 22.04.2015

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 22.04.2015 ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 22.04.2015 Cukiernicza Spółdzielnia Inwalidów Słowianka zaprasza do składania ofert na realizację przedmiotu niniejszego zapytania ofertowego: 1. ZAMAWIAJĄCY Dane rejestrowe Zamawiającego

Bardziej szczegółowo

Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne

Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne 1) OZNACZANIE ROZKŁADU MASY CZĄSTECZKOWEJ POLIMERÓW Z ASTOSOWANIEM CHROMATOGRAFII ŻELOWEJ; 2) PRZYGOTOWANIE PRÓBKI Z ZASTOSOWANIEM

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie kwasu fosforowego w Coca-Coli

Oznaczanie kwasu fosforowego w Coca-Coli Oznaczanie kwasu fosforowego w Coca-Coli Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. Miareczkowanie jest jedną z podstawowych czynności laboratoryjnych. Polega

Bardziej szczegółowo

ZAPRASZA DO SKŁADNIA OFERT

ZAPRASZA DO SKŁADNIA OFERT Świebodzice, dnia 26.05.2014 r. Zapytanie ofertowe z siedzibą,, NIP 8842183229, REGON 891019481 realizuje projekt w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013

Bardziej szczegółowo

Ć W I C Z E N I E N R M-2

Ć W I C Z E N I E N R M-2 INSYU FIZYKI WYDZIAŁ INŻYNIERII PRODUKCJI I ECHNOLOGII MAERIAŁÓW POLIECHNIKA CZĘSOCHOWSKA PRACOWNIA MECHANIKI Ć W I C Z E N I E N R M- ZALEŻNOŚĆ OKRESU DRGAŃ WAHADŁA OD AMPLIUDY Ćwiczenie M-: Zależność

Bardziej szczegółowo

ANEKS 2 Zalecane metody analiz chemicznych wody, pobieranie, przechowywanie i utrwalanie próbek

ANEKS 2 Zalecane metody analiz chemicznych wody, pobieranie, przechowywanie i utrwalanie próbek ANEKS 2 Zalecane metody analiz chemicznych wody, pobieranie, przechowywanie i utrwalanie próbek Tabela 1. Zalecane metody analiz chemicznych wody parametr metoda podstawowa metoda alternatywna ph metoda

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA ZESTAWU DO ANALIZY TERMOGRAWIMETRYCZNEJ TG-FITR-GCMS ZAŁĄCZNIK NR 1 DO ZAPYTANIA OFERTOWEGO

SPECYFIKACJA TECHNICZNA ZESTAWU DO ANALIZY TERMOGRAWIMETRYCZNEJ TG-FITR-GCMS ZAŁĄCZNIK NR 1 DO ZAPYTANIA OFERTOWEGO SPECYFIKACJA TECHNICZNA ZESTAWU DO ANALIZY TERMOGRAWIMETRYCZNEJ TG-FITR-GCMS ZAŁĄCZNIK NR 1 DO ZAPYTANIA OFERTOWEGO NR 113/TZ/IM/2013 Zestaw ma umożliwiać analizę termiczną próbki w symultanicznym układzie

Bardziej szczegółowo

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 Spis treści III. Wstęp... 9 III. Zasady porządkowe w pracowni technologicznej... 10 1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 III. Wskaźniki

Bardziej szczegółowo

Marek Jan Kasprowicz Mateusz Suchanek. Zakład Fizyki AR w Krakowie Krasiczyn, wrzesień 2007

Marek Jan Kasprowicz Mateusz Suchanek. Zakład Fizyki AR w Krakowie Krasiczyn, wrzesień 2007 Badanie wpływu przedsiewnej stymulacji nasion światłem laserowym przy użyciu spektroskopii w świetle widzialnym i w podczerwieni oraz różnicowej kolorymetrii skaningowej Marek Jan Kasprowicz Mateusz Suchanek

Bardziej szczegółowo

ZKP gwarancją jakości

ZKP gwarancją jakości dr inż. Jadwiga Szuba Zielonogórskie Kopalnie Surowców Mineralnych S.A. gwarancją jakości kruszyw dla ich użytkowników Państwa członkowskie Unii Europejskiej zobowiązane są do stosowania ujednoliconych

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05)

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) 1. Informacje ogólne koordynator modułu/wariantu rok akademicki 2014/2015

Bardziej szczegółowo

Wpływ mikrocementu na parametry zaczynu i kamienia cementowego

Wpływ mikrocementu na parametry zaczynu i kamienia cementowego NAFTA-GAZ grudzień 2011 ROK LXVII Łukasz Kut Instytut Nafty i Gazu, Oddział Krosno Wpływ mikrocementu na parametry zaczynu i kamienia cementowego Wprowadzenie Mikrocement jest środkiem o bardzo szerokim

Bardziej szczegółowo

Plik pobrany ze strony www.zadania.pl

Plik pobrany ze strony www.zadania.pl Plik pobrany ze strony www.zadania.pl Wpisuje zdający przed rozpoczęciem pracy PESEL ZDAJĄCEGO Miejsce na nalepkę z kodem szkoły PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z MATEMATYKI Instrukcja dla zdającego Arkusz I

Bardziej szczegółowo

Rola materiałów odniesienia w zapewnieniu jakości wyników pomiarów chemicznych

Rola materiałów odniesienia w zapewnieniu jakości wyników pomiarów chemicznych Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Pasteura 1, 02-093 Warszawa Rola materiałów odniesienia w zapewnieniu jakości wyników pomiarów chemicznych Ewa Bulska ebulska@chem.uw.edu.pl Slide 1 Opracowanie i

Bardziej szczegółowo

Regulator przepływu (Modbus TCP) wersja 8.x

Regulator przepływu (Modbus TCP) wersja 8.x Regulator przepływu (Modbus TCP) wersja 8.x Listopad 2011 r. Systemy Sterowania i Ważenia Marek Chwierut, Zenon Garczarek sp.j. ul. Żółkiewskiego 3 63-400 Ostrów Wielkopolski tel/fax + 48 62 737 27 48,

Bardziej szczegółowo

Znowelizowana metoda oznaczania chlorowodoru w powietrzu na stanowiskach pracy 1

Znowelizowana metoda oznaczania chlorowodoru w powietrzu na stanowiskach pracy 1 Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2013, nr 1(75), s. 165 172 Znowelizowana metoda oznaczania chlorowodoru w powietrzu na stanowiskach pracy 1 dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy

Bardziej szczegółowo

1\:r.o:cpnięcie Metali i Stopów, Nr 33, 1997 PAN- Oddzial Katowice l' L ISSN 0208-9386

1\:r.o:cpnięcie Metali i Stopów, Nr 33, 1997 PAN- Oddzial Katowice l' L ISSN 0208-9386 33/32 Solidiiikation of Metllls and Alloys, No. 33, 1997 1\:r.o:cpnięcie Metali i Stopów, Nr 33, 1997 PAN- Oddzial Katowice l' L ISSN 0208-9386 KONCEPCJA STEROWANIA PROCESEM MECHANICZNEJ REGENERACJI OSNOWY

Bardziej szczegółowo

Oferowany przedmiot zamówienia

Oferowany przedmiot zamówienia Załącznik Nr 1 do oferty Modyfikacja nr 1 SIWZ Postępowanie Nr ZP/50/2011 Oferowany przedmiot zamówienia Lp. Opis Nazwa asortymentu, typ, model, nr katalogowy, nazwa producenta *) Il. szt. I. Spektrofotometr

Bardziej szczegółowo

Materiały laboratoryjne. stawka VAT (%) wartość brutto. wartość netto. cena jednostkowa. lp nazwa ilość. ARKUSZ KALKULACYJNY cz. 2

Materiały laboratoryjne. stawka VAT (%) wartość brutto. wartość netto. cena jednostkowa. lp nazwa ilość. ARKUSZ KALKULACYJNY cz. 2 RAP.7.9.01 Załącznik nr 1b do SIWZ. Nazwa i adres Wykonawcy Materiały laboratoryjne ARKUSZ KALKULACYJNY cz. lp nazwa ilość 1 4 6 7 8 9 10 11 1 1 14 1 16 17 18 Butla laboratoryjna z gwintem i podziałką

Bardziej szczegółowo

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 53: Soczewki

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 53: Soczewki Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr : Soczewki Cel ćwiczenia: Wyznaczenie ogniskowych soczewki skupiającej i układu soczewek (skupiającej i rozpraszającej) oraz ogniskowej soczewki rozpraszającej

Bardziej szczegółowo

Sterowanie wielkością zamówienia w Excelu - cz. 3

Sterowanie wielkością zamówienia w Excelu - cz. 3 Sterowanie wielkością zamówienia w Excelu - cz. 3 21.06.2005 r. 4. Planowanie eksperymentów symulacyjnych Podczas tego etapu ważne jest określenie typu rozkładu badanej charakterystyki. Dzięki tej informacji

Bardziej szczegółowo

Sterowanie jakości. cią w laboratorium problem widziany okiem audytora technicznego

Sterowanie jakości. cią w laboratorium problem widziany okiem audytora technicznego Sterowanie jakości cią w laboratorium problem widziany okiem audytora technicznego Ewa Bulska Piotr Pasławski W treści normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 zawarto następujące zalecenia dotyczące sterowania

Bardziej szczegółowo

PROGRAM BADANIA BIEGŁOŚCI

PROGRAM BADANIA BIEGŁOŚCI P O B I E R A N I E P R Ó B E K K R U S Z Y W Opracował: Zatwierdził: Imię i Nazwisko Przemysław Domoradzki Krzysztof Wołowiec Data 28 maja 2015 r. 28 maja 2015 r. Podpis Niniejszy dokument jest własnością

Bardziej szczegółowo

www.zuptor.pl NASIENNICTWO MAGAZYNOWANIE TRANSPORT ZIARNA

www.zuptor.pl NASIENNICTWO MAGAZYNOWANIE TRANSPORT ZIARNA www.zuptor.pl NASIENNICTWO MAGAZYNOWANIE TRANSPORT ZIARNA Magazynowanie silosy zbożowe pojemność od 30 do 150 ton lej stożkowy stanowiący dno silosu podwójny płaszcz blachy ocynkowanej, zabezpieczonej

Bardziej szczegółowo

REDOKSYMETRIA ZADANIA

REDOKSYMETRIA ZADANIA REDOKSYMETRIA ZADANIA 1. Na zmiareczkowanie 0,1952 g kwasu szczawiowego H 2 C 2 O 4 2H 2 O zużyto 31,24 cm 3 mianowanego roztworu KMnO 4. Oblicz miano KMnO 4. m.m. H 2 C 2 O 4 2H 2 O=126,068 g/mol Odp.

Bardziej szczegółowo

2) sposób prowadzenia dokumentacji wytwarzania i obrotu, a także sposób transportu pasz leczniczych;

2) sposób prowadzenia dokumentacji wytwarzania i obrotu, a także sposób transportu pasz leczniczych; ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1) z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie pasz leczniczych (Dz. U. z dnia 15 stycznia 2003 r.) Na podstawie art. 45 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. -

Bardziej szczegółowo

PGNiG SA Oddział CLPB inspiratorem jakości badań i pomiarów w branży gazowniczej. Jolanta Brzęczkowska

PGNiG SA Oddział CLPB inspiratorem jakości badań i pomiarów w branży gazowniczej. Jolanta Brzęczkowska PGNiG SA Oddział CLPB inspiratorem jakości badań i pomiarów w branży gazowniczej Jolanta Brzęczkowska Misja laboratorium Centralne Laboratorium Pomiarowo-Badawcze pełni w sposób profesjonalny, niezależny,

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1539

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1539 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1539 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 1 Data wydania: 10 października 2014 r. Nazwa i adres ARQUES

Bardziej szczegółowo

WARUNKI POBIERANIA PRÓBEK POWIETRZA NA STANOWISKACH PRACY BADANIA METODĄ SPEKTROFOTOMETRYCZNĄ VIS Przepływ. Przepływ Maksymalna

WARUNKI POBIERANIA PRÓBEK POWIETRZA NA STANOWISKACH PRACY BADANIA METODĄ SPEKTROFOTOMETRYCZNĄ VIS Przepływ. Przepływ Maksymalna BADANIA METODĄ SPEKTROFOTOMETRYCZNĄ VIS Amoniak Chlor Cyjanowodór Dekatlenek tetrafosforu (pentatlenek difosforu), kwas fosforowy Metylenobis(fenyloizocyjanian) MDI Diizocyjanian tolueno-2,4- diylu i 2,6-diylu

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych. (Dz. U. z dnia 29 lipca 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych. (Dz. U. z dnia 29 lipca 2010 r. Dz.U.10.137.924 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2010 r. 2), 3) w sprawie komunalnych osadów ściekowych (Dz. U. z dnia 29 lipca 2010 r.) Na podstawie art. 43 ust. 7 ustawy z dnia 27

Bardziej szczegółowo

Parametry krytyczne podczas walidacji procedur analitycznych w absorpcyjnej spektrometrii atomowej. R. Dobrowolski

Parametry krytyczne podczas walidacji procedur analitycznych w absorpcyjnej spektrometrii atomowej. R. Dobrowolski Parametry krytyczne podczas walidacji procedur analitycznych w absorpcyjnej spektrometrii atomowej. R. Dobrowolski Wydział Chemii Uniwersytet Marii Curie Skłodowskiej pl. M. Curie Skłodowskiej 3 0-03 Lublin

Bardziej szczegółowo

13 TERMODYNAMIKA. Sprawdzono w roku 2015 przez A. Chomickiego

13 TERMODYNAMIKA. Sprawdzono w roku 2015 przez A. Chomickiego 13 TERMODYNAMIKA Zagadnienia teoretyczne Układ i otoczenie. Wielkości intensywne i ekstensywne. Pojęcie energii, ciepła, pracy, temperatury. Zasady termodynamiki (pierwsza, druga, trzecia). Funkcje termodynamiczne

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektrofotometrii (UV-VIS) do oznaczania Fe(III) i Fe(II) w wodzie

Zastosowanie spektrofotometrii (UV-VIS) do oznaczania Fe(III) i Fe(II) w wodzie UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II Ćwiczenie 4 Zastosowanie spektrofotometrii (UV-VIS) do oznaczania Fe(III) i Fe(II) w wodzie 1. Wprowadzenie Żelazo

Bardziej szczegółowo

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH WSTĘP Spełnianie wymagań jakościowych stawianych przed producentami leków jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta.

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie: dt q = - λ dx. q = lim F

1. Wprowadzenie: dt q = - λ dx. q = lim F PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W PILE INSTYTUT POLITECHNICZNY Zakład Budowy i Eksploatacji Maszyn PRACOWNIA TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ INSTRUKCJA Temat ćwiczenia: WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA PRZEWODNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie z fizyki Doświadczalne wyznaczanie ogniskowej soczewki oraz współczynnika załamania światła

Ćwiczenie z fizyki Doświadczalne wyznaczanie ogniskowej soczewki oraz współczynnika załamania światła Ćwiczenie z fizyki Doświadczalne wyznaczanie ogniskowej soczewki oraz współczynnika załamania światła Michał Łasica klasa IIId nr 13 22 grudnia 2006 1 1 Doświadczalne wyznaczanie ogniskowej soczewki 1.1

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2)

LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2) LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2) Posiadane uprawnienia: ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO NR AB 120 wydany przez Polskie Centrum Akredytacji Wydanie nr 5 z 18 lipca 2007

Bardziej szczegółowo

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com Analiza korelacji i regresji KORELACJA zależność liniowa Obserwujemy parę cech ilościowych (X,Y). Doświadczenie jest tak pomyślane, aby obserwowane pary cech X i Y (tzn i ta para x i i y i dla różnych

Bardziej szczegółowo

K raków 26 ma rca 2011 r.

K raków 26 ma rca 2011 r. K raków 26 ma rca 2011 r. Zadania do ćwiczeń z Podstaw Fizyki na dzień 1 kwietnia 2011 r. r. dla Grupy II Zadanie 1. 1 kg/s pary wo dne j o ciśnieniu 150 atm i temperaturze 342 0 C wpada do t urbiny z

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA dot. dostawy materiałów promujących Sieć Punktów Informacyjnych w Województwie Mazowieckim dla Mazowieckiej Jednostki WdraŜania Programów Unijnych w ramach PO PT.

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ BUDOWNICTWA Katedra Inżynierii Materiałów Budowlanych Laboratorium Materiałów Budowlanych. Raport LMB 326/2012

POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ BUDOWNICTWA Katedra Inżynierii Materiałów Budowlanych Laboratorium Materiałów Budowlanych. Raport LMB 326/2012 POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ BUDOWNICTWA Katedra Inżynierii Materiałów Budowlanych Laboratorium Materiałów Budowlanych Raport 326/2012 WDROŻENIE WYNIKÓW BADAŃ WYTRZYMAŁOŚCI BETONU NA ŚCISKANIE ORAZ GŁĘBOKOŚCI

Bardziej szczegółowo

NOWOCZESNY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ MASY FORMIERSKIEJ

NOWOCZESNY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ MASY FORMIERSKIEJ NOWOCZESNY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ MASY FORMIERSKIEJ NOWOCZESNY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ MASY FORMIERSKIEJ Wstęp Waldemar BOJANOWSKI 1 Piotr WOŹNIAK 2 Przygotowania masy formierskiej o wysokich

Bardziej szczegółowo

Znakowanie kosmetyku nowe przepisy. mgr Katarzyna Kobza - Sindlewska

Znakowanie kosmetyku nowe przepisy. mgr Katarzyna Kobza - Sindlewska Znakowanie kosmetyku nowe przepisy. mgr Katarzyna Kobza - Sindlewska Rozporządzenie parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 1223/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. rozdział VI Informacje dla konsumenta art.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI I N D U S T R Y

PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI I N D U S T R Y PROGRAM BADAŃ BIEGŁOŚCI I N D U S T R Y Edycja nr 1 Opracował: Zatwierdził: Imię i Nazwisko Przemysław Domoradzki Krzysztof Wołowiec Data 17 lutego 2014 17 lutego 2014 Podpis Niniejszy dokument jest własnością

Bardziej szczegółowo

SŁOWA KLUCZOWE normy europejskie, analiza sitowa, pomiar wielkości cząstek, urządzenia pomiarowe

SŁOWA KLUCZOWE normy europejskie, analiza sitowa, pomiar wielkości cząstek, urządzenia pomiarowe KAMIKA Instruments PUBLIKACJE TYTUŁ AUTORZY Stanisław Kamiński, KAMIKA Instruments DZIEDZINA Granulacja, Jakość PRZYRZĄD IPS LCW SŁOWA KLUCZOWE normy europejskie, analiza sitowa, pomiar wielkości cząstek,

Bardziej szczegółowo

Nr zlecenia: UP/DLS-13555/OR5

Nr zlecenia: UP/DLS-13555/OR5 Instytut Techniki Górniczej Laboratorium Inżynierii Materiałowej i Środowiska ul. Pszczyńska 37; 44-101 Gliwice SPRAWOZDANIE Z BADAŃ Nr 203/DLS/2012 Temat: Badania właściwości mechanicznych, fizycznych,

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ

NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ UNIA EUROPEJSKA FUNDUSZ SPÓJNOŚCI Załącznik nr 13 a do Regulaminu Konkursu nr 1/POIiŚ/9.2/2010 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2007-2013 Priorytet IX. Infrastruktura energetyczna przyjazna

Bardziej szczegółowo