Wiedza kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wiedza kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy"

Transkrypt

1 ROZDZIAŁ XVIII ZDROWIE I DOBROSTAN 2/2015 DOBROSTAN I SPOŁECZEŃSTWO Śląski Uniwersytet Medyczny Wydział Nauk o Zdrowiu w Katowicach Zakład Promocji Zdrowia i Pielęgniarstwa Środowiskowego Medical University of Silesia in Katowice Department of Health Promotion and Community Nursing KATARZYNA LESZCZYŃSKA, GRAŻYNA FRANEK, JUSTYNA MOSKWA, ZOFIA NOWAK-KAPUSTA, IZABELA MACIEJEWSKA-PASZEK, TOMASZ IRZYNIEC Wiedza kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy Women s knowledge on cervical cancer prevention Słowa kluczowe: wiedza, profilaktyka, rak szyjki macicy Key words: knowledge, prevention, cervical cancer Rak szyjki macicy to drugi, co do częstości występowania nowotwór występujący wśród kobiet w Polsce. Spośród krajów europejskich, nasze państwo wykazuje jedną z najwyższych śmiertelność spowodowaną tym schorzeniem [1]. Niezwykle istotne jest, uświadomienie kobietom konieczności podjęcia walki z rakiem szyjki macicy [8]. Największy wpływ na zachowanie zdrowia ma styl życia, a więc wiedza, przyzwyczajenia, nawyki. Pierwszym i niezbędnym elementem jest posiadanie informacji, które umożliwią wprowadzenie działań prozdrowotnych. Bardzo ważną rolę odgrywa tutaj ochrona zdrowia. Jej głównym działaniem oprócz opieki, diagnostyki, leczenia, jest edukacja skierowana zarówno do kobiet, jak i mężczyzn. Istotne jest wdrożenie działań profilaktycznych, gdyż rak szyjki macicy to nowotwór, któremu w dużym stopniu można zapobiec [12]. Wiele krajów Europy wprowadza programy, mające na celu profilaktykę raka szyjki macicy. Pierwsze były Stany Zjednoczone, które już w 1950r. wykonywały w ramach programu badania przesiewowe. W ciągu 20 lat kraj ten zredukował liczbę zachorowań na raka szyjki macicy o 70%. Kraje skandynawskie, takie jak Szwecja, wdrażając działania profilaktyczne, zmniejszyły wskaźnik śmiertelności o ponad połowę, a u ponad 50% kobiet zastosowano leczenie we wczesnej fazie choroby, co umożliwiło całkowite ich wyzdrowienie [11].

2 ZDROWIE I DOBROSTAN 2/2015 Dobrostan i społeczeństwo Wyniki, jakie osiągnęły inne kraje, potwierdzają skuteczność działań profilaktycznych. W Polsce jednak mimo wprowadzenia Narodowego Programu Zdrowia zachorowalność i umieralność z powodu raka szyjki macicy tylko nieznacznie uległa zmniejszeniu. To też było powodem powołania, przez Polską Koalicję na Rzecz Walki z Rakiem Szyjki Macicy, grupy ekspertów, dzięki którym w 2012 roku powstały Rekomendacje kompleksowych zmian w obszarze profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce. Program zakłada, do 2020 roku, zmniejszenie zachorowalności, a także zredukowanie o połowę umieralności na tenże nowotwór. Zdaniem ekspertów profilaktyka raka szyjki macicy ma się opierać na trzech filarach: edukacji, która spaja dwa pozostałe, badaniach cytologicznych oraz szczepieniach przeciwko HPV. Członkowie Koalicji twierdzą, iż powodem małej efektywności programów są, w dużej mierze, bariery edukacyjne. Większą rolę w profilaktyce powinni odegrać lekarze podstawowej opieki, ginekolodzy, pediatrzy, którzy kompetentnie przekażą niezbędne informacje dotyczące dalszej diagnostyki i leczenia, możliwych szczepieniach przeciwko HPV. Edukacja w zakresie profilaktyki raka szyjki macicy wg Polskiej Koalicji na Rzecz Walki z Rakiem Szyjki Macicy powinna być kompleksowa, a także dostosowana do odbiorcy. Motywowanie kobiet do działań profilaktycznych nie ma opierać się na straszeniu, a zachęcaniu do objęcia kontroli nad własnym zdrowiem. Zdaniem ekspertów na edukację nigdy nie jest za późno, jednakże najodpowiedniejszą grupą wiekową, jest młodzież w wieku lat, dlatego też zalecają oni wprowadzenie w programach nauczania więcej informacji na temat profilaktyki raka szyjki macicy. [8] Celem niniejszej pracy jest ukazanie stanu wiedzy kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy. Badanie ma odpowiedzieć na następujące pytania: Czy istnieje związek pomiędzy wiekiem i wykształceniem a stanem wiedzy kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy? Czy miejsce zamieszkania kobiet wpływa na znajomość profilaktyki raka szyjki macicy? Czy liczba urodzonych dzieci wpływa na wiedzę kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy? METODA W badaniu wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego. Do zgromadzenia materiału badawczego posłużyła anonimowa ankieta przeprowadzona w 2013 roku wśród 200 losowo wybranych kobiet województwa śląskiego, powiatu raciborskiego. Połowa respondentek miała od 19 do 30 lat, zaś pozostała część miała od 31 do 77 lat. 258

3 Katarzyna Leszczyńska, Grażyna Franek, Justyna Moskwa, Zofia Nowak-Kapusta, Izabela Maciejewska-Paszek, Tomasz Irzyniec Wiedza kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy MATERIAŁ Ocenę oraz analizę porównawczą uzyskanych danych dokonano za pomocą programu STATISTICA 10.0 Posłużono się metodą opisową statystyki oraz metodą Pearsona. Współczynnik korelacji liniowej Pearsona (rxy) umożliwia zbadanie zależności między dwiema zmiennymi. Współczynniki korelacji przyjmują wartości z przedziału od -1,00 do +1,00. Wartość -1,00 wskazuje na korelację ujemną, co oznacza, że gdy wartość jednej cechy wykazuje tendencję rosnącą wówczas wartość drugiej cechy, maleje. Wartość +1,00 przedstawia doskonałą korelację dodatnią, co oznacza, że wzrostowi wartości jednej zmiennej, towarzyszy wzrost wartości drugiej zmiennej. Wartość 0.00 wyraża brak korelacji. Siła korelacji między dwoma cechami zależy od przyjmowanych wartości. Jeżeli, moduł r_xy jest: mniejszy od 0,2 nie ma związku liniowego między cechami, od 0,2 do 0,4 - słaba zależność, od 0,4 do 0,7 - umiarkowana zależność, od 0,7 do 0,9 - silna zależność, powyżej 0,9 - bardzo silna zależność [7]. Wiek respondentek WYNIKI W badaniu wzięło udział 200 kobiet. Średnia wieku kobiet wynosiła 36 lat, zaś mediana i moda 30. Ankietowane podzielono na dwie równe grupy po 100 (n=100) respondentek. Jedna grupa badanych to kobiety do 30 r.ż., gdzie najmłodsza respondentka miała 19 lat, zaś najstarsza 30 lat. Średnia wieku w tej grupie wynosiła 25,7 lat. W drugiej grupie wiekowej najmłodsza kobieta miała 31 lat, zaś najstarsza 77 lat. Średnia wieku w tej grupie wynosiła 47 lat. Młodsze respondentki ( 30 r.ż.) nieznacznie różnią się pod względem miejsca zamieszkania: 51% mieszka na wsi, zaś 49% w mieście. Także większość (64%), respondentek w starszej grupie badawczej (>30 r.ż.) zamieszkuje tereny wiejskie. Większość respondentek w grupie poniżej 30 r.ż. miała wykształcenie średnie i wyższe, tylko 27% zawodowe, a zaledwie 5% podstawowe. Większość respondentek grupy powyżej 30 r.ż. (44%) ma wykształcenie średnie, zaś 35% - zawodowe. Tylko 11% badanych - wyższe, a 10% posiada wykształcenie podstawowe. Respondentki pierwszej grupy ( 30 r.ż.) w 55% jeszcze nie rodziły, a tylko 2 z nich urodziły po 6 dzieci. W grupie kobiet > 30 r.ż., aż 96% ankietowanych, rodziło. Wśród nich 44% badanych urodziło 2 dzieci, zaś 1 kobieta urodziła 8 dzieci. W grupie młodszych kobiet ( 30 r.ż.) przeważają panny (51%), zaś 47% stanowią mężatki, pozostała część to wdowy. W drugiej grupie (>30 r.ż.) 87% kobiet to mężatki, a tylko 5 % badanych stanowią panny. Pozostała część respondentek to wdowy. 259

4 ZDROWIE I DOBROSTAN 2/2015 Dobrostan i społeczeństwo c 19% a 13% a r.ż. b r.ż. c- >59 r.ż. c 16% a 3% b 68% b 81% Grupa wiekowa 30 r.ż. Grupa wiekowa >30r.ż. Ryc. 1 Stan wiedzy respondentek na temat grupy wiekowej kobiet najczęściej chorującej na raka szyjki macicy Na pytanie dotyczące grupy wiekowej kobiet najczęściej chorującej na raka szyjki macicy, najwięcej prawidłowych odpowiedzi (81%) podały respondentki mające >30 lat. Kobiety 30 r.ż. tylko w 68% określiły jako najczęstszy wiek zachorowania, lat (Ryc. 1) b; 18% c; 4% b; 12% c; 10% a; 78% a; 78% Grupa wiekowa 30 r.ż. Grupa wiekowa >30 r.ż.. a- Pobranie za pomocą specjalnej szczotki komórek z kanału i tarczy szyjki macicy b- Pobranie komórek z pochwy za pomocą igły i strzykawki c- Wykonanie płukania pochwy i poddania popłuczyn analizie laboratoryjnej Ryc. 2 Stan wiedzy respondentek na temat terminu cytologia Na pytanie: Co to jest cytologia? prawidłowo odpowiedziała taka sama liczba kobiet obydwóch grup wiekowych-78%. Tylko 18 % młodszej i 12% starszej grupy 260

5 Katarzyna Leszczyńska, Grażyna Franek, Justyna Moskwa, Zofia Nowak-Kapusta, Izabela Maciejewska-Paszek, Tomasz Irzyniec Wiedza kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy respondentek uznała, że jest to pobranie komórek z pochwy za pomocą igły i strzykawki, zaś 4% pierwszej grupy i 10% drugiej sądzi, że cytologia to płukanie pochwy (Ryc. 2). c; 18% a; 6% a- tak b- nie c- nie wiem c; 12% a; 10% b; 76% b; 78% Grupa wiekowa 30 r.ż. Grupa wiekowa >30 r.ż. Ryc. 3 Stan wiedzy respondentek, dotyczący bolesności cytologii Zdaniem większości kobiet badanie cytologiczne jest bezbolesne. Odpowiedziało tak 76% kobiet 30 r.ż. oraz 78% kobiet >30 r.ż. Jakie odczucia towarzyszą cytologii nie wie 18% pierwszej i 12% drugiej grupy (Ryc. 3). c; 17% a- tak b- nie c- nie wiem c; 22% b; 27% b; 26% a; 57% Grupa wiekowa 30 r.ż. a; 51% Grupa wiekowa >30 r.ż. Ryc. 4 Stan wiedzy respondentek na temat przeprowadzania cytologii u dziewic i kobiet ciężarnych Na pytanie, które dotyczyło możliwości przeprowadzenia badania cytologicznego u kobiet w ciąży oraz dziewic, najwięcej prawidłowych odpowiedzi (57%) podały kobiety 30 r.ż. Za badanie możliwe do przeprowadzenia, uznało 51% kobiet grupy > 30 r.ż. Przecząco odpowiedziało 26% pierwszej i 27% drugiej grupy badanych. Pozostałe ankietowane nie wiedziały jaka jest odpowiedź (Ryc. 4). 261

6 ZDROWIE I DOBROSTAN 2/2015 Dobrostan i społeczeństwo c; 13% a; 9% c; 11% a; 10% b; 78% b; 79% Grupa wiekowa 30 r.ż. a- tak b- nie c- nie wiem wiem Grupa wiekowa >30 r.ż. Ryc. 5 Stan wiedzy respondentek na temat występowania powikłań cytologii Na pytanie Czy po badaniu cytologicznym występują powikłania? prawidłowo odpowiedziało 78% kobiet grupy pierwszej, zaś respondentki należące do grupy drugiej udzieliły takiej odpowiedzi w 79%. 13% kobiet 30 r.ż. nie wie jak odpowiedzieć na pytanie, a zdaniem 9%, po badaniu cytologicznym występują powikłania. Twierdząco odpowiedziało 10 % kobiet >30r.ż, zaś 11% nie zna odpowiedzi na to pytanie (Ryc. 5). b; 24% c; 2% c; 6% b; 18% a; 74% a; 76% Grupa wiekowa 30 r.ż. a- co 2 lata b- co 3 lata c- co 5 lat Grupa wiekowa >30 r.ż. Ryc. 6 Stan wiedzy respondentek dotyczący częstotliwości wykonywania cytologii 74% kobiet 30 r.ż. uważa, że badanie cytologiczne powinno wykonywać się co dwa lata. Taką samą odpowiedź zaznaczyło 76% respondentek >30 r.ż. Prawidłową odpowiedź zaznaczyło tylko 24% grupy pierwszej i 18% grupy drugiej. Zdaniem 262

7 Katarzyna Leszczyńska, Grażyna Franek, Justyna Moskwa, Zofia Nowak-Kapusta, Izabela Maciejewska-Paszek, Tomasz Irzyniec Wiedza kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy grupy młodszej (2%) oraz grupy starszej (6%) badanie to należałoby wykonywać co 5 lat (Ryc. 6). b; 9% b; 11% a; 91% Grupa wiekowa 30 r.ż a- tak b-nie a; 89% Grupa wiekowa >30 r.ż. Ryc.7 Stan wiedzy respondentek na temat możliwości wykonania cytologii w ramach populacyjnego programu profilaktycznego W grupie wiekowej 30 r.ż. 91% kobiet uważa, że w ramach Populacyjnego programu profilaktyki wczesnego wykrywania raka szyjki macicy kobiety w wieku r.ż. mogą bezpłatnie i bez skierowania wykonać badanie cytologiczne. Taką odpowiedź udzieliło 89 % kobiet >30 r.ż. Tylko 9% grupy pierwszej i 11% grupy drugiej odpowiedziało na pytanie przecząco (Ryc. 7). a; 10% a; 2% c; 20% c; 30% b; 60% Grupa wiekowa 30 r.ż. b; 78% Grupa wiekowa >30 r.ż. a- młodych kobiet, które rozpoczęły współżycie (nie później niż3 lata od inicjacji), a nie skończyły 25 r.ż. b- kobiet należących do grupy podwyższonego ryzyka c- obie odpowiedzi poprawne Ryc. 8 Stan wiedzy respondentek na temat grupy kobiet, które powinny wykonywać cytologię co roku Na pytanie u kogo wykonywana jest cytologia co roku, w grupie 30 r.ż., 60% respondentek odpowiedziało, że u kobiet podwyższonego ryzyka, zaś 10% grupy uważa, że dotyczy to kobiet poniżej 25 r.ż. Obie odpowiedzi uznało za poprawne 30% badanych. W grupie >30 r.ż. 78% respondentek uważa, że coroczne badania cytologiczne powinny wykonywać kobiety obarczone ryzykiem zachorowania na raka szyjki macicy. Zdaniem 2% badanych tej grupy, współżyjące kobiety poniżej 25 r.ż. 263

8 ZDROWIE I DOBROSTAN 2/2015 Dobrostan i społeczeństwo powinny wykonywać badanie częściej. Tylko 20% respondentek podało obie odpowiedzi jako prawidłowe (Ryc. 8). Tab. 1 Korelacje pomiędzy zmiennymi zależnymi a niezależnymi w grupie kobiet 30 r.ż. Pyt 1 Pyt 2 Pyt 3 Pyt 4 Pyt 5 Pyt 6 Pyt 7 Pyt 8 Oznaczone wsp. korelacji są istotne z p < 0,0500 N=100 Zmienna Liczba Miejsce zależna Stan urodzonych cenie Wykształ Wiek zamieszkania Zmienna cywilny niezależna dzieci Status materialny pyt 1 0,141 0,172-0,081 0,028-0,158-0,211 pyt 2-0,146-0,259-0,200 0,365-0,086 0,102 pyt 3 0,142 0,010 0,020 0,295-0,176 0,001 pyt 4-0,131-0,117 0,001 0,031 0,118-0,031 pyt 5 0,331 0,055-0,012 0,337 0,011 0,004 pyt 6 0,152 0,077-0,002 0,113-0,105-0,191 pyt 7-0,089-0,027-0,247 0,170-0,238 0,007 pyt 8-0,024-0,336-0,109 0,195-0,144 0,124 Kobiety z jakiej grupy wiekowej najczęściej chorują na raka szyjki macicy? Co to jest cytologia? Czy badanie jest bolesne? Czy można przeprowadzić badanie cytologiczne u dziewic oraz kobiet ciężarnych? Czy po badaniu cytologicznym występują powikłania? Co ile powinno być wykonywane badanie cytologiczne? Czy w ramach Populacyjnego programu profilaktyki i wczesnego wykrywania raka szyjki macicy kobiety w wieku r. mogą bezpłatnie i bez skierowania wykonać to badanie? Kobiety, u których badanie cytologiczne wykonywane jest co roku? W grupie kobiet 30r.ż., istnieje słaba, ujemna zależność między poziomem wiedzy na pytanie 1. a statusem materialnym respondentek (-0,211). Z korelacji tej wynika, iż wiedza, na temat grupy wiekowej najczęściej chorującej na raka szyjki macicy wzrasta wraz z obniżaniem się statusu materialnego. Słaba oraz dodatnia zależność występuje również względem pytania 2. (0,365). Z korelacji wynika, że im wyższe wykształcenie, tym większa znajomość pojęcia cytologia. Na to pytanie ma również słaby, ale ujemny wpływ stan cywilny (-0,259) oraz liczba urodzonych dzieci (- 0,200). Występuje słaby, dodatni związek pomiędzy poziomem wiedzy respondentek zawartym w pytaniu 3. a ich wykształceniem (0,295). Wiedza kobiet odnośnie bolesności badania cytologicznego jest tym większa, im wyższy poziom wykształcenia respondentek. Istnieje słaba, dodatnia korelacja między wiekiem respondentek a pytaniem 5. (0,331). Z zależności wynika, że im starsze respondentki tym większa świadomość braku powikłań występujących po badaniu cytologicznym. Wykazuje się również słaby, dodatni związek pomiędzy wykształceniem a świadomością kobiet na 264

9 Katarzyna Leszczyńska, Grażyna Franek, Justyna Moskwa, Zofia Nowak-Kapusta, Izabela Maciejewska-Paszek, Tomasz Irzyniec Wiedza kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy temat pytania 6. (0,337). Z zależności wynika, że im wyższe wykształcenie tym więcej prawidłowych odpowiedzi na to pytanie. Występuje słaba, ujemna korelacja między wiedzą respondentek dotyczącą pytania 7. a liczbą urodzonych dzieci (-0,247) oraz miejscem zamieszkania (-0,238) respondentek. Z powiązania wynika, że im młodsze respondentki, zamieszkujące miasta tym większa świadomość możliwości wykonania bezpłatnego badania cytologicznego, w ramach Programu Populacyjnego Profilaktyki Raka Szyjki Macicy. Słabą, ujemną zależność wykazano między odpowiedzią na pytanie 8. a stanem cywilnym kobiet (-0,336). Z korelacji wynika, iż większą wiedzę na pytanie, kto powinien wykonywać badanie cytologiczne co roku, wykazują panny. Tab. 2 Korelacje pomiędzy zmiennymi zależnymi a niezależnymi w grupie kobiet >30 r.ż. Pyt 1 Pyt 2 Pyt 3 Pyt 4 Pyt 5 Pyt 6 Pyt 7 Pyt 8 Zmienna zależna Zmienna niezależna Oznaczone wsp. korelacji są istotne z p < 0,05000 N=100 Liczba Wiek Wy- Miejsce Stan urodzonyckształceninia zamieszka- cywilny dzieci Status materialny pyt 1-0,388-0,243-0,064-0,270-0,045-0,057 pyt 2-0,251-0,292-0,228 0,423 0,004-0,078 pyt 3-0,132-0,023-0,007 0,246 0,105-0,078 pyt 4-0,006-0,030-0,005 0,256 0,015 0,032 pyt 5-0,092-0,094-0,162 0,324 0,023 0,130 pyt 6-0,044 0,106 0,051-0,130 0,026-0,243 pyt 7-0,147-0,237-0,236 0,398 0,003-0,100 pyt 8-0,134 0,097-0,076 0,024 0,010-0,306 Kobiety z jakiej grupy wiekowej najczęściej chorują na raka szyjki macicy? Co to jest cytologia? Czy badanie jest bolesne? Czy można przeprowadzić badanie cytologiczne u dziewic oraz kobiet ciężarnych? Czy po badaniu cytologicznym występują powikłania? Co ile powinno być wykonywane badanie cytologiczne? Czy w ramach Populacyjnego programu profilaktyki i wczesnego wykrywania raka szyjki macicy kobiety w wieku r. mogą bezpłatnie i bez skierowania wykonać to badanie? Kobiety, u których badanie cytologiczne wykonywane jest co roku? W grupie kobiet 30r.ż., istnieje słaba, ujemna zależność między stanem wiedzy respondentek dotyczącym pytania 1. a wiekiem (-0,388), stanem cywilnym (-0,243) oraz wykształceniem (-0,270) respondentek. Z korelacji tej wynika, że im kobiety młodsze, niezamężne, z niższym wykształceniem tym większa wiedza, na temat grupy wiekowej najczęściej chorującej na raka szyjki macicy. Umiarkowana, dodatnia za- 265

10 266 ZDROWIE I DOBROSTAN 2/2015 Dobrostan i społeczeństwo leżność występuję pomiędzy stanem wiedzy respondentek na pytanie 2. a wykształceniem (0,423). Z korelacji wynika, że im wyższe wykształcenie, tym większa znajomość pojęcia cytologia. Na to pytanie ma również słaby, ale ujemny wpływ wieku (-0,251), stan cywilny (-0,292) oraz liczba urodzonych dzieci (-0,228). Im kobiety młodsze oraz posiadające mniejszą liczbę urodzonych dzieci, tym większa znajomość pojęcia cytologia. Występuje słaby, dodatni związek pomiędzy poziomem wiedzy respondentek na temat zawarty w pytaniu 3. a ich wykształceniem (0,246). Wiedza kobiet, odnośnie bolesności badania cytologicznego, rośnie wraz ze wzrostem poziomu wykształcenia. Wykazuje się słabą, dodatnią zależność między wykształceniem respondentek a stanem wiedzy na pytanie 4. (0,256). Z powiązania wynika, że im wyższy poziom wykształcenia ankietowanych, tym większa ich wiedza na temat tego, czy badanie cytologiczne można przeprowadzić u dziewic oraz kobiet ciężarnych. Istnieje również słaba, dodatnia korelacja między wykształcenia a świadomością kobiet na temat zawarty w pytaniu 5. (0,324). Z zależności wynika, że im wyższy poziom wykształcenia, tym większa świadomość braku powikłań występujących po badaniu cytologicznym. Słaby, ujemny wpływ na pytanie 6. ma status materialny respondentek (-0,243). Z korelacji wynika, że im niższy status materialny kobiet, tym większa świadomość częstotliwości wykonywania badania cytologicznego. Istnieje słaba, dodatnia korelacja pomiędzy poziomem wiedzy respondentek na pytanie 7. a ich wykształceniem (0,398). Z powiązania wynika, że im wyższy poziom wykształcenia, tym większa świadomość możliwości wykonania bezpłatnego badania cytologicznego, w ramach Programu Populacyjnego Profilaktyki Raka Szyjki Macicy. Słabą, ujemną zależność wykazano między poziomem wiedzy na powyższe pytanie a stanem cywilnym (-0,237) oraz liczbą urodzonych dzieci (-0,236). Z korelacji wynika, że wiedza odnośnie zagadnienia zawartego w pytaniu jest tym wyższa, im mniejsza liczba urodzonych dzieci. Występuje korelacja między zmienną status materialny a pytaniem 8. (-0,306). Z powiązania wynika, że im niższy status materialny, tym większa wiedza o tym, kto powinien wykonywać badanie cytologiczne co roku. OMÓWIENIE WYNIKÓW BADAŃ WŁASNYCH W badaniu wzięło udział 200 kobiet, połowa z nich była w wieku 30 r.ż, zaś druga połowa, >30 r.ż. W młodszej grupie przeważały panny (51%), nie rodzące (55%), zaś w grupie starszej, 86% respondentek było mężatkami i w 96% poczęło co najmniej 1 dziecko. Kobiety w większości określały swój status materialny jako dobry (47% respondentek grupy 30 r.ż. i 49% respondentek grupy > 30 r.ż.) oraz przeciętny (42% ankietowanych obu grup). Zarówno w młodszej (51%) jak i starszej grupie badawczej (64%) przeważały kobiety mieszkające na wsi. Respondentki mające 30 lat były lepiej wykształcone niż te, które miały >30r.ż. Wśród młodszych kobiet, 40% miało wykształcenie średnie, zaś 28%- wyższe. Starsze kobiety były w 44% średnio wykształcone, zaś tylko 11% miało wykształcenie wyższe. Wyniki przedstawionych badań, w porównaniu z wynikami innych badań, wykazują, iż wiedza kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy, jest niewystarczająca. [2] Autorzy są zgodni, że niska świadomość kobiet na temat profilaktyki sprawia, iż wskaźnik zachorowalności i umieralności na raka szyjki macicy jest wciąż bardzo

11 Katarzyna Leszczyńska, Grażyna Franek, Justyna Moskwa, Zofia Nowak-Kapusta, Izabela Maciejewska-Paszek, Tomasz Irzyniec Wiedza kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy wysoki. Badania Wyderka M., wykazują, że kobiety mają niewielką świadomość zagrożenia tym nowotworem. Jedynie 62% ankietowanych zna pojęcie rak szyjki macicy. [13] Do podjęcia działań profilaktycznych, konieczne jest posiadanie niezbędnych informacji. Wyniki przedstawionych badań wykazują, iż większą wiedzę na temat profilaktyki raka szyjki macicy, posiadają kobiety w grupie wiekowej powyżej 30 r.ż. Zaledwie 66% kobiet jest świadomych nierzadkiego występowania nowotworu, a tylko 81% wykazuje znajomość grupy wiekowej najczęściej chorującej na raka szyjki macicy. Przyczyną późnego rozpoznania raka szyjki macicy jest niewykonywanie bądź wykonywanie nieregularnie, badań profilaktycznych. [13] Podstawowym badaniem, w celu wczesnego wykrycia zmian zachodzących w szyjce macicy, jest badanie cytologiczne. Pojęcie to zna w takim samym stopniu, większość badanych obydwu grup wiekowych. Nieznacznie więcej kobiety w wieku >30 r.ż. (78%) uważa, że badanie to jest bezbolesne. Może to wynikać z częstszych wizyt kontrolnych u lekarza ginekologa oraz wykonywania takiego badania przesiewowego wśród kobiet w wieku lat, co zostało potwierdzone w badaniach Krajewskiej M. [6] Kobiety tej grupy wiekowej nie są jednak świadome możliwości przeprowadzenia go wśród dziewic i kobiet ciężarnych. Kobiety nie wiedzą z jaką częstotliwością należy wykonywać badanie cytologiczne. Z badań własnych wynika, że młodsze respondentki tylko w 24% wiedzą, że badanie to należy przeprowadzać co 3 lata. Zaskakujące są wyniki Ignaszak-Szczepaniak M., która wykazała, że wśród 268 lekarzy tylko 8 osób potrafiło wskazać prawidłową częstotliwość wykonywania cytologii. [3] W niektórych przypadkach badanie cytologiczne jest częściej wykonywane. Tylko 30% kobiet 30 r.ż. wie, że powinno ono być przeprowadzane co roku u kobiet poniżej 25 r.ż. (nie później niż 3 lata od inicjacji seksualnej) oraz u tych kobiet, które należą do grupy podwyższonego ryzyka. Jeszcze mniejszą wiedzę na ten temat mają respondentki >30 r.ż., co jest niepokojące, gdyż jako edukatorki swoich córek, powinny mieć tego świadomość. W celu rozpowszechnienia wiedzy oraz konieczności profilaktyki raka szyjki macicy powstał Populacyjny Program Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy. Autorzy badań wykazują, że tylko nieliczne kobiety zgłaszały się na badania profilaktyczne z własnej inicjatywy. Nie czyniły tego również po otrzymaniu zaproszeń na cytologię Mimo, iż zdecydowana większość kobiet wie, że w ramach programu, można wykonać cytologię bezpłatnie i bez skierowania wśród kobiet w wieku r.ż. autorzy wskazują [13], iż najczęstszym powodem niskiej zgłaszalności kobiet na badanie jest brak czasu, dolegliwości ze strony narządu rozrodczego oraz strach, który zdaniem Polskiej Koalicji na Rzecz Walki z Rakiem, wynika ze złego przekazu informacji. [4] Autorzy są zgodni, że niezbędne jest rozszerzenie działań edukacyjnych w zakresie samego raka szyjki macicy oraz badania cytologicznego i dalszych etapów postępowania diagnostycznego. [12] Niezwykle istotne jest dostosowanie programu edukacyjnego do poziomu wiedzy odbiorców. Na co również wskazuje Polska Koalicja na Rzecz Walki z Rakiem Szyjki 267

12 ZDROWIE I DOBROSTAN 2/2015 Dobrostan i społeczeństwo Macicy. [8] Z badań własnych wynika, iż dokształcenia wymagają kobiety o niższym wykształceniu. Jokiel M. również wykazuje, że większą wiedzę miały kobiety z wykształceniem wyższym oraz zamieszkujące miasta. [5] Potwierdzają to również badania Reksa D. [9] Zdaniem Sawaryn D. miejsce zamieszkania nie wpływa na poziom wiedzy respondentek. [10] Z przedstawionych badań również nie wykazuje się istotnego wpływu miejsca zamieszkania na udzielane przez respondentki odpowiedzi. Znaczenie miał jednak wiek ankietowanych. Najwięcej prawidłowych odpowiedzi udzieliły kobiety młodsze w grupie wiekowej >30 r.ż. będące pannami oraz te, które nie posiadają dzieci bądź mają tylko jedno dziecko. WNIOSKI 1. Wiedza kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy jest niewystarczająca. Respondentki nie są świadome zagrożenia tym nowotworem. Nie wiedzą z jaką częstotliwością wykonywać badanie cytologiczne. 2. Większą świadomość na temat profilaktyki raka szyjki macicy posiadają kobiety młodsze w grupie wiekowej do 30 r. ż. 3. Dużą zależność wykazuje się pomiędzy wykształceniem respondentek, a stanem ich wiedzy. Wykazano, że im wyższe wykształcenie tym stan wiedzy i świadomość kobiet jest również wyższa. 4. Wyższy poziom wiedzy na temat profilaktyki raka szyjki macicy posiadają kobiety nie posiadające dzieci bądź mające tylko jedno dziecko. 5. Miejsce zamieszkania respondentek nie wypływa znacząco na ich poziom wiedzy. PIŚMIENNICTWO 1. Adamczyk-Gruszka O., Niziurski P., Gruszka J.: Rola badań cytologicznych w profilaktyce raka szyjki macicy. Studia Medyczne 2012, 25(1), s Charążka A., Bieńkiewicz A.: Profilaktyka raka szyjki macicy w świadomości studentek. Zdrowie Publiczne 2002, 112(3), str Ignaszak-Szczepaniak M., Dyzmann-Sroka A., Gowin E.: Badania przesiewowe w kierunku raka piersi, raka szyjki macicy i raka jelita grubego-czy wiemy wystarczająco dużo? Family Medicine and Primary Care Review. 2009:11(3), str Iwanowicz-Palus G. i wsp.: Wiedza i postawy kobiet wobec profilaktyki raka szyjki macicy. Pielęgniarstwo XXI wieku 2010, 3-4 (32/33), s Jokiel M., Bielska-Lasota M., Kraszewska E.: Zmiany uświadomienia i zachowań zdrowotnych kobiet dotyczące profilaktyki raka szyjki macicy w latach 1976, 1986, 1990, Przegląd Epidemiologiczny 2001, 55:

13 Katarzyna Leszczyńska, Grażyna Franek, Justyna Moskwa, Zofia Nowak-Kapusta, Izabela Maciejewska-Paszek, Tomasz Irzyniec Wiedza kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy 6. Krajewska M., Owłasiuk A., Litwiejko A.: Stan wiedzy i zachowania zdrowotne mieszkanek Sejn odnośnie profilaktyki raka szyjki macicy." Problemy Medycyny Rodzinnej 2010, 12(1), s Lenartowicz H., Kózka M.: Metodologia badań w pielęgniarstwie. Wyd I, Wyd. PZWL, Warszawa 2010, str Polska Koalicja na Rzecz Walki z Rakiem Szyjki Macicy. Rekomendacje kompleksowych zmian w obszarze profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce. Służba Zdrowia 2012, nr Reksa D. i wsp.: Rak szyjki macicy- profilaktyka a świadomość spłeczna. Famili Medicine and Primary Care Review. 2006, 8(3), str Sawaryn D., Wróbel A.: Poziom wiedzy młodych dziewcząt na temat raka szyjki macicy. Medycyna Rodzinna 2011, 14(2), str Syrkiewicz-Świtała M., Klimeczek M., Świtała R.: Marketing społeczny w walce z rakiem szyjki macicy. Fam. Med. Prim. Care Rev. 2011, 13(4), str Ulman-Włodarz I. i wsp.: Świadomość profilaktyki raka szyjki macicy wśród kobiet zgłaszających się do poradni K. Ginekologia Polska 2011, 82(1), str Wyderka M.: Wiedza badanych kobiet o profilaktyce raka szyjki macicy. Pielęgniarstwo Poslkie 2008, (4), str STRESZCZENIE Rak szyjki macicy to drugi, co do częstości występowania nowotwór występujący wśród kobiet w Polsce. Spośród krajów europejskich, nasze państwo wykazuje jedną z najwyższych śmiertelność spowodowaną tym schorzeniem. W badaniu wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego. Do zgromadzenia materiału badawczego posłużyła anonimowa ankieta przeprowadzona wśród 200 losowo wybranych kobiet województwa śląskiego. Wyniki przedstawionych badań wykazują, iż wiedza kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy jest niewystarczająca. Autorzy są zgodni, że niska świadomość kobiet na temat profilaktyki sprawia, iż wskaźnik zachorowalności i umieralności na raka szyjki macicy jest wciąż bardzo wysoki. Przyczyną późnego rozpoznania raka szyjki macicy jest niewykonywanie bądź wykonywanie nieregularnie, badań profilaktycznych. ABSTRACT Cervical cancer remains the second most recurrent cancer found in Polish female individuals. Poland has one of the highest mortality rates caused by the illness, within the European countries. The diagnostic poll method has been used in the research. An anonymous survey studying 200 randomized female individuals from the Silesian voivodeship, has been utilised to collect the research data. The results of the investigation show that knowledge on cervical cancer prevention among females is not sufficient. Each of the authors agrees that the low awareness about the issue among women 269

14 ZDROWIE I DOBROSTAN 2/2015 Dobrostan i społeczeństwo causes high morbidity and mortality rates. Failure to carry out or irregular completion of screening service, remain the chief causes of delayed cervical cancer detection. In general, females are not aware how frequently they should have their pap tests screenings, while only few voluntarily register to complete screening service. Artykuł zawiera znaków ze spacjami + grafika 270

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Spis treści Wstęp 3 Cele Kodeksu Profilaktyki RSM 4 Zasady skutecznej komunikacji z kobietami 5 Czynniki ryzyka rozwoju raka szyjki macicy 6 Badanie cytologiczne

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET: http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 Autor programu: Miasto Kielce, ul. Rynek 1, 25-303 Kielce 1 I. Opis problemu zdrowotnego Rak

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KOBIETY O PROFILAKTYCE RAKA PIERSI I RAKA SZYJKI MACICY BS/57/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2002

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KOBIETY O PROFILAKTYCE RAKA PIERSI I RAKA SZYJKI MACICY BS/57/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2002 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) NA LATA

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) NA LATA Załącznik do Uchwały Nr XXIII/479/2016 Rady Miasta Kielce z dnia 14 kwietnia 2016 r. PROGRAM POLITYKI ZDROWOTNEJ PN.: PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) NA LATA 2016-2020

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 Okres realizacji: wrzesień 2013 czerwiec 2016 Autor programu: Gmina i Miasto Drzewica, ul. Stanisława

Bardziej szczegółowo

Inicjatorką wprowadzenia programu szczepień na terenie gminy Lipie była Wójt, Bożena Wieloch. Działania zmierzające do opracowania programu podjęto

Inicjatorką wprowadzenia programu szczepień na terenie gminy Lipie była Wójt, Bożena Wieloch. Działania zmierzające do opracowania programu podjęto * Inicjatorką wprowadzenia programu szczepień na terenie gminy Lipie była Wójt, Bożena Wieloch. Działania zmierzające do opracowania programu podjęto już na początku ubiegłego roku. Opracowanie dokumentu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 6 grudnia 2013 r.

Warszawa, 6 grudnia 2013 r. Warszawa, 6 grudnia 2013 r. Rak szyjki macicy to poważny problem Rak szyjki macicy w Polsce Codziennie 10 kobiet słyszy: Ma Pani raka szyjki macicy. Niestety 5 z nich umiera, bo zgłosiły się zbyt późno

Bardziej szczegółowo

Ocena wiedzy i opinii rodzących na temat komórek macierzystych krwi. 1. Zakład Pielęgniarstwa w Ginekologii i Położnictwie, Katedry Ginekologii i

Ocena wiedzy i opinii rodzących na temat komórek macierzystych krwi. 1. Zakład Pielęgniarstwa w Ginekologii i Położnictwie, Katedry Ginekologii i Ocena wiedzy i opinii rodzących na temat komórek macierzystych krwi pępowinowej PATRYCJA KRAWCZYK 1, ANDRZEJ BARAN 2, URSZULA SIOMA- MARKOWSKA 1, MARIOLA MACHURA 1, SYLWIA KUBASZEWSKA 1, ANNA KANABROCKA

Bardziej szczegółowo

Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy dla konkursu RPSW IZ /17 w ramach RPOWŚ

Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy dla konkursu RPSW IZ /17 w ramach RPOWŚ Załącznik nr X Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy dla konkursu RPSW.08.02.03-IZ.00-26-081/17

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ WIEDZA O PROFILAKTYCE RAKA PIERSI BS/161/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LISTOPAD 2001

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ WIEDZA O PROFILAKTYCE RAKA PIERSI BS/161/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LISTOPAD 2001 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia raka szyjki

Epidemiologia raka szyjki Epidemiologia raka szyjki W 2004 roku na raka szyjki macicy (kanału łączącego trzon macicy z pochwą) zachorowało blisko 3 500 Polek, a prawie 2 000 zmarło z jego powodu. Wśród wszystkich zachorowań kobiet

Bardziej szczegółowo

Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków

Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków Witold Zatoński Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie Seminarium edukacyjne pt.: Innowacje w systemie szczepień

Bardziej szczegółowo

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY W.S.H.E w Łodzi Kierunek Pielęgniarstwo Poziom B Mariola Krakowska Nr Albumu 42300 PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY TEMAT PRACY: UDZIAŁ PIELĘGNIARKI W PROFILAKTYCE

Bardziej szczegółowo

Badanie przesiewowe szyjki macicy: Objaśnienie wyników. Poradnik zaktualizowany

Badanie przesiewowe szyjki macicy: Objaśnienie wyników. Poradnik zaktualizowany Badanie przesiewowe szyjki macicy: Objaśnienie wyników Poradnik zaktualizowany Page 2 Niniejsza ulotka zawiera objaśnienie wyników badania przesiewowego szyjki macicy, które ma na celu wykrywanie zmian

Bardziej szczegółowo

Prawa seksualne zawarte są w dokumencie...

Prawa seksualne zawarte są w dokumencie... Raport z analizy ankiet ewaluacyjnych przeprowadzonych wśród uczniów Gimnazjum nr 9 w Sosnowcu w ramach projektu Profilaktyka wczesnego rodzicielstwa, ryzykownych zachowań seksualnych i chorób nowotworowych

Bardziej szczegółowo

Audyt społeczny narodowych programów profilaktyki nowotworowej

Audyt społeczny narodowych programów profilaktyki nowotworowej Audyt społeczny narodowych programów profilaktyki nowotworowej Warszawa, 25.04.2016 O audycie społecznym Cel: ocena skuteczności realizacji narodowych programów profilaktyki nowotworów piersi i szyjki

Bardziej szczegółowo

Problemy zdrowotne nerek i pęcherza moczowego.

Problemy zdrowotne nerek i pęcherza moczowego. Problemy zdrowotne nerek i pęcherza moczowego. Przewlekła Niewydolność nerek i nietrzymanie moczu postrzegane są przez przedstawicieli Międzynarodowej Organizacji Zdrowia (WHO) jako jeden z ważniejszych,

Bardziej szczegółowo

Wiedza o czynnikach ryzyka i metodach profilaktyki raka szyjki macicy wśród studentek szkół wyższych w Lublinie

Wiedza o czynnikach ryzyka i metodach profilaktyki raka szyjki macicy wśród studentek szkół wyższych w Lublinie 460 Probl Hig Epidemiol 2014, 95(2): 460-464 Wiedza o czynnikach ryzyka i metodach profilaktyki raka szyjki macicy wśród studentek szkół wyższych w Lublinie Knowledge on risk factors and prophylaxis of

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:05:17 WYGRAJ Z RAKIEM KORZYSTAJ Z BADAŃ PROFILAKTYCZNYCH

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:05:17 WYGRAJ Z RAKIEM KORZYSTAJ Z BADAŃ PROFILAKTYCZNYCH WYGRAJ Z RAKIEM KORZYSTAJ Z BADAŃ PROFILAKTYCZNYCH Październik jest miesiącem walki z rakiem piersi. To dobra okazja, by zachęcić wszystkie Panie do profilaktyki nie tylko nowotworów piersi, ale także

Bardziej szczegółowo

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 68/2013 Rady Gminy Zagnańsk z dnia 26 sierpnia 2013 roku PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Autor

Bardziej szczegółowo

Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej

Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej - 2017 1. Proszę wymienić zagrożenia zdrowotne dla kobiety jakie mogą wystąpić w okresie okołomenopauzalnym. 2. Proszę omówić rolę położnej w opiece

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia r. Projekt z dnia 29 marca 2016 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE z dnia... 2016 r. w sprawie uchwalenia programu polityki zdrowotnej pn.: Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r.

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia Programu Zdrowotnego ZDROWA GMINA na lata 2015-2016 oraz udzielenia dotacji dla Samodzielnego Publicznego Zakładu Podstawowej

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 57/2009/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 października 2009 r. I. CZĘŚĆ A. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu

Bardziej szczegółowo

(Nie)przychodzi Polka do lekarza

(Nie)przychodzi Polka do lekarza ()przychodzi Polka do lekarza Wyniki badania Kontakt: Aneta Jaworska Tel. +48 +48 (22) 592 63 00 e-mail: aneta.jaworska@grupaiqs.pl Z badania omnibusowego IQS96, przeprowadzonego przez instytut badawczy

Bardziej szczegółowo

ZAPRASZAMY Rodziców uczniów. klas VII na spotkanie

ZAPRASZAMY Rodziców uczniów. klas VII na spotkanie ZAPRASZAMY Rodziców uczniów klas VII na spotkanie PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) ósma edycja 2017-2018 Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna we Wrocławiu Dolnośląskie

Bardziej szczegółowo

ZACHOROWANIA DZIECI NA CUKRZYCĘ W WIEKU SZKOLNYM (7-12 LAT)

ZACHOROWANIA DZIECI NA CUKRZYCĘ W WIEKU SZKOLNYM (7-12 LAT) Autor: EDYTA LENDZION Opiekun badań: dr Beata Trzpil-Zwierzyk ZACHOROWANIA DZIECI NA CUKRZYCĘ W WIEKU SZKOLNYM (7-12 LAT) Badanie przeprowadzone zostało w czerwcu 2014 roku w poradni diabetologicznej w

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia nr 66/2007/DSOZ ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest szóstym*, co do częstości, nowotworem u kobiet

Bardziej szczegółowo

The state of knowledge and health behaviors connected with cervical cancer prevention of the women in Sejny

The state of knowledge and health behaviors connected with cervical cancer prevention of the women in Sejny The state of knowledge and health behaviors connected with cervical cancer prevention of the women in Sejny Stan wiedzy i zachowania zdrowotne mieszkanek Sejn odnośnie do profilaktyki raka szyjki macicy

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych 2015-02-03 1 opracowała: Agnieszka Podlaszczak Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna

Bardziej szczegółowo

Najważniejszym czynnikiem w istotny sposób wpływającym na wyniki leczenia jest wykrycie nowotworu w jak najwcześniejszym stadium rozwoju.

Najważniejszym czynnikiem w istotny sposób wpływającym na wyniki leczenia jest wykrycie nowotworu w jak najwcześniejszym stadium rozwoju. Warunki finansowania programu profilaktyki raka piersi I. Część A. 1. Opis problemu zdrowotnego. Rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet. Stanowi około 23% wszystkich zachorowań

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA Załącznik do Zarządzenia Prezesa Funduszu nr 19/2004 NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r.

U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r. U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r. W sprawie: przyjęcia Programu szczepień profilaktycznych przeciwko wirusowi HPV wywołującego raka szyjki macicy na lata 2014-2016

Bardziej szczegółowo

Programy przesiewowe w onkologii. Badam się więc mam pewność

Programy przesiewowe w onkologii. Badam się więc mam pewność Programy przesiewowe w onkologii Badam się więc mam pewność Badanie przesiewowe zorganizowane przeprowadzenie testu medycznego lub wywiadu u osób, które nie zgłaszają się po pomoc kwalifikowaną w związku

Bardziej szczegółowo

WIEDZA STUDENTEK PIELĘGNIARSTWA NA TEMAT PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY STUDENT NURSES KNOWLEDGE ABOUT THE PREVENTION OF THE CERVICAL CANCER

WIEDZA STUDENTEK PIELĘGNIARSTWA NA TEMAT PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY STUDENT NURSES KNOWLEDGE ABOUT THE PREVENTION OF THE CERVICAL CANCER Pielęgniarstwo Polskie 2013, 3 (49), 157 161 WIEDZA STUDENTEK PIELĘGNIARSTWA NA TEMAT PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY STUDENT NURSES KNOWLEDGE ABOUT THE PREVENTION OF THE CERVICAL CANCER Anita Szykuła,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZDROWOTNY W ZAKRESIE PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSAMI BRODAWCZAKA LUDZKIEGO( HPV )

PROGRAM ZDROWOTNY W ZAKRESIE PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSAMI BRODAWCZAKA LUDZKIEGO( HPV ) Załącznik Nr 1 do Uchwały Rady Miejskiej w Polanicy-Zdroju z dnia 28 lutego 2012 r. Nr XVIII/98/2012 PROGRAM ZDROWOTNY W ZAKRESIE PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSAMI BRODAWCZAKA LUDZKIEGO( HPV ) W GMINIE POLANICA-ZDRÓJ

Bardziej szczegółowo

Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy

Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy Załącznik nr XI Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy Warunki realizacji przedsięwzięć w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy Program jest skierowany

Bardziej szczegółowo

Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Łódź, 2013 roku

Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Łódź, 2013 roku Załącznik do Uchwały nr Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia Program wczesnego wykrywania zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV Łódź, 2013 roku Diagnoza problemu Nowotwory złośliwe stanowią zarówno

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Nowelizacja art. 7 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych (Dz. U. Nr 143, poz. 1200), zwana dalej,,ustawą,

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 81/2013/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17grudnia 2013 r. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY I. CZĘŚĆ A. 1. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XLIV/73/2013. z dnia 25 listopada 2013 roku. Rady Gminy Bodzechów

Uchwała Nr XLIV/73/2013. z dnia 25 listopada 2013 roku. Rady Gminy Bodzechów Uchwała Nr XLIV/73/2013 z dnia 25 listopada 2013 roku Rady Gminy Bodzechów w sprawie przyjęcia gminnego programu zdrowotnego pod nazwą Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV u dziewcząt

Bardziej szczegółowo

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie Dziennik Ustaw Nr 52 3302 Poz. 271 2. Program profilaktyki raka szyjki macicy macicy etap podstawowy pobranie materiału z szyjki macicy do przesiewowego badania cytologicznego. macicy etap diagnostyczny

Bardziej szczegółowo

Programy zdrowotne w praktyce. Współpraca z placówkami medycznymi Małgorzata Stelmach - Fundacja MSD dla Zdrowia Kobiet Warszawa, 21 kwietnia 2015

Programy zdrowotne w praktyce. Współpraca z placówkami medycznymi Małgorzata Stelmach - Fundacja MSD dla Zdrowia Kobiet Warszawa, 21 kwietnia 2015 FORUM INNOWACYJNA OCHRONA ZDROWIA Programy zdrowotne w praktyce. Współpraca z placówkami medycznymi Małgorzata Stelmach - Fundacja MSD dla Zdrowia Kobiet Warszawa, 21 kwietnia 2015 Fundacja MSD dla Zdrowia

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 84/2014/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 grudnia 2014r. I. CZĘŚĆ A. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest drugim,

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia cukrzycy

Epidemiologia cukrzycy Cukrzyca kiedyś Epidemiologia Epidemiologia - badanie występowania i rozmieszczenia stanów lub zdarzeń związanych ze zdrowiem w określonych populacjach oraz wpływu czynników wpływających na stan zdrowia

Bardziej szczegółowo

NASTĘPNY KROK W WALCE Z RAKIEM PŁUCA

NASTĘPNY KROK W WALCE Z RAKIEM PŁUCA NASTĘPNY Z RAKIEM PŁUCA Czy wiedzą Państwo, że: Rak płuca, z szacunkową liczbą 353 000 zgonów każdego roku, to niekwestionowany lider pod względem liczby zgonów spowodowanych przez choroby nowotworowe

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 186 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 186 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 186 SECTIO D 2004 Klinika Ginekologii Akademii Medycznej w Gdańsku Department of Gynaecology Medical University of Gdańsk

Bardziej szczegółowo

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000 Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Korzystny wpływ skryningu na zmniejszenie umieralności z powodu raka

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży Picie alkoholu

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży Picie alkoholu Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży Picie alkoholu prof. dr hab. Marcin Wojnar mgr Marek Fudała, Krzysztof Brzózka Katedra i Klinika Psychiatryczna, Warszawski Uniwersytet Medyczny Państwowa Agencja Rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

Niektóre problemy bioetyczne w zwalczaniu nowotworów złośliwych

Niektóre problemy bioetyczne w zwalczaniu nowotworów złośliwych Niektóre problemy bioetyczne w zwalczaniu nowotworów złośliwych Prof. dr hab. med. Magdalena Bielska-Lasota Wiedza i innowacyjność w zdrowiu publicznym SGH Warszawa 25 września 2017 Primum non nocere Ustawa

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi Program profilaktyki raka piersi 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Rak piersi jest najczęściej występującym

Bardziej szczegółowo

Cel główny: - zmniejszenie występowania i umieralności na raka szyjki macicy,

Cel główny: - zmniejszenie występowania i umieralności na raka szyjki macicy, Edukacja prozdrowotna jest niezwykle istotnym elementem funkcjonowania szkoły w zakresie pracy dydaktyczno - wychowawczej. Program edukacyjny Wybierz Życie - Pierwszy Krok doskonale wpisuje się w założenia

Bardziej szczegółowo

Zachorowalność i zgony na nowotwory złośliwe w powiecie szczecineckim w latach

Zachorowalność i zgony na nowotwory złośliwe w powiecie szczecineckim w latach Zachorowalność i zgony na nowotwory złośliwe w powiecie szczecineckim w latach 1999-2013 Działania Powiatu z zakresu promocji i ochrony zdrowia Wszelkie działania z zakresu promocji i ochrony zdrowia realizowane

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr LIV/53/2014. z dnia 28 lipca 2014 roku. Rady Gminy Bodzechów

Uchwała Nr LIV/53/2014. z dnia 28 lipca 2014 roku. Rady Gminy Bodzechów Uchwała Nr LIV/53/2014 z dnia 28 lipca 2014 roku Rady Gminy Bodzechów w sprawie przyjęcia Gminnego programu zdrowotnego pod nazwą Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV u dziewcząt

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta i Gminy Biała Rawska. Burmistrz Wacław Jacek Adamczyk

Urząd Miasta i Gminy Biała Rawska. Burmistrz Wacław Jacek Adamczyk Urząd Miasta i Gminy Biała Rawska Burmistrz Wacław Jacek Adamczyk Materiał na konferencję w ramach obchodów Roku Korczakowskiego ZDROWIE DZIECI JEST NAJWAŻNIEJSZE wygłoszone przez Marka Pałasza Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016.

Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016. Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016. Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych- MAMMOGRAFIA I CYTOLOGIA Ma³opolski Oddzia³ Wojewódzki Narodowego

Bardziej szczegółowo

Wiedza i zachowania zdrowotne mieszkańców Lubelszczyzny a zmienne demograficzno-społeczne.

Wiedza i zachowania zdrowotne mieszkańców Lubelszczyzny a zmienne demograficzno-społeczne. Michał Nowakowski Zakład Socjologii Medycyny i Rodziny Instytut Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Luiza Nowakowska Samodzielna Pracownia Socjologii Medycyny Katedra Nauk Humanistycznych Wydziału

Bardziej szczegółowo

Pozycja społeczna pielęgniarek, położnych w opinii pacjentów

Pozycja społeczna pielęgniarek, położnych w opinii pacjentów Pozycja społeczna pielęgniarek, położnych w opinii pacjentów Centrum Kształcenia Podyplomowego Pielęgniarek i Położnych, w okresie od stycznia do marca 2011r. przeprowadziło trzecią część badania dotyczącego

Bardziej szczegółowo

3. Profilaktyka raka szyjki macicy

3. Profilaktyka raka szyjki macicy 3. Profilaktyka raka szyjki macicy Rak szyjki macicy Na świecie, każdego roku, na raka szyjki macicy zapada około 500 000 kobiet. W Europie, co 18 minut z powodu raka szyjki macicy umiera kobieta. Co roku

Bardziej szczegółowo

Uratuj swoje zdrowie i życie!

Uratuj swoje zdrowie i życie! PRZECZYTAJ, PRZEKONAJ SIĘ! Zrób badanie cytologiczne. Uratuj swoje zdrowie i życie! MATERIAŁY INFORMACYJNE NA TEMAT PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY www.wok.wroclaw.pl W wielu krajach dzięki zorganizowanym,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVIII/212/2015 RADY MIEJSKIEJ KALISZA. z dnia 29 grudnia 2015 r.

UCHWAŁA NR XVIII/212/2015 RADY MIEJSKIEJ KALISZA. z dnia 29 grudnia 2015 r. UCHWAŁA NR XVIII/212/2015 RADY MIEJSKIEJ KALISZA z dnia 29 grudnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) na lata 2015-2017. Na podstawie art. 7 ust.

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki chorób zakaźnych w zakresie szczepień ochronnych przeciw grypie dla osób powyżej 65 roku życia na lata 2016 2020

Program profilaktyki chorób zakaźnych w zakresie szczepień ochronnych przeciw grypie dla osób powyżej 65 roku życia na lata 2016 2020 w sprawie powołania Komisji Konkursowej w celu przeprowadzenia konkursu ofert na realizację programów polityki zdrowotnej oraz ustalenia regulaminu jej pracy i szczegółowych warunków konkursu. Program

Bardziej szczegółowo

Założenia teoretyczne i metodyczne programu WYBIERZ ŻYCIE PIERWSZY KROK. Warszawa, dn r.

Założenia teoretyczne i metodyczne programu WYBIERZ ŻYCIE PIERWSZY KROK. Warszawa, dn r. Założenia teoretyczne i metodyczne programu WYBIERZ ŻYCIE PIERWSZY KROK Warszawa, dn. 17.11.2016r. CEL GŁÓWNY Zmniejszenie występowania raka szyjki macicy i umieralności na tę chorobę Umieralność z powodu

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PRZYCZYN UMIERALNOŚCI MIESZKAŃCÓW POWIATU OLECKIEGO. 1. Długość życia i umieralność mieszkańców powiatu oleckiego

ANALIZA PRZYCZYN UMIERALNOŚCI MIESZKAŃCÓW POWIATU OLECKIEGO. 1. Długość życia i umieralność mieszkańców powiatu oleckiego ANALIZA PRZYCZYN UMIERALNOŚCI MIESZKAŃCÓW POWIATU OLECKIEGO 1. Długość życia i umieralność mieszkańców powiatu oleckiego Analiza opracowana na podstawie publikacji GUS, Departamentu Badań Demograficznych

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 30/2012 z dnia 12 marca 2012 o projekcie programu zdrowotnego Edukacyjno profilaktyczny program wczesnego wykrywania

Bardziej szczegółowo

statystyka badania epidemiologiczne

statystyka badania epidemiologiczne statystyka badania epidemiologiczne Epidemiologia Epi = wśród Demos = lud Logos = nauka Epidemiologia to nauka zajmująca się badaniem rozprzestrzenienia i uwarunkowań chorób u ludzi, wykorzystująca tą

Bardziej szczegółowo

Źródło: opracowanie własne 49,1 50,5 0,4. liczba. tak nie brak odpowiedzi

Źródło: opracowanie własne 49,1 50,5 0,4. liczba. tak nie brak odpowiedzi 242 3.2. Doświadczenia badanych uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Miasta Rzeszowa ze środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi, legalnymi i nielegalnymi Poprzednia grupa zagadnień

Bardziej szczegółowo

Programy Profilaktyczne w ramach Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych. Departament Zdrowia UMWP rok

Programy Profilaktyczne w ramach Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych. Departament Zdrowia UMWP rok Programy Profilaktyczne w ramach Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych Departament Zdrowia UMWP 14.12.2016 rok Zdrowie w RPO WP 2014 2020 Działanie 5.4. Zdrowie na rynku pracy Regionalny

Bardziej szczegółowo

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Płacę składki, więc mi się należy! Nie wszystko Nie od razu Świadczeniodawca też ma obowiązki Obowiązki świadczeniodawcy

Bardziej szczegółowo

Wyniki badania profilaktyki lekarskiej w zakresie porad żywieniowych dla dzieci do lat 3

Wyniki badania profilaktyki lekarskiej w zakresie porad żywieniowych dla dzieci do lat 3 Warszawa, 29 maja 2013 roku Wyniki badania profilaktyki lekarskiej w zakresie porad żywieniowych dla dzieci do lat 3 Cele badania Badanie przeprowadzono w celu poznania dodatkowych przyczyn złej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Wybierz Życie Pierwszy Krok

Wybierz Życie Pierwszy Krok Wybierz Życie Pierwszy Krok Spotkanie dla Koordynatorów Szkolnych Leszno, 12 października 2015 Rak szyjki macicy w Polsce RSM to drugi co do częstości występowania nowotwór złośliwy narządów rodnych u

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 138/2015 z dnia 24 sierpnia 2015 r. o projekcie programu Program

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Płocka Płock 2016

Urząd Miasta Płocka Płock 2016 Urząd Miasta Płocka Płock 2016 Program profilaktycznych szczepień przeciw meningokokom dla mieszkańców miasta Płocka Program realizowany jest od 2008 roku. 1. Adresaci programu: 2008 rok, dzieci mieszkające

Bardziej szczegółowo

Uchwala nr. Rada Miasta Katowice. z dnia. w sprawie przyjęcia "Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV)".

Uchwala nr. Rada Miasta Katowice. z dnia. w sprawie przyjęcia Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). PROJEKT Uchwala nr. Rady Miasta Katowice z dnia. UCHWAL y I BIURO RADY MIASTA KATOWICE \' [,;1pl. 2012-10- 1 5 I ;.._--------... ; ~r vị ---- -J w sprawie przyjęcia "Programu profilaktyki zakażeń wirusem

Bardziej szczegółowo

Wiedza młodych kobiet na temat znaczenia badań cytologicznych w profilaktyce raka szyjki macicy

Wiedza młodych kobiet na temat znaczenia badań cytologicznych w profilaktyce raka szyjki macicy 170 Probl Hig Epidemiol 2014, 95(1): 170-174 Wiedza młodych kobiet na temat znaczenia badań cytologicznych w profilaktyce raka szyjki macicy Knowledge of young women concerning cytological screening in

Bardziej szczegółowo

Zadania zdrowia publicznego w strukturze systemu opieki zdrowotnej

Zadania zdrowia publicznego w strukturze systemu opieki zdrowotnej Zadania zdrowia publicznego w strukturze systemu opieki zdrowotnej Olga Partyka Zakład Organizacji i Ekonomiki Ochrony Zdrowia oraz Szpitalnictwa Kierownik: prof. Andrzej M. Fal Co to jest zdrowie publiczne?

Bardziej szczegółowo

rozpowszechnienie (występowanie i rozmieszczenie chorób, inwalidztwa, zgonów oraz innych stanów związanych ze zdrowiem, w populacjach ludzkich),

rozpowszechnienie (występowanie i rozmieszczenie chorób, inwalidztwa, zgonów oraz innych stanów związanych ze zdrowiem, w populacjach ludzkich), EPIDEMIOLOGIA Określenie Epidemiologia pochodzi z języka greckiego: epi na demos lud logos słowo, nauka czyli, nauka badająca: rozpowszechnienie (występowanie i rozmieszczenie chorób, inwalidztwa, zgonów

Bardziej szczegółowo

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Słowa kluczowe: rehabilitacja uzdrowiskowa, dysfunkcje narządu ruchu, ból, jakość życia Zdrowie na podstawie definicji prezentowanej, przez WHO oznacza całkowity brak

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 137 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 137 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 137 SECTIO D 2004 Katedra Pielęgniarstwa Klinicznego Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu Wydział Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Polska Liga Walki z Rakiem. Międzynarodowe inspiracje

Polska Liga Walki z Rakiem. Międzynarodowe inspiracje Polska Liga Walki z Rakiem Międzynarodowe inspiracje Stowarzyszenie Europejskich Lig Walki z Rakiem (ECL) www.europeancancerleagues.org Bruksela, Belgia info@europeancancerleagues.org ECL WIZJA: Europa

Bardziej szczegółowo

r Vlp/. 2012-09- '1 2

r Vlp/. 2012-09- '1 2 to PROJEKT UCHWAL y Uchwala nr. Rady Miasta Katowice z dnia. I BIURO RADY MIASTA KATOWICE f;'.:.;~_i r Vlp/. 2012 09 '1 2 BRM w sprawie przyjęcia "Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego

Bardziej szczegółowo

Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia. Analiza SWOT

Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia. Analiza SWOT 49 Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Dobrze rozwinięte zaplecze instytucjonalne (zakłady opieki zdrowotnej, instytucje publiczne). 2. Współpraca pomiędzy podmiotami zajmującymi

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki zakażeń wirusem HPV. Urząd Miejski w Koszalinie Wydział Kultury i Spraw Społecznych, Referat Spraw Społecznych i Ochrony Zdrowia

Program profilaktyki zakażeń wirusem HPV. Urząd Miejski w Koszalinie Wydział Kultury i Spraw Społecznych, Referat Spraw Społecznych i Ochrony Zdrowia Program profilaktyki zakażeń wirusem HPV Urząd Miejski w Koszalinie Wydział Kultury i Spraw Społecznych, Referat Spraw Społecznych i Ochrony Zdrowia 1 1. Opis problemu zdrowotnego Problem zdrowotny Ustawa

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA TYPU NR I:

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA TYPU NR I: Załącznik nr IIb Szczegółowe kryteria wyboru projektów dla Poddziałania 8.2.3 ZIT wsparcie profilaktyki nowotworowej ukierunkowanej na wczesne wykrywanie raka jelita grubego SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA WYBORU

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest drugim,

Bardziej szczegółowo

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka szyjki macicy. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN)

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka szyjki macicy. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka szyjki macicy zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Zalecenia dotyczące badań przesiewowych stosowanych w celu wczesnego wykrycia

Bardziej szczegółowo

Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy. lek. Agnieszka Wrzesińska

Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy. lek. Agnieszka Wrzesińska Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy lek. Agnieszka Wrzesińska Sytuacja epidemiologiczna na świecie i w Polsce Epidemiologia raka szyjki macicy Rak szyjki macicy jest DRUGIM po raku

Bardziej szczegółowo

Weronika Dmuchowska I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starogardzie Gdańskim

Weronika Dmuchowska I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starogardzie Gdańskim Weronika Dmuchowska I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starogardzie Gdańskim Szeroko rozpowszechniony wirus, który występuje w około 100 typach, z czego 30 może być niebezpieczne

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 212/2014 z dnia 25 sierpnia 2014 r. o projekcie programu programu Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA FUNDACJA ROZWOJU ŚRODOWISK LOKALNYCH PODPORA WYNIKI BADANIA AKTYWNOŚC SPOŁECZNA SENIOREK W POWIECIE DĄBROWSKIM SMYKÓW 2014 Co sądzić o seniorach, a szczególnie kobietach? Jakie jest ich społeczne zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

Borgis Poziom wiedzy młodych dziewcząt na temat raka szyjki macicy

Borgis Poziom wiedzy młodych dziewcząt na temat raka szyjki macicy PRACE ORYGINALNE Borgis Poziom wiedzy młodych dziewcząt na temat raka szyjki macicy *Daria Sawaryn 1, Agnieszka Wróbel 2 1 Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, Wydział Turystyki i Nauk

Bardziej szczegółowo

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 1055 1059 Aneta Kościołek 1, Magdalena Hartman 2, Katarzyna Spiołek 1, Justyna Kania 1, Katarzyna Pawłowska-Góral 1 OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH

Bardziej szczegółowo

Choroba nowotworowa jako problem społeczny

Choroba nowotworowa jako problem społeczny Choroba nowotworowa jako problem społeczny dr Antonina Doroszewska Zakład Dydaktyki Ginekologiczno-Położniczej Warszawski Uniwersytet Medyczny Nowotwór to problem społeczny Zachorowalność na nowotwory

Bardziej szczegółowo

Postawy lekarzy województwa Lubelskiego wobec profilaktyki nowotworów.

Postawy lekarzy województwa Lubelskiego wobec profilaktyki nowotworów. Michał Nowakowski Zakład Socjologii Medycyny i Rodziny Instytut Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Postawy lekarzy województwa Lubelskiego wobec profilaktyki nowotworów. W ramach Narodowego

Bardziej szczegółowo

Wszyscy jesteśmy narzędziami w rękach losu, musimy jednakże postępować w taki sposób, jak gdyby było inaczej - odparła czarownica.

Wszyscy jesteśmy narzędziami w rękach losu, musimy jednakże postępować w taki sposób, jak gdyby było inaczej - odparła czarownica. Wszyscy jesteśmy narzędziami w rękach losu, musimy jednakże postępować w taki sposób, jak gdyby było inaczej - odparła czarownica. - W przeciwnym razie pozostaje nam umrzeć z desperacji. Philip Pullman

Bardziej szczegółowo

Trendy umieralności na nowotwory złośliwe. szyjki macicy w wybranych krajach

Trendy umieralności na nowotwory złośliwe. szyjki macicy w wybranych krajach Program aktywnej powszechnej profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce Marek Spaczyński, Witold Kędzia, Marcin Przybylski, Grażyna Malinger Uzasadnienie rozpoczęcia programu powszechnego i aktywnego skryningu

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych".

- o zmianie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-175-07 Druk nr 80 Warszawa, 8 listopada 2007 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo