Kształtowanie mikrostruktury i właściwości dwufazowych stopów tytanu α+β w procesie cieplno-plastycznym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kształtowanie mikrostruktury i właściwości dwufazowych stopów tytanu α+β w procesie cieplno-plastycznym"

Transkrypt

1 MACIEJ MOTYKA Kształtowanie mikrostruktury i właściwości dwufazowych stopów tytanu α+β w procesie cieplno-plastycznym WPROWADZENIE Kształtowanie plastyczne wyrobów z dwufazowych stopów tytanu realizowane jest najczęściej w procesach przeróbki plastycznej na gorąco kucia swobodnego lub matrycowego. Uzyskanie prognozowanych właściwości mechanicznych zapewnia kontrola kształtowania morfologii mikrostruktury tych stopów w procesach przeróbki plastycznej i obróbki cieplnej. Ze względu na unikatowe efekty przemiany fazowej α+β β (silny rozrost ziarn) często jest to niemożliwe mimo stosowania dodatkowej obróbki cieplnej [1-4]. Duże powinowactwo do tlenu i mała przewodność cieplna oraz duża pojemność cieplna, a także duży wpływ prędkości odkształcania na opory płynięcia plastycznego utrudnia bądź uniemożliwia przeróbkę plastyczną na gorąco stopów tytanu i uzyskanie wymaganej mikrostruktury [3,5]. Stąd duża różnica wartości temperatury na przekroju kształtowanego plastycznie półwyrobu spowodowana dodatkowo różnymi warunkami odkształcania plastycznego (lokalna wartość odkształcenia i prędkości odkształcani. Synergia tych czynników w połączeniu z właściwościami fizycznymi tytanu powoduje tworzenie się obszarów charakteryzujących się różnym składem fazowym (równowagowe fazy α i β, faza martenzytyczna α' (α")), morfologią składników fazowych mikrostruktury (równoosiowa, płytkowa, bi-modaln oraz ich dyspersją (drobno- lub gruboziarniste) i stąd różnymi właściwościami mechanicznymi [6,7]. Kształtowanie wymaganej mikrostruktury dwufazowego stopu tytanu Ti-6Al-4V odkształcanego plastycznie w zakresie temperatury przemiany fazowej α+β β wymaga prawidłowego doboru warunków procesu uwzględniającego efekty zarówno samego odkształcania plastycznego jak również przemian fazowych oraz dynamicznych procesów zdrowienia i rekrystalizacji [8-10]. Dlatego istotną rolę w procesie odkształcania plastycznego stopów tytanu procesie cieplno-plastycznym odgrywa obróbka cieplna prowadzona przed lub/i po odkształcaniu plastycznym. Wstępna obróbka cieplna ma na celu zwiększenie efektów odkształcania plastycznego (rozdrobnienie ziarn). Natomiast celem końcowej obróbki cieplnej jest stabilizacja mikrostruktury (ograniczenie rozrostu ziarn [11-13]. Analiza wyników badań własnych [12 14] pozwala stwierdzić, że dobór warunków procesu cieplno-plastycznego (wstępna obróbka cieplna, stopień odkształcania plastycznego) umożliwia poprawę plastyczności na gorąco stopu Ti-6Al-4V, szczególnie w zakresie małych wartości prędkości odkształcania (charakterystyczne dla zjawiska nadplastyczności strukturalnej). Tabela 1. Skład chemiczny badanych stopów Table 1. Chemical composition titanium alloys examined Zawartość pierwiastków, % Al V Mo Cr Fe Si Ti Ti-6Al-4V 6,78 4, ,18 0,33 reszta Ti-6Al-2Mo-2Cr 6,87-3,16 1,57 0,45 0,65 reszta Wyniki badań dylatometrycznych były podstawą do określenia warunków procesu cieplno-plastycznego stopu Ti-6Al-4V: wstępna obróbka cieplna przesycanie w wodzie z zakresu temperatury stabilności fazy β (1050ºC) lub przemiany fazowej α+β β (950ºC), kucie swobodne (ε 50%) w zakresie temperatury przemiany fazowej α+β β (900ºC) oraz końcowa obróbka cieplna wyżarzanie rekrystalizujące w temperaturze 800ºC/0,5 lub 1 h (rys. 1). Rys. 1. Schemat procesu cieplno-plastycznego stopu Ti-6Al-4V Fig. 1. Scheme thermomechanical process Ti-6Al-4V alloy Dla określenia wpływu stopnia odkształcania w procesie cieplnoplastycznym stopów Ti-6Al-4V i Ti-6Al-2Mo-2Cr stosowano dwa jego warianty (bez końcowej obróbki cieplnej) proces PCP-I (ε 20% rys. 2 oraz PCP-II (ε 50% rys. 2. Przeróbkę plastyczną na gorąco realizowano w WSK PZL-Rzeszów S.A. MATERIAŁ I METODYKA BADAŃ Do badań przyjęto dwufazowe stopy tytanu α+β stosowane w technice lotniczej: Ti-6Al-4V oraz Ti-6Al-2Mo-2Cr (WT3-1) (pręty φ = 16 i 22 mm) (tab. 1). Dr inż. Maciej Motyka Katedra Materiałoznawstwa, Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa, Politechnika Rzeszowska Rys. 2. Schemat procesu cieplno-plastycznego stopów Ti-6Al-4V i Ti- 6Al-4V i Ti 6Al-2Mo-2Cr ze stopniem odkształcania: ε 20 i ε 50% Fig. 2. Scheme thermomechanical processing Ti-6Al-4V and Ti-6Al-4V i Ti 6Al-2Mo-2Cr alloys with forging reduction: ε 20% and ε 50% Nr 1/2009 I NŻYNIERIA M A T E R I A Ł O W A 1

2 Badania mikroskopowe prowadzono przy użyciu mikroskopów: świetlnego (LM) Nikon Epiphot 300 wyposażonego w kamerę cyfrową Nikon DS-1U oraz elektronowego (TEM) Tesla BS540. Próbki do badań metalograficznych przygotowano metodami standardowymi. Do trawienia przygotowanych zgładów stosowano odczynnik Krolla [1]. Parametry stereologiczne mikrostruktury na przekrojach wzdłużnych próbek określono metodami metalografii ilościowej przy zastosowaniu komputerowej analizy obrazu (program Aphelion 3.2). Wyznaczono: - w stopie Ti-6Al-4V o początkowej mikrostrukturze globularnej: średnie rozmiary ziarn fazy α określono powierzchnię względną granicy rozdziału S Vα lub długość boków prostokąta opisanego aα i b α, współczynnik wydłużenia ziarn fazy α f α oraz objętość względną fazy α V Vα.; - w stopie Ti-6Al-2Mo-2Cr o początkowej mikrostrukturze płytkowej: średnie rozmiary ziarn pierwotnej fazy β określono długość boków prostokąta opisanego a βp i b βp, współczynnik wydłużenia ziarn pierwotnej fazy β f βp, średnie rozmiary kolonii płytek fazy α R, średnia grubość płytek fazy α g oraz objętość względną fazy α V Vα. Próby odkształcania plastycznego w zakresie temperatury T = ºC prowadzono w próżni. (p = 0,005 P. Próby wykonano dla prędkości odkształcania ε = s -1 przy użyciu hydraulicznej maszyny wytrzymałościowej Instron Stosowano próbki okrągłe φ = 4 mm o długości pomiarowej l 0 = 3 mm oraz próbki φ = 6 mm i l 0 = 8 mm. Określono wartości maksymalnego naprężenia płynięcia plastycznego σ pm i wydłużenia względnego A. WYNIKI BADAŃ I ICH ANALIZA Mikrostruktura po przesycaniu stopu Ti-6Al-4V z temperatury zakresu stabilnej fazy β oraz przemiany fazowej α+β β (rys. 1) składała się odpowiednio z płytek martenzytycznej fazy α (α ) (rys. 3 lub ziarn fazy α (V Vα = 23,3%) w osnowie martenzytycznej fazy α (α ) (rys. 3. c) d) Rys. 4. Mikrostruktura stopu Ti-6Al-4V po przesycaniu z zakresu temperatury fazy β i odkształcaniu plastycznym w zakresie temperatury przemiany fazowej α+β β (a, oraz wyżarzaniu rekrystalizującym w temperaturze 800ºC w czasie 0,5 h (c) i 1 h (d) Fig. 4. Microstructure Ti-6Al-4V afer quenching from the β phase range, plastic deformation in the α+β β phase transformation range (a, and recrystallization for 0,5 (c) and 1 hour (d) Rys. 3. Mikrostruktura stopu Ti-6Al-4V przesycanie z zakresu temperatury: fazy β (1050ºC) oraz przemiany fazowej α+β β (950ºC) Fig. 3. Microstructure Ti-6Al-4V alloy - quenching from: the β chase (1050ºC) and α+β β phase transformation range (950ºC) Stwierdzono, że przesycanie z temperatury stabilności fazy β i odkształcanie plastyczne w zakresie przemiany fazowej α+β β (rys. 1) prowadzi do uzyskania mikrostruktury złożonej z wydłużonych i odkształconych ziarn pierwotnej fazy α P oddzielonych ziarnami fazy β (rys. 4a,. Wprowadzenie po kuciu wyżarzania rekrystalizującego 800ºC/0,5 lub 1 h powoduje zmianę morfologii ziarn fazy α P zmniejszyło się wydłużenie ziarn oraz obserwowano tworzenie fazy wtórnej α W (rys. 4c). Jednocześnie zwiększenie czasu wyżarzania powoduje zanik odkształconych, wydłużonych ziarn fazy α P tworzą się globularne ziarna fazy α (rys. 4d). Natomiast po przesycaniu z zakresu przemiany fazowej α+β β i następnie kuciu (bądź po samym kuciu) w tym zakresie temperatury (rys. 1) obserwowano mikrostrukturę złożoną z wydłużonych w kierunku odkształcania ziarn pierwotnej fazy α P oraz ziarn przemienionej fazy β prz ze sferoidalnymi cząstkami wtórnej fazy α W o dużej dyspersji (rys. 5. Wyżarzanie rekrystalizujące stosowane po kuciu w procesie cieplno-plastycznym powoduje sferoidyzację ziarn pierwotnej fazy α P oraz rozrost ziarn wtórnej fazy α W (rys. 5. Rys. 5. Mikrostruktura stopu Ti-6Al-4V po przesycaniu z zakresu temperatury przemiany fazowej α+β β i odkształcaniu plastycznym w zakresie temperatury przemiany fazowej α+β β ( oraz wy wyżarzaniu rekrystalizującym w temperaturze 800ºC w czasie 1 h ( Fig. 5. Microstructure Ti-6Al-4V alloy after quenching from the α+β β phase transformation range, plastic deformation in the α+β β phase transformation range ( and recrystallization for 1 hour ( Analiza wyników próby odkształcania stopu Ti-6Al-4V w temperaturze 875ºC z prędkością odkształcania od 10-3 do 10-2 s -1 w zakresie występowania zjawiska nadplastyczności pozwala stwierdzić, że największe wartości wydłużenia A uzyskano dla procesu cieplno-plastycznego złożonego z przesycania z zakresu temperatury stabilności fazy β oraz kucia w zakresie temperatury przemiany fazowej α+β β (rys. 6. Ustalono także, że wyżarzanie rekrystalizujące wprowadzone do procesu cieplno-plastycznego powoduje zmniejszenie wartości wydłużenia w próbie rozciągania. Mniejsza plastyczność stopu jest spowodowana rozrostem ziarn fazy α (rys. 6. Ocena wpływu warunków poszczególnych etapów procesu cieplno-plastycznego (szczegółowo opisana w pracy [12]) wskazuje, że szczególnie ważnym czynnikiem determinującym właściwości nadplastyczne stopu Ti-6Al-4V jest morfologia ziarn fazy α. Największe wydłużenie (A > 1600 %) uzyskano dla stopu z mikrostrukturą cechującą się występowaniem silnie wydłużonymi ziarnami pierwotnej fazy α P (rys. 4. Wydaje się to sprzeczne z podstawowym kryterium nadplastyczności strukturalnej metali - wymóg mikrostruktury równoosiowej. Wyniki dalszych badań [14] pozwoliły jednak stwierdzić, że podczas nagrzewania do temperatury odkształcania i samego odkształcania nadplastycznego odkształcone i wydłużone ziarna fazy α P ulegają fragmentacji i sferoidyzacji 2 I NŻYNIERIA M A T E R I A Ł O W A ROK XXX

3 przekształcają się w równoosiowe ziarna o małych rozmiarach. Sferoidyzacja ziarn fazy α wydaje się również zmniejszać skłonność stopu do rozrostu ziarn (rys. 6). (rys. 7. Ti-6Al-2Mo-2Cr przesycano z zakresu temperatury stabilnej fazy β (1050º) dla uzyskania w mikrostrukturze fazy martenzytycznej α (α ) (rys. 7. Mikrostruktura stopu Ti-6Al-2Mo2Cr po procesie cieplno-mechanicznym (PCP-I i PCP II rys. 2) składała się z wydzieleń fazy α na granicach ziarn pierwotnej fazy β oraz odkształconych i wydłużonych ziarn fazy α w osnowie przemienionej fazy βprz. oraz (rys. 7c,d). W mikrostrukturze nie obserwowano kolonii płytek fazy α, stwierdzono natomiast rozrost ziarn pierwotnej fazy β w porównaniu z przed procesem cieplnoplastycznym. Wyniki analizy ilościowej mikrostruktury pozwoliły ustalić, że większe odkształcenie plastyczne stosowane w procesie cieplno-plastycznym (PCP-II) powoduje większe rozdrobnienie ziarn fazy α oraz większą jej objętość względną w stopie (tab. 2). Rys. 6. Zależność wydłużenia od prędkości odkształcania i współczynnika wydłużenia ziarn fazy αp po wstępnej obróbce cielnej (lub bez) oraz kuciu ( oraz rozmiarów ziarn fazy α po dodatkowym wyżarzaniu rekrystalizującym ( Fig. 6. Dependence elongation on the strain rate and elongation factor αp phase grains after preliminary heat treatment and forging ( and grain size α phase after additional recrystallization ( Rys. 8. Mikrostruktura stopu Ti-6Al-4V - przesycanie z zakresu temperatury fazy β, odkształcanie plastyczne w zakresie temperatury przemiany fazowej α+β β ze stopniem odkształcania: 20 ( i 50% ( Fig. 8. Microstructure Ti-6Al-4V - quenching from the β phase range, plastic deformation in the α+β β range with forging reduction 20 ( and 50% ( Proces cieplno-plastyczny stopu Ti-6Al-4V prowadzi do ukształtowania mikrostruktury złożonej z odkształconych ziarn pierwotnej fazy αp oraz sferoidalnych wydzieleń wtórnej fazy αw o dużej dyspersji w osnowie przemienionej fazy βprz. (rys. 8). Większe odkształcenie w procesie cieplno-plastycznym (PCP-II) powoduje większe rozdrobnienie ziarn αp oraz zwiększenia wartości współczynnika ich wydłużenia f α = 16 dla ε 20% i 21.1 dla ε 50% (tab. 2). Tabela 2. Parametry stereologiczne mikrostruktury stopów Ti-6Al-4V i Ti-6Al-2Mo-2Cr po procesie cieplno-plastycznym Table 2. Stereological parameters microstructure thermomechanically processed Ti-6Al-4V and Ti-6Al-2Mo-2Cr alloys Ti-6Al-4V c) d) Przed procesem Po procesie PCP-I Po procesie PCP-II Ti-6Al-2Mo-2Cr Przed procesem Po procesie PCP-I Po procesie PCP-II Rys. 7. Mikrostruktura stopu Ti-6Al-2Mo-2Cr przed procesem cieplno-plastycznym (, po przesycania z zakresu fazy β ( i odkształcaniu plastycznym w zakresie temperatury przemiany fazowej α+β β ze stopniem odkształcania: 20 (c) i 50% (d) Fig. 7. Microstructure Ti-6Al-2Mo-2Cr alloy before thermomechanical processing (, after quenching from the β phase range ( and after plastic deformation in the α+β β range with forging reduction 20 (c) and 50% (d) Ocenę wpływu stopnia odkształcania w procesie cieplnoplastycznym (rys. 2) prowadzono także dla dwufazowego stopu martenzytycznego o mikrostrukturze płytkowej Ti-6Al-2Mo-2Cr Parametry stereologiczne Vα % Vα % aα, µm bα, µm fα 4,1 51,3 23,2 5,3 3,2 1,1 0, ,1 aβp, µm bβp, µm f βp R, µm g, µm 3,26 1,86 1, Analiza wyników próby statycznej rozciągania badanych stopów tytanu w temperaturze 850 i 925 C, odpowiednio o wartości niższej oraz w zakresie temperatury przemiany fazowej α+β β, wskazuje, że maksymalne naprężenie płynięcia plastycznego σpm zmniejsza się z podwyższeniem temperatury odkształcania i zmniejszeniem prędkości odkształcania (rys. 9a,. Nie stwierdzono znaczącego wpływu stopnia odkształcania w procesie cieplno-plastycznym na wartość naprężenia płynięcia plastycznego σpm w zakresie wartości prędkości odkształcania s-1 oraz na wydłużenie w zakresie wartości prędkości odkształcania s-1 (rys. 9c,d). Istotny wpływ ma natomiast rodzaj procesu cieplnoplastycznego na plastyczność do prędkości odkształcania 10-2 s-1. Uzyskano dla badanych stopów Ti-6Al-4V i Ti-6Al-2Mo-2Cr Nr 1/2009 I N Ż Y N I E R I A M A T E R I A Ł O W A 3

4 maksymalne wartości wydłużenia w próbie rozciągania w temperaturze 850 C, po procesie cieplno-plastycznym PCP-II (ε 50%). Jednocześnie stwierdzono występowanie zjawiska nadplastyczności strukturalnej (rys. 9c,d). c) pierwotnej fazy α P. Sekwencję zmiany mikrostruktury stopów tytanu α+β w zależności od warunków procesu cieplno-plastycznego w poszczególnych jego etapach można wyodrębnić przemiany fazowe i rodzaj mikrostruktury: 1. Wstępna obróbka cieplna: przesycanie z zakresu temperatury stabilnej fazy β przemiana martenzytyczna β α (α ) mikrostruktura α (α ), przesycanie z zakresu temperatury przemiany fazowej α+β β przemiana martenzytyczna β α (α ) + α mikrostruktura: α (α ) + α, 2. Odkształcanie plastyczne w zakresie temperatury przemiany fazowej α+β β przemiana fazowa α β oraz odkształcanie ziarn faz α i β, zarodkowanie i rozrost cząstek wtórnej fazy α W mikrostruktura: odkształcone ziarna fazy pierwotnej α P, obszary przemienionej fazy β prz. z wydzieleniami wtórnej fazy α W, 3. Końcowa obróbka cieplna: wyżarzanie rekrystalizujące fragmentacja, sferoidyzacja i rozrost ziarn fazy α. Opracowane warunki procesu cieplno-plastycznego prowadzą do zmiany morfologii składników fazowych mikrostruktury początkowej stopów Ti-6Al-4V i Ti-6Al-2Mo-2Cr (odpowiednio globularnej i płytkowej). Kształtuje się mikrostruktura złożona z odkształconych ziarn fazy α w osnowie przemienionej fazy β prz.. Zwiększenie stopnia odkształcania (kuci w procesie cieplnoplastycznym zwiększa efektywność rozdrobnienia ziarn w badanych stopach. Jednocześnie proces cieplno-plastyczny i ukształtowanie mikrostruktury powoduje zwiększenie naprężenia płynięcia plastycznego σ pm oraz zmniejszenie plastyczności ze wzrostem prędkości odkształcania w temperaturze 850 C i 925 C niezależnie od morfologii składników fazowych ich mikrostruktury. Duży wpływ stopnia odkształcania w procesie cieplno-plastycznym stopów Ti-6Al-4V i Ti-6Al-2Mo-2Cr stwierdzono dla odkształcania w temperaturze 850ºC z najmniejszą wartością prędkości odkształcania (10-2 s -1 ). Zwiększenie zdolności do większego odkształcenia plastycznego cechuje stopy o dużym rozdrobnieniu ziarn po procesie PCP-II (ε 50%). LITERATURA d) Rys. 9. Zależność σ pm - ε. i A - ε. dla stopów: Ti-6Al-4V (a,c) i Ti-6Al- 2Mo-2Cr (b,d) po procesie cieplno-plastycznym PCP-I (ε = 20%) i PCP-II (ε = 50%) 1) Próba rozciągania w zakresie temperatury występowania zjawiska nadplastyczności strukturalnej stopu Ti-6Al-4V po procesie PCP-II [12] Fig. 9. The σ pm - ε. and A - ε. dependences for Ti-6Al-4V (a,c) and Ti-6Al-2Mo-2Cr (b,d) alloys after processing PCP-I (ε = 20%) and PCP-II (ε = 50%) 1) Tensile tests in fine-grained superplasticity region for Ti-6Al-4V alloy after TMP-II processing [12] PODSUMOWANIE Warunki procesu cieplno-plastycznego oraz efekty odkształcania plastycznego i przemian fazowych α (α ) α+β oraz α+β β determinują wartości parametrów stereologicznych składników fazowych mikrostruktury dwufazowych stopów tytanu Ti-6Al-4V i Ti-6Al-2Mo-2Cr, szczególnie morfologii ziarn i objętości względnej [1] Sieniawski J.: Przemiany fazowe i ocena możliwości kształtowania struktury w wieloskładnikowych stopach tytanu z zawartością Al, Mo, V i Cr. Z. Nauk. Pol. Rzeszowskiej Mechanika, z. 10, Rzeszów (1985). [2] Bylica A., Sieniawski J.: Tytan i jego stopy. PWN, Warszawa (1985). [3] Lütjering G.: Influence processing on microstructure and mechanical properties (α+β) titanium alloys. Mater. Sci. Eng. A243 (1998) [4] Sieniawski J., Filip R., Ziaja W.: The effect microstructure on the mechanical properties two-phase titanium alloys. Materials and Design 18 (1997) [5] Boyer R.R.: An overview on the use titanium in the aerospace industry. Mat. Sci. Eng. A213 (1996) [6] Kubiak K., Sieniawski J.: Development the microstructure and fatigue strength two phase titanium alloys in the processes forging and heat treatment. J. Mat. Proc. Techn. 78 (1998) [7] Bowen A.W., McDarmaid D.S., Partridge P.G.: Effect hightemperature deformation on the texture a two-phase titanium alloy. J. Mat. Sci. 26 (1991) [8] Ding R., Guo Z.X., Wilson A.: Microstructural evolution a Ti-6Al-4V alloy during thermomechanical processing. Mat. Sci. Eng. A327 (2002) [9] Seshacharyulu T., Dutta B.: Influence prior deformation rate on the mechanism β α+β transformation in Ti-6Al-4V. Scripta Materialia 46 (2002) [10] Kubiak K.: Technologiczna plastyczność dwufazowych stopów tytanu odkształcanych na gorąco. Oficyna Wyd. Pol. Rzeszowskiej, Rzeszów (2004). [11] Johnson C.H., Richter S.K., Hamilton C.H., Hoyt J.J.: Static grain growth in a microduplex Ti-6Al-4V alloy. Acta Materialia 47 (1999) [12] Motyka M., Sieniawski J.: The influence thermomechanical process conditions on superplastic behaviour Ti-6Al-4V titanium alloy. Advances in Man. Sci. Techn. 28 (2004) [13] Motyka M., Sieniawski J.: The influence initial plastic deformation on microstructure and hot plasticity α+β titanium alloys. Archives Mat. Sci. Eng. 41 (2010) Motyka M.: Evaluation microstructural transformation during superplastic deformation thermomechanically processed Ti-6Al-4V alloy. Advances in Mat. Sci., 7 (2007) I NŻYNIERIA M A T E R I A Ł O W A ROK XXX

5 Streszczenie / Abstract MOTYKA M. Kształtowanie mikrostruktury i właściwości dwufazowych stopów tytanu α+β w procesie cieplno-plastycznym Kształtowanie mikrostruktury stopów tytanu α+β w szerokim zakresie wynika zarówno z unikatowych cech fizycznych tytanu, efektów przemiany alotropowej Ti α Ti β jak i od warunków odkształcania na gorąco oraz obróbki cieplnej. Morfologia składników fazowych mikrostruktury i właściwości stopów tytanu α+β ulega dużej zmianie, szczególnie po nagrzaniu do temperatury początku przemiany fazowej α+β β i wyższej. Stąd prognozowanie właściwości mechanicznych wyrobów ze stopów tytanu wymaga ich uwzględnienia i prawidłowego doboru warunków obróbki cieplnej i przeróbki plastycznej. W pracy prowadzono badania mikrostruktury i właściwości dwufazowych stopów tytanu Ti-6Al-4V i Ti-6Al-2Mo-2Cr kształtowanych w procesie cieplno-plastycznym. Opracowano warunki oraz wykonano proces cieplnoplastyczny badanych stopów. Ustalono wpływ warunków kolejnych etapów procesu cieplno-plastycznego na plastyczność na gorąco stopów Ti-6Al-4V oraz Ti-6Al-2Mo-2Cr. Próby odkształcania plastycznego na gorąco prowadzono w zakresie wartości temperatury ºC. Stosowano prędkość odkształcania ε. od 10-3 do s -1. Stwierdzono, że warunki procesu cieplno-plastycznego determinują wartości parametrów stereologicznych składników fazowych mikrostruktury i jednocześnie plastyczność na gorąco dwufazowych stopów tytanu α+β. Słowa kluczowe: dwufazowe stopy tytanu, proces cieplno-plastyczny, mikrostruktura, plastyczność na gorąco, nadplastyczność. MOTYKA M. Microstructure and properties development two-phase α+β titanium alloys thermomechanically processed Microstructure development α+β titanium alloys in wide range results from both specific properties titanium, effects allotropic transformation Ti α Ti β and conditions hot deformation and heat treatment. Morphology phase constituents microstructure and properties α+β titanium alloys are being significantly changed especially after heating up to temperature start α+β β or higher. Therefore forecasting mechanical properties products made titanium alloys require mentioned features and proper selection conditions heat treatment and plastic working. Examination microstructure and properties two-phase Ti-6Al-4V and Ti- 6Al-2Mo-2Cr titanium alloys developed in thermomechanical process was conducted. Conditions thermomechanical process examined alloys were elaborated and the process were carried out. The effect conditions following stages thermomechanical process on hot plasticity Ti-6Al-4V and Ti-6Al-2Mo-2Cr alloys was established. Hot deformation tests were conducted in the temperature range ºC and strain rate range s -1. It was found that thermomechanical process conditions determined values stereological parameters phase constituents microstructure and simultaneously hot plasticity α+β titanium alloys. Key words: two-phase titanium alloys, thermomechanical process, microstructure, hot plasticity, superplasticity. Nr 1/2009 I NŻYNIERIA M A T E R I A Ł O W A 5

WSKAŹNIK JAKOŚCI ODLEWÓW ZE STOPU Al-Si

WSKAŹNIK JAKOŚCI ODLEWÓW ZE STOPU Al-Si 48/14 Archives of Foundry, Year 2004, Volume 4, 14 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2004, Rocznik 4, Nr 14 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WSKAŹNIK JAKOŚCI ODLEWÓW ZE STOPU Al-Si A. W. ORŁOWICZ 1, M. MRÓZ 2 Zakład

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OBRÓBKI PLASTYCZNEJ NA GORĄCO NA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE STOPÓW NA OSNOWIE FAZY MIĘDZYMETALICZNEJ Fe 3 Al

WPŁYW OBRÓBKI PLASTYCZNEJ NA GORĄCO NA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE STOPÓW NA OSNOWIE FAZY MIĘDZYMETALICZNEJ Fe 3 Al 123/18 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 18 (2/2) ARCHIVES OF FOUNDRY Year 2006, Volume 6, N o 18 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW OBRÓBKI PLASTYCZNEJ NA GORĄCO NA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OBRÓBKI CIEPLNEJ NA MIKROSTRUKTURĘ SILUMINÓW

WPŁYW OBRÓBKI CIEPLNEJ NA MIKROSTRUKTURĘ SILUMINÓW 18/9 Archives of Foundry, Year 2003, Volume 3, 9 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2003, Rocznik 3, Nr 9 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW OBRÓBKI CIEPLNEJ NA MIKROSTRUKTURĘ SILUMINÓW STRESZCZENIE R. GOROCKIEW

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie struktury i własności użytkowych umacnianej wydzieleniowo miedzi tytanowej. 7. Podsumowanie

Kształtowanie struktury i własności użytkowych umacnianej wydzieleniowo miedzi tytanowej. 7. Podsumowanie Kształtowanie struktury i własności użytkowych umacnianej wydzieleniowo miedzi tytanowej 7. Podsumowanie Praca wykazała, że mechanizm i kinetyka wydzielania w miedzi tytanowej typu CuTi4, jest bardzo złożona

Bardziej szczegółowo

Technologie Materiałowe II Wykład 2 Technologia wyżarzania stali

Technologie Materiałowe II Wykład 2 Technologia wyżarzania stali KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ I SPAJANIA ZAKŁAD INŻYNIERII SPAJANIA Technologie Materiałowe II Wykład 2 Technologia wyżarzania stali dr hab. inż. Jerzy Łabanowski, prof.nadzw. PG Kierunek studiów: Inżynieria

Bardziej szczegółowo

CZYNNIKI TECHNOLOGICZNE WPL YW AJĄCE NA. ONYSZKIEWICZ Emilian Instytut Techniki, WSP Rzeszów

CZYNNIKI TECHNOLOGICZNE WPL YW AJĄCE NA. ONYSZKIEWICZ Emilian Instytut Techniki, WSP Rzeszów 33/25 Solidifikation of Metais and Alloys, No. 33, 1997 JcifLCJ!IIięfj!! Męt!!! i j ~ ~~!flójv 1 1\ł r ~3 1 19\17 P.t\N- Oq~zial ~ato,yj~ ę PL ISSN 0208-9386 CZYNNIKI TECHNOLOGICZNE WPL YW AJĄCE NA ODPORNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

ANDRZEJ GONTARZ, ANNA DZIUBIŃSKA

ANDRZEJ GONTARZ, ANNA DZIUBIŃSKA ANDRZEJ GONTARZ, ANNA DZIUBIŃSKA Politechnika Lubelska, Katedra Komputerowego Modelowania i Technologii Obróbki Plastycznej ul. Nadbystrzycka 36, 20-618 Lublin a.gontarz@pollub.pl Własności stopu magnezu

Bardziej szczegółowo

MODYFIKACJA SILUMINU AK20 DODATKAMI ZŁOŻONYMI

MODYFIKACJA SILUMINU AK20 DODATKAMI ZŁOŻONYMI 41/2 Archives of Foundry, Year 2001, Volume 1, 1 (2/2) Archiwum Odlewnictwa, Rok 2001, Rocznik 1, Nr 1 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 MODYFIKACJA SILUMINU AK20 DODATKAMI ZŁOŻONYMI F. ROMANKIEWICZ

Bardziej szczegółowo

BADANIA DYLATOMETRYCZNE STOPU Cu-Zn-Al-Si. A. GRZEBYK 1 Instytut Techniki, Uniwersytet Rzeszowski Rzeszów, ul. Rejtana 16A

BADANIA DYLATOMETRYCZNE STOPU Cu-Zn-Al-Si. A. GRZEBYK 1 Instytut Techniki, Uniwersytet Rzeszowski Rzeszów, ul. Rejtana 16A 44/4 Archives of Foundry, Year 2002, Volume 2, 4 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2002, Rocznik 2, Nr 4 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 BADANIA DYLATOMETRYCZNE STOPU Cu-Zn-Al-Si A. GRZEBYK 1 Instytut Techniki,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ALUMINIUM NA NIEKTÓRE WŁAŚCIWOŚCI I STRUKTURĘ STALIWA

WPŁYW ALUMINIUM NA NIEKTÓRE WŁAŚCIWOŚCI I STRUKTURĘ STALIWA 23/15 Archives of Foundry, Year 2005, Volume 5, 15 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2005, Rocznik 5, Nr 15 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW ALUMINIUM NA NIEKTÓRE WŁAŚCIWOŚCI I STRUKTURĘ STALIWA J. KILARSKI

Bardziej szczegółowo

OBRÓBKA CIEPLNA SILUMINU AK132

OBRÓBKA CIEPLNA SILUMINU AK132 52/22 Archives of Foundry, Year 2006, Volume 6, 22 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2006, Rocznik 6, Nr 22 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 OBRÓBKA CIEPLNA SILUMINU AK132 J. PEZDA 1 Akademia Techniczno-Humanistyczna

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ODKSZTAŁCENIA NA ZIMNO I OBRÓBKI CIEPLNEJ NA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I STRUKTURĘ TAŚM PRZEZNACZONYCH NA PIŁY TAŚMOWE

WPŁYW ODKSZTAŁCENIA NA ZIMNO I OBRÓBKI CIEPLNEJ NA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I STRUKTURĘ TAŚM PRZEZNACZONYCH NA PIŁY TAŚMOWE 22 Prace IMŻ 1 (2013) Jerzy WIEDERMANN, Krzysztof RADWAŃSKI Instytut Metalurgii Żelaza Andrzej ADAMIEC Przeróbka Plastyczna na Zimno Baildon Sp. z o.o. Jarosław GAZDOWICZ Instytut Metalurgii Żelaza WPŁYW

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PARAMETRÓW ODLEWANIA CIŚNIENIOWEGO NA STRUKTURĘ i WŁAŚCIWOŚCI STOPU MAGNEZU AM50

WPŁYW PARAMETRÓW ODLEWANIA CIŚNIENIOWEGO NA STRUKTURĘ i WŁAŚCIWOŚCI STOPU MAGNEZU AM50 28/18 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 18 (1/2) ARCHIVES OF FOUNDRY Year 2006, Volume 6, N o 18 (1/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW PARAMETRÓW ODLEWANIA CIŚNIENIOWEGO NA STRUKTURĘ i

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA WYŻARZANIE 1. POJĘCIA PODSTAWOWE 2. PRZEMIANY PRZY NAGRZEWANIU I POWOLNYM CHŁODZENIU STALI 3.

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA WYŻARZANIE 1. POJĘCIA PODSTAWOWE 2. PRZEMIANY PRZY NAGRZEWANIU I POWOLNYM CHŁODZENIU STALI 3. PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA WYŻARZANIE 1. POJĘCIA PODSTAWOWE 2. PRZEMIANY PRZY NAGRZEWANIU I POWOLNYM CHŁODZENIU STALI 3. WYŻARZANIE 1. POJĘCIA PODSTAWOWE Definicja obróbki cieplnej Dziedzina

Bardziej szczegółowo

WPŁYW DOMIESZKI CYNKU NA WŁAŚCIWOŚCI SILUMINU EUTEKTYCZNEGO. A. PATEJUK Instytut Materiałoznawstwa i Mechaniki Technicznej WAT Warszawa

WPŁYW DOMIESZKI CYNKU NA WŁAŚCIWOŚCI SILUMINU EUTEKTYCZNEGO. A. PATEJUK Instytut Materiałoznawstwa i Mechaniki Technicznej WAT Warszawa 34/44 Solidification of Metals and Alloys, Year 000, Volume, Book No. 44 Krzepnięcie Metali i Stopów, Rok 000, Rocznik, Nr 44 PAN Katowice PL ISSN 008-9386 WPŁYW DOMIESZKI CYNKU NA WŁAŚCIWOŚCI SILUMINU

Bardziej szczegółowo

WPŁYW TEMPERATURY WYŻARZANIA NA WIELKOŚĆ ZIARNA

WPŁYW TEMPERATURY WYŻARZANIA NA WIELKOŚĆ ZIARNA WPŁYW TEMPERATURY WYŻARZANIA NA WIELKOŚĆ ZIARNA AUSTENITU W STALI HARDOX 450 Katarzyna Pawlak 1,* 1 Politechnika Wrocławska, Wydział Mechaniczny, Katedra Materiałoznawstwa, Wytrzymałości i Spawalnictwa,

Bardziej szczegółowo

OBRÓBKA CIEPLNA STOPÓW ŻELAZA. Cz. I. Wyżarzanie

OBRÓBKA CIEPLNA STOPÓW ŻELAZA. Cz. I. Wyżarzanie OBRÓBKA CIEPLNA STOPÓW ŻELAZA Cz. I. Wyżarzanie Przemiany przy nagrzewaniu i powolnym chłodzeniu stali A 3 A cm A 1 Przykład nagrzewania stali eutektoidalnej (~0,8 % C) Po przekroczeniu temperatury A 1

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA WYŻARZANIE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 1. POJĘCIA PODSTAWOWE 2. PRZEMIANY PRZY NAGRZEWANIU

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE PROCESU KUCIA DWUFAZOWEGO STOPU TYTANU Ti-6Al-4V

MODELOWANIE PROCESU KUCIA DWUFAZOWEGO STOPU TYTANU Ti-6Al-4V SYLWIA BEDNAREK JAN SIŃCZAK Rudy Metale R52 2007 nr 12 UKD 519.6:669.018.25:669.295 71 292: :621.73.04.001.57:539.388.25:539.4.019 MODELOWANIE PROCESU KUCIA DWUFAZOWEGO STOPU TYTANU Ti-6Al-4V Analizie

Bardziej szczegółowo

BADANIA MATERIAŁOWE ODLEWÓW GŁOWIC SILNIKÓW

BADANIA MATERIAŁOWE ODLEWÓW GŁOWIC SILNIKÓW 16/38 Solidification of Metals and Alloys, No. 38, 1998 Krzepnięcie Metali i Stopów, nr 38, 1998 PAN Katowice PL ISSN 0208-9386 BADANIA MATERIAŁOWE ODLEWÓW GŁOWIC SILNIKÓW ORŁOWICZ Władysław, OPIEKUN Zenon

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 3/N. zastosowania. 7. Stopy tytanu stosowane w motoryzacji, lotnictwie i medycynie.

ĆWICZENIE Nr 3/N. zastosowania. 7. Stopy tytanu stosowane w motoryzacji, lotnictwie i medycynie. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium Materiały Metaliczne II ĆWICZENIE Nr 3/N Opracowali:

Bardziej szczegółowo

Adam PŁACHTA, Dariusz KUC, Grzegorz NIEWIELSKI. Politechnika Śląska, Wydział Inżynierii Materiałowej i Metalurgii, Katowice

Adam PŁACHTA, Dariusz KUC, Grzegorz NIEWIELSKI. Politechnika Śląska, Wydział Inżynierii Materiałowej i Metalurgii, Katowice 76 Prace IMŻ 1 (2012) Adam PŁACHTA, Dariusz KUC, Grzegorz NIEWIELSKI Politechnika Śląska, Wydział Inżynierii Materiałowej i Metalurgii, Katowice OPRACOWANIE CHARAKTERYSTYK TECHNOLOGICZNEJ PLASTYCZNOŚCI

Bardziej szczegółowo

WPŁYW TEMPERATURY HARTOWANIA NA MIKROSTRUKTURĘ I WŁASNOŚCI MECHANICZNE STALI DP

WPŁYW TEMPERATURY HARTOWANIA NA MIKROSTRUKTURĘ I WŁASNOŚCI MECHANICZNE STALI DP KRZYSZTOF MIERNIK, RAFAŁ BOGUCKI, STANISŁAW PYTEL WPŁYW TEMPERATURY HARTOWANIA NA MIKROSTRUKTURĘ I WŁASNOŚCI MECHANICZNE STALI DP EFFECT OF HARDENING TEMPERATURE ON MICROSTRUCTURE AND MECHANICAL PROPERTIES

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 2/N. 9. Stopy aluminium z litem: budowa strukturalna, właściwości, zastosowania.

ĆWICZENIE Nr 2/N. 9. Stopy aluminium z litem: budowa strukturalna, właściwości, zastosowania. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium Materiały Metaliczne II ĆWICZENIE Nr 2/N Opracowali:

Bardziej szczegółowo

ZMIANY MIKROSTRUKTURY I WYDZIELEŃ WĘGLIKÓW W STALIWIE Cr-Ni PO DŁUGOTRWAŁEJ EKSPLOATACJI

ZMIANY MIKROSTRUKTURY I WYDZIELEŃ WĘGLIKÓW W STALIWIE Cr-Ni PO DŁUGOTRWAŁEJ EKSPLOATACJI 25/8 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2003, Rocznik 3, Nr 8 Archives of Foundry Year 2003, Volume 3, Book 8 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 ZMIANY MIKROSTRUKTURY I WYDZIELEŃ WĘGLIKÓW W STALIWIE Cr-Ni PO DŁUGOTRWAŁEJ

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA KOROZJI DWUFAZOWEGO STOPU TYTANU W ŚRODOWISKU HCl. CORROSION OF TWO PHASE TI ALLOY IN HCl ENVIRONMENT

MECHANIKA KOROZJI DWUFAZOWEGO STOPU TYTANU W ŚRODOWISKU HCl. CORROSION OF TWO PHASE TI ALLOY IN HCl ENVIRONMENT ANNA KADŁUCZKA, MAREK MAZUR MECHANIKA KOROZJI DWUFAZOWEGO STOPU TYTANU W ŚRODOWISKU HCl CORROSION OF TWO PHASE TI ALLOY IN HCl ENVIRONMENT S t r e s z c z e n i e A b s t r a c t W niniejszym artykule

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 5. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż.

ĆWICZENIE Nr 5. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż. POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 5 Opracował: dr inż.

Bardziej szczegółowo

ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU Al-Si

ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU Al-Si 53/22 Archives of Foundry, Year 2006, Volume 6, 22 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2006, Rocznik 6, Nr 22 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GRUBOŚCI ŚCIANKI ODLEWU NA MORFOLOGIĘ WĘGLIKÓW W STOPIE WYSOKOCHROMOWYM

WPŁYW GRUBOŚCI ŚCIANKI ODLEWU NA MORFOLOGIĘ WĘGLIKÓW W STOPIE WYSOKOCHROMOWYM 3/4 Archives of Foundry, Year 2002, Volume 2, 4 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2002, Rocznik 2, Nr 4 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW GRUBOŚCI ŚCIANKI ODLEWU NA MORFOLOGIĘ WĘGLIKÓW W STOPIE WYSOKOCHROMOWYM

Bardziej szczegółowo

WPŁYW MODYFIKACJI NA STRUKTURĘ I MORFOLOGIĘ PRZEŁOMÓW SILUMINU AK132

WPŁYW MODYFIKACJI NA STRUKTURĘ I MORFOLOGIĘ PRZEŁOMÓW SILUMINU AK132 60/22 Archives of Foundry, Year 2006, Volume 6, 22 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2006, Rocznik 6, Nr 22 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW MODYFIKACJI NA STRUKTURĘ I MORFOLOGIĘ PRZEŁOMÓW SILUMINU AK132 F.

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PARAMETRÓW OBRÓBKI CIEPLNEJ TAŚM ZE STALI X6CR17 NA ICH WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I STRUKTURĘ

WPŁYW PARAMETRÓW OBRÓBKI CIEPLNEJ TAŚM ZE STALI X6CR17 NA ICH WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I STRUKTURĘ 2 Prace IMŻ 2 (2012) Krzysztof RADWAŃSKI, Jerzy WIEDERMANN Instytut Metalurgii Żelaza Andrzej ADAMIEC Przeróbka Plastyczna na Zimno Baildon Sp. z o.o. Jarosław GAZDOWICZ Instytut Metalurgii Żelaza WPŁYW

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU

WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU 51/17 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2005, Rocznik 5, Nr 17 Archives of Foundry Year 2005, Volume 5, Book 17 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU

Bardziej szczegółowo

STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI

STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI PL0400058 STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI Instytut Metalurgii Żelaza im. S. Staszica, Gliwice

Bardziej szczegółowo

WPŁYW DODATKÓW STOPOWYCH NA WŁASNOŚCI STOPU ALUMINIUM KRZEM O NADEUTEKTYCZNYM SKŁADZIE

WPŁYW DODATKÓW STOPOWYCH NA WŁASNOŚCI STOPU ALUMINIUM KRZEM O NADEUTEKTYCZNYM SKŁADZIE WYDZIAŁ ODLEWNICTWA AGH Oddział Krakowski STOP XXXIV KONFERENCJA NAUKOWA Kraków - 19 listopada 2010 r. Marcin PIĘKOŚ 1, Stanisław RZADKOSZ 2, Janusz KOZANA 3,Witold CIEŚLAK 4 WPŁYW DODATKÓW STOPOWYCH NA

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA STOPÓW UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

STRUKTURA STOPÓW UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STRUKTURA STOPÓW UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wykresy układów równowagi faz stopowych Ilustrują skład fazowy

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 1/N. Laboratorium Materiały Metaliczne II. Opracowali: dr Hanna de Sas Stupnicka, dr inż. Sławomir Szewczyk

ĆWICZENIE Nr 1/N. Laboratorium Materiały Metaliczne II. Opracowali: dr Hanna de Sas Stupnicka, dr inż. Sławomir Szewczyk Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium Materiały Metaliczne II ĆWICZENIE Nr 1/N Opracowali:

Bardziej szczegółowo

OCENA JAKOŚCI ŻELIWA SFEROIDALNEGO METODĄ ATD

OCENA JAKOŚCI ŻELIWA SFEROIDALNEGO METODĄ ATD 26/10 Archives of Foundry, Year 2003, Volume 3, 10 Archiwum O dlewnictwa, Rok 2003, Rocznik 3, Nr 10 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 OCENA JAKOŚCI ŻELIWA SFEROIDALNEGO METODĄ ATD M. STAWARZ 1, J. SZAJNAR

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZALNOŚĆ CIEPLNA SILUMINÓW WIELOSKŁADNIKOWYCH

ROZSZERZALNOŚĆ CIEPLNA SILUMINÓW WIELOSKŁADNIKOWYCH 75/14 Archives of Foundry, Year 2004, Volume 4, 14 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2004, Rocznik 4, Nr 14 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ROZSZERZALNOŚĆ CIEPLNA SILUMINÓW WIELOSKŁADNIKOWYCH R. WŁADYSIAK 1 Politechnika

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OBRÓBKI CIEPLNEJ NA WYBRANE WŁASNOŚCI STALIWA CHROMOWEGO ODPORNEGO NA ŚCIERANIE

WPŁYW OBRÓBKI CIEPLNEJ NA WYBRANE WŁASNOŚCI STALIWA CHROMOWEGO ODPORNEGO NA ŚCIERANIE 59/22 Archives of Foundry, Year 2006, Volume 6, 22 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2006, Rocznik 6, Nr 22 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW OBRÓBKI CIEPLNEJ NA WYBRANE WŁASNOŚCI STALIWA CHROMOWEGO ODPORNEGO

Bardziej szczegółowo

PARAMETRY STEREOLOGICZNE WĘGLIKÓW W ŻELIWIE CHROMOWYM W STANIE SUROWYM I AUSTENITYZOWANYM

PARAMETRY STEREOLOGICZNE WĘGLIKÓW W ŻELIWIE CHROMOWYM W STANIE SUROWYM I AUSTENITYZOWANYM 57/14 Archives of Foundry, Year 2004, Volume 4, 14 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2004, Rocznik 4, r 14 PA Katowice PL ISS 1642-5308 PARAMETRY STEREOLOGICZE WĘGLIKÓW W ŻELIWIE CHROMOWYM W STAIE SUROWYM I AUSTEITYZOWAYM

Bardziej szczegółowo

Morfologia porów w spieku PNC-60 po odkształceniu na zimno i wyżarzaniu

Morfologia porów w spieku PNC-60 po odkształceniu na zimno i wyżarzaniu ARCHIVES of FOUNDRY ENGINEERING Published quarterly as the organ of the Foundry Commission of the Polish Academy of Sciences ISSN (897-33) Volume Special Issue 3/ 69 76 5/3 Morfologia porów w spieku PNC-6

Bardziej szczegółowo

KUCIE W MATRYCACH ZAMKNIĘTYCH WYPRASEK W STANIE PÓŁCIEKŁYM Z KOMPOZYTÓW NA OSNOWIE PROSZKU STOPU Al-Cu-Si-Mg UMOCNIONYCH CZĄSTKAMI SiC

KUCIE W MATRYCACH ZAMKNIĘTYCH WYPRASEK W STANIE PÓŁCIEKŁYM Z KOMPOZYTÓW NA OSNOWIE PROSZKU STOPU Al-Cu-Si-Mg UMOCNIONYCH CZĄSTKAMI SiC KOMPOZYTY (COMPOSITES) 5(25)4 Stefan Szczepanik 1, Bartosz Wiśniewski 2 Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział Metalurgii i Inżynierii Materiałowej, al. Mickiewicza 3, Kraków KUCIE W MATRYCACH ZAMKNIĘTYCH

Bardziej szczegółowo

WPŁYW TWARDOŚCI I MIKROSTRUKTURY STOPÓW ALUMINIUM NA UDARNOŚĆ

WPŁYW TWARDOŚCI I MIKROSTRUKTURY STOPÓW ALUMINIUM NA UDARNOŚĆ 32/8 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2003, Rocznik 3, Nr 8 Archives of Foundry Year 2003, Volume 3, Book 8 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW TWARDOŚCI I MIKROSTRUKTURY STOPÓW ALUMINIUM NA UDARNOŚĆ STRESZCZENIE

Bardziej szczegółowo

ODPORNO NA KOROZJ WIELOSKŁADNIKOWYCH STOPÓW NA OSNOWIE Al-Mg

ODPORNO NA KOROZJ WIELOSKŁADNIKOWYCH STOPÓW NA OSNOWIE Al-Mg 9/21 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 21(1/2) ARCHIVES OF FOUNDARY Year 2006, Volume 6, Nº 21 (1/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ODPORNO NA KOROZJ WIELOSKŁADNIKOWYCH STOPÓW NA OSNOWIE Al-Mg

Bardziej szczegółowo

MODYFIKACJA BRĄZU SPIŻOWEGO CuSn4Zn7Pb6

MODYFIKACJA BRĄZU SPIŻOWEGO CuSn4Zn7Pb6 12/40 Solidification of Metals and Alloys, Year 1999, Volume 1, Book No. 40 Krzepnięcie Metali i Stopów, Rok 1999, Rocznik 1, Nr 40 PAN Katowice PL ISSN 0208-9386 MODYFIKACJA BRĄZU SPIŻOWEGO CuSn4Zn7Pb6

Bardziej szczegółowo

Wykład 8. Przemiany zachodzące w stopach żelaza z węglem. Przemiany zachodzące podczas nagrzewania

Wykład 8. Przemiany zachodzące w stopach żelaza z węglem. Przemiany zachodzące podczas nagrzewania Wykład 8 Przemiany zachodzące w stopach żelaza z węglem Przemiany zachodzące podczas nagrzewania Nagrzewanie stopów żelaza powyżej temperatury 723 O C powoduje rozpoczęcie przemiany perlitu w austenit

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKA ZJAWISK STRUKTURALNYCH WYSTĘPUJĄCYCH PODCZAS OBRÓBKI CIEPLNO PLASTYCZNEJ STOPÓW NA BAZIE FAZY Z UKŁADU Fe-Al

SPECYFIKA ZJAWISK STRUKTURALNYCH WYSTĘPUJĄCYCH PODCZAS OBRÓBKI CIEPLNO PLASTYCZNEJ STOPÓW NA BAZIE FAZY Z UKŁADU Fe-Al 14/42 Solidification o f Metais and Alloys, Year 2000, Volume 2, Book No 42 Krzepnięcie Metali i Stopów, Rok 2000, Rocznik 2, Nr 42 PAN-Katowice, PL ISSN 0208-9386 SPECYFIKA ZJAWISK STRUKTURALNYCH WYSTĘPUJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

MODYFIKACJA SILUMINU AK20. F. ROMANKIEWICZ 1 Politechnika Zielonogórska,

MODYFIKACJA SILUMINU AK20. F. ROMANKIEWICZ 1 Politechnika Zielonogórska, 42/44 Solidification of Metals and Alloys, Year 2000, Volume 2, Book No. 44 Krzepnięcie Metali i Stopów, Rok 2000, Rocznik 2, Nr 44 PAN Katowice PL ISSN 0208-9386 MODYFIKACJA SILUMINU AK20 F. ROMANKIEWICZ

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OBRÓBKI CIEPLNEJ NA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE SILUMINU AlSi17Cu3Mg

WPŁYW OBRÓBKI CIEPLNEJ NA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE SILUMINU AlSi17Cu3Mg 72/2 Archives of Foundry, Year 2001, Volume 1, 1 (2/2) Archiwum Odlewnictwa, Rok 2001, Rocznik 1, Nr 1 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW OBRÓBKI CIEPLNEJ NA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE SILUMINU AlSi17Cu3Mg

Bardziej szczegółowo

WPŁYW MODYFIKACJI NA STRUKTURĘ I MORFOLOGIĘ PRZEŁOMÓW SILUMINU AlSi7

WPŁYW MODYFIKACJI NA STRUKTURĘ I MORFOLOGIĘ PRZEŁOMÓW SILUMINU AlSi7 58/14 Archives of Foundry, Year 2004, Volume 4, 14 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2004, Rocznik 4, Nr 14 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW MODYFIKACJI NA STRUKTURĘ I MORFOLOGIĘ PRZEŁOMÓW SILUMINU AlSi7 F.

Bardziej szczegółowo

OBRÓBKA CIEPLNO-PLASTYCZNA ŻELIWA SFEROIDALNEGO

OBRÓBKA CIEPLNO-PLASTYCZNA ŻELIWA SFEROIDALNEGO 43/19 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 19 Archives of Foundry Year 2006, Volume 6, Book 19 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 OBRÓBKA CIEPLNO-PLASTYCZNA ŻELIWA SFEROIDALNEGO T. SZYKOWNY 1, K.CIECHACKI

Bardziej szczegółowo

BADANIE STRUKTURY SPIEKU 90W-7Ni-3Fe WYKONANEGO METODĄ REZYSTANCYJNĄ, ODKSZTAŁCANEGO PLASTYCZNIE

BADANIE STRUKTURY SPIEKU 90W-7Ni-3Fe WYKONANEGO METODĄ REZYSTANCYJNĄ, ODKSZTAŁCANEGO PLASTYCZNIE KOMPOZYTY (COMPOSITES) 5(25)2 Tomasz Majewski 1 Wojskowa Akademia Techniczna, ul. Kaliskiego 2, -98 Warszawa BADANIE STRUKTURY SPIEKU 9W-7Ni-3Fe WYKONANEGO METODĄ REZYSTANCYJNĄ, ODKSZTAŁCANEGO PLASTYCZNIE

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WPŁYWU SZYBKOŚCI CHŁODZENIA NA STRUKTURĘ I WŁASNOŚCI STALIWA L21HMF PO REGENERUJĄCEJ OBRÓBCE CIEPLNEJ

ANALIZA WPŁYWU SZYBKOŚCI CHŁODZENIA NA STRUKTURĘ I WŁASNOŚCI STALIWA L21HMF PO REGENERUJĄCEJ OBRÓBCE CIEPLNEJ 73/21 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 21(2/2) ARCHIVES OF FOUNDARY Year 2006, Volume 6, Nº 21 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ANALIZA WPŁYWU SZYBKOŚCI CHŁODZENIA NA STRUKTURĘ I WŁASNOŚCI

Bardziej szczegółowo

WPŁYW WANADU I MOLIBDENU ORAZ OBRÓBKI CIEPLNEJ STALIWA Mn-Ni DLA UZYSKANIA GRANICY PLASTYCZNOŚCI POWYŻEJ 850 MPa

WPŁYW WANADU I MOLIBDENU ORAZ OBRÓBKI CIEPLNEJ STALIWA Mn-Ni DLA UZYSKANIA GRANICY PLASTYCZNOŚCI POWYŻEJ 850 MPa 7/8 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2003, Rocznik 3, Nr 8 Archives of Foundry Year 2003, Volume 3, Book 8 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW WANADU I MOLIBDENU ORAZ OBRÓBKI CIEPLNEJ STALIWA Mn-Ni DLA UZYSKANIA

Bardziej szczegółowo

Badanie wytwarzania korpusów granatów kumulacyjno-odłamkowych metodą wyciskania na gorąco

Badanie wytwarzania korpusów granatów kumulacyjno-odłamkowych metodą wyciskania na gorąco BIULETYN WAT VOL. LVII, NR 3, 2008 Badanie wytwarzania korpusów granatów kumulacyjno-odłamkowych metodą wyciskania na gorąco JERZY STĘPIEŃ, JAN MATERNIAK*, ZDZISŁAW KACZMAREK**, DARIUSZ SZAŁATA** Instytut

Bardziej szczegółowo

ODLEWNICZY STOP MAGNEZU ELEKTRON 21 STRUKTURA I WŁAŚCIWOŚCI W STANIE LANYM

ODLEWNICZY STOP MAGNEZU ELEKTRON 21 STRUKTURA I WŁAŚCIWOŚCI W STANIE LANYM 26/18 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 18 (1/2) ARCHIVES OF FOUNDRY Year 2006, Volume 6, N o 18 (1/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ODLEWNICZY STOP MAGNEZU ELEKTRON 21 STRUKTURA I WŁAŚCIWOŚCI

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka mechaniczna cynku po dużych deformacjach plastycznych i jej interpretacja strukturalna

Charakterystyka mechaniczna cynku po dużych deformacjach plastycznych i jej interpretacja strukturalna AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA im. Stanisława Staszica w Krakowie WYDZIAŁ METALI NIEŻELAZNYCH ROZPRAWA DOKTORSKA Charakterystyka mechaniczna cynku po dużych deformacjach plastycznych i jej interpretacja strukturalna

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KINETYKI UTLENIANIA STALIWA Cr-Ni MODYFIKOWANEGO TYTANEM I CYRKONEM

ZMIANY KINETYKI UTLENIANIA STALIWA Cr-Ni MODYFIKOWANEGO TYTANEM I CYRKONEM 77/18 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 18 (1/2) ARCHIVES OF FOUNDRY Year 2006, Volume 6, N o 18 (1/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ZMIANY KINETYKI UTLENIANIA STALIWA Cr-Ni MODYFIKOWANEGO

Bardziej szczegółowo

BADANIA STATYCZNE I DYNAMICZNE STOPU ALUMINIUM PA-47 PRZEZNACZONEGO NA KONSTRUKCJE MORSKIE

BADANIA STATYCZNE I DYNAMICZNE STOPU ALUMINIUM PA-47 PRZEZNACZONEGO NA KONSTRUKCJE MORSKIE ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK XLVIII NR 2 (169) 2007 Lesł aw Kyzioł Zdzisł aw Zatorski Akademia Marynarki Wojennej BADANIA STATYCZNE I DYNAMICZNE STOPU ALUMINIUM PA-47 PRZEZNACZONEGO

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 5/N. Laboratorium Materiały Metaliczne II. niskotopliwych. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A.

ĆWICZENIE Nr 5/N. Laboratorium Materiały Metaliczne II. niskotopliwych. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. Weroński Laboratorium Materiały Metaliczne II ĆWICZENIE Nr 5/N Opracowała:

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa aktywność naukowa młodej kadry Wydziału Metali Nieżelaznych AGH na przykładzie współpracy z McMaster University w Kanadzie

Międzynarodowa aktywność naukowa młodej kadry Wydziału Metali Nieżelaznych AGH na przykładzie współpracy z McMaster University w Kanadzie Międzynarodowa aktywność naukowa młodej kadry Wydziału Metali Nieżelaznych AGH na przykładzie współpracy z McMaster University w Kanadzie Anna Kula Akademia Górniczo-Hutnicza im. St. Staszica w Krakowie,

Bardziej szczegółowo

A. PATEJUK 1 Instytut Materiałoznawstwa i Mechaniki Technicznej WAT Warszawa ul. S. Kaliskiego 2, Warszawa

A. PATEJUK 1 Instytut Materiałoznawstwa i Mechaniki Technicznej WAT Warszawa ul. S. Kaliskiego 2, Warszawa 56/4 Archives of Foundry, Year 22, Volume 2, 4 Archiwum Odlewnictwa, Rok 22, Rocznik 2, Nr 4 PAN Katowice PL ISSN 1642-538 WPŁYW CIŚNIENIA SPIEKANIA NA WŁAŚCIWOŚCI KOMPOZYTU Z OSNOWĄ ALUMINIOWĄ ZBROJONEGO

Bardziej szczegółowo

Stopy tytanu. Stopy tytanu i niklu 1

Stopy tytanu. Stopy tytanu i niklu 1 Stopy tytanu Stopy tytanu i niklu 1 Tytan i jego stopy Al Ti Cu Ni liczba at. 13 22 29 28 struktura kryst. A1 αa3/βa2 A1 A1 ρ, kg m -3 2700 4500 8930 8900 T t, C 660 1668 1085 1453 α, 10-6 K -1 18 8,4

Bardziej szczegółowo

SPAWANIE ELEKTRONOWE I SPAWANIE TIG BLACH Z TYTANU TECHNICZNEGO

SPAWANIE ELEKTRONOWE I SPAWANIE TIG BLACH Z TYTANU TECHNICZNEGO DOI: 10.2478/v10077-008-0022-5 K. Szymlek Centrum Techniki Okrętowej S.A., Zakład Badawczo Rozwojowy, Ośrodek Materiałoznawstwa, Korozji i Ochrony Środowiska, Al. Rzeczypospolitej 8, 80-369 Gdańsk SPAWANIE

Bardziej szczegółowo

OBRÓBKA CIEPLNA STALIWA Cr Mo V PO DŁUGOTRWAŁEJ EKSPLOATACJI

OBRÓBKA CIEPLNA STALIWA Cr Mo V PO DŁUGOTRWAŁEJ EKSPLOATACJI 76/18 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 18 (1/2) ARCHIVES OF FOUNDRY Year 2006, Volume 6, N o 18 (1/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 OBRÓBKA CIEPLNA STALIWA Cr Mo V PO DŁUGOTRWAŁEJ EKSPLOATACJI

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA STANU STRUKTURALNEGO STALI NISKOWĘGLOWEJ PODDANEJ ODKSZTAŁCENIU W ZAKRESIE MINIMUM OPORU PLASTYCZNEGO

CHARAKTERYSTYKA STANU STRUKTURALNEGO STALI NISKOWĘGLOWEJ PODDANEJ ODKSZTAŁCENIU W ZAKRESIE MINIMUM OPORU PLASTYCZNEGO Obróbka Plastyczna Metali Nr 5, 2005 Materiałoznawstwo i obróbka cieplna prof. dr hab. inŝ. Andrzej Barbacki 1), dr inŝ. Jarosław Samolczyk 2) 1) Politechnika Poznańska, Instytut InŜynierii Materiałowej,

Bardziej szczegółowo

Metody badań materiałów konstrukcyjnych

Metody badań materiałów konstrukcyjnych Wyznaczanie stałych materiałowych Nr ćwiczenia: 1 Wyznaczyć stałe materiałowe dla zadanych materiałów. Maszyna wytrzymałościowa INSTRON 3367. Stanowisko do badania wytrzymałości na skręcanie. Skalibrować

Bardziej szczegółowo

WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE KOMPOZYTÓW AlSi13Cu2- WŁÓKNA WĘGLOWE WYTWARZANYCH METODĄ ODLEWANIA CIŚNIENIOWEGO

WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE KOMPOZYTÓW AlSi13Cu2- WŁÓKNA WĘGLOWE WYTWARZANYCH METODĄ ODLEWANIA CIŚNIENIOWEGO 31/14 Archives of Foundry, Year 2004, Volume 4, 14 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2004, Rocznik 4, Nr 14 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE KOMPOZYTÓW AlSi13Cu2- WŁÓKNA WĘGLOWE WYTWARZANYCH

Bardziej szczegółowo

ZUŻYCIE ŚCIERNE STOPU AK7 PO OBRÓBCE MODYFIKATOREM HOMOGENICZNYM

ZUŻYCIE ŚCIERNE STOPU AK7 PO OBRÓBCE MODYFIKATOREM HOMOGENICZNYM 1-2006 PROBLEMY EKSPLOATACJI 97 Tomasz LIPIŃSKI Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Olsztyn ZUŻYCIE ŚCIERNE STOPU AK7 PO OBRÓBCE MODYFIKATOREM HOMOGENICZNYM Słowa kluczowe Stopy Al, modyfikacja, siluminy.

Bardziej szczegółowo

MIKROSTRUKTURA I WŁASNOŚCI MECHANICZNE ODLEWNICZYCH STOPÓW MAGNEZU Mg Al

MIKROSTRUKTURA I WŁASNOŚCI MECHANICZNE ODLEWNICZYCH STOPÓW MAGNEZU Mg Al 83/22 Archives of Foundry, Year 2006, Volume 6, 22 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2006, Rocznik 6, Nr 22 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 MIKROSTRUKTURA I WŁASNOŚCI MECHANICZNE ODLEWNICZYCH STOPÓW MAGNEZU Mg

Bardziej szczegółowo

MIKROSTRUKTURA ODLEWNICZEGO STOPU MAGNEZU GA8

MIKROSTRUKTURA ODLEWNICZEGO STOPU MAGNEZU GA8 31/18 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 18 (1/2) ARCHIVES OF FOUNDRY Year 2006, Volume 6, N o 18 (1/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 MIKROSTRUKTURA ODLEWNICZEGO STOPU MAGNEZU GA8 A. KIEŁBUS

Bardziej szczegółowo

OBRÓBKA PLASTYCZNA METALI

OBRÓBKA PLASTYCZNA METALI OBRÓBKA PLASTYCZNA METALI Plastyczność: zdolność metali i stopów do trwałego odkształcania się bez naruszenia spójności Obróbka plastyczna: walcowanie, kucie, prasowanie, ciągnienie Produkty i półprodukty

Bardziej szczegółowo

Jarosław MARCISZ, Bogdan GARBARZ, Mariusz ADAMCZYK. Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica

Jarosław MARCISZ, Bogdan GARBARZ, Mariusz ADAMCZYK. Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica 138 Prace IMŻ 1 (2012) Jarosław MARCISZ, Bogdan GARBARZ, Mariusz ADAMCZYK Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica OPRACOWANIE PODSTAW PRZEMYSŁOWEJ TECHNOLOGII WYTWARZANIA WYROBÓW ZE STALI KONSTRUKCYJNEJ

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 7. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż.

ĆWICZENIE Nr 7. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż. POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 7 Opracował: dr inż.

Bardziej szczegółowo

BADANIE WPŁYWU PARAMETRÓW PROFILU TEMPERATUROWEGO DLA PROCESU WYŻARZANIA CIĄGŁEGO NA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE BLACH CIENKICH ZE STALI DP

BADANIE WPŁYWU PARAMETRÓW PROFILU TEMPERATUROWEGO DLA PROCESU WYŻARZANIA CIĄGŁEGO NA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE BLACH CIENKICH ZE STALI DP 42 Prace IMŻ 2 (2011) Ryszard MOLENDA, Roman KUZIAK Instytut Metalurgii Żelaza BADANIE WPŁYWU PARAMETRÓW PROFILU TEMPERATUROWEGO DLA PROCESU WYŻARZANIA CIĄGŁEGO NA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE BLACH CIENKICH

Bardziej szczegółowo

GEOMETRIA NADTOPIEŃ I STRUKTURA USZLACHETNIONYCH POWIERZCHNIOWO ODLEWÓW Z NADEUTEKTYCZNEGO STOPU Al-Si

GEOMETRIA NADTOPIEŃ I STRUKTURA USZLACHETNIONYCH POWIERZCHNIOWO ODLEWÓW Z NADEUTEKTYCZNEGO STOPU Al-Si 25/17 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2005, Rocznik 5, Nr 17 Archives of Foundry Year 2005, Volume 5, Book 17 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 GEOMETRIA NADTOPIEŃ I STRUKTURA USZLACHETNIONYCH POWIERZCHNIOWO ODLEWÓW

Bardziej szczegółowo

Sympozjum Inżynieria materiałowa dla przemysłu

Sympozjum Inżynieria materiałowa dla przemysłu Sympozjum Inżynieria materiałowa dla przemysłu Kwazikrystaliczne stopy Al-Mn-Fe otrzymywane za pomocą metody szybkiej krystalizacji - struktura i własności Katarzyna Stan Promotor: Lidia Lityńska-Dobrzyńska,

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWA DOKTORSKA. Wpływ parametrów obróbki cieplno plastycznej na mikrostrukturę. i wybrane własności spiekanej stali Fe-0,85Mo-0,65Si-1,4C

ROZPRAWA DOKTORSKA. Wpływ parametrów obróbki cieplno plastycznej na mikrostrukturę. i wybrane własności spiekanej stali Fe-0,85Mo-0,65Si-1,4C AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA im. Stanisława Staszica w Krakowie Wydział Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Katedra Plastycznej Przeróbki Metali ROZPRAWA DOKTORSKA Wpływ parametrów obróbki cieplno

Bardziej szczegółowo

OCENA WŁASNOŚCI TRIBOLOGICZNYCH NOWYCH MATERIAŁÓW NARZĘDZIOWYCH NA OSNOWIE NIKLU

OCENA WŁASNOŚCI TRIBOLOGICZNYCH NOWYCH MATERIAŁÓW NARZĘDZIOWYCH NA OSNOWIE NIKLU 4-2011 T R I B O L O G I A 11 Piotr BAŁA *, Janusz KRAWCZYK *, Marcin MADEJ * OCENA WŁASNOŚCI TRIBOLOGICZNYCH NOWYCH MATERIAŁÓW NARZĘDZIOWYCH NA OSNOWIE NIKLU THE TRIBOLOGICAL PROPERTIES OF NEW Ni-BASED

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium InŜynierii Materiałowej. Opracowali: dr inŝ. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium InŜynierii Materiałowej. Opracowali: dr inŝ. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inŝ. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INśYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium InŜynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 8 Opracowali: dr

Bardziej szczegółowo

KONTROLA STALIWA GXCrNi72-32 METODĄ ATD

KONTROLA STALIWA GXCrNi72-32 METODĄ ATD 54/14 Archives of Foundry, Year 2004, Volume 4, 14 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2004, Rocznik 4, Nr 14 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 KONTROLA STALIWA GXCrNi72-32 METODĄ ATD S. PIETROWSKI 1, G. GUMIENNY 2

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY METALOGRAFII ILOŚCIOWEJ I KOMPUTEROWEJ ANALIZY OBRAZU

PODSTAWY METALOGRAFII ILOŚCIOWEJ I KOMPUTEROWEJ ANALIZY OBRAZU 1 PODSTAWY METALOGRAFII ILOŚCIOWEJ I KOMPUTEROWEJ ANALIZY OBRAZU 2 Metalografia - nauka o wewnętrznej budowie materiałów metalicznych (metale i ich stopy), oparta głównie na badaniach mikroskopowych. 3

Bardziej szczegółowo

WPŁYW TERMICZNEGO UTLENIANIA NA WŁAŚCIWOŚCI WYTRZYMAŁOŚCIWE STOPU TI-6AL-7NB

WPŁYW TERMICZNEGO UTLENIANIA NA WŁAŚCIWOŚCI WYTRZYMAŁOŚCIWE STOPU TI-6AL-7NB Marta ŁUCZUK, Marzena S ZCZEPKOWSKA SYSTEMY WSPOMAGANIA W INŻYNIERII PRODUKCJI Inżynieria Systemów Technicznych 2014 11 WPŁYW TERMICZNEGO UTLENIANIA NA WŁAŚCIWOŚCI WYTRZYMAŁOŚCIWE STOPU TI-6AL-7NB 11.1

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA I WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE SUPER CIENKICH TAŚM ZE STALI ODPORNYCH NA KOROZJĘ WYTWARZANYCH W PROCESIE WALCOWANIA NA ZIMNO

STRUKTURA I WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE SUPER CIENKICH TAŚM ZE STALI ODPORNYCH NA KOROZJĘ WYTWARZANYCH W PROCESIE WALCOWANIA NA ZIMNO Prace IMŻ 4 (2012) 27 Krzysztof RADWAŃSKI, Jerzy WIEDERMANN Instytut Metalurgii Żelaza Andrzej ADAMIEC Przeróbka Plastyczna na Zimno-Baildon Sp. z o.o. Jarosław GAZDOWICZ Instytut Metalurgii Żelaza STRUKTURA

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZALNOŚĆ CIEPLNA KOMPOZYTÓW NA OSNOWIE STOPU AlSi13Cu2 WYTWARZANYCH METODĄ SQUEEZE CASTING

ROZSZERZALNOŚĆ CIEPLNA KOMPOZYTÓW NA OSNOWIE STOPU AlSi13Cu2 WYTWARZANYCH METODĄ SQUEEZE CASTING 25/15 Archives of Foundry, Year 2005, Volume 5, 15 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2005, Rocznik 5, Nr 15 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ROZSZERZALNOŚĆ CIEPLNA KOMPOZYTÓW NA OSNOWIE STOPU AlSi13Cu2 WYTWARZANYCH

Bardziej szczegółowo

labmat.prz.edu.pl LABORATORIUM BADAŃ MATERIAŁÓW DLA PRZEMYSŁU LOTNICZEGO Politechnika Rzeszowska ul. W. Pola 2, 35-959 Rzeszów

labmat.prz.edu.pl LABORATORIUM BADAŃ MATERIAŁÓW DLA PRZEMYSŁU LOTNICZEGO Politechnika Rzeszowska ul. W. Pola 2, 35-959 Rzeszów labmat.prz.edu.pl LABORATORIUM BADAŃ MATERIAŁÓW DLA PRZEMYSŁU LOTNICZEGO Politechnika Rzeszowska ul. W. Pola 2, 35-959 Rzeszów Tel.: (17) 854 47 91 Fax: (17) 854 48 32 E-mail: jansien@prz.edu.pl Projekt

Bardziej szczegółowo

WPŁYW WIELKOŚCI WYDZIELEŃ GRAFITU NA WYTRZYMAŁOŚĆ ŻELIWA SFEROIDALNEGO NA ROZCIĄGANIE

WPŁYW WIELKOŚCI WYDZIELEŃ GRAFITU NA WYTRZYMAŁOŚĆ ŻELIWA SFEROIDALNEGO NA ROZCIĄGANIE 15/12 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2004, Rocznik 4, Nr 12 Archives of Foundry Year 2004, Volume 4, Book 12 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW WIELKOŚCI WYDZIELEŃ GRAFITU NA WYTRZYMAŁOŚĆ ŻELIWA SFEROIDALNEGO

Bardziej szczegółowo

5. Wyniki badań i ich omówienie

5. Wyniki badań i ich omówienie Strukturalne i mechaniczne czynniki umocnienia i rekrystalizacji stali z mikrododatkami odkształcanych plastycznie na gorąco 5. Wyniki badań i ich omówienie 5.1. Wyniki badań procesu wysokotemperaturowego

Bardziej szczegółowo

BADANIE MATERIAŁÓW KOMPOZYTOWYCH NA OSNOWIE ALUMINIUM ZBROJONYCH CZĄSTKAMI SiO 2

BADANIE MATERIAŁÓW KOMPOZYTOWYCH NA OSNOWIE ALUMINIUM ZBROJONYCH CZĄSTKAMI SiO 2 7/2 Archives of Foundry, Year 21, Volume 1, 1 (2/2) Archiwum Odlewnictwa, Rok 21, Rocznik 1, Nr 1 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-538 BADANIE MATERIAŁÓW KOMPOZYTOWYCH NA OSNOWIE ALUMINIUM ZBROJONYCH CZĄSTKAMI

Bardziej szczegółowo

MODYFIKACJA STOPU Al-Si12 PROSZKIEM ZE STOPU Al-Si12

MODYFIKACJA STOPU Al-Si12 PROSZKIEM ZE STOPU Al-Si12 52/4 Archives of Foundry, Year 2002, Volume 2, 4 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2002, Rocznik 2, Nr 4 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 MODYFIKACJA STOPU Al-Si12 PROSZKIEM ZE STOPU Al-Si12 T. LIPIŃSKI 1 Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

ZMĘCZENIE CIEPLNE STALIWA CHROMOWEGO I CHROMOWO-NIKLOWEGO

ZMĘCZENIE CIEPLNE STALIWA CHROMOWEGO I CHROMOWO-NIKLOWEGO 23/2 Archives of Foundry, Year 2001, Volume 1, 1 (2/2) Archiwum Odlewnictwa, Rok 2001, Rocznik 1, Nr 1 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ZMĘCZENIE CIEPLNE STALIWA CHROMOWEGO I CHROMOWO-NIKLOWEGO J.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 6 Temat: Stale w stanie ulepszonym cieplnie Łódź 2010 Cel ćwiczenia Zapoznanie się

Bardziej szczegółowo

(metale i ich stopy), oparta głównie na badaniach mikroskopowych.

(metale i ich stopy), oparta głównie na badaniach mikroskopowych. PODSTAWY METALOGRAFII ILOŚCIOWEJ I KOMPUTEROWEJ ANALIZY OBRAZU 1 Metalografia - nauka o wewnętrznej budowie materiałów metalicznych (metale i ich stopy), oparta głównie na badaniach mikroskopowych. 2 1

Bardziej szczegółowo

WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I TRYBOLOGICZNE SILUMINU NADEUTEKTYCZNEGO PO OBRÓBCE CIEPLNEJ

WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I TRYBOLOGICZNE SILUMINU NADEUTEKTYCZNEGO PO OBRÓBCE CIEPLNEJ 73/2 Archives of Foundry, Year 2001, Volume 1, 1 (2/2) Archiwum Odlewnictwa, Rok 2001, Rocznik 1, Nr 1 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I TRYBOLOGICZNE SILUMINU NADEUTEKTYCZNEGO

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE STALI N18K12M4TS NA KORPUSY SILNIKÓW RAKIETOWYCH

ZASTOSOWANIE STALI N18K12M4TS NA KORPUSY SILNIKÓW RAKIETOWYCH Prace IMŻ 3 (2011) 25 Marek BURDEK, Jerzy STĘPIEŃ, Mariusz ADAMCZYK Instytut Metalurgii Żelaza Andrzej PATEK, Bogumiła KOWALIK, Maciej MOSKALEWICZ, Zbigniew DRABIK ZM MESKO ZASTOSOWANIE STALI N18K12M4TS

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Opracowali: dr inż. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Opracowali: dr inż. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 8 Opracowali: dr inż.

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA ORAZ UDARNOŚĆ ŻELIWA AUSTENITYCZNEGO PRZEZNACZONEGO DO PRACY W NISKICH TEMPERATURACH

STRUKTURA ORAZ UDARNOŚĆ ŻELIWA AUSTENITYCZNEGO PRZEZNACZONEGO DO PRACY W NISKICH TEMPERATURACH 14/12 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2004, Rocznik 4, Nr 12 Archives of Foundry Year 2004, Volume 4, Book 12 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 STRUKTURA ORAZ UDARNOŚĆ ŻELIWA AUSTENITYCZNEGO PRZEZNACZONEGO DO PRACY

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie właściwości mechanicznych konsolidowanego plastycznie stopu aluminium RS442 w procesach obróbki cieplnej

Kształtowanie właściwości mechanicznych konsolidowanego plastycznie stopu aluminium RS442 w procesach obróbki cieplnej Obróbka Plastyczna Metali vol. XXVI nr 4 (2015), s. 335 342 Metal Forming vol. XXVI no. 4 (2015), pp. 335 342 Procesy kształtowania wyrobów z proszków metali Processes of forming metal powder products

Bardziej szczegółowo

Politechnika Rzeszowska - Materiały inżynierskie - I DUT / dr inż. Maciej Motyka

Politechnika Rzeszowska - Materiały inżynierskie - I DUT / dr inż. Maciej Motyka NADPLASTYCZNOŚĆ METALI I STOPÓW 1 NADPLASTYCZNOŚĆ - efinicja Naplastyczność zolność materiałów o barzo użego okształcenia plastycznego, objawiająca się w wysokiej temperaturze homologicznej po wpływem

Bardziej szczegółowo

WPŁYW DODATKÓW STOPOWYCH NA TEMPERATURĘ KRZEPNIĘCIA STALIWA AUSTENITYCZNEGO

WPŁYW DODATKÓW STOPOWYCH NA TEMPERATURĘ KRZEPNIĘCIA STALIWA AUSTENITYCZNEGO KOMISJA BUDOWY MASZYN PAN ODDZIAŁ W POZNANIU Vol. 28 nr 3 Archiwum Technologii Maszyn i Automatyzacji 2008 MAŁGORZATA GARBIAK WPŁYW DODATKÓW STOPOWYCH NA TEMPERATURĘ KRZEPNIĘCIA STALIWA AUSTENITYCZNEGO

Bardziej szczegółowo