PORÓWNANIE EFEKTYWNOŚCI MIKROBIOLOGICZNEGO ODSIARCZANIA BIOGAZU W BIOSKRUBERACH I BIOFILTRACH Z WARSTWĄ NAWADNIANĄ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PORÓWNANIE EFEKTYWNOŚCI MIKROBIOLOGICZNEGO ODSIARCZANIA BIOGAZU W BIOSKRUBERACH I BIOFILTRACH Z WARSTWĄ NAWADNIANĄ"

Transkrypt

1 PORÓWNANIE EFEKTYWNOŚCI MIKROBIOLOGICZNEGO ODSIARCZANIA BIOGAZU W BIOSKRUBERACH I BIOFILTRACH Z WARSTWĄ NAWADNIANĄ COMPARISON BETWEEN MICROBIAL BIOGAS DESULFURIZATION EFFICIENCY IN BIOSCRUBBERS AND BIOTRICKLING FILTERS Małgorzata Pawłowska, Magdalena Zdeb Lublin University of Technology, Faculty of Environmental Engineering, Nadbystrzycka 40B, Lublin, Poland ABSTRACT Biogas is a mixture of various gases coming from microbial anaerobic fermentation of organic substrate. It is used as a fuel especially in internal combustion engines. Hydrogen sulfide is a biogas component, which negatively influences the biogas incineration and contaminates an atmosphere with sulfur oxides, produced during its oxidation. Moreover, H 2 S is corrosive to concrete and steel. In order to use the biogas as a fuel, it is necessary to conduct its desulfurization (hydrogen sulfide removal). There are physical, chemical and biological methods of biogas desulfurization. After literature data analyzing, the desulfurization efficiencies of two biological systems: bioscrubbers and biotrickling filters, were compared. Keywords: hydrogen sulfide, biogas, desulfurization, biological methods of gases purification Biogaz to mieszanina gazów powstająca w procesie beztlenowej fermentacji substratu organicznego, prowadzonej przy udziale mikroorganizmów. Proces fermentacji to zespół przemian biochemicznych materii organicznej pochodzenia naturalnego, których produktem gazowym jest biogaz, składający się głównie z metanu i dwutlenku węgla. Czynniki wpływające na przebieg procesu fermentacji podzielić można na fizyczne, chemiczne i biologiczne. Najważniejszymi czynnikami fizycznymi są: rodzaj biomasy, zawartość suchej masy, temperatura, mieszanie, hydrauliczny czas zatrzymania. Do czynników chemicznych mających znaczący wpływ na przebieg fermentacji zaliczyć można odczyn, zasadowość, zawartość lotnych kwasów organicznych i związków toksycznych. Bakterie przeprowadzające proces fermentacji to biologiczny element układu. Mikroorganizmy albo samoistnie namnażają się w danym substracie albo są do niego zaszczepiane. Biogaz uzyskiwany w wyniku beztlenowego rozkładu substancji organicznych charakteryzuje się różnym składem, zależnym od wielu czynników, do których zaliczyć można początkowy skład i postać substancji organicznej, jej wilgotność, odczyn, temperaturę i ciśnienie procesu. Mieszanina ta zazwyczaj zawiera około 55-65% metanu (CH 4 ), 30-45% dwutlenku węgla (CO 2 ), 0,05-2% siarkowodoru (H 2 S) oraz niskie stężenia azotu, tlenu i pary wodnej (Kapdi i in., 2005; Woodcock i Gottlieb, 2004; Martín i in., 1997). Wyróżnić można dwa główne typy biogazu: biogaz składowiskowy, powstający samorzutnie na składowiskach odpadów oraz biogaz produkowany na drodze celowej fermentacji w bioreaktorach (głównie w oczyszczalniach ścieków lub w biogazowniach rolniczych (Dupont i Accorsi, 2006)). Różne są kierunki wykorzystania biogazu. Biogaz jako paliwo wykorzystywany jest głównie w silnikach spalinowych napędzających generatory prądotwórcze oraz w urządzeniach spalających, kotłach grzewczych. Rzadziej stosowany jest jako paliwo do napędzania pojazdów spalinowych i zasilania sieci gazu ziemnego. Bezpośrednie wykorzystanie wytworzonego w procesach beztlenowej fermentacji biogazu nie jest możliwe, głównie ze względu na występowania w nim składników niepożądanych, zmniejszających efektywność

2 192 spalania biogazu jako paliwa. Usunięcie niepalnych związków wpływa na zwiększenie wartości kalorycznej gazu. Jednym ze składników biogazu mających negatywny wpływ na przebieg procesu spalania jest siarkowodór. Jest to bezbarwny, palny związek o nieprzyjemnym zapachu zepsutych jaj. Charakteryzuje się wysoką toksycznością wobec organizmów żywych. Już przy niskich stężeniach zaobserwować można negatywne oddziaływanie siarkowodoru na układ nerwowy, a stężenia wyższe od 375 ppm powodują objawy takie jak zaburzenia funkcji układu oddechowego oraz zatrucia, mogące ostatecznie doprowadzić do śmierci. Do wad siarkowodoru zaliczyć też można korozyjne działanie w stosunku do betonu i stali. Ponadto, powstające w czasie spalania siarkowodoru tlenki siarki zanieczyszczają atmosferę (Strevett i in., 1995; Truong i Abatzoglou, 2005). Siarkowodór będący produktem beztlenowej fermentacji materii organicznej jako trucizna komórkowa (w postaci wolnej) już przy 50 mg/l hamuje proces rozkładu substratu. Wyższe stężenia siarkowodoru w biogazie prowadzą do korozji bloków cieplno-energetycznych oraz kotłów grzewczych. Składowa H 2 S, siarka, jest jednak ważnym mikroelementem dla bakterii metanowych. Co więcej, metale ciężkie na skutek połączenia z siarką ulegają neutralizacji. H 2 S ogólnie uważany jest za niepożądany składnik biogazu, dlatego, aby móc wykorzystywać biogaz jako paliwo, konieczne jest prowadzenie procesów jego odsiarczania (desulfuryzacji). Metody oczyszczania gazów z siarkowodoru podzielić można na fizyczne, chemiczne i biologiczne. Usuwanie złowonnych zredukowanych związków siarki przeprowadzane było przez długi czas metodami fizycznymi i chemicznymi, takimi jak scrubbing, kondensacja, spalanie czy adsorpcja. Metody te okazały się mało skuteczne, zwłaszcza przy dużych przepływach gazu i małych stężeniach zanieczyszczeń (Wani i in., 1998). Do ich wad zaliczyć też można energochłonność, duże zużycie chemikaliów oraz złożoność układów do prowadzenia tego typu procesów (Khan i Ghoshal, 2000; Burgess i in., 2001). Problem stanowi również zagospodarowanie powstających produktów reakcji zanieczyszczeń z dodawanymi substancjami chemicznymi. Biologiczne metody usuwania zanieczyszczeń z gazów są symulacją procesów zachodzących w naturze, prowadzoną w kontrolowanych warunkach technicznych. Procesy biologiczne charakteryzują się wyższą skutecznością i opłacalnością niż procesy fizykochemiczne, wydają się też bezpieczniejsze (Kleinjan i in., 2006). Stwierdzono, że procesy biologiczne wymagają o 62% mniej nakładów finansowych niż chemiczna absorpcja (Comas i in., 1999). Mogą być prowadzone w temperaturze otoczenia i przy ciśnieniu atmosferycznym, co również jest ich zaletą. Metody biologiczne nie generują wtórnych zanieczyszczeń, przez co nie wywołują negatywnego wpływu na środowisko. Co więcej, biologiczne metody odsiarczania gazów (usuwania H 2 S) umożliwiają odzysk zawartej w siarkowodorze siarki. Odstojnik Oczyszczony gaz Oczyszczony gaz Oczyszczony gaz Woda Pożywka Woda Pożywka Woda Gaz + H 2S BIOSKRUBER Gaz + H 2S BIOFILTR Gaz + H 2S BIOFILTR Z WARSTWĄ NAWADNIANĄ Rys. 1. Typy instalacji do biologicznego oczyszczania powietrza (Findlay G. i in., 1996)

3 193 Zalety biologicznych metod usuwania siarkowodoru z gazów sprawiły, że stały się one alternatywą dla wielu procesów fizycznych i fizykochemicznych. W praktyce do biologicznego odsiarczania biogazu najczęściej stosowane są bioskrubery, biofiltry oraz biofiltry z warstwą nawadnianą (Rys. 1). Wszystkie te systemy składają się z 3 faz: stałej (wypełnienia), ciekłej i gazowej, a prowadzone w nich procesy zachodzą według takiego samego mechanizmu. Zanieczyszczenia zawarte w gazach są sorbowane i przenoszone do fazy wodnej, a następnie rozkładane przez drobnoustroje do związków nieorganicznych - dwutlenku węgla, wody i soli mineralnych. Mikroorganizmy uzyskują w ten sposób energię do prowadzenia procesów życiowych i metabolity do syntez struktur komórkowych. Szczepami bakterii najczęściej stosowanymi w procesach biologicznego oczyszczania gazów są Acinetobacter, Chlorobiaciae, Xanthomonas, Pseudomonas, Thiobacilli, szczególnie: Thiobacillus denitrificans, Thiobacillus thioparus, Thiobacillus thiooxidans oraz Thiobacillus ferrooxidans. Większość z nich stanowią bakterie chemotroficzne czerpiące energię z utleniania zredukowanych nieorganicznych związków siarki i wykorzystujące CO 2 jako źródło węgla (Tab.1). Tabela 1. Mechanizmy reakcji przeprowadzanych przez bakterie chemotropiczne (Syed i in., 2006) Bakterie Mechanizm reakcji Źródło Thiobacillus thioparus 2HS - + O 2 2S 0 + 2OH - 2S 0 + 3O 2 + 2OH - 2SO H + Chung i in. (1996) Thiobacillus denitrificans H 2 S +2O 2 SO H + Kim i in. (2002) 3HS - + 3,9NO ,2NH HCO 3 + 1,7H + CH 1,8 O 0,5 N 0,2 + Kleerebezem 1,9N 2 + 3SO ,3H 2 O i Mendez (2002) 14,5HS - + 5NO ,2NH HCO ,3H + CH 1,8 O 0,5 N 0,2 + 2,5N ,5S + 27H 2 O 55S + 20CO NO H 2 O + 4NH + 4 4C 5 H 7 O 2 N + 25N SO H + Lampe i Zhang (1996) 5HS NO 3 + 3H + 5SO N 2 + 4H 2 O McComas i Sublette (2001) 2FeSO 4 + H 2 SO 4 +1/2 O 2 Fe 2 (SO 4 ) 3 + H 2 O Mesa i in. (2002) Thiobacillus ferrooxidans 2FeS 2 + 7,5O 2 + H 2 O Fe 2 (SO 4 ) 3 + H 2 SO 4 Takano i in. (1997) Do głównych różnic systemów biologicznego usuwania odorów zaliczyć można ich budowę oraz formę fazy mikroorganizmów, które mogą być utwierdzone lub zawieszone i formę fazy ciekłej, która może być przepływająca lub nieruchoma. Typy instalacji do usuwania siarkowodoru różnią się też rodzajem wypełnienia: biofiltry z warstwą nawadnianą zazwyczaj wypełnione są materiałem obojętnym jak szkło, ceramika, plastik, podczas gdy w pozostałych instalacjach najczęściej stosuje się materiał naturalny, zawierający składniki odżywcze - korę, torf, kompost (Weber i Hartmans, 1996; Kennes i Thalasso, 1998). Biofiltr jest urządzeniem, w którym zanieczyszczone gazy, wcześniej nawilżone, przepuszczane są przez biologiczne złoże stałe z unieruchomionymi na nim mikroorganizmami, zdolnymi do rozkładu zanieczyszczeń. Biofiltry z warstwą nawadnianą charakteryzują się tym, że mikroorganizmy osadzone są w nich na wypełnieniu nieorganicznym, podczas gdy woda z solami odżywczymi, spływając w dół po wypełnieniu, zwilża warstwę biologiczną. Zanieczyszczone gazy mające ulec oczyszczeniu przepływają zwykle przeciwprądowo względem kierunku przepływu cieczy. Ciecz absorbuje zanieczyszczenia, które dyfundują następnie do warstwy biologicznej na powierzchni wypełnienia i tam ulegają utlenianiu. Procesy absorpcji i mikrobiologicznego rozkładu zanieczyszczeń przebiegają w jednym urządzeniu. W bioskruberach zanieczyszczenia z gazów też są absorbowane w cieczy, w której zawieszone są mikroorganizmy. Jednak intensywne procesy biologicznej degradacji zanieczyszczeń zachodzą dopiero w odstojniku. Procesy absorpcji zanieczyszczeń i ich rozkładu (regeneracja cieczy) zachodzą więc w dwóch oddzielnych komorach. W literaturze odnaleźć można wiele danych dotyczących skuteczności poszczególnych systemów biologicznych w odsiarczaniu biogazu. Oprócz niepożądanego H 2 S w gazach zawarte są też inne związki, zazwyczaj niekorzystnie wpływające na sam proces desulfuryzacji.

4 194 W zanieczyszczonych gazach często obok siarkowodoru występują lotne związki organiczne jak formaldehyd czy metanol. Jako, że zsynchronizowanie procesów usuwania siarkowodoru i lotnych związków organicznych nie jest łatwe, skonstruowanie urządzenia do ich symultanicznego usuwania było prawdziwym wyzwaniem dla naukowców i konstruktorów. Siarkowodór w procesie przekształcany jest w kwas siarkowy, który obniża ph biofilmu mikroorganizmów. To negatywnie wpływa na ich biologiczną aktywność w usuwaniu innych związków. Bakterie Thiobacillus utleniające siarkowodór preferują środowisko lekko kwaśne, a większość z nich to autotrofy, nie wymagające dodatkowego źródła węgla z lotnych związków organicznych. Z drugiej strony szczepy heterotroficzne bakterii przekształcających lotne związki organiczne wykazują optymalną aktywność w ph naturalnym, a zakwaszenie środowiska wpływa na nie bardzo negatywnie. Ponadto odczyn kwaśny niekorzystnie wpływa na materiał wypełniający urządzenie biologiczne. Chitwood i współpracownicy (1999) przeprowadzili eksperyment, w którym do odseparowanych procesów usuwania H 2 S i lotnych związków organicznych użyli dwustopniowego biofiltru z warstwą nawadnianą. W pierwszym etapie następowało utlenianie siarkowodoru, powodujące akumulację H 2 SO 4, wywołującą zakwaszenie środowiska. Następnie w neutralnej części filtra prowadzono proces usuwania lotnych związków organicznych. Ci sami autorzy odkryli później, że procesy usuwania siarkowodoru i lotnych związków organicznych mogą być z sukcesem prowadzone na wypełnieniu z lawy wulkanicznej. Materiał ten okazał się jednak być bardzo wrażliwy na niski odczyn ph, przy którym łatwo ulegał rozpuszczaniu (Chitwood i Devinny, 2001). W laboratoryjnym doświadczeniu przeprowadzonym przez Cox a i Deshusses a (2001) zastosowano dwa biofiltry z warstwą nawadnianą do symultanicznego usuwania H 2 S i toluenu, który jest kolejnym niepożądanym związkiem współwystępującym wraz z siarkowodorem w zanieczyszczonych gazach. Wypełnienia urządzeń stanowił polipropylen, który zaszczepiono mikroorganizmami pochodzącymi z procesów biologicznego usuwania toluenu przy różnym odczynie (ph 7 i 4,5). Jak się okazało, nie zaobserwowano żadnego znaczącego wpływu różnych wartości ph na proces usuwania siarkowodoru. Czynnikiem decydującym o skuteczności usuwania H 2 S okazało się być stężenie związku w dopływie do urządzenia: przy koncentracji siarkowodoru na poziomie 50 ppm i przepływie gazu 1 m 3 h -1 osiągnięto 100% skuteczność usuwania zanieczyszczenia przy szybkości jego usuwania na poziomie 7 g H 2 S m -3 h -1 ; przy tym samym przepływie, ale przy stężeniu siarkowodoru w granicach 170 ppm skuteczność odsiarczania spadła do 70-80%, ale szybkość wzrosła do 20 g H 2 S m -3 h -1. Podobnie jak w doświadczeniu Cox a i Deshusses a żadnego wpływu odczynu na skuteczność usuwania siarkowodoru nie zaobserwowali Sercu i in. (2005). Autorzy w eksperymencie zastosowali biofiltr z warstwą nawadnianą wypełniony pierścieniami polietylenowymi zaszczepionymi bakteriami Acidithiobacillus thiooxidans ATCC Proces odsiarczania prowadzono przy przepływie gazu w zakresie 0,03-0,12 m 3 h -1 i przy stężeniach H 2 S w dopływie do urządzenia w granicach od 400 do 2000 ppm. Oprócz żadnego wpływu ph na przebieg odsiarczania gazu nie zaobserwowano też negatywnego wpływu zmiany warunków prowadzenia procesu na jego przebieg. Maksymalna sprawność usuwania siarkowodoru w doświadczeniu wyniosła 100% przy szybkości jego usuwania 83 g H 2 S m -3 h -1. Gabriel i Deshusses (2003) badali skuteczność usuwania kilku zredukowanych związków siarki w biofiltrze z warstwą nawadnianą wypełnionym pianką poliuretanową, którą zaszczepiono bakteriami Thiobacillus sp. Przy stężeniu siarkowodoru w dopływie do urządzenia na poziomie 30 ppm i średnim przepływie gazu m 3 h -1 osiągnięto 98% skuteczność usuwania H 2 S. W zależności od wejściowego obciążenia gazu siarkowodorem, uzyskiwano szybkości usuwania związku od 4,5 g H 2 S m -3 h -1 do 92 g H 2 S m -3 h -1. Pozostałe związki siarki usunięto z następującymi skutecznościami: dwusiarczek węgla - 35%, siarczek karbonylu - 44% i merkaptan metylowy - 67%, przy odpowiednich stężeniach wejściowych 70, 193 i 67 ppb. W doświadczeniu przeprowadzonym przez Soreanu i in. (2005) badano skuteczność usuwania siarkowodoru z biogazu w warunkach beztlenowych. Proces prowadzono na wypełnieniu ze sztucznych kształtek polipropylenowych zaszczepionych beztlenowo przetwarzanym osadem zawierającym mikroorganizmy. Przy wejściowym stężeniu H 2 S równym 500 ppm i przepływie gazu 0,05 m 3 h -1 osiągnięto efektywność jego usuwania powyżej 85% przy szybkości usuwania 0,03 g H 2 S h -1. Reasumując, przedstawione szybkości usuwania siarkowodoru w biofiltrach z warstwą nawadnianą zawierają się w większości w przedziale g H 2 S m -3 h -1.

5 195 Jest to przedział, w którym wg Smet a i in. (1998) zawierają się szybkości usuwania siarkowodoru osiągane w doświadczeniach z użyciem zarówno biofiltrów, jak i biofiltrów z warstwą nawadnianą. Tabela 2. Charakterystyka biofiltrów z warstwą nawadnianą do usuwania odorów (Burgess i in., 2001) Zalety - prosta konstrukcja - niskie koszty inwestycyjne i operacyjne, zwłaszcza jeśli istnieje możliwość wykorzystania istniejącego już biofiltra z warstwą nawadnianą - zdolność do odsiarczania gazów zawierających do 500 ppm H 2 S (Vincent i Hobson, 1998) Wady - rozpuszczanie się gazu w cieczy jest fazą najistotniej opóźniającą szybkość procesu - wypełnienie urządzenia wymaga regularnej wymiany (Vincent i Hobson, 1998). - może występować korozja elementów betonowych - akumulacja nadmiernej biomasy na wypełnieniu zmniejsza jego powierzchnię czynną i powoduje spadek ciśnienia prowadzący do zatrzymania procesu (Kennes i Thalasso, 1998) lub powodujący konieczność zastosowania technik kontroli zapewniających długi czas prowadzenia procesu (Morgenroth i in., 1996; Thalasso i in., 1996). Podobne eksperymenty, mające na celu zbadanie skuteczności usuwania siarkowodoru z biogazu, prowadzono też stosując bioskrubery (Tab. 3). Systemy te są dużo rzadziej stosowane niż biofiltry, dlatego mniej jest w literaturze informacji na temat ich efektywności. Powodem rzadszego stosowania bioskruberów jest niska rozpuszczalność H 2 S w wodzie, mająca decydujący wpływ na skuteczność odsiarczania gazów w tych urządzeniach. W eksperymencie przeprowadzonym przez Dijkmana (1995) badano skuteczność bioskrubera w odsiarczaniu gazu o przepływie 400 m 3 h -1. Osiągnięto efektywność procesu powyżej 99% (stężenie H 2 S z zakresu ppm obniżono do zakresu ppm). Nishimura i Yoda (1997) badali zastosowanie bioskrubera do procesu desulfuryzacji biogazu pochodzącego z beztlenowego przekształcania ścieków. W celu odseparowania procesu absorpcji i utleniania zastosowano układ złożony z dwóch reaktorów (komora kontaktu gazu z cieczą oraz odstojnik). Jako pierwsza zachodziła absorpcja siarkowodoru przez przepływającą ciecz, a następnie - mikrobiologiczne utlenianie H 2 S do siarczanów prowadzone w napowietrzanym odstojniku. Na bazie wyników tego doświadczenia skonstruowano układ do odsiarczania biogazu pochodzącego z przekształcania ścieków powstałych wskutek procesów przetwarzania ziemniaków. Przy stężeniu siarkowodoru w dopływającym do urządzenia biogazie na poziomie 2000 ppm i przepływie 40 m 3 h -1 osiągnięto ponad 99% skuteczność jego usuwania ( przy szybkości usuwania zanieczyszczenia ponad 39 g H 2 S m -3 h - 1 ). Koe i Yang (2000) analizując efektywność procesu mikrobiologicznego usuwania siarkowodoru z gazu, prowadzonego w bioskruberze wypełnionym plastikowymi kształtkami, osiągnęli maksymalną szybkość jego eliminacji na poziomie 90 g H 2 S m -3 h -1 przy wejściowych stężeniach zanieczyszczenia w granicach ppm. Nieco niższą szybkość usuwania siarkowodoru, wynoszącą 74 g H 2 S m -3 h -1, osiągnęli Hansen i Rindel (2001), którzy prowadzili proces odsiarczania gazu w bioskruberze przy wejściowym stężeniu H 2 S w zakresie 0-75 ppm i średnim przepływie gazu 6000 m 3 h -1. W eksperymencie opisanym przez Benschop a i in. (2002) do desulfuryzacji gazu zastosowano system Shell - Paques. W pierwszym etapie doświadczenia H 2 S był absorbowany przez roztwór węglanu sodu, a następnie ulegał reakcjom, których końcowym produktem była głównie siarka elementarna. Wprowadzony do systemu gaz o koncentracji siarkowodoru na poziomie 2000 ppm uległ odsiarczeniu do wyjściowego stężenia H 2 S poniżej 4 ppm. Mesa i współpr. (2002) zaprojektowali bioskruber, będący elementem układu do biologicznochemicznego odsiarczania biogazu. Jako pierwsza zachodziła absorpcja siarkowodoru w roztworze

6 196 siarczanu żelaza (III), której produktami były siarczany żelaza (II) i siarka elementarna. Otrzymane siarczany ulegały następnie biologicznemu utlenianiu prowadzonemu przez szczepy bakterii Acidithiobacillus ferrooxidans. W eksperymencie badano aktywność wspomnianych bakterii, utwierdzonych na piance poliuretanowej, stanowiącej wypełnienie napowietrzanej kolumny, w procesie utleniania związków żelaza. Osad żelaza akumulował się na wypełnieniu urządzenia i na dyfuzorach napowietrzających, co powodowało konieczność ich okresowego oczyszczania. Powstawanie osadów, duże zapotrzebowanie na powietrze i wysokie koszty potrzebnych związków chemicznych stanowiły podstawowe wady metody. Tabela 3. Charakterystyka bioskruberów do usuwania odorów (Burgess i in., 2001) Zalety - łatwa kontrola procesów prowadzonych w bioskruberach ze względu na możliwość regulowania ph, temperatury, ilości składników odżywczych w fazie ciekłej układu (Smet i van Langenhove, 1998) - możliwość usuwania produktów procesu poprzez ich wymycie, co zapobiega negatywnemu wpływowi tych związków na biomasę (Kennes i Thalasso, 1998) - zdolność biomasy do aklimatyzacji zapewnia wysoką efektywność procesu degradacji zanieczyszczeń (Kennes i Thalasso, 1998) Wady - efektywność procesu zależy od rozpuszczalności gazu w fazie ciekłej; najefektywniej usuwane są zanieczyszczenia dobrze rozpuszczalne w roztworze (Kennes i Thalasso, 1998) - przyrost biomasy powinien być kontrolowany w celu zapewnienia odpowiednich warunków do prowadzenia procesu efektywnego oczyszczania gazów (Wübker i Friedrich, 1996) PODSUMOWANIE Analizując dane literaturowe stwierdzić można, że biofiltry z warstwą nawadnianą są dużo częściej stosowane w procesach odsiarczania gazów niż bioskrubery, chociaż efektywności usuwania siarkowodoru z biogazu w obu tych układach są do siebie zbliżone. Wybierając rodzaj technologii oczyszczania gazów należy zatem brać pod uwagę przede wszystkim pochodzenie zanieczyszczonego gazu, ale także rodzaj bakterii pracujących w danym układzie i ich efektywność w usuwaniu danego zanieczyszczenia, oraz wypełnienie urządzenia, w głównej mierze decydujące o ponoszonych kosztach (naturalne - stosunkowo tanie, zawierające składniki odżywcze; sztuczne - droższe, wymagające zaszczepienia bakteriami). Główną wadą opisanych w pracy układów biologicznych, a szczególnie bioskruberów, jest opóźnianie przebiegu procesu odsiarczania gazów przez etap rozpuszczania się siarkowodoru w fazie ciekłej, co spowodowane jest niską rozpuszczalnością związku w wodzie. W urządzeniach tego typu często obserwuje się również wzrost szybkości przepływu gazu przez kolumnę absorpcyjną, co powoduje zmniejszenie tempa absorpcji zanieczyszczenia do fazy wodnej, a tym samym obniżenie wydajności biodegradacji. Zmniejszenie szybkości przepływu gazu do minimum wymaganego przez mikroorganizmy może więc wpłynąć na zwiększenie efektywności procesu, a przez to zapobiec akumulacji nadmiernej biomasy na wypełnieniu. W obu tych układach wzrost biomasy powinien być kontrolowany. Zaletą obu systemów jest łatwość adaptacji biomasy do zmian składu gazu oraz możliwość stałej kontroli przebiegu procesów biologicznych dzięki kontroli parametrów i składu fazy ciekłej (odczyn, temperatura, zawartość składników odżywczych). Dodatkowo, w biofiltrach z warstwą nawadnianą produkty reakcji, powstające na skutek utleniania siarkowodoru, są wymywane z układu, co zapobiega jego zakwaszeniu. Jest to niewątpliwie zaletą tych systemów. Mało jest informacji na temat kosztów eksploatacji opisanych układów, zwłaszcza bioskruberów, ale fakt, iż oczyszczanie gazów dosyć często jest prowadzone przy ich użyciu wskazuje na opłacalność ich stosowania.

7 197 LITERATURA BENSCHOP A., JANSSEN A., HOKSBERG A., SERIWALA M., ABRY R., NGAI C., 2002, The shell-paques/thiopaq gas desulphurization process: Successful start up first commercial unit. (2006/02/15) BURGESS J. E., PARSONS S. A., STUETZ R. M., 2001, Developments in odour control and waste gas treatment biotechnology: a review, Biotechnology Advances, 19, pp CHITWOOD D. E., DEVINNY J. S., 2001, Treatment of mixed hydrogen sulfide and organic vapors in a rock medium biofilter, Water Environment Research, 73, pp CHITWOOD D. E., DEVINNY J. S., REYNOLDS Jr. F. E., 1999, Evaluation of a twostage biofilter for treatment of POTW waste air, Environmental Progress, 18, pp CHUNG Y. C., HUANG C., TSENG C. P., 1996, Operation optimization of Thiobacillus thioparus CH11 biofilter for hydrogen sulfide removal, Journal of Biotechnology, 52, pp COMAS J., BALAGUER M., POCH M., RIGOLA M., 1999, Pilot plant evaluation for hydrogen sulphide biological treatment: determination of optimal conditions linking experimental and mathematical modelling, Environmental Technology, 20, pp COX H. H. J., DESHUSSES A. M., 2001, Cotreatment of H 2 S and toluene in a biotrickling filter, Chemical Engineering Journal, 3901, pp DIJKMAN H., 1995, Biological gas desulfurization, Med Fac Lanbouw, University Ghent 60/4b, pp DUPONT L., ACCORSI A., 2006, Explosion characteristics of synthesised biogas at various temperatures, Journal of Hazardous Materials, B136, pp FINDLAY G., NIRMALAKHANDAN N., 1996, Biological treatment of airstreams contaminated with Vos: an overview, Water Science and Technology, vol.34, no 3-4, pp GABRIEL D., DESHUSSES A. M., 2003, Retrofitting existing chemical scrubbers to biotrickling filters for H 2 S emission control, in: Proceedings of the National Academy of Science of the United States of America, 100 (11), pp HANSEN N.G., RINDEL K., 2001, Bioscrubber for treating waste gases from wastewater treatment plants, in: Bioreactors for waste gas treatment, ed. Kennes C., Veiga M.C., Kluwer, Dordrecht, pp KAPDI S.S., VIJAY V.K., RAJESH S.K., PRASAD R., 2005, Biogas scrubbing, compression and storage: perspective and prospectus in Indian context, Renewable Energy, 30, pp KENNES C., THALASSO F., 1998, Waste gas biotreatment technology, Journal of Chemical Technology & Biotechnology, 72, pp KHAN F. I., GHOSHAL A. K., 2000, Removal of volatile organic compounds from polluted air, Journal of Loss Prevention in the Process Industries, 13, pp KIM H., KIM J. Y., CHUNG S. J., XIE Q., 2002, Long-term operation of a biofilter for simultaneous removal of H2S and NH3, Air & Waste Management Association, 52, pp KLEEREBEZEM R., Mendez R., 2002, Autotrophic denitrification for combined hydrogen sulfide removal from biogas and postdenitrification, Water Science and Technology, 45 (10), pp KLEINJAN W. E., MARCELIS C. L. M., DE KEIZER A., JANSSEN A. J. H., COHEN M. A., 2006, Foam formation in a biotechnological process for the removal of hydrogen sulfide from gas streams Colloids and Surfaces A, Physicochemical and Engineering Aspects, 275, pp KOE L. C., YANG F., 2000, A bioscrubber for hydrogen sulfide removal, Water Science and Technology, 41 (6), pp

8 198 LAMPE D.G., ZHANG T. C., 1996, Evaluation of sulfur-based autotrophic denitrification, in: Proceedings of the HSRC/WERC Joint Conference on the Environment, Great Plains/ Rocky Mountain Hazardous Substance Research Center. (2006/02/16) MARTÍN S., MARAÑÓN E., SASTRE H., 1997, Landfill gas extraction technology: study, simulation and manually controlled extraction, Bioresource Technology, 62, pp MCCOMAS C., SUBLETTE L. K., 2001, Characterization of a novel biocatalyst system for sulphide oxidation, Biotechnology Progress, 17, pp MESA M. M., MACÍAS M., CANTERO D., 2002, Biological iron oxidation by Acidithiobacillus ferrooxidans, Chemical and Biochemical Engineering Quarterly, 16 (2), pp MORGENROTH E., SCHROEDER E. D., CHANG D. P. Y, SCOW K. M., 1996, Nutrient limitation in a compost biofilter, Journal of the Air & Waste Management Association, 46, pp NISHIMURA S., YODA M., 1997, Removal of hydrogen sulphide from an anaerobic biogas using a bio-scrubber, Water Science and Technology, 36 (6-7), pp SERCU B., NÚÑEZ D., LANGENHOVE V.H., AROCA G., VERSTRAETE W., 2005, Operational and microbiological aspects of a bioaugmented two-stage biotrickling filter removing hydrogen sulfide and dimethyl sulfide, Biotechnology and Bioengineering, 90 (2), pp SMET E., LENS P., VAN LANGENHOVE H., 1998, Treatment of waste gases contaminated with odorous sulfur compounds, Critical Reviews in Environmental Science and Technology, 28, pp SMET E., VAN LANGENHOVE H., 1998, Abatement of volatile organic sulfur compounds in odorous emissions from the bioindustry, Biodegradation, 9, pp SOREANU G., AL-JAMAL M., BÉLAND M., 2005, Biogas treatment using an anaerobic biosystem, in: Proceedings of the 3rd Canadian Organic Residuals and Biosolids Management Conference, , Calgary, AB. STREVETT K. A., VIETH R. F., GRASSO D., 1995, Chemo-autotrophic biogas purification for methane enrichment: mechanism and kinetics. The Chemical Engineering Journal, 58, pp SYED M., SOREANU G., FALLETTA P., BÉLAND M., 2006, Removal of hydrogen sulfide from gas streams using biological processes - A review, Canadian Biosystems Engineering, vol.48, TAKANO B., KOSHIDA M., FUJIWARA Y., SUGIMORI K., TAKAYANGI S., 1997, Influence of sulfur-oxidizing bacteria on the budget of sulphate in Yugama crater lake, Kusatsu- Shirane volcano, Japan, Biogeochemistry, 38, pp THALASSO F., NAVEAU H., NYNS E.-J., 1996, Effect of dry periods in a `mist-foam' bioreactor designed for gaseous substrate, Environmental Technology, 17, pp TRUONG L. V.-A., ABATZOGLOU N., 2005, A H 2 S reactive adsorption process for the purification of biogas prior to its use as a bioenergy vector. Biomass and Bioenergy, 29, pp WANI A. H., BRANION R. M. R., LAU A. K., 1998, Effects of periods of starvation and fluctuating hydrogen sulfide concentration on biofilter dynamics and performance, Journal of Hazardous Materials, 60, pp WEBER F. J., HARTMANS S., 1996, Prevention of clogging in a biological trickle-bed reactor removing toluene from contaminated air, Biotechnol Bioeng, 50, pp WOODCOCK K. E., GOTTLIEB M., 2004, Natural gas, Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology, 12, Wiley, pp WÜBKER S.-M., FRIEDRICH C. G., 1996, Reduction of biomass in a bioscrubber for waste gas treatment by limited supply of phosphate and potassium ions, Applied Microbiology and Biotechnology, 46, pp VINCENT A., HOBSON J., Odour control, CIWEM monographs on best practice no. 2. London, UK: Chartered Institution of Water and Environmental Management, pp. 31.

Procesy wytwarzania, oczyszczania i wzbogacania biogazu

Procesy wytwarzania, oczyszczania i wzbogacania biogazu Marcin Cichosz, Roman Buczkowski Procesy wytwarzania, oczyszczania i wzbogacania biogazu Schemat ideowy pozyskiwania biometanu SUBSTRATY USUWANIE S, N, Cl etc. USUWANIE CO 2 PRZYGOTOWANIE BIOGAZ SUSZENIE

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo

SKRUBERY. Program Odor Stop

SKRUBERY. Program Odor Stop Program Odor Stop SKRUBERY PROGRAM ODOR STOP Firma oferuje różne technologie w celu zmniejszenia uciążliwości zapachowej. Firma specjalizuje się w stosowaniu takich technologii jak: bariery antyodorowe,

Bardziej szczegółowo

Dr Sebastian Werle, Prof. Ryszard K. Wilk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki Cieplnej

Dr Sebastian Werle, Prof. Ryszard K. Wilk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki Cieplnej OTRZYMYWANIE PALIWA GAZOWEGO NA DRODZE ZGAZOWANIA OSADÓW ŚCIEKOWYCH Dr Sebastian Werle, Prof. Ryszard K. Wilk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki Cieplnej Dlaczego termiczne przekształcanie

Bardziej szczegółowo

Technologie oczyszczania biogazu

Technologie oczyszczania biogazu Szansą dla rolnictwa i środowiska - ogólnopolska kampania edukacyjno-informacyjna Piła Płotki, 10-14 grudnia 2012 r. Szkolenie dla doradców rolnych Technologie oczyszczania biogazu Technologie oczyszczania

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW

TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW Jerzy Wójcicki Andrzej Zajdel TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW 1. OPIS PRZEDSIĘWZIĘCIA 1.1 Opis instalacji Przedsięwzięcie obejmuje budowę Ekologicznego Zakładu Energetycznego

Bardziej szczegółowo

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM ścieki przemysłowe, złoże biologiczne Katarzyna RUCKA, Małgorzata BALBIERZ* OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM Przedstawiono wyniki laboratoryjnych badań

Bardziej szczegółowo

Jan Cebula (Instytut Inżynierii Wody i Ścieków, POLITECHNIKA ŚLĄSKA, Gliwice) Józef Sołtys (PTH Intermark, Gliwice)

Jan Cebula (Instytut Inżynierii Wody i Ścieków, POLITECHNIKA ŚLĄSKA, Gliwice) Józef Sołtys (PTH Intermark, Gliwice) Jan Cebula (Instytut Inżynierii Wody i Ścieków, POLITECHNIKA ŚLĄSKA, Gliwice) Józef Sołtys (PTH Intermark, Gliwice) Bałtyckie Forum Biogazu 17 18 wrzesień 2012 PODSTAWOWY SKŁAD BIOGAZU Dopuszczalna zawartość

Bardziej szczegółowo

ROLNICZE ZAGOSPODAROWANIE ŚCIEKU POFERMENTACYJNEGO Z BIOGAZOWNI ROLNICZEJ - OGRANICZENIA I SKUTKI. Witold Grzebisz

ROLNICZE ZAGOSPODAROWANIE ŚCIEKU POFERMENTACYJNEGO Z BIOGAZOWNI ROLNICZEJ - OGRANICZENIA I SKUTKI. Witold Grzebisz ROLNICZE ZAGOSPODAROWANIE ŚCIEKU POFERMENTACYJNEGO Z BIOGAZOWNI ROLNICZEJ - OGRANICZENIA I SKUTKI Witold Grzebisz Katedra Chemii Rolnej Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Plan prezentacji Produkcja biogazu

Bardziej szczegółowo

BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO

BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO oczyszczanie, ścieki przemysłowe, przemysł cukierniczy Katarzyna RUCKA, Piotr BALBIERZ, Michał MAŃCZAK** BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO Przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Jacek Wereszczaka Agro-Eko-Land@o2.pl 601 749 567

Dr inż. Jacek Wereszczaka Agro-Eko-Land@o2.pl 601 749 567 Biologiczne metody przedłużania eksploatacji biogazu wysypiskowego w celach energetycznych na przykładzie składowiska odpadów komunalnych Dr inż. Jacek Wereszczaka Agro-Eko-Land@o2.pl 601 749 567 Czy Polskę

Bardziej szczegółowo

Biologiczne oczyszczanie ścieków

Biologiczne oczyszczanie ścieków Biologiczne oczyszczanie ścieków Ściek woda nie nadająca się do użycia do tego samego celu Rodzaje ścieków komunalne, przemysłowe, rolnicze Zużycie wody na jednego mieszkańca l/dobę cele przemysłowe 4700

Bardziej szczegółowo

Uzdatnianie wody. Ozon posiada wiele zalet, które wykorzystuje się w uzdatnianiu wody. Oto najważniejsze z nich:

Uzdatnianie wody. Ozon posiada wiele zalet, które wykorzystuje się w uzdatnianiu wody. Oto najważniejsze z nich: Ozonatory Dezynfekcja wody metodą ozonowania Ozonowanie polega na przepuszczaniu przez wodę powietrza nasyconego ozonem O3 (tlenem trójatomowym). Ozon wytwarzany jest w specjalnych urządzeniach zwanych

Bardziej szczegółowo

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika Koszty i wykaz badań wykonywanych w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Stawka podstawowa wynosi 40,41 zł. 2. Wyliczenie kosztów usługi następuje w sposób następujący: koszt usługi

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE ZEOLITÓW W TECHNOLOGII OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW

WYKORZYSTANIE ZEOLITÓW W TECHNOLOGII OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW WYKORZYSTANIE ZEOLITÓW W TECHNOLOGII OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW KAROLINA KĘDZIORA 1 JUSTYNA PIASEK 1 JUSTYNA SZEREMENT 1 ALEKSANDRA KWIECIEŃ 1 JOLANTA CIEŚLA 1 1 INSTYTUT AGROFIZYKI IM. BOHDANA DOBRZAŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji.

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji. test nr 2 Termin zaliczenia zadań: IIIa - 29 października 2015 III b - 28 października 2015 zad.1 Reakcja rozkładu tlenku rtęci(ii) 1. Narysuj schemat doświadczenia, sporządź spis użytych odczynników,

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE Czym jest biogaz? Roztwór gazowy będący produktem fermentacji beztlenowej, składający się głównie z metanu (~60%) i dwutlenku węgla

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

Spalarnia. odpadów? jak to działa? Jak działa a spalarnia

Spalarnia. odpadów? jak to działa? Jak działa a spalarnia Grzegorz WIELGOSIŃSKI Politechnika Łódzka Spalarnia odpadów jak to działa? a? Jak działa a spalarnia odpadów? Jak działa a spalarnia odpadów? Spalarnia odpadów komunalnych Przyjęcie odpadów, Magazynowanie

Bardziej szczegółowo

PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW

PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW Utylizacja odpadów komunalnych, gumowych oraz przerób biomasy w procesie pirolizy nisko i wysokotemperaturowej. Przygotował: Leszek Borkowski Marzec 2012 Piroliza

Bardziej szczegółowo

KATALIZATOR DO PALIW

KATALIZATOR DO PALIW KATALIZATOR DO PALIW REDUXCO KATALIZATOR DO PALIW Katalizator REDUXCO jest stosowany jako dodatek do paliw węglowodorowych, jest substancją czynną zmniejszającą napięcie powierzchniowe węgla powodując

Bardziej szczegółowo

METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH. Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej!

METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH. Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej! METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej! Stąd konieczność opracowania metod przeprowadzania próbek innych

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 4(100)/2014

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 4(100)/2014 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW ()/ Stanisław W. Kruczyński, Piotr Orliński, Marcin K. Wojs, Marlena Owczuk OCENA MOŻLIWOŚCI SPALANIA BIOGAZU W SILNIKU O ZAPŁIE SAMOCZYNNYM Z DAWKĄ PILOTUJĄCĄ OLEJU

Bardziej szczegółowo

Analiza możliwości mieszania biogazu z gazem ziemnym z uwzględnieniem limitów wymaganej jakości gazu sieciowego

Analiza możliwości mieszania biogazu z gazem ziemnym z uwzględnieniem limitów wymaganej jakości gazu sieciowego Analiza możliwości mieszania biogazu z gazem ziemnym z uwzględnieniem limitów wymaganej jakości gazu sieciowego Autor: dr inż. Wojciech Kostowski, mgr inż. Krzysztof Górny - Cieplnej, Politechnika Śląska

Bardziej szczegółowo

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND LIVE SCIENCES POZNAŃ BRANCH Department of Environmental Management in Livestock Buildings and

Bardziej szczegółowo

Biologiczne oczyszczanie ścieków komunalnych z zastosowaniem technologii MBS

Biologiczne oczyszczanie ścieków komunalnych z zastosowaniem technologii MBS Biologiczne oczyszczanie ścieków komunalnych z zastosowaniem technologii MBS Do powszechnie powstających ścieków należy zaliczyć ścieki komunalne, będące nieuniknionym efektem zaspokajania potrzeb sanitarnych

Bardziej szczegółowo

ENERGETYCZNE WYKORZYSTANIE BIOGAZU

ENERGETYCZNE WYKORZYSTANIE BIOGAZU Tomasz Bacza ENERGETYCZNE WYKORZYSTANIE BIOGAZU 1. Wstęp Coraz ważniejszą alternatywą dla energetyki opartej na paliwach takich jak węglowodory czy węgiel jest energetyka pochodząca ze źródeł odnawialnych

Bardziej szczegółowo

1. W źródłach ciepła:

1. W źródłach ciepła: Wytwarzamy ciepło, spalając w naszych instalacjach paliwa kopalne (miał węglowy, gaz ziemny) oraz biomasę co wiąże się z emisją zanieczyszczeń do atmosfery i wytwarzaniem odpadów. Przedsiębiorstwo ogranicza

Bardziej szczegółowo

Czynniki alternatywne - przyszłość chłodnictwa? Dr hab. inż. Artur Rusowicz Instytut Techniki Cieplnej Politechnika Warszawska

Czynniki alternatywne - przyszłość chłodnictwa? Dr hab. inż. Artur Rusowicz Instytut Techniki Cieplnej Politechnika Warszawska Czynniki alternatywne - przyszłość chłodnictwa? Dr hab. inż. Artur Rusowicz Instytut Techniki Cieplnej Politechnika Warszawska Wpływ na środowisko: ODP (ang. Ozone Depletion Potential) - potencjał niszczenia

Bardziej szczegółowo

Wykład 5. Metody utylizacji odpadów (część 2) Opracowała E. Megiel, Wydział Chemii UW

Wykład 5. Metody utylizacji odpadów (część 2) Opracowała E. Megiel, Wydział Chemii UW Wykład 5 Metody utylizacji odpadów (część 2) Opracowała E. Megiel, Wydział Chemii UW Metody utylizacji odpadów Składowanie Termiczne metody utylizacji Biodegradacja (ograniczona do biodegradowalnych) Recykling

Bardziej szczegółowo

ŚCIEKÓW MLECZARSKICH. Prof. nzw. dr hab. inż. Krzysztof Barbusiński Politechnika Śląska Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki

ŚCIEKÓW MLECZARSKICH. Prof. nzw. dr hab. inż. Krzysztof Barbusiński Politechnika Śląska Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki ZASTOSOWANIE BIOREAKTORÓW BEZTLENOWYCH DO PODCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW MLECZARSKICH Prof. nzw. dr hab. inż. Krzysztof Barbusiński Politechnika Śląska Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki E-mail: krzysztof.barbusinski@polsl.pl

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab CZĄSTECZKA I RÓWNANIE REKCJI CHEMICZNEJ potrafi powiedzieć co to jest: wiązanie chemiczne, wiązanie jonowe, wiązanie

Bardziej szczegółowo

Szwedzkie Rozwiązania Gospodarki Biogazem na Oczyszczalniach Ścieków. Dag Lewis-Jonsson

Szwedzkie Rozwiązania Gospodarki Biogazem na Oczyszczalniach Ścieków. Dag Lewis-Jonsson Szwedzkie Rozwiązania Gospodarki Biogazem na Oczyszczalniach Ścieków Dag Lewis-Jonsson Zapobieganie Obróbka Niedopuścić do dostarczania zanieczyszczeń których nie możemy redukować Odzysk związścieki i

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Produkcja kompostu. konrtola i zapewnianie jakości. Krzysztof Pudełko

Produkcja kompostu. konrtola i zapewnianie jakości. Krzysztof Pudełko Produkcja kompostu konrtola i zapewnianie jakości Krzysztof Pudełko Piła, 1 lutego 2007 Lokalizacja Kompostownia Co zostało zrobione? Dlaczego zostało zrobione? Zwiększenie produkcji kompostu Możliwość

Bardziej szczegółowo

TWORZYWA BIODEGRADOWALNE

TWORZYWA BIODEGRADOWALNE TWORZYWA BIODEGRADOWALNE Opracowały: Joanna Grzegorzek kl. III a TE Katarzyna Kołdras kl. III a TE Tradycyjne tworzywa sztuczne to materiały składające się z polimerów syntetycznych. Większość z nich nie

Bardziej szczegółowo

Wpływ rodzaju paliwa gazowego oraz warunków w procesu spalania na parametry pracy silnika spalinowego mchp

Wpływ rodzaju paliwa gazowego oraz warunków w procesu spalania na parametry pracy silnika spalinowego mchp Wpływ rodzaju paliwa gazowego oraz warunków w procesu spalania na parametry pracy silnika spalinowego do zastosowań w układzie mchp G. Przybyła, A. Szlęk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki

Bardziej szczegółowo

FERMAWAY AB. metodami napowietrzania, utleniania, pożytecznymi. mikroorganizmami i filtracjf. ltracją na złożu u piaskowym E-mail:

FERMAWAY AB. metodami napowietrzania, utleniania, pożytecznymi. mikroorganizmami i filtracjf. ltracją na złożu u piaskowym E-mail: 1 FERMAWAY AB Adres: Gyllerogatan 4 SE-233 51 SVEDALA, SZWECJA Tel. Polska 022 219 57 33 (Warszawa) Tel. com + 46 736 77 58 55 (Anna Izdebski) uzdatnia wodę przyjaznymi środowisku metodami napowietrzania,

Bardziej szczegółowo

2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu z 4 objętościami H 2 otrzymano 1 objętość N 2 i 4 objętości H 2O. Jaki gaz uległ spalaniu?

2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu z 4 objętościami H 2 otrzymano 1 objętość N 2 i 4 objętości H 2O. Jaki gaz uległ spalaniu? 1. Oblicz, ilu moli HCl należy użyć, aby poniższe związki przeprowadzić w sole: a) 0,2 mola KOH b) 3 mole NH 3 H 2O c) 0,2 mola Ca(OH) 2 d) 0,5 mola Al(OH) 3 2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska II stopnia (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) dr hab. Lidia Dąbek, prof. PŚk.

Inżynieria Środowiska II stopnia (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) dr hab. Lidia Dąbek, prof. PŚk. Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW I WÓD TECHNOLOGICZNYCH Z RÓŻNYCH GAŁĘZI PRZEMYSŁU Z ZASTOSOWANIEM ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII: BIOLOGICZNEJ I ULTRAFILTRACJI

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW I WÓD TECHNOLOGICZNYCH Z RÓŻNYCH GAŁĘZI PRZEMYSŁU Z ZASTOSOWANIEM ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII: BIOLOGICZNEJ I ULTRAFILTRACJI OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW I WÓD TECHNOLOGICZNYCH Z RÓŻNYCH GAŁĘZI PRZEMYSŁU Z ZASTOSOWANIEM ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII: BIOLOGICZNEJ I ULTRAFILTRACJI MGR INŻ. ANNA MUSIELAK DI (FH) DR. TECHN. SIMON JABORNIG

Bardziej szczegółowo

FRIDURIT Neutralizatory powietrza

FRIDURIT Neutralizatory powietrza FRIDURIT Neutralizatory powietrza 1 FRIDURIT Neutralizatory powietrza są w pełni zautomatyzowanymi urządzeniami, skonstruowanymi specjalnie do zastosowania bezpośrednio nad dygestorium lub jako rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

... ...J CD CD. N "f"'" Sposób i filtr do usuwania amoniaku z powietrza. POLITECHNIKA LUBELSKA, Lublin, PL 09.11.2009 BUP 23/09

... ...J CD CD. N f' Sposób i filtr do usuwania amoniaku z powietrza. POLITECHNIKA LUBELSKA, Lublin, PL 09.11.2009 BUP 23/09 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)212766 (13) 81 (21) Numer zgłoszenia 385072 (51) Int.CI 801D 53/04 (2006.01) C01C 1/12 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data

Bardziej szczegółowo

Wpływ gospodarki wodno-ściekowej w przemyśle na stan wód powierzchniowych w Polsce Andrzej KRÓLIKOWSKI

Wpływ gospodarki wodno-ściekowej w przemyśle na stan wód powierzchniowych w Polsce Andrzej KRÓLIKOWSKI Wpływ gospodarki wodno-ściekowej w przemyśle na stan wód powierzchniowych w Polsce Andrzej KRÓLIKOWSKI Podhalańska Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Targu Podstawową zasadą stosowaną w krajach Unii

Bardziej szczegółowo

Źródła zanieczyszczeń wody w pralniach przemysłowych oraz możliwości poprawy jakości zrzucanych ścieków

Źródła zanieczyszczeń wody w pralniach przemysłowych oraz możliwości poprawy jakości zrzucanych ścieków Sustainability in commercial laundering processes Module 1 Usage of water Chapter 4 Źródła zanieczyszczeń wody w pralniach przemysłowych oraz możliwości poprawy jakości zrzucanych ścieków 1 Spis treści

Bardziej szczegółowo

PRZYDOMOWE OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW TYPU SBR Eko-Systemy ClearFox

PRZYDOMOWE OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW TYPU SBR Eko-Systemy ClearFox PRZYDOMOWE OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW TYPU SBR Eko-Systemy ClearFox 1. PRZEZNACZENIE Oczyszczalnie ścieków SBR przeznaczone są do oczyszczanie ścieków bytowo-gospodarczych, gdzie wymagane jest skuteczne podczyszczanie

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu.

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu. Chemia Zestaw I 1. Na lekcjach chemii badano właściwości: żelaza, węgla, cukru, miedzi i magnezu. Który z zestawów badanych substancji zawiera tylko niemetale? A Węgiel, siarka, tlen. B Węgiel, magnez,

Bardziej szczegółowo

Opracował: Marcin Bąk

Opracował: Marcin Bąk PROEKOLOGICZNE TECHNIKI SPALANIA PALIW W ASPEKCIE OCHRONY POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO Opracował: Marcin Bąk Spalanie paliw... Przy produkcji energii elektrycznej oraz wtransporcie do atmosfery uwalnia się

Bardziej szczegółowo

Kontrolowane spalanie odpadów komunalnych

Kontrolowane spalanie odpadów komunalnych Kontrolowane spalanie odpadów komunalnych Jerzy Oszczudłowski Instytut Chemii UJK Kielce e-mail: josz@ujk.edu.pl Alternatywne metody unieszkodliwiania odpadów komunalnych Chrzanów, 07-10-2010 r. 1 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Wytwarzanie biometanu - aspekty technologiczne i ekonomiczne

Wytwarzanie biometanu - aspekty technologiczne i ekonomiczne Zakład Odnawialnych Zasobów Energii Wytwarzanie biometanu - aspekty technologiczne i ekonomiczne Barbara Smerkowska VII Spotkanie Interesariuszy Sieci Projektu BIOMASTER Kraków 30 października 2013 Zakład

Bardziej szczegółowo

Energetyczne zagospodarowanie osadów ściekowych w powiązaniu z produkcją energii elektrycznej. Maria Bałazińska, Sławomir Stelmach

Energetyczne zagospodarowanie osadów ściekowych w powiązaniu z produkcją energii elektrycznej. Maria Bałazińska, Sławomir Stelmach Energetyczne zagospodarowanie osadów ściekowych w powiązaniu z produkcją energii elektrycznej Maria Bałazińska, Sławomir Stelmach Problem zagospodarowania osadów ściekowych * wg GUS 2/24 Ogólna charakterystyka

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Badania kinetyki utleniania wybranych grup związków organicznych podczas procesów oczyszczania

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE Czym jest biogaz? Roztwór gazowy będący produktem fermentacji beztlenowej, składający się głównie z metanu (~60%) i dwutlenku węgla

Bardziej szczegółowo

BIOREAKTOR LABORATORYJNY TYPU SBR DO BADANIA WŁAŚCIWOŚCI OSADU CZYNNEGO I PROCESÓW OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW

BIOREAKTOR LABORATORYJNY TYPU SBR DO BADANIA WŁAŚCIWOŚCI OSADU CZYNNEGO I PROCESÓW OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW BIOREAKTOR LABORATORYJNY TYPU SBR DO BADANIA WŁAŚCIWOŚCI OSADU CZYNNEGO I PROCESÓW OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW Tomasz Głębicki, Katarzyna Maria Jaromin, Agata Kopertowska, Grzegorz Łagód Politechnika Lubelska

Bardziej szczegółowo

Wymagania gazu ziemnego stosowanego jako paliwo. do pojazdów

Wymagania gazu ziemnego stosowanego jako paliwo. do pojazdów Wymagania gazu ziemnego stosowanego jako paliwo mgr inż. Paweł Bukrejewski do pojazdów Kierownik Pracowni Analitycznej Starszy Specjalista Badawczo-Techniczny Laboratorium Produktów Naftowych i Biopaliw

Bardziej szczegółowo

Dnia 6 września udaliśmy się do oczyszczalni ścieków Kapuściska znajdującej się w Łęgnowie w Bydgoszczy

Dnia 6 września udaliśmy się do oczyszczalni ścieków Kapuściska znajdującej się w Łęgnowie w Bydgoszczy Dnia 6 września udaliśmy się do oczyszczalni ścieków Kapuściska znajdującej się w Łęgnowie w Bydgoszczy On 6 th day of September we went to sewage treatment plant Kapuściska located in Łęgnowo in Bydgoszcz.

Bardziej szczegółowo

Biogas buses of Scania

Biogas buses of Scania Zdzisław CHŁOPEK PTNSS-2012-SS1-135 Biogas buses of Scania The paper presents the design and performance characteristics of Scania engines fueled by biogas: OC9G04 and G05OC9. These are five cylinders

Bardziej szczegółowo

Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni

Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni Odpady z biogazowni - poferment Poferment obecnie nie spełnia kryterium nawozu organicznego. Spełnia natomiast definicję środka polepszającego właściwości

Bardziej szczegółowo

BADANIA TECHNOLOGICZNE OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW Z PRZEMYSŁU CUKIERNICZEGO METODĄ OSADU CZYNNEGO

BADANIA TECHNOLOGICZNE OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW Z PRZEMYSŁU CUKIERNICZEGO METODĄ OSADU CZYNNEGO Katarzyna RUCKA*, Michał MAŃCZAK*, Piotr BALBIERZ* ścieki przemysłowe, reaktor SBR, biologiczne oczyszczanie ścieków BADANIA TECHNOLOGICZNE OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW Z PRZEMYSŁU CUKIERNICZEGO METODĄ OSADU CZYNNEGO

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli... XIII VII

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów i symboli... XIII VII Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów i symboli................... XIII 1. Wprowadzenie............................... 1 1.1. Definicja i rodzaje biopaliw....................... 1 1.2. Definicja biomasy............................

Bardziej szczegółowo

Adsorpcyjne oczyszczanie gazów z zanieczyszczeń związkami organicznymi

Adsorpcyjne oczyszczanie gazów z zanieczyszczeń związkami organicznymi Pracownia: Utylizacja odpadów i ścieków dla MSOŚ Instrukcja ćwiczenia nr 17 Adsorpcyjne oczyszczanie gazów z zanieczyszczeń związkami organicznymi Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Zakład Dydaktyczny

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa IPPC wyzwania dla ZA "Puławy" S.A. do 2016 roku

Dyrektywa IPPC wyzwania dla ZA Puławy S.A. do 2016 roku Dyrektywa IPPC wyzwania dla ZA "Puławy" S.A. do 2016 roku Warszawa, wrzesień 2009 Nowelizacja IPPC Zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola Zmiany formalne : - rozszerzenie o instalacje

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo użytkowania samochodów zasilanych wodorem

Bezpieczeństwo użytkowania samochodów zasilanych wodorem Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Maszyn i Urządzeń Energetycznych Bezpieczeństwo użytkowania samochodów zasilanych wodorem prof. dr hab. inż. Andrzej Rusin dr inż. Katarzyna Stolecka bezbarwny,

Bardziej szczegółowo

Szkolenie dla doradców rolnych

Szkolenie dla doradców rolnych Szansą dla rolnictwa i środowiska - ogólnopolska kampania edukacyjno-informacyjna Piła Płotki, 10-14 grudnia 2012 r. Szkolenie dla doradców rolnych Przegląd dostępnych technologii biogazowych Dariusz Wiącek

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO kod Uzyskane punkty..... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

Bardziej szczegółowo

Czy produkcja żywności to procesy fizyczne i reakcje chemiczne?

Czy produkcja żywności to procesy fizyczne i reakcje chemiczne? Czy produkcja żywności to procesy fizyczne i reakcje chemiczne? Co to jest przemiana fizyczna? Podaj przykład przemiany fizycznej? Co to jest przemiana chemiczna? Podaj przykład przemiany chemicznej? Doświadczenie

Bardziej szczegółowo

Niska emisja. co to takiego?

Niska emisja. co to takiego? Niska emisja co to takiego? Niska emisja to najprościej ujmując emisja szkodliwych pyłów i gazów na niskiej wysokości. W tym przypadku chodzi o emitory (kominy i inne źródła emisji) znajdujące się na wysokości

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII Zadanie 1. Na rysunku przedstawiono fragment układu okresowego pierwiastków. Dokoocz zdania tak aby były prawdziwe. Wiązanie jonowe występuje w związku chemicznym

Bardziej szczegółowo

Model fizykochemiczny i biologiczny

Model fizykochemiczny i biologiczny Model fizykochemiczny i biologiczny dr Czesław Kliś Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów BADANIA PROCESU SORPCJI JONÓW ZŁOTA(III), PLATYNY(IV) I PALLADU(II) Z ROZTWORÓW CHLORKOWYCH ORAZ MIESZANINY JONÓW NA SORBENCIE DOWEX OPTIPORE L493 IMPREGNOWANYM CYANEXEM 31 Grzegorz Wójcik, Zbigniew Hubicki,

Bardziej szczegółowo

Spotkanie Eksploatatorów dotyczące wytwarzania energii w kogeneracji na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec.

Spotkanie Eksploatatorów dotyczące wytwarzania energii w kogeneracji na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec. Piotr Banaszek, Grzegorz Badura Spotkanie Eksploatatorów dotyczące wytwarzania energii w kogeneracji na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec. W dniu 4.04.2014 r. na Oczyszczalni Ścieków Klimzowiec w Chorzowie,

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW PROJEKTOWANIE BUDOWA SERWIS

BIOLOGICZNE OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW PROJEKTOWANIE BUDOWA SERWIS BIOLOGICZNE OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW PROJEKTOWANIE BUDOWA SERWIS Tak się to zaczęło... Firma BIOVAC Sp. z o.o. powstała w sierpniu 1995 roku na bazie połączenia kapitałowego norweskiej firmy BIOVAC AS z polską

Bardziej szczegółowo

Zn + S ZnS Utleniacz:... Reduktor:...

Zn + S ZnS Utleniacz:... Reduktor:... Zadanie: 1 Spaliny wydostające się z rur wydechowych samochodów zawierają znaczne ilości tlenku węgla(ii) i tlenku azotu(ii). Gazy te są bardzo toksyczne i dlatego w aktualnie produkowanych samochodach

Bardziej szczegółowo

Węgiel aktywny - Elbar Katowice - Oddział Carbon. Węgle aktywne ziarniste produkowane są z węgla drzewnego w procesie aktywacji parą wodną.

Węgiel aktywny - Elbar Katowice - Oddział Carbon. Węgle aktywne ziarniste produkowane są z węgla drzewnego w procesie aktywacji parą wodną. Węgle aktywne - Węgle aktywne do uzdatniania wody i oczyszczania ściekãłw: - {jgbox linktext:=[węgiel aktywny ziarnisty 1-4,4-8 mm ]} Węgiel aktywny ziarnisty 1-4,4-8 mm Węgle aktywne ziarniste produkowane

Bardziej szczegółowo

Przegląd technologii produkcji tlenu dla bloku węglowego typu oxy

Przegląd technologii produkcji tlenu dla bloku węglowego typu oxy Przegląd technologii produkcji tlenu dla bloku węglowego typu oxy Metody zmniejszenia emisji CO 2 - technologia oxy-spalania Metoda ta polega na spalaniu paliwa w atmosferze o zwiększonej koncentracji

Bardziej szczegółowo

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project:

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project: Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Title of the project - System of the heat storage at different temperature level. Krótki opis projektu: Opracowanie systemu akumulacji ciepła

Bardziej szczegółowo

Badanie procesu nitryfikacji i denitryfikacji

Badanie procesu nitryfikacji i denitryfikacji ĆWICZENIE 3, 4 Badanie procesu nitryfikacji i denitryfikacji 1. Usuwanie azotu w procesach biologicznych wiadomości ogólne Azot w wodzie i ściekach może występować jako: azot organiczny, azot amonowy,

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa Portinho da Costa oczyszczalnia ścieków z systemem kogeneracji do produkcji elektryczności i ogrzewania SMAS - komunalny zakład oczyszczania wody i ścieków, Portugalia Streszczenie Oczyszczalnia ścieków

Bardziej szczegółowo

Bardzo trudno jest znaleźć wodę wolną od pięciu typowych zanieczyszczeń: Twardość Żelazo Mangan Zanieczyszczenia organiczne (NOM) Zapach amoniaku

Bardzo trudno jest znaleźć wodę wolną od pięciu typowych zanieczyszczeń: Twardość Żelazo Mangan Zanieczyszczenia organiczne (NOM) Zapach amoniaku Bardzo trudno jest znaleźć wodę wolną od pięciu typowych zanieczyszczeń: Twardość Żelazo Mangan Zanieczyszczenia organiczne (NOM) Zapach amoniaku i/lub siarkowodoru Te problemy często występują razem.

Bardziej szczegółowo

OCZYSZCZALNIE 1/6 BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA. Zastosowanie. Opis budowy i zasady działania. Napowietrzanie

OCZYSZCZALNIE 1/6 BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA. Zastosowanie. Opis budowy i zasady działania. Napowietrzanie OCZYSZCZALNIE 1/6 BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA Zastosowanie Przydomowe biologiczne oczyszczalnie ścieków TRYBIO służą do oczyszczania ścieków bytowo-gospodarczych. Do oczyszczalni nie mogą być doprowadzane

Bardziej szczegółowo

Współspalanie biomasy (redukcja CO2) oraz redukcja NOx za pomocą spalania objętościowego

Współspalanie biomasy (redukcja CO2) oraz redukcja NOx za pomocą spalania objętościowego Współspalanie biomasy (redukcja CO2) oraz redukcja NOx za pomocą spalania objętościowego Włodzimierz Błasiak, Profesor* NALCO MOBOTEC EUROPE *Royal Institute of Technology (KTH), Stockholm Division Energy

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 2(88)/2012

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 2(88)/2012 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 2(88)/2012 Stanisław W. Kruczyński 1, Janusz Januła 2, Maciej Kintop 3 OBLICZENIA SYMULACYJNE POWSTAWANIA NO X i CO PRZY SPALANIU OLEJU NAPĘDOWEGO I OLEJU RZEPAKOWEGO

Bardziej szczegółowo

PIROLIZA. GENERALNY DYSTRYBUTOR REDUXCO www.dagas.pl :: email: info@dagas.pl :: www.reduxco.com

PIROLIZA. GENERALNY DYSTRYBUTOR REDUXCO www.dagas.pl :: email: info@dagas.pl :: www.reduxco.com PIROLIZA Instalacja do pirolizy odpadów gumowych przeznaczona do przetwarzania zużytych opon i odpadów tworzyw sztucznych (polietylen, polipropylen, polistyrol), w której produktem końcowym może być energia

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH Opracowała: Klaudia Bukowska ZAOPATRZENIE W WODĘ A OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW Zbiorowe zaopatrzenie w wodę Indywidualne zaopatrzenie w wodę

Bardziej szczegółowo

Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych. Adam Grochowalski Politechnika Krakowska

Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych. Adam Grochowalski Politechnika Krakowska Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych Adam Grochowalski Politechnika Krakowska Termiczne metody utylizacji odpadów Spalanie na ruchomym ruszcie

Bardziej szczegółowo

Stanisław Miodoński*, Krzysztof Iskra*

Stanisław Miodoński*, Krzysztof Iskra* Ochrona Środowiska i Zasobów Naturalnych nr 47, 2011 r. Stanisław Miodoński*, Krzysztof Iskra* OCENA EFEKTYWNOŚCI PROCESU SKOJARZONEJ FERMENTACJI OSADÓW ŚCIEKOWYCH ORAZ ODPADÓW TŁUSZCZOWYCH NA PRZYKŁADZIE

Bardziej szczegółowo

INNOWACYJNE ŹRÓDŁO WĘGLA DLA WSPOMAGANIA DENITRYFIKACJI W KOMUNALNYCH OCZYSZCZALNIACH ŚCIEKÓW

INNOWACYJNE ŹRÓDŁO WĘGLA DLA WSPOMAGANIA DENITRYFIKACJI W KOMUNALNYCH OCZYSZCZALNIACH ŚCIEKÓW INNOWACYJNE ŹRÓDŁO WĘGLA DLA WSPOMAGANIA DENITRYFIKACJI W KOMUNALNYCH OCZYSZCZALNIACH ŚCIEKÓW Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1. PODSTAWOWE PRAWA I POJĘCIA CHEMICZNE 5 1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1.1. Wyraź w gramach masę: a. jednego atomu żelaza, b. jednej cząsteczki kwasu siarkowego. Odp. 9,3 10 23 g; 1,6 10 22

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Systemy ochrony powietrza. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza. 1. Techniczne. 2.

Wprowadzenie. Systemy ochrony powietrza. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza. 1. Techniczne. 2. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza Wykład Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, st. inżynierskie Kazimierz Warmiński, UWM w Olsztynie 1 Wprowadzenie Obecny stopień zanieczyszczenia powietrza

Bardziej szczegółowo

CENTRUM CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH CLEAN COAL TECHNOLOGY CENTRE. ... nowe możliwości. ... new opportunities

CENTRUM CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH CLEAN COAL TECHNOLOGY CENTRE. ... nowe możliwości. ... new opportunities CENTRUM CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH CLEAN COAL TECHNOLOGY CENTRE... nowe możliwości... new opportunities GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA fluidalnym przy ciśnieniu maksymalnym 5 MPa, z zastosowaniem różnych

Bardziej szczegółowo

BEZOBSŁUGOWE URZĄDZENIE ZAPOBIEGAJĄCE OSADZANIU SIĘ KAMIENIA KOTŁOWEGO

BEZOBSŁUGOWE URZĄDZENIE ZAPOBIEGAJĄCE OSADZANIU SIĘ KAMIENIA KOTŁOWEGO BEZOBSŁUGOWE URZĄDZENIE ZAPOBIEGAJĄCE OSADZANIU SIĘ KAMIENIA KOTŁOWEGO Opracowanie stanowi własnosć firmy ENERGO-TERM Krzysztof Greczkowski. Kopiowanie i udostępnianie osobom trzecim wymaga zgody firmy

Bardziej szczegółowo

Metodologia FMEA. Zajęcia 8. dr inż. Piotr T. Mitkowski. piotr.mitkowski@put.poznan.pl. Materiały dydaktyczne, prawa zastrzeżone Piotr Mitkowski 1

Metodologia FMEA. Zajęcia 8. dr inż. Piotr T. Mitkowski. piotr.mitkowski@put.poznan.pl. Materiały dydaktyczne, prawa zastrzeżone Piotr Mitkowski 1 Metodologia FMEA Zajęcia 8 dr inż. Piotr T. Mitkowski piotr.mitkowski@put.poznan.pl Materiały dydaktyczne, prawa zastrzeżone Piotr Mitkowski Plan zajęć FMEA: Fauilure Mode and Effect Analysis Analiza Przyczyn

Bardziej szczegółowo

SERIA PRODUKTÓW DO ZABEZPIECZANIA OBIEGÓW CHŁODZĄCYCH

SERIA PRODUKTÓW DO ZABEZPIECZANIA OBIEGÓW CHŁODZĄCYCH SERIA PRODUKTÓW DO ZABEZPIECZANIA OBIEGÓW CHŁODZĄCYCH A/OCH/KOR/P Produkt przeznaczony do ochrony przemysłowych systemów chłodzących przed korozją i odkładaniem się kamienia. Odpowiednio dobrane związki

Bardziej szczegółowo

Najlepsze dostępne praktyki i technologie w metalurgii. dr hab. inż. M. Czaplicka, Instytut Metali Nieżelaznych, Gliwice

Najlepsze dostępne praktyki i technologie w metalurgii. dr hab. inż. M. Czaplicka, Instytut Metali Nieżelaznych, Gliwice Najlepsze dostępne praktyki i technologie w metalurgii dr hab. inż. M. Czaplicka, Instytut Metali Nieżelaznych, Gliwice Źródła emisji Hg metalurgia metali nieżelaznych Emisje Hg do atmosfery pochodzą głównie

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII CHEMICZNEJ INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH METODY BIOTECHNOLOGICZNE W OCHRONIE ŚRODOWISKA BADANIE AKTYWNOŚCI DEHYDROGENAZ MIKROORGANIZMÓW

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie biogazu jako niekonwencjonalnego źródła energii na obszarze Polski

Wykorzystanie biogazu jako niekonwencjonalnego źródła energii na obszarze Polski Iwona Szparkowska Wykorzystanie biogazu jako niekonwencjonalnego źródła energii na obszarze Polski Tematem artykułu jest wykorzystanie na terenie Polski biogazu jako źródła energii, będącego jednym z niekonwencjonalnych

Bardziej szczegółowo

KUCHNIE ADVANCED PURIFICATION SOLUTIONS

KUCHNIE ADVANCED PURIFICATION SOLUTIONS KUCHNIE ADVANCED PURIFICATION SOLUTIONS COMPACT-20 URZĄDZENIE DO USUWANIA TŁUSZCZU I REDUKCJI ZAPACHÓW W KUCHENNYCH PRZEWODACH WENTYLACYJNYCH CIĄGŁE USUWANIE TŁUSZCZU CIĄGŁA REDUKCJA ZAPACHÓW KUCHENNYCH

Bardziej szczegółowo