Pradnik knives as an element of Micoquian techno-stylistic specifics

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Pradnik knives as an element of Micoquian techno-stylistic specifics"

Transkrypt

1 radnik knives as an element of Micoquian techno-stylistic specifics hd dissertation written under the guidance of professor Stefan Karol Kozłowski at the Warsaw University Institute of Archaeology Warsaw

2

3 Contents Acknowledgements... Introduction.... The aim and structure of the thesis..... Background..... The aim..... Structure.... Terminology... Micoquian history of research.... Beginnings regional researches.... After the World War II towards the synthesis.... Last decades development of technological researches... The range and methodology of the thesis.... Chronological range.... Spatial range.... The range of sources..... Assemblages with bifacial tools..... Asymmetrical Knives Assemblages (AKA)..... Other attempts to redefinition of Micoquian..... radnik Knives Assemblages (KA).... Methodology of description of Asymmetrical Knives Assemblages.... Methodology technical aspects..... Terminology..... System of Artefacts Documentation..... The rules of documentation creating and reading... Experiemental research of radnik knives reuse.... Assumptions and aims of experiment.... Methodology of experiement.... Critics of method.... Course of experiment.... Features of reuse..... Shift of Maximal Thickness oint..... Tip and half-back changes roportion changes..... Rotation in relation to the initial phase of usage..... lano convexity and reorientation..... Scar pattern.... Conditions of repair process.... Determination of wear degree..... Analysis of rotation..... Analysis of scar pattern..... Analysis of length to thickness ratio..... Analysis of MT location..... Total wear degree estimation.... ossibilities of a tool initial form reconstruction..... Base to Cutting edge (B-CE) angle - based reconstruction..... Scar pattern based reconstruction... Techno-morphological analysis of radnik knives.... Assumptions of analysis..... Selection of artefacts..... Detailed methodological questions...

4 . Ciemna Cave..... Criteria of selection..... Analysis of the knife no. from Ciemna..... Analysis of the knife no. from Ciemna.... Buhlen..... Criteria of selection..... Analysis of the knife from Buhlen IIIb..... Analysis of the knife from Buhlen IIIb.... Bethune Mont de Beuvry collection..... Criteria of selection..... Analiza noża. z kolekcji Bethune..... Analysis of the knife. from Bethune collection... Techno-stylistic description of radnik Knives Assemblages.... Techno-stylistic pattern of radnik knife..... Shape and zones of the tool..... Morphology detailed features..... Ergonomy and way of use..... Technology of manufacture..... Stylistic features of radnik standard.... attern of use and maintenace of radnik knives..... Character of repair processes..... Analysis of waste pattern.... Complete model of cutting tool inventory..... attern of proportions and sizes of waste forms..... Small radnik knives..... Scrapers..... Other tools in radnik Knives Assemblages..... Comparison of Buhlen, Ciemna and Bethune inventories... Final conclusions.... Cutting tools and differentiation of Late Middle alaeolithic assemblages.... Characteristic of KA comparing to other assemblages with asymmetrical knives.... Directions of further research.... Summary main conclusions of the thesis... lates... Data and graphs... References...

5 Acknowledgements First, I would like to thank all the people who helped me to get and to accomplish my scholarship. Especially I would like to thank rof. Olivier Auranche, rof Gerhard Bosinski, rof. Stefan Kozłowski and dr Olaf Yöris for all the help connected with organisation of my stages in France and Germany. With a great pleasure I want to thank Witold Migal for a great cooperation during experimental work and Jacek Tomaszewski for an acces to the collections of iekary and Ciemna and for inspiring discussions. It is a pleasure for me to thank now rof Nikolai raslov for all the help and hospitality during my stage in Sankt-etersburg. I would like to thank rof. Jean Combier for giving me an access to his collections and for sharing with me his great experience in Mousterian assemblages. I have pleasure to thank rof. Jean - hilippe Rigaud and Jean-Jacques Cleyet-Merle for an access to the collections of La Micoque. I would like to thank rof. Alain Tuffreau for an access to the assemblages of northern France and for all which I was able to learn from him. I have a pleasure to thank dr Stefan Veil for an access to assemblage of Lichtenberg, dr Judith Grünberg for an access to collection of Königsaue dr Steinmetz for an access to assemblage of Salzgitter-Lebenstedt and dr Irene Kappel for an access to assemblage of Buhlen. I would like to thank rof Krzysztof Cyrek for an access to collection of Biśnik. I have to thank Agnès Lamotte and Jean-Luc Marcy for the scientific and technical help. And, last but not least, I have now the opportunity to thank peoples such as dr Martin Street, dr Stefan Wenzel, dr Thorsten Uthmeier, hilippe Gonod, Agnes iedimonte and many others, who helped me during my stage. My study in France was possible due to the co-operation between Warsaw University and Université Lumière Lyon connected with international scholarship programme olonium, held by French Ministre de l Education Nationale, de l Enseignement Superieur et de la Recherche and olish Komitet Badań Naukowych (Committee for Scientific Researches). During my hd study I also gained different support from many other institution, such as: Maison de l Orient Méditerranéen Jean-ouilloux of Université Lumière Lyon Römisch Germanisch Zentralmuseum, Forschungsbereich Altsteinzeit Schloss Monrepos Académie de Mâcon Institut de Recherche du Val de Saone Mâconnais Université des Sciences et Technologies de Lille Musée National de réhistoire, Les Eyzies-de-Tayac Musée Départemental de réhistoire, Arras Musée d Ethnologie Régionale, Bethune Niedersächsisches Landesmuseum, Hannover Landesamt für Archäologie Sachsen-Anhalt, Landesmuseum für Vorgeschichte, Halle Staatliche Museen Kässel Städtische Museums Salzgitter. Инcтытут Иcтopии Maтepяльнoй Kyльтypы, Sankt-etersburg aństwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika w Toruniu

6 Introduction Introduction. The aim and structure of the thesis.. Background The thesis concerns a cultural entity of Middle alaeolithic traditionally described as Micoquian, roughly characterised by a presence of asymmetrical, bifacial tools. Because of historical reasons, the name of this entity is used for description of many European assemblages, which often significantly differ not only from each other, but also from the assemblage of the eponymic site. This created the need for clarifying the picture of Late Middle alaeolithic cultural differentiation. It seems obvious now, that the name Micoquian is inappropriate for description of the assemblages it consists of, and it can be used only for the conventional reasons (as it is in this paper). However, even the most recent attempts to redefine this entity, based on up-to-date archeo- and chronological data are not commonly accepted among the researchers of different study traditions. Different approaches to flint artefacts analysis are the main obstacle for elaborating more unified vision of Late Middle alaeolithic culture. This lead to a conclusion, that before or regardless of high-level attempts to reconstruct the cultural divisions, there is a great need to elaborate the common standard of artefacts analysis... The aim The aim of this thesis is to create the methodology of description of the Micoquian assemblages. Such methodology should filter out all not important data and enable recording the features, which are specific for such assemblages, allow understanding their peculiarity and traceing the real links between them. It should be also intuitive enough to become a serious proposal for a common standard. This thesis is intended to create such methodology and to test it with selected assemblages.

7 Introduction.. Structure The thesis is based on studies of collections from different European sites. The conclusions coming from the preliminary study of these collections led to elaborating principles of further analysis methodology. The main idea assume focusing on the single tool category, the most specific for Micoquian assemblages asymmetrical knives. Such tools are morphologically defined basing on the idea of four asymmetry (chap..., p. ), being a specific kind of knives (chap.., p. ), defined as the closest typological equivalent of functionally understand cutting tools (chap.., p. ). The methodology significantly widens the range of the technological analysis, which is intended to support recognition of tool maintenance and deposition processes. This allows to separate such artefact features, which are effects of their usage and reusage from these, which are parts of intentional tool standard (chap.., p. ). This term is here understood as a culturally transmitted, abstractive mental template, present in mind of prehistorical knapper and materialised as a radnik knife. Thus, the main subject of analysis is the reconstructed intentional form of a tool and the behaviour connected with its manufacture and usage. This creates new possibilities of studying the relicts of prehistoric human behaviour and allows to introduce some elements of stylistic analysis. Thus, such methodology can be described as a techno stylistic (chap.., p. ). The first part of the thesis contains the conclusions coming from the study of mentioned collections (chap.., p. ), proceeded by short description of the Micoquian history of research (chap., p. ). Such conclusions allowed to define chronological, spatial and source range of analysed subject. The term Asymmetrical Knives Assemblages (AKA) was introduced as most accurate for describing most of assemblages traditionally called Micoquian. Next, the proposal of methodology of analysis was formulated (chap.., p. ). The proposed methodology is relatively time-consuming, because it needs a detailed study of asymmetrical knives usage and maintenance technology in analysed assemblages. That is why its application must have been limited to selected assemblages only. Because of that, in the second part of the thesis, devoted to verification of the methodology, only the assemblages with specific type of asymmetrical knives, called radniks (chap..., p. ), were analysed. It is important to explain, that this name is used here only for the tools with traces of cutting edge sharpening technique, called here a sharpening blow. articularly, it concerns only the tools in which sharpening blow is a part of complex radnik method, determining the whole tool morphology and the technology of manufacture. The subject of analysis in the second part of the thesis are such defined assemblages, which became frequent in Europe at the beginnings of last glaciation. The idea of cutting edge sharpening is much older, however. In this thesis such assemblages are called radnik Knives Assemblages (KA), and are precisely defined later in text (chap..., p. ). The techno-stylistic description of KA is a conclusion of the second part of the thesis. The description is focused on processes of cutting tools - especially big knives - manufacture and usage. The analysis was done during subsequent stages: First (chap., p. ), the experimental research connected with radnik knives reuse was done. The features occurred during reuse of radniks were studied, as well as the methods of their compensation. The methods of tool wear degree estimation were created, based on analysing the number and the character of negative side effects caused by subsequent repairs, limiting the possibilities of the tool further usage and repairs. The pattern of the waste from the radniks usage and repairs was also analysed.

8 Introduction Next, basing on the experimental knowledge, the radniks from three analysed assemblages of Buhlen, Ciemna and Bethune collection were carefully selected in order to find the knives showing the lowest possible wear degree. It was intended to find the tools forms being possibly closest to the fully intentional ones, thus giving best possibility to trace the principles of radnik standard. The very strict criteria of selection used against archaeological material, which, due to its nature, consists mostly of wastes and heavily worn forms, limited the sample to extremely low number of only six artifacts. However, it was a predicable effect of consequent application of the method intended to trace the rarest features of artifacts rather then most frequent. Chosen forms were studied both from morphological and technological point of view (chap., p. ). In the next chapter (chap., p. ) the observations from earlier studies were used as a base for reconstructing radnik mental template, the model of knives usage and reusage, as well as the complex model of cutting tool economy in the radnik Knives Assemblages. These conclusions formulated techno-stylistic description of such assemblages. In the Final conclusions (chap., p. ) some general questions were discussed, as like the relation between Micoquian and Mousterian assemblages. Also the simple analysis of relation between the KA and other Micoquian assemblages was done, confirming the results obtained by other methods. The thesis ends with the proposal of further research directions and short summary of its most important conclusions.

9 Introduction. Terminology For the precision of description it was necessary to define some terminology. The most important definitions were shortly described before, others are described later in the text, especially in the chapter.., p.. In order to limit the total text length some abbreviations were used. Below they are listed for convenience: AKA Asymmetrical Knives Assemblages, see p. KA radnik Knives Assemblages, see p. O sharpening blow, see. p. WgK bifacial method called Wechselseitig-gleichgerichtete Kantenbearbeitung, see p. MT point of knife maximum thickness in longitudinal cros-section, see p. B-CE angle the angle between base and cutting edge of an asymmetrical knife, see. p. WR repair repair focused on the tip of an asymmetrical knife see p. KR repair repair focused on the cutting edge of an asymmetrical knife see p.

10 Micoquian history of research Micoquian history of research. Beginnings regional researches. Termin mikokien wszedł do europejskiej nomenklatury archeologicznej w efekcie prowadzonych od badań na stanowisku La Micoque, leżącym w Dordonii na południu Francji. Wyniki tych prac spopularyzował w Europie jeden z pierwszych badaczy stanowiska - O. Hauser (, ). W olsce już w najwcześniejszej syntezie W. Demetrykiewicza () można natrafić na pojęcie okresu mikockiego, wykraczające poza zakres sekwencji opracowanej przez G. De Mortillet (). Stopniowo Fig. The site of La Micoque recent view. hoto: hilippe Jugie, Musée National de réhistoire. pojęcia mikokienu zaczęto używać nie tylko w znaczeniu chronologicznym, nawiązującym do wieku osadów sekwencji La Micoque, ale także kulturowym. O. Hauser początkowo określał tym mianem grupę zespołów paleolitycznych występujących w Dordonii, na Jurze francuskiej i w obszarze przyalpejskim po obu stronach granicy francusko szwajcarskiej. H. Breuil używa terminu mikokien tylko do opisu najmłodszego poziomu archeologicznego (poziom ) z La Micoque, zakonserwowanego w warstwie czerwonawych glin, określanej jako warstwa N (Breuil ). Ten zespół według badacza odróżniał się od inwentarzy aszelskich obecnością pięściaków lancetowatych i mikockich, o wklęsłych krawędziach, często z globularną bazą. Także inwentarz odłupkowy, zawierający duże ilości zgrzebeł, miał być jego zdaniem bardziej zróżnicowany niż w zespołach aszelskich. Inwentarze ze starszych warstw Breuil zaklasyfikował do kultury tajackiej, którą uważał za najstarszą formę przemysłów mustierskich. Wspólnie z L. Kozłowskim (Breuil, Kozłowski -) Breuil zaproponował również korelację mikokienu z aszelienem VII. Tym samym w ewolucyjnej wizji rozwoju kultury paleolitycznej mikokien jawił się jako finalne stadium rozwoju kultury aszelskiej, ze stopniowym zanikaniem klasycznych pięściaków na rzecz pięściaków mikockich, delikatniej obrobionych, często o kształtach lancetowatych, niekiedy z wklęsłymi krawędziami. Mikokien miał też charakteryzować się znaczną ilością elementów typowych dla środkowego paleolitu. Według Breuila jednostka ta wykształciła się więc z substratu aszelskiego przy udziale elementów tajackich i lewaluaskich, co powodowało regionalne zróżnicowanie inwentarzy mikockich pod względem obecności lub braku zastosowania metody lewaluaskiej do debitażu. Breuil datował genezę mikokienu na koniec ostatniego interglacjału, za geograficzną kolebkę tej kultury uważając obszar Basenu aryskiego. Zgodnie z obowiązującym wówczas paradygmatem, badacz uważał mikokien za element linii rozwojowej tradycji pięściakowej, która rozwijała się na terenie Starego Świata równolegle z linią odłupkową (kultury: szelska tajacka - mustierska). Końcowym elementem linii pięściakowej miały być zespoły mustierskie o tradycji aszelskiej (MTA). oglądom Breuila w znacznej mierze przeciwstawił się badacz stanowiska La Micoque, D. eyrony (). Według tego badacza

11 Micoquian history of research mikokien był zasadniczo lokalnym i krótkotrwałym fenomenem kulturowym, związanym z początkiem zlodowacenia Wisły, a terytorialnie ograniczającym się do pd-zach. Francji. W innych częściach Europy, mimo znacznej intensyfikacji badań terenowych stanowiska paleolityczne nie układały się w tak pełną sekwencję jak we Francji. Skutkiem tego lokalni badacze zmuszeni byli w opracowaniach syntetycznych opierać się na wynikach prac francuskich kolegów. Jednocześnie starano się uzupełniać lokalne sekwencje archeologiczne i chronologiczne nawiązując do jednostek francuskich. W Anglii sekwencje takie tworzyli m.in. R.A. Smith i H. Dewy (), opierając się zwłaszcza na badaniach Swanscombe, a w Niemczech H. Obermaier () i R. R. Schmidt (). Istotną okolicznością dla zrozumienia genezy pojęcia mikokienu jest fakt, że w początkach XX w. poza Francją i pd. Anglią znano niewiele paleolitycznych stanowisk z narzędziami bifacjalnymi. W związku z tym propozycje archeologów francuskich przyjmowane były bez możliwości weryfikacji na podstawie lokalnego materiału archeologicznego. Mimo to w pracach badaczy niemieckich tego okresu zawarto wiele ważnych spostrzeżeń odnośnie natury przemysłów paleolitycznych. H. Obermaier wyróżniając kulturę aszelską, dokonał w jej obrębie podziału na aszelien starszy i młodszy. Ta ostania jednostka, datowana na okres przejściowy między ciepłym interglacjałem a początkiem zlodowacenia Wisły, miała charakteryzować się, jego zdaniem, obecnością dużej ilości narzędzi odłupkowych, także z elementami lewaluaskimi oraz obecnością pięściaków kończastych i lancetowatych. Za typowe dla niej stanowiska niemieckie badacz uważał m.in. Taubach i Ehringsdorf. La Micoque stanowiło w tej koncepcji specyficzną odmianę młodszej kultury aszelskiej, charakteryzując się obecnością b. małych, trójkątnych i owalnych pięściaków, niewielkich pięściaków lancetowatych oraz typowych pięściaków mikockich o wklęsłych bokach. ewne zmiany do tych koncepcji wprowadził R.R. Schmidt (), zaliczając stanowisko La Micoque do aszelienu właściwego. Zdaniem tego badacza w Europie Centralnej aszelien występował sporadycznie i tylko w swej późnej postaci. Za kluczowy niemiecki zespół tej jednostki uważał on kolekcję z Achenheim, podkreślając jednak, że przynależność ta opiera się bardziej na zgodności chronologicznej, niż typologicznej z zespołami francuskimi. Schmidt wyróżnił także kulturę Combe-Capelle, charakteryzującą się. m.in. obecnością pięściaków sercowatych i uznał ją za najstarszy przejaw mustierienu. rzyrost wiedzy na temat nowych stanowisk z narzędziami bifacjalnymi, w tym m.in. Balver Höhle, Kösten i Klausennische zaowocował kolejnymi pracami. H. Obermaier (Obermaier ; Obermaier, Wernert ) dokonał pewnego przewartościowania wcześniejszych poglądów, systematyzując różnice między aszelienem w Europie południowo-zachodniej i centralnej. Zdaniem tego badacza zachodnia odmiana aszelienu, charakteryzowana dużą ilością pięściaków, także owalnych, rozwinęła się na obszarze dzisiejszej Francji, Belgii i pd. Anglii z kultury szelskiej, ekspandując później gł. na tereny Afryki i Lewantu, a tylko w niewielkim stopniu na wschód. Tereny Europy Centralnej i Wschodniej miały być natomiast zajmowane przez zespoły wschodnioaszelskie, które według Obermaiera rozprzestrzeniać się mogły z terytorium obecnej Rosji. Nowością było połączenie bifacjalnych zespołów niemieckich z zespołami krymskimi, znanymi ze starszych badań w Kiik-Koba w paneuropejską jednostkę kulturową, wyodrębnioną z reperowej dotychczas sekwencji francuskiej. La Micoque jawiło się teraz jako jej najdalej wysunięty na zachód przyczółek. Rozwinięciem koncepcji wschodniego aszelienu była nieco późniejsza propozycja jednostki określanej jako Altpaläolithikum mit Blatt-Typen, tj. starszy paleolit z typami liściowatymi (Obermaier ). Istotną nowością było również ugruntowanie koncepcji obecności narzędzi bifacjalnych, szczególnie pięściaków sercowatych w niektórych zespołach mustierskich, określanych teraz jako musterien o tradycji aszelskiej (MTA). W kolejnej dekadzie badania w Niemczech rozwijały się pod wpływem breuilowskiej koncepcji polifiletycznej ewolucji kulturowej. Większe znaczenie miał jednak zwrot w kierunku ściślejszego powiązania badań archeologicznych z geologią i odrzuceniu prymatu analizy typologicznej. Wiedza o złożoności historii czwartorzędu, mimo znacznego postępu i wydłużeniu sekwencji chronologicznej wciąż jeszcze była stosunkowo skąpa. rowadziło to z konieczności do znacznych uproszczeń w obrazie zróżnicowania kulturowego w paleolicie. znalazło to wyraz m.in. w zgrupowaniu praktycznie wszystkich niemieckich zespołów,

12 Micoquian history of research odpowiadających chronologicznie dzisiejszemu rozumieniu środkowego paleolitu w obrębie jednej Handspitzenkultur (Andree ). Równolegle z badaniami niemieckimi także badacze polscy dążyli do powiązania zespołów odkrywanych na swoim terenie z rozbudowaną sekwencją francuską. Stosunkowo wcześnie doceniono jednak inwentarze zawierające zabytki bifacjalne, o specyficznym pokroju, odbiegającym od typowych znalezisk francuskiego musterienu. Zespół z Jaskini Okiennik opisywali m.in. W. Demetrykiewicz (Demetrykiewicz, Kuźniar ; Demetrykiewicz ), W. Antoniewicz () oraz L. Kozłowski (; ), którego prace były znane także w zachodniej części Europy. Z dzisiejszej perspektywy największe znaczenie mają jednak prace Stefana Krukowskiego (m.in., ), szczególnie jego spostrzeżenia zawarte w znakomitej jak na owe czasy syntezie, napisanej tuż przed wybuchem drugiej wojny światowej i wydanej trzy lata po jej zakończeniu (-). Krukowski miał okazje dobrze poznać zespoły z nożami asymetrycznymi dzięki badaniom w Jaskini Ciemnej prowadzonym w latach -. odejście Krukowskiego wyróżnia przede wszystkim wielka intuicja w analizie technologicznej narzędzi krzemiennych, niezwykła w epoce, w której zasadniczy nacisk kładziono na typologię. Zainteresowania technologiczne Krukowskiego zaowocowały wyróżnieniem typu noży prądnickich (Krukowski -, -). Chociaż Krukowski rozciągał swoją definicję prądnika na różne typy noży środkowopaleolitycznych, to najwięcej uwagi poświęcił opisowi charakterystycznych narzędzi z Jaskini Ciemnej. Stworzona przez niego definicja tych narzędzi na pierwszym miejscu akcentuje aspekty technologiczne związane z metodą prądnicką, której znaczenie dla produkcji i reutylizacji noży Krukowski rozszyfrował jako pierwszy. Wydaje się, że nie bez znaczenia dla poprawnej interpretacji obróbki wierzchołka w nożach prądnickich była znajomość materiałów z Kostienek, gdzie Krukowski prowadził wykopaliska w latach poprzedzających pierwszą wojnę światową. Definicja prądnika Krukowskiego wymaga przytoczenia: radniks ("pièces arquées", also some of the "pointes asymétriques") are the knives with mostly oblique utilization. General morphology: cutting edge creates one straight side of the tool with "beak" (penetrating part of the tip) located on this edge. Back located between the "beak" and the base creates another edge of the tool, oblique to the main axis of the knife, slightly angled or convex. The distal part of the cutting edge is mostly straight, rarely convex or slightly convex; the proximal, short part is often slightly angled or convex. The first or refreshing working of the distal part of the cutting edge often consists of one or more specific removals made on one side of the tool. These removals start from the tip or adjacent part of the back and are parallel to the cutting edge, laying close to it and on it. In the latter case removal creates one side of the cutting edge making it as sharp and penetrating as the edge of unretouched flake. Generally they resemble the negatives of burin spalls and they are heavily twisted. In cases of the knapping mistakes they can be undistinguishable from typical negatives of burin production. During the cycles of the production and refreshing of the radniks these removals were combined with standard edge-retouch. Mentioned features of the radniks are shown in the figures [two plates were enclosed in the original publication author s comment]. The "beak" and adjacent part of the cutting edge were most thin, correct and well made. The back and the proximal part of the cutting edge were made less careful. This part of an edge was never suitable for any utilization; mostly it is also a case for the back. The back is not always completely retouched. Its part adjacent to the tip can be oblique and straight or convex. radniks were made of nodules and flakes, with unifacial or bifacial retouch, mostly partly bifacial. Within the borders of this definition, created by mentioned main features and also within the borders of different industries radniks are very differentiated category. They are present among many industries of the Lower alaeolithic. [...] (Krukowski -, -). Mimo upływu wielu dziesięcioleci i wielokrotnej zmianie paradygmatów badawczych te obserwacje nie straciły na aktualności. ierwsza część definicji opisuje szczegółowo morfologię noży z J.

13 Micoquian history of research Ciemnej, z uwzględnieniem zmian powodowanych zużyciem oraz technologię ich obróbki i naprawy. Druga część odnosi się do noży występujących na innych stanowiskach i w pewnym sensie uogólnia precyzyjne stwierdzenia części pierwszej także na te okazy, które nie posiadają odbicia ostrzącego. Krukowski był jednak świadom, że opisana przez niego kategoria narzędzi jest polimorficzna i, wydaje się, że rozgraniczał zdefiniowane na gruncie technologicznym prądniki z J. Ciemnej od pozostałych noży. Dowodem tego może być fakt, że to właśnie zespoły, w których, jego zdaniem, występowały noże z charakterystycznym odbiciem prądnickim (Okiennik, Ciemna) zaklasyfikował on do nowej jednostki, którą nazwał przemysłem ojcowskim. Jednostka ta stanowiła w jego ocenie element szerszego kręgu z nożami, który nazywał cyklem prądnickim. Krukowski przeprowadził również krytyczną analizę zespołu z Jaskini Okiennik, dowodząc, że zawiera ona przemieszane elementy mikockie i prądnickie. Wydzielił również inne przemysły z nożami bifacjalnymi, w tym połączył w przemysł skalski niektóre elementy inwentarza okiennickiego i badanych przez siebie iekar III. Swoje spostrzeżenia i klasyfikacje kulturowe Krukowski opierał nie tylko na znajomości materiałów polskich i francuskich, które miał okazję studiować, ale również na osobistej wiedzy o paleolicie wschodniej Europy, gdzie sam prowadził wcześniej badania. Z tego względu jego koncepcje miały znacznie szersze tło źródłowe niż to, które było dostępne jego zachodnioeuropejskim kolegom, zmuszonym opierać się wyłącznie na starych publikacjach badań rosyjskich, głównie stanowisk krymskich. W dwudziestoleciu międzywojennym stan badań nad zespołami środkowopaleolitycznymi był w ZSRR bardzo ograniczony, a ze względu na sytuację polityczną zupełnie nieznany na zachodzie.

14 Micoquian history of research. After the World War II towards the synthesis Na archeologii paleolitu drugiej połowy XX w. wyraźne piętno odcisnęły poglądy F. Bordesa, także w zakresie rozumienia terminu mikokien. F. Bordes () w części podzielił poglądy, za którymi optował D. eyrony, dowodząc, że jako zjawisko kulturowe mikokien pojawia się w interglacjale eemskim jako wyraz ewolucji schyłkowych przemysłów aszelskich i kontynuuje się w początkach zlodowacenia Wisły. Bordes włączył do tej jednostki wiele zespołów z Basenu aryskiego i na tym obszarze upatrywał jej centrum. Taka perspektywa znacznie zmniejszała znaczenie stanowiska La Micoque, co prowadziło do przekonania, że stanowi ono w istocie pewną osobliwość, która niezbyt nadaje się do roli stanowiska eponimicznego. Bordes uważał, że debitaż w zespołach mikockich prowadzony był najczęściej z użyciem metody lewaluaskiej, co dodatkowo wyrzucało nie-lewaluaską warstwę z La Micoque poza nawias typowych stanowisk tej jednostki. Dużą część zespołów nie-lewaluaskich, występujących głównie poza obszarem Basenu aryskiego Bordes zaliczał do kręgu tajackiego. Jego zdaniem, dopiero w początkach zlodowacenia Wisły metoda lewaluaska upowszechnia się w większości kultur, a tajacien zanika. Jeśli chodzi o stosunek zespołów mikockich do MTA, to Bordes dopatrywał się tu związków o charakterze genetycznym, ponieważ MTA występuje do końca zlodowacenia Wisły, podczas gdy mikokien zanika w jego początkach. Sekwencja: młodszy aszelien, mikokien i MTA, mimo pewnego zachodzenia na siebie i nie zawsze jasnych kryteriów odrębności poszczególnych jednostek tworzyła zatem, zdaniem tego badacza, rodzaj linii ewolucyjnej w obrębie tradycji zespołów z narzędziami bifacjalnymi. odobnie jak jego poprzednicy, Bordes za najbardziej charakterystyczne typy narzędzi mikockich uważał pięściaki mikockie o wklęsłych bokach, pięściaki kończaste i lancetowate, odróżniające się zarówno od masywnych pięściaków aszelskich, jak i od sercowatych pięściaków MTA. W nawiązaniu zarówno do wcześniejszych prac Krukowskiego, jak i do badań F. Bordesa swoją koncepcję związków między zespołami środkowopaleolitycznymi zaprezentował W. Chmielewski (; ; ), proponując wyróżnienie kultury mikocko prądnickiej. Analizując bogaty inwentarz ze schroniska Wylotnego doszedł do wniosku, że stanowi on ewolucyjne stadium pośrednie między zespołami z J. Okiennik i górnej warstwy (warstwa ) J. Ciemnej. W odróżnieniu od wcześniejszych prac Krukowskiego, Chmielewski skoncentrował się na analizie związków między tak zdefiniowaną przez siebie sekwencją, a zespołami zarówno z Europy zachodniej, jak i wschodniej. Tym samym badacz pośrednio przyczynił się do lepszej popularyzacji w zachodniej Europie badań prowadzonych na terenie ZSRR. od koniec lat pięćdziesiątych i w latach Fig. Knife from Königsaue (Germany), one of key Micoquian sites researched after the World War II. It is one of the biggest and most elaborated of all known asymmetrical knives, well illustrating the rules of their manufacture, such as for example different techniques of ventral and dorsal surface preparation see chap.... From: Mania, Toepfer.

15 Micoquian history of research sześćdziesiątych ukazało się kilka ważnych monografii, podsumowujących wyniki badań m.in. na stanowiskach Suchaja Mečetka (Zamiatin, S.N., ) czy Strosiele (Formozow ). Dzięki tym pracom stało się możliwe zrozumienie złożoności paleolitu wschodniej Europy, jak również uzupełnienie i umieszczenie we właściwym kontekście znanych wcześniej inwentarzy krymskich. Zdecydowanie nowe podejście zaprezentował Gerhard Bosinski (). Odrzucając większość koncepcji mikokienu stworzonych przez badaczy francuskich skoncentrował się na zespołach z Europy Centralnej. o raz pierwszy pozwoliło to połączyć rozproszone dotąd spostrzeżenia odnośnie tego regionu i odnieść je do europejskiej perspektywy w opisie tej jednostki kulturowej. Bosinski opierał swoje analizy na bezpośredniej znajomości bardzo dużej ilości materiałów, w tym pochodzących z nowych, starannie prowadzonych wykopalisk m.in. w Bockstein (Wetzel, Bosinski ) i Buhlen (Bosinski, Kulick ). odstawą analiz było zestawienie listy typologicznej form charakterystycznych, zdaniem badacza, dla środkowoeuropejskiego wariantu kultury mikockiej: - pięściak mikocki, w istocie rzadki w zespołach środkowoeuropejskich Halbkeile wydłużony pięściak o przekroju płasko wypukłym Fäustel pięściak kończasty o długości mniejszej niż cm Faustkeilblatt płaskie narzędzie bifacjalne kształtem przypominające pięściak. Keilmesser nóż tylcowy. zgrzebło bifacjalne onadto w grupie noży (Keilmessern) Bosinski wprowadził bardziej szczegółowe rozróżnienia: - typ Bockstein (Bocksteinmesser) masywny, pięsciakowaty nóż o przekroju zbliżonym do trójkąta równobocznego. typ rądnik (radnikmesser) nóż z zaokrąglonym tylcem, który w części wierzchołkowej jest ostry i przechodzi w krawędź tnącą. typ Wołgograd (Wolgogradmesser) nóż z zaokrąglonym tylcem, który jest retuszowany dwustronnie na całej długości z wyjątkiem nieobrobionego półtylca. Sam mikokien został podzielony na cztery typy inwentarzy, układające się w sekwencję chronologiczną, poczynając od najstarszego: Typ Bockstein, charakteryzujący się występowaniem pięściaków mikockich, dużych, kończastych form typu Halbkeile, Faustkeilblatt i najbardziej charakterystycznych noży typu Bockstein. Typ Klausennische, charakteryzowany obecnością dużej ilości form typu Faustkeilblatt, z pełnym retuszem strony spodniej i retuszem strony wierzchniej ograniczonym do krawędzi tnącej, ostrego wierzchołka i części tylcowej. Z noży dominuje, wedle badacza, typ prądnicki. Odbicie ostrzące nie występuje. Typ Schambach, z charakterystycznymi wydłużonymi formami typu Halbkeile, niewielkie pięściaki trójkątne oraz małe formy typu Faustkeilblatt. Występują również noże prądnickie i formy zbliżone do ostrzy liściowatych. Dominującym składnikiem inwentarza są zgrzebła bifacjalne i unifacjalne. Typ Rörshein, charakteryzowany przede wszystkim obecnością dużej ilości form przypominających masywne ostrza liściowate oraz obecnością form charakterystycznych dla mikokienu. omiędzy tymi grupami G. Bosinski dopatrywał się wyraźnej ewolucji. Bosinski również upatrywał genezy przemysłów mikockich w młodszych zespołach aszelskich schyłkowego okresu zlodowacenia Odry i początków interglacjału eemskiego, reprezentowanych jego zdaniem przez zespoły typu Salzgitter-Lebenstadt. W odróżnieniu od badaczy francuskich Bosinski rozumiał

16 Micoquian history of research ewolucyjną sekwencję między aszelienem a mikokienem w sposób bardziej dosłowny, bez zakładania okresów zazębiania się poszczególnych kultur. Jakkolwiek Bosinski zakładał, że analizowane przez niego zespoły niemieckie należą razem z zespołami francuskimi do jednego, szerokiego kręgu kulturowego mikokienu, z porównań wynikało również wiele różnic. Zespoły niemieckie cechowały się brakiem metody lewaluaskiej, co więcej niezwykle rzadkie, poza zespołami typu Bockstein, były wśród nich typowe pięściaki mikockie. Identyfikacja kulturowa zespołów niemieckich opierała się na występowaniu dużej ilości opisanych wyżej typów narzędzi, zdefiniowanych przez Bosinskiego. Starając się udowodnić ich związek z francuskim mikokienem, Bosinski wykazywał obecność tych typów na eponimicznym stanowisku La Micoque i w innych zespołach francuskiego mikokienu (Bosinski ). Bosinski wskazywał również na analogie między zespołami typu Bockstein a polskimi inwentarzami z J. Okiennik i iekar III. W odróżnieniu od rozważań Bordesa, opartych głównie na typologii, Bosinski poświęcał sporo uwagi kwestiom technologicznym. O odrębności kulturowej mikokienu miała, jego zdaniem, stanowić także specyficzna technika obróbki narzędzi bifacjalnych (patrz str. ), którą nazwał Wechselseitig-gleichgerichtete Kantenbearbeitung (Bosinski, ). Badacz studiował również aspekty technologiczne metody prądnickiej (Bosinski ). W kolejnych dekadach powstało wiele opracowań regionalnych, zawierających cenne informacje o zespołach mikockich ze różnych części Europy, (m.in. rasłow ; Gabori ). oszerzała się wiedza na temat kontekstu chronologicznego i środowiskowego, przybywało także danych pozwalających prześledzić ewolucję poszczególnych elementów technologicznych i typologicznych, składających się na charakterystykę mikokienu. ojawiały się nowe dane z terenów, na których elementy takie nie były dotychczas znane, w tym np. dowody na stosowanie metody zbliżonej do prądnickiej w okresie schyłku zlodowacenia środkowopolskiego w angielskim zespole z La Cotte de St. Brelade (Callow, Cornford ). Upowszechniała się również wiedza o odkryciach z terenów leżących na południe od łańcucha Karpat, w szczególności o bardzo istotnej Fig. Knife from Suchaja Mečetka (Russia). The site, researched sekwencji jaskini Kulna, badanej w in much enlarged the knowledge about the presence of latach - (Valoch ). Micoquian in Eastern Europe. The knife is relatively big and oprawiający się stan badań pogłębiał carefully made. From: Zamiatin. jednak różnicę w rozumieniu mikokienu. Terminowi temu nadawano inne znaczenie w różnych częściach Europy. Mimo wymiany poglądów, w opracowaniach syntetycznych opierano się przede wszystkim na sekwencjach regionalnych, co nieodmiennie prowadziło do niezgodności między wizjami periodyzacji chronologiczno kulturowej środkowego paleolitu. róbę przełamania impasu poprzez tworzenie opracowań syntetycznych podejmowali różni badacze, (m.in. Gabori ; Desbrosse, Kozłowski, Zuate y Zuber ). róbę całościowego uporządkowania zagadnień związanych zespołami mikockimi w olsce i w innych częściach Europy podjęli J.K. Kozłowski i S.K. Kozłowski (). W swojej pracy wykorzystali oni wyniki dostępnych wówczas badań nad europejskim mikokienem. Zdając sobie sprawę z niewielkiej wartości stanowiska La Micoque jako stanowiska eponimicznego dla całej jednostki zaproponowali

17 Micoquian history of research połączenie wszystkich zespołów z narzędziami bifacjalnymi w jeden kompleks kulturowy, nazwany kręgiem środkowopaleolitycznych zespołów z pięściakami. Krąg ten, zdaniem autorów obejmował wszystkie europejskie zespoły z narzędziami bifacjalnymi, w tym zespoły MTA, oraz zespoły opisywane przez innych badaczy jako mikockie, mikocko prądnickie czy późnoaszelskie w rozumieniu G. Bosinskiego. W obrębie kręgu badacze wydzielili następujące jednostki: zespoły mikockie z techniką lewaluaską, obejmujące przede wszystkim stanowiska północnofrancuskie, charakteryzowane obecnością dużej ilości nieretuszowanych ostrzy i odłupków lewaluaskich oraz występowaniem pięściaków owalnych, sercowatych i mikockich. zespoły mikockie z techniką nielewaluaską, obejmujące grupę klasyczną z La Micoque i grupę Bockstein charakteryzowane występowaniem pięściaków mikockich, zwykłych i płaskowypukłych, wykonanych w technice Wechselseitig-gleichgerichtete Kantenbearbeitung, a także noży asymetrycznych, zgrzebeł, także z retuszami stopniowymi oraz narzędzi zębatych. Grupa klasyczna wyróżniała się dominacją zgrzebeł i stosunkowo niewielkim udziałem pięściaków oraz sporadycznym występowaniem pięściaków mikockich. Grupę Bockstein, w obręb której autorzy włączyli także wyróżniane przez. Bosinskiego zespoły typu Schambach i Klausennische charakteryzowała duża liczebność narzędzi bifacjalnych, w tym głównie pięściaków liściowatych i nawiązujących do trójkątnych, płaskowypukłych form typu Klasuennische. Na drugim miejscu były zgrzebła, szczególnie płasko retuszowane, a następnie noże, głównie typu Bockstein, rzadziej Klasuennische. zespoły z nożami asymetrycznymi i pięściakami liściowatymi (Faustkeilblatt), dzielące się na zespoły typu Königsaue oraz zespoły typu Ciemna, charakteryzowane brakiem pięściaków i dominacją zgrzebeł. Zespoły typu Königsaue miały wyróżniać się licznymi formami liściowatymi i nożami asymetrycznymi. Zespoły typu Ciemna charakteryzowały się występowaniem noży prądnickich, które autorzy opisywali przy pomocy trzech cech podstawowych: asymetrycznego kształtu, naturalnego lub zatępionego tylca oraz wierzchołka ścienionego retuszem dwustronnym. ozostałe cechy, w tym odbicie ostrzące uważano za poboczne. Zespoły typu Ciemna miała także wyróżniać obecność zgrzebeł, w tym częściowo bifacjalnych, ze ścienianiem wierzchołka na stronę spodnią oraz obecnością elementów lewaluaskich i górnopaleolitycznych. Zespoły te autorzy datowali na początek okresu sedymentacji lessu pierwszego pleniglacjału, głównie na podstawie datowań J. Ciemnej (Madeyska ). zespoły mustierskie z tradycją aszelską, obejmujące inwentarze m.in. z Le Mustier i Combe Capelle wyróżniać miało występowanie pięściaków typu sercowatego oraz ostrzy tylcowych typu Audi. Zespoły te występowały w odmianie lewaluaskiej i nielewaluaskiej. Zgodnie z poglądami F. Bordesa autorzy dzielili zespoły MTA na odmianę A i B. W sprzeczności z opinią G. Bosinskiego autorzy zaliczyli do tych zespołów również inwentarz ze stanowiska Salzgitter Lebenstedt, wyłączając go jednak do osobnej grupy. zespoły typu Starosiele miały charakteryzować się występowaniem form przejściowych od pięściaków do ostrzy liściowatych oraz bardzo licznymi zgrzebłami i obecnością techniki lewaluaskiej. zespoły typu Suchaja Mečetka wyróżniały się liczniejszą niż w zespołach typu Starosiele grupą narzędzi bifacjalnych, reprezentowanych, zdaniem autorów, przez pięściaki sercowate i trójkątne oraz noże asymetryczne, segmentoidalne lub trapezowate. Występować w nich miały liczne zgrzebła bifacjalne i ostrza mustierskie przy braku form liściowatych. zespoły typu Wylotne miały być charakteryzowane przez obecność dużych, masywnych pięściaków typu sercowatego, podtrójkątnego oraz kończastego, oraz noży, które zdaniem autorów nie mogą być klasyfikowane jako prądniki. Występują również groszaki i spora ilość zgrzebeł, także obustrończych. Dominuje technika nielewaluaska.

18 Micoquian history of research Zdaniem badaczy krąg zespołów z pięściakami wykształcił się w okresie interglacjału eemskiego na podłożu aszelskim, przy udziale elementów tajackich i przetrwał do końca pierwszego pleniglacjału zlodowacenia Wisły. oszczególne jednostki kręgu miały w tym okresie przechodzić ewolucję, charakteryzującą się zmniejszaniem ilości pięściaków i wzrostem ilości form odłupkowych i wiórowych. odstawowymi narzędziami dla całego kręgu miały być pięściaki aszelskie (sercowate, owalne i kończaste), mikockie, noże tylcowe, pięściaki liściowate i zgrzebła. Charakterystyczne miały być również noże asymetryczne, które to pojęcie wprowadzają autorzy jako pewne uogólnienie typu noża tylcowego także na te formy, które tylca nie posiadają. Odnośnie materiałów polskich, zasadniczą zmianą, jaką dokonali autorzy w stosunku do wcześniejszych koncepcji W. Chmielewskiego było odrzucenie koncepcji kultury mikocko prądnickiej na rzecz szukania analogii między zespołami środkowoeuropejskimi, które stały się szeroko znane dzięki publikacji G. Bosinskiego. Autorzy podzielili zdanie tego badacza w kwestii związków między zespołami z J. Okiennik oraz iekar III z inwentarzem stanowiska Bockstein. Do tej grupy dodali także zespoły ze stanowiska Kraków Wawel. J.K Kozłowski i S.K. Kozłowski zaproponowali także wydzielenie odrębnych zespołów typu Ciemna na podstawie związków między inwentarzami z J. Ciemnej (warstwa ) i Buhlen, a także inwentarzami z J. Kulna oraz francuskiego Germolles. Zdaniem badaczy zespoły typu Ciemna były elementem linii rozwojowej kręgu z nożami asymetrycznymi młodszym od zespołów typu Bockstein. Inaczej niż W. Chmielewski, autorzy wyłączali z tej sekwencji inwentarz schroniska Wylotnego, jako typologicznie i technologicznie odmienny. Wśród innych prac mających na celu uporządkowanie zamieszania pojęciowego związanego z kręgiem mikockim należy wspomnieć o próbach zastosowania popularnej w owym czasie morfometrycznej analizy formalnej. Metoda, jak się wydawało, miała umożliwić stworzenie bardziej obiektywnych podziałów kulturowych niż te, oparte na metodzie Bordesa. Wśród takich prac można wymienić publikację K. Sobczyka (), mającą na celu pogrupowanie noży środkowopaleolitycznych w klastery odpowiadające rzeczywistym podziałom kulturowym, a także prace R. Schilda (, s. -), uwzględniające nowe znaleziska pozaeuropejskie. Te ostatnie dodatkowo uświadomiły badaczom, jak szerokim zjawiskiem kulturowym są środkowopaleolityczne zespoły z nożami tylcowymi. rzyczyniło się to do lepszego zrozumienia faktu, iż tak zwany mikokien ze względu na zasięg przestrzenny i chronologiczny musi być tworem w niewielkim stopniu opisującym realne związki kulturowe między zespołami. Wnioski odnośnie słabości warsztatu badawczego i obowiązujących podziałów kulturowych stymulowały rozwój nowych metod badawczych, co przyniosło prawdopodobnie większe korzyści niż bezpośrednie wyniki analiz morfometrycznych.

19 Micoquian history of research. Last decades development of technological researches Współcześnie kierunki badań nad zróżnicowaniem kulturowym w środkowym paleolicie są w dużej mierze kształtowane przez podejście technologiczne. Zainteresowanie technologią wytwarzania narzędzi skutkuje także lepszym zrozumieniem innych procesów, wpływających na ostateczną kompozycję inwentarza archeologicznego. Analizowane są procesy przekształceń narzędzi w trakcie użytkowania (naprawy) oraz wpływ funkcjonalnego zróżnicowania stanowisk, warunków surowcowych i procesów podepozycyjnych. Wyrażane wcześniej przekonania pojedynczych badaczy, iż zespół zabytków krzemiennych jest bardzo odległą i bardzo zafałszowaną emanacją kultury paleolitycznych grup ludzkich stały się obowiązującym paradygmatem. Istotną przyczyną wielu przewartościowań w ocenie środkowopaleolitycznego zróżnicowania kulturowego stały się nowe badania, w tym prowadzone na bardzo szeroką skalę w związku z budową autostrad badania wykopaliskowe w północnej Francji. Wykopaliska takie jak np. w Riencourt Les Bapaume (Tuffreau ) nie tylko przyniosły znaczne wzbogacenie obrazu różnorodności kultury środkowego paleolitu, lecz również pozwoliły stwierdzić istnienie silnych związków między zespołami całego Niżu Europejskiego w opozycji do zespołów z południowej Francji, w tym La Micoque. Nowe badania na tym stanowisku (Schwarcz, Grim ; Texier, Bertran ), postarzające całą sekwencję i poddające w wątpliwość pozycję in situ inwentarza z warstwy stały się decydującym argumentem wyrzucającym je poza nawias zespołów grupujących się wyraźnie w ogólnoeuropejskim kręgu zespołów z nożami asymetrycznymi. Zintensyfikowało to dyskusję o potrzebie przewartościowań w obowiązującym systemie periodyzacji chronologiczno kulturowej i potrzebie porzucenia mylącego terminu mikokien. Istotne okazały się też nowe datowania stanowiska Salzgitter-Lebenstedt (astoors ; ) na jedno z cieplejszych wahnięć okresu maksimum zlodowacenia Wisły (OIS, korelowany z różnymi epizodami Oerel, Glinde, Moershoofd). W zasadniczy sposób zmieniało to koncepcje G. Bosinskiego, który uważał ten zespół za typowy dla młodszego aszelienu i wyznaczał mu kluczową rolę w sekwencji ewolucji aszelien mikokien zespoły z ostrzami liściowatymi. Nowe odkrycia z Centralnej Europy, takie jak Lichtenberg (Veil et all ) znacznie zwiększyły wiedzę o różnorodności zespołów z nożami i dostarczyły dowodów na ich długotrwałe występowanie do końca środkowego paleolitu. Zmiany były stymulowane nie tylko nowymi badaniami, ale także reinterpretacją starszych kolekcji, w tym przede wszystkim Buhlen (Jöris ), a także Balver Höhle (Jöris ), Schambach (Rieder ), Rörshein (Graßkampf ), Salzgitter-Lebenstedt (astoors ; ) czy też bardzo istotnej kolekcji francuskiej z Mont de Beuvry koło Bethune (Marcy ), która udowodniła, że noże z odbiciem prądnickim są obecne także w zachodniej części Niżu Europejskiego. Ważną rolę odegrał również dostęp do informacji o badaniach prowadzonych na terenach byłego ZSRR, teraz znacznie ułatwiony dzięki nowym publikacjom (m.in. Marks, Chabai ) i swobodnym kontaktom między badaczami. Nowe metody badawcze, kładące nacisk na aspekt technologiczny zaowocowały zmianą podejścia do zabytku, jako przedmiotu analizy. Badania traseologiczne narzędzi środkowopaleolitycznych (Beyries ) wykazały, poza słabościami samej metody, iż morfologia artefaktów nie przekłada się na zróżnicowanie funkcjonalne, a dominującą funkcją narzędzi krzemiennych jest funkcja narzędzia tnącego. Dzięki pracom H. Dibbla ( ; a-b ; Dibble i Rolland ) stało się jasne, że duża część artefaktów środkowopaleolitycznych reprezentuje formy wyzyskane, znacznie odbiegające od oryginalnych wytworów, które nie mogą być bezpośrednim przedmiotem analizy. Spowodowało to zainteresowanie analizą procesów wytwórczości i naprawy noży środkowopaleolitycznych, a także wpływem innych czynników, np. kształtu surowca na morfologię tych narzędzi (Richter ; Bourguignon ; Jöris ). Wyniki tych analiz i nowe dane znalazły swój oddźwięk w nowych opracowaniach syntetycznych. Swoje poglądy zrewidował G. Bosinski. W swojej ostatniej pracy () dzieli zespoły mikockie, które określa teraz, podobnie jak duża część badaczy niemieckich, terminem grupa z nożami

20 Micoquian history of research tylcowymi (Keilmessergruppe - KMG) na dwie grupy: wyżynne i zespoły równinnej strefy niżowej. W pierwszej grupie wyróżnia zespoły typu Bockstein oraz Klausennische. Zdaniem badacza w tej grupie występuje także horyzont chronologiczny związany z upowszechnieniem się metody prądnickiej. W grupie zespołów nizinnych występuje odmiana typu Lebenstedt oraz Königsaue. Obie grupy mają być chronologicznie współczesne, kontynuując się od wczesnego wistulianu (interstadiał Odderade - OIS a, grupa Lebenstedt może być nieco młodsza OIS, interstadiał Oerel-Glinde). Także zespoły KMG z innych części Europy zostały pogrupowane według schematu wyżynno-nizinnego, jakkolwiek autor skoncentrował się głównie na zespołach niemieckich. Odmienną, radykalną interpretację zróżnicowania kulturowego w środkowym paleolicie przedstawił J. Richter (). Jego zdaniem zespoły mikockie i mustierskie stanowią emanację tych samych kulturowo populacji. Różnice, związane z obecnością lub brakiem narzędzi bifacjalnych, tłumaczy on poprzez dostępność surowców, co związane jest z takimi czynnikami jak szata roślinna i stopień penetracji terytorium przez grupy ludzkie. Czynniki te fluktuują wraz ze zmianami klimatu, które wymuszają cykliczne kolonizacje i migracje ludzi na obszarach północnej Europy. Wyważoną pozycję zajmuje O. Jöris (). Z jednej strony odrzuca tradycyjną wizję G. Bosinskiego, dowodząc, iż różnice w typach noży, będących zabytkami przewodnimi dla wydzielania grup kulturowych można tłumaczyć stopniem zużycia. Z drugiej odrzuca również radykalne podejście J. Richtera, zauważając, że nie wszystkie różnice w kompozycji inwentarzy można wytłumaczyć czynnikami nie - kulturowymi. odobne stanowisko zajmuje N.J. Conrad (Conrad, Fischer ), odrzucając skrajne warianty periodyzacji chronologiczno kulturowej i ograniczając się do zestawienia przemysłów KMG, bez określania wewnętrznych podziałów grupy. Badacze francuscy koncentrowali się w ostatnich latach na opracowywaniu nowych materiałów dotyczących młodszych odcinków środkowego paleolitu, w tym bardzo interesujących zespołów wiórowych. Z tego względu, poza nielicznymi wyjątkami (Gouédo ) ostatnie francuskie opracowania dotyczące zespołów mikockich miały raczej charakter źródłowy (m.in. Deloze et all ). W pozostałych częściach Europy, także w olsce badania koncentrowały się na stanowiskach z innych okresów, warto jednak wspomnieć o nowych opracowaniach ważnej kolekcji ze schroniska Wylotne (m.in. Targosz ). odsumowując, mimo znacznego rozwoju badań w ostatnich latach nadal istnieje potrzeba systematyzacji tego, co wiadomo na temat mikokienu. Z tego względu aktualne kierunki badań powinny koncentrować się na opracowaniu lepszych metod analizy i opisu inwentarzy mikockich. Niniejsza praca, poprzedzona kilkuletnimi studiami zespołów z Francji, Niemiec, olski i Rosji stara się cel ten realizować.

http://www.rcin.org.pl

http://www.rcin.org.pl Archeologia Polski, t. XXXVIII : 1993, z. I PL ISSN 0003-8180 MAŁGORZATA WINIARSKA-KABACIŃSKA ANALIZA FUNKCJONALNA OSTRZA KOŚCIANEGO ZBROJONEGO KRZEMIENNYMI WKŁADKAMI Z TŁOKOWA, WOJ. OLSZTYŃSKIE 1 Analizę

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

PRĄDNIK PRACE I MATERIAŁY MUZEUM IM. PROF. WŁADYSŁAWA SZAFERA

PRĄDNIK PRACE I MATERIAŁY MUZEUM IM. PROF. WŁADYSŁAWA SZAFERA PRĄDNIK PRACE I MATERIAŁY MUZEUM IM. PROF. WŁADYSŁAWA SZAFERA Prądnik. Prace Muz. Szafera 24 99 130 2014 Magdalena Sudoł Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Instytut Archeologii Zakład Starszej i

Bardziej szczegółowo

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Estimation and planing Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Story points Story points C D B A E Story points C D 100 B A E Story points C D 2 x 100 100 B A E Story points C D 2 x 100 100

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Global Marketing on the study program: Management I. General information 1. Name

Bardziej szczegółowo

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ Zaproponowany dla krajów Unii Europejskiej oraz dla wszystkich zainteresowanych stron wzór Umowy wypożyczenia między muzeami i instytucjami kultury opracowany został przez

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO ŚRODKOWOPALEOLITYCZNE W OLSZTYNIE, POW. CZĘSTOCHOWA 1

STANOWISKO ŚRODKOWOPALEOLITYCZNE W OLSZTYNIE, POW. CZĘSTOCHOWA 1 Warszawa 1975 ŚWIATOWLT t. XXXIV Jerzy Kopacz STANOWISKO ŚRODKOWOPALEOLITYCZNE W OLSZTYNIE, POW. CZĘSTOCHOWA 1 Północno-zachodni kraniec Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej pozbawiony był do ostatnich lat

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

П. DROBNE PRACE I MATERIAŁY

П. DROBNE PRACE I MATERIAŁY П. DROBNE PRACE I MATERIAŁY Stefan Karol Kozłowski, Wojciech Twardowski Uniwersytet Warszawski, Muzeum w Radomiu ZNALEZISKO PIĘŚCIAKA W POBLIŻU RADOMIA Wiosną 1967 roku W. Twardowski i J. Gula, w czasie

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

PRACA DYPLOMOWA. Wydział Architektury. Częstochowa jako ośrodek regionalny Czestochowa as a regional centre. Robert Szmigiel

PRACA DYPLOMOWA. Wydział Architektury. Częstochowa jako ośrodek regionalny Czestochowa as a regional centre. Robert Szmigiel Wydział Architektury PRACA DYPLOMOWA Częstochowa jako ośrodek regionalny Czestochowa as a regional centre Robert Szmigiel słowa kluczowe: Częstochowa granica oddziaływanie region Streszczenie: Głównym

Bardziej szczegółowo

Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka) Żaneta Mucha (ESN SGGW) Joanna Jóźwik (FRSE) Warszawa, 27 listopada 2015 r.

Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka) Żaneta Mucha (ESN SGGW) Joanna Jóźwik (FRSE) Warszawa, 27 listopada 2015 r. Przygotowanie Porozumienia o programie studiów/praktyki rola studenta, uczelni wysyłającej (wydziałowego i uczelnianego koordynatora Erasmusa+) i uczelni przyjmującej. Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka)

Bardziej szczegółowo

Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2

Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2 Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2 Mariusz Urbański Instytut Psychologii UAM Mariusz.Urbanski@amu.edu.pl Plan: definicja pojęcia wnioskowania wypowiedzi inferencyjne i wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWY NR 128. Stanis³aw Mroziñski

ROZPRAWY NR 128. Stanis³aw Mroziñski UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY IM. JANA I JÊDRZEJA ŒNIADECKICH W BYDGOSZCZY ROZPRAWY NR 128 Stanis³aw Mroziñski STABILIZACJA W ASNOŒCI CYKLICZNYCH METALI I JEJ WP YW NA TRWA OŒÆ ZMÊCZENIOW BYDGOSZCZ

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze słuchu 1.1. 1.2.

Bardziej szczegółowo

KRYTYCZNA ANALIZA POLITYKI ZDROWOTNEJ W ZAKRESIE PRZEKSZTAŁCANIA SZPITALI PUBLICZNYCH W SPÓŁKI PRAWA HANDLOWEGO

KRYTYCZNA ANALIZA POLITYKI ZDROWOTNEJ W ZAKRESIE PRZEKSZTAŁCANIA SZPITALI PUBLICZNYCH W SPÓŁKI PRAWA HANDLOWEGO Zarządzanie Publiczne vol. 4(13) pp. 49-64 Kraków 2011 Published online February 10, 2012 KRYTYCZNA ANALIZA POLITYKI ZDROWOTNEJ W ZAKRESIE PRZEKSZTAŁCANIA SZPITALI PUBLICZNYCH W SPÓŁKI PRAWA HANDLOWEGO

Bardziej szczegółowo

Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon. Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r.

Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon. Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r. Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r. Program Europa Master Czym jest? STUDY EUROPE LIVE EUROPE! Program Europa Master

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) www.viaregiaplus.eu

Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) www.viaregiaplus.eu Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) THE ANALYSIS CONCERNING THE DESIGNATION OF THE ROUTE THAT INTEGRATES THE SOUTH OF THE LOWER SILESIA PROVINCE TOGETHER WITH NORTH - SOUTHLINKS Analiza

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and Fig 4 Measured vibration signal (top). Blue original signal. Red component related to periodic excitation of resonances and noise. Green component related. Rotational speed profile used for experiment

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Principles of Marketing. on the study program: Administration

PROJECT. Syllabus for course Principles of Marketing. on the study program: Administration Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Principles of Marketing on the study program: Administration I. General information

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z języka angielskiego poziom podstawowy ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

PLSH1 (JUN14PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2014. Reading and Writing TOTAL

PLSH1 (JUN14PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2014. Reading and Writing TOTAL Centre Number Surname Candidate Number For Examiner s Use Other Names Candidate Signature Examiner s Initials Section Mark Polish Unit 1 Reading and Writing General Certificate of Education Advanced Subsidiary

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Techniques of negotiations and mediations in administration. on the study program: Administration

PROJECT. Syllabus for course Techniques of negotiations and mediations in administration. on the study program: Administration Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Techniques of negotiations and mediations in administration on the study program:

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

Witold Migal, Mikołaj Urbanowski. Narzędzia bifacjalne jako wskaźniki chronologiczne?

Witold Migal, Mikołaj Urbanowski. Narzędzia bifacjalne jako wskaźniki chronologiczne? Witold Migal, Mikołaj Urbanowski Narzędzia bifacjalne jako wskaźniki chronologiczne? Technologie środkowego paleolitu i wczesnej epoki brązu na przykładzie materiałów ze stanowiska Polany Kolonie II Abstrakt

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Przemysłowe zastosowania technologii generatywnych

Przemysłowe zastosowania technologii generatywnych Industrial applications of additive manufacturing technologies Przemysłowe zastosowania technologii generatywnych Edward Chlebus, Bogdan Dybała, Tomasz Boratyoski, Mariusz Frankiewicz, Tomasz Będza CAMT

Bardziej szczegółowo

Auschwitz and Birkenau Concentration Camp Records, 1940 1945 RG 15.191M

Auschwitz and Birkenau Concentration Camp Records, 1940 1945 RG 15.191M Auschwitz and Birkenau Concentration Camp Records, 1940 1945 RG 15.191M United States Holocaust Memorial Museum Archive 100 Raoul Wallenberg Place SW Washington, DC 20024 2126 Tel. (202) 479 9717 Email:

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation operation good practices presentation Polites association was founded in 2002 in Szczecin Stowarzyszenie POLITES w Szczecinie Starszy Brat Starsza Siostra

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO Miejsce na naklejkę z kodem szkoły dysleksja MJA-R2A1P-062 EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY ARKUSZ III MAJ ROK 2006 Czas pracy 110 minut Instrukcja dla zdającego 1. Sprawdź, czy

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SHEMAT PUNKTOWANIA KWIEIEŃ 2014 Rozumienie ze słuchu Wymagania ogólne II. Rozumienie Uczeń rozumie proste,

Bardziej szczegółowo

Ewa Pancer-Cybulska, tukasz Olipra, Leszek Cybulski, Agata Suröwka TRANSPORT LOTNICZY A REGIONALNE RYNKI PRACY W POLSCE THE IMPACT OF AIR TRANSPORT

Ewa Pancer-Cybulska, tukasz Olipra, Leszek Cybulski, Agata Suröwka TRANSPORT LOTNICZY A REGIONALNE RYNKI PRACY W POLSCE THE IMPACT OF AIR TRANSPORT Ewa Pancer-Cybulska, tukasz Olipra, Leszek Cybulski, Agata Suröwka TRANSPORT LOTNICZY A REGIONALNE RYNKI PRACY W POLSCE THE IMPACT OF AIR TRANSPORT ON REGIONAL LABOUR MARICETS IN POLAND jt^l Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ Egzamin maturalny maj 2009 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów ze słuchu 1.1. E 1.2. A 1.3. Zdający selekcjonuje informacje (II. 1 d)

Bardziej szczegółowo

Rozmowa kwalifikacyjna z pracodawcą po angielsku str. 4 Anna Piekarczyk. Od Wydawcy

Rozmowa kwalifikacyjna z pracodawcą po angielsku str. 4 Anna Piekarczyk. Od Wydawcy Spis treści Sposoby na udaną rozmowę kwalifikacyjną...5 Lista czasowników, które warto znać i zastosować podczas rozmowy kwalifikacyjnej...9 Lista przymiotników opisujących charakter... 11 Dla pracodawcy:

Bardziej szczegółowo

THE INVESTMENT AREAS - BYTOM, LEŚNA STREET TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA

THE INVESTMENT AREAS - BYTOM, LEŚNA STREET TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA Atrakcyjne tereny inwestycyjne znajdują się przy ul. Leśnej w Bytomiu, w bezpośrednim sąsiedztwie Alei Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Przeznaczona do sprzedaży uzbrojona

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

BADANIA ARCHEOLOGICZNE W WESÓŁKACH, POW. KALISZ, W 1963 ROKU

BADANIA ARCHEOLOGICZNE W WESÓŁKACH, POW. KALISZ, W 1963 ROKU KRZYSZTOF DĄBROWSKI BADANIA ARCHEOLOGICZNE W WESÓŁKACH, POW. KALISZ, W 1963 ROKU W sierpniu 1963 r. kontynuowano 1 prace badawcze na cmentarzysku lateńsko- -rzymskim. Na obszarze 1026 m 2 odkryto i wyeksplorowano

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY TeleTrade DJ International Consulting Ltd Sierpień 2013 2011-2014 TeleTrade-DJ International Consulting Ltd. 1 Polityka Prywatności Privacy Policy Niniejsza Polityka

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Inżynierii Środowiska obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 014/015 Kierunek studiów: Inżynieria Środowiska

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ BIOLOGII I OCHRONY ŚRODOWISKA

WYDZIAŁ BIOLOGII I OCHRONY ŚRODOWISKA WYDZIAŁ BIOLOGII I OCHRONY ŚRODOWISKA Biologia Biotechnologia Ochrona środowiska studia pierwszego stopnia Dla kandydatów z NOWĄ MATURĄ Kwalifikacja obejmuje konkurs świadectw dojrzałości brane są pod

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1)

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1) EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1) ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA KWIECIEŃ 2013 Rozumienie ze słuchu Wymagania ogólne II. Rozumienie Uczeń rozumie

Bardziej szczegółowo

The Lights of Chartres Eustachy Kossakowski, 1983-1989

The Lights of Chartres Eustachy Kossakowski, 1983-1989 Eustachy Kossakowski, 1983-1989 dimensions: 40 x 29 cm technique: 12 color prints on Hahnemuhle Photo Rag 308 g/m² paper made from original Eustachy Kossakowski s negatives edition: 6 price: 12 000 PLN

Bardziej szczegółowo

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I Poziom rozszerzony Język angielski Język angielski. Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I W schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe odpowiedzi.

Bardziej szczegółowo

P R A C A D Y P L O M O W A

P R A C A D Y P L O M O W A POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Maszyn Roboczych i Transportu P R A C A D Y P L O M O W A Autor: inż. METODA Ε-CONSTRAINTS I PRZEGLĄDU FRONTU PARETO W ZASTOSOWANIU DO ROZWIĄZYWANIA PROBLEMU OPTYMALIZACJI

Bardziej szczegółowo

Industrial Landscape Eustachy Kossakowski, 1950s and 60s

Industrial Landscape Eustachy Kossakowski, 1950s and 60s dimensions: 38.5 x 28.5 cm technique: 12 black and white silver gelatin fiber prints made from original Eustachy Kossakowski s negatives edition: 6 price: 12 000 PLN Each portfolio is numbered and signed

Bardziej szczegółowo

Lekcja 1 Przedstawianie się

Lekcja 1 Przedstawianie się Lekcja 1 Przedstawianie się i poznawanie innych 2 Wysłuchaj dialogów, najpierw w wersji oryginalnej, później z tłumaczeniem. Powtarzaj poszczególne kwestie za lektorami. Dialog 1 Przedstawianie się w sytuacji

Bardziej szczegółowo

EuroWeek Szkoła Liderów 2015

EuroWeek Szkoła Liderów 2015 EuroWeek Szkoła Liderów 2015 Tegoroczny Obóz Językowy Euroweek, niewątpliwie był jednym z tych wyjazdów, które zapadają w pamięci na długie lata. Grupa uczniów z naszej szkoły wraz z nauczycielem języka

Bardziej szczegółowo

PLSH1 (JUN12PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2012. Reading and Writing TOTAL

PLSH1 (JUN12PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2012. Reading and Writing TOTAL Centre Number Surname Candidate Number For Examiner s Use Other Names Candidate Signature Examiner s Initials Polish Unit 1 Reading and Writing General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi SIERPIEŃ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Egzamin maturalny z języka angielskiego

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to do business prowadzić interesy Prowadzę interesy w

Bardziej szczegółowo

ELF. system: pokój młodzieżowy / teenagers room MEBLE MŁODZIEŻOWE / YOUTH ROOM FURNITURE ELF

ELF. system: pokój młodzieżowy / teenagers room MEBLE MŁODZIEŻOWE / YOUTH ROOM FURNITURE ELF 144 Nowoczesny system mebli młodzieżowych jest nie tylko funkcjonalny, ale także dzięki wzornictwu niezwykły. Sprawdza się nawet w najmniejszych pomieszczeniach. Poszczególne bryły mebli mają kształty

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES Kompozyty 11: 2 (2011) 152-156 Werner A. Hufenbach, Frank Adam, Maik Gude, Ivonne Körner, Thomas Heber*, Anja Winkler Technische Universität Dresden, Institute of Lightweight Engineering and Polymer Technology

Bardziej szczegółowo

Wiejskie organizacje pozarządowe

Wiejskie organizacje pozarządowe Wiejskie organizacje pozarządowe Rural Non-Governmental Organisations Editor Maria Halamska Institute of Rural and Agricultural Development Polish Academy of Sciences Warsaw 2008 Wiejskie organizacje pozarządowe

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko April 22, 2012 Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik Tatrzanski Park Narodowy Director Pawel Skawinski (host) Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for National Parks Jan Reklewski Tatras

Bardziej szczegółowo

BADANIA RZECZYWISTYCH KOSZTÓW OBSŁUGI TECHNICZNEJ NOWOCZESNYCH KOMBAJNÓW ZBOŻOWYCH. Wstęp

BADANIA RZECZYWISTYCH KOSZTÓW OBSŁUGI TECHNICZNEJ NOWOCZESNYCH KOMBAJNÓW ZBOŻOWYCH. Wstęp Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu CCCXLIII (2002) ZENON GRZEŚ BADANIA RZECZYWISTYCH KOSZTÓW OBSŁUGI TECHNICZNEJ NOWOCZESNYCH KOMBAJNÓW ZBOŻOWYCH Z Instytutu Inżynierii Rolniczej Akademii Rolniczej

Bardziej szczegółowo

First year of studies - Sculpture... 2. Second year of studies- Sculpture... 3. Third year of studies- Sculpture... 4

First year of studies - Sculpture... 2. Second year of studies- Sculpture... 3. Third year of studies- Sculpture... 4 Academic year 2014/2015 Academy of Fine Arts in Gdańsk Faculty of Sculpture and Intermedia Long-cycle Master s degree studies (5 years) The Faculty of Sculpture is divided into two fields of study: Sculpture

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SYSTEMOWA TYPOWE ZADANIA ANALIZY SYSTEMOWEJ:

ANALIZA SYSTEMOWA TYPOWE ZADANIA ANALIZY SYSTEMOWEJ: ANALIZA SYSTEMOWA ANALIZA SYSTEMOWA: zbiór metod i technik analitycznych, ocenowych i decyzyjnych, służących racjonalnemu rozwiązywaniu systemowych sytuacji decyzyjnych, badanie wspomagające działania

Bardziej szczegółowo

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Kierunek Elektronika i Telekomunikacja, Studia II stopnia Specjalność: Systemy wbudowane Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Kraków, 14 marca 2013 r.

Kraków, 14 marca 2013 r. Scenariusze i trendy rozwojowe wybranych technologii społeczeństwa informacyjnego do roku 2025 Antoni Ligęza Perspektywy rozwoju systemów eksperckich do roku 2025 Kraków, 14 marca 2013 r. Dane informacja

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be angry with somebody gniewać się na kogoś Czy gniewasz

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8)

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Name, Affiliation Krzysztof Wojdyga, Marcin Lec, Rafal Laskowski Warsaw University of technology E-mail krzysztof.wojdyga@is.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Clinical Trials. Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles

Clinical Trials. Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles Polandchallenges in Clinical Trials Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles Poland- legislation 1996-2003 Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r o zawodach lekarza i lekarza dentysty, z

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 444 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 23 2006

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 444 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 23 2006 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 444 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 23 2006 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA INSTYTUT KULTURY FIZYCZNEJ UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO W OPINII STUDENTÓW

Bardziej szczegółowo

Jazz EB207S is a slim, compact and outstanding looking SATA to USB 2.0 HDD enclosure. The case is

Jazz EB207S is a slim, compact and outstanding looking SATA to USB 2.0 HDD enclosure. The case is 1. Introduction Jazz EB207S is a slim, compact and outstanding looking SATA to USB 2.0 HDD enclosure. The case is made of aluminum and steel mesh as one of the coolest enclosures available. It s also small

Bardziej szczegółowo

6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH

6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH 6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH MIASTO: OPOLE STANOWISKO: ADIUNKT DYSCYPLINA NAUKOWA: PEDAGOGIKA, SPECJALNOŚĆ-PRACA SOCJALNA DATA OGŁOSZENIA:...20

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Przasnyski Konkurs Językowy. Zakres Materiału. Klasa IV

Powiatowy Przasnyski Konkurs Językowy. Zakres Materiału. Klasa IV 1. Kategorie gramatyczne Zakres Materiału Klasa IV Rzeczownik: Liczba mnoga rzeczowników (regularnych i niektórych nieregularnych). Forma dzierżawcza s. Określniki: A, an, the. Liczebniki główne 1 100.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż IBM GSDC SP.Z.O.O

PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż IBM GSDC SP.Z.O.O PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż IBM GSDC SP.Z.O.O Miejsce odbywania stażu IBM, ul. Muchoborska 8, 54-424 Wrocław, Poland Stanowisko, obszar działania Młodszy Koordynator Zarządzania Bazą

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp / 13. Introduction / 19

Spis treści. Wstęp / 13. Introduction / 19 Spis treści Wstęp / 13 Introduction / 19 I II III IV Zasady dydaktyczne procesu kształcenia w uniwersytecie / 27 Istota i geneza zasad dydaktycznych oraz ich klasyfikacja / 30 Treści zasad dydaktycznych

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree Politechnika Częstochowska, Wydział Zarządzania PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Kierunek Forma studiów Poziom kwalifikacji Rok Semestr Jednostka prowadząca Osoba sporządzająca Profil Rodzaj

Bardziej szczegółowo

pod redakcją Lecha Leciejewicza i Mariana Rębkowskiego

pod redakcją Lecha Leciejewicza i Mariana Rębkowskiego KOŁOBRZEG Wczesne miasto nad Bałtykiem / pod redakcją Lecha Leciejewicza i Mariana Rębkowskiego FUNDACJA NA RZECZ NAUKI POLSKIEJ INSTYTUT ARCHEOLOGII I ETNOLOGII POLSKIEJ AKADEMII NAUK WYDAWNICTWO TRIO

Bardziej szczegółowo

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August 2013. 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD)

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August 2013. 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD) COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION Brussels, 29 August 2013 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD) ENV 782 MAR 119 MI 708 ONU 86 CODEC 1921 INST 459 PARLNAT 214 COVER NOTE from: Polish Senate date

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO Projekt: Podnoszenie kwalifikacji drogą do sukcesu Szkolenie: j. angielski, poziom A1 Termin szkolenia: 15. 12. 2014 r. 06. 05. 2015 r. Termin Egzaminu

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo