Strategia zarządzania dla obszaru Natura 2000 Małe Pieniny

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Strategia zarządzania dla obszaru Natura 2000 Małe Pieniny"

Transkrypt

1 Strategia zarządzania dla obszaru Natura 2000 Małe Pieniny Projekt PL0108 Optymalizacja wykorzystania zasobów sieci Natura 2000 dla zrównoważonego rozwoju w Karpatach Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Liechtenstein, Norwegia) Instytut Ochrony Przyrody PAN Kraków

2 Opracowanie strategii: Grzegorz Cierlik kontakt: Strategia zarządzania dla obszaru Natura 2000 Małe Pieniny została opracowana w ramach projektu PL0108 Optymalizacja wykorzystania zasobów sieci Natura 2000 dla zrównoważonego rozwoju w Karpatach realizowanego w latach Więcej informacji o projekcie: 2

3 Spis treści Projekt Natura 2000 w Karpatach... 5 Strategie zarządzania załoŝenia ogólne... 7 Opis obszaru... 8 Podstawy prawne, lokalizacja i granice obszaru... 8 Przedmioty ochrony obszaru Natura Cele ochrony obszaru Natura 2000 i priorytety ochrony Istniejące formy ochrony Ogólna charakterystyka środowiska przyrodniczego Geologia i gleby Klimat Użytkowanie terenu Własność Gospodarka wodami Leśnictwo Użytkowanie turystyczne Uwarunkowania socjoekonomiczne Strategia ochrony siedlisk przyrodniczych Zestawienie typów siedlisk przyrodniczych Ogólna ocena stanu i znaczenia siedlisk przyrodniczych Potrzeby ochrony siedlisk przyrodniczych Zagrożenia dla siedlisk przyrodniczych i sposoby ich eliminacji Warunki utrzymania lub poprawy stanu ochrony siedlisk przyrodniczych Zakres monitoringu siedlisk przyrodniczych Braki danych Strategia ochrony gatunków roślin Zestawienie gatunków roślin Ogólna ocena stanu i znaczenia gatunków roślin Potrzeby ochrony gatunków roślin Zagrożenia dla gatunków roślin i sposoby ich eliminacji Warunki utrzymania lub poprawy stanu ochrony gatunków roślin Zakres monitoringu gatunków roślin Braki danych Strategia ochrony gatunków zwierząt Zestawienie gatunków zwierząt Ogólna ocena stanu i znaczenia gatunków zwierząt Potrzeby ochrony gatunków zwierząt Zagrożenia dla gatunków zwierząt i sposoby ich eliminacji Warunki utrzymania lub poprawy stanu ochrony gatunków zwierząt Zakres monitoringu gatunków zwierząt Braki danych

4 Waloryzacja obszaru Natura Analiza problemów związanych z ochroną obszaru Natura 2000 i propozycje rozwiązań Sposoby ochrony poszczególnych przedmiotów ochrony Ochrona jakości i naturalności cieków Niewłaściwie realizowane użytkowanie turystyczno-rekreacyjne Istniejące plany zarządzania dla obszaru Analiza moŝliwości skutecznej ochrony obszaru (SWOT) Rekomendacje do zarządzania obszarem Natura

5 Projekt Natura 2000 w Karpatach Projekt PL0108 "Optymalizacja wykorzystania zasobów sieci Natura 2000 dla zrównoważonego rozwoju w Karpatach" otrzymał dofinansowanie ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Całkowity koszt projektu to Euro. Projekt jest dofinansowany w 85% przez MF EOG, pozostałe 15% współfinansują Regionalny Konserwator Przyrody w Krakowie i Regionalny Konserwator Przyrody w Rzeszowie (5%) oraz Instytut Ochrony Przyrody PAN (10%). Projekt jest wdrażany w latach przez Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie, w ramach Centrum Natura Zasięg projektu obejmuje cały obszar znajdujący się w polskiej części regionu biogeograficznego alpejskiego sieci Natura 2000, obejmujące południową część trzech województw: małopolskiego, podkarpackiego i śląskiego. Powierzchnia tego obszaru wynosi ok. 10 tys. km2. Większość działań jest skoncentrowanych na terenie projektowanych obszarów Natura Cele projektu: Zaangażowanie lokalnych społeczności i instytucji oraz środowiska naukowego do współtworzenia sieci Natura 2000 na rzecz racjonalnej ochrony przyrody w Karpatach. Wypracowanie strategii zarządzania obszarami Natura 2000 oraz pilotażowe wdrożenie działań na rzecz aktywnej ochrony siedlisk przyrodniczych. Stworzenie systemu przepływu i udostępniania informacji o obszarach Natura Upowszechnienie wiedzy o zasobach przyrodniczych i kulturowych Karpat (programy edukacyjne, konkursy). Określenie istniejących i potencjalnych konfliktów między rozwojem gospodarczym i ochroną przyrody oraz wskazanie sposobów ich rozwiązania. Formalna struktura działań projektu miała następujący kształt: 1. Strategie zarządzania, zintegrowany system informacji i analizy spójności Strategie zarządzania dla 23 obszarów Natura 2000 w Karpatach Zintegrowany system informacji o sieci Natura 2000 w Karpatach Analizy spójności sieci Natura 2000 w polskich Karpatach. 2. Programy aktywnej ochrony Program ochrony dużych drapieżników Program aktywnej ochrony w Bieszczadzkim Parku Narodowym Program aktywnej ochrony torfowisk w Nadleśnictwie Nowy Targ Program aktywnej ochrony w Babiogórskim Parku Narodowym Program aktywnej ochrony w Gorczańskim Parku Narodowym. 3. Programy edukacyjne, promocja projektu i koordynacja Programy edukacyjne Promocja projektu Koordynacja. Jednym z kluczowych zadań projektu było wypracowanie strategii zarządzania dla 23 obszarów Natura Listę obszarów, dla których przygotowano takie opracowanie przedstawiono poniżej. Wszystkie strategie i załączniki zostały przekazane opinii 5

6 publicznej poprzez stronę internetową poprzez która można również składać uwagi, postulaty i propozycje uzupełnień. Kod obszaru Nazwa obszaru woj. małopolskie PLC Tatry PLH Babia Góra PLH Czarna Orawa PLH Kostrza PLH Pieniny PLH Torfowiska Orawsko-Nowotarskie PLH Ostoja Gorczańska PLH Ostoja Popradzka PLH Dolina Białki PLH Małe Pieniny PLH Luboń Wielki PLH Uroczysko Łopień PLH Ostoje Nietoperzy Powiatu Gorlickiego (tylko dla enklawy Cerkiew w Łosiu i Kunkowej ) PLH Ostoje Nietoperzy Beskidu Wyspowego (tylko w granicach dawnego obszaru Opactwo Cystersów w Szczyrzycu ) woj. podkarpackie PLC Bieszczady PLH Jasionka PLH Góry Słonne PLH Ostoja Jaśliska woj. śląskie PLH Beskid Mały PLH Beskid Żywiecki PLH Beskid Śląski PLH Kościół w Radziechowach PLH Kościół w Górkach Wielkich Rozmieszczenie obszarów Natura 2000 w Karpatach, dla których opracowano strategie zarządzania. 6

7 Strategie zarządzania założenia ogólne Sieć Natura 2000 składa się z dwóch typów obszarów: obszarów specjalnej ochrony ptaków (OSOP) oraz specjalnych obszarów ochrony siedlisk (SOOS). Zarówno OSOP, jak i SOOS wyznaczane są w naszym kraju w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw środowiska. Pomimo, że sam proces legislacyjny dla tych dwóch typów obszarów Natura 2000 przebiega nieco innymi torami, to proces planowania ich ochrony ma podobne podstawy prawne. Podstawowymi dokumentami regulującymi szczegółowe zasady ochrony każdego z obszarów Natura 2000 są plany zadań ochronnych i plany ochrony obszarów Natura Różnica między tymi aktami prawnymi jest taka, że plany zadań ochronnych powinny być dokumentami operacyjnymi, ogólniejszymi, uchwalanymi na okres 10 lat. Natomiast dla niektórych obszarów (lub ich części, która jest określona w planach zadań ochronnych) powinny zostać przeprowadzone dokładniejsze analizy i na tej podstawie opracowane plany ochrony bardziej szczegółowe dokumenty, obowiązujące przez 20 lat. Treść i sposób tworzenia planów ochrony i planów zadań ochronnych określają odpowiednie rozporządzenia Ministra Środowiska: - rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 (Dz.U. 2010, nr 64, poz. 401) - rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 17 lutego 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 ( Dz.U. 2010, nr 34, poz. 186) Realizacja projektu PL0108 miała między innymi na celu wspomóc procesy planowania w danym terenie. W związku z tym opracowano strategie zarządzania dla 23 Specjalnych Obszarów Ochrony Siedlisk utworzonych w Karpatach. Strategie te nie mają statusu formalnego dokumentu. Jednak dzięki temu, że były przygotowane w ścisłej współpracy z zarządzającymi terenem i w oparciu o dyskusje toczone w czasie licznych warsztatów, spotkań i konsultacji mają, w naszej opinii, bardzo istotne znaczenie. Prezentują bowiem w pełni niezależne zestawienie danych i analiz naukowych, a także opinie (często rozbieżne) uczestników spotkań. Wydaje się więc, że mogą stanowić doskonały punkt wyjścia do rozpoczęcia formalnego procesu tworzenia planów zadań ochronnych i planów ochrony dla tych obszarów. Liczymy również na to, że strategie pomogą zarządzającym terenu we właściwym ukierunkowaniu tymczasowych działań ochronnych, które powinny być prowadzone nawet przed uchwaleniem formalnych dokumentów planistycznych. Mogą być również wykorzystywane do innych analiz, w których bierze się pod uwagę aspekty związane z siecią Natura 2000, np. w strategicznych ocenach oddziaływania na środowisko, planach zagospodarowania przestrzennego, programach ochrony środowiska, planach urządzania lasu, strategiach rozwoju gmin i powiatów. Wdrażanie sieci Natura 2000 w Polsce spowodowało również konieczność istotnej zmiany podejścia do planowania w obszarach chronionych. Dotychczas ochrona obszarowa polegała przede wszystkim na określeniu listy zakazów i nakazów odnoszących się np. do całej powierzchni rezerwatu przyrody, czy też parku narodowego. Natomiast w obszarach Natura 2000 przedmiotami ochrony są przede wszystkim wybrane siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt (i ich siedliska). W związku z tym, w ramach projektu Natura 2000 w Karpatach sporządzono również Strategie ochrony gatunku/siedliska w obszarze Natura Dla 7

8 każdego przedmiotu ochrony, we wszystkich obszarach Natura 2000 w regionie alpejskim (nie tylko w tych, dla których opracowano strategie zarządzania) opracowano kilkustronicową kartę informacyjną, zawierającą podstawowe informacje o danym przedmiocie ochrony i wskazania do monitoringu, ochrony oraz dalszych badań. Powstała w ten sposób baza danych zawierająca 472 karty informacyjne, w tym 220 kart dla siedlisk przyrodniczych, 34 dla gatunków roślin oraz 217 kart dla gatunków zwierząt. Całość zgromadzonych informacji została również opublikowana poprzez stronę internetową projektu. Opis obszaru Podstawy prawne, lokalizacja i granice obszaru Obszar Małe Pieniny został zaproponowany do sieci Natura 2000 przez Instytut Ochrony Przyrody PAN w roku 2006 w porozumieniu z organizacjami pozarządowymi (tzw. Lista Shadow), jako uzupełnienie sieci w zakresie ochrony siedlisk naskalnych i muraw, głównie zarośli jałowca pospolitego na murawach nawapiennych, murawy kserotermicznych, wapiennych ściany skalnych ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis oraz górskich reliktowych lasków sosnowych, co było zgodne z wymaganiami Komisji Europejskiej i ustaleniami seminarium biogeograficznego dla regionu alpejskiego, które odbyło się w maju 2005 roku. Obszar Natura 2000 Małe Pieniny położony jest w województwie małopolskim, powiecie nowotarskim, na terenie miasta Szczawnica. Powierzchnia obszaru wynosi 1541,9 ha. Obejmuje pasmo górskie Małych Pienin, na południe od osiedli Szlachtowa, Jaworki i Biała Woda. Przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 Na terenie obszaru Natura 2000 zidentyfikowano 9 siedlisk przyrodniczych z załącznika I Dyrektywy Siedliskowej (w tym 2 priorytetowe oznaczone gwiazdką, w murawach kserotermicznych w tym obszarze nie występują storczyki, nie jest to więc siedlisko priorytetowe). Siedliska przyrodnicze Natura 2000, wymienione w załączniku I Dyrektywy Rady 92/43/EWG (Dyrektywy Siedliskowej) Siedlisko przyrodnicze 3220 Pionierska roślinność na kamieńcach górskich potoków 3240 Zarośla wierzby siwej na żwirowiskach i kamieńcach górskich potoków 5130 Zarośla jałowca w murawach kserotermicznych 6210 Murawy kserotermiczne (Festuco- Brometea) Reprezent atywność Powierzc hnia względna Stan ochrony Ocena ogólna (znaczenie obszaru dla ochrony siedliska przyrodniczego) B C B C C C C C A A A A B C B B 8

9 6230 Górski i niżowe murawy bliźniczkowe 6430 Ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium) 6510 Niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) 7230 Górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk 8160 *Podgórskie i wyżynne rumowiska wapienne ze zbiorowiskami ze Stipion calamagrostis 8210 Wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis C C B C D C C B B B C C C B C B C A C A B 9110 Kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion) C C C C 9130 Żyzne buczyny (Dentario glandulosae-fagenion, Galio odorati- Fagenion) 91E0 *Łęgi wierzbowe, olszowe, topolowe i jesionowe 91Q0 Reliktowe laski sosnowe (Erico- Pinion) 9410 Górskie bory świerkowe (Piceion abietis część - zbiorowiska górskie) B C B B D B C B C C C B C Proponuje się zmianę klasyfikacji wymienionego w Standardowym Formularzu Danych siedliska 6510 Niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie na 6520 Górskie łąki konietlicowe użytkowane ekstensywnie. Proponowana zmiana wynika z prawdopodobnie błędnej klasyfikacji łąk występujących na terenie Małych Pienin do typu Aktualne badania wskazują, że na tym terenie występują łąki typu Proponuje się dopisanie do Standardowego Formularza Danych siedlisk 8310 Jaskinie nieudostępnione do zwiedzania oraz priorytetowego siedliska 9180* Jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-acerion pseudoplatani). Najprawdopodobniej, część areału zaliczonego do siedliska 6210 powinna zostać zaklasyfikowana jako siedlisko o kodzie 6170 Nawapienne murawy wysokogórskie (Seslerion tatrae) i wyleżyska śnieżne (Arabidion coeruleae), reprezentowanego tu przez silnie zubożony zespół pienińskiej górskiej murawy naskalnej Dendranthemo- Seslerietum variae. Występujące na terenie obszaru Natura 2000 Małe Pieniny zbiorowiska nadrzeczne, lasy grądowe i rumowiska wapienne zajmują niewielkie areały i ich występowanie na tym terenie nie ma większego znaczenia dla zachowania tych typów siedlisk w skali kraju. Ich ochrona przyczynia się jednak do zwiększenia różnorodności biologicznej w skali lokalnej. W Standardowym Formularzu Danych obszaru gatunki roślin otrzymały następujące oceny stanu ochrony: Nazwa gatunku Reprezent atywność Powierzc hnia względna Stan ochrony Ocena ogólna (znaczenie obszaru dla ochrony gatunku) 1386 Buxbaumia viridis bezlist okrywowy B A C B 9

10 1902 Cypripedium calceolus obuwik pospolity D 2114 Erysimum pieninicum pszonak pieniński C C A (C) A(B) W nawiasach podano proponowane zmiany ocen w SFD obszaru. W Standardowym Formularzu Danych obszaru gatunki zwierząt ochrony otrzymały następujące oceny: Nazwa gatunku 1303 Rhinolophus hipposideros podkowiec mały Reprezent atywność 1193 Bombina variegata kumak górski D 2001 Triturus montandoni traszka karpacka D Powierzc hnia względna Stan ochrony Ocena ogólna (znaczenie obszaru dla ochrony gatunku) C B C C Cele ochrony obszaru Natura 2000 i priorytety ochrony Podstawowym celem ochrony w obszarze Natura 2000 Małe Pieniny jest ochrona siedlisk naskalnych i muraw, głównie zarośli jałowca pospolitego na murawach nawapiennych, murawy kserotermicznych, wapiennych ściany skalnych z murawami. Obszar Natura 2000 Małe Pieniny obejmuje istotną część zasobów tych siedlisk w regionie biogeograficznym alpejskim, zwłaszcza, że są to płaty siedlisk typowo wykształcone i dobrze zachowane. Celem dodatkowym jest utrzymanie wyspowego stanowiska górskich reliktowych lasków sosnowych oraz fragmentów łąk ekstensywnie użytkowanych i bliźniczysk. Oba chronione gatunki roślin mają znaczenie w przypadku bezlista jako silne stanowisko, rozszerzające centrum występowania gatunku w kierunku wschodnim, a w przypadku pszonaka, jako nowe stanowisko, pierwsze położone poza dotychczasowym zasięgiem tego endemicznego gatunku. Na terenie obszaru występuje istotna populacja podkowca małego. Zlokalizowano tu dość dużą kolonię rozrodczą oraz kilka miejsc regularnego zimowania. Obszar ten ma istotne znaczenie dla zachowania gatunku w skali regionu biogeograficznego. Istniejące formy ochrony Całość obszaru Natura 2000 Małe Pieniny, znajduje się w granicach Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Utworzony Rozp. Wojewody Małopolskiego, Dz.Urz.Woj.Małop. Nr 806, poz.4862). Obszar znajduje się także w otulinie Popradzkiego Parku Krajobrazowego. Fragmenty obszaru stanowią rezerwaty przyrody: Biała Woda (27,83 ha; 1963), Wąwóz Homole (40,54; 1963), Wysokie Skałki (13,87 ha; 1961), Zaskalskie-Bodnarówka (19,02 ha; 1961). Zarządzającym rezerwatami jest Wojewódzki Konserwator Przyrody. Dla rezerwatów przyrody są aktualnie opracowane plany ochrony. Ich zapisy powinny być uzgodnione z planem ochrony obszaru Natura 2000 odnośnie zarządzania odpowiednimi fragmentami obszaru. 10

11 Ogólna charakterystyka środowiska przyrodniczego Geologia i gleby Pod względem geologicznym obszar stanowi fragment jednostki strukturalnej Karpat, zwanej Pienińskim pasem skałkowym. Był on fałdowany zarówno w górnej kredzie jak i w starszym i młodszym trzeciorzędzie. W efekcie ukształtowała się bardzo skomplikowana struktura tektoniczna. Uczestniczą w niej zarówno rozczłonkowane, w wyniku ruchów trzeciorzędowych, płaszczowiny górnokredowe, jak i fałdy i uskoki trzeciorzędowe. Blokowy charakter elementów strukturalnych zaznacza się w morfologii jako skałki zbudowane z twardszych wapieni jurajskich i dolnokredowych, tkwiące w miękkich, ulegających łatwiejszemu zwietrzeniu i erozji łupkach, marglach i utworach fliszowych, pochodzących z wieku jurajskiego, kredowego i paleogeńskiego. W wyniku procesów podsuwania się skorupy oceanicznej i fragmentów północnej platformy kontynentalnej pod egzotyczny grzbiet Andrusova, zachodzących w górnej jurze, kredzie i od paleogenu po miogen nastąpiło wessanie w obręb płaszcza ziemskiego i przetopienie większości podłoża basenów Karpat zewnętrznych, jak i pierwotnego podłoża basenu skałkowego oraz jego północnych i południowych obrzeży. Osady trzech basenów mezozoicznych: magurskiego, skałkowego i manińskiego w wyniku fałdowań górnokredowych, zostały w większości oderwane od podłoża i ponasuwane na siebie w postaci płaszczowin. Na autochton czorsztyńsko-czertezicki nasunęły się kolejno płaszczowiny: niedzicka, braniska, pienińska i haligowiecka. Na płaszczowinową strukturę pasa skałkowego nasunął się w paleocenie kompleks osadów mezozoicznych, utworzonych w południowej części basenu magurskiego.stanowią one jednostkę tektoniczną Grajcarka, która częściowo ma charakter płaszczowiny. Kompleks osadów klastycznych formacji jarmuckiej tworzył się równocześnie z nasuwaniem się płaszczowin, z których w znacznej mierze pochodzi jego materiał. Kompleks przeważnie fliszowych osadów paleogeńskich przykrywa górnokredowopaleoceńską strukturę płaszczowinową pasa skałkowego. Osady te w większości utworzyły się w brzeżnej, południowej części basenu magurskiego. Na granicy paleogenu i neogenu cała struktura pasa skałkowego zastała ponownie sfałdowana, a następnie, w miocenie, potrzaskana podłużnymi i poprzecznymi uskokami. Wzdłuż północnego obrzeżenia pasa skałkowego, uprzednio sfałdowana jednostka Grajcarka oraz nowopowstała mioceńska, magurska płaszczowina fliszowa, zostały pocięte niewielkimi intruzjami magmy andezytowej. Działalność wulkaniczna pozostawiła po sobie żyły andezytowe, żyłę bazaltową oraz czynne do dzisiaj mofety powulkaniczne. Od Przełomu Pienińskiego w Szczawnicy na wschód następuje wyraźna zmiana struktury pasa skałkowego. Obszar występowania płaszczowiny pienińskiej ulega gwałtownej redukcji aż do całkowitego zaniku na wschód od Haligova na Słowacji. Chwilowo znikają też z powierzchni jednostka czertezicka i płaszczowina braniska, natomist zyskuje bardzo na znaczeniu jednostka Grajcarka. Jednostka braniska pojawia się na południe i południowy-wschód od Jaworek. Ponadto występują w obrębie Małych Pienin: jednostka czorsztyńska (rejon Wąwozu Homole), jednostka czertezicka (budująca główny grzbiet z Wysoką), duże znaczenie ma również paleogen magurski. 11

12 Klimat Pod względem klimatycznym Pieniny wyraźnie odróżniają się od sąsiadujących pasm górskich. Charakteryzują się stosunkowo łagodnym klimatem. Ze względu na urozmaiconą rzeźbę terenu, miejscami zaznaczają się wyraźne różnice w mikroklimacie. Stoki północne i doliny potoków są chłodniejsze i bardziej wilgotne, natomiast południowe, eksponowane ściany skalne mają klimat wyjątkowo ciepły i suchy. Zachmurzenie w Pieninach jest niewielkie. Ogólna liczba dni pochmurnych w roku kształtuje się od 135 do 140. Najmniejsza liczba dni pochmurnych występuje we wrześniu (8-10 dni), największa w okresie od listopada do marca (11-16 dni w miesiącu). Roczna liczba dni pogodnych waha się przeciętnie od 44 do 42. Nasłonecznienie jest duże i intensywne, szczególnie na stokach o wystawie południowej. Średnie roczne temperatury powietrza kształtują się od 6,3 o C (420 m npm) do 4 o C na Wysokich Skałkach. Najcieplejszymi miesiącami są czerwiec i lipiec (16,4 do 13,7 o C). Absolutne maksima temperatur występują od czerwca do sierpnia. Najwyższe temperatury powietrza rejestruje się wówczas we wklęsłych formach terenu (32,8-34,7 oc). Najchłodniejszymi miesiącami są styczeń i luty (-6,7 do -5,2 o C). Absolutne minima temperatur rejestruje się w okresie od grudnia do lutego. Wahają się one w granicach od -36,3 do -30,2 o C. W okresie zimowym skłony północne są cieplejsze od południowych. Na obszarze Pienin przeważają wiatry z zachodu i północnego zachodu. Średnia roczna prędkość wiatrów waha się od 1,6-2,1 m/s w dolinach do 2,5 m/s na szczytach. Najmniejsze prędkości wiatru rejestruje się zazwyczaj od maja do września, największe od października do kwietnia. Średnia liczba dni z wiatrem bardzo silnym ( >15 m/s) waha się od 3 w dolinie Dunajca do 6 w szczytowych partiach gór. W przebiegu rocznym najmniejszą ilość dni z wiatrem bardzo silnym rejestruje się w czerwcu (0-1 dnia), największą w grudniu (do 2 dni). Pieniny położone są w zasięgu tzw. cienia opadowego i charakteryzują się stosunkowo małą liczbą dni z opadami oraz stosunkowo niewielkimi średnimi opadami. Wielkości roczne kształtują się od mm w dolinie Dunajca do 1095 mm na Wysokich Skałkach i bardzo nierównomiernie rozkładają się w poszczególnych porach roku. Minimum zimowe występuje przeważnie w styczniu lub lutym i waha się od 28 do 58 mm, natomiast maksimum letnie zaznacza się w czerwcu lub lipcu i wynosi od 110 do 199 mm. W okresie wegetacyjnym wyższymi sumami opadów odznaczają się północne skłony gór a południowe w okresie zimowym. Sumy opadów okresu wegetacyjnego kształtują się od 440 do 750 mm. Do częstych zjawisk występujących w Pieninach należą deszcze ulewne i nawalne, pojawiające się najczęściej od maja do sierpnia o sumach dobowych od 30 do 123 mm. Średnia liczba dni z opadem >10 mm przypada na okres letni i waha się od 19 w dolinach do 30 w partiach szczytowych. Pokrywa śnieżna (nietrwała) pojawia się najwcześniej w Małych Pieninach przeciętnie około 9 września, najpóźniej w dolinie Dunajca 22 listopada, zanikając u podnóża gór 11 marca oraz na szczytach 28 marca (skrajne daty 4 III - 4 VI). Liczba dni z pokrywą śnieżną w najniższych piętrach hipsometrycznych waha się od 98 do 140 na szczytach i dłużej utrzymuje się u podnóża zboczy i stoków północnych. Przeciętna grubość pokrywy śnieżnej kształtuje się od 8,9 do 11,7 cm w dolinach rzek i wzrasta do 17,4 cm na Wysokich Skałkach. 12

13 Użytkowanie terenu Własność Tereny w granicach obszaru Natura 2000 Małe Pieniny, to w większości własność Skarbu Państwa w zarządzie: Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa, w większości w dzierżawie Regionalnego Związku Hodowców Owiec i Kóz w Nowym Targu (od RZHOiK znaczne obszary dzierżawią bacowie, którzy prowadzą na tych terenach wypas owiec), Lasów Państwowych, Nadleśnictwo Krościenko nad Dunajcem,, Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, Nadzór Wodny Niedzica. Pozostała część to własność Instytutu Melioracji i Użytków Zielonych, Stacja Naukowa w Jaworkach, Małopolskiego Centrum Biotechniki oraz niewielki udział własności właścicieli indywidualnych (ich dokładne określenie wymaga analizy danych katastralnych). Gospodarka wodami Na terenie obszaru występują głownie górne biegi niewielkich potoków. Największym potokiem na tym terenie jest Grajcarek. Na terenie obszaru Natura 2000 Małe Pieniny nie prowadzi się większych prac związanych z regulacją koryt potoków. Występujące na tym terenie cieki wodne znajdują się w zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie, Nadzór Wodny Niedzica, Inspektorat Nowy Targ. Leśnictwo Występujące na terenie obszaru lasy to głownie różne typy lasów bukowych oraz świerczyny, w większości pochodzenia antropogenicznego. Większość lasów znajduje się z zarządzie Lasów Państwowych, Nadleśnictwa Krościenko nad Dunajcem. Plan urządzania lasu Nadleśnictwa Krościenko nad Dunajcem powinien zostać zweryfikowany pod kątem wymogów ochrony występujących na terenie obszaru siedlisk przyrodniczych i gatunków Natura Użytkowanie turystyczne Obszar Małych Pienin jest udostępniony turystycznie dzięki sieci znakowanych szlaków turystycznych. Główny szlak turystyczny przebiega przez wzdłuż polsko-słowackiej granicy państwowej. Prostopadle do szlaku głównego zostało wyznaczonych kilka szlaków łącznikowych. Największy ruch turystyczny skupia się we wschodniej części obszaru na terenie rezerwatu przyrody Wąwóz Homole oraz Biała Woda. Na terenie wymienionych rezerwatów występuje także największa presja turystyczna na przedmioty ochrony skupione na terenie obszaru Natura 2000 Małe Pieniny. Uwarunkowania socjoekonomiczne W położeniach niższych dominuje gospodarka łąkarska oraz hodowla owiec. Panują tu dość trudne warunki dla produkcji rolnej, wynikające z niskiej klasy gruntów oraz surowych warunków klimatycznych. Znaczny areał zajmują pastwiska, fragmenty łąk świeżych, użytkowanych zwykle jednokośnie, nawożone obornikiem i przepasane ekstensywnie. W wyższych partiach pokrytych lasem prowadzona jest gospodarka leśna, w tym głównie przebudowa sztucznych drzewostanów świerkowych. 13

14 Strategia ochrony siedlisk przyrodniczych Zestawienie typów siedlisk przyrodniczych Tab. 1. Lista siedlisk przyrodniczych w obszarze Małe Pieniny Kod Powierzchnia Liczba Nazwa siedliska siedliska (ha) płatów 3220 Pionierska roślinność na kamieńcach górskich potoków ok. 2 XX 3240 Zarośla wierzby siwej na żwirowiskach i kamieńcach górskich potoków ok. 4 XX 5130 Zarośla jałowca w murawach kserotermicznych ok. 4 XX 6210 Murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea) XX XX 6230 Górski i niżowe murawy bliźniczkowe XX 6430 Ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium) XX XX 6520 Górskie łąki konietlicowe użytkowane ekstensywnie ok. 25 XX 7230 Górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk ok. 1 XX 8160 *Podgórskie i wyżynne rumowiska wapienne ze zbiorowiskami ze Stipion calamagrostis XX XX 8210 Wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis XX XX 8310 Jaskinie nieudostępnione do zwiedzania długość 432m 55 obiektów 9110 Kwaśne buczyny XX XX 9130 Żyzne buczyny XX XX 9180 *Jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-acerion pseudoplatani) ok E0 *Łęgi wierzbowe, olszowe, topolowe i jesionowe ok. 20 XX 91Q0 Reliktowe laski sosnowe (Erico-Pinion) ok. 1 XX 9410 Górskie bory świerkowe XX XX Ogólna ocena stanu i znaczenia siedlisk przyrodniczych 3220 Pionierska roślinność na kamieńcach górskich potoków Na terenie Małych Pienin siedlisko zwykle wykształca się szczątkowo w strefie przykorytowej górskich potoków w miejscu istniejących nieutrwalonych kamieńców górskich, aktywnie kształtowanych przez wody powodziowe (pierwsze stadium sukcesji na obszarze żwirowisk i kamieńców górskich). W obszarze występuje ono stosunkowo rzadko w związku z tym, iż większość koryt rzecznych wykształcona jest tu w litej skale. Jedyne miejsca zalegania rumoszu skalnego i niepokryte przez roślinność wyższą miejsca znajdują się w ujściowym odcinku Potoku Starego, we fragmentach Białej Wody, Kamionki oraz w odcinku Grajcarka między Jaworkami, a Szczawnicą. Siedlisko bardzo rzadko zajmuje większe powierzchnie, a najczęściej występuje w formie kadłubowej. Wykształcone szczątkowo w strefie przykorytowej większości dopływów Grajcarka i nad nim samym. Jedynie w niektórych miejscach istnieją powierzchnie dostępne dla roślinności o pionierskim charakterze (Wąwóz Homole, ujściowy odcinek Potoku Starego największe w obszarze stanowisko wrześni pobrzeżnej Myricaria germanica, fragment Grajcarka między Jaworkami, a Szczawnicą). 14

15 3240 Zarośla wierzby siwej na żwirowiskach i kamieńcach górskich potoków W Małych Pieninach siedlisko wykształca się fragmentarycznie w strefie przykorytowej górskich potoków w miejscu istniejących, wstępnie utrwalonych kamieńców górskich, aktywnie kształtowanych przez wody powodziowe (drugie stadium sukcesji na obszarze żwirowisk i kamieńców górskich). W obszarze występuje ono stosunkowo rzadko i zaledwie w kilku punktach zajmuje większe powierzchnie, co wiąże się z wykształceniem większości koryt w litej skale. Jedynie miejsca zalegania rumoszu skalnego nie zajęte jeszcze przez drzewostany podgórskich lasów łęgowych stanowią dogodne miejsce dla omawianego siedliska. Pojedyncze grupy zarośli występują jednakże w większości dolin potoków Małych Pienin, nie wykształcając zwartych zbiorowisk. Siedlisko występuje w dolinach drobnych cieków, na utrwalonych kamieńcach. Najczęściej występuje w postaci kadłubowej jako małe grupy wierzby sinej. Większe płaty siedliska tego typu znajdują się w górnym odcinku Kamionki (Wąwóz Homole, powyżej rezerwatu) oraz w dolnym odcinku potoku Starego (w części jezdnej) Zarośla jałowca w murawach kserotermicznych Na terenie obszaru siedlisko występuje na murawach naskalnych Festucetum pallentis, murawach z seslerią skalną Sesleria varia oraz na ich obrzeżach. Tworzące je zbiorowisko występuje na płytkiej, silnie szkieletowej, wapiennej glebie (rędzinie) oraz na glebie inicjalnej na półkach skalnych. Zajmuje ekspozycje zbliżone do południowej (SW-S-SE), a także bardziej zacienione NE. Gatunkiem je wyróżniającym jest jałowiec pospolity typowy Juniperus communis subsp. communis, występujący w towarzystwie śliwy tarniny Prunus spinosa, szakłaku pospolitego Rhamnus cathartica. Runo tworzą gatunki przechodzące z murawy Festucetum pallentis (np. szałwia okręgowa Salvia verticillata) czy murawy z seslerią skalną Sesleria varia (sesleria skalna Sesleria varia, rojownik włochaty Jovibarba hirta) oraz liczne, inne gatunki termofilne. W warstwie mszystej występują najczęściej jodłówka pospolita Abietinella abietina, rozłupek nierodzajny Schistidium apocarpum agg., kędzierzawka pospolita Tortella tortuosa. W obszarze Małe Pieniny siedlisko występuje w jego wschodniej części, w rezerwatach przyrody, głównie w rezerwacie Biała Woda i Wąwóz Homole, znacznie rzadziej w rezerwacie Zaskalskie-Bodnarówka. Poza rezerwatami występuje w otoczeniu rozproszonych wapiennych skałek lub bezpośrednio na nich Murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea) Siedlisko ma postać zbiorowiska barwnych muraw, o bogatej i zróżnicowanej florze, często z udziałem rzadkich gatunków. Występują zwykle na południowych stokach pagórków, wąwozów, utrwalonych piarżyskach u podnóża skał wapiennych, a także na półkach i ścianach skalnych, na wychodniach skał wapiennych. Występują w miejscach o dużym nasłonecznieniu, przy ekspozycji południowej, przy wysokich temperaturach powietrza i gleby. Murawy kserotermiczne w Małych Pieninach charakteryzują się zróżnicowaniem. Zalicza się do nich zarówno pionierskie zbiorowiska naskalne, o luźnym zwarciu i strukturze kępowej, z dominacją traw, głównie kostrzewy bladej, zajmujące fragmenty ścian wapiennych i rumowisk, jak i wysokie, bujne zbiorowiska o charakterze mezofilnym, z dużym udziałem bylin dwuliściennych, lokujące się głównie u podnóży ścian skalnych, na ustalonych piargach. Ich najwieksze nagromadzenie występuje w wąwozach Homole i Białej Wody, mniejsze powierzchnie zajmują w Zaskalskim, gdzie ocienienie nie sprzyja rozwojowi tego siedliska. Murawy kserotermiczne charakteryzują się dużą różnorodnością florystyczną, z czym związana jest bogata fauna bezkręgowców, zwłaszcza chrząszczy, muchówek, 15

16 błonkówek i owadów prostoskrzydłych, pluskwiaków i motyli. W Pieninach np. murawy są siedliskiem dla chronionego motyla niepylaka apollo Parnassius apollo. Roślinność muraw stabilizowana jest i w dużej mierze kształtowana w wyniku ekstensywnej gospodarki łąkarskiej i pasterskiej. Po zaprzestaniu użytkowania przekształcają się w drodze sukcesji wtórnej w zarośla, w tym zarośla jałowca (5130), a następnie w las. Głównym zagrożeniem dla istnienia i funkcjonowania muraw kserotermicznych jest sukcesja wtórna. Utrzymanie pełnej zmienności zbiorowisk i zachowanie bogactwa florystycznego tych siedlisk wymaga podjęcia zabiegów ochrony czynnej polegającej na przywracaniu i utrzymywaniu dawnych, ekstensywnych form użytkowania takich jak wypas i koszenie Górski i niżowe murawy bliźniczkowe Zwarte, suche lub mezofilne murawy z bliźniczką psią trawką Nardus stricta rozwijające się na siedliskach ubogich. W Małych Pieninach występuje podtytp zachodniokarpackie murawy bliźniczkowe reprezentowany przez zbiorowisko murawy bliźniczkowej z bogatym zestawem gatunków świadczących o jej przynależności do zespołu psiary reglowej Hieracio vulgati-nardetum, utrzymywanej dzięki użytkowaniu pasterskiemu. Za przynależnością do tego zespołu przemawia obecność następujących gatunków: bliźniczka psia trawka Nardus stricta, krzyżownica zwyczajna Polygala vulgaris, jastrzębiec gronkowy Hieracium lactucella, ozorka zielona Coeloglossum viride (gatunki charakterystyczne dla rzędu Nardetalia murawy bliźniczkowe); pięciornik złoty Potentilla aurea (gatunek wyróżniający dla związku Nardion psiary górskie); turzyca pigułkowata Carex pilulifera, prosienicznik jednogłówkowy Hypocheris uniflora (gatunki charakterystyczne dla zespołu Hieracio (vulgat)i-nardetum psiary reglowe). Obecne są również: podkolan biały Platanhera bifolia, biedrzeniec mniejszy Pimpinella saxifraga i macierzanka zwyczajna Thymus pulegioides gatunki traktowane jako wyróżniające dla niżowego związku Violon caninae, obserwowanego również na podłożu fliszowym w górach. Zanotowano tutaj także: jastrzębiec kosmaczek Hieracium pilosella, kosmatkę polną Luzula campestris i izgrzycę przyziemną Dantonia decumbens gatunki charakterystyczne dla wyższej jednostki fitosocjologicznej (klasa Nardo- Callunetea). W płatach bliźniczysk występują gatunki objęte ochroną ścisłą: dziewięćsił bezłodygowy Carlina acaulis, podkolan biały Plathanthera bifolia, ozorka zielona Coeloglossum viride, gółka długoostrogowa Gymnadenia conopsea. W części przygrzbietowej pasma siedlisko sąsiaduje z płatami górskich łąk kośnych, a miejscami tworzy z nimi płaty przejściowe. Część płatów jest pofragmentowana na skutek zalesień i postępującej naturalnej sukcesji leśnej. Siedlisko przyjmuje różne formy w zależności od intensywności użytkowania płaty intensywniej wypasane i w przeszłości koszarowane mają charakter przejściowy do zbiorowiska Festuco-Cynosuretum. Murawy bliźniczkowe skupiają się w części przygrzbietowej pasma Małych Pienin. Największe i najlepiej zachowane płaty znajdują się w przy grzbiecie głównym w rejonie Wysokiej i Wysokiego Wierchu, a mniejsze płaty w rejonie Wierchliczki, Watriska i Smerekowej, a także na grzbietach bocznych pasma. Występują w miejscach o różnej ekspozycji, ale dominuje ekspozycja E i N Ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium) 16

17 Kamieńce i żwirowiska górskich potoków i innych drobnych cieków wodnych, wysięki na stromych zboczach dolin, rozlewiska, w piętrach dolnego i górnego regla. Nachylenie zmienne mogą to być zarówno dosyć płaskie miejsca jak i strome brzegi potoków. Podstawowym czynnikiem ekologicznym jest obecność przepływającej wody, a także łatwo przepuszczalne, żwirowe podłoże, na którym wytwarza się cienka warstwa przesiąkniętej wodą butwiny. Występujące tu gleby to na ogół mady piaszczystożwirowo-kamieniste. Zbiorowiska lepiężników zasiedlają na ogół najniższe, wilgotne terasy. Rozwijają się szczególnie dobrze w dolinach węższych, chłodniejszych i silnie zacienionych. Dominującą rolę odgrywają lepiężniki lepiężnik biały Petasites albus oraz lepiężnik wyłysiały Petasites kabliklianus. W niższych położeniach płaty lepiężnika wyłysiałego mogą występować wspólnie z innym, niżowo-podgórskim gatunkiem lepiężnikiem różowym Petasites hybridus. Obserwuje się również krzyżowanie się tych gatunków. Struktura fitocenoz jest wyraźnie dwuwarstwowa. Lepiężniki tworzą na wysokości 0,5-1 m zwartą warstwę rozłożystych liści, dobrze zacieniających kamieniste podłoże. W wyższej warstwie występują również świerząbek orzęsiony Chaerophyllum hirsutum oraz bniec czerwony Melandrium rubrum. W niższej warstwie roślin zielnych mogą rozwijać się tylko gatunki cienioznośne gajowiec żółty Galeobdolon luteum, gwiazdnica gajowa Stellaria nemorum, zaraza żółta Orobanche flava, miodunka ćma Pulmonaria obscura, jaskier kosmaty Ranunculus lanuginosus. Warstwa mszaków może być miejscami dobrze rozwinięta, ale ogólnie jej pokrycie nie przekracza %. Liczba gatunków w zdjęciu fitosocjologicznym wynosi średnio 20-25, a poszczególne płaty są dosyć jednorodne florystycznie Łąki konietlicowe ekstensywnie użytkowane W odróżnieniu od ujęcia prezentowanego w Poradniku Ochrony Siedlisk Natura 2000, zgodnie z wytycznymi IOP Kraków, do siedliska 6520 włączono łąki mieczykowomietlicowe Gladiolo-Agostidetum, oraz ciepłolubną łąkę pienińską Anthyllidi-Trifolietum montani, umieszczane dotąd wśród niżowych i górskich świeżych łąk użytkowanych ekstensywnie ze zw. Arrhenatherion (siedlisko 6510). Siedlisko reprezentowane jest przez półnaturalne bogate florystycznie łąki, które powstały po wycięciu lasów i wieloletnim użytkowaniu kośnym. Roślinność łąkowa o zróżnicowanym charakterze. Niewielka część płatów ma charakter ciepłolubnej łąki pienińskiej Anthyllidi-Trifolietum montani, część (zwłaszcza w partiach wyżej położonych) reprezentuje łąkę mieczykowo-mietlicową Gladiolo-Agrostietum. a także różne formy, jakie siedlisko przyjmuje w zależności od sposobu (koszenie lub wypas) i intensywności użytkowania płaty wypasane mają charakter przejściowy do zbiorowiska Festuco-Cynosuretum. W pobliżu domostw, w miejscach silniej nawożonych obornikiem odnaleźć można płaty nawiązujące charakterem do zespołu łąki rajgrasowej Arrenatheretum elatioris (siedlisko 6510). Fragmenty te mogły być w przeszłości podsiewane (dominacja pojedynczych gatunków), jednak dobrze wykształcona warstwa mszysta świadczy o braku przeorywania. Siedlisko sąsiaduje również z wieloletnimi uprawami mieszanek traw i roślin dwuliściennych i fragmentami pół ornych. W części przygrzbietowej sąsiaduje z murawami bliźniczkowymi (Nardetalia). Półnaturalne świeże łąki użytkowane ekstensywnie skupiają się w części wschodniej obszaru, w dolinie potoku Zaskalskiego i Białej Wody oraz w najwyższej, przygrzbietowej części pasma Małych Pienin. Występują w miejscach o różnej ekspozycji (N, NW, W, SW, NE). 17

18 7230 Górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk Górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk występują w Małych Pieninach na wysiękach i wyciekach w obszarach źródliskowych. Siedlisko było obserwowane w zakresie wysokości m n.p.m. Z uwagi na długotrwałe użytkowanie pasterskie i zaopatrzenie stad owiec wodę zauważa się w zmiany składu florystycznego, odzwierciedlające wpływ gospodarki człowieka. W młakach zaznacza się udział gatunków nitrofilnych np. pięciornik gęsi Potentilla anserina, pięciornik rozłogowy Potentilla reptans czy też innych obcych siedlisku gatunków np. skrzyp polny Equisetum arvens. W skrajnych przypadkach młaki wykazują skład (przypuszczalnie są przekształcone) w Mentho longifoliae-juncetum inflexi. W układach niezaburzonych młaki posiadają silnie wykształconą warstwę mszaków, w której dominują mokradłoszka zaostrzona Calliergonella cuspidata, żebrowiec paprociowaty Cratoneuron filicinum, limprichtia pośrednia Limprichtia cossonii, źródliskowiec Palustriella sp. div., płaskomerzyk oskrzydlony Plagiomnium elatum. W młakach o wyraźnym wpływie gospodarki człowieka wielu gatunków mszaków brak albo pokrywają płaty w niewielkim stopniu. Siedlisko skupia się głównie w przygrzbietowej partii Małych Pienin w obszarach źródliskowych zlewni potoków Biała Woda, Skalskie, Kamionka, Czerszla, Krupianka i Palkowskiego Potoku *Podgórskie i wyżynne rumowiska wapienne ze zbiorowiskami ze Stipion calamagrostis Zbiorowisko o niejednolitym składzie florystycznym, mające początkowo postać płatów skąpej roślinności, o znikomym zwarciu i bardzo zróżnicowanym składzie florystycznym. Tworzy niewielkie płaty na zacienionych rumowiskach i piargach u podnóża ścian skalnych. Jego jednorodne płaty zajmują zwykle powierzchnię od kilku do kilkudziesięciu metrów kwadratowych. Przy unieruchomieniu podłoża, ulega naturalnej sukcesji w kierunku zarośli i lasu. Zarastanie piargu rozpoczyna się najczęściej od jego podstawy i dolnej części boków. Dominuje zwykle zachyłka Roberta Gymnocarpium robertianum, często z dużym udziałem paprotnicy kruchej Cystopteris fragilis, przy obecności gatunków przechodzących z sąsiednich muraw kserotermicznych i zarośli. Najczęściej spotykane rośliny ciepłolubne to: kłosownica pierzasta Brachypodium pinnatum, cieciorka pstra Coronilla varia, fiołek kosmaty Viola hirta, ciemiężyk białokwiatowy Vincetoxicum hirundinaria. W zdjęciu fitosocjologicznym notuje się zróżnicowaną liczbę gatunków, zależną od stopnia zarośnięcia piargu. W pierwszych stadiach sukcesji jest to od kilku (maksymalnie 10), do ponad 30 gatunków w późniejszym okresie. Obecne są tu też ze zmiennym pokryciem mchy (od 10 do 80%). W Małych Pieninach siedlisko zajmuje małe powierzchnie na piarżyskach, w dużej części juz ustalonych. Większość zidentyfikowanych dotychczas płatów zlokalizowana jest na terenie rezerwatów przyrody Homole i Biała Woda Wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis Siedlisko tworzy małopowierzchniowe układy w szczelinach wapiennych ścian skalnych, załomach itp., ze znikomą warstwą gleby. Występuje zarówno w miejscach zawilgoconych i ocienionych, jak i przy południowych ekspozycjach ścian skalnych, gdzie podlega okresowej suszy i silnemu nasłonecznieniu. Ze względu jednak na to, że podłoże abiotyczne siedliska tego typu odnawia się w procesach naturalnego wietrzenia, a ekstremalne warunki termiczne i wilgotnościowe powodują, że miejsca te są zwykle 18

19 niedostępne dla większości gatunków roślin, nie są więc zagrożone przez naturalne procesy sukcesyjne. W zbiorowiskach tych, zlokalizowanych w niższych położeniach, znaczącą rolę odgrywają liczne gatunki paproci. W zależności od warunków siedliskowych, głównie wilgotności i nasłonecznienia rozwijają się dwa różne zespoły, z różnym ich udziałem. W Małych Pieninach siedlisko nie było dotąd badane Jaskinie nieudostępnione do zwiedzania Jaskinie w Małych Pieninach występują w rejonie wychodni skalnych, głównie w rezerwatach: Biała Woda i jego enklawie Brysztanie, Zaskalskie-Bodnarówka i Homole, pozostałe znajdują się w skalnych rejonach: Sołtysich Skałach, grani Smerekowej i nad Dunajcem. Są to w większości obiekty niewielkie, do 20 metrów długości, tylko jeden obiekt o długości ponad 50 metrów, najgłębszy o deniwelacji prawie 12 metrów; na tym obszarze znajduje się 55 jaskiń i schronisk podskalnych o łącznej długości 432 m. Większość posiada genezę niekrasową: głównie osuwiskową (jaskinie szczelinowe, rozłamowe i rumowiskowe) oraz erozyjno-wietrzeniową (jaskinie powstałe przez wietrzenie chemiczne, mrozowe lub wiatrowe), kilka obiektów jest pochodzenia krasowego- są to głównie jaskinie znajdujące się w ścianach rezerwatu Homole. Jaskinie stanowią schronienie dla nietoperzy (podkowców małych i mroczków pozłocistych) oraz owadów (głównie kilku gatunków motyli i chrząszczy) i pajęczaków oraz większych ssaków. Poza jaskiniami na tym terenie znajdują się też dwie sztolnie w górze Jarmtua, najlepiej zachowane zabytki kopalnictwa w polskich Karpatach-Wodna Bania w Palkowskim Potoku i Bania w Jarmucie. Wykute w andezycie, każda ma ponad 70 merów długości. Są one głównymi miejscami zimowania nietoperzy w tym rejonie, zimują tam podkowce małe, nocki duże, nocki rude i gacki brunatne. Większość obiektów posiada mikroklimat dynamiczny i wysoką temperaturę (5-8 st. C). Największa Jameriskowa Jama i nieliczne jaskinie Brysztanu posiadają mikroklimat statyczny zimny, zimą są intensywnie wymrażane. Dno jaskiń przeważnie pokrywa gruz skalny, w niektórych stanowi je humus i gleba. Nacieki występują nielicznie, są to zazwyczaj formy miękkie z mleka wapiennego, rzadziej z kalcytu, zimą w niektórych jaskiniach występują okresowe polewy i stalaktyty lodowe utrzymujące się w niektórych jaskiniach nawet do maja. Jaskinie znajdują się w rezerwatach Homole, Zaskalskie-Bodnarówka, Biała Woda oraz w Smerekowej, w Sołtysich Skałach Kwaśne buczyny i 9130 Żyzne buczyny Lasy bukowe, mają w górach charakter lasów mieszanych z bukiem, lecz także z udziałem innych gatunków, w tym iglastych - świerka i jodły; w niektórych płatach i w niektórych fazach dynamiki lasu gatunki te mogą nawet ilościowo dominować nad bukiem. Charakteryzują się stosunkowo bujnym i bogatym runem, budowanym przez typowe dla eutroficznych siedlisk gatunki lasowe. Znamienny jest udział w runie gatunków z rodzaju żywiec (Dentaria); różne gatunki żywców są związane z odmiennymi podtypami żyznych buczyn. Określenie aktualnego zasięgu i stanu tego siedliska w obszarze Małe Pieniny wymaga podjęcia dodatkowych badań *Jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis- Acerion pseudoplatani) 19

20 Dwa nowe stanowiska nie wykazywane dotąd w literaturze, położone w dolince Skalskiego Potoku, na obszarze administrowanym przez Nadleśnictwo Krościenko, Leśnictwo Małe Pieniny. Jedno z nich położone jest w pobliżu Dziobakowych Skał, na wysokości m n.p.m., nachyleniu zbocza o, i ekspozycji północnej; drugie położone na zboczach Smrekowej, na wysokości 825 m n.p.m., na zboczach o nachyleniu 45 o i ekspozycji zachodniej. Obydwa stanowiska o łącznej powierzchni nie przekraczają 1 ha. Drzewostan obfitujący w luki, o niewielkim zwarciu, maksymalnie do 50% w warstwie a1 i 30% w warstwie a2 - miejscami zdominowany przez jodłę, a miejscami zdominowany przez buka. Jawor i wiąz górski mają charakter domieszki. Mimo iż drzewostan wykazuje pewne zubożenie pod względem składu i struktury, bardzo bogata jest warstwa podrostu i podszytu, w której stwierdzono 6-8 gatunków, w większości typowych dla tego typu jaworzyny. Runo wyjątkowo bogate: zanotowano ponad 50 gatunków roślin naczyniowych na powierzchni 400 m 2. Wśród najważniejszych gatunków oprócz wskaźnikowego języcznika zwyczajnego Phyllitis scolopendrium wykazano m.in.: paprotnika kolczystego Polystichum aculeatum, czerniec gronkowy Actaea spicata, rozchodnik karpacki Sedum fabaria, żywokost sercowaty Symphytum cordatum, parzydło leśne Aruncus sylvestris, zdrojówke rutewkolistną Isophyrum thalictroides, rutewka orlikolistna Thalictrium aquilegifolium, biec czerwony Melandrium rubrum gatunki żyznych siedlisk, typowe dla jaworzyn, ale również gatunki szczelin skalnych, jak: paprotnica krucha Cystopteris fragilis, zanokcica skalna Asplenium trichomanes czy zanokcica zielona Aspelnium viride. Poza dwoma wspomnianymi stanowiskami odkryto jeszcze w zachodniej części obszaru, dwa nowe stanowiska na gruncie prywatnym na stokach Łaźniej Skały. 91E0 *Łęgi wierzbowe, olszowe, topolowe i jesionowe Wzdłuż rzeki Grajcarek i jej większych dopływów: Krupianek, Pałkowskiego Potoku, Białej Wody i Skalskiego lasy i zarośla łęgowe tworzy przede wszystkim zbiorowiska olszyny karpackiej w stadium optymalnym Alnetum incanae, z typowo ziołoroślowym runem. Płaty zespołu mają zróżnicowaną wielkość, w zależności od szerokości doliny rzecznej, zabudowy i wyniesienia n.p.m. Wśród drzew dominuje olsza szara Alnus incana, domieszkę stanowią wierzby, głównie Salix purpurea i S. alba, jawor Acer pseudoplatanus i świerk Picea abies. W niższych położeniach łęgi płynnie przeplatają się z inicjalnymi zbiorowiskami łopuszyn Phalarido-Petasitetum hybrydi. Miejscami, na stosunkowo młodych łachach żwirowych przewagę osiągają wierzbiny z Salix purpurea. W wyższych położeniach kamieńce porastają ziołorośla z udziałem mięty długolistnej Mentha longifolia, kaczeńca Caltha palustris subs. laeta, świerząbka Chaerophyllum hirsutum i lepiężników Petasites albus, P. hybridus. Siedlisko występuje na całym obszarze. Tworzy niewielkie obszarowo płaty wzdłuż większych cieków wodnych 91Q0 Reliktowe laski sosnowe (Erico-Pinion) Siedlisko reliktowych lasków sosnowych występuje na grzbietach lub w częściach przygrzbietowych wapiennych wychodni skalnych, na płytkiej inicjalnej rędzinie, na wysokościach od 700 do 800 m n.p.m. Zajmuje najczęściej dobrze insolowane ekspozycje, niekiedy na bardzo stromych zboczach. Charakteryzuje się obecnością sosen o rachitycznym pokroju, poskręcanych pniach i konarach. W badanym obszarze reliktowe laski sosnowe często przenikają się z murawami z udziałem trzcinnika pstrego Calamagrostis varia czy seslerii skalnej Sesleria varia. W warstwie mszaków obserwowano najczęściej namurnika górskiego Homalothecium philippeanum, 20

21 kędzierzawkę pospolitą Tortella tortuosa i rozłupka nierodzajnego Schistidium apocarpum agg. Opisywane siedlisko występuje w szczytowych partiach wychodni skalnych w rezerwatach Biała Woda, Zaskalskie-Bodnarówka. Skupia się więc we wschodniej części obszaru Małe Pieniny Górskie bory świerkowe Bory świerkowe, w których gatunkiem panującym jest świerk pospolity Picea abies, zajmują znaczne powierzchnie w górnej części regla dolnego oraz prawie wszystkie powierzchnie leśne w piętrze regla górnego. Górna granica występowania borów świerkowych jest zarazem górną granicą lasu. Rozwijają się one zarówno na podłożu wapiennym jak i zbudowanym ze skał krystalicznych ubogich w węglan wapnia oraz na glebach o różnej wilgotności. W Małych Pieninach górskie bory świerkowe zostały zidentyfikowane w rezerwacie przyrody Wysokie Skałki, na wysokości poniżej ich optimum występowania. Po okresie zamierania, bór górnoreglowy odnawia się samoczynnie. Określenie ich aktualnego zasięgu i stanu ochrony wymaga dodatkowych badań. Tab. 2. Ocena stanu ochrony siedlisk przyrodniczych w obszarze (FV właściwy, U1 niezadowalający, U2 zły, XX nieznany) Kod siedlis ka Nazwa siedliska Pionierska roślinność na kamieńcach górskich potoków Zarośla wierzby siwej na żwirowiskach i kamieńcach górskich potoków Zarośla jałowca w murawach kserotermicznych Murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea) Górski i niżowe murawy bliźniczkowe Ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium) Górskie łąki konietlicowe użytkowane ekstensywnie Górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i Powierzchnia siedliska Specyficzna struktura i funkcje Perspektywy ochrony Ocena Ocena ogólna (%) ogólna FV U1 U2 XX XX XX XX U2 100 XX XX XX U2 100 FV FV FV FV XX XX XX 100 XX XX XX XX XX XX XX XX 100 U1 FV U1 U FV U1 U1 U

CELE I DZIAŁANIA PROJEKTU. Wojciech Mróz. Instytut Ochrony Przyrody PAN

CELE I DZIAŁANIA PROJEKTU. Wojciech Mróz. Instytut Ochrony Przyrody PAN NATURA 2000 W KARPATACH CELE I DZIAŁANIA PROJEKTU Wojciech Mróz Instytut Ochrony Przyrody PAN NATURA 2000 W KARPATACH Polska włączyła się do sieci Natura 2000 w maju 2004, wraz z wejściem do Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Obszary cenne przyrodniczo - inwentaryzacja przyrodnicza

Obszary cenne przyrodniczo - inwentaryzacja przyrodnicza Obszary cenne przyrodniczo - inwentaryzacja przyrodnicza Robert Stańko Katarzyna Kiaszewicz Obszary Natura 2000 znajdujące się na terenie zlewni Czarnej Orawy - Czarna Orawa (PLH 120031) -Babia Góra (PLH

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 1 kwietnia 2014 r.

Załącznik nr 3 do zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 1 kwietnia 2014 r. Załącznik nr 3 do zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 1 kwietnia 2014 r. Identyfikacja istniejących i potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego stanu ochrony

Bardziej szczegółowo

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 6 ochrona przyrody Na tle ukształtowania powierzchni kraju małopolskie jest województwem najbardziej zróżnicowanym wysokościowo, mając

Bardziej szczegółowo

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Jest to obszar chroniony ze względu na swoje walory, głównie przyrodnicze. W Polsce obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi,

Bardziej szczegółowo

Bednarka PLH 120033. II spotkanie Zespołu Lokalnej Współpracy Bednarka, 10.09.2012.

Bednarka PLH 120033. II spotkanie Zespołu Lokalnej Współpracy Bednarka, 10.09.2012. Bednarka PLH 120033 II spotkanie Zespołu Lokalnej Współpracy Bednarka, 10.09.2012. Położenie i zasięg Położenie administracyjne: woj. małopolskie, powiat gorlicki, gmina Lipinki; woj. podkarpackie, powiat

Bardziej szczegółowo

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody Ochrona przyrody ma w Polsce długie tradycje. Według niektórych źródeł pierwsze decyzje związane z nią pochodzą z X wieku - np. w sprawie ochrony bobrów. W kolejnych wiekach zaczęto chronić nadmiernie

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH FORMULARZ DANYCH 1 NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania dla obszaru Natura 2000 Kostrza

Strategia zarządzania dla obszaru Natura 2000 Kostrza Strategia zarządzania dla obszaru Natura 2000 Kostrza Projekt PL0108 Optymalizacja wykorzystania zasobów sieci Natura 2000 dla zrównoważonego rozwoju w Karpatach Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach

Bardziej szczegółowo

Lista rankingowa typów siedlisk przyrodniczych

Lista rankingowa typów siedlisk przyrodniczych Lista rankingowa typów siedlisk przyrodniczych Ranking siedlisk przyrodniczych Lista określająca potencjalną kolejnośd siedlisk przyrodniczych w badaniach monitoringowych została opracowana w oparciu o

Bardziej szczegółowo

Monitoring gatunków i siedlisk przyrodniczych - Państwowy Monitoring Środowiska cele, zakres, organizacja, metodyki

Monitoring gatunków i siedlisk przyrodniczych - Państwowy Monitoring Środowiska cele, zakres, organizacja, metodyki Monitoring gatunków i siedlisk przyrodniczych - Państwowy Monitoring Środowiska cele, zakres, organizacja, metodyki Dorota Radziwiłł Departament Monitoringu i Informacji o Środowisku Główny Inspektorat

Bardziej szczegółowo

fot. Marceli Ślusarczyk jaskinie i skały www.przyrodaiczlowiek.pl

fot. Marceli Ślusarczyk jaskinie i skały www.przyrodaiczlowiek.pl fot. Marceli Ślusarczyk 2016 jaskinie i skały www.przyrodaiczlowiek.pl Strefa przyotworowa większo ci jaskiń posiada rozproszone wiatło, większe wahania wilgotno ci i temperatury w stosunku do wnętrza

Bardziej szczegółowo

Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej

Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej Karta pracy ucznia do zajęd z informatyki: Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej Zadanie 1 Zaplanuj prezentację na temat wybranego: Parki Narodowe w Polsce złożoną z minimum dziesięciu slajdów.

Bardziej szczegółowo

1354 Niedźwiedź Ursus arctos

1354 Niedźwiedź Ursus arctos 1354 Niedźwiedź Ursus arctos Liczba i lokalizacja obszarów monitoringowych Gatunek występuje wyłącznie w regionie alpejskim. Prowadzony od roku 1982 monitoring gatunku obejmuje cały zasięg jego występowania,

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH dla obszarów specjalnej ochrony (OSO), proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (pozw), obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (OZW) oraz specjalnych

Bardziej szczegółowo

Użytkowanie łąk i pastwisk a ochrona obszarów Natura 2000 na Dolnym Śląsku

Użytkowanie łąk i pastwisk a ochrona obszarów Natura 2000 na Dolnym Śląsku Użytkowanie łąk i pastwisk a ochrona obszarów Natura 2000 na Dolnym Śląsku Seminarium Perspektywy rozwoju chowu ekologicznego małych przeżuwaczy Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego Wrocław, 5 grudnia

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH dla obszarów specjalnej ochrony (OSO), proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (pozw), obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (OZW) oraz specjalnych

Bardziej szczegółowo

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Szczecińskiego oraz archipelagu przybrzeżnych wysp stał się pierwszym

Bardziej szczegółowo

H01 Zanieczyszczenie wód powierzchniowych J02.05 Modyfikowanie funkcjonowania wód - ogólnie K02.03 Eutrofizacja

H01 Zanieczyszczenie wód powierzchniowych J02.05 Modyfikowanie funkcjonowania wód - ogólnie K02.03 Eutrofizacja Załącznik nr 3 do zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku z dnia 30 kwietnia 2014r. Identyfikacja istniejących i potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego stanu ochrony

Bardziej szczegółowo

4070 *Zarośla kosodrzewiny

4070 *Zarośla kosodrzewiny 4070 *Zarośla kosodrzewiny Liczba i lokalizacja powierzchni monitoringowych W roku 2006 przeprowadzono badania terenowe (monitoring podstawowy) na 11 stanowiskach, w 3 obszarach Natura 2000, przez 2 specjalistów

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH FORMULARZ DANYCH 1 NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH FORMULARZ DANYCH 1 NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW

Bardziej szczegółowo

Formy ochrony przyrody i zasady jej prawnej ochrony w aglomeracji wałbrzyskiej

Formy ochrony przyrody i zasady jej prawnej ochrony w aglomeracji wałbrzyskiej Formy ochrony przyrody i zasady jej prawnej ochrony w aglomeracji wałbrzyskiej Opracował dr Janusz Skrężyna Główny specjalista Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu Formy ochrony przyrody

Bardziej szczegółowo

Operat zagospodarowania przestrzennego STREFA EKOTONOWA (wersja projektowa) V spotkanie konsultacyjne Bodzentyn, 02 czerwca 2014 r.

Operat zagospodarowania przestrzennego STREFA EKOTONOWA (wersja projektowa) V spotkanie konsultacyjne Bodzentyn, 02 czerwca 2014 r. Operat zagospodarowania przestrzennego STREFA EKOTONOWA (wersja projektowa) V spotkanie konsultacyjne Bodzentyn, 02 czerwca 2014 r. POIS.05.03.00-00-284/10 Plan ochrony Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Bardziej szczegółowo

Obszary N2000 w Gorcach. Jan Loch Pracownia Naukowo-Edukacyjna GPN

Obszary N2000 w Gorcach. Jan Loch Pracownia Naukowo-Edukacyjna GPN Obszary N2000 w Gorcach Jan Loch Pracownia Naukowo-Edukacyjna GPN Natura 2000 w Małopolsce Płożenie obszarów Natura 2000 w Gorcach (PLB 120001, PLH 20018) na tle obszarów leśnych. OSO Gorce PLB 120001

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH FORMULARZ DANYCH 1 NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW

Bardziej szczegółowo

Znaczenie obszarów NATURA 2000 ze szczególnym uwzględnieniem siedlisk łęgowych

Znaczenie obszarów NATURA 2000 ze szczególnym uwzględnieniem siedlisk łęgowych Znaczenie obszarów NATURA 2000 ze szczególnym uwzględnieniem siedlisk łęgowych Leśny Bank Genów Kostrzyca, 26.06.2014 r. Dr hab. Paweł Rutkowski Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Leśny Katedra

Bardziej szczegółowo

Plan zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Małe Pieniny PLH120025 w województwie małopolskim

Plan zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Małe Pieniny PLH120025 w województwie małopolskim EKKOM Sp. z o.o. ul. Wadowicka 8i 30-415 Kraków telefon/fax: 012 267 23 33, 012 269 65 40 e-mail: biuro@ek-kom.pl www.ek-kom.pl Plan zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Małe Pieniny PLH120025 w województwie

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania dla obszaru Natura 2000 Luboń Wielki

Strategia zarządzania dla obszaru Natura 2000 Luboń Wielki Strategia zarządzania dla obszaru Natura 2000 Luboń Wielki Projekt PL0108 Optymalizacja wykorzystania zasobów sieci Natura 2000 dla zrównoważonego rozwoju w Karpatach Mechanizm Finansowy Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Czerna. Kolonie rozrodcze obu gatunków nietoperzy zlokalizowane są w budynku klasztoru w Czernej (podkowiec mały w piwnicy, nocek orzęsiony na

Czerna. Kolonie rozrodcze obu gatunków nietoperzy zlokalizowane są w budynku klasztoru w Czernej (podkowiec mały w piwnicy, nocek orzęsiony na Uzasadnienie do Zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia 2014 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Czerna PLH120034 Zgodnie z art. 28

Bardziej szczegółowo

PROJEKT PLANU OCHRONY OBSZARU NATURA 2000

PROJEKT PLANU OCHRONY OBSZARU NATURA 2000 PROJEKT PLANU OCHRONY OBSZARU NATURA 2000 TORFOWISKA ORAWSKO-NOWOTARSKIE Grzegorz Cierlik, Joanna Perzanowska Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków Obowiązek sporządzenia planu ochrony: Ustawa o ochronie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR. z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór.

UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR. z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór. UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór. Na podstawie art. 44 ust. 1, 2 i 3a oraz art. 45 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

SZATA ROŚLINNA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO PARKU NARODOWEGO

SZATA ROŚLINNA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO PARKU NARODOWEGO SZATA ROŚLINNA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO PARKU NARODOWEGO Warsztaty I ws. Planu Ochrony ŚPN 2013-2033, 8.11.2012r. Fot. B. Piwowarski Hierarchizacja celów ochrony ŚPN Cele zasadnicze Ochrona szaty roślinnej. Chronimy

Bardziej szczegółowo

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego PLAN OCHRONY ŚWIĘTOKRZYSKIEGO PARKU NARODOWEGO z uwzględnieniem zakresu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Łysogóry Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Bardziej szczegółowo

Ochrona siedlisk w ramach działań przyrodniczych

Ochrona siedlisk w ramach działań przyrodniczych Ochrona siedlisk w ramach działań przyrodniczych 4-5 listopada 2010 r. Leszno MRiRW, Departament Płatności Bezpośrednich Wydział Środowiska i Działań Rolnośrodowiskowych Zakres prezentacji Ogólne informacje

Bardziej szczegółowo

Dziewięćsił popłocholistny Carlina onopordifolia

Dziewięćsił popłocholistny Carlina onopordifolia Dziewięćsił popłocholistny Carlina onopordifolia Informacja o zakresie przeprowadzonych prac W ramach prac terenowych przeprowadzono obserwacje gatunku i jego siedliska we wszystkich czterech obszarach

Bardziej szczegółowo

3. Warunki hydrometeorologiczne

3. Warunki hydrometeorologiczne 3. WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE Monitoring zjawisk meteorologicznych i hydrologicznych jest jednym z najważniejszych zadań realizowanych w ramach ZMŚP. Właściwe rozpoznanie warunków hydrometeorologicznych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Dziennik Ustaw Nr 64 5546 Poz. 401 401 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Na podstawie art. 29 ust. 10 ustawy

Bardziej szczegółowo

Lublin, dnia 11 maja 2016 r. Poz. 1914 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W LUBLINIE. z dnia 10 maja 2016 r.

Lublin, dnia 11 maja 2016 r. Poz. 1914 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W LUBLINIE. z dnia 10 maja 2016 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO Lublin, dnia 11 maja 2016 r. Poz. 1914 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W LUBLINIE z dnia 10 maja 2016 r. w sprawie ustanowienia planu zadań

Bardziej szczegółowo

Wyzwania sieci Natura 2000

Wyzwania sieci Natura 2000 Grażyna Zielińska Seminarium realizowane jest w ramach projektu pn. Natura 2000 naszą szansą realizowanego przez Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku dofinansowanego przez Narodowy Fundusz

Bardziej szczegółowo

Przytulia krakowska (małopolska) Galium cracoviense (2189)

Przytulia krakowska (małopolska) Galium cracoviense (2189) Przytulia krakowska (małopolska) Galium cracoviense (2189) Koordynator: Edward Walusiak Ekspert lokalny: Walusiak Edward Badania gatunku prowadzono w 2009 roku. Liczba i lokalizacja stanowisk i obszarów

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja siedlisk Natura 2000 metodami teledetekcyjnymi na przykładzie torfowisk zasadowych w dolinie Biebrzy

Identyfikacja siedlisk Natura 2000 metodami teledetekcyjnymi na przykładzie torfowisk zasadowych w dolinie Biebrzy Identyfikacja siedlisk Natura 2000 metodami teledetekcyjnymi Dominik Kopeć 1, Łukasz Sławik 2, Marcin Borowisk 2, Dorota Michalska-Hejduk 1 1 Uniwersytet Łódzki, Katedra Geobotaniki i Ekologii Roślin,

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000. www.ek-kom.pl. Janusz Bohatkiewicz. EKKOM Sp. z o.o. Regietów, 21 stycznia 2010

NATURA 2000. www.ek-kom.pl. Janusz Bohatkiewicz. EKKOM Sp. z o.o. Regietów, 21 stycznia 2010 DROGI SAMORZĄDOWE X LAT AKTUALNE PROBLEMY ZWIĄZANE Z OBSZARAMI NATURA 2000 Janusz Bohatkiewicz EKKOM Sp. z o.o. www.ek-kom.pl Regietów, 21 stycznia 2010 Krótka informacja nt. obszarów NATURA 2000 SYSTEM

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania dla enklawy Cerkiew w Łosiu i Kunkowej

Strategia zarządzania dla enklawy Cerkiew w Łosiu i Kunkowej Strategia zarządzania dla enklawy Cerkiew w Łosiu i Kunkowej Projekt PL0108 Optymalizacja wykorzystania zasobów sieci Natura 2000 dla zrównoważonego rozwoju w Karpatach Mechanizm Finansowy Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Rozmawiajmy! Europejska Sieć Ekologiczna NATURA 2000

Rozmawiajmy! Europejska Sieć Ekologiczna NATURA 2000 Europejska Sieć Ekologiczna NATURA 2000 Tworzenie sieci Natura 2000 jest od 1992 roku podstawowym zadaniem w dziedzinie ochrony przyrody dla wszystkich krajów Unii Europejskiej. W skład sieci wchodzą specjalne

Bardziej szczegółowo

Mazurska Ostoja Żółwia Baranowo

Mazurska Ostoja Żółwia Baranowo Obszar został zatwierdzony decyzją Komisji Europejskiej z dnia 10 stycznia 2011 r. w sprawie przyjęcia na mocy dyrektywy Rady 92/43/EWG czwartego zaktualizowanego wykazu terenów mających znaczenie dla

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE

SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE Instytut Ochrony Przyrody PAN SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE z realizacji projektu PL0108 Optymalizacja wykorzystania zasobów sieci Natura 2000 dla zrównoważonego rozwoju w Karpatach Sprawozdanie obejmuje działania

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 3 kwietnia 2014 r. Poz. 1689 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA WE WROCŁAWIU. z dnia 1 kwietnia 2014 r.

Wrocław, dnia 3 kwietnia 2014 r. Poz. 1689 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA WE WROCŁAWIU. z dnia 1 kwietnia 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 3 kwietnia 2014 r. Poz. 1689 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA WE WROCŁAWIU z dnia 1 kwietnia 2014 r. w sprawie ustanowienia

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Śniegowy dla Tatr Polskich nr 10/14 za okres 7.02.2014 13.02.2014

Biuletyn Śniegowy dla Tatr Polskich nr 10/14 za okres 7.02.2014 13.02.2014 nr 1/14 za okres 7.2.214 13.2.214 O P I S P O G O D Y Na początku opisywanego okresu region Tatr był w zasięgu płytkiej zatoki niżowej związanej z niżem z ośrodkiem nad Szetlandami, w strefie frontu okluzji.

Bardziej szczegółowo

Widłoząb zielony Dicranum viride (1381)

Widłoząb zielony Dicranum viride (1381) Widłoząb zielony Dicranum viride (1381) Koordynator: Adam Stebel Eksperci: Anna Rusińska, Mirosław Szczepański, Robert Zubel, Beata Cykowska Gatunek był objęty monitoringiem w latach 2009 i 2010. Strona

Bardziej szczegółowo

PRZYRODA w KRAKOWIE z uwzględnieniem obszarów Natura 2000 Informacja Prezydenta Miasta Krakowa

PRZYRODA w KRAKOWIE z uwzględnieniem obszarów Natura 2000 Informacja Prezydenta Miasta Krakowa Posiedzenie Komisji Planowania Przestrzennego i Ochrony Środowiska RADY MIASTA KRAKOWA, 23 września 2013 PRZYRODA w KRAKOWIE z uwzględnieniem obszarów Natura 2000 Informacja Prezydenta Miasta Krakowa Ewa

Bardziej szczegółowo

FORMY OCHRONY PRZYRODY

FORMY OCHRONY PRZYRODY Ryszard Kapuściński FORMY OCHRONY PRZYRODY Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z 30 kwietnia 2004 r. z późniejszymi zmianami) wymienia 10 form ochrony przyrody,

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 5 lipca 2013 r. Poz. 3525 ZARZĄDZENIE NR 31/2013 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W ŁODZI Na podstawie art. 19 ust. 6 oraz w związku z art. 20

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH dla specjalnych obszarów ochrony (OSO), proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (pozw), obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (OZW) oraz specjalnych

Bardziej szczegółowo

Działania ochronne ze wskazaniem podmiotów odpowiedzialnych za ich wykonanie i obszarów ich wdraŝania.

Działania ochronne ze wskazaniem podmiotów odpowiedzialnych za ich wykonanie i obszarów ich wdraŝania. ze wskazaniem podmiotów odpowiedzialnych za ich i obszarów ich wdraŝania. Załącznik nr 5 do zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Rzeszowie Przedmiot Dotyczące czynnej siedlisk przyrodniczych,

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W ŁODZI

ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W ŁODZI ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W ŁODZI z projekt_10_12_2015 zmieniające zarządzenie w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Łąki Ciebłowickie PLH100035

Bardziej szczegółowo

Logo PNBT. Symbolem PNBT jest głuszec - ptak, który jeszcze niedawno licznie występował w Borach Tucholskich.

Logo PNBT. Symbolem PNBT jest głuszec - ptak, który jeszcze niedawno licznie występował w Borach Tucholskich. Powstanie Parku Park Narodowy "Bory Tucholskie" jest jednym z najmłodszych parków narodowych w Polsce. Utworzono go 1 lipca 1996 roku. Ochroną objęto powierzchnię 4 798 ha lasów, jezior, łąk i torfowisk.

Bardziej szczegółowo

Natura 2000 co to takiego?

Natura 2000 co to takiego? Natura 2000 co to takiego? 1 2 Czy wiecie co to...? zespół organizmów o podobnej budowie gatunek podstawowa jednostka systematyczna wspólne pochodzenie (przodek) GATUNEK płodne potomstwo, podobne do rodziców

Bardziej szczegółowo

Temat: Zielona Infrastruktura. Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki

Temat: Zielona Infrastruktura. Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki Temat: Zielona Infrastruktura Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki Zielona infrastruktura Istota podejścia Zielona infrastruktura - strategicznie zaplanowana sieć obszarów naturalnych

Bardziej szczegółowo

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Kraków 27 stycznia 2010 r. Źródła prawa Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (2003); Ustawa o ochronie przyrody

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW OCHRONY (SOO) 1. IDENTYFIKACJA

Bardziej szczegółowo

MIESZKAM NA TERENIE CHRONIONYM PRAWA I OBOWIĄZKI

MIESZKAM NA TERENIE CHRONIONYM PRAWA I OBOWIĄZKI MIESZKAM NA TERENIE CHRONIONYM PRAWA I OBOWIĄZKI PRAWNE I SPOŁECZNO- GOSPODARCZE UWARUNKOWANIA OCHRONY PRZYRODY NA OBSZARACH NATURA 2000 Zdzisław Cichocki, Małgorzata Hajto, Agnieszka Kuśmierz FORMY PRAWNEJ

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 stycznia 2016 r. Poz. 490 UCHWAŁA NR 181/XV/2015 RADY MIASTA CIECHANÓW. z dnia 23 grudnia 2015 r.

Warszawa, dnia 18 stycznia 2016 r. Poz. 490 UCHWAŁA NR 181/XV/2015 RADY MIASTA CIECHANÓW. z dnia 23 grudnia 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 18 stycznia 2016 r. Poz. 490 UCHWAŁA NR 181/XV/2015 RADY MIASTA CIECHANÓW z dnia 23 grudnia 2015 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo

Bardziej szczegółowo

628 i 842, z 2014 r. poz. 805, 850, 1002, 1101 i 1863, z 2015 r. poz. 222.

628 i 842, z 2014 r. poz. 805, 850, 1002, 1101 i 1863, z 2015 r. poz. 222. projekt ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W BYDGOSZCZY w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody Grabowiec Na podstawie art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH FORMULARZ DANYCH 1 NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW

Bardziej szczegółowo

Zielona infrastruktura w Polsce. Anna Liro Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

Zielona infrastruktura w Polsce. Anna Liro Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Zielona infrastruktura w Polsce Anna Liro Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Zielona infrastruktura priorytet nowej strategii Realizacja Strategii UE ochrony różnorodności biologicznej na lata 2020

Bardziej szczegółowo

2. POŁOśENIE OBSZARU. 2.1. POŁOśENIE CENTRALNEGO PUNKTU OBSZARU DŁUGOŚĆ GEOGRAFICZNA. 2.2. POWIERZCHNIA (ha): 2.3. DŁUGOŚĆ OBSZARU (km):

2. POŁOśENIE OBSZARU. 2.1. POŁOśENIE CENTRALNEGO PUNKTU OBSZARU DŁUGOŚĆ GEOGRAFICZNA. 2.2. POWIERZCHNIA (ha): 2.3. DŁUGOŚĆ OBSZARU (km): FORMULARZ DANYH 1 NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYH DLA OBSZARÓW SPEJALNEJ OHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄYH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNAZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPEJALNYH OBSZARÓW OHRONY (SOO)

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, dnia 22 grudnia 2014 r. Poz. 4493 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU. z dnia 19 grudnia 2014 r.

Gdańsk, dnia 22 grudnia 2014 r. Poz. 4493 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU. z dnia 19 grudnia 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Gdańsk, dnia 22 grudnia 2014 r. Poz. 4493 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie ustanowienia planu

Bardziej szczegółowo

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995)

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995) Słupskie Prace Geograficzne 2 2005 Dariusz Baranowski Instytut Geografii Pomorska Akademia Pedagogiczna Słupsk DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

PARK KRAJOBRAZOWY JAKO FORMA OCHRONY PRZYRODY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI

PARK KRAJOBRAZOWY JAKO FORMA OCHRONY PRZYRODY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI PARK KRAJOBRAZOWY JAKO FORMA OCHRONY PRZYRODY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI Park krajobrazowy to forma ochrony przyrody według Ustawy o ochronie przyrody z dnia

Bardziej szczegółowo

ZAGROŻENIA I ZADANIA OCHRONNE DLA SIEDLISK PRZYRODNICZYCH I GATUNKÓW ROŚLIN Ewa Jabłońska wraz z zespołem botanicznym

ZAGROŻENIA I ZADANIA OCHRONNE DLA SIEDLISK PRZYRODNICZYCH I GATUNKÓW ROŚLIN Ewa Jabłońska wraz z zespołem botanicznym PRZYGOTOWANIE PROJEKTÓW PLANÓW ZADAŃ OCHRONNYCH DLA OBSZARÓW NATURA 2000: SOO DOLINA BIEBRZY I OSO OSTOJA BIEBRZAŃSKA ZAGROŻENIA I ZADANIA OCHRONNE DLA SIEDLISK PRZYRODNICZYCH I GATUNKÓW ROŚLIN Ewa Jabłońska

Bardziej szczegółowo

1150 Zalewy i jeziora przymorskie (laguny)

1150 Zalewy i jeziora przymorskie (laguny) 1150 Zalewy i jeziora przymorskie (laguny) Przedmiotowe siedlisko przyrodnicze składa się z dwóch podtypów: 1150-1 Zalewy 1150-2 Jeziora przybrzeżne W roku 2008 prowadzono badania jezior przybrzeżnych,

Bardziej szczegółowo

4080 Subalpejskie zarośla wierzby lapońskiej lub wierzby śląskiej (Salicetum lapponum, Salicetum silesiacum)

4080 Subalpejskie zarośla wierzby lapońskiej lub wierzby śląskiej (Salicetum lapponum, Salicetum silesiacum) 4080 Subalpejskie zarośla wierzby lapońskiej lub wierzby śląskiej (Salicetum lapponum, Salicetum silesiacum) Metodyka badań Autor: Krzysztof Świerkosz fot. K. Świerkosz Za stanowisko uznawano wystąpienia

Bardziej szczegółowo

Protokół Andrzej Ruszlewicz Tomasz Gottfried

Protokół Andrzej Ruszlewicz Tomasz Gottfried Projekt POIS.05.03.00-00-186/09 pn. Opracowanie planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000 na obszarze Polski. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu Protokół 2013-10-15, Włóki, gmina

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Łososina PLH120087 został wyznaczony w związku z wypełnieniem zobowiązań Państwa Polskiego względem wymogów wynikających z dyrektywy Rady 92/43/EWG

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 20/0210/2011 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W BYDGOSZCZY. z dnia 28 grudnia 2011 r.

ZARZĄDZENIE NR 20/0210/2011 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W BYDGOSZCZY. z dnia 28 grudnia 2011 r. ZARZĄDZENIE NR 20/0210/2011 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W BYDGOSZCZY w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody Las Mariański Na podstawie art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 16

Bardziej szczegółowo

Natura 2000. Fundacja EkoRozwoju. Krzysztof Smolnicki Sabina Lubaczewska

Natura 2000. Fundacja EkoRozwoju. Krzysztof Smolnicki Sabina Lubaczewska Natura 2000 Fundacja EkoRozwoju Krzysztof Smolnicki Sabina Lubaczewska W prezentacji wykorzystano materiały: z arch. dr Krzysztofa Świerkosza, Uniwersytet Wroclawski, prezentację Marzeny Zblewskiej Europejska

Bardziej szczegółowo

Farmy wiatrowe zlokalizowane w pobliżu parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu. Teresa Świerubska Suwalski Park Krajobrazowy

Farmy wiatrowe zlokalizowane w pobliżu parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu. Teresa Świerubska Suwalski Park Krajobrazowy Farmy wiatrowe zlokalizowane w pobliżu parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu Teresa Świerubska Suwalski Park Krajobrazowy Dlaczego wiatraki wybrały Suwalszczyznę? Biegun zimna i wichrowe

Bardziej szczegółowo

Prawne warunki ochrony przyrody w Polsce

Prawne warunki ochrony przyrody w Polsce Prawne warunki ochrony przyrody w Polsce zebrał i opracował: arch. Mirosław Konwerski 1/7 Prawne warunki ochrony przyrody w Polsce zostały opracowane w celu możliwości poznania tych zagadnień przez społeczeństwo

Bardziej szczegółowo

Fauna Rudniańskiego Parku Krajobrazowego: Podsumowanie inwentaryzacji Zagrożenia Działania ochronne. Karolina Wieczorek

Fauna Rudniańskiego Parku Krajobrazowego: Podsumowanie inwentaryzacji Zagrożenia Działania ochronne. Karolina Wieczorek Fauna Rudniańskiego Parku Krajobrazowego: Podsumowanie inwentaryzacji Zagrożenia Działania ochronne Karolina Wieczorek Wyniki inwentaryzacji i waloryzacji fauny Rudniańskiego PK Grupa liczba gatunków:

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja przyrodnicza na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie

Inwentaryzacja przyrodnicza na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie Wydział Ochrony Ekosystemów Leśnych Inwentaryzacja przyrodnicza na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie Cisna 22.11.2007 r. Inwentaryzacja

Bardziej szczegółowo

Ochrona nietoperzy w ramach specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000 - problemy, szanse i wyzwania

Ochrona nietoperzy w ramach specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000 - problemy, szanse i wyzwania Ochrona nietoperzy w ramach specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000 - problemy, szanse i wyzwania Robert Mysłajek Stowarzyszenie dla Natury Wilk Źródło: Natura 2000 viewer http://natura2000.eea.europa.eu

Bardziej szczegółowo

Wykaz obszarów Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 w województwie małopolskim

Wykaz obszarów Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 w województwie małopolskim Stan na 01.10.2007 Wykaz obszarów Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 w województwie małopolskim L.p. Kamienica, Mszana Dolna, Niedźwiedź,, Gorczański Park dnia 21.07.2004 r. w sprawie obszarów

Bardziej szczegółowo

Płatności rolnośrodowiskowe

Płatności rolnośrodowiskowe Płatności rolnośrodowiskowe NATURA 2000 Dolina Biebrzy, Ostoja Biebrzańska Goniądz 05.09.2013r. Działania rolnośrodowiskowe BP Mońki OSO Ostoja Biebrzańska - 148 508 ha SOO Dolina Biebrzy - 121 206 ha

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Śniegowy dla Tatr Polskich nr 12/14 za okres 21.02.2014 27.02.2014

Biuletyn Śniegowy dla Tatr Polskich nr 12/14 za okres 21.02.2014 27.02.2014 nr 12/14 za okres 21.2.214 27.2.214 O P I S P O G O D Y Na początku opisywanego okresu Polska południowa znajdowała się na skraju niżu znad Atlantyku, w strefie falującego frontu atmosferycznego. W jego

Bardziej szczegółowo

Obszary chronione na terenie gminy Gruta - zasady funkcjonowania, korzyści i ograniczenia

Obszary chronione na terenie gminy Gruta - zasady funkcjonowania, korzyści i ograniczenia Obszary chronione na terenie gminy Gruta - zasady funkcjonowania, korzyści i ograniczenia Przemysław Doboszewski specjalista ds. ochrony ptaków i obszarów Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 jest najmłodszą

Bardziej szczegółowo

Babiogórski Park Narodowy.

Babiogórski Park Narodowy. Babiogórski Park Narodowy. Lokalizacja punktów pomiarowych i wyniki badań. Na terenie Babiogórskiego Parku Narodowego zlokalizowano 3 punkty pomiarowe. Pomiary prowadzono od stycznia do grudnia 2005 roku.

Bardziej szczegółowo

Projekt Ochrona siedlisk in situ w Nadleśnictwie Kłodawa i Nadleśnictwie Rokita dofinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Projekt Ochrona siedlisk in situ w Nadleśnictwie Kłodawa i Nadleśnictwie Rokita dofinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Projekt Ochrona siedlisk in situ w Nadleśnictwie Kłodawa i Nadleśnictwie Rokita dofinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Warszawa, dnia 31.01.2014 r. 2 Nadleśnictwo Kłodawa Nadleśnictwo

Bardziej szczegółowo

- PROJEKT - z 1 września 2014 r.

- PROJEKT - z 1 września 2014 r. - PROJEKT - z 1 września 2014 r. ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W POZNANIU z... zmieniające zarządzenie w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura Ostoja Nadwarciańska

Bardziej szczegółowo

4003 Świstak Marmota marmota latirostris

4003 Świstak Marmota marmota latirostris 4003 Świstak Marmota marmota latirostris Liczba i lokalizacja obszarów i stanowisk monitoringowych Gatunek występuje wyłącznie w regionie alpejskim. Monitoring obejmuje cały teren występowania świstaka

Bardziej szczegółowo

Fauna Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego. Wyniki inwentaryzacji, zagrożenia i działania ochronne. mgr Katarzyna Zembaczyńska

Fauna Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego. Wyniki inwentaryzacji, zagrożenia i działania ochronne. mgr Katarzyna Zembaczyńska Fauna Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego Wyniki inwentaryzacji, zagrożenia i działania ochronne mgr Katarzyna Zembaczyńska Wyniki inwentaryzacji fauny Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego Grupa liczba

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska Janina Kawałczewska 1. Wykorzystanie OZE jako przeciwdziałanie zmianom klimatu. OZE jak przeciwwaga dla surowców energetycznych (nieodnawialne źródła energii),

Bardziej szczegółowo

Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do

Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do GŁÓWNE UWARUNKOWANIA OCHRONY I ZAGOSPODAROWANIA TERENU (1) Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do Zatoki Gdańskiej Wody przybrzeżne, plaże, wydmy i bory nadmorskie, fragment międzywala,

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania dla obszaru Natura 2000 Ostoja Popradzka

Strategia zarządzania dla obszaru Natura 2000 Ostoja Popradzka Strategia zarządzania dla obszaru Natura 2000 Ostoja Popradzka Projekt PL0108 Optymalizacja wykorzystania zasobów sieci Natura 2000 dla zrównoważonego rozwoju w Karpatach Mechanizm Finansowy Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Prawie wszystko o Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA 2000. Na Mazowszu

Prawie wszystko o Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA 2000. Na Mazowszu Prawie wszystko o Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA 2000 Na Mazowszu Natura 2000 Stworzenie takiej sieci jest obowiązkiem każdego kraju członkowskiego UE, gdyż dyrektywy unijne maja charakter tzw.

Bardziej szczegółowo

8210 Wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis

8210 Wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis 8210 Wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis Koordynator: Krzysztof Świerkosz Współpraca: Kamila Reczyńska Eksperci lokalni: Kulpiński Kamil, Reczyńska Kamila, Świerkosz Krzysztof,

Bardziej szczegółowo

PLH 180016 Rymanów II spotkanie Zespołu u Lokalnej Współpracy pracy Krosno, 04.10.2011. Położenie i zasięg Położenie administracyjne: powiat krośnieński, gmina Rymanów, Iwonicz- Zdrój; powiat sanocki:

Bardziej szczegółowo