na wakacje Fakty i mity talerzu Badania niezwykłe Zespół Aspergera Dlaczego agresywne szczepień na temat mam dziecko Zanim wyjedziesz

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "na wakacje Fakty i mity talerzu Badania niezwykłe Zespół Aspergera Dlaczego agresywne szczepień na temat mam dziecko Zanim wyjedziesz"

Transkrypt

1 nr 2 (8)/2014 LATO na talerzu Dlaczego? nasze dzieci są agresywne mam niezwykłe Zespół Aspergera Fakty i mity na temat szczepień dziecko Badania które spędzają sen z powiek Zanim wyjedziesz na wakacje

2 Nasze placówki NZOZ Centrum w Siedlcach ul. Ks. Niedziałka 14 Centrum Matki i Dziecka w Siedlcach ul. Kleeberga 2 Przychodnia Zdrowia nr 5 w Siedlcach ul. Romanówka 19 Poradnia Zdrowia Psychicznego i Leczenia Uzależnień w Siedlcach ul. Czerwonego Krzyża 41 Przychodnia Zdrowia Centrum w Mińsku Mazowieckim ul. Piłsudskiego 42A Centrum Matki i Dziecka w Mińsku Mazowieckim ul. Spółdzielcza 7 Przychodnia Zdrowia w Łukowie ul. Międzyrzecka 66 Przychodnia Zdrowia w Aleksandrowie Aleksandrów 43B Przychodnia Zdrowia w Seroczynie ul. Siedlecka 3 Przychodnia Zdrowia w Oleśnicy Oleśnica 132 Zakład Opiekuńczo-Leczniczy w Oleśnicy Oleśnica 132 Przychodnia Zdrowia w Domanicach Domanice Kolonia 17 Przychodnia Zdrowia w Latowiczu ul. Św. Ducha 30 Przychodnia Zdrowia w Wielgolesie ul. Nowowiejska 34 Przychodnia Zdrowia w Hołubli ul. Siedlecka 68 Medyczne Laboratorium Diagnostyczne w Siedlcach ul. Kleeberga 2 Przychodnia Zdrowia w Bielanach ul. Podlaska 10 Przychodnia Zdrowia w Rozbitym Kamieniu ul. Wiktora Szajkowskiego 7 Przychodnia Zdrowia w Dębem Wielkim ul. Szkolna 17 Przychodnia Zdrowia nr 6 w Siedlcach ul. Chłodna 4 rejestracja:

3 Szanowni Czytelnicy, doczekaliśmy lata, które dzięki lekturze artykułówz naszego magazynu będzie dla Państwa przyjemne i przede wszystkim zdrowe. Z letniego numeru dowiecie się między innymi, jak skompletować apteczkę podróżnika, jakie leki są w niej niezbędne, by gdy zajdzie potrzeba mieć je pod ręką. Z artykułem tym koresponduje tekst lekarza rodzinnego, który podpowie, jak postępować w sytuacjach kryzysowych, takich jak podtopienia, przegrzanie organizmu, oparzenia słoneczne czy inne urazy, które mogą przytrafić się na wakacjach. O źródłach agresji wśród nastolatków powie nasz psycholog, burząc stereotypy, które narosły wokół tego tematu. Kto się boi badań endoskopowych, winien przeczytać wywiad z gastrologiem, który wyjaśni, jak przygotować się do gastroskopii i kolonoskopii, by nie były one przykrym przeżyciem. Mało kto zdaje sobie sprawę, ilu Polaków cierpi na choroby przyzębia i jak katastrofalne mogą być ich skutki. Warto zagłębić się w lekturę wywiadu ze stomatologiem i zacząć poważnie myśleć o swoim zdrowiu. U progu wakacji posłuchajmy też rad naszego dietetyka, tym razem komponującego menu, złożone z potraw wpływających na dobry nastrój. Czytelnikom naszego magazynu i naszym pacjentom życzę pięknego słonecznego lata i szczęśliwych powrotów z wakacji. lek. Paweł Żuk Prezes Zarządu Centrum Medyczno-Diagnostycznego Sp. z o.o. w Siedlcach nr 2(8)/ Farmaceuta radzi 6 Szczepienia 10 Niezwykłe dzieci 14 Pierwsza pomoc 17 Pytania czytelników 19 Deklaracja wyboru lekarza 22 Rozrywka dla dzieci 26 Szkoła rodzenia 30 Przepisy 34 Na luzie Co nowego w Centrum? 4 Badania endoskopowe 8 Agresja wśród najmłodszych 12 Odleżyny 16 Prawo 18 Wszawica 21 Stomatolog 25 Dieta 28 Hortiterapia 32 Zapowiedzi 36 Wydawca: Centrum Medyczno-Diagnostyczne Sp. z o.o., ul. Kleeberga 2, Siedlce Redaktor prowadzący: Monika Mikołajczuk Współpraca redakcyjna: Justyna Celińska Konsultacja medyczna: lek. Olga Wysokińska Opracowanie graficzne, skład i druk: FOLDRUK Media Kontakt dla reklamodawców: nakład: egzemplarzy

4 FARMACEUTA radzi Wakacyjna +APTECZKA czyli sposób na udany urlop Sezon urlopowy zbliża się wielkimi krokami i wielu z nas odlicza już dni pozostałe do upragnionego wypoczynku. Pamiętajmy jednak, że nawet najlepiej zaplanowana wyprawa może się stać koszmarem, jeśli w razie wypadku lub niewielkich dolegliwości nie będziemy mieć pod ręką plastra z opatrunkiem czy kropli na żołądek. Aby uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek, w bagażu każdego podróżnika powinna się znaleźć właściwie skomponowana apteczka. Nigdy nie wiemy, co może nas spotkać podczas pobytu na wczasach. Infekcje, przeziębienia, różnego rodzaju bóle, urazy i inne dolegliwości zdrowotne często zaskakują nas podczas urlopu, dlatego dobrze jest się zabezpieczyć, zabierając na wyjazd podstawowe leki, środki opatrunkowe i drobne akcesoria medyczne. Kompletując wakacyjną apteczkę musimy brać pod uwagę kilka kryteriów: Charakter wyjazdu Miejsca, w którym spędzamy urlop Zagrożenia, z którymi możemy się spotkać w danym miejscu Dostępność leków w miejscu pobytu Aktualny stan naszego zdrowia Istnieje jednak pewna uniwersalna baza leków i akcesoriów medycznych, które powinniśmy spakować na wyjazd i ewentualnie uzupełnić, biorąc pod uwagę wyżej wymienione kryteria. Oprócz leków, które przyjmujemy na stałe, do wakacyjnej apteczki należy zabrać: Leki przeciwbólowe - ból głowy, zęba czy bóle menstruacyjne często towarzyszą wyjazdom. Kupując lek przeciwbólowy warto zdecydować się na taki, który działa również przeciwzapalnie. Kierowcy, przed zażyciem leków, powinni sprawdzić, czy nie upośledzają percepcji i czy po ich zażyciu można siadać za kierownicą. Preparaty na przeziębienie i infekcje - wyżej wymienione preparaty przeciwbólowe i przeciwzapalne będą także pomocne w leczeniu objawów przeziębienia i gorączki. Warto uzupełnić ich działanie tabletkami do ssania na ból gardła i preparatami z witaminą C. Leki i preparaty na dolegliwości żołądkowe - są chyba równie potrzebne podczas wyjazdu, jak preparaty przeciwbólowe, pamiętajmy więc o zabraniu: kropli żołądkowych, węgla leczniczego, leków hamujących biegunkę, preparatów działających nawadniająco przy wymiotach i biegunce. Jadąc na urlop w tropiki pamiętajmy o zabraniu preparatów odbudowujących florę bakteryjną i wybierajmy takie, które nie wymagają przechowywania w lodówce. Bardzo częstą prozaiczną dolegliwością podczas wyjazdu są zaparcia i wzdęcia, zabranie środków łagodnie przeczyszczających, jak czopki glicerynowe i kapsułki na wzdęcia znacznie poprawi nasz komfort podróżowania. Do zestawu warto dodać lek na chorobę lokomocyjną, zwłaszcza, jeśli czeka nas długa jazda samochodem lub lot samolotem. Środki odstraszające owady i łagodzące ukąszenia - przydatne będzie również wapno w wypadku wystąpienia reakcji alergicznej po ukąszeniu owadów. Środki opatrunkowe, akcesoria na rany i urazy, czyli bandaże opatrunkowe i elastyczne z zapinką, jałowe kompresy różnej wielkości lub gaza jałowa, plastry na rolce, plastry z opatrunkiem, specjalistyczne plastry na pęcherze i otarcia, trójkątna chusta, która w razie wypadku może pełnić rolę dużego opatrunku lub usztywnienia albo stanowić prowizoryczny temblak, środki do dezynfekcji i przemywania ran - najwygodniejsze będą gotowe preparaty dezynfekcyjne w spreju lub w postaci nasączonych chusteczek. Dodatkowo warto zabrać żel na stłuczenia i siniaki oraz maść przeciwbólową, zasypkę na otarcia, preparat łagodzący oparzenia słoneczne, najlepiej w postaci pianki w spreju. 2

5 Pacjent w aptece Poza wyżej wymienionymi mogą nam się przydać: termometr, pęseta na przykład do wyjęcia kleszcza lub żądła, nożyczki, sól fizjologiczna w jednorazowych opakowaniach przydatna do przemycia zaprószonego oka lub do oczyszczenia nosa, koc termoizolacyjny. Specyficznym rodzajem apteczki podróżnika jest apteczka samochodowa. Chociaż w Polsce nie jest ona obowiązkowym wyposażeniem samochodu, to w wielu krajach UE jest wymagana. Apteczka samochodowa to nie to samo co apteczka wakacyjna, ponieważ ta pierwsza służy do udzielania pierwszej pomocy w razie wypadku drogowego. Apteczka samochodowa nie może być wyposażona w żadne leki, ponieważ jest przechowywana przez cały rok w samochodzie, w związku z czym jej zawartość jest narażona na działanie dużych różnic temperatur i zmiennej wilgotności, leki nie mogą być przechowywane w takich warunkach, ponieważ tracą swoje właściwości, a nawet mogą stać się toksyczne. Poza tym leków doustnych nie podaje się ofiarom wypadków, ponieważ mogą spowodować zakrztuszenie i uniemożliwić akcję ratunkową. Z tego powodu zaleca się, aby apteczka samochodowa zawierała środki opatrunkowe, niezbędne do udzielenia pierwszej pomocy, dodatkowo koc termoizolacyjny, ustnik do sztucznego oddychania, rękawiczki jednorazowe, nożyczki. Pamiętajmy też o właściwym zabezpieczeniu apteczki przed wilgocią, słońcem, mechanicznym uszkodzeniom i przed dziećmi, wystarczy do tego odpowiedniej wielkości pojemnik do przechowywania żywności, jakie dostaniemy w każdym hipermarkecie. 31 maja 2014 r. odbyła się kolejna, trzecia już konferencja profilaktyczna organizowana przez Miasto Siedlce w porozumieniu z przedstawicielami wszystkich siedleckich jednostek działających w obszarze profilaktyki. Specjalnym gościem spotkania była dr Ewa Murawa Frodis ze Specjalistycznego Ośrodka Raka Piersi Breast Unit w Vasteras (Szwecja). Pani doktor w niezwykle zajmujący sposób opowiedziała o diagnostyce oraz wybranych aspektach związanych z leczeniem raka piersi na bazie szwedzkich rozwiązań. Podczas konferencji z wykładem wystąpili też: prof. dr hab. n. med. Jacek Gronwald z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, prof. dr hab. n med. Mariusz Bidziński, dr n. med. Ewa Surynt ze Szpitala Specjalistycznego Inflancka w Warszawie. Z siedleckich prelegentów, uczestnicy mieli okazję wysłuchać m.in. lek. med. Mateusza Żurowskiego (Mazowiecki Szpital Wojewódzki) i lek. med. Marzeny Skolimowskiej-Rzewuskiej (SPZOZ Siedlce). Ze strony Centrum Medyczno-Diagnostycznego wykład nt. Wypracowane kierunki i skuteczność CMD we wczesnym wykrywaniu raka sutka przedstawił mgr Marcin Tokarski oraz mgr Halina Płochocka. Konferencja zgromadziła wielu znamienitych gości, tak z regionu jak i z dalszych zakątków kraju. Wykładom przysłuchiwali się m.in. senator Waldemar Kraska, sekretarz Polskiej Unii Onkologii dr hab. n. med. Grzegorz Luboiński oraz przedstawiciele uczelni wyższych. Konferencję moderowała Pani Vice Prezydent Miasta Siedlce Anna Sochacka. Siedlce to miasto przyjazne, dlatego w pracy naszego samorządu bardzo ważne jest stwarzanie warunków do jak najlepszej profilaktyki i zapobiegania chorobom nowotworowym. Pamiętajmy, że w każdym poważniejszym przypadku, niezbędna jest specjalistyczna pomoc lekarska. Zabrane ze sobą leki mogą nam służyć do objawowego leczenia tylko przez pierwsze kilka dni choroby, jeśli w tym czasie stan chorego nie ulega poprawie, udajmy się po pomoc do specjalisty. Wystrzegajmy się leczenia poważnych schorzeń na własną rękę i eksperymentowania. Dotyczy to na przykład antybiotyków, których stosowanie zawsze powinno być skonsultowane z lekarzem. Pamiętajmy, że podanie niewłaściwego leku w niewłaściwym czasie może mieć bardzo poważne skutki dla zdrowia. Mgr farmacji Jolanta Pankowska Konferencja "Profilaktyka zdrowotna w Siedlcach ratuje życie" Dr. n. med. Ewa Frodis 3

6 Siedlce Mińsk Mazowiecki Łuków Hołubla Wielgolas Latowicz Seroczyn Oleśnica Garwolin Domanice Aleksandrów Bielany Rozbity Kamień Dębe Wielkie Co Centrum? nowego w Akcja Zdrowy mężczyzna 27 kwietnia przed meczem Pogoni Siedlce zorganizowaliśmy akcję profilaktyczną pod hasłem Zdrowy mężczyzna. Panowie, którzy odwiedzili stoisko Centrum Medyczno-Diagnostycznego, ustawione przed stadionem, mieli okazję wykonać szereg badań: pomiar glukozy pomiar ciśnienia tętniczego ankieta genetyczna w kierunku dziedzicznej podatności na choroby nowotworowe pomiar wagi ciała, BMI, poziomu tłuszczu możliwość otrzymania pakietu zniżkowego na kompleksowe badania Pogoda tego dnia dopisała, samo wydarzenie sportowe również było interesujące, co spowodowało dużą frekwencję kibiców. Niezmiernie cieszy nas, że wielu Panów postanowiło mimo ferworu sportowych emocji poświęcić chwilę i zatroszczyć się o swoje zdrowie. Edukacja profilaktyczna wśród studentów Centrum Medyczno-Diagnostyczne we współpracy z Uniwersytetem Przyrodniczo-Humanistycznym oraz Collegium Mazovia Innowacyjną Szkołą Wyższą w Siedlcach, zorganizowało cykl wykładów dla studentów związany z profilaktyką oraz rolą i znaczeniem wykonywania regularnych badań. Wykłady poprowadzone przez mgr położnictwa Ewę Prokurat, mimo że dotyczące stricte tematyki związanej z profilaktyką chorób kobiecych i adresowane w dużej mierze do Pań, cieszyły się również ogromnym zainteresowaniem wśród Panów. Wszystkie Panie otrzymały zaproszenia do wykonania bezpłatnych badań cytologicznych w Centrum. Pragniemy poinformować, że 1 kwietnia do Grupy Centrum dołączył Stomed Spółka ta posiada dwie przychodnie: Garwolin ul. Korczaka 35/5 tel Mińsk Mazowiecki ul. Olsztyńska 2 Stomed świadczy usługi w zakresie: Rehabilitacji leczniczej i fizjoterapii przychodnia w Garwolinie: pon. pt. godz Ortopedii oraz ortopedii dziecięcej przychodnia w Garwolinie: 3 razy w tygodniu Poradni osteoporozy (również wykonywanie badań densytometrycznych) przychodnia w Mińsku Mazowieckim: 1 raz w tygodniu Ponadto w każdą środę, w siedleckiej przychodni przy ul. Kleeberga 2 od godz wykonywane są badania densytometryczne dla pacjentów Centrum Medyczno-Diagnostycznego. 4

7 5

8 ZDROWIE dziecka Szczepienia Rozmowa z lek. pediatrą Barbarą Sołowińską - co warto o nich wiedzieć? Jakie szczepienia ochronne są obowiązkowe i co grozi matce, która nie zgłosi się na takie szczepienie? W polskim kalendarzu szczepień obowiązuje szczepienie dzieci przeciwko gruźlicy, żółtaczce typu B, błonicy, tężcowi i krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce oraz przeciwko zakażeniu Haemophilus influenze. Rodzice, którzy nie wyrażają zgody na szczepienie, powinni zostać poinformowaani przez lekarza o zagrożeniach chorobowych dla dziecka, wynikających z faktu nie zaszczepienia. Następnie należy uzyskać pisemne oświadczenie rodziców, zaopatrzone w datę i podpis. O fakcie odmowy poradnia ma obowiązek powiadomić Powiatową Stację Sanitarno Epidemiologiczną, która podejmuje dalsze kroki prawne. Które ze szczepionek tzw. zalecanych według Pani są godne rozważenia? Dla mnie na szczycie listy szczepień zalecanych znajdują się szczepienia przeciwko pneumokokom i meningokokom, chroniące dzieci przed sepsą, obarczoną dużym ryzykiem śmiertelności i szeregiem poważnych powikłań. W wielu krajach szczepienia te są umieszczone w kalendarzu szczepień obowiązkowych, a więc rodzice nie muszą za nie płacić. Dzięki temu kraje te uzyskały znaczące zmniejszenie zachorowań na choroby inwazyjne. Ale nie chciałabym umniejszać znaczenia innych szczepień zalecanych. Wielkim osiągnięciem medycyny jest szczepionka przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV), zapobiegająca rakowi szyjki macicy, związanego przyczynowo z HPV. Należy również wymienić szczepienia przeciwko rotawirusom, kleszczowemu zapaleniu mózgu, ospie wietrznej, żółtaczce typu A. Jak działa szczepionka? Czy raz zaszczepieni jesteśmy odporni na chorobę do końca życia? Szczepionki są preparatami do sztucznego uodpornienia czynnego. Zawierają one określone antygeny, które po wprowadzeniu do organizmu uodparniają go na zakażenie jednym (szczepionki pojedyncze) lub kilkoma (szczepionki skojarzone) drobnoustrojami chorobotwórczymi. W skład szczepionek wchodzą też inne substancje zapewniające stabilność preparatu, zwiększające jego immunogenność oraz chroniące przed zanieczyszczeniem drobnoustrojami. Wiele zapytań rodziców dotyczy związku rtęci tiomersalu, stosowanego w procesie produkcji szczepionek lub jako ich konserwant. Chcę przypomnieć, że obecnie tiomersal został wycofany ze wszystkich szczepionek pediatrycznych z wyjątkiem stosowanej w naszym obowiązkowym kalendarzu szczepień bezpłatnej szczepionki DTPw. Związek ten od czerwca 2011 roku został usunięty ze szczepionki Euvax B. Odporność poszczepienna jest zwykle wieloletnia (zależy od rodzaju szczepionki), ponieważ zostaje zapisana w pamięci immunologicznej. Niektóre szczepienia wymagają cyklicznego powtarzania, np. szczepionka przeciwko tężcowi co 10 lat, przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu co 5 lat. Niektóre choroby, przeciwko którym niegdyś szczepiono dzieci, już nie istnieją. Czy warto zatem szczepić dzieci przeciwko nim? Choroby, przeciwko którym szczepi się aktualnie dzieci, nadal występują. Krajom, w których wyszczepialność populacyjna jest wysoka, udało się w znacznym stopniu zmniejszyć zachorowalność na te choroby. Ale nie oznacza to wyeliminowania drobnoustrojów. Przy obniżeniu ilości osób zaszczepionych, przy nasilonym współcześnie ruchu turystycznym, łatwo może dojść do wzrostu zachorowań, czego przykładem może być wzrost zachorowań na odrę w Niemczech kilka lat temu. Całkowicie zostało wyeliminowane zakażenie wirusem ospy prawdziwej choroba została uznana za eradykowaną w 1980 roku, a ostatni przypadek zachorowania miał miejsce w 1978 roku. Dlatego w kalendarzu szczepień nie ma już szczepienia przeciwko tej chorobie. 6

9 Szczepienia ochronne Czy wcześniaki powinny otrzymać taką samą szczepionkę jak dzieci urodzone w normalnym terminie? Wcześniaki urodzone z niską masą urodzeniową mają szczepienie przeciwko gruźlicy wykonywane dopiero po osiągnięciu masy 2000 g. Natomiast szczepienie przeciwko żółtaczce typu B wykonuje się też u wcześniaków z masą urodzeniową poniżej 2000 g, ale nie zalicza się go do schematu uodpornienia, ze względu na słabą odpowiedż immunologiczną. Po miesiącu od pierwszej dawki rozpoczyna się u tych dzieci nowy, pełny cykl szczepień przeciwko WZW typu B. Pozostałe szczepienia są realizowane w tym samym wieku i w tym samym schemacie, jak u dzieci urodzonych o czasie. Kiedy warto podać dzieciom szczepionkę przeciw pneumokokom i meningokokom? Szczepienie przeciwko pneumokokom można podać po skończeniu przez dziecko 6 tygodni życia, a przeciwko meningokokom po 8 tygodniu. Ryzyko sepsy pneumokokowej jest najwyższe w drugim półroczu życia, dlatego rekomenduje się jak najwcześniejsze rozpoczęcie szczepienia. Szczepionka koniugowana zmniejsza też ryzyko zachorowania na nieinwazyjne zakażenia pneumokokowe, to jest zapalenie płuc i zapalenie ucha środkowego. Niektóre dzieci mają zapewnioną bezpłatną szczepionkę przeciwko pneumokokom, np. wcześniaki urodzone przed ukończeniem 37 tygodnia, dzieci urodzone z masą ciała do 2500 g, dzieci z przewleklymi chorobami serca i z przewlekłą niewydolnością nerek, z pierwotnymi zaburzeniami odporności. Lista wskazań jet szersza i znajduje się w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia r. A co ze szczepionką przeciw rotawirusom? Szczepionki przeciwko rotawirusom są doustne i mają ściśle określony czas podania. Pierwszą dawkę należy podać między 6 a 12 tygodniem życia, a zakończyć podawanie do 24 lub 32 tygodnia życia zgodnie z rejestracją konkretnej szczepionki. Co Pani myśli o celowym zarażaniu dzieci ospą? Celowe zarażanie dzieci ospą wynika z niepełnej wiedzy rodziców na temat tej choroby lub patrzenia przez różowe okulary: "mojego dziecka powikłania nie dotyczą"... Ospa jest powszechną chorobą wieku dziecięcego i rzeczywiście często przebiega w sposób dość łagodny. Kto jednak może dać gwarancję, że jej przebieg nie będzie ciężki lub nie skończy się powikłaniami? Wielokrotnie obserwuje się znacząco różny przebieg nawet u rodzeństwa zakażonego w tym samym czasie. Szczepionki jak twierdzą niektórzy mogą powodować zaburzenia autystyczne u dzieci. Na ile jest to zweryfikowana wiedza? Autyzm jest chorobą wieloczynnikową; coraz wyraźniej podnosi się rolę uwarunkowań genetycznych, urazów okołoporodowych, uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, poważnych infekcji w okresie niemowlęcym, osłabionej sprawności immunologicznej. Hipoteza o związku szczepienia MMR z autyzmem nie została potwierdzona żadnymi wieloośrodkowymi badaniami. Jakie mogą być powikłania poszczepienne i od czego to zależy? Co to jest odczyn poszczepienny? Przy całym dobrodziejstwie szczepień trzeba mieć jednak świadomość, że mogą wystąpić niepożądane odczyny poszczepienne. Mogą być one spowodowane zarówno działaniem szczepionki, jak i błędem szczepienia. Najczęściej obserwowane to reakcje miejscowe ból, obrzęk i zaczerwienienie w miejscu podania szczepionki oraz reakcja ogólnoustrojowa w postaci gorączki w okresie do 48 godzin. Dlatego ważne jest, aby rodzice zabezpieczeni byli w środki przeciwgorączkowe i wiedzieli, jak je zastosować. Po szczepieniu przeciwko odrze, śwince i różyczce gorączka może wystąpić jeszcze między 6 12 dniem po szczepieniu. Rzadko może zdarzyć się wysypka, zapalenie ślinianek, spadek liczby płytek krwi. Po każdym szczepieniu może też wystąpić reakcja uczuleniowa, a nawet wstrząs anafilaktyczny, dlatego też konieczne jest pozostanie około pół godziny po szczepieniu w poradni. Wyjątkowo rzadko po szczepieniu mogą wystąpić drgawki (w tym również gorączkowe), nieutulony płacz, zespół hypotoniczno hyporeaktywny, a po doustnym szczepieniu przeciwko polio ostre porażenia wiotkie, zapalenie splotu barkowego. Powikłania spowodowane błędem szczepienia mogą być związane z nieprawidłowym przechowywaniem i transportem szczepionki, błędem techniki wykonania szczepienia. Każdy niepożądany odczyn poszczepienny należ zgłaszać lekarzowi. Z jakich szczepień powinny skorzystać osoby wyjeżdżające w tropiki? Przed wyjazdem do krajów tropikalnych należy uzyskać informacje np. w Stacji Sanitarno Epidemiologicznej na temat ryzyka zachorowań na choroby zakażne w państwie, do którego się wybiera. Szczepienia należy rozpocząć 4 8 tygodni przed wyjazdem, aby był czas na ich realizację. Najczęściej wykonuje się szczepienia przeciwko cholerze, durowi brzusznemu, kleszczowemu zapaleniu mózgu, wściekliźnie, WZW typu A, żółtej gorączce i zakażeniom meningokokowym. Pediatra lek. Barbara Sołowińska 7

10 Zdrowie na co dzień Gastroskopia i kolonoskopia Rozmowa z lek. gastroenterologiem Jadwigą Michaluk nie taki diabeł straszny Czym jest gastroskopia i wykryciu jakich schorzeń służy? To rodzaj badania endoskopowego, którego celem jest obejrzenie od wewnątrz górnego odcinka przewodu pokarmowego, a więc przełyku, żołądka i dwunastnicy. By dokładnie obejrzeć te narządy, przez usta pacjenta wprowadza się endoskop. To jedna z najskuteczniejszych metod wczesnego diagnozowania nowotworów przewodu pokarmowego, a także różnych dolegliwości gastrycznych. W trakcie badania można również usunąć polipy oraz pobrać próbki zmienionej tkanki do badania histopatologicznego. Na czym polega przygotowanie się do badania? Gastroskopia nie wymaga specjalnego przygotowania. Sześć godzin przed badaniem nie należy jeść ani pić. W pracowni endoskopowej badanemu znieczula się gardło aerozolem lignocainowym i prosi o położenie na lewym boku na stole endoskopowym. Między zęby wkładany jest plastikowy ustnik, chroniący gastroskop przed przypadkowym ugryzieniem. Następnie lekarz wprowadza końcówkę gastroskopu ponad językiem do gardła i prosi badanego o wykonanie odruchu połykania, który umożliwia wsunięcie aparatu do przełyku. Zadaniem badanego jest spokojne leżenie i miarowe oddychanie. Nie należy się przejmować odruchami wymiotnymi, odbijaniem i wypływającą z ust śliną jest to normalne zjawisko. Badanie trwa kilka minut. Po wykonanej gastroskopii posiłek można spożyć po około pół godzinie. Czy kobiety w ciąży mogą poddać się takiemu badaniu? Tak. To badanie jest w pełni bezpieczne dla kobiet w ciąży, z kolonoskopią jest trochę inaczej. W przypadku dużej ciąży raczej się nie zaleca tego badania, ale ja wielokrotnie jeśli były ku temu wskazania takie badanie u ciężarnych w zaawansowanej ciąży wykonywałam i nie było żadnych powikłań. Oczywiście dużo zależy od doświadczenia lekarza, wykonującego to badanie. Dlaczego jedni znoszą badania endoskopowe całkiem dobrze, a inni reagują wręcz histerycznie, obawiając się bólu i dużego dyskomfortu? To zależy od wielu czynników. W przypadku gastroskopii jednym z nich jest to, że pacjent cierpi na choroby, które mogą powodować zwiększony odruch wymiotny. Przed badaniem każdy z pacjentów wypełnia akietę, w której pytamy o choroby, na które się uskarża, a także przyjmowane leki. Wielu pacjentów bierze leki przeciwzakrzepowe. Muszę o tym wiedzieć, bo wówczas nie mogę pobrać wycinków do badania histopatologicznego. Bardzo wiele zależy od psychiki pacjenta, jego nastawienia do badania. Ludzie opowiadają przeróżne historie, które skutecznie odstraszają innych przed wizytą u lekarza, a przecież zarówno gastroskopia, jak i kolonoskopia ratują życie. Ile dziennie gastroskopii wykonuje się w pracowni endoskopowej i jakie schorzenia Pani diagnozuje? Od początku powstania naszej pracowni, to znaczy od lutego 2011 roku, wykonaliśmy ponad 5 tysięcy badań. Najczęściej zgłaszają się do nas pacjenci z chorobą refluksową i stanami zapalnymi żołądka. Znacznie zmalała natomiast liczba przypadków owrzodzeń żołądka czy dwunastnicy. W ciągu roku diagnozuję też kilka przypadków raka żołądka, ale zauważam tendencję malejącą, jeśli chodzi o zachorowania na nowotwory tego narządu. W latach 80. na dwudziestu pacjentów zapisanych codziennie na gastroskopię, przynajmniej jeden chorował na raka żołądka. Teraz jest znacznie lepiej. Pani doktor. Po gastroskopii kolejnym badaniem, budzącym grozę, jest kolonoskopia. Proszę wyjaśnić naszym Czytelnikom, na czym dokładnie polega to badanie? Kolonoskopia jest to badanie, które umożliwia obejrzenie śluzówki jelita grubego. W tym celu do odbytu pacjenta wprowadzany jest miękki, giętki instrument grubości palca wskazującego. Badanie jest wykonywane w pozycji na wznak lub na boku. Podczas wprowadzania i wyjmowania instrumentu śluzówka jelita jest dokładnie oglądana przez lekarza. Badanie trwa od 15 do 60 minut. W jakim celu wykonuje się kolonoskopię? Kolonoskopię wykonuje się 1) jako badanie profilaktyczne raka jelita grubego, 2) u pacjentów, którzy mają polipy jelita grubego lub mieli wcześniej usuwane polipy jelita grubego, 3) przed lub po niektórych zabiegach chirurgicznych, 4) do diagnostyki zaburzeń oddawania stolca lub krwawienia z odbytu, 5) do diagnozowania zmian w śluzówce jelita powodowanych przez choroby zapalne jelita grubego. 8

11 Badania endoskopowe Jak się przygotować do tego badania? Trzy dni przed badaniem nie należy jeść sezamu, maku, kiwi, winogron oraz drobnych ziaren. W przeddzień badania powinno się zjeść płynny lub półpłynny posiłek około godz i od tej chwili nie jeść nic stałego. W godzinach popołudniowych należy przygotować preparat zlecony przez lekarza kierującego na badanie. Pięć dni przed badaniem nie wolno przyjmować leków zmniejszających krzepliwość krwi (Acenocumarol, Syncumar, Warfin, Polocard, Acard, niesterydowe leki przeciwbólowe). Na badanie trzeba przyjechać na czczo pod opieką drugiej osoby, najlepiej samochodem, ponieważ kolonoskopię wykonuje się zwykle po podaniu środków uspokajających, więc potrzebna jest osoba, która odwiezie pacjenta do domu po zabiegu. Osoby, które mają wszczepione sztuczne zastawki serca, mogą wymagać podania antybiotyku przed badaniem. Jakie zabiegi można wykonać podczas kolonoskopii? Jeżeli lekarz podczas badania zauważa podejrzaną okolicę, może wykonać biopsję, którą przesyła do badania histopatologicznego. Znajdowane polipy zwykle usuwa się podczas badania używając kleszczyków lub specjalnej pętli. Jeżeli polipów jest wiele lub mają one duże rozmiary do ich usunięcia może być wymagane kilka badań kolonoskopowych. Jakie schorzenia wykrywane są najczęściej podczas badania? Najczęściej wykrywamy polipy, które mogą doprowadzić do rozwinięcia się raka jelita grubego. Niestety, ten rak dziesiątkuje Polaków. Dlatego należy się badać. Jeśli pojawią się jakiekolwiek dolegliwości, zgłosić się do lekarza. Kolonoskopię powinien wykonać każdy po 50 roku życia oraz osoby, w których rodzinie wystąpił rak jelita grubego bądź które w wywiadzie predyspozycji genetycznych mają potwierdzone uszkodzenie genu, odpowiedzialnego za rozwój tego rodzaju nowotworu. Diagnozujemy również nieswoiste choroby zapalne jelit i uchyłki. Od niedawna pracownia endoskopowa, którą Pani kieruje, została wyposażona w kolejny supernowoczesny aparat jedyny w Siedlcach ambulatoryjny rejestrator z impedancją. Proszę wyjaśnić, do czego on służy? To aparat, służący do badania przełyku. Ambulatoryjna kontrola ph jest użyteczna w celu potwierdzenia choroby refluksowej przełyku u osób z uporczywymi objawami (typowymi lub atypowymi), u których nie stwierdzono cech uszkodzenia błony śluzowej w badaniu endoskopowym, w szczególności, jeśli test hamowania kwasu zakończył się niepowodzeniem. Może też być wykorzystywana do monitorowania skuteczności leczenia u pacjentów z utrzymującymi się objawami refluksowymi. (MM) Czy możliwe jest wykonanie tego badania pod narkozą? Tak, ale nie w naszej pracowni. Jest natomiast wiele miejsc, gdzie można poddać się kolonoskopii pod całkowitym znieczuleniem i jest ona refundowana przez Fundusz. Gastroenterolog lek. Jadwiga Michaluk Poradnia Geriatryczna w Centrum Siedlce, ul. Ks. Niedziałka 14 W ramach poradni geriatrycznej zapewniamy opiekę medyczną osobom po 65 roku życia, u których występują problemy zdrowotne związane ze starzeniem się organizmu. Kładziemy nacisk na profilaktykę oraz działania prozdrowotne, dzięki czemu możliwe jest wielokierunkowe oddziaływanie na organizm pacjenta. Schorzenia leczone w poradni: zaburzenia funkcji poznawczych (otępienie), depresja; zaburzenia odżywiania; zaburzenia równowagi; osteoporoza, następstwa złamań; niesprawność ruchowa, sarkopenia; zaburzenia zwieraczy; odleżyny; zespół kruchości oraz choroby rozpoczynające się w młodszym wieku, z uwzględnieniem specyficznego przebiegu w starszym wieku, czy zjawiska wielochorobowości. Naszym nadrzędnym celem jest pomoc pacjentom w zachowaniu sprawności i samodzielności osób w podeszłym wieku. Opiekę medyczną w poradni geriatrycznej sprawuje Lek. Leszek Warsz Poradnia Geriatryczna Centrum Medyczno-Diagnostyczne w Siedlcach, ul. Ks. Niedziałka 14 Zapisy: osobiście w rejestracji przychodni bądź telefonicznie pod numerem Tryb przyjęcia: ze skierowaniem od lekarza rodzinnego lub specjalisty w ramach kontraktu z NFZ 9

12 Wasze HISTORIE Niezwykłe dzieci Rozmowa z Agnieszką Burakowską, prezesem Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Autyzmem i Zespołem Aspergera Czy zanim zdiagnozowano u Twojego syna Zespół Aspergera miałaś świadomość, czym jest ta choroba? Nie miałam pojęcia, co to jest Zespół Aspergera. Usłyszałam tę nazwę od pani psycholog po badaniu mojego syna w Poradni Psychologiczno Pedagogicznej, o które sama zresztą wnioskowałam. Pani, stawiająca diagnozę po badaniu psychologicznym, zasugerowała, że mój syn ma specyficzne zaburzenia i podejrzewa, że może mieć Zespoł Aspergera i że konieczna jest dogłębna diagnoza w tym kierunku. O Zespole Aspergera mówi się, że to łagodna forma autyzmu. Na czym polega różnica? Przede wszystkim dzieci z ZA są po prostu bardziej kontaktowe i komunikatywne, na pierwszy rzut oka nie różnią się w ogóle od rówieśników, poza specyficznymi formami zachowań i zainteresowań. Jakie były pierwsze objawy choroby u Twojego syna? Moj syn przestał bawić się z rówieśnikami w wieku 4 lat, zaczął się izolować, nie chciał brać udziału we wspólnych zajęciach, tylko wolał bawić się sam, skupiając się na jednej konkretnej zabawie, która go pochłaniała. W przedszkolu wychowaczyni powiedziała mi, że mogą wystąpić problemy z synem w szkole, ponieważ ma on specyficzne reakcje w sytuacjach stresowych i nie chce brać udziału we wspólnych zajęciach. Zaczął powtarzać uporczywie niektóre czynności. Pierwszy raz do poradni 10 w zwyczajnej codzienności Psychologiczno Pedagogicznej trafiłam z synem w pierwszej klasie szkoły podstawowej, kiedy to wychowaczyni wystąpiła z takim wnioskiem do poradni, zarzucając dziecku złe zachowanie w klasie, nieposłuszeństwo, przeszkadzanie jej w prowadzeniu lekcji poprzez dziwne, niezrozumiałe reakacje na lekcjach. Co budziło Twój największy niepokój, które z zachowań dziecka najbardziej utrudniały mu codzienne funkcjonowanie? Wrażliwość na bodźce na hałas, na zapachy była i jest bardzo uciążliwa dla mojego syna. Dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu mają zaburzenia sensoryczne, co utrudnia im normalne funkcjonowanie. Są to zbyt przesadne reakcje na bodźce zewnętrzne, które przejawiają się dziwnymi reakcjami, np. zatykaniem rękoma uszu, uporczywym wąchaniem różnych przedmiotów, natrętnym powtarzaniem pewnych ruchów, które mojego syna wydawało się że uspokajały. Zespół Aspergera diagnozuje się często dosyć późno. Kiedy padła diagnoza? Po wielu wizytach w poradniach dopiero, kiedy mój syn miał 14 lat, postawiono szczegółową diagnozę funkcjonalną i potwierdzono u mojego syna ZA. Taka diagnoza jest bardzo czasochłonna, wymaga kilku spotkań z psychiatrą, neurologiem, pedagogiem. Po około pół roku i wielu wizytach w specjalistycznym ośrodku, wywiadach i obserwacjach u mojego syna potwierdzono ZA. Jak zareagowałaś na diagnozę? Spodziewałam się tego, także właściwie nie byłam zaskoczona, wszystkie zaburzenia w zachowaniu mojego syna zgadzały

13 Zespół Aspergera się z obrazem klinicznym czy też z opisami, których można znaleźć sporo chociażby w internecie. Jak przebiegała terapia syna i w jakim momencie jest teraz? Diagnoza mojego syna została postawiona o wiele lat za późno. Na pewno wcześniej mógłby korzystać ze wsparcia psychologicznego czy Integracji Sensorycznej albo Treningu Umiejętnosci Społecznych. Rodzice, w tym ja, nie potrafią sobie sami poradzić z terapią w domu. Takie dziecko można jedynie wspierać, motywować, dużo tłumaczyć i rozmawiać, jednak rodzice, a zwłaszcza dziadkowie, często nie potafią takimi dziećmi kierować, ponieważ brak im specjalistycznych umiejętności. Jesteśmy zwykłymi ludźmi a dzieci z Zepołem Aspergera to dzieci niezwykłe, nie takie zwyczajne, jak inne i często trudne. Błażej jest nastolatkiem. Jaki jest jego stosunek do choroby? Właściwie to ZA nie jest chorobą, jest zaburzeniem psychicznym. Błażej widzi i rozumie, że to zaburzenie utrudnia mu kontakty z otoczeniem. Jest bardzo wrażliwym chłopcem, zadaje pytania: dlaczego nie rozumieją go rówieśnicy, dlaczego nie podzielają jego zainteresowań, dlaczego inni koledzy i koleżanki nie interesują się tym, co dla niego akurat jest najważniejsze. Kto najbardziej pomógł Wam w najtrudniejszych chwilach? Szczególną pomoc okazała mi moja psychoterapeutka, do której trafiłam w momencie, gdy dopadła mnie depresja i nie mogłam sobie poradzić ze zrozumieniem mojego dziecka. Dziwne, prawda? Ale to ja musiałam sobie najpierw poradzić sama ze sobą, zrozumieć i zakceptować to, co jest i to, co mam. Jestem bardzo wdzięczna mojej terapeutce za pomoc i uświadomienie mi, jak poruszać się w innym świecie mojego syna. Jaką wiedzę i doświadczenie przekazałabyś rodzicom, którzy stoją w obliczu diagnozy: Zespół Aspergera? Trzeba ze zrozumieniem przyjąć tę informację. To nic nadzwyczajnego, przecież życie toczyć się będzie dalej a teraz łatwiej będzie zaradzić i pomóc dziecku, rozumiejąc, z czym się stykamy. I akceptacja, akceptacja po nieskończoność akceptacja! I nie róbcie nic na siłę, ponieważ tego nie da się wyleczyć, ale można z tym żyć. Co jest najistotniejsze w terapii osób z Zespołem Aspergera? Pozwolić im robić to, co lubią, słuchać ich. Aspergerowcy są najszczęśliwsi we własnym świecie z ukochanymi zainteresowaniami i nie zmuszani do pokonywania siebie. Zrozumiał, że jest "inny", że świat wkoło nie rozumie go. Stąd wynikają problemy w komunikacji między moim synem a otoczeniem. Rówieśnicy uważają zapewne mojego syna za dziwaka, a on jest po prostu specyficzny, jest indywidualistą. Potrafi o wiele więcej niż inni, ma rozległe zainteresowania, bardzo bogate słownictwo, ma wspaniałe cechy charakteru. Wyróżnia się spośród innych, aczkolwiek to, co go wyróżnia, nie jest na topie, nie jest modne a dla innych może nawet i nudne. Czy doświadczyłaś odrzucenia czy niezrozumienia w związku z zaburzeniami syna? Tak. Przeważnie nauczyciele są nastawieni negatywnie do takich dzieci, uważając, że przysparzają im tylko problemów. Nie rozumieją, że trudne zachowania są jakby poza dzieckiem, są trudne do opanowania przez samo dziecko i ono nad tym nie ma kontroli. Trzeba by uświadamiać nauczycieli, chociaż widać, że może coś się zaczyna zmieniać w tym temacie. Już nie jest im obce pojęcie Zespół Aspergera. Jeśli trafią do nich takie dzieci, muszą nauczyć się postępować z nimi. Obecnie bardzo aktywnie działasz w Stowarzyszeniu na Rzecz Osób z Autyzmem i Zespołem Aspergera w Ełku, powstałym przed rokiem. Na czym głównie skupia się Wasza działalność i co udało się już dokonać? W ciagu roku od momentu zawiązania Stowarzyszenia wypełniliśmy naszym działaniem zupełnie do tej pory zapomniany obszar, połączyliśmy rodziców, którzy pozostawali samotni w swoim codziennym trudzie wychowywnia dzieci z autyzmem i Zespołem Aspergera. Zintegrowaliśmy środowisko, uświadomiliśmy otoczeniu, że problem autyzmu jest tuż obok, zorganizowaliśmy kilka istotnych warsztatów dla rodziców i prowadzimy regularne spotkania wspierające. Otworzyliśmy Punkt Konsultacyjno Terapeutyczny, gdzie pomoc mogą uzyskać rodzice wraz z dziećmi. Pozyskaliśmy pierwsze sumy pieniędzy i fundusze na terapię dla podopiecznych. Jest się czym pochwalić. Inicjatywa powstania Stowarzyszenia wypłynęła od nas, rodziców, tym bardziej jest to cenne, bo było ogromne zapotrzebowanie na tego typu pomoc. Stale przybywa nam nowych członków, a pod opieką mamy już około 50 osób. (MM) 11

14 Psychologia AGRESJA wśród nastolatków jak jej przeciwdziałać? Rozmowa z psychologiem Adrianną Szubielską Jak w psychologii definiuje się zachowania agresywne? Psychologowie różnie rozumieją zachowania agresywne, co sprawia, że niełatwo znaleźć ich jednoznaczną definicję. Niemniej przeglądając naukowe teorie można zauważyć, że wszyscy są zgodni co do tego, że zachowania agresywne to takie, których celem jest wyrządzenie krzywdy psychicznej bądź fizycznej. Agressio po łacinie oznacza napaść i choć wyróżniamy wiele rodzajów agresji, właśnie napaść na kogoś lub coś oraz krzywda, jaką za sobą ona niesie, jest ich wspólnym mianownikiem. Gdzie należy upatrywać przyczyn agresji? Badaczy zajmujących się tematyką agresji podzielić możemy na tych, którzy źródeł agresji upatrują wewnątrz człowieka oraz tych, którzy szukają ich w świecie zewnętrznym. I tak pierwsza grupa rozumie agresję jako wrodzony popęd. W myśl tej teorii, w każdym z nas kumuluje się napięcie popędowe, które musi być raz na jakiś czas rozładowane w zachowaniu. Jest to teoria typowo biologiczna. To uwarunkowania genetyczne, temperament czy hormony decydują o tym, na ile agresywna jest dana osoba. Zwolennicy drugiej teorii mówią o frustracji, która powstaje w wyniku różnego rodzaju sytuacji i zdarzeń zewnętrznych. Wywołują one w człowieku napięcie prowadzące do zachowań agresywnych. Frustrujące, według tego podejścia, mogą być ból, gniew czy nawet nuda powstające jako reakcja na to, co dzieje się w otoczeniu człowieka. Oba podejścia mają swoje uzasadnienie i wydaje się, że raczej się uzupełniają niż wykluczają. Jakie czynniki mają wpływ na kształtowanie postaw agresywnych u dzieci? Kontynuując rozpoczętą myśl, najbardziej prawdopodobne jest, że na pojawienie się zachowania agresywnego ma wpływ splot wielu czynników natury biologicznej, społecznej i psychologicznej. Czynniki biologiczne mają swoje źródło w genach i są ściśle związane z mechanizmami zachodzącymi w organizmie człowieka. Oprócz predyspozycji wrodzonych, znaczenie w powstawaniu agresji mają też przyjmowane leki, alkohol czy narkotyki, które ingerują w funkcjonowanie organizmu. Do czynników społecznych, czyli środowiskowych, zaliczamy wszystko to, co młody człowiek obserwuje i doświadcza w swoim otoczeniu. Agresja może pojawić się jako naśladowanie lub reakcja obronna na to, co spotyka dziecko w domu rodzinnym, szkole, grupie rówieśniczej, a także, co prezentowane jest mu za pośrednictwem mediów. Czynniki psychologiczne adekwatnie do czynników biologicznych związane są z naturalnymi mechanizmami, które zachodzą w psychice człowieka. U podłoża agresji może leżeć chociażby brak pomocy dziecku w radzeniu sobie ze swoimi emocjami. Niepozwalanie dziecku np. na przeżywanie złości może prowadzić do jej tłumienia a w efekcie do zachowań autoagresywnych. Niereagowanie na złość dziecka i brak pomocy w ukierunkowaniu jej na właściwe tory to z kolei częsta droga do krzywdzenia innych. Współcześnie mamy do czynienia z natężeniem agresji wśród nastolatków, nie tylko agresji fizycznej, ale i słownej, co się przekłada na przykład na nękanie rówieśników w internecie. 12

15 Emocje i uczucia Szkoła nie radzi sobie z tym problemem, rodzice chyba także? To smutne, ale faktycznie badania pokazują, że mamy do czynienia z eskalacją zachowań agresywnych wśród młodzieży. Współczesny nastolatek ma praktycznie nieograniczony dostęp do Internetu, telewizji czy gier komputerowych, w których aż kipi od zachowań przemocowych. Młody człowiek nie tylko uczy się, że agresja jest jednym z najlepszych sposobów osiągania celów, ale też obojętnieje i uodparnia się na krzywdę, jaką ona ze sobą niesie. Ponadto wirtualna rzeczywistość daje przestrzeń do wyrażania swojej agresji w sposób anonimowy i pozostawia złudzenie bezkarności. Internet jest przestrzenią, w której bardzo łatwo kogoś obrazić, upokorzyć czy wykorzystać. Jako że zachowania agresywne przyjmują coraz to nowe formy, rodzice i wychowawcy nie są w stanie nadążyć z reagowaniem, a tym bardziej zapobieganiem im. Coraz częściej mamy do czynienia z wyrafinowaną i trudną do udowodnienia cyberprzemocą (np. obraźliwe komentarze na profilach społecznościowych czy publikowanie kompromitujących zdjęć w sieci). Zarówno jej ofiary, jak i dorośli mogą czuć się bezradni a przez to zniechęceni do walki z taką formą krzywdzenia. Brak pomysłu na to, jak zapobiegać i reagować na przemoc, pozwala jej się dalej rozprzestrzeniać i koło się zamyka. Wspomniała Pani o grach komputerowych - czy każdemu mogą one zaszkodzić? Oczywiście istnieje cały wachlarz wartościowych gier komputerowych, które są rozwijające i wspomagające dla procesu edukacyjnego. Dzieci chętniej sięgają jednak po te, gdzie nie brakuje brutalności, a one bez wątpienia są szkodliwe. Nie bez powodu wiele gier przeznaczonych jest dla osób powyżej 18 roku życia. Kiedy sięgają po nie dzieci, nie może to być bez znaczenia dla ich rozwoju. Często komputerowa agresja przenoszona jest do życia codziennego i staje się głównym i odruchowym sposobem radzenia sobie z frustracją. Dzieci często sięgające po gry przemocowe stają się nerwowe oraz rozdrażnione i agresją reagują na wszelkie problemy, które ich dotyczą. Jakie błędy wychowawcze, mogące wpływać na eskalację agresywnych zachowań wśród dzieci, popełniają rodzice? Zasada jest prosta - im większe zaangażowanie i zainteresowanie sprawami dziecka, tym mniejsze prawdopodobieństwo wystąpienia zachowań agresywnych. Rodzice, którzy poświęcają swoim pociechom zbyt mało czasu, nie mają możliwości, by pomóc dziecku w radzeniu sobie z trudnościami dnia codziennego w sposób nieraniący innych. Oczywiste jest też, że należy spodziewać się agresji u dziecka, którego rodzice sami rozwiązują napięcia i konflikty metodami siłowymi, a także są pobłażliwi względem przemocy, jakiej dopuszcza się ich dziecko. Zgubne jest także wychowywanie bez jasnych granic i norm. Dziecko pozbawione wskazówek, jak wolno się zachowywać a jak nie, czuje się zagubione i bezradne, a to sprzyja poszukiwaniu wzorców w mediach, tj. Internet czy telewizja. Normy, co do tego, co W Tanzanii jest plemię Masajów, znane z tego, że są wielkimi wojownikami. Jest taka tradycja, według której, gdy dwóch wojowników spotyka się na drodze witają się słowami: "Jak się mają twoje dzieci?" Odpowiedź brzmi: "Dzieci mają się dobrze". To odzwierciedla filozofię Masajów, że zdrowe społeczeństwo to zdrowe dzieci. Jeżeli dzieci mają się dobrze, reszta społeczeństwa też ma się dobrze. To jest prawdziwe w Polsce, USA, jest prawdziwe na całym świecie - twierdzi dr Jim Larson. Larson pracował jako psycholog w kilkunastu amerykańskich szkołach, w których miał do czynienia z trudną młodzieżą. Jest znanym w świecie specjalistą w dziedzinie terapii agresji dzieci i młodzieży, autorem książek o tej tematyce. Larson jest także wykładowcą psychologii i dyrektorem Programu Psychologii Szkolnej na Uniwersytecie Wisconsin-Whitewater. (Cyt. Za: polska.newsweek.pl) jest dobre, a co złe, powinny być w rodzinie wyraźnie określone i egzekwowane. Jak rozmawiać z agresywnym nastolatkiem? Co może mu pomóc zmienić swoje zachowanie? Nie jest tajemnicą, że rozmowa z nastolatkiem nie należy do najłatwiejszych. Wymaga dużej dozy cierpliwości, zrozumienia i akceptowania dziecka jako osoby. Warto pamiętać, że powody agresywnego zachowania nastolatka niekoniecznie muszą być uświadomione przez samego zainteresowanego. Naszą rolą jest wtedy pomoc w zrozumieniu przez młodego człowieka, skąd pochodzą jego silne emocje, z którymi najwidoczniej nie potrafi sobie poradzić i ucieka się do zachowań przemocowych. Podczas rozmów warto się zastanowić, w którym momencie nastąpiły widoczne objawy zmian w zachowaniu dziecka a następnie spróbować połączyć to ze zmianami zachodzącymi w środowisku rodzinnym oraz szkolnym. Powodami pojawienia się agresji może być trudność w poradzeniu sobie np. ze zmianą szkoły czy stratą kogoś bliskiego. Źródeł agresji upatrywać można też w głębszych problemach osobistych, tj. nieszczęśliwa miłość czy odrzucenie przez rówieśników. Sama rozmowa o trudnych doświadczeniach i przeżywanych emocjach prowadzi często do ich rozładowania a przez to niweluje ryzyko zachowań niepożądanych. Wspólnie z dorastającym dzieckiem warto też poszukiwać takich form spędzania czasu wolnego, które w tym niełatwym okresie życia będą pomocne w rozładowywaniu napięć i frustracji. Statystyki dowodzą, że coraz częściej aktów agresji przemocy wobec starszych, rodziców, rówieśników, łącznie z bójkami, wymuszeniami czy nawet zabójstwami, dopuszczają się dziewczyny. Agresja przybiera u nich często jeszcze bardziej wyrafinowane formy niż u chłopców. Czym to tłumaczyć? Badacze zajmujący się tematyką agresji wśród dziewcząt przyczyn tego zjawiska upatrują w zmianach postaw i ról życiowych kobiet i mężczyzn. Przestaje obowiązywać model, gdzie to mężczyzna zdobywał i walczył a kobieta troszczyła się o dom i dzieci. Współcześnie od kobiet wymaga się, by walczyły o swoje potrzeby czy zdobywały pozycję społeczną. Tą drogą kobiety przejęły też, kiedyś typowo męskie, zachowania agresywne. Badania europejskie i amerykańskie pokazały, że kobiety co prawda rzadziej zachowują się agresywnie, ale jeśli już tak się dzieje, jest to zachowanie bardziej intensywne i bardziej trwałe niż u mężczyzn (tak samo jest z uzależnieniami). I tak, o ile wśród chłopców agresja ma służyć zdobyciu czegoś lub sprawdzeniu się, o tyle wśród dziewczyn o wiele częściej staje się sposobem na życie. Adrianna Szubielska psycholog 13

16 Zdrowie na co dzień PIERWSZA POMOC może uratować życie To absolutny niezbędnik pierwszej pomocy, nie tylko na wakacje. Jak zachować się, kiedy dostaniemy udaru słonecznego, co robić, kiedy nasze dziecko zachłyśnie się wodą, jak postępować, gdy użądli nas owad wyjaśnia lek. medycyny rodzinnej Edyta Foryszewska-Witan. Udar cieplny To sytuacja, kiedy organizm oddawanie ciepła ma znacznie utrudnione lub wręcz uniemożliwione. Udar słoneczny może zdarzyć się: w gorącym klimacie podczas upału w czasie dużego nasłonecznienia podczas przebywania w gorących i parnych pomieszczeniach podczas długiego marszu lub zabawy w czasie upału. Objawy początkowego stadium, tzn. przegrzania - osłabienie, czasem rozdrażnienie - bóle i zawroty głowy - nudności, wymioty bóle brzucha - pragnienie - zaczerwieniona, gorąca skóra - przyśpieszony oddech, szybsze bicie serca - kurcze mięśni zwłaszcza nóg Objawy udaru słonecznego: takie same jak przegrzania, dodatkowo zburzenia świadomości, dezorientacja, utrata przytomności. W lżejszych przypadkach udaru słonecznego skóra na twarzy staje się czerwona, w cięższych - szybko blednie. U chorego występuje obfite pocenie się, niekiedy ma dreszcze, nudności i jest ogólnie osłabiony. Jego chód staje się chwiejny, zaczyna mówić niewyraźnie i bełkotliwie, dokuczają mu pojawiające się przed oczami mroczki, może dojść do omdlenia. Co zrobić z ofiarą udaru cieplnego? Chorego jak najszybciej odprowadź lub przenieś w chłodne, zaciemnione miejsce. Poluzuj lub zdejmij mu ciasne ubranie Gdy twarz chorego jest blada, głowę ułóż niżej od tułowia, natomiast gdy jest czerwona - połóż go w pozycji półleżącej. Głowę i klatkę piersiową przykryj chłodnymi okładami Co 10 minut mierz temperaturę ciała - gdy obniży się do 38ºC - schładzanie ciała możesz przerwać. Gdy chory jest przytomny, podaj mu duże ilości chłodnych płynów w małych porcjach (najlepiej lekko osolonej wody). W sytuacji, gdy stan chorego nie wraca szybko do normy, wezwij lekarza. Tonięcie, podtopienie Najczęstszą przyczyną wypadków, a w skrajnym przypadku śmierci, dzieci i młodzieży podczas okresu letniego są utonięcia lub podtopienia. Pierwsza pomoc tonącemu: Oceń sytuację Wezwij pomoc - poproś przechodniów o wezwanie pogotowia oraz WOPR-u - nr do WOPR-u to lub pod 112 Wybierz najbardziej bezpieczny sposób wyciągania tonącego: 1. za pomocą koła ratunkowego; 2. za pomocą liny; 3. z łodzi; 4. z pomostu podając rękę lub długi przedmiot tonącemu; 5. można podpłynąć i przyholować tonącego do brzegu. Jeżeli to jest możliwe, nie wolno w żadnym wypadku dopuścić do faktu oddychania wodą przez tonącego. Jak najszybciej należy wydostać go spod wody, a przy utracie przytomności, oddechu już w momencie wydobycia na powierzchnię zalecane jest podanie mu pierwszego sztucznego oddechu. Przy konieczności holowania go do brzegu, powtórzyć należy ten zabieg kilkakrotnie na płytkiej wodzie. Po wyniesieniu na brzeg lub w ogóle przed rozpoczęciem ożywiania nie należy stosować żadnych zabiegów w celu usunięcia wody z przewodu pokarmowego. Są to działania powodujące stratę cennego czasu. W przewodzie pokarmowym nie dochodzi do oddychania. Wykonujemy kolejno czynności reanimacyjne. Musimy także być psychicznie przygotowani na różne komplikacje, jakie mogą wystąpić. Kiedy zdołamy przywrócić oddech i krążenie, należy osobę ratowaną ułożyć na boku w pozycji bocznej ustalonej, ponieważ w każdej chwili należy spodziewać się wystąpienia wymiotów. Nie wolno dopuścić do zachłyśnięcia się wymiocinami. Osobom, które odzyskały przytomność, można podać do picia nie za gorącą, dobrze osłodzoną herbatę. Absolutnie nie wolno podawać alkoholu. Należy zapewnić suchą odzież i ciepłe okrycie, np. kocem termicznym. Uwaga! Każdy, nawet pozornie błahy przypadek tonięcia, przy którym pada podejrzenie o wciągnięcie nawet niewielkich ilości wody do płuc musi być bezwzględnie skontrolowany przez lekarza. Osoba taka musi koniecznie przebywać pod obserwacją na oddziale szpitalnym przez minimum 24 godziny od wypadku, ponieważ istnieje poważne niebezpieczeństwo wystąpienia nagłego pogorszenia stanu zdrowia, ze śmiertelnym MM skutkiem włącznie. 14

ZASZCZEP SIĘ PRZED PODRÓŻĄ WOJEWÓDZKA STACJA SANITARNO EPIDEMIOLOGICZNA W POZNANIU

ZASZCZEP SIĘ PRZED PODRÓŻĄ WOJEWÓDZKA STACJA SANITARNO EPIDEMIOLOGICZNA W POZNANIU INFORMACJA NA TEMAT SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH PRZED WYJAZDEM ZA GRANICĘ W ciągu ostatnich lat zauważa się wzrost liczby osób wyjeżdżających poza granice Polski. Szczepienia dla osób wyjeżdżających wiążą się

Bardziej szczegółowo

Szczepienia to najbardziej skuteczna metoda zapobiegania chorobom zakaźnym

Szczepienia to najbardziej skuteczna metoda zapobiegania chorobom zakaźnym Jacek Wysocki prezes Polskiego Towarzystwa Wakcynologicznego. Szczepienia ochronne w przypadku wielu chorób wirusowych są jedną skuteczną bronią, żeby im zapobiegać. Jednak ich siły wciąż nie doceniają

Bardziej szczegółowo

Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego*

Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego* Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego* Konsultacja: prof. dr hab. n. med. Jarosław Reguła Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Klinika Gastroenterologii Onkologicznej

Bardziej szczegółowo

Silny niepożądany odczyn poszczepienny u rocznego dziecka. Dr n. med. Ewa Duszczyk Pediatria przez przypadki, Warszawa, r.

Silny niepożądany odczyn poszczepienny u rocznego dziecka. Dr n. med. Ewa Duszczyk Pediatria przez przypadki, Warszawa, r. Silny niepożądany odczyn poszczepienny u rocznego dziecka Dr n. med. Ewa Duszczyk Pediatria przez przypadki, Warszawa, 18.11.2016 r. 2 Co to jest niepożądany odczyn poszczepienny Niepożądany odczyn poszczepienny

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki Zdrowotnej

Program Profilaktyki Zdrowotnej Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IX/56/2011 Program Profilaktyki Zdrowotnej Realizowany w roku 2011 pod nazwą Badania wad postawy wśród dzieci klas pierwszych szkół podstawowych miasta Tczewa w ramach programu

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

CZYM JEST SZCZEPIONKA?

CZYM JEST SZCZEPIONKA? CZYM JEST SZCZEPIONKA? Szczepionka to preparat biologiczny, stosowany w celu uodpornienia organizmu. Ogólna zasada działania szczepionki polega na wprowadzeniu do organizmu antygenu, który jest rozpoznawany

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska Narodowego Programu Zdrowia na lata 2007-2015: zjednoczenie wysiłków społeczeństwa i administracji publicznej prowadzące do zmniejszenia nierówności i poprawy

Bardziej szczegółowo

Szczepienia. dla podróżujących. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Sekcja Epidemiologii

Szczepienia. dla podróżujących. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Sekcja Epidemiologii Szczepienia dla podróżujących Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Sekcja Epidemiologii Wybierając się w podróż służbową czy na wakacje do egzotycznych krajów musimy pamiętać

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania Na podstawie art. 21 ust. 8 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r.

Bardziej szczegółowo

Celem Tygodnia Szczepień w Polsce jest podkreślanie roli szczepień powszechnych i indywidualnych poprzez:

Celem Tygodnia Szczepień w Polsce jest podkreślanie roli szczepień powszechnych i indywidualnych poprzez: W dniach 22-26 kwietnia obchodzimy, już po raz IX, Europejski Tydzień Szczepień. Jest to inicjatywa Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), realizowana i koordynowana na poziomie lokalnym przez poszczególne

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja zmian w charakterystyce produktu leczniczego i ulotce

Bardziej szczegółowo

GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY WYKORZYSTAŁŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI BY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ?

GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY WYKORZYSTAŁŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI BY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ? GRYPA CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY WYKORZYSTAŁŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI BY USTRZEC SIĘ PRZED GRYPĄ? ZDOBĄDŹ INFORMACJE! ZASZCZEP SIĘ! ZDOBĄDŹ OCHRONĘ! SZCZEPIONKA PRZECIW GRYPIE CZYM JEST

Bardziej szczegółowo

Procedura podawania leków dzieciom przez nauczycieli

Procedura podawania leków dzieciom przez nauczycieli Procedura podawania leków dzieciom przez nauczycieli 1. Każdy nauczyciel/pracownik szkoły zobligowany jest do doskonalenia swoich umiejętności w zakresie udzielania pomocy przedmedycznej. 2. W przypadku

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania Dziennik Ustaw Nr 254 17613 Poz. 1711 1711 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE ZESPOŁU W ZWIĄZKU ZE ZDARZENIEM W PRZYCHODNI DOM MED W PRUSZKOWIE REKOMENDACJE

WYTYCZNE ZESPOŁU W ZWIĄZKU ZE ZDARZENIEM W PRZYCHODNI DOM MED W PRUSZKOWIE REKOMENDACJE WYTYCZNE ZESPOŁU W ZWIĄZKU ZE ZDARZENIEM W PRZYCHODNI DOM MED W PRUSZKOWIE REKOMENDACJE Na podstawie analizy dokumentacji wybranych pacjentów szczepionych w NZOZ Przychodni Lekarskiej DOM MED w Pruszkowie

Bardziej szczegółowo

Przychodnia Medycyny Rodzinnej z Centrum Szczepień ul. Wołoska 137 w Warszawie

Przychodnia Medycyny Rodzinnej z Centrum Szczepień ul. Wołoska 137 w Warszawie Źródło: http://cskmswia.pl Wygenerowano: Środa, 21 października 2015, 08:38 Przychodnia Medycyny Rodzinnej z Centrum Szczepień ul. Wołoska 137 w Warszawie Przychodnia Medycyny Rodzinnej CSK MSW w Warszawie

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM CHORYM OBOWIĄZUJĄCE W PRZEDSZKOLU SAMORZĄDOWYM W ROSNOWIE

PROCEDURY POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM CHORYM OBOWIĄZUJĄCE W PRZEDSZKOLU SAMORZĄDOWYM W ROSNOWIE PROCEDURY POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM CHORYM OBOWIĄZUJĄCE W PRZEDSZKOLU SAMORZĄDOWYM W ROSNOWIE Podstawa prawna: Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1379), Ustawa

Bardziej szczegółowo

Ostre infekcje u osób z cukrzycą

Ostre infekcje u osób z cukrzycą Ostre infekcje u osób z cukrzycą Sezon przeziębień w pełni. Wokół mamy mnóstwo zakatarzonych i kaszlących osób. Chorować nikt nie lubi, jednak ludzie przewlekle chorzy, jak diabetycy, są szczególnie podatni

Bardziej szczegółowo

10. Czy uważasz, że masz problem z którąś z używek?

10. Czy uważasz, że masz problem z którąś z używek? 1. Czy uważasz, że masz problem z którąś z używek? 45 424 4 35 3 25 2 15 5 42 Nie Powiedzmy, że nie Tak, ale to mi nie przeszkadza 21 11 Tak, ale walczę z tym 11. Czy Twoi rodzice są świadomi Twojego zachowania?

Bardziej szczegółowo

Dziecko przebyło infekcję kiedy szczepić? Dr n. med. Ewa Duszczyk

Dziecko przebyło infekcję kiedy szczepić? Dr n. med. Ewa Duszczyk Dziecko przebyło infekcję kiedy szczepić? Dr n. med. Ewa Duszczyk Częste pytania rodziców Dziecko miało kontakt z chorobą zakaźną czy szczepić, czy czekać? Dziecko przebyło infekcję, kiedy i czy szczepić?

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XIX/169/2008 Rady Miasta Marki z dnia 18 czerwca 2008 roku

Uchwała Nr XIX/169/2008 Rady Miasta Marki z dnia 18 czerwca 2008 roku Uchwała Nr XIX/169/2008 Rady Miasta Marki z dnia 18 czerwca 2008 roku w sprawie wyrażenia zgody na realizację programu zdrowotnego w zakresie szczepień ochronnych przeciwko grypie, dla mieszkańców Miasta

Bardziej szczegółowo

Dr med. Paweł Grzesiowski

Dr med. Paweł Grzesiowski DOSTĘPNOŚĆ DO SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH W WYBRANYCH KRAJACH EUROPY CENTRALNEJ MECHANIZMY FINANSOWANIA SZCZEPIEŃ I OCENY ICH EFEKTYWNOŚCI Dr med. Paweł Grzesiowski FUNDACJA INSTYTUT PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WARSZAWA,

Bardziej szczegółowo

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna SPECJALISTYCZNY NIEPUBLICZNY ZAKŁAD OPIEKI ZDROWOTNEJ MOTO MED Kazimiera Sikora 25 731 KIELCE, ul. Słoneczna 1 Biuro tel (041) 346-08-50; fax (041) 346-21-00 Przychodnie- ul Słoneczna 1 (041)345-11-47;

Bardziej szczegółowo

RATOWNICTWO MEDYCZNE Ratownictwo Medyczne

RATOWNICTWO MEDYCZNE Ratownictwo Medyczne RATOWNICTWO MEDYCZNE System Państwowe Ratownictwo Medyczne realizuje zadania państwa polegające na zapewnieniu pomocy każdej osobie znajdującej się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. W ramach systemu

Bardziej szczegółowo

Wakacyjny poradnik pacjenta

Wakacyjny poradnik pacjenta Wakacyjny poradnik pacjenta Biuro Rzecznika Praw Pacjenta Pamiętaj jako pacjent masz prawo do: świadczeń zdrowotnych zgodnych z aktualną wiedzą medyczną; informacji o swoim stanie zdrowia; zgłaszania działań

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Poradnie dla kobiet w ramach podstawowej opieki zdrowotnej w Skåne DOKĄD MAM SIĘ UDAĆ? CZY BĘDĘ MIAŁA BLIŹNIAKI? CZY TO DLA MNIE DOBRE? CZY TO NORMALNE? CZY TO JEST PŁATNE?

Bardziej szczegółowo

WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY TYPU C PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ HCV

WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY TYPU C PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ HCV WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY TYPU C PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ HCV Wątroba to największy i bardzo ważny narząd! Produkuje najważniejsze białka Produkuje żółć - bardzo istotny czynnik w procesie trawienia

Bardziej szczegółowo

WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B?

WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B? SZCZEPIONKA WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B? ZDOBĄDŹ INFORMACJE! ZASZCZEP SIĘ! ZDOBĄDŹ OCHRONĘ!

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 19 grudnia 2002 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 19 grudnia 2002 r. Dz.U.02.237.2018 04-04-14 zm. Dz.U.2004.51.513 1 05-05-11 zm. Dz.U.2005.69.624 1 06-03-17 zm. Dz.U.2006.36.254 1 07-05-30 zm. Dz.U.2007.95.633 1 08-10-01 zm. Dz.U.2008.122.795 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA

Bardziej szczegółowo

Uchwala nr. Rada Miasta Katowice. z dnia. w sprawie przyjęcia "Programu szczepień profilaktycznych oraz meningokokom".

Uchwala nr. Rada Miasta Katowice. z dnia. w sprawie przyjęcia Programu szczepień profilaktycznych oraz meningokokom. PROJEKTUCHWALY Uchwala nr. Rady Miasta Katowice z dnia. BIURO RADY MIASTA KATOWICE Wpl. 2012-09-., 2 BRM...... w sprawie przyjęcia "Programu szczepień profilaktycznych oraz meningokokom". przeciwko pneumokokom

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE DO KONKURSU PIERWSZA POMOC DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE DO KONKURSU PIERWSZA POMOC DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE DO KONKURSU PIERWSZA POMOC DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM Edukacja w zakresie pierwszej pomocy, to działania dydaktyczno - wychowawcze szkoły, mające na celu przygotowanie młodzieży do działania

Bardziej szczegółowo

Oferujemy dwa rodzaje szczepionek przeciwko pneumokokom: 1. Przeznaczoną dla dzieci od 2 roku życia i dorosłych.

Oferujemy dwa rodzaje szczepionek przeciwko pneumokokom: 1. Przeznaczoną dla dzieci od 2 roku życia i dorosłych. 1. Pneumokoki Zakażenia pneumokokowe to infekcje wywołane przez bakterię Streptococcus pneumoniane, potocznie nazywane pneumokokami. Najczęstszymi inwazyjnymi chorobami spowodowanymi pneumokokami są: pneumokokowe

Bardziej szczegółowo

do udzielenia pierwszej pomocy w takich przypadkach. Uraz termiczny może przybrać postać oparzenia słonecznego lub przegrzania.

do udzielenia pierwszej pomocy w takich przypadkach. Uraz termiczny może przybrać postać oparzenia słonecznego lub przegrzania. Upały Zbyt intensywny wysiłek w czasie gorącego dnia, spędzanie zbyt długiego czasu na słońcu albo zbyt długie przebywanie w przegrzanym miejscu może spowodować uraz termiczny. Aby móc skutecznie zapobiegać

Bardziej szczegółowo

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera?

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Dr n. med. Marek Walusiak specjalista fizjoterapii Ruch jest bardzo ważnym elementem leczenia. Niewielki, systematyczny wysiłek może dać bardzo dużo. 30-45 minut

Bardziej szczegółowo

Procedura postępowania w przypadkach zagrożenia zdrowia i życia dziecka w Samorządowym Przedszkolu nr 33 w Krakowie

Procedura postępowania w przypadkach zagrożenia zdrowia i życia dziecka w Samorządowym Przedszkolu nr 33 w Krakowie Procedura postępowania w przypadkach zagrożenia zdrowia i życia dziecka w Samorządowym Przedszkolu nr 33 w Krakowie Podstawa prawna: Rozporządzenie MENiS z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej

Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej - 2017 1. Proszę wymienić zagrożenia zdrowotne dla kobiety jakie mogą wystąpić w okresie okołomenopauzalnym. 2. Proszę omówić rolę położnej w opiece

Bardziej szczegółowo

Dobrze będzie wiedzieć co powinno się znaleźć w domowej apteczki i jak wzywać karetkę pogotowia.

Dobrze będzie wiedzieć co powinno się znaleźć w domowej apteczki i jak wzywać karetkę pogotowia. PIERWSZA POMOC DZIECIOM Mamy moralny i prawny obowiązek udzielenia pomocy. Nigdy nie wiadomo, kto i kiedy zostanie ratownikiem. Jak wynika ze statystyk, przynajmniej raz w życiu każdy z nas znajdzie się

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

i uczestnika programu o udzieleniu i otrzymaniu danego świadczenia.

i uczestnika programu o udzieleniu i otrzymaniu danego świadczenia. Załącznik nr 19 Zestawienie stawek jednostkowych dla Ogólnopolskiego programu nowotworów głowy i szyi Stawki jednostkowe określone poniżej dotyczą świadczeń zdrowotnych, które będą udzielane w ramach wdrażania

Bardziej szczegółowo

Przychodnia Medycyny Rodzinnej z Centrum Szczepień ul. Wołoska 137 w Warszawie

Przychodnia Medycyny Rodzinnej z Centrum Szczepień ul. Wołoska 137 w Warszawie Centralny Szpital Kliniczny MSWiA Źródło: http://www.cskmswia.pl/csk/kliniki-i-poradnie/przychodnie-i-poliklin/8608,przychodnia-medycyny-rodzinnej-z-centrum-szcze pien-ul-woloska-137-w-warszawie.html Wygenerowano:

Bardziej szczegółowo

zdrowia Zaangażuj się

zdrowia Zaangażuj się Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się Niniejszy projekt jest finansowany przez Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się www.oha.com 1. Zainteresuj się ochroną swojego zdrowia. Jeśli masz pytania lub wątpliwości

Bardziej szczegółowo

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Materiały prasowe mogą być wykorzystane przez redakcję ze wskazaniem źródła: Fundacja Rosa / Rak. To się leczy! W naszym poradniku redagowanym przy

Bardziej szczegółowo

(Nie)przychodzi Polka do lekarza

(Nie)przychodzi Polka do lekarza ()przychodzi Polka do lekarza Wyniki badania Kontakt: Aneta Jaworska Tel. +48 +48 (22) 592 63 00 e-mail: aneta.jaworska@grupaiqs.pl Z badania omnibusowego IQS96, przeprowadzonego przez instytut badawczy

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM CHORYM OBOWIĄZUJĄCE w Miejskim Przedszkolu Specjalnym nr 5 w Legnicy

PROCEDURY POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM CHORYM OBOWIĄZUJĄCE w Miejskim Przedszkolu Specjalnym nr 5 w Legnicy PROCEDURY POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM CHORYM OBOWIĄZUJĄCE w Miejskim Przedszkolu Specjalnym nr 5 w Legnicy Podstawa prawna: Ustawa z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006r. Nr 97 poz. 674

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo. Oferujemy warsztaty:

Szanowni Państwo. Oferujemy warsztaty: Szanowni Państwo Katarzyna Kudyba Centrum Szkoleń Profilaktycznych EDUKATOR z Krakowa oferuje Państwu przeprowadzenie warsztatów profilaktycznych przeznaczonych dla Uczniów szkoły gimnazjalnej. Trenerzy

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE

WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE SPOŚRÓD CHORYCH NA RAKA JELITA GRUBEGO UDAJE SIĘ POKONAĆ CHOROBĘ POD WARUNKIEM JEJ WCZESNEGO WYKRYCIA. Rak jelita grubego jest trzecim najczęściej

Bardziej szczegółowo

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy [logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy Co to jest rak szyjki macicy? Ten typ raka rozwija się w

Bardziej szczegółowo

NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ

NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! POWIEDZ grypie STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ Jedną z najpowszechniej występujących i wciąż niedocenianych chorób jest grypa, choroba, która w sezonie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

DEKA SMARTLIPO - LASER LIPOLISI - ADIPOCYTOLIZA LASEROWA IMIĘ I NAZWISKO PACJENTA. Osoba kontaktowa TEL. TEL. KOM.

DEKA SMARTLIPO - LASER LIPOLISI - ADIPOCYTOLIZA LASEROWA IMIĘ I NAZWISKO PACJENTA. Osoba kontaktowa TEL. TEL. KOM. DEKA SMARTLIPO - LASER LIPOLISI - ADIPOCYTOLIZA LASEROWA IMIĘ I NAZWISKO PACJENTA Data urodzenia Wiek Waga kg Wzrost cm Leczony obszar.. Wymiary dotyczące obszaru- obwód.. Osoba kontaktowa Zawód ADRES

Bardziej szczegółowo

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Płacę składki, więc mi się należy! Nie wszystko Nie od razu Świadczeniodawca też ma obowiązki Obowiązki świadczeniodawcy

Bardziej szczegółowo

DZIECKO Z ZABURZENIAMI ODŻYWIANIA

DZIECKO Z ZABURZENIAMI ODŻYWIANIA DZIECKO Z ZABURZENIAMI ODŻYWIANIA Odżywianie jest ważną sferą w życiu każdego człowieka. Różnorodne przeżywane przez nas stresy są częstym powodem utraty apetytu, podjadania lub nadmiernego apetytu. Różne

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA - DZIECI (do 16 r.ż.)

ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA - DZIECI (do 16 r.ż.) ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA - DZIECI (do 16 r.ż.) Lekarz anestezjolog usypia i znieczula pacjenta na czas zabiegu. Stosując odpowiednie leki uzyskuje okresowe ograniczenie czynności ośrodkowego układu nerwowego

Bardziej szczegółowo

LOPERAMID WZF 2 mg, tabletki Loperamidi hydrochloridum

LOPERAMID WZF 2 mg, tabletki Loperamidi hydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta LOPERAMID WZF 2 mg, tabletki Loperamidi hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona

Bardziej szczegółowo

WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B?

WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B? WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B? ZDOBĄDŹ INFORMACJE! ZASZCZEP SIĘ! ZDOBĄDŹ OCHRONĘ! szczepionka przeciw

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

GRYPA. Jak zapobiec zakażeniom grypy? m. st. Warszawie. Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w

GRYPA. Jak zapobiec zakażeniom grypy? m. st. Warszawie. Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w m. st. Warszawie ul. Kochanowskiego 21, Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; tel. 22/311-80-07 08; e-mail: oswiatazdrowotna@pssewawa.pl GRYPA Jak zapobiec

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ WYWIADU POUFNEGO Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna nr 1 w Warszawie Imię i nazwisko dziecka... data...

KWESTIONARIUSZ WYWIADU POUFNEGO Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna nr 1 w Warszawie Imię i nazwisko dziecka... data... Wszystkie informacje są poufne i nie zostaną udostępnione osobom trzecim. Poszczególne pytania mają na celu zrozumienie i określenie problemów dziecka oraz dostosowanie adekwatnej pomocy. DANE DZIECKA

Bardziej szczegółowo

Szczepienia w pytaniach i odpowiedziach

Szczepienia w pytaniach i odpowiedziach Jacek Wysocki Hanna Czajka Szczepienia w pytaniach i odpowiedziach Wydanie V zaktualizowane i uzupełnione Copyright 2014 by Wydawnictwo Help-Med s.c. Kraków All rights reserved. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

POLIOMYELITIS. (choroba Heinego Medina, nagminne porażenie dziecięce, porażenie rogów przednich rdzenia, polio)

POLIOMYELITIS. (choroba Heinego Medina, nagminne porażenie dziecięce, porażenie rogów przednich rdzenia, polio) W latach 50. na chorobę Heinego-Medina chorowało w Europie i USA jedno na 5000 dzieci. Po wdrożeniu w Polsce masowych szczepień przeciw poliomyelitis, już w 1960 roku zarejestrowano mniej zachorowań. W

Bardziej szczegółowo

Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych.

Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych. WIRUS GRYPY Grypa jest jedną z najczęściej występujących wirusowych chorób zakaźnych. Wirus grypy przenosi się drogą kropelkową poprzez kichanie, kaszel, rozmowę. W czasie kichnięcia wirus grypy porusza

Bardziej szczegółowo

Leczenie bezdechu i chrapania

Leczenie bezdechu i chrapania Leczenie bezdechu i chrapania Bezdech senny, to poważna i dokuczliwa choroba, dotykająca ok. 4% mężczyzn i 2% kobiet. Warto więc wykonać u siebie tzw. BADANIE POLISOMNOGRAFICZNE, które polega na obserwacji

Bardziej szczegółowo

Medycyna rodzinna - opis przedmiotu

Medycyna rodzinna - opis przedmiotu Medycyna rodzinna - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Medycyna rodzinna Kod przedmiotu 12.0-WL-Lek-MRodz Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Lekarski Profil praktyczny Rodzaj

Bardziej szczegółowo

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE Organizm człowieka jest zbudowany z narządów i tkanek. Czasem mogą być uszkodzone od urodzenia (np. w skutek wad genetycznych), częściej w ciągu życia może dojść do poważnego

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DLA PACJENTA oraz ŒWIADOMA ZGODA NA BADANIE Gastroskopia

INFORMACJA DLA PACJENTA oraz ŒWIADOMA ZGODA NA BADANIE Gastroskopia ISO 9001-2008 ul. Storczykowa 8/10, 87-100 Toruñ REJESTRACJA TELEFONICZNA: 56 659 48 00, 56 659 48 01 TELEFON DO PRACOWNI ENDOSKOPOWEJ: 56 659 48 32 REJESTRACJA e-mail: rejestracja.matopat@tzmo.com.pl

Bardziej szczegółowo

ColoProfi laxis 2015

ColoProfi laxis 2015 bezpłatne badania kolonoskopowe w pełnym znieczuleniu dla Pacjentów CM Skopia prowadzących diagnostykę/terapię w zakresie gastroenterologii i proktologii ColoCure 2016 Centrum Medyczne Skopia od początku

Bardziej szczegółowo

Procedury postępowania z dzieckiem chorym Podstawa prawna:

Procedury postępowania z dzieckiem chorym Podstawa prawna: Procedury postępowania z dzieckiem chorym Podstawa prawna: Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 97 poz. 674 ze zm.), Art.5 ust.7 pkt 1 oraz art.1 ust.1 pkt 10 ustawy

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą 14 listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą Cukrzyca jest chorobą, która staje się obecnie jednym z najważniejszych problemów dotyczących zdrowia publicznego. Jest to przewlekły i postępujący proces

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

Zakres wiedzy i umiejętności niezbędnych do prowadzenia zajęć edukacyjnych w zakresie udzielania pierwszej pomocy:

Zakres wiedzy i umiejętności niezbędnych do prowadzenia zajęć edukacyjnych w zakresie udzielania pierwszej pomocy: Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2009 r. Załącznik nr 1 Zakres wiedzy i umiejętności niezbędnych do prowadzenia zajęć edukacyjnych w zakresie udzielania pierwszej pomocy:

Bardziej szczegółowo

Czy AOTM uczestniczy w procesie kształtowania dostępności do szczepień ochronnych? Magdalena Władysiuk MD, MBA

Czy AOTM uczestniczy w procesie kształtowania dostępności do szczepień ochronnych? Magdalena Władysiuk MD, MBA Czy AOTM uczestniczy w procesie kształtowania dostępności do szczepień ochronnych? Magdalena Władysiuk MD, MBA Immunoprofilaktyka chorób zakaźnych Uniknięcie negatywnych konsekwencji zdrowotnych związanych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 2. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody trzypunktowej

Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 2. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody trzypunktowej Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 2. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody trzypunktowej Szczecin 2013 1 Wprowadzenie Ryzyko zawodowe: prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń

Bardziej szczegółowo

ŚWIADOMA ZGODA NA ZNIECZULENIE. 1. Ja, niżej podpisany... urodzony... wyrażam zgodę na wykonanie u mnie znieczulenia... do zabiegu...

ŚWIADOMA ZGODA NA ZNIECZULENIE. 1. Ja, niżej podpisany... urodzony... wyrażam zgodę na wykonanie u mnie znieczulenia... do zabiegu... ŚWIADOMA ZGODA NA ZNIECZULENIE 1. Ja, niżej podpisany... urodzony.... wyrażam zgodę na wykonanie u mnie znieczulenia... do zabiegu... 2. Oświadczam, że - dr...przeprowadziła za mną rozmowę wyjaśniającą

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

Poswięć chwilkę. własnemu życia!

Poswięć chwilkę. własnemu życia! Lebensblicke ( Horyzonty życia ) to fundacja na cel wczesnego rozpoznania raka jelit. Broszura informacyjna. Poswięć chwilkę własnemu życia! Przezorny zawsze wygrywa! Dagmar Berghoff Moderatorka TV Jako

Bardziej szczegółowo

21.04.2016 r., OZiPZ PSSE Opole Lubelskie

21.04.2016 r., OZiPZ PSSE Opole Lubelskie 24-30 kwietnia 2016 r. ph DOMKNIJMY LUKĘ W SZCZEPIENIACH! Główny cel inicjatywy: zwiększenie liczby osób zaszczepionych poprzez podniesienie wiedzy i świadomości społeczeństwa na temat znaczenia szczepień

Bardziej szczegółowo

Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia. Analiza SWOT

Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia. Analiza SWOT 49 Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Dobrze rozwinięte zaplecze instytucjonalne (zakłady opieki zdrowotnej, instytucje publiczne). 2. Współpraca pomiędzy podmiotami zajmującymi

Bardziej szczegółowo

PROFIALKTYKA GRYPY W GMINIE CZAPLINEK W LATACH

PROFIALKTYKA GRYPY W GMINIE CZAPLINEK W LATACH PROFIALKTYKA GRYPY W GMINIE CZAPLINEK W LATACH 2010-2016 CO WARTO WIEDZIEĆ O GRYPIE Każdego roku na całym świecie zaraża się 5-10% populacji osób dorosłych i 20-30%dzieci Wirusy grypy ludzkiej łatwiej

Bardziej szczegółowo

JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM

JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM Europejski Kodeks Walki z Rakiem Zawiera 11 zaleceń,, których stosowanie może przyczynić się do: zmniejszenia ryzyka zachorowania na nowotwory

Bardziej szczegółowo

Co to jest kolonoskopia?

Co to jest kolonoskopia? Co to jest kolonoskopia? Co to jest kolonoskopia? Kolonoskopia jest badaniem umożliwiającym obejrzenie jelita grubego od środka za pomocą małej kamery umieszczonej na końcu długiego, elastycznego przewodu

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII Ból PRZYWRACANIE ZDROWIA W SZCZEGÓLNY SPOSÓB 2 Krążenie Zapalenie Naprawa tkanek Większość z nas uważa zdrowie za pewnik. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy organizm traci

Bardziej szczegółowo

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Jadwiga Zapała CHOROBY CYWILIZACYJNE Nowotwory Choroby układu krążenia Choroby metaboliczne Schorzenia układu nerwowego EUROPEJSKI

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XVI/153/2016 Rady Miejskiej w Policach z dnia 23 lutego 2016 r.

UCHWAŁA Nr XVI/153/2016 Rady Miejskiej w Policach z dnia 23 lutego 2016 r. UCHWAŁA Nr XVI/153/2016 Rady Miejskiej w Policach z dnia 23 lutego 2016 r. w sprawie realizacji w 2016 roku przez gminę Police programu profilaktyki zakażeń pneumokokowych wśród dzieci zamieszkałych na

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr IV/18/2015 Rady Miejskiej w Policach z dnia 27 stycznia 2015 r.

UCHWAŁA Nr IV/18/2015 Rady Miejskiej w Policach z dnia 27 stycznia 2015 r. UCHWAŁA Nr IV/18/2015 Rady Miejskiej w Policach z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie realizacji w 2015 roku przez gminę Police programu profilaktyki zakażeń pneumokokowych wśród dzieci zamieszkałych na

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. W jaki sposób ta broszura informacyjna może Państwu pomóc? Dlaczego szczepienia ochronne są ważne? Kto potrzebuje szczepień ochronnych?

SPIS TREŚCI. W jaki sposób ta broszura informacyjna może Państwu pomóc? Dlaczego szczepienia ochronne są ważne? Kto potrzebuje szczepień ochronnych? www.promovax.eu Promocja Szczepień Ochronnych wśród Populacji Migrantów w Europie SPIS TREŚCI A B C D E F G H W jaki sposób ta broszura informacyjna może Państwu pomóc? Dlaczego szczepienia ochronne są

Bardziej szczegółowo

Ochrona Twojego dziecka przed grypą

Ochrona Twojego dziecka przed grypą 2016 POLISH translation Pre-school Flu Leaflet Ochrona Twojego dziecka przed grypą Szczepionka dla dzieci w wieku 2-3 lat lub dzieci w wieku przedszkolnym Ochrona Twojego dziecka przed grypą Coroczny program

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

Szczepienia ochronne. Nadzór nad realizacją obowiązkowego Programu Szczepień Ochronnych

Szczepienia ochronne. Nadzór nad realizacją obowiązkowego Programu Szczepień Ochronnych Szczepienia ochronne Państwowi Powiatowi Inspektorzy Sanitarni realizują Program Szczepień Ochronnych ustalany corocznie na podstawie badań stanu uodpornienia populacji oraz w zależności od aktualnej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Rodzinna gorączka śródziemnomorska

Rodzinna gorączka śródziemnomorska www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Rodzinna gorączka śródziemnomorska Wersja 2016 2. DIAGNOZA I LECZENIE 2.1 Jak diagnozuje się tę chorobę? Zasadniczo stosuje się następujące podejście: Podejrzenie

Bardziej szczegółowo

Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu Wydziału Lekarskiego w Katowicach SUM Kierownik: prof. dr hab. n. med.

Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu Wydziału Lekarskiego w Katowicach SUM Kierownik: prof. dr hab. n. med. Katowice 2016 Jolanta Żak Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu Wydziału Lekarskiego w Katowicach SUM Kierownik: prof. dr hab. n. med. Damian Kusz W razie zaobserwowania niepokojących

Bardziej szczegółowo

OPARZENIA TERMICZNE I CHEMICZNE

OPARZENIA TERMICZNE I CHEMICZNE OPARZENIA TERMICZNE I CHEMICZNE EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA Opracował: mgr Mirosław Chorąży Co to jest oparzenie? Oparzenie - uszkodzenie powierzchni skóry, głębiej położonych tkanek lub nawet narządów

Bardziej szczegółowo

Europejski kodeks walki z rakiem

Europejski kodeks walki z rakiem Europejski kodeks walki z rakiem Dlaczego walczymy z rakiem? Nowotwory są drugą przyczyną zgonów w Polsce zaraz po zawałach i wylewach. Liczba zachorowao na nowotwory złośliwe w Polsce to ponad 140,5 tys.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI NOWOTWORÓW SUTKA

PROGRAM PROFILAKTYKI NOWOTWORÓW SUTKA PROGRAM PROFILAKTYKI NOWOTWORÓW SUTKA cel: wczesne wykrycie raka piersi u kobiet, zwiększenie udziału operacji oszczędzających program kierowany jest: do kobiet w wieku 35-49 lat i 60-70 lat obejmuje następujące

Bardziej szczegółowo