Po yczki grupowe jako g³ówny element mikrofinansów

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Po yczki grupowe jako g³ówny element mikrofinansów"

Transkrypt

1 Przemys³aw Pluskota * Przemys³aw Pluskota Po yczki grupowe jako g³ówny element mikrofinansów Po yczki grupowe jako g³ówny element mikrofinansów Wstêp Celem artyku³u jest przedstawienie sposobu udzielania po yczek grupom konsumentów na zasadach wspólnej, solidarnej odpowiedzialnoœci. Po yczki grupowe s³u ¹ udostêpnianiu kapita³u osobom niedysponuj¹cym zabezpieczeniem, ograniczaj¹c jednoczeœnie niedoskona³oœci rynku kredytowego. Dzia³alnoœæ finansowa skierowana do ubogich gospodarstw domowych obarczona jest ponadprzeciêtnym ryzykiem, które dziêki cechom grupowego po yczania jest ograniczane. Grupy mog¹ byæ tworzone w sposób niezale ny przez samych kredytobiorców lub przez kredytodawcê. Dziêki takiemu sposobowi udzielania po yczek kapita³ dociera do najbardziej odleg³ych terenów wiejskich, do osób ubogich, czyli tam gdzie nie dociera tradycyjny sektor bankowy. 1. Istota po yczek grupowych Metody udzielania po yczek mo na podzieliæ na dwie g³ówne kategorie. Pierwsza to zapewnianie zewnêtrznego finansowania pojedynczym osobom (individual lending), w którym obowi¹zuje indywidualna odpowiedzialnoœæ za d³ug, druga polega na udzielaniu kredytów grupom sk³adaj¹cym siê z indywidualnych kredytobiorców (group-based lending). Grupy po yczkowe funkcjonuj¹ w wielu krajach, a model po yczania pieniêdzy osobom ubogim, bez zabezpieczenia, rozwin¹³ siê wielu krajach œwiata, m.in. z uwagi na jego zalety: presjê otoczenia, innych cz³onków grupy, która stanowi substytut zabezpieczenia, bêd¹cy jednoczeœnie istotnym elementem gwarancji zwrotu zaci¹gniêtego kredytu. Istot¹ po yczek grupowych jest wspólna i solidarna odpowiedzialnoœæ za zobowi¹zania ka dego z jej cz³onków. Kolejny klient otrzyma po yczkê, tylko wówczas gdy poprzednia zostanie w ca³oœci uregulowana. Zwiêksza to ich sp³acalnoœæ, * Dr, Katedra Bankowoœci i Finansów Porównawczych, Wydzia³ Zarz¹dzania i Ekonomiki Us³ug, Uniwersytet Szczeciñski, ul. Cukrowa 8, Szczecin

2 Po yczki grupowe jako g³ówny element mikrofinansów 481 a czynnikiem motywuj¹cym jest presja ca³ej grupy oraz sankcje w postaci wstrzymania kredytowania dla wszystkich cz³onków. Natomiast w przypadku trudnoœci ze sp³at¹ przez jednego z nich w interesie pozosta³ych osób jest pomoc w terminowej sp³acie ka dej raty, redukcja kosztów transakcyjnych dziêki przerzuceniu np. kosztów monitoringu na grupê. Solidarna odpowiedzialnoœæ powoduje, e wstêpn¹ selekcjê kredytobiorców przeprowadzaj¹ cz³onkowie grupy, lepiej znaj¹c cechy, dochody i predyspozycje potencjalnego kredytobiorcy oraz stopieñ jego odpowiedzialnoœci za d³ug, ograniczaj¹c problem asymetrii informacji. Koszty redukowane s¹ tak e przez inspektora kredytowego, który przyjmuje sp³aty od ca³ej grupy [Ledgerwood, 1999, s ]. Liczebnoœæ grup uczestnicz¹cych w systemie jest zró nicowana. W Grameen Banku wystarczy maksymalnie piêæ osób, w BancoSol trzy, a w modelu banków wiejskich wprowadzonym przez organizacjê charytatywn¹ FINCA od dziesiêciu do nawet piêædziesiêciu czy stu osób (kobiet). Pomimo ró nic integraln¹ cech¹ ka dej grupy jest solidarna odpowiedzialnoœæ [Armendáriz de Aghion, Morduch, 2009, s. 120]. Grupy tworzone, aby odnieœæ korzyœci ze wspólnego po yczania oraz nadzorowania cz³onków mog¹ byæ dobierane niezale nie, jak ma to miejsce w modelu FINCA, lub na zasadzie samodzielnego doboru przez cz³onków j¹ tworz¹cych, dziêki czemu zakres dostêpnych informacji jest znacznie wiêkszy, umo liwiaj¹c wzajemny monitoring i motywowanie do sp³aty. Istnienie grupy, która wspólnie odpowiada za zobowi¹zania ka - dego z jej cz³onków w du ej mierze zale y od odbywania czêstych (np. cotygodniowych) spotkañ, podczas których udzielane i sp³acane s¹ po- yczki. Stanowi to niew¹tpliwie wygodê dla po yczkobiorców, gdy to po yczkodawca przychodzi do nich, a gdy jest koniecznoœæ dostarczenia brakuj¹cego dokumentu istnieje mo liwoœæ za³atwienia sprawy od rêki. Przyspiesza to równie realizacjê transakcji oraz ogranicza znacznie koszty po yczkobiorcy, ale nie tylko. Dziêki spotkaniom z lokalnymi grupami po yczkowymi koszty ograniczaj¹ równie poœrednicy, realizuj¹c wszystkie transakcje w jednym miejscu i krótkim czasie. Rola i znaczenie grup w systemie poœrednictwa finansowego zosta³a zaprezentowana w tablicy 1.

3 482 Przemys³aw Pluskota Tablica 1. Rola grup w poœrednictwie finansowym Wytyczne dotycz¹ce efektywnego wykorzystywania grup Zalety wykorzystania grup Ryzyko towarzysz¹ce wykorzystaniu grup ród³o: [Ledgerwood, 1999, s. 72]. Grupy s¹ bardziej efektywne, gdy s¹ ma³e i jednolite Nak³adanie kar grupowych i zachêt jak np. brak dostêpu do przysz³ych po yczek w przypadku nieuregulowania raty przez indywidualn¹ osobê, zwiêksza wydajnoœæ po yczki Kredyty udzielane s¹ w odpowiedniej kolejnoœci, co pozwala grupom monitorowaæ i eliminowaæ ryzyko Wyp³ata kredytu cz³onkom grupy wed³ug przyjêtej kolejnoœci mo e byæ oparta na odpowiedzialnoœci dotycz¹cej sp³aty, pozosta³ych cz³onków Ekonomia skali znaczny wzrost klientów przy niewielkim wzroœcie kosztów operacyjnych Zwiêkszenie zakresu wzrost liczby udzielanych po yczek przy wykorzystaniu tego samego mechanizmu Redukcja asymetrii informacji w wyniku rosn¹cej wiedzy o ka dym cz³onku grupy Redukcja pokusy nadu ycia zaufania w wyniku monitoringu grupowego i presji s¹siadów (otoczenia) Solidarna odpowiedzialnoœæ jako substytut zabezpieczenia Wiêksza sp³acalnoœæ po yczek w przypadku screeningu, selekcji, presji s¹siadów czy wspólnej odpowiedzialnoœci, zw³aszcza gdy jest to zapisane w umowie kredytowej Wiêksza mobilizacja oszczêdnoœci, w szczególnoœci gdy zachêty wynikaj¹ z zapisów regulaminu grupy Ni sze koszty administracyjne Brak zapisów i brak egzekwowania umów Mo liwoœæ korupcji i wykorzystania w³adzy i pozycji przez lidera grupy Ryzyko kowariancji wynikaj¹ce z podobnej produkcji Ogólny problem niesp³acalnoœci efekt domina Ograniczony udzia³ kobiet w grupach mieszanych Koszty formowania wiarygodnej grupy (czas) Potencjalne os³abienie grupy w przypadku odejœcia lidera Rosn¹ce koszty transakcyjne dla kredytobiorców

4 Po yczki grupowe jako g³ówny element mikrofinansów 483 Najwa niejszym aspektem udzielania po yczek z solidarn¹ odpowiedzialnoœci¹ jest posiadanie przez cz³onków grupy informacji o partnerach oraz zapisanie w umowie bodÿców sk³aniaj¹cych cz³onków do wykorzystania tej wiedzy z korzyœci¹ dla wszystkich, w tym równie po yczkodawcy. Cz³onkowie grupy monitoruj¹c siê nawzajem, dbaj¹ o jak najlepsz¹ sp³acalnoœæ jest to w ich interesie. System udzielania po yczek grupowych dziêki swoim cechom pozwala zapobiegaæ nieefektywnoœci rynku w postaci asymetrii informacji, która pojawia siê, gdy po yczkodawca nie potrafi odró niæ po yczkobiorcy bezpiecznego od bardziej ryzykownego. Sposobem na to, aby bezpieczni klienci nie subsydiowali bardziej ryzykownych, generuj¹cych znacznie wiêksze koszty, jest umo liwienie im samodzielnego dobierania siê w grupy [Armendáriz de Aghion, Morduch, 2009, s. 124]. Dziêki temu w procesie tworzenia ludzie wykorzystaj¹ wszelkie dostêpne im informacje o osobach wchodz¹cych w jej sk³ad. Bêd¹ zachêcaæ do cz³onkostwa osoby, pochodz¹ce z tej samej wioski, które znaj¹. Umo liwi im to wybór najlepszych partnerów, a z po yczkodawcy zdejmie ryzyko i obowi¹zek kojarzenia grup. Dziêki takiemu procesowi oprocentowanie mo e byæ obni one, a po yczkê mog¹ uzyskaæ osoby nieposiadaj¹ce zabezpieczenia. Od sposobu doboru grupy bêd¹ zale a³y równie treœæ i kszta³t umowy po yczki. Bardzo istotnym aspektem jest solidarna odpowiedzialnoœæ towarzysz¹ca ka dej grupie, która umo liwia udzielenie wsparcia osobie bez zabezpieczenia. Pozwala tak e obni yæ oprocentowanie po yczki z uwagi na przeniesienie ryzyka i kosztów nadzoru na samych po yczkobiorców. Wspólna odpowiedzialnoœæ za zobowi¹zania wszystkich generuje niebezpieczeñstwo, e bezpieczni po yczkobiorcy bêd¹ poszukiwaæ i dobieraæ siê w grupy z osobami o podobnym profilu, natomiast ryzykowni, nie maj¹c wyjœcia, bêd¹ zmuszeni tworzyæ grupy z innymi ryzykownymi. Doprowadzi to do segregacji potencjalnych klientów w literaturze okreœlanej jako kojarzenie selektywne. Stiglitz, podaj¹c przyk³ad Grameen Banku, jako sposobu udzielania po yczek piêcioosobowym grupom, wskaza³ na istotê i znaczenie posiadanych na temat cz³onków grupy informacji oraz wykorzystywania ich w bie ¹cym monitoringu ka dego kredytobiorcy, okreœlaj¹c to mianem wzajemnego monitorowania, nadzoru s¹siedzkiego oraz uznaj¹c za istotny i efektywny element ka dego procesu kredytowego w sytuacji braku wystarczaj¹cych informacji na temat kredytobiorców. Analizuj¹c model udzielania po yczek przy wykorzystaniu nadzoru s¹siedzkiego, okreœli³

5 484 Przemys³aw Pluskota sk³adniki efektywnego systemu monitorowania. Jednym z elementów jest wyposa enie cz³onków grup w mo liwoœæ stosowania bodÿców i zachêt do obserwowania, monitorowania zachowania i dzia³ania ich s¹siadów, cz³onków grup. Podkreœli³ istotê niewielkich grup, w których w wiêkszym stopniu mo na unikn¹æ problemu jazdy na gapê, zniechêcaj¹c cz³onków grupy do ciê kiej pracy dla wspólnego dobra w przypadku ich du ej liczebnoœci. Mieszkañcy wsi oprócz przewagi informacyjnej nad formalnymi poœrednikami, posiadaj¹ równie wy szoœæ w postaci selekcji i doboru grup po yczkowych. Podpisywanie umowy przez kilka osób jest efektywnym elementem zwiêkszania zabezpieczania kredytów. W krajach rozwiniêtych, poza terenami wiejskimi brak mo liwoœci monitorowania kredytobiorców, stanowi jeden z najwa niejszych elementów rozwoju efektywnego rynku kredytowego. S¹siedzki nadzór zwiêksza bezpieczeñstwo kredytowania osób ubogich, nieposiadaj¹cych zabezpieczenia oraz ogranicza ryzyko dzia³alnoœci na terenach wiejskich [Stiglitz, 1990, s ]. Wy szoœæ kontaktów opartych na zasadach grupowych nad indywidualnymi umowami ukazali Lutz Arnold, Johannes Reeder i Susanne Steger. W swoich badaniach po³o yli nacisk na istotê wspólnej odpowiedzialnoœci wraz z innymi elementami kapita³u spo³ecznego. Dziêki opracowanemu modelowi ustalili, e po yczki grupowe z solidarn¹ odpowiedzialnoœci¹ nie s¹ na tyle efektywne, aby by³y wa niejsze od umów indywidualnych. Jednak gdy zostan¹ zawarte w nich inne bodÿce w postaci wspó³pracy cz³onków grup, sankcji socjalnych wywieranych na tych, którzy nie sp³acaj¹ swoich po yczek 1, wówczas efektywnoœæ znacznie wzrasta [Arnold i inni, s ]. Bardzo wa n¹ rolê w przypadku po yczek grupowych spe³niaj¹ równie informacje posiadane przez cz³onków grupy o innych, przynosz¹ce korzyœci w zakresie zbiorowego po yczania [Laffont, N Guessan, 2001, s ]. Nie stosowanie grupowej odpowiedzialnoœci i wszelkich konsekwencji z tego wynikaj¹cych wymusi na stronie po yczaj¹cej stosowanie wy - szego oprocentowania, spowodowanego wiêkszym ryzykiem, jakim jest obarczona druga strona umowy. Natomiast wy sze stopy procentowe zachêcaj¹ po yczkobiorców do unikania pracy, oszukiwania. Powy sze nierównoœci okreœlane s¹ jako warunek zgodnoœci bodÿców (IC, incentive 1 Sankcje mog¹ obejmowaæ np. utratê renomy po yczkobiorcy we wspólnocie, izolacjê spo³eczn¹, ograniczenia w dostêpie do niezbêdnych nak³adów dla biznesu lub w rzadkich przypadkach nawet u ycie si³y fizycznej [Armendáriz de Aghion, Morduch, 2000, s. 4].

6 Po yczki grupowe jako g³ówny element mikrofinansów 485 compatibility) i maj¹ kluczowe znaczenie w funkcjonowaniu umów opartych na zbiorowej odpowiedzialnoœci. Za³o enie stosowane w po yczkach grupowych, polegaj¹ce na mo liwoœci ukarania tych, którzy uchylaj¹ siê od pracy powoduje, e warunek zgodnoœci bodÿców dla grupy jest ³atwiejszy do spe³nienia i oznacza, e maksymalna mo liwa do narzucenia grupie stopa procentowa, bez obawy niesp³acenia po yczki, jest wy sza od tej stosowanej w indywidualnych przypadkach. Jak wykazali Beatriz Armendáriz de Aghion i Jonathan Morduch dziêki po yczkom grupowym oraz groÿbie u ycia sankcji wobec oszustów i d³u ników po yczkodawca uzyskuje wiêksze mo liwoœci wygenerowania zysku bez uszczerbku na motywacji po yczkobiorcy. Oznacza to, e maksymalna mo liwa do uzyskania stopa procentowa stosowana w modelu solidarnej odpowiedzialnoœci zawsze jest wy sza od tej stosowanej przy jej braku [Armendáriz de Aghion i Morduch, 2009, s ]. Zdaniem Maitreesha Ghataka zbiorowa odpowiedzialnoœæ za d³ug w grupach dobranych samodzielnie jest efektywna, nawet wówczas gdy po yczkobiorca nie dysponuje adnym zabezpieczeniem i pozwala po yczkodawcy osi¹gn¹æ wysoki wskaÿnik sp³acalnoœci po yczek [Ghatak, 2000, s ]. 2. Korzyœci i koszty po yczek grupowych System po yczek stosowany od kilkudziesiêciu lat w finansowaniu ubogich zyska³ powszechn¹ aprobatê, by³ stosowany i uwa any za jeden z podstawowych elementów mikrofinansów. Obecnie jednak coraz czêœciej s³ychaæ g³osy o jego niedostosowaniu do wspó³czesnych mikrofinansów. Posiada on zarówno swoje zalety (korzyœci), jak i wady (koszty), które wspó³czeœnie coraz czêœciej s¹ wskazywane. Udzielanie po yczek grupowych pozwala eliminowaæ nieefektywnoœci rynku w postaci negatywnej selekcji, pokusy nadu ycia, kosztownych audytów i egzekwowania umów. Istnieje ryzyko, e kredytobiorca nie bêdzie mówi³ prawdy o efektywnoœci i rentownoœci biznesu, jak równie mo e uciec z pieniêdzmi po ich otrzymaniu. W takiej sytuacji poœrednicy nara eni s¹ na niebezpieczeñstwa ujawniaj¹ce siê po sfinalizowaniu umowy, a z uwagi na koszty i czêsto brak jakiejkolwiek mo liwoœci nie s¹ w stanie pozyskaæ cennych informacji ograniczaj¹cych ryzyko. Wœród korzyœci, jakie nios¹ po yczki grupowe nale y równie wskazaæ zjawisko wyzwalania wzajemnej selekcji w trakcie tworzenia grupy, mo liwe dziêki posiadanym informacjom o potencjalnych cz³onkach [Armendáriz de Aghion, Gollier, 2000, s ]. Solidarna odpowiedzial-

7 486 Przemys³aw Pluskota noœci wp³ywa tak e na proces tworzenia grup, wyboru projektów, mo liwoœci unikania kosztownych audytów bez nak³adania sankcji [Ghatak, Guinnane, 1999, s ] oraz regularne sp³aty rat znacznie ograniczaj¹ce ryzyko zaleg³oœci [Armendáriz de Aghion, Morduch, 2000, s ]. Natomiast wœród kosztów istotne s¹ te, które powstaj¹ w procesie formowania, tworzenia grupy (m.in. koszty wzajemnego monitoringu, sankcji) wymagaj¹ce czasu i wysi³ku, zw³aszcza w przypadku tworzenia ró norodnych grup, w których regularne sp³aty s¹ bardziej utrudnione ni w przypadku grup jednorodnych. W takim celu po yczkodawca powinien zrekompensowaæ po yczkobiorcom koszty tworzenia takiej grupy, ustalaj¹c ni sze oprocentowanie. Zatem koszty formowania grupy nie wp³ywaj¹ bezpoœrednio na sp³acalnoœæ po yczek, lecz maj¹ poœredni wp³yw dziêki ni szemu oprocentowaniu, uwzglêdniaj¹cemu powy sze aspekty [Chatterjee, Sarangi, 2005, s. 1-8]. Kolejn¹ grupê stanowi¹ koszty spotkañ, wzajemnego nadzoru i monitoringu, które s¹ wiêksze gdy domy cz³onków grupy s¹ znacznie od siebie oddalone. Wówczas przybycie na spotkanie staje siê coraz trudniejsze i zabiera coraz wiêcej czasu, rodz¹c problemy z nadzorem w grupie. Równie stosunki panuj¹ce miêdzy cz³onkami, uzale niaj¹ce powodzenie programu oraz mo liwoœæ porozumiewania siê cz³onków w celu oszukiwania stanowi¹ pewne bariery, mog¹ce hamowaæ rozwój po yczek grupowych. W opinii Jeana-Jacques a Laffonta i Patricka Rey a w umowach grupowych istnieje powa ne ryzyko zmowy cz³onków grupy, którzy razem bêd¹ oszukiwaæ po yczkodawcê, zwiêkszaj¹c prawdopodobieñstwo niepowodzenia finansowanego przedsiêwziêcia. Dopóki po yczkobiorcy wzajemnie siê nadzoruj¹, mechanizm wspólnego po yczania jest efektywny. Natomiast gdy w grupie dojdzie do zmowy, wówczas zmniejsza siê wewnêtrzna presja na uczciwe postêpowanie, efektywniejsze jest wtedy podpisywanie indywidualnych umów po yczkowych. Prowadzenie monitoringu s¹siedzkiego generuje koszty, które, osi¹gaj¹c du e rozmiary, znacznie ogranicz¹ efektywnoœæ grupowego po yczania, na rzecz umów indywidualnych. Efektywna umowa jest skomplikowana, jednak wymaga istnienia œcis³ej komunikacji miêdzy kredytobiorc¹ (przedsiêbiorc¹) a kredytodawc¹ (bankiem) [Laffont, Rey, 2003, s. 2-3, 18]. Pomimo wad B. Armendáriz de Aghion i J. Morduch s¹ zdania, i spotkania grupowe powinny byæ dalej zachowane, poniewa przynosz¹ wiele korzystnych zjawisk i zachowañ. Jako przyk³ad podaj¹ prowadz¹c¹ dzia³alnoœæ w Bangladeszu Association for Social Advancement (ASA).

8 Instytucja w dalszym ci¹gu udziela po yczek, stosuj¹c praktykê spotkañ po yczkobiorców. Pomimo braku zbiorowej odpowiedzialnoœci podczas zebrania mo na wywieraæ pewn¹ presjê otoczenia na zalegaj¹cych klientach. Spotkania pozwalaj¹ zmniejszyæ koszty poœrednika zwi¹zane z obs³ug¹ po yczki, umo liwiaj¹ uzyskanie porad, przeprowadzenie podstawowych szkoleñ, a ponadto pozwalaj¹, zw³aszcza tym pocz¹tkuj¹cym, zapoznaæ siê z terminologi¹ i atmosfer¹ us³ug finansowych, co w przysz³oœci mo e byæ bardzo przydatne podczas kontaktów z bankiem. Organizowanie spotkañ grupowych jest tak e bardzo istotne dla kobiet, które stanowi¹ zdecydowan¹ wiêkszoœæ wœród klientów. Dlatego uwa aj¹, e grupy w mikrofinansach s¹ wa ne, w szczególnoœci na pocz¹tku finansowej drogi oraz dla najbiedniejszych [Armendáriz de Aghion, Morduch, 2000, s ]. Tablica 2 zawiera porównanie instytucji mikrofinansowych z punktu widzenia sposobu udzielania wsparcia. Widaæ, ze instytucje preferuj¹ce indywidualne umowy dysponuj¹ wiêkszymi kapita³ami, dziêki czemu s¹ w wstanie udzielaæ wiêkszych po yczek mniejszej liczbie klientów. W najmniejszym stopniu wspó³pracuj¹ z kobietami (46%). Programy te charakteryzuj¹ siê niewiele wiêkszym wskaÿnikiem pokrycia kosztów finansowych (109,6%) ni instytucje po yczaj¹ce na zasadach wspólnej solidarnoœci. Widoczna jest znaczna ró nica w kosztach przypadaj¹cych na po yczkobiorcê i na pojedyncz¹ po yczkê. Programy indywidualne charakteryzuj¹ siê tak e znacznie wiêkszym wspó³czynnikiem strat i zagro onego portfela. Tablica 2. Porównanie instytucji mikrofinansowych wg metod udzielania po- yczek (dane za 2009 r.) Skala Indywidualnie Indywidualnie/ solidarna odpowiedzialnoœæ Solidarna odpowiedzialnoœæ Banki wiejskie instytucji mikrofinansowych Okres funkcjonowania MFI s (w latach) Wartoœæ aktywów ogó³em (w USD) Po yczki grupowe jako g³ówny element mikrofinansów

9 488 Przemys³aw Pluskota Tablica 2. (cd.) Zasiêg Indywidualnie Indywidualnie/ solidarna odpowiedzialnoœæ Solidarna odpowiedzialnoœæ Banki wiejskie Liczba po yczkobiorców Kobiety po yczkobiorcy (w proc.) 46 67,5 99,6 86,6 Przeciêtna wartoœæ po yczki (w USD) Wartoœæ portfela kredytowego (w USD) Wyniki finansowe Stopa zwrotu z aktywów (w proc.) 1,6 1,1 1,8 1,6 Stopa zwrotu z kapita³u (w proc.) 7,5 5,6 7,8 7,5 WskaŸnik samowystarczalnoœci 110,7 108,0 110,0 107,9 operacyjnej (w proc.) * Mar a zysku (w proc.)** 8,9 5,4 7,6 7,8 Koszty operacyjne/portfel kredytowy (w proc.) Efektywnoœæ 14, ,1 22,1 Koszt na kredytobiorcê (w USD) Koszty przydaj¹ce na po yczkê (w USD) Portfel zagro ony 30 dni (w proc.) 5,7 4,7 0,9 2,9 Portfel zagro ony 90 dni (w proc.) 3,7 2,8 0,6 1,6 WskaŸnik strat*** 0,9 1,1 0,1 0,7 * WskaŸnik samowystarczalnoœci operacyjnej = przychody finansowe/(koszty finansowe + utrata wartoœci kredytów + koszty operacyjne). ** Mar ¹ zysku = zysk operacyjny netto/przychody finansowe. *** Wspó³czynnik strat = wartoœæ kredytów straconych/œrednia wartoœæ portfela kredytowego. ród³o: Na podstawie danych Microfinance Information exchange (MIX). Opisane ograniczenia i koszty grupowego po yczania powoduj¹, e firmy mikropo yczkowe odchodz¹ od tego modelu przy wspó³pracy w zamo niejszymi klientami pomimo wiêkszej efektywnoœci, opieraj¹c

10 wspó³pracê na podstawie indywidualnych umów i indywidualnej odpowiedzialnoœci. Natomiast po yczki grupowe oferowane s¹ mniej zamo nym klientom. W celu zwiêkszenia oddzia³ywania, ograniczenia ryzyka i sk³onienia do sumiennej i terminowej obs³ugi zad³u enia poœrednicy wykorzystuj¹ bodÿce i zachêty, a solidarna odpowiedzialnoœæ zosta³a zast¹piona innymi elementami, mniej szkodliwymi dla ogólnie pojêtego kapita³u spo³ecznego. Wœród zachêt, które znalaz³y zastosowanie w umowach mikropo yczkowych, wymieniæ nale y: 1) tworzenie bodÿców dynamicznych, takich jak: groÿba zaprzestania kredytowania, po yczki progresywne, konkurencja i bodÿce, 2) czêste sp³aty rat, Po yczki grupowe jako g³ówny element mikrofinansów 489 3) komplementarne mechanizmy motywacyjne: elastyczne podejœcie do zabezpieczenia po yczki, zabezpieczenie finansowe, upublicznienie sp³at, dotarcie do kobiet, zbieranie informacji przez pracowników banku, sprawozdania krzy owe. Zakoñczenie Firmy mikropo yczkowe coraz czêœciej odchodz¹ od po yczek grupowych. Wówczas dzia³alnoœæ prowadzona jest na podstawie indywidualnych umów i indywidualnej odpowiedzialnoœci. Jednak nie oznacza to, e nie s¹ stosowane inne zachêty do sp³aty. Poœrednicy maj¹ do dyspozycji szeroki wachlarz narzêdzi, za pomoc¹ których mog¹ sk³oniæ do sumiennej i terminowej obs³ugi zad³u enia. Wydaje siê jednak, e w kontaktach z biedniejszymi osobami, nieposiadaj¹cymi zabezpieczenia, metodologia stosowana w po yczkach grupowych powinna byæ stosowana, przynosz¹c korzyœci obu stronom transakcji. Literatura 1. Armendáriz de Aghion B., Gollier Ch. (2000), Peer Group Formation in an Adverse Selection Model, The Economic Journal, Vol. 110, No Armendáriz de Aghion B., Morduch J. (2000), Microfinance Beyond Group Lending, Financial Access Initiative, NYUWagner, Nowy Jork.

11 490 Przemys³aw Pluskota 3. Armendariz de Aghion B., Morduch J. (2009), Ekonomia mikrofinansów, Wydawnictwo AnWero, Gdañsk. 4. Arnold L.G., Reeder J., Steger S.E. (2013), On the viability of group lending when microfinance meets the market: A reconsideration of the Besley-Coate model, University of Regensburg Department of Economics. 5. Chatterjee P., Sarangi S. (2005), Enforcement with Costly Group Formation, Economics Bulletin, vol. 15, no Ghatak M. (2000), Screening by The Company You Keep: Joint Liability Lending and The Peer Selection Effect, The Economic Journal, no Laffont J.J., N Guessan T.T. (2001), Group contracting and enforcement, Journal of Institutional and Theoretical Economics Laffont J.J., Rey P. (2003), Moral Hazard, Collusion and Group Lending, IDEI, Tuluza. 9. Ledgerwood J. (1999), Microfinace Handbook, An Institutional and Financial Perspective, The World Bank, Washington. 10. Stiglitz J.E. (1990), Peer Monitoring and Credit Markets, The World Bank Economic Review, vol. 4, no. 3. Streszczenie Osoby ubogie, wykluczone spo³ecznie i finansowo, wielokrotnie nie posiadaj¹c zabezpieczenia, odrzucane s¹ przez banki komercyjne. Jednym ze sposobów w³¹czenia ich do spo³eczeñstwa s¹ mikrofinanse, traktowane jako us³ugi finansowe dla najubo szych. W ramach dzia³alnoœci mikrofiannsowej instytucje udzielaj¹ ubogim m.in. po yczek na zasadach wspólnej odpowiedzialnoœci. Istot¹ jest tworzenie grup, w ramach których cz³onkowie wzajemnie sobie pomagaj¹, nadzoruj¹ i motywuj¹. Panuj¹ca w grupach solidarna odpowiedzialnoœæ stanowi swoiste zabezpieczenie, dziêki któremu wiele ubogich osób (g³ównie kobiet) mo e skorzystaæ z mikropo yczek. Zalet¹ tej formy finansowania najubo szych jest tak e redukowanie niedoskona³oœci rynku kredytowego w postaci asymetrii informacji. Jednak oprócz zalet po yczki grupowe charakteryzuj¹ siê pewnymi wadami, jak np. koszty dotarcia na cotygodniowe zebranie, prawdopodobieñstwo zmowy cz³onków grupy. Pomimo tego po yczki grupowe dla wielu stanowi¹ wielokrotnie jedyne Ÿród³o pozyskania kapita³u. Je eli w odniesieniu do zamo niejszych klientów stosowane s¹ umowy indywidualne, to w przypadku najubo szych, z oddalonych od siebie terenów, najlepszym sposobem ich finansowania s¹ po- yczki grupowe, wsparte zachêtami.

12 Po yczki grupowe jako g³ówny element mikrofinansów 491 S³owa kluczowe mikrofinanse, po yczki grupowe, niedoskona³oœci rynków kredytowych, asymetria informacji Group loans and joint and several liability as a basis for microfinance (Summary) The poor, socially and financially excluded, many times without a collateral shall be rejected by commercial banks. One way to integrate them into society are microfinance, treated as financial services for the poor. As part of its microfinance activity institutions provide loans to the poor on the principles of shared responsibility. The essence is to create groups in which members help, supervise and motivate each other. The ruling in groups of joint and several liability is a kind of collateral, so that many poor people (mostly women) can benefit from microloans. The advantage of this form of financing is also reducing the credit market imperfections such as asymmetric information, before conclusion of the contract, as well as after it, and transaction costs. But in addition to the advantages of group loans are characterized by certain disadvantages, such as the costs of reaching the weekly meeting, the likelihood of collusion in the group. Despite the group loans for many are often the only source of capital. If for wealthier clients are used in individual contracts, in the case of the poorest, with remote areas, the best way of financing are group loans. Keywords mikrofinance, group loans, credit market imperfections, asymmetric information

Umowa kredytu. zawarta w dniu. zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika Powiatu.

Umowa kredytu. zawarta w dniu. zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika Powiatu. Umowa kredytu Załącznik nr 5 do siwz PROJEKT zawarta w dniu. między: reprezentowanym przez: 1. 2. a Powiatem Skarżyskim reprezentowanym przez: zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie. 31 maja 2016

Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie. 31 maja 2016 Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie 31 maja 2016 Dotychczasowe działania banków w sferze ograniczenia konsekwencji skokowego wzrostu kursu CHF Sześciopak

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego 1.Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego KREDYTODAWCA: POLI INVEST Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienie nr 1 i Zmiana nr 2 treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia

Wyjaśnienie nr 1 i Zmiana nr 2 treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia Gdańsk, dnia 18.08.2015 r. Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku 80-336 Gdańsk, ul. Kazimierza Górskiego 1, tel. 58-554-71-90, faks 58-554-72-27 Wykonawcy Wyjaśnienie

Bardziej szczegółowo

Oprocentowanie konta 0,10%

Oprocentowanie konta 0,10% KONTA Konto osobiste konta 0,10% Brak kwoty minimalnej. zmienne obowiązuje od 18.05.2015 r. Miesięczna kapitalizacja odsetek. Odsetki za niedozwolone saldo debetowe - 4-krotność stopy kredytu lombardowego

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012 Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy i Miasta Jastrowie na lata 2013-2028 1.

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XIX/75/2011 Rady Miejskiej w Golinie z dnia 29 grudnia 2011 r. Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 16 maja 2016 r. Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY POŻYCZKI RATALNEJ

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY POŻYCZKI RATALNEJ FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY POŻYCZKI RATALNEJ 1. Dane identyfikacyjne i kontaktowe dotyczące Pożyczkodawcy. Pożyczkodawca: Adres: SuperGrosz Sp. z o.o. ul. Inflancka 11/27, 00-189 Warszawa Numer telefonu:

Bardziej szczegółowo

European Payment Index 2013. Sytuacja gospodarcza w Europie na podstawie raportu Intrum Justitia

European Payment Index 2013. Sytuacja gospodarcza w Europie na podstawie raportu Intrum Justitia European Payment Index 2013 Sytuacja gospodarcza w Europie na podstawie raportu Intrum Justitia Ogólnie informacje o grupie Intrum Justitia Największa w Europie grupa specjalizująca się w windykacji oraz

Bardziej szczegółowo

1/6 ZAŁ 1 (WNIOSEK DLA OSÓB FIZYCZNYCH PROWADZĄCYCH INDYWIDUALNĄ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ) WNIOSEK O RESTRUKTURYZACJĘ. Nazwisko panieńskie matki

1/6 ZAŁ 1 (WNIOSEK DLA OSÓB FIZYCZNYCH PROWADZĄCYCH INDYWIDUALNĄ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ) WNIOSEK O RESTRUKTURYZACJĘ. Nazwisko panieńskie matki 1/6 ZAŁ 1 (WNIOSEK DLA OSÓB FIZYCZNYCH PROWADZĄCYCH INDYWIDUALNĄ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ) WNIOSEK O RESTRUKTURYZACJĘ DANE OSOBOWE Os. fiz. prowadząca działalność gosp. Wypełniający Poręczyciel Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.P. Nazwa Lokaty Okres umowny Oprocentowanie w skali roku. 4. Lokata CLOUD-BIZNES 4 miesiące 3,00%/2,00% 1

1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.P. Nazwa Lokaty Okres umowny Oprocentowanie w skali roku. 4. Lokata CLOUD-BIZNES 4 miesiące 3,00%/2,00% 1 Duma Przedsiębiorcy 1/6 TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA OSÓB FICZYCZNYCH PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ (Zaktualizowana w dniu 24 kwietnia 2015 r.) 1. Oprocentowanie

Bardziej szczegółowo

Założenia prognostyczne Wieloletniej Prognozy Finansowej

Założenia prognostyczne Wieloletniej Prognozy Finansowej Załącznik nr 3 do uchwały o Wieloletniej Prognozie Finansowej Założenia prognostyczne Wieloletniej Prognozy Finansowej Uwagi ogólne Przewidywana w nowej ustawie o finansach publicznych wieloletnia prognoza

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA PRZEZ BANK ZACHODNI WBK S.A. KREDYTÓW MŚP-ONLINE

REGULAMIN UDZIELANIA PRZEZ BANK ZACHODNI WBK S.A. KREDYTÓW MŚP-ONLINE 1 REGULAMIN UDZIELANIA PRZEZ BANK ZACHODNI WBK S.A. KREDYTÓW MŚP-ONLINE 1. PRZEPISY OGÓLNE 1. Bank Zachodni WBK SA, zwany dalej Bankiem, udziela kredyty MŚP-online, tj. z wykorzystaniem strony internetowej,

Bardziej szczegółowo

U M OWA DOTACJ I

U M OWA DOTACJ I <nr umowy> U M OWA DOTACJ I na dofinansowanie zadania pn.: zwanego dalej * zadaniem * zawarta w Olsztynie w dniu pomiędzy Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Bardziej szczegółowo

Formularz SAB-Q IV / 98

Formularz SAB-Q IV / 98 Formularz SAB-Q IV / 98 (dla bank w) Zgodnie z 46 ust. 1 pkt 2 Rozporz dzenia Rady Ministr w z dnia 22 grudnia 1998 r. (Dz.U. Nr 163, poz. 1160) Zarz d Sp ki: Bank Handlowy w Warszawie SA podaje do wiadomoci

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r.

Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r. Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r. w sprawie przyjęcia Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Miasta Gdańska. Na podstawie art.226, art. 227, art. 228, art. 230 ust. 6

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r.

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Fundusze własne... 4 2.1 Informacje podstawowe... 4 2.2 Struktura funduszy własnych....5

Bardziej szczegółowo

Tarnowskie Góry, 29 sierpnia 2013 PREZENTACJA WYNIKÓW ZA I PÓŁROCZE 2013 GRUPY KAPITAŁOWEJ PRAGMA INKASO S.A.

Tarnowskie Góry, 29 sierpnia 2013 PREZENTACJA WYNIKÓW ZA I PÓŁROCZE 2013 GRUPY KAPITAŁOWEJ PRAGMA INKASO S.A. PREZENTACJA WYNIKÓW ZA I PÓŁROCZE 2013 GRUPY KAPITAŁOWEJ PRAGMA INKASO S.A. Struktura Grupy na dzień 30.06.2013 Podmioty Grupy PRAGMA INKASO S.A. lider rynku windykacji wierzytelnościami B2B o wysokich

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I.

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I. Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I 1. 2. 3. 1. 1 Niniejsze Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I, zwane dalej OWU, stosuje siê w umowach ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I zawieranych przez

Bardziej szczegółowo

ZP.271.1.71.2014 Obsługa bankowa budżetu Miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych

ZP.271.1.71.2014 Obsługa bankowa budżetu Miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych Załącznik nr 3 do SIWZ Istotne postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści Umowy Prowadzenia obsługi bankowej budżetu miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych miasta zawartej z Wykonawcą 1. Umowa

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

Jak przedsiębiorca może podatkowo rozliczyć kredyt lub pożyczkę

Jak przedsiębiorca może podatkowo rozliczyć kredyt lub pożyczkę Jak przedsiębiorca może podatkowo rozliczyć kredyt lub pożyczkę Autor: Łukasz Zalewski Pożyczający pieniądze musi zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych chyba że w grę wchodzi zwolnienie z PCC.

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Załącznik Nr 3 do Uchwały nr 106/XIII/15 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 29 grudnia 2015 roku Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach

Bardziej szczegółowo

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Załącznik do uchwały KNF z dnia 2 października 2008 r. ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Reklama i informacja reklamowa jest istotnym instrumentem komunikowania się z obecnymi jak i potencjalnymi klientami

Bardziej szczegółowo

newss.pl Expander: Bilans kredytów we frankach

newss.pl Expander: Bilans kredytów we frankach Listopadowi kredytobiorcy mogą już cieszyć się spadkiem raty, najwięcej tracą osoby, które zadłużyły się w sierpniu 2008 r. Rata kredytu we frankach na kwotę 300 tys. zł zaciągniętego w sierpniu 2008 r.

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 czerwca 2016 r. Poz. 789 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie rocznych i półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

Co zrobić, jeśli uważasz, że decyzja w sprawie zasiłku mieszkaniowego lub zasiłku na podatek lokalny jest niewłaściwa

Co zrobić, jeśli uważasz, że decyzja w sprawie zasiłku mieszkaniowego lub zasiłku na podatek lokalny jest niewłaściwa Polish Co zrobić, jeśli uważasz, że decyzja w sprawie zasiłku mieszkaniowego lub zasiłku na podatek lokalny jest niewłaściwa (What to do if you think the decision about your Housing Benefit or Council

Bardziej szczegółowo

Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku

Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku Gdańsk, dnia 03 listopada 2010 r. LGD-4101-019-003/2010 P/10/129 Pan Jacek Karnowski Prezydent Miasta Sopotu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust.

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii Cel programu Dofinansowanie dużych inwestycji wpisujących się w cele: Zobowiązań

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 1/6 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:107085-2015:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 Przewozy

Bardziej szczegółowo

Bank Gospodarstwa Krajowego. Informacje podstawowe

Bank Gospodarstwa Krajowego. Informacje podstawowe Bank Gospodarstwa Krajowego Informacje podstawowe Z BGK przyszłość zaczyna się dziś Misją BGK jest wspieranie rozwoju społecznogospodarczego Polski oraz sektora finansów publicznych w realizacji jego zadań

Bardziej szczegółowo

Prognoza 2015. Prognoza 2016. Prognoza 2017. Prognoza 2018

Prognoza 2015. Prognoza 2016. Prognoza 2017. Prognoza 2018 WIELOLETNIA PROGNOZA FINANSOWA GMINY MIASTA CHEŁMŻY NA LATA 2015-2025 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr VII/53/15 Rady Miejskiej Chełmży z dnia 17 września 2015r. L.p. Formuła Wyszczególnienie Wykonanie 2012

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT Szanowni Państwo! Prowadzenie działalności w branży energetycznej wiąże się ze specyficznymi problemami podatkowymi, występującymi w tym sektorze gospodarki.

Bardziej szczegółowo

WZÓR PORÓWNANIA OFERT DLA PRZYKŁADOWYCH BANKÓW

WZÓR PORÓWNANIA OFERT DLA PRZYKŁADOWYCH BANKÓW Warszawa, 10.02.2016 Piotr Truchan M: 609 244 093 piotr.truchan@trufinanse.pl WZÓR PORÓWNANIA OFERT DLA PRZYKŁADOWYCH BANKÓW Przyjęta wartość zabezpieczenia Kwota kredytu hipotecznego 540.000zł netto 540.000zł

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku. Różnice kursowe pomiędzy zapłatą zaliczki przez kontrahenta zagranicznego a fakturą dokumentującą tę Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Bardziej szczegółowo

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków IV Ogólnopolska Konferencja Normalizacja w Szkole Temat wiodący Normy wyrównują szanse Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego Łódź, ul. Kopcińskiego 29 Normy szansą dla małych

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

System p atno ci rodków europejskich

System p atno ci rodków europejskich System p atno ci rodków europejskich w ustawie o finansach publicznych rodki europejskie art. 5 rodki europejskie - rozumie si przez to rodki, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1, 2 i 4; 1) rodki pochodz

Bardziej szczegółowo

Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim

Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim rynku Wall Street 2009 Robert Raszczyk Główny Specjalista Dział Instrumentów Finansowych, GPW Zakopane, 06.06.2009 Program Czy wciąż potrzebna edukacja?

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY Program opieki stypendialnej Fundacji Na rzecz nauki i edukacji - talenty adresowany jest do młodzieży ponadgimnazjalnej uczącej się w

Bardziej szczegółowo

ZASADY UDZIELANIA DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ

ZASADY UDZIELANIA DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ Uchwała Rady Nadzorczej nr 161/08 z dnia 20.11.2008r. Uchwała Rady Nadzorczej nr 197/08 z dnia 18.12.2008r. Uchwała Rady Nadzorczej nr 23/09 z dnia 29.01.2009r. Uchwała Rady Nadzorczej nr 99/09 z dnia

Bardziej szczegółowo

Korzy ci wynikaj ce ze standaryzacji procesów w organizacjach publicznych a zarz dzanie jako ci

Korzy ci wynikaj ce ze standaryzacji procesów w organizacjach publicznych a zarz dzanie jako ci Roman Batko Korzy ci wynikaj ce ze standaryzacji procesów w organizacjach publicznych a zarz dzanie jako ci Uniwersytet Jagiello ski wypracowanie i upowszechnienie najbardziej skutecznej i efektywnej dobrej

Bardziej szczegółowo

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Dr. Michał Gradzewicz Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Ćwiczenia 3 i 4 Wzrost gospodarczy w długim okresie. Oszczędności, inwestycje i wybrane zagadnienia finansów. Wzrost gospodarczy

Bardziej szczegółowo

Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r.

Regulamin programu Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r. Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r. 1 Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Zakres Przedmiotowy Niniejszy Regulamin określa zasady ustalania warunków cenowych

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu Gryfickiego na lata 2015-2030

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu Gryfickiego na lata 2015-2030 Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu Gryfickiego na lata 2015-2030 I. Objaśnienia wartości dochodów przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu Gryfickiego

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr X/71/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 25 maja 2011 roku

Uchwała Nr X/71/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 25 maja 2011 roku Uchwała Nr X/71/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 25 maja 2011 roku w sprawie zmian w budżecie gminy na 2011 rok. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4, pkt 9 lit. i ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie

Bardziej szczegółowo

POLSKA IZBA TURYSTYKI POLISH CHAMBER OF TOURISM

POLSKA IZBA TURYSTYKI POLISH CHAMBER OF TOURISM Załącznik nr 1 do Uchwały Prezydium Polskiej Izby Turystyki nr 3/2015/P/E Regulamin powoływania i pracy Egzaminatorów biorących udział w certyfikacji kandydatów na pilotów wycieczek I. Postanowienia ogólne

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 Warszawa, 26 czerwca 2012 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 W końcu 2011 r. na polskim rynku finansowym funkcjonowały 484 fundusze inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

Raport_Inter_2009_converted52:Layout 1 4/20/09 1:02 PM Page 18 Ubezpieczenia {

Raport_Inter_2009_converted52:Layout 1 4/20/09 1:02 PM Page 18 Ubezpieczenia { { Ubezpieczenia Klienci InterRisk SA Vienna Insurance Group to zarówno osoby fizyczne, jak firmy, przedsiębiorstwa i szkoły. Oferujemy im ponad 150 produktów ubezpieczeniowych. Nasze ubezpieczenia zapewniają

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym

Sytuacja na rynku kredytowym Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał 2013 Warszawa, kwiecień 2013 r. Podsumowanie wyników ankiety Kredyty dla przedsiębiorstw Polityka kredytowa:

Bardziej szczegółowo

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW BAROMETR REGIONALNY 33 PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW mgr in. Adam Piekara, Doradca w programie EQUAL Podstaw¹ niniejszego artyku³u jest przyjêcie za- ³o enia, e ka

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 182/2008 Zarządu Powiatu Lubańskiego z dnia 11 marca 2008 roku

Uchwała Nr 182/2008 Zarządu Powiatu Lubańskiego z dnia 11 marca 2008 roku Uchwała Nr 182/2008 Zarządu Powiatu Lubańskiego z dnia 11 marca 2008 roku w sprawie przekazania Radzie Powiatu Lubańskiego sprawozdania rocznego z wykonania planu finansowego Samodzielnego Publicznego

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Załącznik nr 3 do Porozumienia o współpracy w ramach projektu systemowego pt. Planowanie działań w MŚP a finansowanie zwrotne Zarys oferty FM Bank PBP S.A. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 39A FM

Bardziej szczegółowo

Szpital Iłża: Udzielenie i obsługa kredytu długoterminowego w wysokości 800 000 zł na sfinansowanie bieżących zobowiązań.

Szpital Iłża: Udzielenie i obsługa kredytu długoterminowego w wysokości 800 000 zł na sfinansowanie bieżących zobowiązań. Szpital Iłża: Udzielenie i obsługa kredytu długoterminowego w wysokości 800 000 zł na sfinansowanie bieżących zobowiązań. Numer ogłoszenia: 159554-2012; data zamieszczenia: 17.05.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r.

Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r. Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r. HLB M2 Audyt Sp. z o.o., ul. Rakowiecka 41/27, 02-521 Warszawa, www.hlbm2.pl Kapitał zakładowy: 75 000 PLN, Sąd

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r.

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Uchwała nr.. Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy OEX Spółka Akcyjna z siedzibą w Poznaniu z dnia

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca Adres (siedziba) Numer telefonu Adres poczty elektronicznej

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA

TABELA OPROCENTOWANIA Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 61 Zarządu Banku Spółdzielczego w Jarosławiu z dnia 04.10.2013r. ZMIANA I - Uchwała Nr 21Zarządu Banku Spółdzielczego w Jarosławiu z dnia 16.05.2014r. ZMIANA II - Uchwała Nr

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA. na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA. na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą P r z e t a r g n i e o g r a n i c z o n y (do 60 000 EURO) Zawartość: Informacja ogólna Instrukcja

Bardziej szczegółowo

W mieście Konin nie było potrzeby wprowadzania programu naprawczego w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

W mieście Konin nie było potrzeby wprowadzania programu naprawczego w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. URZĄD MIEJSKI W KONINIE 62-500 Konin, plac Wolności 1, tel.(0-63) 240-11-11, fax (0-63) 240-11-35, e-mail: um_konin@konet.pl, http://www.konin.pl WP.271.17.2013 Konin, dnia 20.05.2013r W y j a ś n i e

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE INFORMACJI O WARUNKACH SPŁATY KREDYTÓW HIPOTECZNYCH WYRAŻONYCH W CHF (02.11.2015-06.11.2015)

ZESTAWIENIE INFORMACJI O WARUNKACH SPŁATY KREDYTÓW HIPOTECZNYCH WYRAŻONYCH W CHF (02.11.2015-06.11.2015) ZESTAWIE INFORMACJI O WARUNKACH SPŁATY KREDYTÓW HIPOTECZNYCH WYRAŻONYCH W CHF (02.11.2015-06.11.2015) Informacje prezentowane w zestawieniu dotyczą wyłącznie okresu 02.11.2015-06.11.2015. Nie obejmują

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O UDZIELENIE WSPARCIA DLA KREDYTOBIORCY 1) ZNAJDUJĄCEGO SIĘ W TRUDNEJ SYTUACJI FINANSOWEJ, KTÓRY ZACIĄGNĄŁ KREDYT MIESZKANIOWY 2)

WNIOSEK O UDZIELENIE WSPARCIA DLA KREDYTOBIORCY 1) ZNAJDUJĄCEGO SIĘ W TRUDNEJ SYTUACJI FINANSOWEJ, KTÓRY ZACIĄGNĄŁ KREDYT MIESZKANIOWY 2) Załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia... 2016 r. (poz. ). (pieczęć kredytodawcy) (miejscowość i data) WNIOSEK O UDZIELENIE WSPARCIA DLA KREDYTOBIORCY 1) ZNAJDUJĄCEGO SIĘ W TRUDNEJ SYTUACJI

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

(Tekst ujednolicony zawierający zmiany wynikające z uchwały Rady Nadzorczej nr 58/2011 z dnia 22.02.2011 r.)

(Tekst ujednolicony zawierający zmiany wynikające z uchwały Rady Nadzorczej nr 58/2011 z dnia 22.02.2011 r.) (Tekst ujednolicony zawierający zmiany wynikające z uchwały Rady Nadzorczej nr 58/2011 z dnia 22.02.2011 r.) REGULAMIN REALIZACJI WYMIANY STOLARKI OKIENNEJ W SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ RUBINKOWO W TORUNIU

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 289/13 WÓJTA GMINY GRAJEWO z dnia 12 marca 2013 roku

ZARZĄDZENIE NR 289/13 WÓJTA GMINY GRAJEWO z dnia 12 marca 2013 roku ZARZĄDZENIE NR 289/13 WÓJTA GMINY GRAJEWO z dnia 12 marca 2013 roku w sprawie wprowadzenia procedury udzielania przez Wójta Gminy Grajewo pożyczek stowarzyszeniom działającym na terenie Gminy na realizację

Bardziej szczegółowo

Opinie na temat płatności kartą wśród przedsiębiorców Raport z badania dla Związku Przedsiębiorców i Pracodawców

Opinie na temat płatności kartą wśród przedsiębiorców Raport z badania dla Związku Przedsiębiorców i Pracodawców Opinie na temat płatności kartą wśród przedsiębiorców Raport z badania dla Związku Przedsiębiorców i Pracodawców dla Warszawa 6 marca 2014 r. Metodologia badania Metodologia badania Badanie mikroprzedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015

CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015 CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015 Najwyższy wzrost od Q2 2005 Poziom zadowolenia polskich konsumentów w Q3 15 wyniósł 80 punktów, tym samym wzrósł o 10 punktów względem

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIA DODATKOWE DO OGÓLNYCH WARUNKÓW GRUPOWEGO UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE KREDYTOBIORCÓW Kod warunków: KBGP30 Kod zmiany: DPM0004 Wprowadza się następujące zmiany w ogólnych warunkach grupowego ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/bankowosc/biuro-informacji-kredytowej-bik-koszty-za r Biznes Pulpit Debata Biuro Informacji Kredytowej jest jedyną w swoim rodzaju instytucją na polskim rynku

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA

TABELA OPROCENTOWANIA Załącznik do Uchwały Nr 1 Zarządu Banku Spółdzielczego w Jarosławiu z dnia 04.01.2016r. TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W JAROSŁAWIU Obowiązuje od 01 luty 2016r. Jarosław

Bardziej szczegółowo

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Końskie, grudzień 2011r.

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Końskie, grudzień 2011r. Załącznik nr 17/XXXVIII/11 do Uchwały Zarządu Banku z dnia 22.12.2011r. Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Końskie, grudzień

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE O STANIE RODZINNYM I MAJĄTKOWYM ORAZ SYTUACJI MATERIALNEJ

OŚWIADCZENIE O STANIE RODZINNYM I MAJĄTKOWYM ORAZ SYTUACJI MATERIALNEJ OŚWIADCZENIE O STANIE RODZINNYM I MAJĄTKOWYM ORAZ SYTUACJI MATERIALNEJ Niniejsze oświadczenie należy wypełnić czytelnie. W przypadku, gdy zakres informacji wskazany w danym punkcie nie ma odniesienia do

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.)

BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.) BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.) I. INFORMACJE OGÓLNE Pełna nazwa Wnioskodawcy/Imię i nazwisko II. OPIS DZIAŁALNOŚCI I PRZEDSIĘWZIĘCIA 1. KRÓTKI OPIS PROWADZONEJ DZIAŁALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych Dz.U.08.234.1577 ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2008 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Umowa Nr... o kredyt na sfinansowanie planowanego deficytu budŝetu Miasta i spłatę wcześniej zaciągniętych kredytów i poŝyczek

Umowa Nr... o kredyt na sfinansowanie planowanego deficytu budŝetu Miasta i spłatę wcześniej zaciągniętych kredytów i poŝyczek Umowa Nr... o kredyt na sfinansowanie planowanego deficytu budŝetu Miasta i spłatę wcześniej zaciągniętych kredytów i poŝyczek zawarta w Legnicy w dniu... między. reprezentowanym przez: 1) 2) zwanym dalej

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA KREDYTÓW W BS W CHEŁMNIE

TABELA OPROCENTOWANIA KREDYTÓW W BS W CHEŁMNIE TABELA OPROCENTOWANIA KREDYTÓW W BS W CHEŁMNIE I. KREDYTY NA DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ I ROLNICZĄ dla kredytów udzielonych przed 04.08.2014 r. (pane stawki obowiązują 01.02.2015 r.) Stopa procentowa* Obrotowe

Bardziej szczegółowo

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które Oddział Powiatowy ZNP w Gostyninie Uprawnienia emerytalne nauczycieli po 1 stycznia 2013r. W związku napływającymi pytaniami od nauczycieli do Oddziału Powiatowego ZNP w Gostyninie w sprawie uprawnień

Bardziej szczegółowo

Bank Spółdzielczy w Głogówku

Bank Spółdzielczy w Głogówku Bank Spółdzielczy w Głogówku Grupa BPS Załącznik do Uchwały Nr 148/2015/Z Zarządu Banku Spółdzielczego w Głogówku z dnia 29.12.2015r. obowiązuje od dnia 01.01.2016r. Tabela oprocentowania kredytów w Banku

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Biuro Karier Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie, zwane dalej BK EWSPA to

Bardziej szczegółowo

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu Program Internet Start Up WejdŸ do gry Autor Programu Partner Programu Program doradztwa prawnego Kancelarii Wierzbowski Eversheds dla projektów zwi¹zanych z internetem i nowymi technologiami www.internetstartup.pl

Bardziej szczegółowo

Credit granting services

Credit granting services Credit granting services Инфо Версия 4 URL http://dk.mercell.com/permalink/40067056.aspx Внешний ID тендера 321508-2013 Тип закупки Оповещение о результатах Тип документа Contract award Процедура приобретения

Bardziej szczegółowo

I. POSTANOWIENIE OGÓLNE

I. POSTANOWIENIE OGÓLNE Załącznik do Zarządzenia Nr 26/2015 Rektora UKSW z dnia 1 lipca 2015 r. REGULAMIN ZWIĘKSZENIA STYPENDIUM DOKTORANCKIEGO Z DOTACJI PODMIOTOWEJ NA DOFINANSOWANIE ZADAŃ PROJAKOŚCIOWYCH NA UNIWERSYTETCIE KARDYNAŁA

Bardziej szczegółowo

INDATA SOFTWARE S.A. Niniejszy Aneks nr 6 do Prospektu został sporządzony na podstawie art. 51 Ustawy o Ofercie Publicznej.

INDATA SOFTWARE S.A. Niniejszy Aneks nr 6 do Prospektu został sporządzony na podstawie art. 51 Ustawy o Ofercie Publicznej. INDATA SOFTWARE S.A. Spółka akcyjna z siedzibą we Wrocławiu, adres: ul. Strzegomska 138, 54-429 Wrocław, zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000360487

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Zarządzenie Nr4/2011 Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tolkmicku z dnia 20 maja 2011r. REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A.

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. USŁUGA ZARZĄDZANIA Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. Poznań 2012 Na czym polega usługa Zarządzania Portfelem Usługa Zarządzania Portfelem (asset

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE Zacznik INFORMACJA ZARZ DU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO O PRZEBIEGU WYKONANIA BUD ETU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO ZA I PÓ ROCZE 200 r. r. str. 1. 4 16 2.1. 39 2.2. 40 2.3. Dotacje

Bardziej szczegółowo

Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa. Warszawa, 18.11.2010 r.

Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa. Warszawa, 18.11.2010 r. Zadania polityki pomocy społecznej i polityki rynku pracy w zwalczaniu wykluczenia społecznego Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa Warszawa, 18.11.2010 r. Piotr B dowski2010

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej Eugeniusz Gostomski Ryzyko stopy procentowej 1 Stopa procentowa Stopa procentowa jest ceną pieniądza i wyznacznikiem wartości pieniądza w czasie. Wpływa ona z jednej strony na koszt pozyskiwania przez

Bardziej szczegółowo