INTERFEJSY RADIOWE W BEZPRZEWODOWYCH SIECIACH SENSOROWYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "INTERFEJSY RADIOWE W BEZPRZEWODOWYCH SIECIACH SENSOROWYCH"

Transkrypt

1 Marcin Waraksa Jerzy Żurek Akademia Morska w Gdyni Rafał Niski Instytut Łączności w Warszawie INTERFEJSY RADIOWE W BEZPRZEWODOWYCH SIECIACH SENSOROWYCH W związku z rosnącą popularnością ch sieci sensorowych oraz rosnącą liczbą ich aplikacji i rozwiązań technicznych autorzy przedstawiają w niniejszej pracy najczęściej stosowane w ch sieciach sensorowych interfejsy radiowe (wraz z ich modyfikacjami dostosowanymi do konkretnych aplikacji). 1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA BEZPRZEWODOWYCH SIECI SENSOROWYCH Bezprzewodowe sieci sensorowe (WSN Wireless Network) zbudowane są ze znacznej liczby węzłów. Jako węzeł należy rozumieć zarówno sam sensor wraz z interfejsem komunikacyjnym, jak i urządzenia agregujące informacje przesyłane z poszczególnych czujników/sensorów oraz urządzenia będące na styku pomiędzy WSN a (siecią komputerową) sieciami transmisji danych czy też w szerszym aspekcie Internetem. Przykład takiej sieci przedstawiono na rysunku 1. W tak skonfigurowanej sieci sensory najczęściej komunikują się w trybie ad hoc, bądź to między sobą przesyłając informację o pomiarach przez węzły pośrednie do wyższych warstw systemu, bądź bezpośrednio z punktami dostępowymi, tworząc w ten sposób bezprzewodową samoorganizującą się sieć sensorową. W celu zmniejszenia obciążenia interfejsów komunikacyjnych, ilości przesyłanych danych, a co za tym idzie zredukowania energochłonności całego procesu i wydłużenia przez to ich żywotności dane pomiarowe są wstępnie przetwarzane w węzłach pomiarowych i dopiero wysyłane do wyższych warstw systemu (poprzez węzły dostępowe sink node). Tam następuje ich agregacja i obróbka w celu wizualizacji danych pomiarowych w aplikacjach wyższego poziomu oraz w zależności od wymagań składowanie informacji z węzłów pomiarowych w dedykowanych bazach danych [4]. Ponadto wyżej wspomniane punkty dostępowe pełnią również rolę bram do innych sieci i systemów. Infrastruktura szkieletowa takiego systemu powinna zawierać, oprócz urządzeń/aplikacji wizualizacji danych pomiarowych oraz systemów bazodanowych, również systemy monitorujące działanie poszczególnych komponentów w niższych warstwach omawianego systemu.

2 80 ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MORSKIEJ W GDYNI, nr 70, wrzesień 2011 Powyższy opis mimo wysokiego poziomu ogólności ma za zadanie przedstawić podstawowe różnice pomiędzy mi sieciami sensorowymi a klasycznymi sieciami teleinformatycznymi. Opis ten nie jest jednakże prawdziwy dla wszystkich aplikacji systemów WSN i może znacznie różnić się w zależności od wymagań ich użytkowników, jak również przeznaczenia danego sieci sensorowej. Agregacja danych Rys. 1. Przykład bezprzewodowej sieci sensorowej z dynamicznym trasowaniem pakietów danych 2. INTERFEJSY RADIOWE W związku z koniecznością zapewnienia łączności pomiędzy poszczególnymi komponentami WSN, jak również z punktami dostępowymi oraz wyższymi warstwami systemu niezbędne jest wyposażenie poszczególnych węzłów w interfejsy (najczęściej radiowe) umożliwiające wzajemną komunikację poszczególnych węzłów. Zarówno w poziomie (w obrębie jednej warstwy systemu), jak i w pionie pomiędzy warstwami. Poniżej omówiono poszczególne standardy bezprzewodowej transmisji danych. Ze względu na bardzo szerokie spektrum ich występowania oraz bogatą literaturę przedmiotu najpopularniejsze systemy i standardy łączności bezprzewodo-

3 M. Waraksa, J. Żurek, R. Niski, Interfajsy radiowe w ch sieciach sensorowych 81 wej jedynie wstępnie zaprezentowano, skupiając się głównie na ch interfejsach dedykowanych do zapewnienia łączności między poszczególnymi węzłami pomiarowymi sensu stricto. Poszczególne standardy przedstawiono w sposób top-down od najwyższych warstw sytemu do poziomu zapewniającego realizację łączności pomiędzy poszczególnymi sensorami mierzącymi określone wielkości fizyczne. Główny nacisk położono jednak na rozwiązania służące do zapewnienia łączności na najniższym poziomie pomiędzy poszczególnymi węzłami pomiarowymi Bluetooth Standard Bluetooth (BT), powstały 26 czerwca 1999 roku (data opublikowania przez Bluetooth Special Interest Group specyfikacji Bluetooth 1.0), a rozwijany do dziś, przeznaczony jest to zapewniania łączności na krótkich dystansach (teoretycznie do 100 m). Do chwili obecnej opracowano kilka wersji standardu: Bluetooth 1.0, Bluetooth 1.1, Bluetooth 1.2, Bluetooth 2.0, Bluetooth 2.1+EDR, Bluetooth 3.0 HS, Bluetooth 4.0 prace w toku. Głównym przeznaczeniem Bluetooth jest zapewnienie łączności w sieciach PAN (Personal Area Network), w celu np. synchronizacji danych w telefonie komórkowym, korzystania ze słuchawek ch, zastąpienia istniejących połączeń kablowych (jak w przypadku klawiatur i myszek komputerowych). W 2002 roku IEEE zaadaptowało prace Bluetooth SIG nad specyfikacją Bluetooth 1.1 oraz opublikowało standard , będący de facto pierwszym standardem sieci personalnych. Z racji swojej specyfiki i pierwotnego przeznaczenia standard Bluetooth obecnie nie znajduje zastosowania w ch sieciach sensorowych z powodu stosunkowo dużego zapotrzebowania energetycznego. Jednakże warto zwrócić uwagę w niektórych aplikacjach WSN na standard Bluetooth jako interfejs wymiany danych, ze względu chociażby na jego potencjał rozwojowy oraz wysoką popularność. Interfejs radiowy Bluetooth pracuje w paśmie 2,4 GHz (ISM Industrial, Scientific and Medical), przez co nie są wymagane licencje na użytkowanie tego pasma. Standard Bluetooth został zaprojektowany z myślą o realizacji głównie połączeń punkt-punkt oraz tworzenia sieci typu pikonet oraz scatternet. Sieci pikonet mogą składać się z maksymalnie siedmiu aktywnych węzłów pracujących w trybie podrzędnym (slave) oraz jednego węzła pracującego w trybie nadrzędnym (master) zapewniając synchronizację urządzeń pracujących w trybie podrzędnym. Ponadto standard Bluetooth umożliwia stworzenie sieci pikonet zawierającej do 254 modu-

4 82 ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MORSKIEJ W GDYNI, nr 70, wrzesień 2011 łów BT, jednak tylko 7 z nich znajduje się w trybie aktywnym, a pozostałe w trybie oczekiwania nie uczestniczą tym samym w wymianie danych wewnątrz danego pikonetu. W momencie, gdy zajdą odpowiednie warunki, moduł aktywny może przejść do trybu oczekiwania a moduł oczekujący może w tym czasie przystąpić do wymiany danych. Warto pamiętać, że moduł nadrzędny jest odpowiedzialny za nadzór nad dostępem do kanałów fizycznych zarówno dla aktywnych, jak i dla oczekujących (idle) modułów podrzędnych. Standard Bluetooth dopuszcza także pracę kilku pikonetów na jednym, wspólnym obszarze. Wówczas praca poszczególnych pikonetów odbywa się w różnych kanałach fizycznych i z wykorzystaniem odrębnych sekwencji hoppingu częstotliwościowego (Slow Frequency Hopping) dla każdego pikonetu. W celu zapewnienia właściwego odbioru pakietów danych każdy pakiet wysyłany w obrębie jednego pikonetu wyposażony jest w unikatowy kod dostępu do kanału (CAC Chanel Access Code) utworzonego na podstawie unikatowego adresu stacji nadrzędnej master w danym pikonecie. Niewątpliwą wadą takiego zagęszczenia pikonetów na stosunkowo niewielkiej przestrzeni jest wzrost prawdopodobieństwa wystąpienia kolizji pakietów. Do zjawiska kolizji dojdzie w chwili, gdy w dwóch odrębnych pikonetach w jednej szczelinie czasowej i na tej samej częstotliwości nastąpi transmisja danych. Zjawisko to ma destrukcyjny wpływ na przepustowość sieci. Kolejnym trybem pracy modułu Bluetooth jest tryb, w którym jeden moduł BT pracuje w dwóch sieciach pikonet znajdujących się w tym samym obszarze działania. W sieci pikonet A pracuje jako master, a w sieci pikonet B jako slave wówczas taką sieć określa się mianem scatternet. Taki tryb pracy możliwy jest na przykład w przypadku, gdy master w sieci pikonet A zostanie przywołany przez nadrzędny moduł BT w sieci pikonet B w takim trybie nadrzędny moduł BT pikosieci A jest modułem podrzędnym w pikosieci B [3] Wibree Pewną modyfikacją standardu Bluetooth, opracowaną przez koncern Nokia pod koniec 2006 roku, jest interfejs Wibree. Podobnie jak Bluetooth, Wibree pracuje w paśmie ISM (2,4 GHz) i zapewnia wsparcie dla topologii sieci stworzonej z 7 aktywnych węzłów podrzędnych i jednego węzła nadrzędnego. Główną różnicą w stosunku do Bluetooth jest redukcja konsumpcji mocy oraz ceny jednostkowej transceivera. Osiągnie się to poprzez zmniejszenie maksymalnej mocy nadawczej modułów transmisyjnych oraz przez zmniejszenie szybkości transmisji danych. Według przedstawiciela koncernu w testach laboratoryjnych osiągnięto redukcję poziomu transmitowanej mocy do poziomu 10% mocy urządzeń Bluetooth. W tabeli 1 zestawiono najważniejsze parametry pracy interfejsów Bluetooth i Wibree.

5 M. Waraksa, J. Żurek, R. Niski, Interfajsy radiowe w ch sieciach sensorowych 83 Porówanie praramtrów Bluetooth oraz Wibree Tabela 1 Parametr Bluetooth Wibree Pasmo 2,4 GHz 2,4 GHz Antena/Hardware Współdzielona Moc Tx 100 mw ~10 mw Żywotność baterii dni miesiące 1 2 lat Zasięg m 10 m Szybkość transmisji 1 3 Mbps 1 Mbps Koszt $3 Bluetooth + 20 cent Topologia sieci ad hoc, P2P, gwiazda ad hoc, P2P, gwiazda Bezpieczeństwo AES-128 AES-128 Wibree może znaleźć zastosowanie wszędzie tam, gdzie wykorzystanie technologii Bluetooth jest nieuzasadnione ekonomicznie, lub tam, gdzie istnieje potrzeba rozwiązań o znikomym poborze energii elektrycznej. Ostatecznie standard Wibree został ostatnio włączony do grupy standardów Bluetooth ZigBee Standard ZigBee został opracowany jako alternatywa dla powyższych rozwiązań, w celu zapewnienia łączności radiowej w systemach WSN niewymagających dużych przepustowości interfejsu radiowego, lecz dużej liczby poszczególnych węzłów pracujących w sieci WSN (do węzłów). Ponadto implementacja ZigBee jest stosunkowo tania przez co znajduje szerokie zastosowanie m.in. w systemach zdalnego monitoringu, automatyki budynków itp. Początek systemu ZigBee datuje się na rok 1998 wówczas dostrzeżono potrzebę opracowania interfejsu radiowego dla systemów niewymagających przesyłania dużych ilości danych istniejące rozwiązania, takie jak Bluetooth lub WiFi, okazały się zbyt kosztowne i zbyt skomplikowane w implementacji. W maju 2003 roku IEEE ukończyło prace nad standardem którego pewną implementacją jest ZigBee. Standard [1] opisuje warstwy: fizyczną (PHY Physical) oraz łącza danych (MAC Media Access Control). Wyższe warstwy definiowane są przez stowarzyszenie ZigBee Aliance (2004 rok pierwsza specyfikacja ZigBee), które przez następne lata kontynuowało prace, aby w 2007 roku stworzyć rozszerzoną specyfikację ZigBee ZigBee PRO. Kolejna duża modyfikacja standardu miała miejsce w roku 2009 wówczas rozszerzono dotychczasowy standard na wiele różnych obszarów.

6 84 ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MORSKIEJ W GDYNI, nr 70, wrzesień 2011 Aplikacje Profile aplikacji ZigBee lub producent Struktura aplikacji Warstwa sieciowa Warstwa łącza danych Warstwa fizyczna 2,4 GHz 868/915 MHz IEEE Alians ZigBee Rys. 2. Model referencyjny ZigBee i IEEE Warstwa fizyczna definiuje interfejsy sieciowe IEEE , ich parametry i funkcje. W warstwie tej zdefiniowano 27 kanałów fizycznych (tab. 2): 16 w paśmie 2,450 GHz, 10 w paśmie 915 MHz oraz 1 w paśmie 868 MHz. Alokacja kanałów fizycznych ZigBee w poszczególnych obszarach geograficznych Tabela 2 Częstotliwość Pasmo Obszar geograficzny Prędkość transmisji Liczba kanałów 2,4 GHz ISM świat 250 kbps MHz ISM USA 40 kbps MHz Europa 20 kbps 1 W paśmie 2,450 GHz zastosowano modulację O-QPSK (Offset-Quadrature Phase-Shift Keying). W pasmach 915 MHz i 868 MHz prędkość transmisji wynosi 40 kbps oraz 20 kbps, modulacje BPSK (Binary Phase-Shift Keying) oraz DSSS (Direct Sequence Spread Spectrum) odpowiednio. Warstwa łącza danych definiuje metodę dostępu do sieci oraz sposób transmisji ramek. Dostęp do sieci realizowany jest w dwojaki sposób: rozgłoszeniowy (beaconing) transmisja danych odbywa się przez urządzenia pracujące w trybie ciągłym, nierozgłoszeniowy (non-beaconing) używany w środowisku z urządzeniami transmitującymi dane w sposób okresowy/losowy. W tym trybie urządzenia korzystają z protokołu CSMA-CA (Carrier Sense Multiple Access Collision Avoidance) dostępu do medium fizycznego.

7 M. Waraksa, J. Żurek, R. Niski, Interfajsy radiowe w ch sieciach sensorowych 85 Dodatkowo warstwa łącza danych wykonuje zadania związane z trasowaniem (routingiem) pakietów, zarządzaniem topologią sieci oraz wykrywaniem nowych węzłów i zapewnieniem bezpieczeństwa łączności (wykorzystując do tego algorytm AES-128) MiWi Technologia MiWi jest prostszą wersją standardu ZigBee opartą na transceiverze zgodnym ze standardem IEEE Technologia MiWi dedykowana jest do rozwiązań ch sieci sensorowych niewymagających dużych przepustowości interfejsu radiowego oraz stosunkowo małych pod względem liczebności węzłów. Liczba węzłów w takiej sieci sensorowej nie może być większa niż Podobnie jak w ZigBee MiWi zapewnia wsparcie sieciom o topologii kratowej (mesh) lub o topologii gwiazdy. Ponadto MiWi wspiera jedynie nierozgłoszeniowy tryb pracy. Kolejną różnicą w stosunku do ZigBee jest zredukowany stos protokołów obsługiwany przez kontroler redukuje to jednostkową cenę kontrolera o ok % w stosunku do kontrolera ZigBee [2] Z-Wave Standard Z-Wave traktowany jest jako modyfikacja standardu ZigBee. Z-Wave nie modyfikuje warstw fizycznej oraz łącza danych są one zgodne ze standardem IEEE Ponadto, w odróżnienia od ZigBee, to mniejsza moc wyjściowa nadajnika oraz inne pasmo częstotliwości ISM 900MHz (dokładnie: 868,42 MHz oraz 915 MHz). Modyfikację Z-Wave opracowano z myślą zastosowania głównie w aplikacjach sterowania domową automatyką. Pojedyncza sieć Z-Wave może składać się z nie więcej niż 232 węzłów pracujących w sieciach o topologii kratowej (mesh) lub o topologii gwiazdy [2] Dash7 Dash7 jest stosunkowo nowym interfejsem radiowym, w porównaniu do wcześniej omawianych. Podstawą do stworzenia tego interfejsu jest standard ISO , poświęcony urządzeniom radiowym pracującym z bardzo niską mocą (low power RF). Dash7 pracuje w paśmie 433 MHz to skutkuje dobrą penetracją w zamkniętych obiektach, takich jak dom, lub w środowiskach o dużym poziomie wilgotności (np. monitoring pola uprawnego). Inną zaletą tego interfejsu radiowego jest jego stosunkowo duży zasięg w przypadku Dash7 zasięg jest skalowalny i można go zmieniać w zakresie od 10 m do 2000 m. Należy pamiętać, że nadajnik Dash7 pracuje z mocą wyjściową ok. 10 razy mniejszą niż chociażby dedykowany do zastosowań w ch sieciach sensorowych standard ZigBee. Tak znacząca redukcja mocy wyj-

8 86 ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MORSKIEJ W GDYNI, nr 70, wrzesień 2011 ściowej nadajnika w znacznym stopniu pozwala wydłużyć czas pracy pojedynczego węzła na jednej baterii. Ponadto stosunkowo duży zasięg upraszcza topologię sieci sensorowej, przez co można zrezygnować z węzłów pośredniczących między sensorem mierzącym określoną wartość fizyczną a punktem agregacji danych. Oczywiście, zgodnie z ISO , Dash7 dysponuje funkcjonalnością retransmisji danych z węzłów będących poza zasięgiem punktu zbiorczego (sink node). Dodatkowo standard ten dopuszcza możliwości transmisji danych na podstawie protokołu IPv6, co mimo pewnej obecnie trudności w implementacji IPv6 nie będzie bez znaczenia w najbliższej przyszłości. Szczególnie gdy weźmie się pod rozwagę przydzielenie przez IANA (Internet Assigned Numbers Authority) w lutym 2011 roku ostatnich grup adresów IPv4 poszczególnym RIR (Regional Internet Registry) oraz malejącą nieprzerwanie dostępną w RIR pulę adresów IPv4. Interfejs radiowy Dash7 wykorzystuje od 1 do 5 kanałów dyskretnych w paśmie częstotliwości 433,04 434,79 MHz (z modulacją FSK lub GFSK). Teoretyczna przepustowość interfejsu szacowana jest na poziomie 100 kbps, jednakże nominalna wartość jest kilkukrotnie mniejsza i wynosi 27,8 kbps zdaniem autorów jest to wartość wystarczająca w większości zastosowań WSN oraz RFID CyFi Interfejs CyFi jest szerokopasmowym m interfejsem radiowym pracującym w paśmie 2,4 GHz ISM, z wykorzystaniem technologii rozpraszania widma (DSSS). Przepustowość interfejsu wynosi od 125 kbps, 250 kbps lub 1 Mbps. Ważną cechą charakterystyczną tego interfejsu jest dynamiczne sterowanie mocą nadajnika, co w połączeniu z aktywnym zarządzaniem połączeniem pozwala na znaczące wydłużenie czasu pracy węzłów WSN wyposażonych w CyFi. Omawiany interfejs realizuje łączność w sieciach ch w topologii gwiazdy, składającej się z jednej stacji bazowej (huba) oraz do 250 węzłów. Według zapewnień producenta [5] CyFi umożliwia zestawienie połączeń LoS (Line of Sight) pomiędzy węzłami na odcinku do 1000 metrów (w zależności od warunków zewnętrznych) WiBro WiBro (Wireless Broadband) jest południowokoreańską modyfikacją standardu IEEE e (Mobile WiMax) umożliwiającą przezwyciężenie ograniczenia szybkości przemieszczania się węzłów ruchomych do 120 km/h, przy zapewnieniu relatywnie dużej szybkości transmisji danych sięgających Mbps w odległości do 5 km od stacji bazowej [6]. Interfejs ten, pomimo znacznej konsumpcji energii elektrycznej, może świadczyć usługi na potrzeby WSN jako punkt styku bezprzewodowej sieci sensorowej z centrami agregacji i przetwarzania danych pochodzących z WSN.

9 M. Waraksa, J. Żurek, R. Niski, Interfajsy radiowe w ch sieciach sensorowych 87 PODSUMOWANIE Bezprzewodowe sieci sensorowe znajdują zastosowanie w wielu nowych segmentach gospodarki, począwszy od aplikacji militarnych, poprzez wszelkiego rodzaju systemy monitoringu infrastruktury krytycznej, a skończywszy na zastosowaniach medycznych czy ochronie środowiska i innych. W związku z tym ważnym aspektem staje się dobranie odpowiednich interfejsów radiowych w taki sposób, aby z jednej strony zapewnić bezpieczną i sprawną łączność pomiędzy wszystkimi węzłami znajdującymi się w danej sieci sensorowej, a z drugiej strony trzeba pamiętać o ograniczonych zasobach energetycznych węzła co przekłada się m.in. również na dokładny dobór zastosowanych interfejsów radiowych. Autorzy zdają sobie sprawę, że nie zawarli informacji o wszystkich możliwych rozwiązaniach interfejsów radiowych, znajdujących zastosowanie w ch sieciach sensorowych część z nich jest dobrze znana Czytelnikowi (jak chociażby standardy WiFi, WiMax czy komórkowe technologie mobilne GSM/UMTS/HSPA/LTE, wykorzystywane czasami systemy łączności satelitarnej i inne), a część interfejsów i technologii ch jest rzadko bądź w ogóle niespotykana w WSN (np. łączność w paśmie IR). LITERATURA 1. Farahani S., ZigBee Wireless Networks and Transceivers, Elsevier Ltd Kourilchto M., Kohvakka M., Suhonen J., Hamalainen P. i inni, Ultra-Low Energy Wireless Networks in Practice: Theory, Realization and Deployment, John Wiley & Sons Ltd., Ludwin W., Bluetooth nowoczesny system łączności bezprzewodowej, Uczelniane Wydawnictwo Naukowo-Dydaktyczne AGH, Kraków Networked Embedded Systems, ed. R. Zureawski, CRC Press, Boca Raton, Florida RADIO INTERFACES IN WIRELESS SENSOR NETWORKS Summary In connection with constantly growing popularity of the Wireless Networks (WSN, growing number of their applications and technical solutions designed for WSN, in this paper the authors are presenting radio interfaces commonly used in the WSN. Some of their modification and adaptations are also described, to show wide verity of the radio technologies used on daily basis in different WSN implementations designed for different purposes.

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Bezprzewodowa sieć 2,4 GHz, optymalizowana dla transferu danych z małą prędkością, z małymi opóźnieniami danych pomiędzy wieloma węzłami ANT Sieć PAN (ang. Personal

Bardziej szczegółowo

Ethernet. Ethernet odnosi się nie do jednej, lecz do wielu technologii sieci lokalnych LAN, z których wyróżnić należy cztery podstawowe kategorie:

Ethernet. Ethernet odnosi się nie do jednej, lecz do wielu technologii sieci lokalnych LAN, z których wyróżnić należy cztery podstawowe kategorie: Wykład 5 Ethernet IEEE 802.3 Ethernet Ethernet Wprowadzony na rynek pod koniec lat 70-tych Dzięki swojej prostocie i wydajności dominuje obecnie w sieciach lokalnych LAN Coraz silniejszy udział w sieciach

Bardziej szczegółowo

Topologie sieci WLAN. Sieci Bezprzewodowe. Sieć stacjonarna (infractructure) Sieć tymczasowa (ad-hoc) Access Point. Access Point

Topologie sieci WLAN. Sieci Bezprzewodowe. Sieć stacjonarna (infractructure) Sieć tymczasowa (ad-hoc) Access Point. Access Point dr inż. Krzysztof Hodyr Sieci Bezprzewodowe Część 4 Topologie sieci WLAN sieć tymczasowa (ad-hoc) sieć stacjonarna (infractructure) Topologie sieci WLAN Standard WiFi IEEE 802.11 Sieć tymczasowa (ad-hoc)

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA SZEROKOPASMOWEJ KOMUNIKACJI PLC DLA SYSTEMÓW SMART GRID I SMART METERING.

TECHNOLOGIA SZEROKOPASMOWEJ KOMUNIKACJI PLC DLA SYSTEMÓW SMART GRID I SMART METERING. TECHNOLOGIA SZEROKOPASMOWEJ KOMUNIKACJI PLC DLA SYSTEMÓW SMART GRID I SMART METERING. Konwersatorium "Platforma technologiczna smart grid AGH 16 kwietnia 2015 Informacje podstawowe Przykład wzrostu zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Sieci sensorowe. Paweł Kułakowski

Sieci sensorowe. Paweł Kułakowski Sieci sensorowe Paweł Kułakowski 1 Inspiracje I Stanisław Lem, NIEZWYCIĘŻONY - wydany w Polsce, 1964 - przetłumaczony na angielski, 1973. 2 Inspiracje II STAR WARS II THE EMPIRE STRIKES BACK w reżyserii

Bardziej szczegółowo

Szerokopasmowy dostęp do Internetu Broadband Internet Access. dr inż. Stanisław Wszelak

Szerokopasmowy dostęp do Internetu Broadband Internet Access. dr inż. Stanisław Wszelak Szerokopasmowy dostęp do Internetu Broadband Internet Access dr inż. Stanisław Wszelak Rodzaje dostępu szerokopasmowego Technologia xdsl Technologie łączami kablowymi Kablówka Technologia poprzez siec

Bardziej szczegółowo

VLAN 450 ( 2.4 + 1300 ( 5 27.5 525787 1.3 (5 450 (2.4 (2,4 5 32 SSID:

VLAN 450 ( 2.4 + 1300 ( 5 27.5 525787 1.3 (5 450 (2.4 (2,4 5 32 SSID: Access Point Dwuzakresowy o Dużej Mocy Gigabit PoE AC1750 450 Mb/s Wireless N ( 2.4 GHz) + 1300 Mb/s Wireless AC ( 5 GHz), WDS, Izolacja Klientów Bezprzewodowych, 27.5 dbm, Mocowanie ścienne Part No.:

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe. Sieci bezprzewodowe. Wydział Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej. dr inż. Andrzej Opaliński. www.agh.edu.

Sieci komputerowe. Sieci bezprzewodowe. Wydział Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej. dr inż. Andrzej Opaliński. www.agh.edu. Sieci komputerowe Sieci bezprzewodowe Wydział Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej dr inż. Andrzej Opaliński Plan wykładu Wprowadzenie Transmisja sygnału, fale elektromagnetyczne Topologie sieci

Bardziej szczegółowo

Bezprzewodowa transmisja danych. Paweł Melon

Bezprzewodowa transmisja danych. Paweł Melon Bezprzewodowa transmisja danych Paweł Melon pm209273@students.mimuw.edu.pl Spis treści Krótka historia komunikacji bezprzewodowej Kanał komunikacyjny, duplex Współdzielenie kanałów komunikacyjnych Jak

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo sieci bezprzewodowych

Bezpieczeństwo sieci bezprzewodowych Bezpieczeństwo sieci bezprzewodowych CONFidence 2005 // Kraków // Październik 2005 Agenda Sieci bezprzewodowe LAN 802.11b/g 802.11a Sieci bezprzewodowe PAN Bluetooth UWB Sieci bezprzewodowe PLMN GSM/GPRS/EDGE

Bardziej szczegółowo

Uniwersalny Konwerter Protokołów

Uniwersalny Konwerter Protokołów Uniwersalny Konwerter Protokołów Autor Robert Szolc Promotor dr inż. Tomasz Szczygieł Uniwersalny Konwerter Protokołów Szybki rozwój technologii jaki obserwujemy w ostatnich latach, spowodował że systemy

Bardziej szczegółowo

Rodzaje sieci bezprzewodowych

Rodzaje sieci bezprzewodowych Rodzaje sieci bezprzewodowych Bezprzewodowe sieci rozległe (WWAN) Pozwala ustanawiad połączenia bezprzewodowe za pośrednictwem publicznych lub prywatnych sieci zdalnych. Połączenia są realizowane na dużych

Bardziej szczegółowo

WNL-U555HA Bezprzewodowa karta sieciowa 802.11n High Power z interfejsem USB

WNL-U555HA Bezprzewodowa karta sieciowa 802.11n High Power z interfejsem USB WNL-U555HA Bezprzewodowa karta sieciowa 802.11n High Power z interfejsem USB PLANET WNL-U555HA to bezprzewodowa karta sieciowa 802.11n High Power z interfejsem USB i odłączaną anteną 5dBi. Zwiększona moc

Bardziej szczegółowo

Sieci bezprzewodowe na przykładzie WiFi i WiMAX.

Sieci bezprzewodowe na przykładzie WiFi i WiMAX. Sieci bezprzewodowe na przykładzie WiFi i WiMAX. Autor: Paweł Melon. pm209273@zodiac.mimuw.edu.pl Podział sieci ze względu na zasięg lub sposób użycia: WAN MAN LAN PAN VPN Możemy też do każdego skrótu

Bardziej szczegółowo

Wykład I. Administrowanie szkolną siecią komputerową. dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl

Wykład I. Administrowanie szkolną siecią komputerową. dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl Administrowanie szkolną siecią komputerową dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl Wykład I 1 Tematyka wykładu: Co to jest sieć komputerowa? Usługi w sieciach komputerowych Zasięg sieci Topologie

Bardziej szczegółowo

Sylabus modułu kształcenia na studiach wyższych. Nazwa Wydziału. Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia

Sylabus modułu kształcenia na studiach wyższych. Nazwa Wydziału. Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia Załącznik nr 4 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Sylabus modułu kształcenia na studiach wyższych Nazwa Wydziału Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia Wydział Matematyki

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA SZEROKOPASMOWEJ KOMUNIKACJI PLC DLA SYSTEMÓW SMART GRID I SMART METERING.

TECHNOLOGIA SZEROKOPASMOWEJ KOMUNIKACJI PLC DLA SYSTEMÓW SMART GRID I SMART METERING. TECHNOLOGIA SZEROKOPASMOWEJ KOMUNIKACJI PLC DLA SYSTEMÓW SMART GRID I SMART METERING. Informacje podstawowe Przykład wzrostu zapotrzebowania możliwości komunikacyjnych na przykładzie odczytu danych z liczników

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM CYFROWEJ TRANSMISJI INFORMACJI

LABORATORIUM CYFROWEJ TRANSMISJI INFORMACJI POLITECHNIKA WARSZAWSKA Instytut Radioelektroniki WIECZOROWE UZUPEŁNIAJĄCE STUDIA MAGISTERSKIE LABORATORIUM CYFROWEJ TRANSMISJI INFORMACJI Ćwiczenie 3 Temat: Badanie łącza Bluetooth Opracował: mgr inż.

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Nowoczesne technologie komórkowe - LTE Rok akademicki: 2012/2013 Kod: ITE-1-706-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Informatyki, Elektroniki i Telekomunikacji Kierunek: Teleinformatyka Specjalność:

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe. Zajęcia 2 Warstwa łącza, sprzęt i topologie sieci Ethernet

Sieci komputerowe. Zajęcia 2 Warstwa łącza, sprzęt i topologie sieci Ethernet Sieci komputerowe Zajęcia 2 Warstwa łącza, sprzęt i topologie sieci Ethernet Zadania warstwy łącza danych Organizacja bitów danych w tzw. ramki Adresacja fizyczna urządzeń Wykrywanie błędów Multipleksacja

Bardziej szczegółowo

Routery RTR-XXX/XXX - Router RTR-FT10/FT10

Routery RTR-XXX/XXX - Router RTR-FT10/FT10 Routery RTR-XXX/XXX - Router RTR-FT10/FT10 Obsługa szeregu mediów komunikacyjnych Praca w czterech trybach Praca w sieci LonWorks Możliwość dostosowania do potrzeb użytkownika Charakterystyka Moduł routera

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne systemy radiowe szansą na efektywną i szybką budowę sieci na terenach słabo zurbanizowanych. Łukasz Grzelak, Country Manager

Nowoczesne systemy radiowe szansą na efektywną i szybką budowę sieci na terenach słabo zurbanizowanych. Łukasz Grzelak, Country Manager Nowoczesne systemy radiowe szansą na efektywną i szybką budowę sieci na terenach słabo zurbanizowanych. Łukasz Grzelak, Country Manager Architektura sieci WAN Światłowód Systemy radiowe Sieć transportowa

Bardziej szczegółowo

ANDROID (5) dr Marek Piasecki Warsztaty programowania urządzeń mobilnych 16.XI.2011

ANDROID (5) dr Marek Piasecki Warsztaty programowania urządzeń mobilnych 16.XI.2011 ANDROID (5) dr Marek Piasecki Warsztaty programowania urządzeń mobilnych 16.XI.2011 MoŜliwe aplikacje w TouristPOI: lokalizacja identyfikacja pozycji na podstawie wykrywania sygnału BT (~10m) komunikacja

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Meru Networks architektura jednokanałowa Architektura jednokanałowa:

Dlaczego Meru Networks architektura jednokanałowa Architektura jednokanałowa: Dlaczego architektura jednokanałowa Architektura jednokanałowa: Brak konieczności planowania kanałów i poziomów mocy na poszczególnych AP Zarządzanie interferencjami wewnątrzkanałowymi, brak zakłóceń od

Bardziej szczegółowo

WLAN bezpieczne sieci radiowe 01

WLAN bezpieczne sieci radiowe 01 WLAN bezpieczne sieci radiowe 01 ostatnim czasie ogromną popularność zdobywają sieci bezprzewodowe. Zapewniają dużą wygodę w dostępie użytkowników do zasobów W informatycznych. Jednak implementacja sieci

Bardziej szczegółowo

Bezprzewodowe sieci kontrolno-pomiarowe w aplikacjach przemysłowych. Katedra Elektroniki, WEAIiE AGH

Bezprzewodowe sieci kontrolno-pomiarowe w aplikacjach przemysłowych. Katedra Elektroniki, WEAIiE AGH Bezprzewodowe sieci kontrolno-pomiarowe w aplikacjach przemysłowych dr inż. Cezary Worek worek@agh.edu.pl mgr inż. Łukasz Krzak lkrzak@agh.edu.pl Katedra Elektroniki, WEAIiE AGH Plan prezentacji Technika

Bardziej szczegółowo

Internet. dodatkowy switch. Koncentrator WLAN, czyli wbudowany Access Point

Internet. dodatkowy switch. Koncentrator WLAN, czyli wbudowany Access Point Routery Vigor oznaczone symbolem G (np. 2900Gi), dysponują trwale zintegrowanym koncentratorem radiowym, pracującym zgodnie ze standardem IEEE 802.11g i b. Jest to zbiór protokołów, definiujących pracę

Bardziej szczegółowo

Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI

Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI Organizacja ISO opracowała Model Referencyjny Połączonych Systemów Otwartych (model OSI RM - Open System Interconection Reference Model) w celu ułatwienia realizacji otwartych

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia egzaminacyjne TELEKOMUNIKACJA studia rozpoczynające się po 1.10.2012 r.

Zagadnienia egzaminacyjne TELEKOMUNIKACJA studia rozpoczynające się po 1.10.2012 r. (TEM) Telekomunikacja mobilna 1. Pasmo zajmowane przez transmisję cyfrową, a szybkość transmisji i przepustowość łącza radiowego. 2. Kodowanie informacji transmitowanej w cyfrowych systemach wizyjnych.

Bardziej szczegółowo

Bezprzewodowe Sieci Komputerowe Wykład 6. Marcin Tomana marcin@tomana.net WSIZ 2003

Bezprzewodowe Sieci Komputerowe Wykład 6. Marcin Tomana marcin@tomana.net WSIZ 2003 Bezprzewodowe Sieci Komputerowe Wykład 6 Marcin Tomana WSIZ 2003 Ogólna Tematyka Wykładu Lokalne sieci bezprzewodowe System dostępowy LMDS Technologia IRDA Technologia Bluetooth Sieci WLAN [2/107] Materiały

Bardziej szczegółowo

microplc Sposoby monitoringu instalacji technologicznych przy pomocy sterownika

microplc Sposoby monitoringu instalacji technologicznych przy pomocy sterownika Sposoby monitoringu instalacji technologicznych przy pomocy sterownika microplc 1 1.WSTĘP 3 2.Łączność za pośrednictwem internetu 4 3.Łączność za pośrednictwem bezprzewodowej sieci WI-FI 5 4.Łączność za

Bardziej szczegółowo

SIECI KOMPUTEROWE. Dariusz CHAŁADYNIAK Józef WACNIK

SIECI KOMPUTEROWE. Dariusz CHAŁADYNIAK Józef WACNIK MODUŁ: SIECI KOMPUTEROWE Dariusz CHAŁADYNIAK Józef WACNIK NIE ARACHNOFOBII!!! Sieci i komputerowe są wszędzie WSZECHNICA PORANNA Wykład 1. Podstawy budowy i działania sieci komputerowych WYKŁAD: Role

Bardziej szczegółowo

W standardzie zarządzania energią ACPI, dopływ energii do poszczególnych urządzeń jest kontrolowany przez:

W standardzie zarządzania energią ACPI, dopływ energii do poszczególnych urządzeń jest kontrolowany przez: Zadanie 61 W standardzie zarządzania energią ACPI, dopływ energii do poszczególnych urządzeń jest kontrolowany przez: A. chipset. B. BIOS. C. kontroler dysków. D. system operacyjny. Zadanie 62 Przesyłanie

Bardziej szczegółowo

Siklu EtherHaul 1200Lv700, 1200 i 1200F radiolinie na pasmo 71-76 GHz, 81 86 GHz

Siklu EtherHaul 1200Lv700, 1200 i 1200F radiolinie na pasmo 71-76 GHz, 81 86 GHz Siklu EtherHaul 1200Lv700, 1200 i 1200F radiolinie na pasmo 71-76 GHz, 81 86 GHz Strona 1 z 5 Radiolinie z serii Siklu EtherHaul to innowacyjne rozwiązanie dla wszystkich potrzebujących bardzo wydajnej

Bardziej szczegółowo

Rywalizacja w sieci cd. Protokoły komunikacyjne. Model ISO. Protokoły komunikacyjne (cd.) Struktura komunikatu. Przesyłanie między warstwami

Rywalizacja w sieci cd. Protokoły komunikacyjne. Model ISO. Protokoły komunikacyjne (cd.) Struktura komunikatu. Przesyłanie między warstwami Struktury sieciowe Struktury sieciowe Podstawy Topologia Typy sieci Komunikacja Protokoły komunikacyjne Podstawy Topologia Typy sieci Komunikacja Protokoły komunikacyjne 15.1 15.2 System rozproszony Motywacja

Bardziej szczegółowo

Features: Specyfikacja:

Features: Specyfikacja: Router bezprzewodowy dwuzakresowy AC1200 300 Mb/s Wireless N (2.4 GHz) + 867 Mb/s Wireless AC (5 GHz), 2T2R MIMO, QoS, 4-Port Gigabit LAN Switch Part No.: 525480 Features: Stwórz bezprzewodowa sieć dwuzakresową

Bardziej szczegółowo

celowym rozpraszaniem widma (ang: Spread Spectrum System) (częstotliwościowe, czasowe, kodowe)

celowym rozpraszaniem widma (ang: Spread Spectrum System) (częstotliwościowe, czasowe, kodowe) 1. Deinicja systemu szerokopasmowego z celowym rozpraszaniem widma (ang: Spread Spectrum System) 2. Ogólne schematy nadajników i odbiorników 3. Najważniejsze modulacje (DS, FH, TH) 4. Najważniejsze własności

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY ETI ZESPOŁU SZKÓŁ W TARNOBRZEGU Nr 1 Seria: Teleinformatyka 2012 SIECI BEZPRZEWODOWE I STANDARD 802.11

ZESZYTY ETI ZESPOŁU SZKÓŁ W TARNOBRZEGU Nr 1 Seria: Teleinformatyka 2012 SIECI BEZPRZEWODOWE I STANDARD 802.11 ZESZYTY ETI ZESPOŁU SZKÓŁ W TARNOBRZEGU Nr 1 Seria: Teleinformatyka 2012 Zespół Szkół im. ks. S. Staszica w Tarnobrzegu SIECI BEZPRZEWODOWE I STANDARD 802.11 Streszczenie Bezprzewodowa sieć lokalna (WLAN)

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Dostawa kontrolera sieci bezprzewodowej obsługujący nie mniej niż 500 access-pointów z

Zadanie 1. Dostawa kontrolera sieci bezprzewodowej obsługujący nie mniej niż 500 access-pointów z Zamówienie realizowane w ramach projektu "Budowa i wyposażenie Interdyscyplinarnego Centrum Badań Naukowych KUL" współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej na podstawie umowy o dofinansowanie z dnia

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Meru Networks architektura jednokanałowa Architektura jednokanałowa:

Dlaczego Meru Networks architektura jednokanałowa Architektura jednokanałowa: Dlaczego Meru Networks architektura jednokanałowa Architektura jednokanałowa: Brak konieczności planowania kanałów i poziomów mocy na poszczególnych AP Zarządzanie interferencjami wewnątrzkanałowymi, brak

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.

SPIS TREŚCI Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Program Testów SPIS TREŚCI 1 Wprowadzenie... 3 2 Zasady prowadzenia testów (Regulamin)... 3 3 Wykaz testowanych elementów... 4 4 Środowisko testowe... 4 4.1 Środowisko testowe nr 1.... Błąd! Nie zdefiniowano

Bardziej szczegółowo

MODEM. Wewnętrzny modem PCI, 56Kbps DATA/FAX/VOICE, V.92

MODEM. Wewnętrzny modem PCI, 56Kbps DATA/FAX/VOICE, V.92 SPRZĘT SIECIOWY Urządzenia sieciowe MODEM Wewnętrzny modem PCI, 56Kbps DATA/FAX/VOICE, V.92 Zewnętrzny modem USB 2.0 DATA/FAX/VOICE (V.92) 56Kbps Zewnętrzny modem 56Kbps DATA/FAX/VOICE V.92 (RS-232) MODEM

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Kierunek: Automatyka i Robotyka Studia stacjonarne I stopnia: rok I, semestr II

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Kierunek: Automatyka i Robotyka Studia stacjonarne I stopnia: rok I, semestr II SIECI KOPMPUTEROWE I TECHNOLOGIE INTERNETOWE (SKiTI) Wykład 9 Sieci WLAN - WiFi Opracowanie: dr inż. Tomasz Rutkowski Katedra Inżynierii Systemów Sterowania Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki

Bardziej szczegółowo

WiMAX2 nowy standard sieci radiowych

WiMAX2 nowy standard sieci radiowych Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej Warszawa, lipiec 2010 WiMAX2, czyli standard 802.16m Rynek usług telekomunikacyjnych, jak żaden inny, podlega systematycznej, dynamicznej ewolucji, obecnie jeszcze

Bardziej szczegółowo

Micro Geo-Information. Pozycjonowanie w budynkach Indoor positioning

Micro Geo-Information. Pozycjonowanie w budynkach Indoor positioning Micro Geo-Information Pozycjonowanie w budynkach Indoor positioning Spotykane metody rozpoznawanie siły sygnałów pochodzącego od nadajników GSM i porównywane z mapą natężeń wprowadzoną do systemu, wyszukiwanie

Bardziej szczegółowo

USŁUGI DODATKOWE W SIECIACH BEZPRZEWODOWYCH VoIP oraz multimedia w sieciach WiFi problemy

USŁUGI DODATKOWE W SIECIACH BEZPRZEWODOWYCH VoIP oraz multimedia w sieciach WiFi problemy Seminarium poświęcone sieci bezprzewodowej w Politechnice Krakowskiej - projekt Eduroam USŁUGI DODATKOWE W SIECIACH BEZPRZEWODOWYCH VoIP oraz multimedia w sieciach WiFi problemy Wprowadzenie Problematyka

Bardziej szczegółowo

precyzja pomiaru m e t ering solu t ion s Zintegrowany system odczytu i rozliczeń mediów MBUS Radio, MBUS Line

precyzja pomiaru m e t ering solu t ion s Zintegrowany system odczytu i rozliczeń mediów MBUS Radio, MBUS Line precyzja pomiaru m e t ering solu t ion s Zintegrowany system odczytu i rozliczeń mediów MBUS Radio, MBUS Line ZINTEGROWANY SYSTEM OPOMIAROWANIA I ROZLICZEŃ MEDIÓW Zintegrowany system opomiarowania i rozliczeń

Bardziej szczegółowo

Sieci Komputerowe Standardy i rodzaje sieci

Sieci Komputerowe Standardy i rodzaje sieci Sieci Komputerowe Standardy i rodzaje sieci dr Zbigniew Lipiński Instytut Matematyki i Informatyki ul. Oleska 48 50-204 Opole zlipinski@math.uni.opole.pl Zagadnienia Podstawowe pojęcia dotyczące sieci:

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA OGÓLNA SIECI LAN

STRUKTURA OGÓLNA SIECI LAN STRUKTURA OGÓLNA SIECI LAN Topologia sieci LAN odnosi się do sposobu organizacji koncentratorów i okablowania. Topologiami podstawowymi sieci są: topologia magistrali topologia gwiazdy topologia pierścienia

Bardziej szczegółowo

Systemy GEPON oraz EoC. Jerzy Szczęsny

Systemy GEPON oraz EoC. Jerzy Szczęsny Systemy GEPON oraz EoC Jerzy Szczęsny AGENDA Sieci Pasywne Omówienie technologii Rynek Urządzeń GEPON Rodzaje Urządzeń Przykładowe Sieci EoC Omówienie technologii Rodzaje Urządzeń Przykładowe Sieci Omówienie

Bardziej szczegółowo

PLAN KONSPEKT. Bezprzewodowe sieci dostępowe. Konfigurowanie urządzeń w bezprzewodowych szerokopasmowych sieciach dostępowych

PLAN KONSPEKT. Bezprzewodowe sieci dostępowe. Konfigurowanie urządzeń w bezprzewodowych szerokopasmowych sieciach dostępowych PLAN KONSPEKT do przeprowadzenia zajęć z przedmiotu Bezprzewodowe sieci dostępowe TEMAT: Konfigurowanie urządzeń w bezprzewodowych szerokopasmowych sieciach dostępowych CEL: Zapoznanie uczniów z podstawami

Bardziej szczegółowo

Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej

Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Wydział Budowy Maszyn i Informatyki Laboratorium z sieci komputerowych Ćwiczenie numer: 7 Temat ćwiczenia: Konfiguracja i badanie połączenia GPRS 1. Wstęp

Bardziej szczegółowo

7.2 Sieci GSM. Podstawy GSM. Budowa sieci GSM. Rozdział II Sieci GSM

7.2 Sieci GSM. Podstawy GSM. Budowa sieci GSM. Rozdział II Sieci GSM 7.2 Sieci GSM W 1982 roku powstał instytut o nazwie Groupe Spécial Mobile (GSM). Jego głównym zadaniem było unowocześnienie dotychczasowej i już technologicznie ograniczonej komunikacji analogowej. Po

Bardziej szczegółowo

Systemy i Sieci Radiowe

Systemy i Sieci Radiowe Systemy i Sieci Radiowe Wykład 12 Sieci metropolitalne, inne systemy dostępowe. Przyszłość systemów radiowych. Sieci bezprzewodowe Rodzina standardów IEEE IEEE 802.xx 802.11 (WLAN) 802.15 (WPAN) 802.16

Bardziej szczegółowo

Nowe możliwości zastosowań komunikacji bezprzewodowej w przemyśle

Nowe możliwości zastosowań komunikacji bezprzewodowej w przemyśle Nowe możliwości zastosowań komunikacji bezprzewodowej w przemyśle Tadeusz Goszczyński Szybki rozwój technologii transmisji bezprzewodowej w kilku ostatnich latach doprowadził do powstania wielu nowych

Bardziej szczegółowo

BLUETOOTH. Rys. 1. Adapter bluetooh

BLUETOOTH. Rys. 1. Adapter bluetooh BLUETOOTH 1. Wstęp teoretyczny Bluetooth jest darmowym standardem opisanym w specyfikacji IEEE 802.15.1. Jest to technologia bezprzewodowej komunikacji krótkiego zasięgu pomiędzy różnymi urządzeniami elektronicznymi,

Bardziej szczegółowo

Akademickie Centrum Informatyki PS. Wydział Informatyki PS

Akademickie Centrum Informatyki PS. Wydział Informatyki PS Akademickie Centrum Informatyki PS Wydział Informatyki PS Akademickie Centrum Informatyki Instytut Informatyki P.S. Topologie sieciowe: Sieci pierścieniowe Sieci o topologii szyny Krzysztof Bogusławski

Bardziej szczegółowo

Pytanie 1 Z jakich protokołów korzysta usługa WWW? (Wybierz prawidłowe odpowiedzi)

Pytanie 1 Z jakich protokołów korzysta usługa WWW? (Wybierz prawidłowe odpowiedzi) Pytanie 1 Z jakich protokołów korzysta usługa WWW? (Wybierz prawidłowe odpowiedzi) Pytanie 2 a) HTTPs, b) HTTP, c) POP3, d) SMTP. Co oznacza skrót WWW? a) Wielka Wyszukiwarka Wiadomości, b) WAN Word Works,

Bardziej szczegółowo

Sieć LAN to dziś nieodzowny element infrastruktury informatycznej

Sieć LAN to dziś nieodzowny element infrastruktury informatycznej Projektowanie sieci firmowej od A do Z 01 Sieć LAN to dziś nieodzowny element infrastruktury informatycznej w każdej firmie, a coraz częściej także w domu. Jeśli zależy Ci, aby sieć w Twojej firmie funkcjonowała

Bardziej szczegółowo

Rok szkolny 2014/15 Sylwester Gieszczyk. Wymagania edukacyjne w technikum. SIECI KOMPUTEROWE kl. 2c

Rok szkolny 2014/15 Sylwester Gieszczyk. Wymagania edukacyjne w technikum. SIECI KOMPUTEROWE kl. 2c Wymagania edukacyjne w technikum SIECI KOMPUTEROWE kl. 2c Wiadomości Umiejętności Lp. Temat konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające Zapamiętanie Rozumienie W sytuacjach typowych W sytuacjach problemowych

Bardziej szczegółowo

Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski

Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski BEZPRZEWODOWE SIECI MONITORINGU Z RADIOIZOTOPOWYMI CZUJNIKAMI ZAPYLENIA POWIETRZA AMIZ 2004G Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski Instytut Chemii i Techniki Jądrowej a_jakowiuk@ichtj.waw.pl

Bardziej szczegółowo

BEZPRZEWODOWE SIECI SENSOROWE W PRZEMYŚLE PROBLEMY FUNKCJONOWANIA I STOSOWALNOŚCI

BEZPRZEWODOWE SIECI SENSOROWE W PRZEMYŚLE PROBLEMY FUNKCJONOWANIA I STOSOWALNOŚCI 1/2010 TECHNOLOGIA I AUTOMATYZACJA MONTAŻU BEZPRZEWODOWE SIECI SENSOROWE W PRZEMYŚLE PROBLEMY FUNKCJONOWANIA I STOSOWALNOŚCI Bogumił PIJAWSKI Technologie oparte na bezprzewodowych sieciach sensorowych

Bardziej szczegółowo

Przemysłowe Sieci Informatyczne

Przemysłowe Sieci Informatyczne Przemysłowe Sieci Informatyczne Wykład #2 - Charakterystyka sieci przemysłowych dr inż. Jarosław Tarnawski Co to jest przemysłowa sieć informatyczna? To sieć teleinformatyczna umożliwiająca komunikację

Bardziej szczegółowo

Wykład II. Administrowanie szkolną siecią komputerową. dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl

Wykład II. Administrowanie szkolną siecią komputerową. dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl Administrowanie szkolną siecią komputerową dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl Wykład II 1 Tematyka wykładu: Media transmisyjne Jak zbudować siec Ethernet Urządzenia aktywne i pasywne w

Bardziej szczegółowo

MODUŁ: SIECI KOMPUTEROWE. Dariusz CHAŁADYNIAK Józef WACNIK

MODUŁ: SIECI KOMPUTEROWE. Dariusz CHAŁADYNIAK Józef WACNIK MODUŁ: SIECI KOMPUTEROWE Dariusz CHAŁADYNIAK Józef WACNIK WSZECHNICA PORANNA Wykład 1. Podstawy budowy i działania sieci komputerowych Korzyści wynikające z pracy w sieci. Role komputerów w sieci. Typy

Bardziej szczegółowo

KOMISJA. (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2008/432/WE) (7) Środki przewidziane w niniejszej decyzji są zgodne z opinią Komitetu ds.

KOMISJA. (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2008/432/WE) (7) Środki przewidziane w niniejszej decyzji są zgodne z opinią Komitetu ds. 11.6.2008 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 151/49 KOMISJA DECYZJA KOMISJI z dnia 23 maja zmieniająca decyzję 2006/771/WE w sprawie harmonizacji widma radiowego na potrzeby urządzeń (notyfikowana jako

Bardziej szczegółowo

Fizyczne podstawy działania telefonii komórkowej

Fizyczne podstawy działania telefonii komórkowej Fizyczne podstawy działania telefonii komórkowej Tomasz Kawalec 12 maja 2010 Zakład Optyki Atomowej, Instytut Fizyki UJ www.coldatoms.com Tomasz Kawalec Festiwal Nauki, IF UJ 12 maja 2010 1 / 20 Podstawy

Bardziej szczegółowo

Modem LTE Huawei E3272s-153 + Router WIFI TP-LINK

Modem LTE Huawei E3272s-153 + Router WIFI TP-LINK Informacje o produkcie Modem LTE Huawei E3272s-153 + Router WIFI TP-LINK Cena : 267,48 zł (netto) 329,00 zł (brutto) Dostępność : Dostępny Stan magazynowy : brak w magazynie Średnia ocena : brak recenzji

Bardziej szczegółowo

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Ograniczenie zasięgu transmisji wynika m.in. z energooszczędności ograniczonej mocy wyjściowej nadajnika radiowego Zasięg uzyskiwany w sieciach one-hop, można

Bardziej szczegółowo

Technologie informacyjne - wykład 9 -

Technologie informacyjne - wykład 9 - Zakład Fizyki Budowli i Komputerowych Metod Projektowania Instytut Budownictwa Wydział Budownictwa Lądowego i Wodnego Politechnika Wrocławska Technologie informacyjne - wykład 9 - Prowadzący: Dmochowski

Bardziej szczegółowo

TP-LINK rozszerza ofertę urządzeń w standardzie 802.11ac

TP-LINK rozszerza ofertę urządzeń w standardzie 802.11ac TP-LINK rozszerza ofertę urządzeń w standardzie 802.11ac Dzięki najnowszym propozycjom TP-LINK routerom Archer C2 i Archer D7 oraz karcie sieciowej Archer T4U, możesz cieszyć się z zalet transmisji danych

Bardziej szczegółowo

Sieci bezprzewodowe cz.3

Sieci bezprzewodowe cz.3 Zakład Informatyki Przemysłowej Akademia Górniczo Hutnicza Wydział Metalurgii i Inżynierii Materiałowej Sieci bezprzewodowe cz.3 Autor: Jarosław Durak IEEE802.16 WiMAX WiMAX Nie jest technologią a znakiem

Bardziej szczegółowo

Zadania z sieci Rozwiązanie

Zadania z sieci Rozwiązanie Zadania z sieci Rozwiązanie Zadanie 1. Komputery połączone są w sieci, z wykorzystaniem routera zgodnie ze schematem przedstawionym poniżej a) Jak się nazywa ten typ połączenia komputerów? (topologia sieciowa)

Bardziej szczegółowo

Opracowanie ćwiczenia laboratoryjnego dotyczącego wykorzystania sieci przemysłowej Profibus. DODATEK NR 4 Instrukcja laboratoryjna

Opracowanie ćwiczenia laboratoryjnego dotyczącego wykorzystania sieci przemysłowej Profibus. DODATEK NR 4 Instrukcja laboratoryjna Wydział Informatyki i Zarządzania Opracowanie ćwiczenia laboratoryjnego dotyczącego wykorzystania sieci przemysłowej Profibus DODATEK NR 4 Instrukcja laboratoryjna. Opracował: Paweł Obraniak Wrocław 2014

Bardziej szczegółowo

PORADNIKI. Architektura bezprzewodowego systemu WAN

PORADNIKI. Architektura bezprzewodowego systemu WAN PORADNIKI Architektura bezprzewodowego systemu WAN Bezprzewodowy WAN W tej części podam bliższy opis systemów bezprzewodowych WAN. Tu opiszę architekturę systemu, plany czasowe i charakterystyki. W porównaniu

Bardziej szczegółowo

Budowa bezprzewodowych regionalnych sieci szerokopasmowych

Budowa bezprzewodowych regionalnych sieci szerokopasmowych KNWS 2010 177 Budowa bezprzewodowych regionalnych sieci szerokopasmowych Arkadiusz Kurek Streszczenie: W artykule opisane zostały główne aspekty związane z określeniem zapotrzebowania, przygotowaniem inwestycji

Bardziej szczegółowo

Kurs Ethernet przemysłowy konfiguracja i diagnostyka. Spis treści. Dzień 1

Kurs Ethernet przemysłowy konfiguracja i diagnostyka. Spis treści. Dzień 1 I Wprowadzenie (wersja 1307) Kurs Ethernet przemysłowy konfiguracja i diagnostyka Spis treści Dzień 1 I-3 Dlaczego Ethernet w systemach sterowania? I-4 Wymagania I-5 Standardy komunikacyjne I-6 Nowe zadania

Bardziej szczegółowo

AGENDA. Site survey - pomiary i projektowanie sieci bezprzewodowych. Tomasz Furmańczak UpGreat Systemy Komputerowe Sp. z o.o.

AGENDA. Site survey - pomiary i projektowanie sieci bezprzewodowych. Tomasz Furmańczak UpGreat Systemy Komputerowe Sp. z o.o. AGENDA Site survey - pomiary i projektowanie sieci bezprzewodowych Tomasz Furmańczak UpGreat Systemy Komputerowe Sp. z o.o. Zagadnienia projektowe dla sieci WLAN skomplikowane środowisko dla propagacji

Bardziej szczegółowo

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Sieci Satelitarne Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Elementy systemu Moduł naziemny terminale abonenckie (ruchome lub stacjonarne), stacje bazowe (szkieletowa sieć naziemna), stacje kontrolne.

Bardziej szczegółowo

CDMA w sieci Orange. Warszawa, 1 grudnia 2008 r.

CDMA w sieci Orange. Warszawa, 1 grudnia 2008 r. CDMA w sieci Orange Warszawa, 1 grudnia 2008 r. Dlaczego CDMA? priorytetem Grupy TP jest zapewnienie dostępu do szerokopasmowego internetu jak największej liczbie użytkowników w całym kraju Grupa TP jest

Bardziej szczegółowo

RUTERY. Dr inŝ. Małgorzata Langer

RUTERY. Dr inŝ. Małgorzata Langer RUTERY Dr inŝ. Małgorzata Langer Co to jest ruter (router)? Urządzenie, które jest węzłem komunikacyjnym Pracuje w trzeciej warstwie OSI Obsługuje wymianę pakietów pomiędzy róŝnymi (o róŝnych maskach)

Bardziej szczegółowo

Porównanie implementacji Power over Ethernet za pomocą urządzeń pośrednich i switchy PoE PowerDsine

Porównanie implementacji Power over Ethernet za pomocą urządzeń pośrednich i switchy PoE PowerDsine Porównanie implementacji Power over Ethernet za pomocą urządzeń pośrednich i switchy PoE PowerDsine Sani Ronen Director of Marketing, Biała Księga Stycznia 2013 Wprowadzenie Istnieją dwie metody implementacji

Bardziej szczegółowo

WYDAJNOŚĆ WYBRANYCH PROTOKOŁÓW ROUTINGU W BEZPRZEWODOWEJ SIECI O TOPOLOGII KRATOWEJ

WYDAJNOŚĆ WYBRANYCH PROTOKOŁÓW ROUTINGU W BEZPRZEWODOWEJ SIECI O TOPOLOGII KRATOWEJ PAWEŁ KORCZOWSKI E-mail: pkorczowski@wi.zut.edu.pl Wydział Informatyki Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie 71-210 Szczecin, Żołnierska 49 WYDAJNOŚĆ WYBRANYCH PROTOKOŁÓW ROUTINGU W

Bardziej szczegółowo

Rozwój technologii komórkowych i usług szerokopasmowej transmisji danych w oparciu o nowe i obecne zakresy częstotliwości

Rozwój technologii komórkowych i usług szerokopasmowej transmisji danych w oparciu o nowe i obecne zakresy częstotliwości Rozwój technologii komórkowych i usług szerokopasmowej transmisji danych w oparciu o nowe i obecne zakresy częstotliwości Maciej Nawrocki Wrocławskie Centrum Badań EIT+ sp. z o.o. Agenda 1. O EIT+ 2. Wstęp

Bardziej szczegółowo

Czym jest EDGE? Opracowanie: Paweł Rabinek Bydgoszcz, styczeń 2007 http://blog.xradar.net

Czym jest EDGE? Opracowanie: Paweł Rabinek Bydgoszcz, styczeń 2007 http://blog.xradar.net Czym jest EDGE? Opracowanie: Paweł Rabinek Bydgoszcz, styczeń 2007 http://blog.xradar.net Wstęp. Aby zrozumieć istotę EDGE, niezbędne jest zapoznanie się z technologią GPRS. General Packet Radio Service

Bardziej szczegółowo

Prof. Witold Hołubowicz UAM Poznań / ITTI Sp. z o.o. Poznań. Konferencja Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji Warszawa, 9 czerwca 2010

Prof. Witold Hołubowicz UAM Poznań / ITTI Sp. z o.o. Poznań. Konferencja Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji Warszawa, 9 czerwca 2010 Alokacja nowych częstotliwości dla usług transmisji danych aspekty techniczne i biznesowe Prof. Witold Hołubowicz UAM Poznań / ITTI Sp. z o.o. Poznań Konferencja Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Mark McGregor Akademia sieci cisco. Semestr szósty

Księgarnia PWN: Mark McGregor Akademia sieci cisco. Semestr szósty Księgarnia PWN: Mark McGregor Akademia sieci cisco. Semestr szósty Wprowadzenie 13 Rozdział 1. Zdalny dostęp 17 Wprowadzenie 17 Typy połączeń WAN 19 Transmisja asynchroniczna kontra transmisja synchroniczna

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe - Urządzenia w sieciach

Sieci komputerowe - Urządzenia w sieciach Sieci komputerowe - Urządzenia w sieciach mgr inż. Rafał Watza Katedra Telekomunikacji AGH Al. Mickiewicza 30, 30-059 Kraków, Polska tel. +48 12 6174034, fax +48 12 6342372 e-mail: watza@kt.agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Metody wielodostępu do kanału. dynamiczny statyczny dynamiczny statyczny EDCF ALOHA. token. RALOHA w SALOHA z rezerwacją FDMA (opisane

Metody wielodostępu do kanału. dynamiczny statyczny dynamiczny statyczny EDCF ALOHA. token. RALOHA w SALOHA z rezerwacją FDMA (opisane 24 Metody wielodostępu podział, podstawowe własności pozwalające je porównać. Cztery własne przykłady metod wielodostępu w rożnych systemach telekomunikacyjnych Metody wielodostępu do kanału z możliwością

Bardziej szczegółowo

- na terenach pozbawionych technicznych możliwości tradycyjnego dostępu do Internetu

- na terenach pozbawionych technicznych możliwości tradycyjnego dostępu do Internetu Transmisja danych z wykorzystaniem technologii bezprzewodowych zdobywa coraz większą popularność. Mobilny Internet to dostęp do sieci oferowany przez operatorów komórkowych na terenie Polski. Plus, Era

Bardziej szczegółowo

JAK PRAWIDŁOWO SPRAWOZDAWAĆ ZASIĘGI SIECI

JAK PRAWIDŁOWO SPRAWOZDAWAĆ ZASIĘGI SIECI JAK PRAWIDŁOWO SPRAWOZDAWAĆ ZASIĘGI SIECI 1 JAK PRAWIDŁOWO SPRAWOZDAĆ ZAKOŃCZENIA SIECI 1.1 Czy trzeba podawać adres zakończenia sieci z dokładnością do lokalu? Nie. Należy podać adres zakończenia sieci

Bardziej szczegółowo

Gmina Moszczenica. Program Przeciwdziałania Wykluczeniu Cyfrowemu

Gmina Moszczenica. Program Przeciwdziałania Wykluczeniu Cyfrowemu Gmina Moszczenica Program Przeciwdziałania Wykluczeniu Cyfrowemu Pytanie: Czy zamawiający dopuszcza możliwość zastosowania urządzeń działających na częstotliwości licencjonowanej, przez co bezpieczniejszej,

Bardziej szczegółowo

SIEĆ ETHERNET INDUSTRIAL

SIEĆ ETHERNET INDUSTRIAL Monika Rybczak Akademia Morska w Gdyni SIEĆ ETHERNET INDUSTRIAL W pierwszej części artykułu przedstawiono krótki opis sieci Ethernet, następnie sieci Ethernet Industrial. W części drugiej zaprezentowano

Bardziej szczegółowo

Sieci WAN. Mgr Joanna Baran

Sieci WAN. Mgr Joanna Baran Sieci WAN Mgr Joanna Baran Technologie komunikacji w sieciach Analogowa Cyfrowa Komutacji pakietów Połączenia analogowe Wykorzystanie analogowych linii telefonicznych do łączenia komputerów w sieci. Wady

Bardziej szczegółowo

LTE-ADVANCED CARRIER AGGREGATION. Warszawa, 3 marca 2016 r.

LTE-ADVANCED CARRIER AGGREGATION. Warszawa, 3 marca 2016 r. LTE-ADVANCED CARRIER AGGREGATION Warszawa, 3 marca 2016 r. Grupa Cyfrowy Polsat liderem technologii LTE Wrzesień 2010 r. start pierwszej komercyjnej sieci LTE w Polsce i pierwszej komercyjnej sieci LTE1800

Bardziej szczegółowo

Minimum projektowania jeden kanał radiowy Szybki roaming 3 ms, bez zrywania sesji, połączeń VoIP Quality of Service już na poziomie interfejsu

Minimum projektowania jeden kanał radiowy Szybki roaming 3 ms, bez zrywania sesji, połączeń VoIP Quality of Service już na poziomie interfejsu Łukasz Naumowicz Minimum projektowania jeden kanał radiowy Szybki roaming 3 ms, bez zrywania sesji, połączeń VoIP Quality of Service już na poziomie interfejsu radiowego Zwielokrotnienie przepływności

Bardziej szczegółowo

Dwa lub więcej komputerów połączonych ze sobą z określonymi zasadami komunikacji (protokołem komunikacyjnym).

Dwa lub więcej komputerów połączonych ze sobą z określonymi zasadami komunikacji (protokołem komunikacyjnym). Sieci komputerowe Dwa lub więcej komputerów połączonych ze sobą z określonymi zasadami komunikacji (protokołem komunikacyjnym). Zadania sieci - wspólne korzystanie z plików i programów - współdzielenie

Bardziej szczegółowo

PORADNIKI. ISDN: Sieć Cyfrowa z Integracją Usług

PORADNIKI. ISDN: Sieć Cyfrowa z Integracją Usług PORADNIKI ISDN: Sieć Cyfrowa z Integracją Usług Omówienie ISDN Zwykle użytkownik jest połączony z siecią przez linie analogowe.sygnały są potem digitalizowane a wewnątrz sieci cała komunikacja jest cyfrowa,

Bardziej szczegółowo

PLAN KONSPEKT. do przeprowadzenia zajęć z przedmiotu. Wprowadzenie do projektowania sieci LAN

PLAN KONSPEKT. do przeprowadzenia zajęć z przedmiotu. Wprowadzenie do projektowania sieci LAN PLAN KONSPEKT do przeprowadzenia zajęć z przedmiotu Wprowadzenie do projektowania sieci LAN TEMAT: Wprowadzenie do projektowania sieci LAN CEL: Zapoznanie uczniów z podstawami zasadami projektowania sieci

Bardziej szczegółowo

Adresy w sieciach komputerowych

Adresy w sieciach komputerowych Adresy w sieciach komputerowych 1. Siedmio warstwowy model ISO-OSI (ang. Open System Interconnection Reference Model) 7. Warstwa aplikacji 6. Warstwa prezentacji 5. Warstwa sesji 4. Warstwa transportowa

Bardziej szczegółowo