Majowe wybory do Parlamentu Europejskiego pod wieloma

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Majowe wybory do Parlamentu Europejskiego pod wieloma"

Transkrypt

1 2014 / 5 Analiza Konrad Niklewicz Sposób na wyborcę Europejskie partie polityczne szukają nowego sposobu, żeby dotrzeć ze swoim przekazem do wyborców. Formuła Spitzenkandidaten czyli liderów list zastosowana po raz pierwszy w tegorocznych wyborach do Parlamentu Europejskiego, wydaje się być bardzo obiecująca. Majowe wybory do Parlamentu Europejskiego pod wieloma względami różniły się od poprzednich. Po raz pierwszy w głosowaniu brali udział obywatele aż 28 państw członkowskich; w porównaniu z wcześniejszymi wyborami wyjątkowo dużo mandatów zebrały partie określające się jako eurosceptyczne lub wprost kontestujące samo istnienie Unii Europejskiej 1. Celem niniejszej publikacji nie jest jednak analiza wyników ugrupowań antyeuropejskich, ale zbadanie innego, bezprecedensowego aspektu europarlamentarnej kampanii. Oto bowiem w tych wyborach po raz pierwszy została wykorzysta formuła Spitzenkandidaten (liderów politycznych lub tłumacząc dosłownie kandydatów czołowych) przez europejskie grupy polityczne, w tym zwłaszcza trzy największe frakcje: EPL (Europejską Partię Ludową), ALDE (Porozumienie Liberałów i Demokratów na rzecz Europy) oraz PES Socjaliści i Demokraci (PES). Wprowadzenie tej formuły miało służyć trzem powiązanym ze sobą celom: 1) zwiększeniu dotarcia do wyborców z przekazem formułowanym przez grupy polityczne, dzięki temu, że ta formuła kampanii łatwiej docierała do mediów, zwłaszcza telewizji; 1 Oficjalne wyniki wyborów na stronie Parlamentu Europejskiego: Results of the 2014 European elections, (dostęp dnia 1 października 2014).

2 2) wyjaśnieniu wyborcom znaczenia wyborów do Parlamentu Europejskiego i jednocześnie przedstawieniu i wyjaśnieniu kluczowych propozycji politycznych dla wspólnoty europejskiej, formułowanych przez największe partie; 3) zwiększeniu demokratycznej legitymacji instytucji unijnych poprzez przekonanie wyborców, że to od ich decyzji wyborczych zależy obsada kluczowych stanowisk w unijnych instytucjach. Nauki politologiczne oraz public relations od dziesięcioleci zajmowały się wpływem personalizacji polityki na wyniki wyborcze i (mówiąc bardziej ogólnie) na wydarzenia polityczne. Zwłaszcza dwie teorie z zakresu public relations i politologii mogą być uznane za podstawowy kontekst teoretyczny tej analizy. Pierwszą z nich jest hipoteza porządku dziennego, sformułowana przez Maxa McCombsa 2, drugą zaś koncepcja personalizacji polityki 3. Obie teorie, czytane razem, wskazują, że skuteczność polityków w docieraniu do wyborców ze swoim przekazem i (przez to) wpływaniu na ich poglądy zależy od tego, czy politycy będą w stanie przebić się w mediach masowych. A szanse na to rosną właśnie dzięki spersonalizowaniu kampanii. Wyniki prowadzonych ostatnio badań (między innymi badania New Sources of Cohesion Policy Paper, opublikowanego w 2014 roku 4 ) potwierdzają, że w społeczeństwach europejskich panuje przekonanie o niedostatecznym poziomie wiedzy (poczuciu bycia poinformowanym ) w obszarze integracji europejskiej. Zaledwie 40 procent uczestników sondażu zrealizowanego w siedmiu wybranych krajach Unii Europejskiej (Bułgaria, Czechy, Finlandia, Hiszpania, Grecja, Niemcy, Polska) uważa, że informacje dotyczące Unii Europejskiej są łatwo dostępne w mediach. Tylko co czwarta osoba ankietowana w tym badaniu uważa, że przekazywane w mediach informacje dotyczące UE 2 Max McCombs, Extending our theoretical maps: Psychology of agenda setting, Central European Journal of Communication 2010, No 5, s Zob.: Bogusława Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne, PWN, Warszawa 2006, s New Sources of Cohesion Policy Paper, The Europeans perceptions of the crisis, DemosEUROPA i in., Warszawa 2014, s. 7 8, /uploads/2014/04/nsc_paper_-_europeans_perception_of_the_crisis_ pdf (dostęp dnia 8 lipca 2014). 2

3 są łatwe do zrozumienia, a jeszcze mniej respondentów (15 procent) uważało te informacje za kompletne. Przeprowadzone przez konsorcjum think tanków badanie odpowiedziało też na dodatkowe pytanie: gdzie obywatele poszukują informacji o Unii Europejskiej? Okazuje się, że przede wszystkim w telewizji (85 procent wskazań) i prasie (75 procent). Co ciekawe, na trzecim miejscu znalazły się portale internetowe prowadzone przez instytucje unijne, które wyprzedziły tak zwane media społecznościowe. Stan ten utrzymuje się pomimo działań podejmowanych zarówno przez instytucje europejskie, jak i rządy oraz organizacje pozarządowe. Mając na uwadze ten fakt, zrozumiała staje się podjęta przez europejskie grupy polityczne próba skuteczniejszego dotarcia do mieszkańców Unii Europejskiej wyborców w odbywających się pod koniec maja 2014 roku wyborach do Parlamentu Europejskiego. Najważniejszym elementem tego nowego podejścia do kampanii wyborczej było wykorzystanie formuły Spitzenkandidaten liderów politycznych wystawianych przez partie polityczne jako ich oficjalnych kandydatów na stanowisko szefa Komisji Europejskiej. Rozpatrując koncepcję Spitzenkandidaten z perspektywy teorii public relations (komunikacji publicznej), można stwierdzić, że formuła ta była kluczowym elementem komunikowania politycznego rozumianego jako proces autonomiczny wobec procesu podejmowania decyzji politycznych 5, choć zarazem z tym procesem powiązany. Spitzenkandidaten mieli zrealizować trzy zazębiające się ze sobą cele: po pierwsze, ułatwić europejskim grupom politycznym dotarcie ze swoim przekazem do wyborców poprzez bardziej efektywną obecność w środkach masowego przekazu; po drugie, ułatwić wyjaśnienie roli wyborów do Parlamentu Europejskiego oraz istoty politycznych koncepcji dla Unii; po trzecie, pomóc przekonać obywateli (wyborców), że to ich głosy decydują o obsadzie kluczowego stanowiska w systemie instytucjonalnym Unii Europejskiej, co w konsekwencji wzmocniłoby postrzeganą przez obywateli demokratyczną legitymację instytucji unijnych. Najważniejszym elementem tego nowego podejścia do kampanii wyborczej było wykorzystanie formuły Spitzenkandidaten liderów politycznych wystawianych przez partie polityczne jako ich oficjalnych kandydatów na stanowisko szefa Komisji Europejskiej. 5 Zob.: Jan Garlicki, Komunikowanie polityczne od kampanii wyborczej do kampanii permanentnej, Studia Politologiczne 2010, vol

4 Uprawnione wydaje się stwierdzenie, że we wcześniejszych kampaniach wyborczych do Parlamentu Europejskiego istniejące grupy polityczne starały się realizować wszystkie wyżej wymienione cele wykorzystywały jednak inne narzędzia. Decyzja europejskich grup politycznych (EPL, PES, ALDE) o spersonalizowaniu kampanii do Parlamentu Europejskiego, opartej o jednego lidera (liderkę), może więc być traktowana jako nowy element zarówno w warstwie politologicznej, jak i teorii komunikacji politycznej (politycznego public relations). Formuła Spitzenkandidaten wydaje się być pierwszą podjętą przez europejskie partie polityczne obecne w kampanii wyborczej do Parlamentu Europejskiego próbą praktycznej realizacji koncepcji personalizacji politycznej w wymiarze instytucjonalnym, medialnym i behawioralnym (zachowań wyborczych). W przypadku personalizacji instytucjonalnej mówimy o przyjęciu przez instytucje polityczne takich zasad, mechanizmów i procedur, które podkreślałyby wagę indywidualnych polityków, przywódców lub wąskich grup partyjnych aktywistów. To oczywiście ma wpływ na personalizację medialną (czyli na skoncentrowanie uwagi mediów na wybranych politykach). Jak zauważa Bogusława Dobek-Ostrowska, ta personalizacja medialna jest szczególnie zauważana w czasie wyborów. W myśl tej koncepcji nacisk na kandydata, nie na ugrupowanie rozumiane jako całość, ma dać jeden efekt: wyborcy, zwłaszcza ci, którzy nie identyfikują się z żadną partią, przy podejmowaniu decyzji politycznych na pierwsze miejsce wysuwają (w swoim rozumowaniu) kandydata, a dopiero na drugie organizację polityczną 6. Prowadzone przez Spitzenkandidaten działania były zarazem zgodne z opisywanym w literaturze modelem publicznej działalności informacyjnej 7, ale także można było odnaleźć w nich elementy modelu komunikowania dwustronnego asymetrycznego, tak jak definiował je między innymi James Grunig. O asymetrycznej dwukierunkowości świadczą przede wszystkim podejmowane przez Spitzenkandidaten próby nawiązania kontaktu z ich kluczową publicznością, czyli wyborcami, na przykład poprzez czaty internetowe, Nacisk na kandydata, nie na ugrupowanie rozumiane jako całość, ma dać jeden efekt. 6 Bogusława Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne, op. cit., s Zob.: Krystyna Wojcik, Public Relations. Wiarygodny dialog z otoczeniem, Placet, Warszawa 2009, s

5 takie jak ten zorganizowany 26 kwietnia w czasie wizyty kandydata EPL Jean-Claude a Junckera w Niemczech 8. Analiza komunikacyjnego, a zarazem politologicznego znaczenia formuły, w której europejskie partie polityczne idą do wyborów z wyłonionymi liderami kandydatami na szefa Komisji Europejskiej została zawarta w dokumentach Komisji Europejskiej. W komunikacie przekazanym Parlamentowi Europejskiemu 9 Komisja konstatowała, że traktat lizboński wzmacnia demokratyczne fundamenty Unii i zwiększa rolę obywateli UE jako aktywnych uczestników życia politycznego w UE, ustanawiając silny związek między obywatelami, ich prawami politycznymi i życiem demokratycznym Unii. Komisja wyraziła w swoim komunikacie przekonanie, że obywatele UE są świadomi znaczenia wyborów do Parlamentu Europejskiego i wiedzą, że jest to środek umożliwiający im udział w życiu demokratycznym Unii. Nie zdają sobie jednak sprawy z tego, jaki wpływ mają te wybory na ich życie codzienne, ani nie znają opcji politycznych, na które mogą głosować, co negatywnie wpływa na frekwencję w wyborach europejskich. Komunikat Komisji Europejskiej stwierdzał też, że większa widoczność europejskich partii politycznych w całym procesie wyborczym (od początku kampanii do głosowania) doprowadzi do pogłębienia zaufania wyborców do tego procesu. Co najważniejsze jednak, Komisja Europejska stwierdziła w swoim komunikacie, że Przewodniczący Komisji jest symbolicznym przywódcą unijnej władzy wykonawczej, więc powinien być wybierany w ramach przejrzystego procesu. W trakcie procesu wyborczego każda partia polityczna powinna zatem ujawnić, kto jest jej kandydatem na przewodniczącego Komisji [ ]. Gdyby europejskie i krajowe partie polityczne przedstawiały swoich kandydatów na stanowisko przewodniczącego Komisji oraz ich odnośne programy w kontekście wyborów europejskich, uwidoczniłoby to konkretną zależność pomiędzy indywi- 8 The Juncker for President Campaign arrives in Braunschweig, Germany for a CDU campaign event, Campaign Highlights, 26 kwietnia 2014, juncker-president-campaign-arrives-braunschweig-germany-cdu-campaign-event (dostęp dnia 10 lipca 2014). 9 Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, Przygotowanie do wyborów europejskich w 2014 r.: dalsze usprawnienie demokratycznego i skutecznego sposobu przeprowadzania wyborów, Komisja Europejska, 12 marca 2013, eu/lexuriserv/lexuriserv.do?uri=com:2013:0126:fin:pl:pdf (dostęp dnia 18 lipca 2014). 5

6 dualnym głosem obywatela oddanym na danego kandydata do Parlamentu Europejskiego a kandydaturą na przewodniczącego Komisji wspieraną przez partię, z ramienia której startuje osoba, na którą obywatel oddał głos. Dzięki temu obywatele mogliby łatwiej zrozumieć, którego kandydata na przewodniczącego Komisji ostatecznie wspierają, głosując w wyborach. Sytuacja ta zwiększyłaby zarówno legitymację przewodniczącego Komisji, jak i w szerszym kontekście legitymację demokratyczną całego procesu decyzyjnego UE. Komisja Europejska zwróciła też uwagę na pozytywny efekt profrekwencyjny. Komunikat Komisji powołał się bowiem na doświadczenia z kampanii wyborczych w Stanach Zjednoczonych: w latach, w których jednocześnie odbywają się wybory do Kongresu i wybory prezydenckie, frekwencja wyborcza jest wyższa właśnie ze względu na personalizację kampanii. Analizując formułę Spitzenkandidaten od strony politologicznej, warto zauważyć, że choć zastosowana po raz pierwszy wiosną 2014 roku, jest to koncepcja, dla której podstawy polityczne zostały położone znacznie wcześniej. Przykładowo, już w 2002 roku Europejska Partia Ludowa w dokumencie przyjętym na swoim kongresie programowy w Estoril (Portugalia) stwierdziła, że kandydat na przewodniczącego Komisji Europejskiej powinien być przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu przez Radę Europejską, z uwzględnieniem wyniku wyborów europejskich 10. Podobnie brzmiące zapisy znalazły się też w tekście projektu traktatu ustanawiającego Konstytucję Europejską, przyjętego przez Konwent i Konferencję Międzyrządową. Choć Konstytucja Europejska nie została przyjęta, treść jej zapisów w tym zakresie została przeniesiona do traktatu lizbońskiego, który wszedł w życie. Jego artykuł 17 (7) stwierdza: Uwzględniając wybory do Parlamentu Europejskiego [podkreśl. aut.] i po przeprowadzeniu stosownych konsultacji, Rada Europejska, stanowiąc większością kwalifikowaną, przedstawia Parlamentowi Europejskiemu kandydata na funkcję przewodniczącego Komisji 11. Opierając się na podstawie prawnej traktatu lizbońskiego, we wrześniu 2012 roku ówczesny przewodniczący Komisji Europejskiej José Manuel Barroso zaproponował w swoim wystąpieniu w Parlamencie 10 EPP Group in the European Parliament, A Constitution for a Strong Europe Congress Document, 22 października 2002, (dostęp dnia 17 lipca 2014). 11 Traktat o Unii Europejskiej, Dz. U /30. 6

7 Europejskim wypełnienie zapisów traktatu lizbońskiego w taki sposób, by Europejskie Partie Polityczne wystawiły swoich kandydatów na szefa Komisji Europejskiej już w wyborach w 2014 roku. Jak podkreślił Barroso, będzie to decydujący krok w kierunku tego, by jeszcze bardziej uświadomić obywatelom możliwość, jaką dają te wybory, by opowiedzieć się za Europą. Wzywam partie polityczne do podjęcia tego zobowiązania, a tym samym do dalszej europeizacji tych europejskich wyborów 12. W ślad za apelem Barroso Parlament Europejski 22 listopada 2012 roku przyjął rezolucję, w której stwierdził, że wzywa europejskie partie polityczne do mianowania kandydatów na przewodniczącego Komisji i oczekuje od tych kandydatów, że odegrają oni wiodącą rolę w kampanii wyborczej do Parlamentu, w szczególności przez osobiste przedstawianie swoich programów we wszystkich państwach członkowskich Unii; podkreśla znaczenie, jakie ma zwiększenie politycznej legitymacji zarówno Parlamentu, jak i Komisji dzięki bardziej bezpośredniemu powiązaniu wyborów do Parlamentu i wyboru nowego składu Komisji z głosem oddanym przez wyborców 13. Jako pierwsza swojego kandydata na szefa Komisji Europejskiej, będącego zarazem współliderem kampanii wyborczej, wybrała frakcja ALDE: 1 lutego 2014 roku, na kongresie ALDE, został nim Guy Verhofstadt. Trzeba jednak zaznaczyć, że w kwestii kierowania kampanią wyborczą ALDE zdecydowała się na model podwójnego kierownictwa: oprócz Verhofstadta na lidera kampanii wybrano również Ollego Rehna 14. W przypadku Spitzenkandidaten PES formalna decyzja o nominacji Martina Schulza zapadła 1 marca 2014 roku na kongresie wyborczym PES w Rzymie José Manuel Durão Barroso, Orędzie o stanie Unii w 2012 r., Europa.eu, 12 września 2012, (dostęp dnia 17 lipca 2014). 13 Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 22 listopada 2012 r. w sprawie wyborów do Parlamentu Europejskiego w 2014 r., Parlament Europejski, 22 listopada 2012, (dostęp dnia 18 lipca 2014). 14 Guy Verhofstadt and Olli Rehn to lead election campaign for European Liberals, Alliance of Liberals and Democrats for Europe/Party, 1 lutego 2014, eu/en/press-releases/guy-verhofstadt-and-olli-rehn-lead-election-campaign-europeanliberals (dostęp dnia 18 lipca 2014). 15 European Socialists Elect Martin Schulz as Candidate for Commission President, PES. eu, 1 marca 2014, candidate_for_commission_president (dostęp dnia 18 lipca 2014). 7

8 Z kolei EPL swojego lidera kampanii wybrała 7 marca 2014 roku, także na kongresie wyborczym, zorganizowanym w Dublinie 16. Zasadnicza część kampanii wyborczej Spitzenkandidaten rozpoczęła się w pierwszych dniach kwietnia 2014 roku, przy czym najbardziej aktywnie zaangażowani w nią byli kandydaci trzech największych partii europejskich: EPL, PES i ALDE. Ze względu na ograniczenia niniejszego referatu analiza kampanii zostanie zawężona do kandydatów wyżej wymienionych grup politycznych. Kampania była prowadzona za pomocą tradycyjnych narzędzi, z widocznym naciskiem na spotkania z wyborcami, organizowane w ramach europejskiego tournée kandydatów, kampanii prowadzonej w internecie, zwłaszcza w mediach społecznościowych, oraz przede wszystkim w debatach telewizyjnych. W kwietniu i maju odbyło się dziewięć debat telewizyjnych pomiędzy Spitzenkandidaten, w różnych konfiguracjach: 1) 9 kwietnia 2014 roku debatę Jean-Claude a Junckera i Martina Schulza w Brukseli zorganizowała stacja France24; 2) 10 kwietnia debatę Jean-Claude a Junckera, Guya Verhofstadta i Joségo Bové przeprowadziły w Brukseli stacje RTBF i TV5Monde; 3) 28 kwietnia w Maastricht odbyła się debata Jean-Claude a Junckera, Martina Schulza, Guya Verhofstadta oraz Ski Keller, której organizatorem była stacja Euronews; 4) 29 kwietnia w Brukseli odbyła się debata Jean-Claude a Junckera, Martina Schulza, Guya Verhofstadta oraz Ski Keller, zorganizowana przez sieć EURANET; 5) 8 maja telewizje ZDF i ORF zorganizowały debatę Jean-Claude a Junckera i Martina Schulza w Berlinie; 6) 9 maja we Florencji odbyła się zorganizowana przez stację RAI debata Jean-Claude a Junckera, Martina Schulza, Guya Verhofstadta oraz Joségo Bové; 7) 13 maja w Paryżu odbyła się debata Jean-Claude a Junckera i Martina Schulza, zorganizowana przez stację LCI; Kampania była prowadzona za pomocą tradycyjnych narzędzi, z widocznym naciskiem na spotkania z wyborcami. 16 Jean-Claude Juncker elected as EPP candidate for President of the European Commission, EPP.eu, 7 marca 2014, (dostęp dnia 18 lipca 2014). 8

9 8) 15 maja w Brukseli odbyła się debata Jean-Claude a Junckera, Martina Schulza, Guya Verhofstadta, Ski Keller i Alexisa Tsiprasa, zorganizowana przez Eurowizję; 9) 20 maja w Hamburgu przeprowadzono finalną debatę Jean-Claude a Junckera i Martina Schulza, której organizatorem była stacja ARD. Zarówno w debatach telewizyjnych, jak i w materiałach wyborczych dystrybuowanych przez sztaby Spitzenkandidaten, zasadniczy nacisk był kładziony na przedstawianie propozycji kandydatów dla całej Unii Europejskiej, ich europejskich programów, adresujących wyzwania wspólne dla UE jako całości, a nie dla poszczególnych państw członkowskich. Ze względu na prowadzenie kampanii jednocześnie w wielu krajach UE jej przekaz merytoryczny musiał być uniwersalny dla wszystkich potencjalnych wyborców. Przykładowo, Jean-Claude Juncker mówił, zarówno w debatach, jak i w swoich materiałach wyborczych, o priorytetach dla Europy: umieszczeniu działań na rzecz wzrostu gospodarczego w agendzie Komisji Europejskiej, tworzeniu europejskiej Unii Energetycznej, zawarciu porozumienia handlowego ze Stanami Zjednoczonymi, pogłębieniu reformy unii walutowej. Trzeba odnotować, że ostatnim głoszonym przez Junckera priorytetem było znalezienie odpowiedzi na brytyjskie niepokoje związane z członkostwem Wielkiej Brytanii w UE 17. Jean-Claude Juncker mówił, zarówno w debatach, jak i w swoich materiałach wyborczych, o priorytetach dla Europy Oceniając z tej perspektywy, formuła kampanii Spitzenkandidaten może być uznana za formę informowania opinii publicznej w państwach UE o najważniejszych wyzwaniach, przed którymi stoi europejska wspólnota. Przynajmniej z założenia kampania Spitzenkandidaten przyczyniała się do zwiększenia poziomu wiedzy wśród Europejczyków. Kampania wyborcza trzech Spitzenkandidaten (Juncker, Schulz i Verhofstadt) objęła również Polskę. Trzej wymienieni kandydaci przyjechali do Polski i uczestniczyli w wydarzeniach kampanijnych organizowanych bądź współorganizowanych przez polskie partie polityczne zasiadające w ich grupach politycznych. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że w Polsce nie transmitowano żadnej z debat Spitzenkandidaten, telewizje nie podjęły się też organizacji polskiej debaty. Formuła kampanii Spitzenkandidaten może być uznana za formę informowania opinii publicznej w państwach UE o najważniejszych wyzwaniach 17 Jean-Claude Juncker, My priorities, EPP.eu, (dostęp dnia 12 sierpnia 2014). 9

10 Analogicznie obecność Spitzenkandidaten w mediach internetowych najprawdopodobniej nie miała dużego znaczenia w procesie decydowania przez polskich wyborców o udzieleniu poparcia. Z przeprowadzonego przez CBOS badania 18 wynika, że w trakcie kampanii wyborczej zaledwie 10 procent badanych przeglądało strony internetowe partii politycznych lub kandydatów startujących w wyborach; niewiele więcej, bo 13 procent, oglądało umieszczone w internecie materiały wideo o tematyce wyborczej (na przykład wywiady z politykami), zaś zaledwie 5 procent czytało blogi o tematyce politycznej. Śladowa liczba wyborców aktywnie zaangażowała się w kampanię wyborczą przy pomocy narzędzi internetowych: zaledwie 1 procent zachęcało w internecie innych użytkowników do głosowania w wyborach lub poparcia jakiejś partii czy kandydata. Na odnotowanie zasługuje też fakt, że w Polsce kampania wyborcza do Parlamentu Europejskiego w 2014 roku wiązała się z relatywnie niskim poczuciem poinformowania wśród wyborców. Jak wynika z badania CBOS, zaledwie 11 procent badanych deklarowało, że w trakcie kampanii dużo dowiedzieli się o kandydatach startujących w ich okręgu wyborczym; blisko połowa uczestników ankiety (48 procent) uzyskała w trakcie kampanii niewiele informacji o kandydatach, a 39 procent nie dowiedziało się niczego 19. Do oceny skuteczności formuły Spitzenkandidaten bez wątpienia potrzebne są dalsze badania. Na tym etapie można posiłkować się analizą publikacji i komentarzy mediów europejskich. Zwraca uwagę, że dość ostrożnie komentowały one efekt debat Spitzenkandidaten. Jak zauważył portal EUobserver 20, finalna debata kandydatów była emitowana w 49 kanałach telewizji w całej Europie, zarazem jednak w większości krajów nie cieszyła się dużą oglądalnością (w większości przypadków nie przekraczając poziomu pół miliona widzów). To, zdaniem komentatora portalu EUobserver, mogło świadczyć o umiarkowanym zainteresowaniu debatami (i samymi Spitzenkandidaten) w europejskiej opinii publicznej. 18 Odbiór kampanii wyborczej i aktywność polityczna w internecie, Komunikat z badań CBOS 2014, nr 97, (dostęp dnia 10 sierpnia 2014). 19 Ibidem. Badanie przeprowadzono metodą wywiadów bezpośrednich (face-to-face) wspomaganych komputerowo (CAPI) w dniach 5 11 czerwca 2014 roku na liczącej 1044 osoby reprezentatywnej próbie losowej dorosłych mieszkańców Polski. 20 Benjamin Fox, The Spitzenkandidaten this time was it different, EUobserver, 26 maja 2014, (dostęp dnia 11 lipca 2014). 10

11 Komentarz EUobservera podkreślał jednak, że sam eksperyment był bardzo ciekawy. Użycie przez europejskie media słowa eksperyment jest symptomatyczne. Abstrahując od jej skuteczności (w rozumieniu faktycznego dotarcia do wyborców), już na tym etapie uprawnione wydaje się stwierdzenie, że formuła Spitzenkandidaten była wiarygodną próbą, podjętą przez główne europejskie grupy polityczne, dotarcia do obywateli UE z przekazem skoncentrowanym na sprawach europejskich, unijnych. Ze względu na swoją istotę, zgodnie z teoriami porządku dnia i personalizacji polityki, ta kampania miała większe szanse na bycie zauważoną, odnotowaną. Innymi słowy, europejskie frakcje polityczne w sposób naturalny połączyły realizację swoich celów politycznych z próbą edukowania, informowania europejskiej opinii publicznej w obszarze tematyki unijnej. Spitzenkandidaten była wiarygodną próbą, podjętą przez główne europejskie grupy polityczne, dotarcia do obywateli UE z przekazem skoncentrowanym na sprawach europejskich, unijnych. 11

12 Bibliografia Bogusława Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne, PWN, Warszawa Jan Garlicki, Komunikowanie polityczne od kampanii wyborczej do kampanii permanentnej, Studia Politologiczne 2010, vol. 16. Max McCombs, Extending our theoretical maps: Psychology of agenda setting, Central European Journal of Communication 2010, No 5. Krystyna Wojcik, Public Relations. Wiarygodny dialog z otoczeniem, Placet, Warszawa Strony i źródła internetowe José Manuel Durão Barroso, Orędzie o stanie Unii w 2012 r., Europa.eu, 12 września 2012, pl.htm. EPP Group in the European Parliament, A Constitution for a Strong Europe Congress Document, 22 października 2002, eu/press/peve02/eve30_en.asp. European Socialists Elect Martin Schulz as Candidate for Commission President, PES.eu, 1 marca 2014, Benjamin Fox, The Spitzenkandidaten this time was it different, EUobserver, 26 maja 2014, Guy Verhofstadt and Olli Rehn to lead election campaign for European Liberals, Alliance of Liberals and Democrats for Europe/Party, 1 lutego 2014, Jean-Claude Juncker, My priorities, EPP.eu, my-priorities. Jean-Claude Juncker elected as EPP candidate for President of the European Commission, EPP.eu, 7 marca 2014, The Juncker for President Campaign arrives in Braunschweig, Germany for a CDU campaign event, Campaign Highlights, 26 kwietnia 2014, Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, Przygotowa- 12

13 nie do wyborów europejskich w 2014 r.: dalsze usprawnienie demokratycznego i skutecznego sposobu przeprowadzania wyborów, Komisja Europejska, 12 marca 2013, Serv.do?uri=COM:2013:0126:FIN:PL:PDF. New Sources of Cohesion Policy Paper, The Europeans perceptions of the crisis, DemosEUROPA i in., Warszawa 2014, perception_of_the_crisis_ pdf. Odbiór kampanii wyborczej i aktywność polityczna w internecie, Komunikat z badań CBOS 2014, nr 97, L/2014/K_097_14.PDF. Results of the 2014 European elections, Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 22 listopada 2012 r. w sprawie wyborów do Parlamentu Europejskiego w 2014 r., Parlament Europejski, 22 listopada 2012, do?pubref=-//ep//text+ta+p7-ta doc+xml+v0//pl. Akty prawne Traktat o Unii Europejskiej, Dz. U /30. ul. Wiejska 12 lok Warszawa tel

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 97/2014 ODBIÓR KAMPANII WYBORCZEJ I AKTYWNOŚĆ POLITYCZNA W INTERNECIE

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 97/2014 ODBIÓR KAMPANII WYBORCZEJ I AKTYWNOŚĆ POLITYCZNA W INTERNECIE Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 97/2014 ODBIÓR KAMPANII WYBORCZEJ I AKTYWNOŚĆ POLITYCZNA W INTERNECIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Odbiór kampanii wyborczej i aktywność polityczna w internecie NR 98/2015 ISSN 2353-5822

KOMUNIKATzBADAŃ. Odbiór kampanii wyborczej i aktywność polityczna w internecie NR 98/2015 ISSN 2353-5822 KOMUNIKATzBADAŃ NR 98/2015 ISSN 2353-5822 Odbiór kampanii wyborczej i aktywność polityczna w internecie Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 5/2014. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ

BIULETYN 5/2014. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ Wybory do Parlamentu Europejskiego Charakterystyka wyborów do Parlamentu Europejskiego Pierwsze bezpośrednie wybory do Parlamentu Europejskiego zostały przeprowadzone w 1979 roku. W latach 1958-1974, posłowie

Bardziej szczegółowo

Strategia medialna Unii Europejskiej. dr Anna Ogonowska a.ogonowska@uw.edu.pl

Strategia medialna Unii Europejskiej. dr Anna Ogonowska a.ogonowska@uw.edu.pl Strategia medialna Unii Europejskiej dr Anna Ogonowska a.ogonowska@uw.edu.pl Źródła informacji o polityce europejskiej Źródło: Standard Eurobarometer no 80 (2013) Narzędzia strategii medialnej narzędzia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2010 BS/170/2010 SPOŁECZNY ODBIÓR KAMPANII WYBORCZEJ I UDZIAŁ W E-DEMOKRACJI PRZED WYBORAMI SAMORZĄDOWYMI

Warszawa, grudzień 2010 BS/170/2010 SPOŁECZNY ODBIÓR KAMPANII WYBORCZEJ I UDZIAŁ W E-DEMOKRACJI PRZED WYBORAMI SAMORZĄDOWYMI Warszawa, grudzień 2010 BS/170/2010 SPOŁECZNY ODBIÓR KAMPANII WYBORCZEJ I UDZIAŁ W E-DEMOKRACJI PRZED WYBORAMI SAMORZĄDOWYMI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2015 ISSN 2353-5822 NR 61/2015 WIEDZA O UŁATWIENIACH W GŁOSOWANIU PRZED WYBORAMI PREZYDENCKIMI

Warszawa, kwiecień 2015 ISSN 2353-5822 NR 61/2015 WIEDZA O UŁATWIENIACH W GŁOSOWANIU PRZED WYBORAMI PREZYDENCKIMI Warszawa, kwiecień 2015 ISSN 2353-5822 NR 61/2015 WIEDZA O UŁATWIENIACH W GŁOSOWANIU PRZED WYBORAMI PREZYDENCKIMI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku

Bardziej szczegółowo

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Agencja Public Relations ComPress zrealizowała badanie mające na celu poznanie opinii dziennikarzy zajmujących się nowymi technologiami na temat preferowanych

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJE UCZESTNICTWA I PREFERENCJE W WYBORACH PREZYDENCKICH NA NIESPEŁNA DWA MIESIĄCE PRZED GŁOSOWANIEM NR 40/2015

DEKLARACJE UCZESTNICTWA I PREFERENCJE W WYBORACH PREZYDENCKICH NA NIESPEŁNA DWA MIESIĄCE PRZED GŁOSOWANIEM NR 40/2015 Warszawa, marzec 2015 ISSN 2353-5822 NR 40/2015 DEKLARACJE UCZESTNICTWA I PREFERENCJE W WYBORACH PREZYDENCKICH NA NIESPEŁNA DWA MIESIĄCE PRZED GŁOSOWANIEM Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych.

Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych. Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych. W szerszym znaczeniu termin "demokracja elektroniczna" obejmuje również elektroniczny

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie... 9

Spis treści. Wprowadzenie... 9 STUDIA POLITOLOGICZNE VOL. 16 Spis treści Wprowadzenie............................................. 9 STUDIA I ANALIZY Grażyna Ulicka Marketing polityczny a treści i postrzeganie polityki........... 11

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 KANDYDOWANIE W WYBORACH PREZYDENCKICH WYSOKICH URZĘDNIKÓW PAŃSTWOWYCH WARSZAWA, GRUDZIEŃ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 KANDYDOWANIE W WYBORACH PREZYDENCKICH WYSOKICH URZĘDNIKÓW PAŃSTWOWYCH WARSZAWA, GRUDZIEŃ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI Warszawa, październik 00 BS/0/00 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy w programie World Public Opinion. Jest to program

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/147/2013 STOSUNEK DO PROTESTÓW ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH I ICH OCENA

Warszawa, październik 2013 BS/147/2013 STOSUNEK DO PROTESTÓW ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH I ICH OCENA Warszawa, październik 2013 BS/147/2013 STOSUNEK DO PROTESTÓW ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH I ICH OCENA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Kongres Kobiet KOBIETY DO WŁADZY DROGA DO SUKCESU

Stowarzyszenie Kongres Kobiet KOBIETY DO WŁADZY DROGA DO SUKCESU Stowarzyszenie Kongres Kobiet KOBIETY DO WŁADZY DROGA DO SUKCESU Gdynia, 2 grudnia 2010 Bożena Wawrzewska Stan wyjściowy: W polskiej polityce kobiet jest za mało: 20 proc. w Sejmie, 8 proc. w Senacie W

Bardziej szczegółowo

Głosowanie w wyborach do Parlamentu Szkockiego

Głosowanie w wyborach do Parlamentu Szkockiego Głosowanie w wyborach do Parlamentu Szkockiego Niniejszy dokument zawiera informacje na temat wpisu na listę wyborców, reguł głosowania oraz znaczenia głosu każdego wyborcy. Czy wiesz, że... Wybory do

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2012 BS/150/2012 OCENA WIARYGODNOŚCI PROGRAMÓW INFORMACYJNYCH I PUBLICYSTYCZNYCH

Warszawa, listopad 2012 BS/150/2012 OCENA WIARYGODNOŚCI PROGRAMÓW INFORMACYJNYCH I PUBLICYSTYCZNYCH Warszawa, listopad 2012 BS/150/2012 OCENA WIARYGODNOŚCI PROGRAMÓW INFORMACYJNYCH I PUBLICYSTYCZNYCH Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 133/2014 OPINIE O ADMINISTRACJI PODATKOWEJ

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 133/2014 OPINIE O ADMINISTRACJI PODATKOWEJ Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 133/2014 OPINIE O ADMINISTRACJI PODATKOWEJ Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia L 367/16 23.12.2014 ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 1378/2014 z dnia 17 października 2014 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 oraz załączniki

Bardziej szczegółowo

WYNIKI BADANIA SONDAŻOWEGO PUNKTU INFORMACYJNEGO KOMISJI EUROPEJSKIEJ EUROPE DIRECT INOWROCŁAW

WYNIKI BADANIA SONDAŻOWEGO PUNKTU INFORMACYJNEGO KOMISJI EUROPEJSKIEJ EUROPE DIRECT INOWROCŁAW WYNIKI BADANIA SONDAŻOWEGO PUNKTU INFORMACYJNEGO KOMISJI EUROPEJSKIEJ EUROPE DIRECT INOWROCŁAW PRZY WYŻSZEJ SZKOLE GOSPODARKI PRZEPROWADZONEGO PRZY WSPÓŁPRACY Z ORGANIZACJĄ JEUNES EUROPÉENS (UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. politologia studia I stopnia stacjonarne

SYLABUS. politologia studia I stopnia stacjonarne Rzeszów, 1 październik 2014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Marketing polityczny Wydział Socjologiczno-Historyczny

Bardziej szczegółowo

Firmowe media społecznościowe dla pracowników

Firmowe media społecznościowe dla pracowników Firmowe media społecznościowe dla pracowników Raport z badania Maciej Dymalski, Szymon Góralski Wrocław, 2012 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa koalicji Masz głos, masz wybór KAMPANIA GDZIEKOLWIEK BĘDZIESZ, ZAGŁOSUJ 31 maja 2010, Warszawa

Konferencja prasowa koalicji Masz głos, masz wybór KAMPANIA GDZIEKOLWIEK BĘDZIESZ, ZAGŁOSUJ 31 maja 2010, Warszawa Konferencja prasowa koalicji Masz głos, masz wybór KAMPANIA GDZIEKOLWIEK BĘDZIESZ, ZAGŁOSUJ 31 maja 2010, Warszawa Koalicja Masz głos, masz wybór Koalicję tworzą organizacje pozarządowe, agencje reklamowe

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Kompetencje obywatelskie uczniów w Polsce i Unii Europejskiej. Warszawa-Poznań, marzec 2011 r.

Kompetencje obywatelskie uczniów w Polsce i Unii Europejskiej. Warszawa-Poznań, marzec 2011 r. Kompetencje obywatelskie uczniów w Polsce i Unii Europejskiej Warszawa-Poznań, marzec 2011 r. Porządek prezentacji I. Co wiemy w badań? I. Co wiemy z doświadczeń? I. Co robić? II. Co proponuje UE? 2 Kompetencje

Bardziej szczegółowo

EUROBAROMETR UE28 PARLAMENT EUROPEJSKI W ODBIORZE SPOŁECZNYM W POLSCE REGIONY W KRAJU ANALIZA MIĘDZYREGIONALNA WYNIKI DLA POLSKI

EUROBAROMETR UE28 PARLAMENT EUROPEJSKI W ODBIORZE SPOŁECZNYM W POLSCE REGIONY W KRAJU ANALIZA MIĘDZYREGIONALNA WYNIKI DLA POLSKI REGIONY W KRAJU 1 ZAŁĄCZNIK DOTYCZĄCY METODOLOGII: ANALIZA WYNIKÓW EUROBAROMETRU Z ROZBICIEM NA REGIONY Poniższa analiza regionalna jest oparta na badaniach Eurobarometru zleconych przez Parlament Europejski.

Bardziej szczegółowo

Komisja Monitoringu Demokracji w Europie (Commission for Monitoring Democracy in Europe)

Komisja Monitoringu Demokracji w Europie (Commission for Monitoring Democracy in Europe) Komisja Monitoringu Demokracji w Europie (Commission for Monitoring Democracy in Europe) Uwagi wstępne 1. Powołana w 1949 roku Rada Europy dostała potrójny mandat: aby dbać o prawa człowieka, o rządy prawa,

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI C 164/12 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 24.6.2010 V (Ogłoszenia) POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNE PARLAMENT EUROPEJSKI Zaproszenie do składania ofert IX-2011/01 Dotacje dla partii politycznych na poziomie

Bardziej szczegółowo

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011 Komentarz do wyników polskiej wersji badania Warszawa, maj 2011 r. 1.Wprowadzenie Badanie zostało zrealizowane metodą ankiety elektronicznej między 14 grudnia 2010 a 16 stycznia 2011. Polska wersja badania,

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Ułatwienia w głosowaniu ważne mechanizmy wciąż nieznane wyborcom

Ułatwienia w głosowaniu ważne mechanizmy wciąż nieznane wyborcom Jarosław Zbieranek Ułatwienia w głosowaniu ważne mechanizmy wciąż nieznane wyborcom W ostatnich latach do polskiego prawa wyborczego wprowadzono duży pakiet różnorodnych ułatwień w głosowaniu. Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Wyższa frekwencja w drugiej turze?

Wyższa frekwencja w drugiej turze? Warszawa, 22.05.2015 Wyższa frekwencja w drugiej turze? Frekwencja podczas I tury wyborów była najniższa spośród wszystkich wyborów prezydenckich po 1990 roku - do urn poszło zaledwie 48,8% wyborców. Jest

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) / z dnia 9.7.2015 r.

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) / z dnia 9.7.2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 9.7.2015 r. C(2015) 4625 final ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) / z dnia 9.7.2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1304/2013

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Pedagogów NATAN

Stowarzyszenie Pedagogów NATAN 1 z 2 2014-05-17 19:26 -- Treść oryginalnej wiadomości -- Temat:RE: Czy jest Pani za rodziną jako główną zasadą polityki UE? Prosimy o podpisanie manifestu FAFCE Data:Mon, 5 May 2014 17:54:09 +0200 Witam

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 84/2014 OPINIE O BEZPIECZEŃSTWIE W KRAJU I W MIEJSCU ZAMIESZKANIA

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 84/2014 OPINIE O BEZPIECZEŃSTWIE W KRAJU I W MIEJSCU ZAMIESZKANIA Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 84/2014 OPINIE O BEZPIECZEŃSTWIE W KRAJU I W MIEJSCU ZAMIESZKANIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku

Bardziej szczegółowo

Jaka rola Parlamentu w wyborze Komisji?

Jaka rola Parlamentu w wyborze Komisji? 16 lutego 2010 Jaka rola Parlamentu w wyborze Komisji? 9 lutego Parlament Europejski zatwierdził skład nowej Komisji Europejskiej pod przewodnictwem José Manuela Barroso. Chociaż formalnie rola Parlamentu

Bardziej szczegółowo

Informacje na temat europejskiej inicjatywy obywatelskiej: dostęp do wody i urządzeń sanitarnych jest prawem każdego człowieka!

Informacje na temat europejskiej inicjatywy obywatelskiej: dostęp do wody i urządzeń sanitarnych jest prawem każdego człowieka! Historia Podczas kongresu w 2009 roku Europejska Federacja Związków Usług Publicznych (ang. European Public Services Unions, w skrócie EPSU) postanowiła zdobyć milion podpisów popierających inicjatywę

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI: PROCEDURY WYBORCZE

PARLAMENT EUROPEJSKI: PROCEDURY WYBORCZE PARLAMENT EUROPEJSKI: PROCEDURY WYBORCZE Procedury odnoszące się do wyborów do Parlamentu Europejskiego reguluje zarówno prawodawstwo europejskie, które definiuje zasady wspólne dla wszystkich państw członkowskich,

Bardziej szczegółowo

Dr Michał Głowacki Instytut Dziennikarstwa Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytet Warszawski

Dr Michał Głowacki Instytut Dziennikarstwa Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytet Warszawski Sposoby badania społecznego odbioru oferty programowej mediów publicznych w wybranych krajach europejskich Analiza dla Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji Dr Michał Głowacki Instytut Dziennikarstwa Wydział

Bardziej szczegółowo

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 24.9.2014 L 280/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 994/2014 z dnia 13 maja 2014 r. zmieniające załączniki VIII i VIIIc do rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Trzy czwarte czasu antenowego o największej oglądalności zajmują programy i filmy europejskie

Trzy czwarte czasu antenowego o największej oglądalności zajmują programy i filmy europejskie IP/09/840 Bruksela, dnia 28 maja 2009 r. Trzy czwarte czasu antenowego o największej oglądalności zajmują programy i filmy europejskie Filmy i programy telewizyjne made in Europe nadal cieszą się zainteresowaniem

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia roku

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA. W y n i k i b a d a n i a C A T I b u s d l a

SZCZEPIENIA. W y n i k i b a d a n i a C A T I b u s d l a SZCZEPIENIA W y n i k i b a d a n i a C A T I b u s d l a Październik 2015 WNIOSKI Z BADANIA WNIOSKI Z BADANIA Polacy mają bardzo wysoką świadomość skuteczności szczepień jako narzędzia do zwalczania chorób

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.4.2016 r. COM(2016) 183 final 2016/0094 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w odniesieniu do międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Public Affairs Standard. Sprawy Publiczne. Standard korporacyjny. Reprezentowanie interesów firmy w dziedzinie spraw publicznych (public affairs)

Public Affairs Standard. Sprawy Publiczne. Standard korporacyjny. Reprezentowanie interesów firmy w dziedzinie spraw publicznych (public affairs) Public Affairs Standard Sprawy Publiczne 1 Standard korporacyjny Reprezentowanie interesów firmy w dziedzinie spraw publicznych (public affairs) Ważny od marca 2014 2 Przedmowa Public Affairs Standard

Bardziej szczegółowo

Działanie DOSTĘPNI SAMORZĄDOWCY - PODSUMOWANIE KADENCJI 2010-2014

Działanie DOSTĘPNI SAMORZĄDOWCY - PODSUMOWANIE KADENCJI 2010-2014 Działanie DOSTĘPNI SAMORZĄDOWCY - PODSUMOWANIE KADENCJI 2010-2014 Materiał wypracowany w czasie Warsztatów Wprowadzających do tegorocznej edycji akcji Masz Głos, Masz wybór działanie Dostępni Samorządowcy

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w opinii uczestników konferencji OZE w Opolu

Odnawialne źródła energii w opinii uczestników konferencji OZE w Opolu Odnawialne źródła energii w opinii uczestników konferencji OZE w Opolu Grudzień 2011 1. Uwagi metodologiczne 1.1. Cel, problem i metody badania Celem badania było zapoznanie się z poglądami na kwestie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2010 BS/59/2010 KTO POWINIEN MIEĆ WIĘCEJ WŁADZY RZĄD CZY PREZYDENT

Warszawa, maj 2010 BS/59/2010 KTO POWINIEN MIEĆ WIĘCEJ WŁADZY RZĄD CZY PREZYDENT Warszawa, maj 2010 BS/59/2010 KTO POWINIEN MIEĆ WIĘCEJ WŁADZY RZĄD CZY PREZYDENT Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI: PROCEDURY WYBORCZE

PARLAMENT EUROPEJSKI: PROCEDURY WYBORCZE PARLAMENT EUROPEJSKI: PROCEDURY WYBORCZE Procedury odnoszące się do wyborów do Parlamentu Europejskiego reguluje zarówno prawodawstwo europejskie, które definiuje zasady wspólne dla wszystkich państw członkowskich,

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. III.2.2. Definicja i cele... 92

SPIS TREŚCI. III.2.2. Definicja i cele... 92 SPIS TREŚCI Uwagi wstępne... 13 Rozdział I. Pod znakiem idei ponadnarodowości... 29 I. Motywy i przesłanki integracji państw Europy Zachodniej... 29 II. Projekty federalistów... 35 II.1. Plan Schumana...

Bardziej szczegółowo

Unia Europejska KOMITET REGIONÓW

Unia Europejska KOMITET REGIONÓW Unia Europejska KOMITET REGIONÓW Bruksela, 2003 Wstęp do Komitetu Regionów Unia europejska Komitet Regionów Tworzenie Komitetu Regionów Komitet Regionów jest zgromadzeniem doradczym Unii Europejskiej;

Bardziej szczegółowo

PROJEKT SPRAWOZDANIA

PROJEKT SPRAWOZDANIA PARLAMENT EUROPEJSKI 2014-2019 Komisja Kontroli Budżetowej 22.1.2015 2014/2104(DEC) PROJEKT SPRAWOZDANIA w sprawie absolutorium z wykonania budżetu Europejskiej Fundacji Kształcenia za rok budżetowy 2013

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marzec 2013 BS/25/2013 CO ZROBIĆ Z WRAKIEM PREZYDENCKIEGO TUPOLEWA, KTÓRY ROZBIŁ SIĘ POD SMOLEŃSKIEM

Warszawa, marzec 2013 BS/25/2013 CO ZROBIĆ Z WRAKIEM PREZYDENCKIEGO TUPOLEWA, KTÓRY ROZBIŁ SIĘ POD SMOLEŃSKIEM Warszawa, marzec 2013 BS/25/2013 CO ZROBIĆ Z WRAKIEM PREZYDENCKIEGO TUPOLEWA, KTÓRY ROZBIŁ SIĘ POD SMOLEŃSKIEM Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ W JAKICH SPRAWACH POWINNA DECYDOWAĆ UNIA EUROPEJSKA, A W JAKICH PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE BS/58/2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ W JAKICH SPRAWACH POWINNA DECYDOWAĆ UNIA EUROPEJSKA, A W JAKICH PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE BS/58/2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Zagrożenie terroryzmem po zamachach w Brukseli NR 65/2016 ISSN 2353-5822

KOMUNIKATzBADAŃ. Zagrożenie terroryzmem po zamachach w Brukseli NR 65/2016 ISSN 2353-5822 KOMUNIKATzBADAŃ NR 65/2016 ISSN 2353-5822 Zagrożenie terroryzmem po zamachach w Brukseli Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie fragmentów

Bardziej szczegółowo

Kto zasiądzie w parlamencie?

Kto zasiądzie w parlamencie? Mateusz Zaremba, Uniwersytet SWPS Kto zasiądzie w parlamencie? Wybory do parlamentu dostarczają politologom interesujących danych. Pozwalają dokonać wstępnego rozpoznania zmian, jakie zaszły wśród głosujących

Bardziej szczegółowo

WIELOPOZIOMOWEZARZĄDZANIEWUNIEUROPEJSKIEJ-ROLASAMORZĄDÓW

WIELOPOZIOMOWEZARZĄDZANIEWUNIEUROPEJSKIEJ-ROLASAMORZĄDÓW WIELOPOZIOMOWEZARZĄDZANIEWUNIEUROPEJSKIEJ-ROLASAMORZĄDÓW Konferencja skierowana do członków i ich zastępców polskiej delegacji w Komitecie Regionów WARSZAWA, 27-28 WRZEŚNIA 2012 Kompleksowa współzależność

Bardziej szczegółowo

Parlament Europejski. Rola i funkcje w UE

Parlament Europejski. Rola i funkcje w UE Parlament Europejski Rola i funkcje w UE Instytucje UE Parlament Europejski Rada Europejska Rada Komisja Europejska Trybunał Sprawiedliwości UE Europejski Bank Centralny Trybunał Obrachunkowy Ogólny zakres

Bardziej szczegółowo

AKT USTANAWIAJĄCY EUROPEJSKO-LATYNOAMERYKAŃSKIEGO ZGROMADZENIA PARLAMENTARNEGO 1

AKT USTANAWIAJĄCY EUROPEJSKO-LATYNOAMERYKAŃSKIEGO ZGROMADZENIA PARLAMENTARNEGO 1 AKT USTANAWIAJĄCY EUROPEJSKO-LATYNOAMERYKAŃSKIEGO ZGROMADZENIA PARLAMENTARNEGO 1 PREAMBUŁA Zebrani w Brukseli w dniu 8 listopada 2006 r., przewodniczący Parlamentu Europejskiego, Parlamentu Andyjskiego,

Bardziej szczegółowo

Młodzi aktywni? Co zrobić, żeby młodzież brała udział w wyborach i życiu społecznym? Debata Zespół Szkół nr 1 im. Karola Adamieckiego w Sanoku

Młodzi aktywni? Co zrobić, żeby młodzież brała udział w wyborach i życiu społecznym? Debata Zespół Szkół nr 1 im. Karola Adamieckiego w Sanoku Młodzi aktywni? Co zrobić, żeby młodzież brała udział w wyborach i życiu społecznym? Debata Zespół Szkół nr 1 im. Karola Adamieckiego w Sanoku Co wiemy o wyborach do parlamentu europejskiego? Ile wynosiła

Bardziej szczegółowo

AdBranch BRANŻA TELEKOMUNIKACYJNA

AdBranch BRANŻA TELEKOMUNIKACYJNA AdBranch BRANŻA TELEKOMUNIKACYJNA Dlaczego radio? W roku 2014 na reklamodawcy z branży telekomunikacyjnej na reklamę w radio wydali blisko 150 mln złotych. Trzech największych reklamodawców to Orange,

Bardziej szczegółowo

Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce

Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce BADANIE NA REPREZENT ATYWNEJ GRUPIE POLEK/POLAKÓW Badanie realizowane w ramach projekru Społeczne Forum Polityki Mieszkaniowej współfinansowanego z Funduszy EOG

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie... 9

Spis treści. Wprowadzenie... 9 STUDIA POLITOLOGICZNE VOL. 21 Spis treści Wprowadzenie............................................. 9 STUDIA I ANALIZY Kultura polityczna polskich Internautów..................... 13 Bartłomiej Biskup

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI 4.8.2011 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 229/1 II (Komunikaty) KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ PARLAMENT EUROPEJSKI Regulamin Konferencji Komisji do Spraw

Bardziej szczegółowo

Klient Komitet Wyborczy Kandydata na Prezydenta Donalda Tuska. Branża Kampania Wyborcza

Klient Komitet Wyborczy Kandydata na Prezydenta Donalda Tuska. Branża Kampania Wyborcza Klient Komitet Wyborczy Kandydata na Prezydenta Donalda Tuska Branża Kampania Wyborcza Okres realizacji W trakcie kampanii wyborczej i po jej zakończeniu Rodzaj usługi ADhosting w trakcie trwania intensywnej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE

Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Stosunki pomiędzy Parlamentem Europejskim a parlamentami krajowymi w kontekście postanowień traktatu z Lizbony

Stosunki pomiędzy Parlamentem Europejskim a parlamentami krajowymi w kontekście postanowień traktatu z Lizbony C 212 E/94 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 5.8.2010 Stosunki pomiędzy Parlamentem Europejskim a parlamentami krajowymi w kontekście postanowień traktatu z Lizbony P6_TA(2009)0388 Rezolucja Parlamentu

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Raport z badania Szymon Góralski Wrocław, 2013 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

BIULETYN EUROPE DIRECT - POZNAŃ 4/2012. Europejska inicjatywa obywatelska

BIULETYN EUROPE DIRECT - POZNAŃ 4/2012. Europejska inicjatywa obywatelska Europejska inicjatywa obywatelska Wraz z wejściem w życie Traktatu Lizbońskiego Unia Europejska zrobiła wielki krok naprzód, dając obywatelom możliwość bezpośredniego udziału w tworzeniu unijnych aktów

Bardziej szczegółowo

Członkostwo w lubelskich organizacjach społecznych

Członkostwo w lubelskich organizacjach społecznych Opracowanie: Andrzej Juros, Arkadiusz Biały Członkostwo w lubelskich organizacjach społecznych O sile i potencjale stowarzyszeń świadczą ich członkowie nie tylko ich liczba, lecz przede wszystkich zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

Marcin Rausch dyrektor działu reklamy Głos Dziennik Pomorza

Marcin Rausch dyrektor działu reklamy Głos Dziennik Pomorza Szanowni Państwo, mam przyjemność przedstawić Państwu kompleksową ofertę związaną ze zbliżającymi się wyborami samorządowymi. Oferta obejmuje wszystkie nośniki Głosu Dziennika Pomorza największej i najchętniej

Bardziej szczegółowo

Wersja podstawowa schematu systemu medialnego Fundacji Lux Veritatis

Wersja podstawowa schematu systemu medialnego Fundacji Lux Veritatis Wersja podstawowa schematu systemu medialnego Fundacji Lux Veritatis Fundacja Lux Veritatis powstała w 1998 roku w Warszawie, a założycielami jej są ojcowie redemptoryści: Jan Król i Tadeusz Rydzyk. 1

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Poważny krok w kierunku normalności

Poważny krok w kierunku normalności Poważny krok w kierunku normalności Dwadzieścia lat po podpisaniu polsko-niemieckiego Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy : wyniki raportu Instytutu Allensbach na temat relacji polskoniemieckich

Bardziej szczegółowo

KANDYDACI W WYBORACH DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO - 2014 EUROWYBORY. Analiza medialności lokomotyw wyborczych. 16 kwietnia - 12 maja 2014

KANDYDACI W WYBORACH DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO - 2014 EUROWYBORY. Analiza medialności lokomotyw wyborczych. 16 kwietnia - 12 maja 2014 EUROWYBORY Analiza medialności lokomotyw wyborczych 16 kwietnia - 12 maja 2014 METODOLOGIA Monitoring mediów i opracowanie raportu PRESS-SERVICE Monitoring Mediów 2 Badanie dotyczy obecności medialnej

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. PIT-y 2015 NR 78/2016 ISSN 2353-5822

KOMUNIKATzBADAŃ. PIT-y 2015 NR 78/2016 ISSN 2353-5822 KOMUNIKATzBADAŃ NR 78/2016 ISSN 2353-5822 PIT-y 2015 Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie fragmentów oraz danych empirycznych wymaga podania

Bardziej szczegółowo

Usługi finansowe. Raport z badania ilościowego przeprowadzonego w Internecie. 7-25 października 2004

Usługi finansowe. Raport z badania ilościowego przeprowadzonego w Internecie. 7-25 października 2004 Usługi finansowe Raport z badania ilościowego przeprowadzonego w Internecie 7-25 października 2004 Spis treści Podsumowanie... 3 O badaniu... 6 Znajomość dostępnych w Internecie usług finansowych. Źródła

Bardziej szczegółowo

POLSKIE DOŚWIADCZENIA UKRAIŃSKIE PERSPEKTYWY

POLSKIE DOŚWIADCZENIA UKRAIŃSKIE PERSPEKTYWY POLSKIE DOŚWIADCZENIA UKRAIŃSKIE PERSPEKTYWY Wybory 2012 Autorzy: Ewa Nowak-Koprowicz Dominik Łazarz Katarzyna Stępak Daniel Szeligowski PO SĄSIEDZKU - cykl warsztatów o polskich doświadczeniach i ukraińskich

Bardziej szczegółowo

Nadzwyczajne spotkanie sekretarzy generalnych Bruksela, 7 grudnia 2009 STRESZCZENIE I KONKLUZJE NA TEMAT IPEX

Nadzwyczajne spotkanie sekretarzy generalnych Bruksela, 7 grudnia 2009 STRESZCZENIE I KONKLUZJE NA TEMAT IPEX Nadzwyczajne spotkanie sekretarzy generalnych Bruksela, 7 grudnia 2009 Prezydencja szwedzka UE 1 lipca 31 grudnia 2009 STRESZCZENIE I KONKLUZJE NA TEMAT IPEX 9 grudnia 2009 Streszczenie Sekretarze generalni

Bardziej szczegółowo

Seminaria europejskie

Seminaria europejskie Seminaria europejskie koordynatorka: Aleksandra Saczuk a.saczuk@schuman.org.pl SE(5) 7.12.2009 Partnerstwo Wschodnie polski sukces w unijnej polityce zewnętrznej Partnerstwo Wschodnie jest polskim sukcesem

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-5 - 69, 628-7 - 04 69-46 - 92, 625-76 - 2 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-50 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

SPOTKANIE NOWOROCZNE DOLNOŚLĄSKICH PRACODAWCÓW

SPOTKANIE NOWOROCZNE DOLNOŚLĄSKICH PRACODAWCÓW SPOTKANIE NOWOROCZNE DOLNOŚLĄSKICH PRACODAWCÓW Partner główny wydarzenia Partner wydarzenia Patronat medialny 16 stycznia 2015, Krzyżowa 2015 rok Cele i priorytety działalności Dolnośląskich Pracodawców

Bardziej szczegółowo

I POWIATOWY KONKURS EUROPEJSKI ETAP POWIATOWY

I POWIATOWY KONKURS EUROPEJSKI ETAP POWIATOWY I POWIATOWY KONKURS EUROPEJSKI ETAP POWIATOWY Witamy Ciebie w Liceum Ogólnokształcącym im. Króla Jana III Sobieskiego na pierwszym Powiatowym Konkursie Europejskim w roku 2011 Instrukcja: 1.W lewym górnym

Bardziej szczegółowo

OPIS DOBREJ PRAKTYKI

OPIS DOBREJ PRAKTYKI OPIS DOBREJ PRAKTYKI 1. Dane dotyczące gminy/powiatu nazwa inicjatywy Budżet obywatelski miasta Krakowa 2014 nazwa gminy/powiatu Gmina Miejska Kraków dokładny adres Pl. Wszystkich Świętych 3-4, 31-004

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR L 120/4 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 1.5.2013 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 397/2013 z dnia 30 kwietnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 443/2009 w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia laboratoryjne. Ćwiczenia projektowe. Zajęcia terenowe (W) (Ć) (L) (P) (S) (T) V 15 15 - - - - 3. Opis efektów kształcenia

Ćwiczenia laboratoryjne. Ćwiczenia projektowe. Zajęcia terenowe (W) (Ć) (L) (P) (S) (T) V 15 15 - - - - 3. Opis efektów kształcenia Kod przedmiotu: IH POL-L-5 k 7-2012-S Pozycja planu: C7 1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane Nazwa przedmiotu Kierunek studiów Poziom studiów Profil studiów Forma studiów Specjalność Jednostka

Bardziej szczegółowo

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013.

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013. Polscy konsumenci a pochodzenie produktów.. Spis treści Wstęp 3 1. Jak często sprawdzacie Państwo skład produktu na etykiecie? 4 2. Jak często sprawdzacie Państwo informację o kraju wytworzenia produktu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA KRAJOWEJ KONWENCJI SLD z dnia 14 grudnia 2013 r. w sprawie zmiany Statutu SLD

UCHWAŁA KRAJOWEJ KONWENCJI SLD z dnia 14 grudnia 2013 r. w sprawie zmiany Statutu SLD UCHWAŁA KRAJOWEJ KONWENCJI SLD z dnia 14 grudnia 2013 r. w sprawie zmiany Statutu SLD 1 Działając na podstawie art. 23 pkt. b) Statutu Sojuszu Lewicy Demokratycznej, Krajowa Konwencja uchwala następujące

Bardziej szczegółowo

KONKURS LGPW: Wiedza o Unii Europejskiej 2013 r. Kod ucznia

KONKURS LGPW: Wiedza o Unii Europejskiej 2013 r. Kod ucznia KONKURS LGPW: Wiedza o Unii Europejskiej 2013 r. Kod ucznia Suma pkt.: Masz przed sobą 38 zadań, za które możesz zdobyć 50 pkt. Czytaj je uważnie. Swoje odpowiedzi wpisz w miejsce kropek lub zaznacz wybraną

Bardziej szczegółowo

BS/136/2006 POSTAWY POLAKÓW, WĘGRÓW, CZECHÓW I SŁOWAKÓW WOBEC EURO KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2006

BS/136/2006 POSTAWY POLAKÓW, WĘGRÓW, CZECHÓW I SŁOWAKÓW WOBEC EURO KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2006 BS/136/2006 POSTAWY POLAKÓW, WĘGRÓW, CZECHÓW I SŁOWAKÓW WOBEC EURO KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2006 PRZEDRUK I ROZPOWSZECHNIANIE MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE DANYCH

Bardziej szczegółowo

OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO

OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO PL OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 2 sierpnia 2006 r. wydana na wniosek Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie projektu ustawy zmieniającej ustawę o Narodowym Banku Polskim (CON/2006/39)

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT PRASOWY. Badanie EOS Praktyki płatnicze w krajach europejskich 2015 Trend rosnący: Poprawa praktyk płatniczych w całej Europie

KOMUNIKAT PRASOWY. Badanie EOS Praktyki płatnicze w krajach europejskich 2015 Trend rosnący: Poprawa praktyk płatniczych w całej Europie KOMUNIKAT PRASOWY Badanie EOS Praktyki płatnicze w krajach europejskich 2015 Trend rosnący: Poprawa praktyk płatniczych w całej Europie W Europie Zachodniej tylko co piąta faktura jest regulowana po terminie

Bardziej szczegółowo

RECENZJE. Sergiusz Trzeciak, Drzewo kampanii wyborczej czyli jak wygrać wybory, Sopot 2014, s. 284. Bartłomiej Biskup

RECENZJE. Sergiusz Trzeciak, Drzewo kampanii wyborczej czyli jak wygrać wybory, Sopot 2014, s. 284. Bartłomiej Biskup RECENZJE Bartłomiej Biskup Sergiusz Trzeciak, Drzewo kampanii wyborczej czyli jak wygrać wybory, Sopot 2014, s. 284 Książka Sergiusza Trzeciaka jest już kolejną z serii, w której prezentuje on porady dla

Bardziej szczegółowo