DŹWIĘKOWISKA SOUNDPLAY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "DŹWIĘKOWISKA SOUNDPLAY"

Transkrypt

1 DŹWIĘKOWISKA SOUNDPLAY

2

3 DŹWIĘKOWISKA SOUNDPLAY

4 DŹWIĘKOWISKA SOUNDPLAY Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia Laznia Centre for Contemporary Art 2012/2013 kurator curated by Krzysztof Topolski

5 Spis treści Contents 5 Krzysztof Topolski Wprowadzenie Introduction 6 Michał Libera Drobina słuchania w stanie czystym. Zarys audio-psychologiczny A Little Bit of Listening in its Pure State. An Audio-psychological Outline 10 Maciej Ożóg Wilgotny dźwięk wykorzystywanie biologicznych sygnałów ludzkiego ciała w sztuce dźwięku Wet Sound the Use of the Biological Signals of the Human Body in Sound Art 30 Justyna Borucka Co w architekturze piszczy? dźwiękowy wymiar przestrzeni What s the Buzz in Architecture? The Sonic Aspect of Space 46 Johannes Bergmark Kilka niepospolitych okazów ze składzika akustyki instrumentów muzycznych Some Unusual Examples from the Backyards of Musical Instrument Acoustics 64 Michał Górczyński Wyjątkowe miejsca, wyjątkowi ludzie partytury codzienności jako indywidualna metoda konstruowania z podstawowych gestów Extraordinary Places, Extraordinary People Musical Scores for Everyday Life as an Individual Method for Constructing Reality out of Basic Gestures 92 Maciej Wojnicki Najprostszy syntezator The Simplest Synthesizer 112 Muzyka współczesna dla gospodyń domowych Contemporary Music for Housewives 118 Warsztaty Dźwiękowiska Soundplay Workshops 120 Biogramy Biographies 122

6 Wprowadzenie Introduction Krzysztof Topolski

7 7 Prekursor polskiego eksperymentu dźwiękowego, kompozytor muzyki elektroakustycznej, Eugeniusz Rudnik, prawdopodobnie jeden z ostatnich aktywnych twórczo mistrzów cięcia taśmy magnetofonowej, w filmie Bolesława Błaszczyka pod tytułem Gieniu ratuj (film powstał na 50-lecie pracy artystycznej kompozytora), opowiadając o swojej twórczości, stwierdza, że najbardziej interesują go najbardziej formy hybrydowe, hybrydyczne dźwiękowiska. Zainspirowani słowotwórstwem legendy naszej awangardy muzycznej, tak właśnie nazwaliśmy edukacyjny projekt dźwiękowy realizowany w CSW Łaźnia. Dźwiękowiska to zresztą nie jedyny zręczny neologizm wymyślony przez Rudnika, jest on autorem znanego swego czasu fanom muzyki w Polsce terminu teledysk. Budując program warsztatów, wykładów i prezentacji, staraliśmy się zwrócić uwagę na to, co od kilku dziesięcioleci powstaje na mało rozpoznanym obszarze, gdzieś pomiędzy muzyką a sztuką i architekturą. Często nazywa się tego typu działania sound artem lub audio artem lub po prostu sztuką dźwięku. Jest to aktywność artystyczna, która nie mieszcząc się w obszarze muzyki, wymyka się również kategoriom opisującym sztuki wizualne. Marek Chołoniewski, twórca festiwalu Audio Art, określa ją jako eksperymentalną i postmodernistyczną sztukę przełomu wieków, integrację sztuk wizualnych z dźwiękowymi, która występuje w formie koncertów, performansów i instalacji, a tworzy nową koncepcję źródła dźwięku: obiektu i instrumentu muzycznego w określonej przestrzeni i czasie Eugeniusz Rudnik was a pioneer in audio experimentation in Poland, and today is a composer of electroacoustic music, and probably one of the last working masters of audio tape cutting. In Bolesław Błaszczyk s documentary Gieniu ratuj (Help me, Gieniu!), which commemorates the 50th anniversary of Rudnik s artistic work, the composer shares his interest in hybrid, crossbred forms and soundplays, saying that he finds them to be the most interesting aspect of creating music. Inspired by the legendary avant-garde composer s neologism, we used it as the name for a new educational audio project at the Laznia Centre for Contemporary Art. In fact, soundplay is not the only example of Rudnik s skillful wordplay he also came up with the term teledysk (music video), known by every music fan in Poland. While designing the programme for our workshops, lectures and presentations, we wanted to focus on the little-explored creative area that exists somewhere between music, art and architecture. Such actions are often called sound art, audio art or simply the art of sound. They exceed the domain of music, while defying the categories of the visual arts. Marek Chołoniewski, the founder of the Audio Art Festival, defines these actions as experimental and postmodern. It is the art of the turn of the century, integrating the visual and audio arts, and manifesting itself in many different forms, from concerts and performances to installations. Audio art has created a new concept for a source of sound: an object and musical instrument in a given space and time 1. 1

8 8 Publikacja, którą oddajemy w Wasze ręce, pomyślana jest jako dopełnienie praktycznych działań warsztatowych, koncertów, wykładów, instalacji. Do napisania tekstów zaprosiliśmy znakomitych teoretyków, kuratorów, ale także praktykujących muzyków i kompozytorów, eksperymentatorów i artystów. Michał Libera kurator, producent i teoretyk prowadzi rozważania nad istotą słuchania. Czy możliwe jest słuchanie słuchania i czym jest stan zasłuchania? pyta Libera. Teoretyk mediów, Maciej Ożóg, przedstawia i analizuje strategie twórcze rozwijane na polu interakcji ludzkiego ciała i technologii w ramach performansu akustycznego. Nawiązując do prekursorskiej realizacji Alivina Luciera Music for solo performer, opisuje nowatorskie działania oparte na specjalnie konstruowanych interfejsach komputerowych skanujących podczas koncertu biologiczną aktywność ludzkiego ciała. Architektka Justyna Borucka porusza zagadnienia związane z dźwiękiem w architekturze i w miejskich przestrzeniach publicznych. Opisuje akustyczne, urbanistyczne interwencje artystyczne i podkreśla ich potencjał w procesie zmiany postrzegania otwartych przestrzeni miejskich. Muzyk improwizator i konstruktor instrumentów, Johannes Bergmark, zajmuje się w swoim tekście szeroko pojętym instrumentoznawstwem eksperymentalnym. Dzieli na kategorie i precyzyjnie opisuje niecodzienne instrumentarium konstruowane i używane przez czołówkę współczesnych sonorystycznych improwizatorów. Michał Górczyński, klarnecista, kompozytor i improwizator, spisuje swoje intuicje związane z konstruowaniem performatyw- This publication has been conceived as a complement to the programme s practical workshops, concerts, lectures and installations. The authors of the essays included in this volume are distinguished theorists and curators as well as active musicians, composers, experimentalists and artists. Michał Libera, a producer and theoretician, investigates the nature of listening. Is it possible to listen to listening, and what does it means to be listening, Libera asks. Maciej Ożóg, a media theorist, presents and analyzes the creative strategies developed during interactions between the human body and technology in acoustic performances. Referring to Alivin Lucier s pioneering work Music for solo performer, Ożóg describes innovative actions based on special computer interfaces which scan the biological activity of the human body during concerts. Justyna Borucka, an architect, discusses issues related to sound in architecture and urban public spaces. She describes acoustic urban artistic interventions and highlights their potential in the process of changing the perception of urban open spaces. Johannes Bergmark, an improvising musician and instrument maker, deals in his text with the general concept of experimental organology. The author categorizes and describes in detail the unusual instruments constructed and used by the leading contemporary sonoristic improvisers. Michał Górczyński, a clarinet player, composer and improvising musician, shares his insights related to the construction of

9 9 nej partytury codzienności i przedstawia swoją teorię naturalnej intermedialności. Na zakończenie Maciej Wojnicki (programista i muzyk) proponuje praktyczny przepis na własny najprostszy syntezator, jednocześnie w niezwykle przystępny sposób wyjaśniając, co to jest i jak działa synteza dźwięku. W publikacji swoje miejsce znalazły również spis warsztatów, które odbyły się w ramach cyklu Dźwiękowiska z lat , oraz lista prezentacji i wykładów zrealizowanych w CSW Łaźnia w ramach cyklu Muzyka Współczesna dla Gospodyń domowych w latach Był to cykl poprzedzający Dźwiękowiska i warto, aby pozostał po nim ślad w postaci chronologicznego spisu wydarzeń. Cieszę się ogromnie, że tego typu zbiór tekstów dotyczący dźwięku mógł się ukazać drukiem i zapraszam do lektury. a performative score of everyday life and presents his theory of natural intermediality. Last but not least, Maciej Wojnicki, a programmer and musician, offers a practical guide for making a simple private synthesizer and explains the nature and mechanics of sound synthesis in an accessible manner. The publication also features a list of Soundplays workshops ( ) and a list of presentations and lectures held at CCA Laznia as part of the Contemporary Music for Housewives series ( ). This series preceded Soundplays and is worth documenting in the form of a chronological list of events. I am extremely happy that it was possible to publish such a collection of texts devoted to sound. I hope you enjoy this volume!

10 Drobina słuchania w stanie czystym Zarys audio-psychologiczny A Little Bit of Listening in its Pure State An Audio-psychological Outline Michał Libera

11 11 Czytamy oczami. Praca, którą oczy wykonują podczas czytania, jest na tyle złożona, że opisanie jej przekracza zarówno moje kompetencje, jak i rozmiary tego artykułu. Z bogatej literatury poświęconej od początku XX wieku temu problemowi (Yarbus, Stark itd.) możemy przynajmniej wyciągnąć to elementarne, a jednak fundamentalne przekonanie: oczy nie czytają liter jedna po drugiej, ani słów jedno po drugim, ani też linijek tekstu jedna po drugiej, ale wykonują skokowe ruchy, zatrzymują się, badając jednocześnie z uporczywą powtarzalnością całe pole czytania. Te ciągłe przemierzenia tekstu przerywane są niedostrzegalnymi przystankami, tak jakby oko, aby odnaleźć to, czego szuka, musiało nerwowo skanować stronę. Nie równomiernie jak odbiornik telewizyjny (jak mógłby sugerować termin skanowanie ), ale w sposób przypadkowy, chaotyczny, powtarzalny lub, jak kto woli skoro już operujemy metaforami jak gołąb dziobiący ziemię w poszukiwaniu okruchów chleba. Georges Perec We read with the eyes. What the eyes do when we are reading is of such complexity as to exceed both my own competence and the scope of this article. From the abundant literature devoted to this question since the beginning of the century (Yarbus, Stark, etc.), we can at least derive one elementary but basic certainty: the eyes do not read the letters one after the other, nor the lines one after the other, but proceed jerkily and by becoming fixed, exploring the whole reading field instantaneously with a stubborn redundancy, this unceasing perusal is punctuated by imperceptible halts as if, in order to discover what it is seeking, the eye needed to sweep across the page in an intensely agitated manner, not regularly, like a television receiver (as the term sweeping might lead one to think), but in a disorderly, repetitive and aleatory way; or if you prefer, since we re dealing in metaphors here, like a pigeon pecking at the ground in search of breadcrumbs. Georges Perec PRACA, czasem nazywana przez Pereca nieco skromniej CZYNNOŚCIĄ. Czyli: ciało w spoczynku, lewa noga swobodnie zwisająca z prawej, dążące do symetrii ręce ułożone na udach i przedzielone rozłożystym przedmiotem wykonanym z papieru, głowa usztywniona i nieruchoma. Ale zawsze te drobne, ledwo widoczne ruchy przemieszczenia źrenic o nieuchwytnych i nieodgadnionych trajektoriach w polu nieprzekraczającym centymetra kwadratowego gałki ocznej. To właśnie one stanowią PRACĘ minimalny ruch pozwalający zdefiniować czynność, której Perec poświęcił swój znakomity esej zatytułowany Czytanie: zarys socjopsychologiczny. Work, which Perec sometimes refers to more modestly as ACTIVITY. That is: the body is at rest, the left leg crossed over the right, hanging freely; the hands are lying symmetrically between the thighs, holding open an object made of paper; the head is rigid and immobile. However, there are small movements, barely visible the pupils following elusive and inscrutable trajectories, the eyeballs field of movement, which covers less than a square centimetre. This is what comprises the WORK the minimum of movement that defines the activity to which Perec devoted his splendid essay Reading: A Socio-physiological Outline. For those who have suspicions about

12 12 Dla podejrzliwych nieoceniony sposób na sprawdzenie, czy ktoś czyta naprawdę, czy tylko udaje; czy podąża za kolejnymi wierszami tekstu, czy tylko próbuje się ukryć, tak naprawdę zajmując się czymś zupełnie innym. Czyli czym? Podsłuchiwaniem? Jeśli gałki oczne pozostają w spoczynku, jeśli skanowanie jak nazywa je Perec nie funkcjonuje, to co innego może robić ta nieruchoma postać? Skoro już wiemy, że nie czyta, skoro już wiemy, że nie wykonuje tej minimalnej pracy źrenic, czy jest jeszcze jakaś praca bardziej ascetyczna, bardziej minimalna, którą można jej przypisać poza słuchaniem? Inaczej: dlaczego właśnie słuchanie jest tą czynnością, którą przypisuję komuś, kto właśnie przestał robić cokolwiek? Przypominam sobie o tej transparentności podsłuchiwania, siedząc w ławie kościelnej ze spuszczoną między nogi głową i założonymi na szyi rękoma. Słucham muzyki na organy i elektronikę. Ale nie tylko. A od pewnego momentu nawet nie przede wszystkim. Słucham także filigranowego recitalu autorstwa mojego sąsiada, od którego dzieli mnie nie więcej niż kilkanaście centymetrów. Narastające, krótkie szmery o nagłym rozwiązaniu. Regularne. Następnie przechodzą w pary dźwięków crescendo i decrescendo. Wreszcie bardziej nieregularne ornamenty niskie szumy z wysokimi punktowymi urozmaiceniami. Wzdycha i wierci się. Zakłada nogę na nogę po to tylko, żeby zaraz je rozprostować. Ciężko oddycha i zdarza mu się mlasnąć. Słucham więc tego podwójnego wykonania, mając nadzieję, że słyszę nie tylko muzykę, ale także to, w jaki sposób słucha jej mój sąsiad. Jest zniecierpliwiony. Nie podoba mu się. Słucha po to, by wreszcie prze- whether someone is actually reading, there is a little-known way of checking if they are just pretending: are they following the lines of text with their eyes or trying to hide the fact that they are engaged in something else entirely. But what? Eavesdropping? If the eyeballs are at rest, if they are not sweeping the page as Perec calls it what else could a person holding himself in such a rigid position be doing? Since we know they are not reading since we know their pupils are not performing this minimum of work, is there any job more ascetic, more minimal, that we could ascribe to them except listening? To put it differently: why is listening the action I would ascribe to someone who has just stopped doing everything else? I am reminded of the transparency of eavesdropping as I sit in a church bench, with my head bowed and my arms folded behind my neck. I m listening to organ and electronics. But this is not all. For some time, I have been also listening and, in fact, mainly listening to a recital being subtly performed by my neighbour, who is sitting no more than a few inches from me. There are short, regular murmurs that rise and then decay abruptly. These are followed by a pairs of sounds a crescendo and decrescendo. Finally, there are some additional, irregular flourishes a low murmur punctuated by high-pitched variegations. He sighs and fidgets. He crosses his legs, only to straighten them immediately afterward. His breathing is heavy, and he occasionally smacks his lips. I listen to this double performance, hoping to hear not only the music, but also how my neighbour hears it. He is impatient. He doesn t like it. He is listening in the hope he can finally

13 13 stać słuchać. Słucha z nadzieją, że kolejny dźwięk będzie ostatnim. Słucha, szukając argumentów, żeby skrytykować ten koncert. Być może chce coś usłyszeć coś, co pozwoli mu na tę krytykę. A ja chcę usłyszeć jego słuchanie. I łudzę się, że słyszę podwójną kompozycję. Pierwszą, do której partyturę przygotowali Jean-Luc Guionnet i Thomas Tilly, oraz drugą, którą próbuję zapisać ja sam, podążając za każdym kolejnym gestem mojego sąsiada i zastanawiając się, w jaki sposób umieścić je na wyobrażonej kartce papieru, która później stanie się partyturą jego słuchania. Próbuję zapisać jego słuchanie jak kompozycję jak słuchanie złożone z dźwięków i potraktować jego ciało jako zbiór instrumentów, które w określonym momencie w przebiegu kompozycji realizują swoje głosy; z określoną precyzją, w określonym tempie i przy największej dbałości o detale artykulacyjne. Ale ponad wszystko rozbudzam w sobie nadzieję, że to właśnie jego praca zniecierpliwienia może ujawniać czynność słuchania; że na podstawie aktywności jego ciała, jego dźwięków, można usłyszeć jego słuchanie, to słuchanie, które jest JEGO słuchaniem. Czy możemy sobie wyobrazić, że nałożenie na siebie takich dwóch kompozycji ujawniłoby to, co ujawnia analiza eye- -tracking, do której, ujmując w nawias tego problemu Yarbusa, odwołuje się Perec? Podobnie jak w eye-tracking, które na dany obraz nakłada siatkę trajektorii oczu, które na obraz patrzą. Czy analogicznie, istnieje jakiś sposób, aby pokazać nie to, co zostało dane do słuchania, ale to, co zostało wysłuchane przez konkretną osobę, w tym przypadku człowieka, który słuchał zaraz obok mnie, osoby, której twarzy ani dłoni nie pamiętam? stop listening. He listens hoping that the next sound will be the last. He listens in search of arguments to criticize the concert. Perhaps he wants to hear something something that will justify his criticism. And I want to hear his listening. I fool myself into believing that can I hear a double composition. The first is the one scored by Jean-Luc Guionnet and Thomas Tilly; the second is the one I m trying to write myself by following each of my neighbour s subsequent gestures, wondering how to write them down on an imaginary piece of paper that would later become the score of his listening. I m writing down his listening as a composition as listening composed of sounds and I m treating his body as a set of instruments that at a certain point in the course of a composition exhibit their voices with particular precision, in a predefined rhythm, and with the utmost attention being paid to the details of their articulation. But, above all, hope awakes within me that his work of impatience might reveal something about the activity of listening, that on the basis of the activity of his body and its sounds, I can hear his listening, the listening that is HIS listening. Could we not imagine that the superimposing of these two compositions might be revealing, like an analysis of eye-tracking can be, as alluded to putting aside the problem of Yarus by Perec? Is it not similar to eyetracking, which imposes the trajectory of the eye that is seeing onto the image being seen? Is there an analogous means of showing not what is offered for a particular person to hear, but what is actually heard by them, in this case, by the man who was listening next to me, a person whose face and hands I do not remember?

14 14 Fig. 1. Nicolaes Maes, Podsłuchująca służąca The Eavesdropper Z drugiej strony, im bardziej słucham jego słuchania, tym bardziej czuję się bezwstydnie w swym podsłuchiwaniu. Bezwstydnie, bo komfortowo. Trudno mi sobie wyobrazić, co mogłoby się stać, gdybym został przyłapany. Nie poruszam źrenicami, staram się nie zmieniać własnej pozycji i chyba wyglądam na osobę zasłuchaną w koncercie. Doskonałe incognito. Zwróćmy uwagę na najsłynniejsze przedstawienia podsłuchujących, tak piknie opisane przez Davida Toopa w jego Sinister Resonance. Pokojówka u Nicolaesa Maesa potrzebuje gestu palca przyłożonego do ust i uciszającego spoglądających na nią, aby podzielić się z nimi odpowiedzialnością za podsłuchiwanie pary w drugim końcu korytarza. U Paula Fenniaka, Remy Gogghe, Julesa Adolphe Goupila czy Duncana Regehra On the other hand, the more I listen to his listening, the more shameless I feel in my eavesdropping. Shameless in my comfort but most of all because of my comfort. I can not imagine what might possibly decipher my hidden activity of eavesdropping. I do not move my eyes, I try not to change my position, and I believe that I look like a person who is listening to a concert. Perfectly incognito. Let us consider the most famous depiction of eavesdropping, beautifully described by David Toop in his Sinister Resonance. Nicolas Maes s maid performs a gesture she places a finger to her muted lips to quiet those watching her in order to share with them the responsibility for eavesdropping on the couple at the other end of the corridor.

15 15 informuje nas o tym przystawione do ściany ucho, które jak domyślamy się tego także dzięki tytułom ich prac nasłuchuje. U Eastmana Johnsona ucho nie jest przystawione do beczki, w której siedzą podsłuchiwani, ale głowa wyraźnie zwrócona jest w jej stronę. W każdym przypadku najważniejszą rolę odgrywa szyja, w drugiej kolejności ustawienie ciała w danej przestrzeni. Jest tak nie tylko dlatego, że mamy do czynienia z obrazami. Raczej odwrotnie, jeśli chcemy się dowiedzieć, czy ktoś nas podsłuchuje, musimy polegać przede wszystkim na danych wizualnych. Audytywnych nie dostaniemy. Tak przynajmniej odpowiedziałby na to pytanie Marcel Duchamp. W roku 1934 przygotował swój słynny zbiór notatek i szkiców, a następnie opublikował jako Green Box. Na jednej z kartek znajdują się następujące słowa: Można patrzeć na widzenie; nie można słyszeć słyszenia. Co do pierwszej części wypowiedzi w zasadzie nie ma wątpliwości. Poza tym, że sami możemy spostrzegać ruchy źrenic innych, badania nad możliwością precyzyjnego widzenia widzenia przyśpieszyły niemal 200 lat temu i w wieku XX zyskały satysfakcjonujące wcielenie technologiczne, m.in. w postaci wspomnianego eye-tracking. Perec to wie, Duchamp, jeśli nie, zapewne mógł to przeczuwać. Ale co z drugą częścią jego notatki? Co ze słyszeniem słyszenia? Kiedy staje się ono bezszelestne? Sugerując tę asymetrię między widzeniem i słyszeniem, Duchamp jest adwokatem pewnej wirtualnej wspólnoty myślenia o słuchaniu, która przekracza tak podziały geograficzne, jak i czasowe i traktuje słuchanie jako coś, co mamy bardziej na własność niż widzenie Fig. 2. Paul Fenniak, Eavesdropper Paul Fenniak, Remy Gogghe, Jules Adolphe Goupil and Duncan Regehr all tell us something about an ear placed to the wall, which we would assume from the titles of their works is listening. In Eastman Johnson s work Eavesdropper, the ear is not placed to the barrel in which those being overheard are sitting, but the head is clearly turned in their direction. In any case the neck plays the most important role here, with the placement of the body in the scene being secondary. And this is true not only in terms of images. Quite the opposite if we want to know if someone is listening in on us, we have to rely primarily on visual data. We will receive no auditory data. At least this is how Marcel Duchamp would answer this question. In 1934, he assembled his famous collection of notes and sketches, and then published them as The Green Box. One of the pages contains the following words: One can look at seeing; one can not hear hearing. There is essentially no doubt about the first part

16 16 jako coś, co musi umknąć postrzeżeniu innych. Jest wewnętrzne, chciałoby się powiedzieć, gdyby nie to, że przecież jest tak całkowicie nastawione do zewnątrz. Jest intymne i w tej intymności dyskretne, co w tym przypadku oznacza ciche, więcej nawet bezgłośne, niewydające żadnego dźwięku. Ta intymność jest więc pusta jest transparentna i nie pozostawia po sobie żadnych śladów. Nie ma żadnej treści; jest czymś, czego nie można podsłuchać, ponieważ nie pozostawia po sobie śladów, ewentualnie pozostawia ślady, które wprowadzają w błąd (czy sąsiad w kościele na pewno był znudzony?). Jest niczym to znaczy cudownym i magicznym krótkim spięciem, które zachodzi pomiędzy nadawcą jakiegoś komunikatu akustycznego a naszą interpretacją. Inaczej niż w przypadku źrenic, nic się tutaj nie rusza, a w konsekwencji jest pomijalne. Słowem, nie ma o czym mówić, no może poza egzaltacją wynikającą z faktu, że nie ma o czym mówić. Tyle Duchamp, przynajmniej na razie. Z drugiej bowiem strony, przecież zwykle przy naszym słuchaniu coś się dźwiękowego uwalnia, jakieś dźwięki zawsze mu towarzyszą. Koniec końców zawsze coś robimy, jakoś słuchamy, jakoś przygotowujemy do tego nasze ciała. Kładziemy się na łóżku, przewracamy z boku na bok, kiedy solo Milesa Davisa nas zaczyna nudzić i chcemy sięgnąć po gazetę; zrywamy się na nogi, aby czym prędzej wyłączyć radio, kiedy z głośników zaczynają nas dochodzić nagrania Marka Knopflera. Zdarza nam się słyszeć ruchy tancerzy, którzy podążają za muzyką od stepowania po występy Williama Forsythe a, który nagłaśnia podłogę w taki sposób, aby publiczność of the statement. Besides the fact that we can perceive the movements of the pupils of others, studies on the possibility of precisely seeing seeing first became popular nearly two hundred years ago, acquiring a more proper technological form in the twentieth century through techniques such as the previously mentioned study of eye-tracking. Perec knows this, and Duchamp if he does not probably could have sensed it. But what about the second part of his notes? What about hearing hearing? Especially hearing hearing when the latter becomes noiseless? In suggesting an asymmetry between seeing and hearing, Duchamp is advocating a kind of virtual community for thinking about listening, which extends across geographical and temporal divisions and treats listening as something that is more of our personal property than vision as something that must escape the perception of others. It is internal, one would like to believe except for the fact that it is directed entirely outward. It is intimate, and in this intimacy it is discreet, which in this case means quiet, and even more it is silent, issuing no sound. This intimacy is thus empty it is transparent and does not leave behind any traces. There is no content; it is something you can not eavesdrop on because it does not leave behind any trace, or if it leaves behind traces, they are misleading (was the man next to me in the church really bored?). It is nothing that is, it is a wonderful and magical short circuit that occurs between the sender of some message and our interpretation of it. Unlike our pupils, nothing here moves, and in consequence it is over-passable. In a word, there is

17 17 słyszała dźwięki jego tańca. Haydée Faimberg opisuje interakcje między pacjentem a terapeutą w kategoriach rozpoznawania czyjegoś słuchania w słowach, które do nas wypowiada. To one, sposób ich wypowiadania, rytm i brzmienie ruchy naszych strun głosowych decydują o tym, iż pacjent gromadzi informacje na temat tego, w jaki sposób został wysłuchany przez terapeutę i do własnej interpretacji tego słuchania dostosowuje często kolejne komunikaty. Luc Ferrari z kolei dał nam do słuchania własne słuchanie ze spaceru, który przeszedł do historii jako Presque Rien no 2 ainsi continue la nuit dans ma tête multiple (1977) w postaci nagrania. To właśnie dzięki nagrywaniu faktycznie stajemy się częścią tytułowej mnogiej głowy, która słucha i podąża za tym, co słyszy i o czym do nas szepcze Ferrari. Stephen Vitiello i wielu innych artystów po Ferrarim nie posługuje się komentarzem werbalnym, próbując go zastąpić nagrywaniem binauralnym. Opiera się ono na zainstalowaniu mikrofonów w słuchawkach wkładanych do uszu, co powoduje, że nagrywanie pokrywa się (przynajmniej jeśli chodzi o pozycję) z naszymi organami słuchu, a nie podąża za sztucznym pozycjonowaniem mikrofonu na statywie czy nawet w dłoni. To taka artystyczna wersja ear-tracking, odpowiednika eye-tracking. Narzędzie to wykorzystywane jest głównie w medycynie. Umożliwia ono ustalenie ruchów głowy w reakcji na dźwięki dochodzące z różnych miejsc w przestrzeni. Dzięki niemu można wnioskować o kierunkowości naszej uwagi audytywnej 1. 1 Więcej na temat możliwości słyszenia słyszenia w esejach zebranych w trzecim rozdziale mojej książki Doskonale zwyczajna rzeczywistość, Krytyka Polityczna, Warszawa 2013 nothing to say well, besides the feeling of exaltation that can result from the fact that there is nothing to talk about. Enough Duchamp, at least for now. On the other hand, our listening usually releases something in the way of sound, something sonic listening is always accompanied by sound, or simply, listening is always sounding. In the end, we always do something, we listen to something we somehow prepare our bodies for this. Lying in bed, we turn from side to side when a Miles Davis solo starts to bore us, and we want to reach for the newspaper; we jump to our feet to turn the radio off as quickly as possible when Mark Knopfler begins to issue forth from the speakers. Sometimes we can hear the movements of dancers who are following a piece of music from tap dancers to William Forsythe, who wires up the floor so that that the audience can hear the sounds of his dancing. Haydée Faimberg describes the interaction between a patient and a therapist in terms of recognising someone s listening in the words they say to us. These words are what decide, in the way they are spoken, their rhythm and sound the movements of our vocal cords if the patient receives information about how they were heard by the therapist, which often shapes their interpretation of the messages that follow. Luc Ferrari, in turn, gave us his own listening to listen to which went down in history in recorded form as Presque Rien No. 2 and thus the night continues in my numerous head (1977). Thanks to this recording, we actually become part of the title s numerous head, which listens to and follows what it hears and what Ferrari whispers to us while walking. Stephen

18 18 Ale jednak wracając do owej pierwszej strony Nawet jeśli słuchanie tak często słychać, trudno oprzeć się temu mitowi, który tak lakonicznie poddaje nam pod rozwagę Duchamp. Jeśli nie każde może być całkowicie transparentne, może istnieje jakieś pojedyncze, które miał wówczas na myśli? Albo może chodzi o konkretny rodzaj słuchania, którego nie da się sprowadzić do Perecowskiej analizy socjopsychologicznej? Być może nawet chodzi o jedyne prawdziwe słuchanie, słuchanie najgłębsze, nieskażone niczym innym, czy też parafrazując Marcela Prousta, o drobinę słuchania w stanie czystym? Słuchanie to wprawiałoby nas w odrętwienie, zdarzało się w sytuacjach, którym nie towarzyszą już żadne inne czynności, takie słuchanie, które zawiesza wszystko inne i sprawia, iż zastygamy w bezruchu. Niemal jak w filharmonii, kiedy zawieszamy nasze ciała na długość trwania danej części kompozycji. Doskonale ujawnił je John Cage w swym Jeśli wykonanie odbywa się w filharmonii, zwykle mamy do czynienia ze swoistym spektaklem powstrzymania, zastygnięcia w bezruchu, który jednak uwalniany jest w przerwach, w których słyszymy kaskady odchrząknięć, kaszlnięć, przesunięć krzeseł itp. Tego samego typu paraliż widoczny jest przecież na przedstawieniach podsłuchujących. Oni również nie mogą się zdradzić. Do tego, co słyszą, nie mogą dodać żadnych swoich dźwięków maskując siebie samego, proces ten czyni to, co słyszymy, nieskażonym niczym innym, niczym, co pochodziłoby od nas, od naszych czynności (nigdy całkowicie bezszelestnych). Dopiero ten właśnie bezruch sprawia, że stajemy się w naszym słuchaniu przezroczyści. Vitiello and many other artists after Ferrari have attempted to replace verbal commentary on listening to listening and hearing hearing with binaural recordings. This involves placing microphones in the ear buds of headphones, as a result of which the recording follows (at least in terms of its position) our organs of hearing rather than the artificial positioning of a microphone on a stand or in someone s hand. It s an artistic version of ear-tracking, the equivalent of eye-tracking. This tool is used mainly in medicine. It allows you to determine the movements of the head in response to sounds coming from different points in space. With it, you can determine the direction in which our auditory attention is turned 1. But still... even if listening can often be heard, it is difficult to resist the myth that Duchamp so laconically offers for us to consider. Even if not every form of listening is completely transparent, perhaps he had some particular forms in mind? Or perhaps he was referring to a specific type of listening, one that cannot be reduced to the level of Perec s socio-psychological analysis? Perhaps he only meant the real listening, the keenest listening, undisturbed by anything else or to paraphrase Marcel Proust, a little bit of listening in its pure form? That particular, purest form of listening would lead us into numbness; a state not accompanied by any other activity, that peculiar form of listening that places everything else into a state of suspension, in which we become motionless. This is akin to being in a concert hall, 1 For more on how to hear, see the essays collected in the third chapter of my book Doskonale zwyczajna rzeczywistość [Perfectly ordinary reality], Krytyka Polityczna, Warsaw 2013

19 19 Istnieje więc niezwykle ważna relacja pomiędzy próbą usłyszenia najdokładniejszego, jak najwierniejszego, jak najdogłębniejszego a bezruchem. Można przypuszczać, oglądając te przedstawienia, że dopiero w bezruchu przestajemy stawiać opór dźwiękowi; dopiero w bierności dociera on do nas w swej złożonej szczegółowości. Cała tradycja romantyczna i poromantyczna przedstawia dźwięk jako coś, co nas zdobywa, od czego nie możemy uciec, co jest wszechogarniające, nieuniknione, coś, w czym jesteśmy zawsze zanurzeni i co nas pochłania; słowem coś, czemu podlegamy, co czyni nas swym przedmiotem. Ta podległość, z jednej strony, stanowi oczywiście najdoskonalsze uzasadnienie zajmowania się wyłącznie muzyką, a nie słuchaniem. Skoro słuchanie niczego nie dodaje po co się nim zajmować? Z drugiej jednak strony, ta teoria dźwięku od Nietzschego przez Bergsona i Heideggera po Welscha ma w sobie pierwiastek melancholiczny, który ma dużo dłuższą, choć zgoła odmienną tradycję. Im bardziej słuchamy, tym bardziej otwieramy się na to, co nas otacza, tym bardziej zanurzamy się w naszym środowisku i tym bardziej jesteśmy przez nie pochłaniani, czy też używając wyliczenia Waltera Benjamina odnoszącego się już do teorii melancholii jesteśmy apatyczni, niedecyzyjni i powolni 2. W tym sensie także istnieje zasadniczy sojusz pomiędzy tego rodzaju słuchaniem a acedią, specyficzną biernością związaną z poczuciem utraty jakiejkolwiek pozycji w świecie. A jeszcze dokładniej mówimy tutaj o tej relacji, którą tak doskonale w swej teorii afektów oddał Spinoza: przez afekt rozumiem pobudzenie 2 W. Benjamin, The Origin of German Tragic Drama, Verso, London New York 2003, s and when he hold our bodies still for the duration of a given part of a composition. This was perfectly revealed by John Cage in his If a performance takes place in a concert hall, it usually involves us in a spectacle of restraint, a need to remain frozen in stillness, which is periodically broken during breaks by a cascade of coughs, chairs shifting, throats being cleared, etc. The same type of paralysis is visible in depictions of eavesdropping. The perpetrators, likewise, cannot give themselves away. Nor can they add any sounds of their own to what they hear this process of masking one s presence protects what is heard from being contaminated by anything else, anything that might come from us, from our never completely silent activities of our bodies. This stillness makes us, in our listening, transparent. There is thus a very important relationship between attempting to hear with the utmost precision, the utmost accuracy, the utmost keenness, and stillness. Only in stillness one can assume from looking at these depictions do we cease to resist sound; only in passivity are we aware of it in all its complex specificity. The entire romantic and post-romantic tradition depicts sound as something that conquers us, something from which we cannot escape, something that is omnipresent, inescapable, something in which we are always immersed and which consumes us; in a word something to which we are subjected, something that makes us its object. This dependence, on the one hand, is the most perfect justification for leaving aside listening from an analytical approach and focusing entirely and exclusively on the music itself. Switching off the music and

20 20 ciała, przez które moc działania tego ciała powiększa się albo zmniejsza, jest podtrzymywana lub hamowana 3. Oczywiście w tym przypadku chodzi o taki wpływ na nasze ciało, który zmniejsza jego dyspozycyjność do działania. Ale czy to oznacza, że na horyzoncie słuchania zawsze majaczy apatia? Czy słuchanie sprawia, że przestajemy działać i być może ono samo nawet przestaje być Perecowską czynnością czy pracą? Być może ów bezruch właśnie decyduje o tym, że łatwiej niż w muzyce znaleźć takie słuchanie w sztukach pięknych. Szukam więc słuchania, którego naprawdę nie słychać słuchania, które spełniłoby obietnicę całkowitej transparentności. Próbuję znaleźć kogoś, kto słuchałby tak, że proces ten przestałby być czynnością, że byłby całkowicie bierny i podległy. Szukam więc tych, którzy zostali przez słuchanie przeobrażeni w kamień. Ograna metafora, ale poręczna dzięki niej docieram tutaj do rzeźby Rodina. Następnie zaś trafiam na tekst, krótki komentarz na temat innego tekstu, którego usłyszeć nie mogłem. Autorką obu jest Daniela Cascella, dotyczą rzeźby Augusta Rodina z roku 1885, zatytułowanej Méditation bądź La Voix intérieure, przedstawiającą zgodnie ze słowami samego Rodina postać, która nie ma rąk, by gestykulować, ani nóg, by chodzić 4. Co w takim razie robi? Mało kto ma wątpliwości, że chodzi tutaj o jakiś rodzaj słuchania. Mnie interesuje relacja pomiędzy tym właśnie słuchaniem a brakiem kończyn. Pisze o niej Rainer 3 Za: R. Scruton, Spinoza, Prószyński i S-ka, Warszawa 2002, s D. Cascella, com/2013/03/30/writing-the-inner-voice-casting-my- -archive/. not listening. If listening is transparent, if it does not add anything to the music itself why bother with it? On the other hand, the very same theories of sound developed by Nietzsche, Bergson, Heidegger and Welsch all contain a paradoxical element of melancholy, which has a much longer though quite different tradition. By getting away from the theory of listening, they actually propose a very specific form of listening, they theorize it by neglecting it. Let us call it melancholic listening: the more we listen, the more we open ourselves up to that which surrounds us, the more we immerse ourselves in our environment, and the more we are absorbed by it to quote Walter Benjamin s words in reference to the theory of melancholy we become apathetic, indecisive, slow 2. In this sense, there is also a vital alliance between this kind of listening and acedia a state of listlessness associated with a loss of concern about one s place in the world. And, more specifically, we are speaking here about a relationship that Spinoza grasped so perfectly in his theory of affects: By affect I understand affections of the body by which the body s power of acting is increased or diminished, aided or restrained 3. Of course, in this case, the effect on the body is in a diminuendo is a reduction of the desire to act. But does this mean that apathy has to always be looming on the horizon of listening? Can listening make us stop acting, and perhaps even stop being an activity or work, as Perec described it? Perhaps it is this stillness that makes 2 W. Benjamin, The Origin of German Tragic Drama, Verso, London New York 2003, p As cited in: R. Scruton, Spinoza, Prószyński i S-ka, Warszawa 2002, p. 142.

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be angry with somebody gniewać się na kogoś Czy gniewasz

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to do business prowadzić interesy Prowadzę interesy w

Bardziej szczegółowo

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT A n g i e l s k i Phrasal Verbs in Situations Podręcznik z ćwiczeniami FRAGMENT Dorota Guzik Joanna Bruska Autorzy: Dorota Guzik, Joanna Bruska Konsultacja językowa: Tadeusz Z. Wolański Lektorzy: Maybe

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be to do something mieć coś zrobić Mam jej pomóc jutro.

Bardziej szczegółowo

Zestawienie czasów angielskich

Zestawienie czasów angielskich Zestawienie czasów angielskich Present Continuous I am, You are, She/ He/ It is, We/ You/ They are podmiot + operator + (czasownik główny + ing) + reszta I' m driving. operator + podmiot + (czasownik główny

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Przedszkole i Żłobek EPIONKOWO

Niepubliczne Przedszkole i Żłobek EPIONKOWO KROPECZKI MIESIĄC: PAŹDZIERNIK 2013R. TEMAT MATERIAŁ Hello again! What s your name? Proste powitania Wskazywanie kolegów/koleżanek Śpiewanie piosenki Dialogi A. Hello! I am Kasia. My name is Kasia What

Bardziej szczegółowo

Lekcja 1 Przedstawianie się

Lekcja 1 Przedstawianie się Lekcja 1 Przedstawianie się i poznawanie innych 2 Wysłuchaj dialogów, najpierw w wersji oryginalnej, później z tłumaczeniem. Powtarzaj poszczególne kwestie za lektorami. Dialog 1 Przedstawianie się w sytuacji

Bardziej szczegółowo

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I Poziom rozszerzony Język angielski Język angielski. Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I W schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe odpowiedzi.

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to eat out jeść poza domem Czy często jadasz poza domem?

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 3 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be at the airport być na lotnisku Ona jest teraz na

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze słuchu 1.1. 1.2.

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

Anything else? Are you all right? Are you drinking milk now? Are you single or married? Are you sure? Can I make a phone call please?

Anything else? Are you all right? Are you drinking milk now? Are you single or married? Are you sure? Can I make a phone call please? Anything else? Are you all right? Are you drinking milk now? Are you single or married? Are you sure? Can I make a phone call please? Can you drive a car? Can you meet me tomorrow? Can you recommend a

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to take a rest - odpocząć Muszę odpocząć. (5) Czy chcesz

Bardziej szczegółowo

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Estimation and planing Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Story points Story points C D B A E Story points C D 100 B A E Story points C D 2 x 100 100 B A E Story points C D 2 x 100 100

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO CZERWIEC 2013 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO CZERWIEC 2013 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem dysleksja EGZAMIN

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2014 CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2014 CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem dysleksja EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

CZASY ANGIELSKIE W PIGUŁCE

CZASY ANGIELSKIE W PIGUŁCE 1) SIMPLE PRESENT (Czas teraźniejszy prosty) CZASY ANGIELSKIE W PIGUŁCE informujemy o czyimś zwyczaju, przyzwyczajeniu czynności powtarzające się, rutynowe plan lekcji, rozkłady jazdy + czasownik zwykły

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2014 CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2014 CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem dysleksja EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

Bardziej szczegółowo

How to translate Polygons

How to translate Polygons How to translate Polygons Translation procedure. 1) Open polygons.img in Imagine 2) Press F4 to open Memory Window 3) Find and edit tlumacz class, edit all the procedures (listed below) 4) Invent a new

Bardziej szczegółowo

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY BADANIE DIAGNOSTYCZNE W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM PODSTAWOWY GRUDZIEŃ 2011

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY BADANIE DIAGNOSTYCZNE W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM PODSTAWOWY GRUDZIEŃ 2011 Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2011 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA PESEL miejsce na naklejkę z

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : 55 mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci

UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : 55 mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci IP/8/899 Bruksela, dnia 9 grudnia 8 r. UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci Od dnia stycznia 9 r. UE będzie miała nowy program Bezpieczny

Bardziej szczegółowo

It s going to rain - naucz się mówić o przyszłości

It s going to rain - naucz się mówić o przyszłości It s going to rain - naucz się mówić o przyszłości Mówienie o przyszłości w języku angielskim kilka sposobów Czas Present Simple Czas Future Simple Czas Present Continuous Forma to be going to Czas Future

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

Hello Cheeky rozkład materiału

Hello Cheeky rozkład materiału Unit 1 Hello, Cheeky Monkey! witanie się i żegnanie z maskotką podawanie swojego imienia rozpoznawanie postaci w rozpoznawanie poszczególnych części ciała Hello/ Bye-bye Eyes Ears mouth What s that? Who

Bardziej szczegółowo

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and Fig 4 Measured vibration signal (top). Blue original signal. Red component related to periodic excitation of resonances and noise. Green component related. Rotational speed profile used for experiment

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

Paweł Althamer Film, 2005, 1 47. Jacek Malinowski. Wunderteam. HalfAWomen. Przyczepa / RV

Paweł Althamer Film, 2005, 1 47. Jacek Malinowski. Wunderteam. HalfAWomen. Przyczepa / RV 16-21 sierpnia / 16th-21st August Czy praca opowiada (prawdziwą) historię? / Does the artwork tell (a true) story? Paweł Althamer Film, 2005, 1 47 Jacek Malinowski HalfAWomen 2000, 12 50 Wunderteam Przyczepa

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO Projekt: Podnoszenie kwalifikacji drogą do sukcesu Szkolenie: j. angielski, poziom A1 Termin szkolenia: 15. 12. 2014 r. 06. 05. 2015 r. Termin Egzaminu

Bardziej szczegółowo

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki 2017-2018 Zanim zaczniesz wypełniać formularz, zapoznaj się z Instrukcjami! Imię i nazwisko:

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

a) Present Simple (czas teraźniejszy)

a) Present Simple (czas teraźniejszy) 1. Czasy gramatyczne GRAMATYKA JĘZYKA ANGIELSKIEGO a) Present Simple (czas teraźniejszy) - czynności stałe, regularne, powtarzające się (I go to school every day.) - prawdy życiowe (The sun rises in the

Bardziej szczegółowo

Celem dzisiejszej lekcji jest powtórzenie liczb. Macie na to 20 minut.

Celem dzisiejszej lekcji jest powtórzenie liczb. Macie na to 20 minut. Unit 4: Karta pracy dla Mini-Teachers (trudne głoski są podkreślone) Jaki jest wasz cel? Celem dzisiejszej lekcji jest powtórzenie liczb. Macie na to 20 minut. Jak możecie osiągnąć swój cel? Dobrym sposobem

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX

Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX UNIWERSYTETU BIBLIOTEKA IEGO UNIWERSYTETU IEGO Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX 1. Make a new connection Open the System Preferences by going to the Apple menu

Bardziej szczegółowo

SCENE 1. Mummy: Grandma s very sick today. Please take it to her now. Be good - and don t stop in the big, dark, wood!

SCENE 1. Mummy: Grandma s very sick today. Please take it to her now. Be good - and don t stop in the big, dark, wood! Scenariusz językowego przedstawienia teatralnego,,czerwony Kapturek połączonego z lekcją języka angielskiego,, Little Red Riding Hood by the Brothers Grimm (June 2013 ) Narrator 1 (a bird): SCENE 1 This

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY 6 MAJA 2015 CZĘŚĆ I. Godzina rozpoczęcia: 14:00. Czas pracy: 120 minut

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY 6 MAJA 2015 CZĘŚĆ I. Godzina rozpoczęcia: 14:00. Czas pracy: 120 minut Układ graficzny CKE 2013 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem dysleksja EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3.

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3. Zadanie 1. Usłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Na podstawie informacji zawartych w nagraniu, w zadaniach 1.1. 1.3. z podanych odpowiedzi wybierz właściwą. Zakreśl literę A lub B. 1.1. Chłopiec dzwoni do

Bardziej szczegółowo

Rozmowa kwalifikacyjna z pracodawcą po angielsku str. 4 Anna Piekarczyk. Od Wydawcy

Rozmowa kwalifikacyjna z pracodawcą po angielsku str. 4 Anna Piekarczyk. Od Wydawcy Spis treści Sposoby na udaną rozmowę kwalifikacyjną...5 Lista czasowników, które warto znać i zastosować podczas rozmowy kwalifikacyjnej...9 Lista przymiotników opisujących charakter... 11 Dla pracodawcy:

Bardziej szczegółowo

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO Meeting Big Data challenges in Leadership with Human-Computer Synergy. Presented by Dr. Morten Middelfart, CTO Big Data Data that exists in such large amounts or in such unstructured form that it is difficult

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA TWORZENIA KRZYśÓWEK

INSTRUKCJA TWORZENIA KRZYśÓWEK INSTRUKCJA TWORZENIA KRZYśÓWEK KrzyŜówka została tworzona w programie MsOffice. Polecam równieŝ program OpenOffice. W całym dokumencie obowiązuje standard: krzyŝówka wraz z pytaniami powinna (musi!!) mieścić

Bardziej szczegółowo

2014-10-22 LESSON 20. Poziom A1.2. WWW AUDIO ONLINE VERSION. At a kiosk. - Przy kiosku.

2014-10-22 LESSON 20. Poziom A1.2. WWW AUDIO ONLINE VERSION. At a kiosk. - Przy kiosku. 2014-10-22 LESSON 20 Poziom A1.2. WWW AUDIO ONLINE VERSION At a kiosk. - Przy kiosku. Test 20.1. Make questions and answers. Use the time expressions such as always, often, sometimes, usually, seldom,

Bardziej szczegółowo

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my Volley English! Już od dziś, co miesiąc, znajdziecie w naszym serwisie nową ofertę. Zapraszamy Cię do nauki angielskiego w praktycznym wydaniu. Przygotowaliśmy dla Ciebie wyjątkowe materiały, które odnoszą

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY TeleTrade DJ International Consulting Ltd Sierpień 2013 2011-2014 TeleTrade-DJ International Consulting Ltd. 1 Polityka Prywatności Privacy Policy Niniejsza Polityka

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1)

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1) EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1) ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA KWIECIEŃ 2013 Rozumienie ze słuchu Wymagania ogólne II. Rozumienie Uczeń rozumie

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2013 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

PLSH1 (JUN14PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2014. Reading and Writing TOTAL

PLSH1 (JUN14PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2014. Reading and Writing TOTAL Centre Number Surname Candidate Number For Examiner s Use Other Names Candidate Signature Examiner s Initials Section Mark Polish Unit 1 Reading and Writing General Certificate of Education Advanced Subsidiary

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi CZERWIEC 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie

Bardziej szczegółowo

OSTC GLOBAL TRADING CHALLENGE MANUAL

OSTC GLOBAL TRADING CHALLENGE MANUAL OSTC GLOBAL TRADING CHALLENGE MANUAL Wrzesień 2014 www.ostc.com/game Po zarejestrowaniu się w grze OSTC Global Trading Challenge, zaakceptowaniu oraz uzyskaniu dostępu to produktów, użytkownik gry będzie

Bardziej szczegółowo

PLSH2 (JUN13PLSH201) General Certificate of Education Advanced Level Examination June 2013. Reading and Writing TOTAL. Time allowed 3 hours

PLSH2 (JUN13PLSH201) General Certificate of Education Advanced Level Examination June 2013. Reading and Writing TOTAL. Time allowed 3 hours Centre Number Surname Candidate Number For Examiner s Use Other Names Candidate Signature Examiner s Initials Polish Unit 2 Reading and Writing General Certificate of Education Advanced Level Examination

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Darmowy artykuł, opublikowany na: www.fluent.com.pl

Darmowy artykuł, opublikowany na: www.fluent.com.pl Copyright for Polish edition by Bartosz Goździeniak Data: 4.06.2013 Tytuł: Pytanie o czynność wykonywaną w czasie teraźniejszym Autor: Bartosz Goździeniak e-mail: bgozdzieniak@gmail.com Darmowy artykuł,

Bardziej szczegółowo

Czasowniki modalne. sale yesterday.

Czasowniki modalne. sale yesterday. Czasowniki modalne Wszystkie czasowniki modalne łączą się z bezokolicznikiem bez to. Wyjątkiem jest czasownik ought to, gdzie to stanowi część czasownika. Pytania z czasownikiem modalnym tworzymy poprzez

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Po powtórce zaczynamy naukę kolejnych 10-15 nowych słów i wyrażeń, po czym zostawiamy je w przegródce numer 1. Systematyczność

Po powtórce zaczynamy naukę kolejnych 10-15 nowych słów i wyrażeń, po czym zostawiamy je w przegródce numer 1. Systematyczność Fiszki, metoda powtórkowa. System pięciu przegródek Pierwszego dnia nauki możemy zacząć od przyswojenia 10-15 nowych słówek. Wkładamy je wtedy do przegródki numer 1. Kolejnego dnia zaczynamy od powtórki

Bardziej szczegółowo

How much does SMARTech system cost?

How much does SMARTech system cost? 1. How much does an intelligent home system cost? With over six years of experience in construction of Intelligent Home Systems we have done a value analysis of systems and services usually purchased by

Bardziej szczegółowo

Jazz EB207S is a slim, compact and outstanding looking SATA to USB 2.0 HDD enclosure. The case is

Jazz EB207S is a slim, compact and outstanding looking SATA to USB 2.0 HDD enclosure. The case is 1. Introduction Jazz EB207S is a slim, compact and outstanding looking SATA to USB 2.0 HDD enclosure. The case is made of aluminum and steel mesh as one of the coolest enclosures available. It s also small

Bardziej szczegółowo

KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO Zadania egzaminacyjne Rozmowa wstępna (rozgrzewka językowa) Zadanie 1 rozmowa sterowana Zadanie 2 ilustracja + 3 pytania Zadanie

Bardziej szczegółowo

PRACTISE YOUR. office@ranga4u.com www.ranga4u.com tel: (+48) 601 455 529. Copyright 2015 Ryszard Waluś All rights reserved

PRACTISE YOUR. office@ranga4u.com www.ranga4u.com tel: (+48) 601 455 529. Copyright 2015 Ryszard Waluś All rights reserved PRACTISE YOUR ENGLISH POLISH The synchronisation of cosmic cycles (hypothesis) Synchronizacja cykli kosmicznych (hipoteza) office@ranga4u.com www.ranga4u.com tel: (+48) 601 455 529 Copyright 2015 Ryszard

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM PODSTAWOWY

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM PODSTAWOWY Poziom podstawowy Język angielski Język angielski. Poziom podstawowy KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM PODSTAWOWY Zadanie 1. Which person L (Liz) J (Jim) 1.1. thinks that a particular TV series is very

Bardziej szczegółowo

MATURA SPEAKING TESTS. Modules 1 4. Egzamin maturalny z języka angielskiego Wersja dla zdającego. Zestaw 1. 3 minuty. Zadanie 1. Zadanie 3.

MATURA SPEAKING TESTS. Modules 1 4. Egzamin maturalny z języka angielskiego Wersja dla zdającego. Zestaw 1. 3 minuty. Zadanie 1. Zadanie 3. MATURA SPEAKING TESTS Modules 4 Życie rodzinne i towarzyskie Człowiek, Sport Zakupy i usługi, Żywienie Wersja dla zdającego minuty Razem z przyjacielem/przyjaciółką organizujesz wspólne przyjęcie urodzinowe.

Bardziej szczegółowo

Azorro. Wojciech Bąkowski. Wunderteam. Rodzina / Family,, 2004, 9 15. Film mówiony 3 / Spoken Movie 3 2008, 9 41. Przyczepa / RV,, 2005, 11 16

Azorro. Wojciech Bąkowski. Wunderteam. Rodzina / Family,, 2004, 9 15. Film mówiony 3 / Spoken Movie 3 2008, 9 41. Przyczepa / RV,, 2005, 11 16 13 18 września / 13th-18th September Czy kolor jest ważnym elementem pracy? / Is colour an important element In an artwork? Azorro Rodzina / Family,, 2004, 9 15 Wojciech Bąkowski Film mówiony 3 / Spoken

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki : 5 wierszy / poems

Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki : 5 wierszy / poems Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki : 5 wierszy / poems I. daj mi słowa abym kres nazwał umiejętnie kresem i w nim tańczył (żebym z radością zatoczył koła które będą kołami nicości i moimi kresami) i abym pojął

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z języka angielskiego poziom podstawowy ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar

Bardziej szczegółowo

I. Czasy gramatyczne (tenses)

I. Czasy gramatyczne (tenses) I. Czasy gramatyczne (tenses) 3. Czas present simple (czas teraźniejszy prosty) U ycie: Prawdy ogólne (prawdy naukowe, zjawiska zachodz¹ce w przyrodzie, np. S³oñce wschodzi na wschodzie.=the Sun rises

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ ĆWICZENIOWY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

MATERIAŁ ĆWICZENIOWY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO Materiał ćwiczeniowy zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia diagnozy. Materiał ćwiczeniowy chroniony jest prawem autorskim. Materiału nie należy powielać ani udostępniać w żadnej innej

Bardziej szczegółowo

MATURA USTNA: ZESTAW 1

MATURA USTNA: ZESTAW 1 MATURA USTNA: ZESTAW 1 Twój kolega/twoja koleżanka chce dowiedzieć się czegoś o Twojej klasie. Poniżej podane są 4 kwestie, które musisz omówić w rozmowie z egzaminującym. Liczba uczniów w klasie Atmosfera

Bardziej szczegółowo

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation operation good practices presentation Polites association was founded in 2002 in Szczecin Stowarzyszenie POLITES w Szczecinie Starszy Brat Starsza Siostra

Bardziej szczegółowo

PART 1: GRAMMAR AND VOCABULARY

PART 1: GRAMMAR AND VOCABULARY PART 1: GRAMMAR AND VOCABULARY 1. Complete the sentences with the correct answers. Choose A, B, C or D. There is only ONE good answer. Uzupełnij zdania. Wstaw A, B, C lub D. Zawsze jest tylko JEDNA poprawna

Bardziej szczegółowo

Industrial Landscape Eustachy Kossakowski, 1950s and 60s

Industrial Landscape Eustachy Kossakowski, 1950s and 60s dimensions: 38.5 x 28.5 cm technique: 12 black and white silver gelatin fiber prints made from original Eustachy Kossakowski s negatives edition: 6 price: 12 000 PLN Each portfolio is numbered and signed

Bardziej szczegółowo

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND Ala ma kota is a network of non-public education preschools which are entered into the register of non-public schools and institutions of the Capital City of

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO Miejsce na naklejkę z kodem szkoły dysleksja MJA-R2A1P-062 EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY ARKUSZ III MAJ ROK 2006 Czas pracy 110 minut Instrukcja dla zdającego 1. Sprawdź, czy

Bardziej szczegółowo

First year of studies - Sculpture... 2. Second year of studies- Sculpture... 3. Third year of studies- Sculpture... 4

First year of studies - Sculpture... 2. Second year of studies- Sculpture... 3. Third year of studies- Sculpture... 4 Academic year 2014/2015 Academy of Fine Arts in Gdańsk Faculty of Sculpture and Intermedia Long-cycle Master s degree studies (5 years) The Faculty of Sculpture is divided into two fields of study: Sculpture

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Przedszkole EPIONKOWO

Niepubliczne Przedszkole EPIONKOWO KROPECZKI Miesiąc Temat Materiał Wrzesień, październik, listopad 2014r. Hello again! Proste powitania Wskazywanie odpowiednich kolegów/ koleżanek Śpiewanie piosenki Dialogi What s your name? A. Hello!

Bardziej szczegółowo

Our Discovery Island 2

Our Discovery Island 2 PLAN WYNIKOWY Our Discovery Island 2 POZIOM KOMPETENCJI JĘZYKOWEJ WG CEF A1 Rozdział 1 My toys na Rozpoznaje dźwięki /e/ i /o/. Rozpoznaje nazwy zabawek. Samodzielnie nazywa zabawki. Liczy od 1 do 20.

Bardziej szczegółowo

DYNAMIC PRESENTATIONS. Specjalistyczne warsztaty językowe dla osób prowadzących prezentacje w języku angielskim

DYNAMIC PRESENTATIONS. Specjalistyczne warsztaty językowe dla osób prowadzących prezentacje w języku angielskim Ośrodek Szkoleń i informacji EFFECT Tel: 32 33 55 150 Tel/ fax: 32 33 55 151 Mobile: 604 539 728 e-mail: effect@effect.edu.pl Ul. Kozielska 137 D 44-100 Gliwice NIP: 631-139-99-87 www.effect.edu.pl DYNAMIC

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI. Rozkład materiału. styczeń 2014 TEMAT TEKST PIOSENKI ZWROTY. ( wszystkie grupy) Język angielski Styczeń 2014

JĘZYK ANGIELSKI. Rozkład materiału. styczeń 2014 TEMAT TEKST PIOSENKI ZWROTY. ( wszystkie grupy) Język angielski Styczeń 2014 JĘZYK ANGIELSKI Rozkład materiału styczeń 2014 TEMAT PIOSENKA/ WIERSZ TEKST PIOSENKI ZWROTY ( wszystkie grupy) Parts of the body 1 / 19 części ciała 2 / 19 3 / 19 4 / 19 My body Head shoulders knees and

Bardziej szczegółowo

OBS UGA KLIENTA. 2) połączyć z a) put on to c) put through with

OBS UGA KLIENTA. 2) połączyć z a) put on to c) put through with 7 OBS UGA KLIENTA 1 WARM UP SPEAKING Odpowiedz na pytania. 1) How do you answer the phone? 2) How do you leave/take a message? 3) How do you end a telephone conversation? 2 VOCABULARY Jak w języku angielskim

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi SIERPIEŃ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Egzamin maturalny z języka angielskiego

Bardziej szczegółowo

-Samouczek do nauki języka angielskiego-

-Samouczek do nauki języka angielskiego- -Samouczek do nauki języka angielskiego- Niniejsze dzieło podlega ochronie prawnej na mocy ustawy o prawie autorskim. Tak jak brzmi tytuł, tak i teraz powiem: nauczę Cię angola. Oczywiście cudów nie obiecuje,

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. KOD UCZNIA UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI

Bardziej szczegółowo

DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH

DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH ... pieczątka nagłówkowa szkoły... kod pracy ucznia KONKURS PRZEDMIOTOWY JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH ETAP SZKOLNY Drogi Uczniu, witaj na I etapie konkursu języka angielskiego. Przeczytaj

Bardziej szczegółowo

Wymagania szczegółowe 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych (leksykalnych,

Wymagania szczegółowe 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych (leksykalnych, Część pisemna (poziom podstawowy). Przykładowe zadania z rozwiązaniami 57 TWORZENIE WYPOWIEDZI PISEMNEJ Zadanie 11. (0 10) Uczestniczyłeś(-aś) w międzynarodowej wymianie w Londynie. Napisz list do kolegi

Bardziej szczegółowo

Realizacja systemów wbudowanych (embeded systems) w strukturach PSoC (Programmable System on Chip)

Realizacja systemów wbudowanych (embeded systems) w strukturach PSoC (Programmable System on Chip) Realizacja systemów wbudowanych (embeded systems) w strukturach PSoC (Programmable System on Chip) Embeded systems Architektura układów PSoC (Cypress) Możliwości bloków cyfrowych i analogowych Narzędzia

Bardziej szczegółowo