Kogeneracja na biomasę

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kogeneracja na biomasę"

Transkrypt

1 Kogeneracja na biomasę Autor: Robert Wróblewski - Politechnika Poznańska ("Energia Gigawat" - nr 10-11/2014) Postęp cywilizacji jest związany ze stałym wzrostem zużycia energii, która jest niezbędna do rozwoju gospodarczego i społecznego ludzkości. Przeważająca część zużywanej energii jest wytwarzana z paliw kopalnych w konwencjonalnych elektrowniach parowych. Biorąc pod uwagę strukturę krajowego systemu elektroenergetycznego, można powiedzieć, że mamy do czynienia z praktycznym monopolem węgla w źródłach wytwarzania energii. Prawie 53% mocy zainstalowanej stanowią elektrownie opalane węglem kamiennym, 25% elektrownie opalane węglem brunatnym, a elektrownie przemysłowe też w części pracują na węglu (rys. nr 1). Jeżeli chodzi o produkcję energii elektrycznej, to udział węgla jest jeszcze większy (rys. nr 2). Wynika to głównie z kapryśnej produkcji z OZE (szczególnie wiatru). W przypadku elektrowni wodnych, część z nich stanowią jednostki szczytowo-pompowe, w których moc zainstalowanych hydrozespołów jest większa niż wynika z energetycznych możliwości cieku wodnego. Ponadto moc cieku wodnego, mimo, że mniej kapryśna od wiatru, również zależy od warunków meteorologicznych i nie jest stała w ciągu roku. Duży udział produkcji energii elektrycznej w oparciu o paliwo węglowe jest przyczyną znacznej emisji CO 2 w przeliczeniu na MWh wytwarzanej energii. Ponadto część mocy wytwórczych ciągle stanowią wyeksploatowane bloki pracujące ze stosunkowo małą sprawnością, które dodatkowo przyczyniają się do zwiększenia i tak wysokiego wskaźnika emisyjności. Zwiększenie efektywności wykorzystania paliw, a co za tym idzie, zmniejszenie wskaźnika emisyjności, może zostać osiągnięte poprzez udoskonalanie technologii energetycznych i wprowadzanie nowoczesnych jednostek wytwórczych, wykorzystujących paliwa kopalne. Rysunek nr 1: Struktura procentowa mocy zainstalowanej w KSE stan na roku

2 Rysunek nr 2: Procentowy udział w krajowej produkcji energii elektrycznej poszczególnych grup elektrowni według rodzajów paliw w 2012 roku Coraz szersze stosowanie kogeneracji jako wysokosprawnego procesu, również prowadzi do wzrostu sprawności wykorzystania energii chemicznej paliw pierwotnych. Straty energii w przypadku wytwarzania skojarzonego są podobnego rzędu, co straty w ciepłowni (rys. nr 3a). Wytwarzanie energii elektrycznej w elektrowni systemowej cechuje się dużo większymi stratami. Na rysunku nr 3b przedstawiono porównanie, z którego wynika, że w kogeneracji ze 100 jednostek energii chemicznej paliwa wytwarzane jest tyle jednostek energii użytecznej (ciepła grzewczego i energii elektrycznej), co ze 133 jednostek energii w przypadku rozdzielenia produkcji. Dla różnych technologii skojarzonej produkcji stosunek wytworzonej energii elektrycznej do ciepła użytkowego, jak również efektowność wykorzystania energii chemicznej paliwa, zmienia się, ale zastosowanie kogeneracji w większości przypadków prowadzi do oszczędności energii chemicznej paliw kopalnych. Rysunek nr 3: Porównanie efektywności energetycznej produkcji rozdzielonej i gospodarki skojarzonej: a) sprawność wytwarzania w poszczególnych technologiach, b) porównanie produkcji w jednostkach energii (je jednostka energii) [opracowanie własne] a) b)

3 Paliwa kopalne, w tym węgiel, należą do nieodnawialnych zasobów energii. Ciągle rosnący na nie popyt i konieczność sięgania po coraz trudniejsze w eksploatacji złoża, są przyczyną wzrastających kosztów wydobycia. Powoduje to ciągły wzrost cen paliw kopalnych, a co za tym idzie, również wzrost cen energii elektrycznej i ciepła. Ograniczoność zasobów paliw kopalnych oraz wspomniana wcześniej emisja CO 2 spowodowały wzrost zainteresowania alternatywnymi źródłami energii, w tym szczególnie odnawialnymi źródłami energii. Rozwój tych źródeł i technologii z nimi związanych wspierają również uwarunkowania prawne i ekonomiczne: Protokół z Kioto, Prawo energetyczne, rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie świadectw pochodzenia. W warunkach naszego kraju znaczący udział, wśród źródeł odnawialnych, powinna mieć biomasa. Można ją wykorzystać bezpośrednio jako paliwo lub jako wsad do bioreaktorów (fermentacja alkoholowa, lub metanowa), w których uzyskujemy paliwo gazowe lub ciekłe. W niniejszym artykule zostanie przedstawiona pierwsza z tych możliwości, czyli wykorzystanie biomasy bezpośrednio jako paliwo w procesie spalania lub zgazowania. Spalanie biomasy charakteryzuje się zerowym współczynnikiem emisji ditlenku węgla. Ponadto biomasa może być uprawiana na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej (zdegradowanych przez przemysł, zalewowych itp..). Do celów energetycznych można pozyskać również odpady z leśnictwa i przemysłu drzewnego oraz odpadowe opakowania drewniane, a także słomę zbożową z roślin oleistych i strączkowych oraz siano. Ze względu na specyfikę tego paliwa i problem z magazynowaniem większych jego ilości oraz małą opłacalnością transportu na większe odległości, powinna ona być wykorzystywana w małych lokalnych ciepłowniach i elektrociepłowniach. Rozwiązanie takie pozwala połączyć odnawialne paliwo z wysokosprawnymi technologiami jego wykorzystania. W przypadku układów kogeneracyjnych małej mocy zasilanych biomasą możemy wykorzystać następujące technologie: o parowe: z turbiną parową przeciwprężną; z turbiną parową upustowo-przeciwprężną; z turbiną parową upustowo-kondensacyjną; z silnikiem parowym; o z turbinami gazowymi: układy proste; układy gazowo-parowe; o z silnikami tłokowymi; o ORC; o silnik Stirlinga; o ogniwo paliwowe. Układy parowe Pierwszą z wymienionych technologii są układy parowe. Zasadą działania tych układów jest oparty o dobrze znany z konwencjonalnych elektrowni i elektrociepłowni obieg Rankine a.

4 Największym elementem tej instalacji jest kocioł parowy, w którego palenisku spalana jest biomasa i dzięki wydzielonemu w ten sposób ciepłu kocioł produkuje parę. Para z kotła trafia do turbiny, gdzie część niesionej energii przekazywana jest łopatkom znajdującym się na jej wirniku. Uzyskana w ten sposób energia mechaniczna w generatorze jest zamieniana na energię elektryczną. W typowym obiegu elektrowni parowej pozostała część energii czynnika jest oddawana do kondensatora w postaci ciepła skraplania pary. Jeżeli z takiej turbiny pobierzemy upustem część pary i skierujemy do wymiennika ciepłowniczego, uzyskamy obieg elektrociepłowni upustowo-kondensacyjnej (rys. nr 6). Jeżeli zaś zastosujemy turbinę o mniejszej liczbie stopni i zamiast rozprężać do bardzo niskiego ciśnienia na końcu turbiny uzyskamy ciśnienie wyższe od atmosferycznego, to będziemy mieli do czynienia z turbiną przeciwprężną (rys. nr 4). Układ z turbiną upustowo-przeciwprężną ma bardziej rozbudowaną część wymienników ciepłowniczych (dodatkowy upust rys. nr 5). Obieg z turbiną przeciwprężną charakteryzuje się wysoką sprawnością energetyczną. Jego wadą jest natomiast ścisłe powiązanie produkcji energii elektrycznej z produkcją ciepła. Brak zapotrzebowana na ciepło oznacza brak możliwości produkcji energii elektrycznej. Tego typu rozwiązanie najczęściej jest stosowane w elektrociepłowniach przemysłowych, gdzie jest stałe w ciągu roku zapotrzebowanie na ciepło oraz jako jednostki podstawowe w elektrociepłowniach miejskich. Szczytowe zapotrzebowanie na ciepło jest wówczas pokrywane przez kotły wodne. Układ z turbiną parową upustowo-kondensacyjną może produkować energię elektryczną niezależnie od zapotrzebowania na ciepło, jednak im mniejsze jest to zapotrzebowanie, tym mniejsza jest sprawność energetyczna. Produkcja ciepła w tych blokach nieznacznie ogranicza możliwości produkcyjne energii elektrycznej. Przykładami elektrociepłowni parowych są układy technologiczne bloków z kotłami parowymi opalanymi biomasą o mocach znamionowych 10 i 17 MW zasilających turbiny parowe oferowanych przez firmę Wärtsilä. Podstawowe dane techniczne tych układów są przedstawione na tablicy nr 1. Koszt elektrociepłowni BioPower5, zbudowanej w Vilppula, o mocy elektrycznej 2,9 MW, wyniósł , co oznacza jednostkowy koszt inwestycyjny 2931 /kw mocy zainstalowanej. Biomasą mogą być opalane również kotły wodne, pracujące jako jednostki szczytowe. Rysunek nr 4: Schemat układu elektrociepłowni z turbiną parową przeciwprężną. [opracowanie własne] Biomasa Sieć ciepłownicza

5 Rysunek nr 5: Schemat układu elektrociepłowni z turbiną parową upustowo-przeciwprężną. [opracowanie własne] Biomasa Sieć ciepłownicza Rysunek nr 6: Schemat układu elektrociepłowni z turbiną parową upustowo-kondensacyjną. [opracowanie własne] Biomasa Sieć ciepłownicza Rysunek nr 7: Schemat układu elektrociepłowni z silnikiem śrubowym [opracowanie własne] Przekładnia Biomasa Koci oł pa rowy Silnik śrubowy Wymiennik cie płowniczy Kondensator Zb iorni k wody zasilające j Sieć ciepłownicza

6 Tabela nr 1: Układy technologiczne bloków z kotłami parowymi opalanymi biomasą firmy Wärtsilä Typ elektrociepłowni BioPower2 BioPower5 Moc [MW] 9,8 16,8 Kocioł Turbina parowa przeciwprężna, produkcja gorącej wody o parametrach 90/50[ C] Turbina parowa przeciwprężna, produkcja gorącej wody o parametrach 115/90[ C] Turbina parowa upustowokondensacyjna, produkcja gorącej wody o parametrach 115/90[ C] Ciśnienie pary [bar] Temperatura pary [ C] Moc elektryczna [MW] 1,7 3,5 Moc cieplna [MW] 7,7 13 Moc elektryczna [MW] 1,3 2,9 Moc cieplna [MW] 8 13,5 Moc elektryczna [MW] 2,2-1,3 4,3-2,9 Moc cieplna [MW] Turbina kondensacyjna, parowa Moc elektryczna [MW] 2,5 4,5 Moc cieplna [MW] W układach mniejszej mocy (poniżej 1 MW), oprócz turbin parowych, rozważane jest również zastosowanie silników parowych śrubowych (screw-type engine) oraz nowoczesnych silników parowych tłokowych, w konstrukcji których są zastosowane materiały ceramiczne, pozwalające na wyeliminowanie konieczności smarowania. Silnik śrubowy o mocy od 200 do 1000 kwe charakteryzuje się wyższą sprawnością wytwarzania energii elektrycznej niż tradycyjne turbiny parowe w tym zakresie mocy. Ponadto, w zakresie obciążeń od 30 do100% mocy znamionowej może praktycznie pracować ze stałą sprawnością wytwarzania energii elektrycznej. Pilotowa elektrociepłownia z silnikiem parowym śrubowym pracuje w miejscowości Graz w Austrii. Uproszczony schemat układu technologicznego tego typu elektrociepłowni jest przedstawiony na rysunku nr 7. Moc nominalna tego układu wynosi 730 kwe, z której 20 kwe jest zużywane na potrzeby własne. Sprawność wytwarzania energii elektrycznej wynosi 11%, a sprawność cieplna układu wynosi 70%. Moc wymiennika ciepłowniczego zasilanego parą z wylotu silnika wynosi 4800 kw. W układach kogeneracyjnych można zastosować również silniki parowe tłokowe, które, mimo upływu czasu, są nadal stosowane. Wadą ich była konieczność smarowania i związane z tym zanieczyszczenie skroplin olejem. Problem ten został jednak wyeliminowany w najnowszych rozwiązaniach tego typu silników. Modułowa ich konstrukcja pozwala na

7 montowanie w jednym urządzeniu od 1 do 6 cylindrów różnych mocy (rys. nr 9). Są one stosowane w elektrociepłowniach małej mocy od kilkudziesięciu kw do 1200 kw. W tym zakresie mocy mają wyższą sprawność od turbin parowych. Do zalet tego typu silników należy również płaska charakterystyka sprawności w funkcji stopnia obciążenia. Rysunek nr 8: Charakterystyka mocy silnika i turbiny parowej w funkcji zużycia pary Rysunek nr 9: Moduł silnika parowego sprzęgniętego z generatorem. Według danych producenta, układy kogeneracyjne z tymi silnikami osiągają stosunkowo wysoką sprawność wytwarzania energii elektrycznej do 19% sprawność wytwarzania ciepła rzędu 60-70%, przy sprawności energetycznej rzędu 70-85%. Zarówno silniki parowe śrubowe jak i parowe tłokowe są niewrażliwe na zmienne parametry pary i stopień jej zawilgocenia. Jest to dużą zaletą, gdyż małe kotły parowe pracują mniej stabilnie. Układy ORC W ostatnich latach, jako układy skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła małej mocy, zostały wdrożone, między innymi dzięki wsparciu środkami Unii Europejskiej, układy z Organicznym Obiegiem Rankine`a (Organic Rankine Cycle ORC). W układach tych klasyczny kocioł parowy został zastąpiony bezciśnieniowym kotłem olejowym.

8 W układzie technologicznym ORC para wodna została zastąpiona substancjami organicznymi, takimi jak: olej silikonowy, benzen, toluen itp. Porównanie klasycznego obiegu parowego i obiegu ORC zostało przedstawione na wykresie T-S na rysunku 4.5. Niektóre właściwości wybranych organicznych czynników termodynamicznych są przedstawione na tablicy nr 2. Tabela nr 2: Przykładowe parametry wybranych czynników termodynamicznych Czynnik termodynamiczny Temperatura krytyczna [ C] Ciśnienie krytyczne [bar] Temperatura skraplania (1 bar) [ C] R134a 101,1 40,6-27,1 5,7 R227ea 101,7 29,3-16,5 3,9 R236fa 124,9 32,0-1,4 2,3 R245fa 154,1 36,4 14,9 1,2 Ciśnienie skraplania (20 C) [bar] Rysunek nr 10: Porównanie obiegu parowego (po lewej) z obiegiem ORC (po prawej) na wykresie T-s. [opracowanie własne] Uproszczony schemat układu elektrociepłowni z kotłem olejowym i obiegiem ORC, jest przedstawiony na rysunku nr 11. Kocioł olejowy przekazuje ciepło uzyskane ze spalania biomasy olejowi termalnemu, który krąży w pierwotnym obiegu czynnika. Dalej w parowniku olej termalny przekazuje ciepło czynnikowi obiegu ORC, powodując jego odparowanie. Pary czynnika roboczego przekazują energię łopatkom turbiny, która napędza generator, gdzie wytwarzana jest energia elektryczna. Następnie para czynnika roboczego trafia na wymiennik regeneracyjny i do skraplacza. Kondensator jest wymiennikiem ciepłowniczym, w którym oddawane jest ciepło skraplania. Dalej czynnik, za pomocą pompy, uzyskuje wysokie ciśnienie i trafia ponownie do parownika. Sprawność wytwarzania energii elektrycznej w układach ORC dochodzi do 14% przy sprawności energetycznej dochodzącej do 80%.

9 Rysunek nr 11: Schemat układu elektrociepłowni z obiegiem ORC. [opracowanie własne] Kocioł olejowy Obieg oleju Obieg ORC Biomasa Powietrze Kocioł wodny Olejowe kotły opalane biomasą są bezciśnieniowe i dlatego nie podlegają badaniom dozoru technicznego, co stanowi ich zaletę w stosunku do tradycyjnych kotłów parowych i znacznie upraszcza eksploatację. Zaletą jest także modułowy system budowy układów ORC, co znacznie ułatwia montaż elektrociepłowni. Zgazowanie biomasy Biomasa jest przyszłościowym surowcem do produkcji paliwa gazowego w generatorach gazu, które może służyć jako paliwo podstawowe dla jednostek wytwórczych elektrociepłowni. Dzięki technice zgazowana paliw stałych, staje się możliwe uzyskanie wyższych sprawności energetycznych i obniżenie emisji zanieczyszczeń, w porównaniu z tradycyjnymi układami wytwarzania energii elektrycznej i ciepła opalanymi paliwami stałymi. W układach ze zgazowaniem biomasy stosuje się oczyszczanie gazu przed jego spaleniem w przeciwieństwie do oczyszczania produktów spalania w układach tradycyjnych. Technologia ta posiada następujące zalety: proces oczyszczania gazu odbywa się w niższej temperaturze; znacznie mniejszy jest strumień gazu generatorowego w porównaniu ze strumieniem spalin; łatwiejsze jest usuwanie H 2 S z gazu niż SO 2 ze spalin; w większości przypadków produktem ubocznym procesu odsiarczania jest siarka organiczna;

10 stosunkowo proste jest usuwanie metali ciężkich, związków chloru i metali alkalicznych z gazu, w porównaniu ze spalinami, przez zastosowanie skruberów i mokrych procesów oczyszczania. Układy elektrociepłowni zintegrowanych ze zgazowaniem biomasy są bardziej złożone niż układy opalane paliwami tradycyjnymi. Występująca w nich większa liczba elementów powoduje, że jest bardziej złożony proces optymalizacji układu oraz doboru urządzeń i wzajemnych powiązań między nimi. Większa liczba elementów systemu ma również wpływ na jego niezawodność i dyspozycyjność. W elektrociepłowniach zintegrowanych ze zgazowaniem biomasy można wyróżnić następujące ważniejsze układy: przygotowania biomasy do procesu zgazowania; przygotowania czynnika zgazowującego (powietrze, para wodna, tlen); zgazowania; obróbki gazu surowego (chłodzenie, oczyszczanie); układu wytwarzania energii elektrycznej i ciepła. Gaz uzyskiwany w procesie zgazowania biomasy pozwala na zastosowanie urządzeń energetycznych wymagających paliw gazowych, np. silniki i turbiny gazowe. Turbiny gazowe W układach elektrociepłowni małych mocy często są stosowane układy z turbinami gazowymi pracującymi w obiegu prostym (Simple Gas Turbine SGT). Układ technologiczny elektrociepłowni z taką turbiną jest przedstawiony na rysunku nr 12. W układach tych są stosowane zarówno turbiny typu przemysłowego jak i lotniczego. Wadą przemysłowych turbin gazowych jest stosunkowo niska sprawność wytwarzania energii elektrycznej. Charakteryzują się one przez to wyższą temperaturą spalin wylotowych niż klasyczne turbiny energetyczne. Wyższa temperatura spalin wylotowych jest korzystna dla parowego kotła odzysknicowego. Jest to ważne w tych przypadkach, w których jako czynnik termodynamiczny jest stosowana para wodna o stosunkowo wysokich parametrach. Turbiny typu lotniczego charakteryzują się wysokim stosunkiem sprężania, dzięki czemu uzyskuje się wyższą sprawność wytwarzania energii elektrycznej, niż w przypadku turbin przemysłowych. Na wylocie z tych turbin spaliny posiadają jednak niższą temperaturę, przez co mogą być stosowane przede wszystkim w układach gazowych skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła, a nie gazowo-parowych. W układach tych energia elektryczna wytwarzana jest tylko w generatorze turbiny gazowej, a ciepło spalin wylotowych z turbiny wykorzystywane jest wyłącznie do podgrzewania wody sieciowej. W przypadku turbin gazowych z regeneracyjnym podgrzewaniem powietrza stosuje się podgrzewanie tego czynnika, przed komorą spalania, ciepłem spalin wylotowych

11 w wymienniku regeneracyjnym. Schemat układu elektrociepłowni z turbiną z regeneracyjnym podgrzewaniem powietrza przedstawiono na rysunku nr 13. Zastosowanie regeneracyjnego podgrzewania powietrza pozwala osiągnąć przez układ wyższą sprawność wytwarzania energii elektrycznej. Szczególnie korzystne efekty energetyczne, dzięki regeneracyjnemu podgrzewaniu powietrza, są uzyskiwane w zakresie niskich stosunków sprężania turbiny gazowej. W układach małej mocy z niskim stosunkiem sprężania turbiny gazowej, dzięki regeneracyjnemu podgrzewaniu powietrza, sprawność wytwarzania energii elektrycznej może wzrosnąć o kilkanaście procent. W układach takich zwiększa się bowiem różnica temperatury między spalinami wylotowymi a powietrzem za sprężarką. Pozwala to na przekazanie przez spaliny wylotowe zwiększonej ilości ciepła podgrzewanemu powietrzu, a przez to zmniejsza zużycie paliwa. Proces regeneracyjnego podgrzewania powietrza znalazł zastosowanie przede wszystkim przy budowie mikroturbin. Rysunek nr 12: Schemat układu elektrociepłowni z turbiną gazową pracującą w obiegu prostym [opracowanie własne] Gaz z generatora gazu Kocioł wodny Powietrze Rysunek nr 13: Schemat układu elektrociepłowni z turbiną gazową z regeneracyjnym podgrzewaniem powietrza [opracowanie własne] Regeneracyjny podgrzew powietrza Kocioł wodny Gaz z generatora gazu Powietrze

12 Pojęcie mikroturbina używane jest w stosunku do stacjonarnych turbin gazowych, charakteryzujących się bardzo małą mocą elektryczną rzędu kw. Mikroturbiny różnią się od turbin gazowych zastosowaniem promieniowej sprężarki powietrza i turbiny (zamiast osiowych) oraz zastosowaniem regeneracyjnego podgrzewania powietrza. Mikroturbiny charakteryzują się niskim stopniem sprężania i obniżoną temperaturą na wlocie do turbiny. Dzięki zastosowanemu regeneracyjnemu podgrzewaniu powietrza, mogą one osiągać stosunkowo wysokie sprawności wytwarzania energii elektrycznej w skojarzeniu (25-30%). Mogą one konkurować z silnikami gazowymi małej mocy, zarówno pod względem wielkości układu, ciężaru, emisji hałasu i drgań oraz kosztów obsługi i remontów. Temperatura na wlocie do wymiennika ciepłowniczego jest stosunkowo niska, gdyż część ciepła spalin jest wykorzystywana do podgrzewania powietrza. Okres eksploatacji mikroturbin wynosi około 10 lat, czyli jest znacznie krótszy niż turbin gazowych. Mikroturbiny mogą znaleźć zastosowanie w układach skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła małej mocy jako indywidualne źródła zasilania. Układy elektrociepłowni gazowo-parowych są rozwinięciem układów elektrociepłowni z turbiną gazową pracującą w obiegu prostym. Kocioł odzysknicowy, podgrzewający wodę sieciową, jest w tych układach zastąpiony kotłem odzysknicowym wytwarzającym parę wodną zasilającą turbinę parową. Układ taki stanowi więc połączenie dwóch obiegów: gazowego i parowego. Posiada więc zalety obiegu gazowego oraz obiegu parowego, czyli wysoką temperaturę górnego źródła ciepła, którą posiada obieg gazowy oraz niską temperaturę dolnego źródła ciepła, którą charakteryzuje się obieg parowy. Połączenie obiegu gazowego z obiegiem parowym odbywa się w kotle odzysknicowym, gdzie ciepło spalin wylotowych z turbiny gazowej wykorzystywane jest do wytwarzania pary dla obiegu parowego. Energia elektryczna jest wytwarzana zarówno w generatorze turbiny gazowej, jak i w generatorze turbiny parowej. Wytwarzanie ciepła w skojarzeniu odbywa się w wymiennikach ciepłowniczych przyturbinowych, które są zasilane parą z upustu turbiny parowej, jak również w wymienniku kotła odzysknicowego, zwanym ekonomizerem. Początkowo układy gazowo-parowe były stosowane wyłącznie w elektrociepłowniach średnich i dużych mocy. Wynikało to z analiz ekonomicznych, które korzystniejsze były dla elektrociepłowni o większych mocach. Obecnie buduje się elektrociepłownie gazowo-parowe również mniejszych mocy. W ofertach producentów urządzeń energetycznych znajdują się układy elektrociepłowni tego typu o mocach elektrycznych mniejszych od 10 MW. Na tablicy nr 3 przedstawiono podstawowe parametry energetyczne elektrociepłowni gazowo-parowych dużej i średniej oraz małej mocy.

13 Tabela nr 3: Dane techniczne układów gazowo-parowych Dane techniczne Turbina gazowa Moc elektryczna układu w tym turbina gazowa turbina parowa Układ STAC 60 Taurus 60 7,3 5,5 1,8 UGT 10CC1 UGT ,5 10 3,5 KAX S84.3A GTX 100 Liczba poziomów ciśnień Paliwo V84.3A gaz ziemny gaz ziemny gaz ziemny gaz ziemny Sprawność elektryczna 39,6 45, ,1 Jednostkowy nakład USD/kWel inwestycyjny Elektrociepłownie gazowo-parowe małej mocy są budowane jako układy z kotłami jednociśnieniowymi. W układach z odgazowywaczem zasilanym parą upustową, konieczne jest zainstalowanie w końcowej części kotła wymiennika ciepłowniczego, w celu obniżenia temperatury spalin i zwiększenia sprawności całkowitej elektrociepłowni. Innym rozwiązaniem jest zastosowanie dodatkowego parownika deaeracyjnego zasilającego odgazowywacz. Maksymalne parametry pary w układzie parowym są uzależnione od temperatury spalin na wylocie z turbiny gazowej. W elektrociepłowniach gazowo-parowych znajdują zastosowanie zarówno turbiny parowe przeciwprężne (rys. nr 14) jak i upustowokondensacyjne (rys. nr 15). Rysunek nr 14: Schemat układ technologiczny elektrociepłowni gazowo-parowej z turbiną parową przeciwprężną [opracowanie własne] Gaz z generatora gazu Kocioł wodny

14 Rysunek nr 15: Schemat układ elektrociepłowni gazowo-parowej z turbiną parową upustowokondensacyjną [opracowanie własne] Gaz z generatora gazu Kocioł wodny Podobnie jak w przypadku klasycznych siłowni parowych, układy gazowo-parowe z turbiną przeciwprężną osiągają wysoką sprawność energetyczną. W układach tych moc elektryczna generatora turbiny parowej ściśle jest związana z mocą cieplną w skojarzeniu. W przypadku układów z turbinami upustowo-kondensacyjnymi. sprawność energetyczna elektrociepłowni jest niższa, ale układ może w sposób elastyczny dostosowywać się do zapotrzebowania na ciepło użytkowe. Silniki tłokowe W przypadku układów elektrociepłowni zintegrowanych z procesem zgazowania biomasy, często stosowanymi urządzeniami w układach elektrociepłowni małej mocy są tłokowe silniki spalinowe. Wynika to między innymi z ich wysokiej sprawności wytwarzania energii elektrycznej, nawet w układach małych mocy, przy ponoszeniu stosunkowo niskich kosztów inwestycyjnych. Ponadto silniki tokowe mają mniejsze wymagania co do czystości gazu, jakim są zasilane w porównaniu z turbinami gazowymi. Schemat układu bloku ciepłowniczego z silnikiem gazowym jest pokazany na rysunku nr 16. W układzie tym ciepło w skojarzeniu wytwarzane jest: w chłodnicy powietrza doładowanego, w chłodnicy oleju, w wymienniku cieczy chłodzącej blok silnika oraz w wymienniku spalin wylotowych. Silniki gazowe najczęściej są instalowane w systemach grzewczych współpracujących z siecią niskotemperaturową, np. 110/70 C lub 90/50 C. W celu wyrównania zmiennego zapotrzebowania na ciepło w układach z silnikami gazowymi często stosuje się akumulatory ciepła. Natomiast jako szczytowe źródła ciepła stosowane są kotły wodne (KW). Układy z silnikami gazowymi są wyposażone często w rezerwowe chłodnice wentylatorowe, które umożliwiają produkcję energii elektrycznej również w przypadku braku zapotrzebowania na ciepło. Przykładem silnika kogeneracyjnego może być silnik J320 GS o znamionowej mocy

15 elektrycznej 681 kw. Charakteryzuje się on sprawnością wytwarzania energii elektrycznej 36% i sprawnością wytwarzania ciepła 47%. Rysunek nr 16: Schemat układu elektrociepłowni z silnikiem gazowym [opracowanie własne] Wymiennik woda spaliny Chłodnica powietrza doładowanego Powietrze + gaz z generatora gazu Silnik Chłodnica wody Chłodnica oleju KW Akumulator ciepła Rysunek nr 17: Schemat elektrociepłowni z silnikami tłokowymi zintegrowanej ze zgazowaniem biomasy Przykładem elektrociepłowni z silnikami gazowymi zintegrowanej ze zgazowaniem biomasy może być elektrociepłownia Kokemäki (rys. nr 17). Zastosowano w niej generator gazu ze złożem stałym, przeciwprądowy zasilany biomasą drzewną o wilgotności do 30%. Z generatora gazu gaz trafia do komory konwertującej smoły a następnie jest chłodzony w podgrzewaczu powietrza i chłodnicy gazu. W dalszej kolejności gaz jest oczyszczany w filtrze na sucho oraz w skruberze na mokro. Tak oczyszczony gaz zasila zespół trzech silników gazowych napędzających generatory. W ofercie producenta znajdują się elektrociepłownie o mocy elektrycznej do 3 MW. Sprawność wytwarzania energii elektrycznej wynosi od 30 do 36%, w zależności od początkowej wilgotności biomasy.

16 Silnik Stirlinga Kolejnym urządzeniem, które znajduje zastosowanie w układach mikrokogeneracji, jest Silnik Stirlinga. Należy on do urządzeń energetycznych zewnętrznego spalania. Dlatego może być zasilany spalinami uzyskiwanymi w procesie spalania różnych paliw (gazowych, ciekłych i stałych). W silniku tym spaliny nie mają bezpośredniego kontaktu z elementami roboczymi, co przyczynia się do mniejszego zużywania się jego części i wydłużenia okresów międzyremontowych. Schemat typowego silnika Stirlinga z tłokami w układzie V przedstawiono na rysunku nr 18. Rysunek nr 18: Schemat układu elektrociepłowni z silnikiem Stirlinga [opracowanie własne] Powietrze Komora spalania Gaz z generatora gazu Silnik Stirlinga Sieć ciepłownicza Do zalet silnika Stirlinga, w porównaniu z silnikami tłokowymi Otta i Diesla, należą: niezawodność uruchamiania (rozruch sprowadza się do wzniecenia płomienia w komorze spalania); istotne zmniejszenie spalania niezupełnego, co zmniejsza do minimum emisję do środowiska szkodliwych substancji; mała hałaśliwość; brak układu zapłonowego; prosta konstrukcja (brak zaworów). Do wad silnika Stirlinga należy zaliczyć stosunkowo niską sprawność wytwarzania energii elektrycznej, dużą bezwładność cieplną oraz dużą masę na jednostkę mocy. Ogniwa paliwowe Kolejną technologią, którą w przyszłości będzie można zastosować w kogeneracji, będą ogniwa paliwowe, które są przedmiotem badań i rozwiązań eksperymentalnych. W ogniwach paliwowych następuje bezpośrednia konwersja energii chemicznej paliwa w energię elektryczną. Teoretyczna sprawność konwersji energii chemicznej paliwa do energii elektrycznej w ogniwie paliwowym wynosi 100%, ale w praktyce występują znaczne straty,

17 których głównymi źródłami są reformer, przekształtnik prądu stałego na przemienny (falownik) oraz urządzenia pomocnicze. W układach doświadczalnych ogniwa paliwowe osiągają obecnie sprawność wytwarzania energii elektrycznej na poziomie 45%. Możliwe jest również zastosowanie ogniw paliwowych w układach skojarzonych, hybrydowych zintegrowanych z turbinami i mikroturbinami gazowymi, silnikami tłokowymi czy turbinami parowymi. Obecnie maksymalny poziom sprawności takich układów sięga 55% a ocenia się, że może osiągać 70%. W układach hybrydowych najczęściej stosuje się ogniwa wysokotemperaturowe (SOFC oraz MCFC). Spalanie paliw kopalnych powoduje emisję ditlenku węgla, który jest uznawany za gaz cieplarniany. Zastąpienie części tych paliw biomasą powoduje obniżenie emisji CO 2, gdyż jego spalanie charakteryzuje się zerowym bilansem tego związku. Ponadto musimy pamiętać, że paliwa kopalne są zasobami nieodnawialnymi, więc wykorzystywanie energii chemicznej biomasy zamiast energii chemicznej paliw kopalnych powoduje oszczędność tych drugich. W przyszłości dostęp do paliw, takich jak ropa naftowa, gaz a w dalszej perspektywie także do węgla będzie ograniczony, więc stosowanie paliw alternatywnych powoduje zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego. Najprawdopodobniej nie da się całej potrzebnej ludzkości energii zastąpić biomasą. Dlatego istnieje potrzeba poszukiwania rozwiązań alternatywnych. Biomasa jako paliwo, mimo wielu zalet, ma niestety szereg niedogodności, takich jak zmienny stopień zawilgocenia, często jest niejednorodna pod względem rozmiarów oraz występuje w znacznym rozproszeniu, co jest przyczyną problemów logistycznych. Ze względu na ograniczone zasoby paliw kopalnych jak i odnawialnych, ich energetyczne zastosowanie powinno się odbywać przy wykorzystaniu wysokosprawnych technologii. Wysoką efektywnością wykorzystania energii chemicznej paliw charakteryzują się układy kogeneracyjne. W przypadku układów kogeneracyjnych małej mocy zasilanych biomasą możemy wykorzystać następujące technologie: układy parowe z turbiną parową przeciwprężną, z turbiną parową upustowo-przeciwprężną, z turbiną parową upustowokondensacyjną oraz z silnikiem parowym; układy z turbinami gazowymi: układy proste i układy gazowo-parowe; układy z silnikami tłokowymi; ORC oraz silnik Stirlinga. Najwyższą sprawność wytwarzania energii elektrycznej można osiągnąć w układach zintegrowanych ze zgazowaniem biomasy. Ogniwo paliwowe na chwilę obecną nie jest jeszcze technologią ogólnie dostępną poza rozwiązaniami doświadczalnymi. Zastosowanie małych układów kogeneracyjnych, zasilanych biomasą, pozwoli lepiej wykorzystać lokalne zasoby tego paliwa mniejsze nakłady energetyczne na transport. ***

IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ

IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ Dwie grupy technologii: układy kogeneracyjne do jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła wykorzystujące silniki tłokowe, turbiny gazowe,

Bardziej szczegółowo

Skojarzone wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła w źródłach rozproszonych (J. Paska)

Skojarzone wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła w źródłach rozproszonych (J. Paska) 1. Idea wytwarzania skojarzonego w źródłach rozproszonych Rys. 1. Wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła: rozdzielone (a) w elektrowni kondensacyjnej i ciepłowni oraz skojarzone (b) w elektrociepłowni

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA KOGENERACJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA

ZAGADNIENIA KOGENERACJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Bałtyckie Forum Biogazu ZAGADNIENIA KOGENERACJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Piotr Lampart Instytut Maszyn Przepływowych PAN, Gdańsk Gdańsk, 7-8 września 2011 Kogeneracja energii elektrycznej i ciepła

Bardziej szczegółowo

Kocioł na biomasę z turbiną ORC

Kocioł na biomasę z turbiną ORC Kocioł na biomasę z turbiną ORC Sprawdzona technologia produkcji ciepła i energii elektrycznej w skojarzeniu dr inż. Sławomir Gibała Prezentacja firmy CRB Energia: CRB Energia jest firmą inżynieryjno-konsultingową

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1

Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1 Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1 Teza ciepło niskotemperaturowe można skutecznie przetwarzać na energię elektryczną; można w tym celu wykorzystywać ciepło

Bardziej szczegółowo

Budowa układu wysokosprawnej kogeneracji w Opolu kontynuacją rozwoju kogeneracji w Grupie Kapitałowej ECO S.A. Poznań

Budowa układu wysokosprawnej kogeneracji w Opolu kontynuacją rozwoju kogeneracji w Grupie Kapitałowej ECO S.A. Poznań Budowa układu wysokosprawnej kogeneracji w Opolu kontynuacją rozwoju kogeneracji w Grupie Kapitałowej ECO S.A. Poznań 24-25.04. 2012r EC oddział Opole Podstawowe dane Produkcja roczna energii cieplnej

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia inŝynierskie i ekonomiczne związane z produkcją energii w układach kogeneracyjnych

Zagadnienia inŝynierskie i ekonomiczne związane z produkcją energii w układach kogeneracyjnych Tomasz Kamiński Pracownia Technologiczna Zagadnienia inŝynierskie i ekonomiczne związane z produkcją energii w układach kogeneracyjnych Prezentacja wykonana m.in. na podstawie materiałów przekazanych przez

Bardziej szczegółowo

Skojarzone wytwarzanie ciepła i energii elektrycznej

Skojarzone wytwarzanie ciepła i energii elektrycznej Skojarzone wytwarzanie ciepła i energii elektrycznej Autor: Jacek Marecki Politechnika Gdańska ( Wokół Energetyki luty 2005) Ciepło skojarzone powstaje w procesie technologicznym, który polega na jednoczesnym

Bardziej szczegółowo

Energetyka konwencjonalna

Energetyka konwencjonalna ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w SZCZECINIE Wydział Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki KATEDRA TECHNIKI CIEPLNEJ Energetyka konwencjonalna Dr hab. inż. prof. ZUT ZBIGNIEW ZAPAŁOWICZ Energetyka

Bardziej szczegółowo

ANALIZA UWARUNKOWAŃ TECHNICZNO-EKONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGENERACYJNYCH MAŁEJ MOCY W POLSCE. Janusz SKOREK

ANALIZA UWARUNKOWAŃ TECHNICZNO-EKONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGENERACYJNYCH MAŁEJ MOCY W POLSCE. Janusz SKOREK Seminarium Naukowo-Techniczne WSPÓŁCZSN PROBLMY ROZWOJU TCHNOLOGII GAZU ANALIZA UWARUNKOWAŃ TCHNICZNO-KONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGNRACYJNYCH MAŁJ MOCY W POLSC Janusz SKORK Instytut Techniki

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Małe układy do skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

KOGENERACJA ENERGII CIEPLNEJ I ELEKTRYCZNEJ W INSTALACJACH ŚREDNIEJ WIELKOŚCI

KOGENERACJA ENERGII CIEPLNEJ I ELEKTRYCZNEJ W INSTALACJACH ŚREDNIEJ WIELKOŚCI KOGENERACJA ENERGII CIEPLNEJ I ELEKTRYCZNEJ W INSTALACJACH ŚREDNIEJ WIELKOŚCI Autor: Opiekun referatu: Hankus Marcin dr inŝ. T. Pająk Kogeneracja czyli wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu

Bardziej szczegółowo

4. Wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej 4.1. Uwagi ogólne

4. Wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej 4.1. Uwagi ogólne 4. Wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej 4.1. Uwagi ogólne Elektrownia zakład produkujący energię elektryczną w celach komercyjnych; Ciepłownia zakład produkujący energię cieplną w postaci pary lub

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie biogazu w systemach kogeneracyjnych

Wykorzystanie biogazu w systemach kogeneracyjnych Wykorzystanie biogazu w systemach kogeneracyjnych Idea kogeneracji Wytwarzanie podstawowych nośników energetycznych przez energetykę przemysłową i zawodową (energia elektryczna i cieplna), realizowane

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa. 2002/91/WE z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków

Dyrektywa. 2002/91/WE z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków DYREKTYWA 2004/8/WE z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie wspierania kogeneracji w oparciu o zapotrzebowanie na ciepło użytkowe na rynku wewnętrznym energii Andrzej Jurkiewicz Dyrektywa 2001/77/WE z dnia

Bardziej szczegółowo

Elektrociepłownie w Polsce statystyka i przykłady. Wykład 3

Elektrociepłownie w Polsce statystyka i przykłady. Wykład 3 Elektrociepłownie w Polsce statystyka i przykłady Wykład 3 Zakres wykładu Produkcja energii elektrycznej i ciepła w polskich elektrociepłowniach Sprawność całkowita elektrociepłowni Moce i ilość jednostek

Bardziej szczegółowo

KOGENERACJA Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną. 1 2013-01-29 Prezentacja TÜV Rheinland

KOGENERACJA Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną. 1 2013-01-29 Prezentacja TÜV Rheinland Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną 1 2013-01-29 Prezentacja TÜV Rheinland Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną Usługi dla energetyki Opinie i ekspertyzy dotyczące spełniania wymagań

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE UKŁADÓW ELEKTROCIEPŁOWNI GAZOWO-PAROWYCH ZINTEGROWANYCH ZE ZGAZOWANIEM BIOMASY

MODELOWANIE UKŁADÓW ELEKTROCIEPŁOWNI GAZOWO-PAROWYCH ZINTEGROWANYCH ZE ZGAZOWANIEM BIOMASY POZNAN UNIVE RSITY OF TE CNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 0 Electrical Engineering Robert WRÓBLEWSKI* MODELOWANIE UKŁADÓW ELEKTROCIEPŁOWNI GAZOWO-PAROWYC ZINTEGROWANYC ZE ZGAZOWANIEM BIOMASY W artykule przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Układy z silnikami tłokowymi zasilane gazem Janusz Kotowicz

Bardziej szczegółowo

silniku parowym turbinie parowej dwuetapowa

silniku parowym turbinie parowej dwuetapowa Turbiny parowe Zasada działania W silniku parowym tłokowym energia pary wodnej zamieniana jest bezpośrednio na energię mechaniczną w cylindrze silnika. W turbinie parowej przemiana energii pary wodnej

Bardziej szczegółowo

ROZPROSZONE SYSTEMY KOGENERACJI

ROZPROSZONE SYSTEMY KOGENERACJI ROZPROSZONE SYSTEMY KOGENERACJI Waldemar Kamrat Politechnika Gdańska XI Konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec Sulechów, 1o października 2014 r. Wprowadzenie Konieczność modernizacji Kotły

Bardziej szczegółowo

Efektywność ekonomiczna elektrociepłowni opalanych gazem ziemnym

Efektywność ekonomiczna elektrociepłowni opalanych gazem ziemnym Efektywność ekonomiczna elektrociepłowni opalanych gazem ziemnym Autor: dr hab. inŝ. Bolesław Zaporowski ( Rynek Energii 3/2) 1. WPROWADZENIE Jednym z waŝnych celów rozwoju technologii wytwarzania energii

Bardziej szczegółowo

Seminarium Biomasa - Odpady - Energia 2011 Siłownie biomasowe Piotr Lampart Instytut Maszyn Przepływowych PAN, Gdańsk Gdańsk, 10-11 marca 2011

Seminarium Biomasa - Odpady - Energia 2011 Siłownie biomasowe Piotr Lampart Instytut Maszyn Przepływowych PAN, Gdańsk Gdańsk, 10-11 marca 2011 Seminarium Biomasa - Odpady - Energia 2011 Siłownie biomasowe Piotr Lampart Instytut Maszyn Przepływowych PAN, Gdańsk Gdańsk, 10-11 marca 2011 Energetyka biomasowa Spalanie biomasy drzewnej, rolnej i odpadowej

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych Seminarium Planowanie energetyczne w gminach Województwa Mazowieckiego 27 listopada 2007, Warszawa Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Bardziej szczegółowo

Specjalista w chłodnictwie, wentylacji i trójgeneracji Na rynku od 1989 roku.

Specjalista w chłodnictwie, wentylacji i trójgeneracji Na rynku od 1989 roku. Specjalista w chłodnictwie, wentylacji i trójgeneracji Na rynku od 1989 roku. Mikroturbiny gazowe: urządzenia do skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej oraz ciepła. Czym jest mikroturbina CAPSTONE?

Bardziej szczegółowo

Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl

Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl OCENA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl SYSTEM GRZEWCZY A JAKOŚĆ ENERGETYCZNA BUDNKU Zapotrzebowanie na ciepło dla tego samego budynku ogrzewanego

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych Seminarium Planowanie energetyczne na poziomie gmin 24 stycznia 2008, Bydgoszcz Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. BIOMASA BIOMASA DREWNO

Bardziej szczegółowo

DORAGO ENERGETYKA DOŚWIADCZENIA Z WDRAŻANIA I EKSPLOATACJI UKŁADÓW KOGENERACYJNYCH Opracował Andrzej Grzesiek Pakiet 3x20 (marzec 2007r) Kompleksowe rozwiązania energetyczno klimatyczne kierunki dla ciepłownictwa:

Bardziej szczegółowo

UKŁADY KOGENERACYJNE. DOŚWIADCZENIA Z WDRAŻANIA I EKSPLOATACJI

UKŁADY KOGENERACYJNE. DOŚWIADCZENIA Z WDRAŻANIA I EKSPLOATACJI UKŁADY KOGENERACYJNE. DOŚWIADCZENIA Z WDRAŻANIA I EKSPLOATACJI Autor: Andrzej Grzesiek Dorago Energetyka ( Energetyka Cieplna i Zawodowa - nr 5/2010) Obserwując zmiany zachodzące na światowych rynkach

Bardziej szczegółowo

Założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe miasta Kościerzyna. Projekt. Prezentacja r.

Założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe miasta Kościerzyna. Projekt. Prezentacja r. Założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe miasta Kościerzyna Projekt Prezentacja 22.08.2012 r. Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. 1 Założenia do planu. Zgodność

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w oparciu o gaz ziemny oraz biogaz

Kogeneracja w oparciu o gaz ziemny oraz biogaz Kogeneracja w oparciu o gaz ziemny oraz biogaz Wytwarzanie prądu w elekrowniach konwencjonalnych W elektrowniach kondensacyjnych większa część włożonej energii pozostaje niewykorzystana i jest tracona

Bardziej szczegółowo

TWEE, sem. 2. Wykład 6

TWEE, sem. 2. Wykład 6 TWEE, sem. 2 Wykład 6 Elektrownie gazowe i gazowo-parowe Dlaczego gaz i jaki gaz? Turbina gazowa budowa i działanie Praca turbiny gazowej w obiegu prostym Ważniejsze parametry wybranych turbin gazowych

Bardziej szczegółowo

Skojarzona gospodarka cieplno-elektryczna. Energia, ciepło i chłód

Skojarzona gospodarka cieplno-elektryczna. Energia, ciepło i chłód Skojarzona gospodarka cieplno-elektryczna. Energia, ciepło i chłód Autor: Piotr Kubski (Nafta & Gaz Biznes marzec 2005) Skojarzone wytwarzanie ciepła i energii elektrycznej (ang. Combined Heat and Power

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE SILNIKA STIRLINGA W MAŁYCH I ŚREDNICH AGREAGATACH TRIGENERACYJNYCH

WYKORZYSTANIE SILNIKA STIRLINGA W MAŁYCH I ŚREDNICH AGREAGATACH TRIGENERACYJNYCH INŻ. BARTOSZ SMÓŁKA, BEATA SZKOŁA WYKORZYSTANIE SILNIKA STIRLINGA W MAŁYCH I ŚREDNICH AGREAGATACH TRIGENERACYJNYCH S t r e s z c z e n i e W związku z wprowadzaniem kolejnych dyrektyw dotyczących oszczędzania

Bardziej szczegółowo

PGE Zespół Elektrowni Dolna Odra Spółka Akcyjna

PGE Zespół Elektrowni Dolna Odra Spółka Akcyjna Szczecin 3 grudnia 2009 Elektrownia Dolna Odra PGE Zespół Elektrowni Dolna Odra SA tworzą trzy elektrownie: Elektrownia Dolna Odra Elektrownia Pomorzany moc elektryczna 1772 MWe, moc cieplna 117,4 MWt

Bardziej szczegółowo

Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku

Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku dr inż. Adrian Trząski MURATOR 2015, JAKOŚĆ BUDYNKU: ENERGIA * KLIMAT * KOMFORT Warszawa 4-5 Listopada 2015 Charakterystyka energetyczna budynku

Bardziej szczegółowo

Element budowy bezpieczeństwa energetycznego Elbląga i rozwoju rozproszonej Kogeneracji na ziemi elbląskiej

Element budowy bezpieczeństwa energetycznego Elbląga i rozwoju rozproszonej Kogeneracji na ziemi elbląskiej Mgr inŝ. Witold Płatek Stowarzyszenie NiezaleŜnych Wytwórców Energii Skojarzonej / Centrum Elektroniki Stosowanej CES Sp. z o.o. Element budowy bezpieczeństwa energetycznego Elbląga i rozwoju rozproszonej

Bardziej szczegółowo

Techniczno-ekonomiczne aspekty modernizacji źródła ciepła z zastosowaniem kogeneracji węglowej i gazowej w ECO SA Opole.

Techniczno-ekonomiczne aspekty modernizacji źródła ciepła z zastosowaniem kogeneracji węglowej i gazowej w ECO SA Opole. Techniczno-ekonomiczne aspekty modernizacji źródła ciepła z zastosowaniem kogeneracji węglowej i gazowej w ECO SA Opole. Rytro, 25 27 08.2015 System ciepłowniczy w Opolu moc zainstalowana w źródle 282

Bardziej szczegółowo

Rozwój kogeneracji gazowej

Rozwój kogeneracji gazowej Rozwój kogeneracji gazowej Strategia Grupy Kapitałowej PGNiG PGNiG TERMIKA jest największym w Polsce wytwórcą ciepła i energii elektrycznej w skojarzeniu. Zakłady PGNiG TERMIKA wytwarzają 11 procent produkowanego

Bardziej szczegółowo

Siłownie kogeneracyjne energetyki rozproszonej skojarzone z układami produkcji paliw z biomasy

Siłownie kogeneracyjne energetyki rozproszonej skojarzone z układami produkcji paliw z biomasy Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego i Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa) Siłownie kogeneracyjne energetyki rozproszonej skojarzone

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii w ogrzewnictwie. Konferencja SAPE

Odnawialne Źródła Energii w ogrzewnictwie. Konferencja SAPE Odnawialne Źródła Energii w ogrzewnictwie Konferencja SAPE Andrzej Szajner Odnawialne Źródła Energii w ogrzewnictwie Zasady modernizacji lokalnych systemów ciepłowniczych Elektrociepłownie i biogazownie

Bardziej szczegółowo

Ciepłownictwo filarem energetyki odnawialnej

Ciepłownictwo filarem energetyki odnawialnej Ciepłownictwo filarem energetyki odnawialnej Autor: Maciej Flakowicz, Agencja Rynku Energii, Warszawa ( Czysta Energia nr 6/2013) Z zaprezentowanego w 2012 r. sprawozdania Ministra Gospodarki dotyczącego

Bardziej szczegółowo

5.5. Możliwości wpływu na zużycie energii w fazie wznoszenia

5.5. Możliwości wpływu na zużycie energii w fazie wznoszenia SPIS TREŚCI Przedmowa... 11 Podstawowe określenia... 13 Podstawowe oznaczenia... 18 1. WSTĘP... 23 1.1. Wprowadzenie... 23 1.2. Energia w obiektach budowlanych... 24 1.3. Obszary wpływu na zużycie energii

Bardziej szczegółowo

Laboratorium LAB2 MODUŁ DYNAMIKI MIKROTURBIN I MINISIŁOWNI KOGENERACYJNYCH

Laboratorium LAB2 MODUŁ DYNAMIKI MIKROTURBIN I MINISIŁOWNI KOGENERACYJNYCH Laboratorium LAB2 MODUŁ DYNAMIKI MIKROTURBIN I MINISIŁOWNI KOGENERACYJNYCH U1 Badania sprawności energetycznej urządzeń kogeneracyjnych z miniturbiną gazową lub silnikiem spalinowym tłokowym (o spodziewanej

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja. Ciepło i energia elektryczna. Środowisko. Efektywność

Kogeneracja. Ciepło i energia elektryczna. Środowisko. Efektywność Kogeneracja Ciepło i energia elektryczna Środowisko Efektywność Kogeneracja jest optymalnym sposobem wytwarzania energii dla polskich miast Kogeneracja charakteryzuje się bardzo dużą efektywnością i sprawnością

Bardziej szczegółowo

1. W źródłach ciepła:

1. W źródłach ciepła: Wytwarzamy ciepło, spalając w naszych instalacjach paliwa kopalne (miał węglowy, gaz ziemny) oraz biomasę co wiąże się z emisją zanieczyszczeń do atmosfery i wytwarzaniem odpadów. Przedsiębiorstwo ogranicza

Bardziej szczegółowo

NUMER CHP-1 DATA 5.03.2012 Strona 1/5 TEMAT ZWIĘKSZENIE EFEKTYWNOŚCI GOSPODAROWANIA ENERGIĄ POPRZEZ ZASTOSOWANIE KOGENERACJI

NUMER CHP-1 DATA 5.03.2012 Strona 1/5 TEMAT ZWIĘKSZENIE EFEKTYWNOŚCI GOSPODAROWANIA ENERGIĄ POPRZEZ ZASTOSOWANIE KOGENERACJI NUMER CHP-1 DATA 5.03.2012 Strona 1/5 KOGENERACJA- to proces jednoczesnego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej. Zastosowanie kogeneracji daje Państwu możliwość zredukowania obecnie ponoszonych kosztów

Bardziej szczegółowo

ENERGETYCZNE WYKORZYSTANIE GAZU W ELEKTROCIEPŁOWNI GORZÓW

ENERGETYCZNE WYKORZYSTANIE GAZU W ELEKTROCIEPŁOWNI GORZÓW Polska Agencja Prasowa Warszawa 18.11.2010 r. ENERGETYCZNE WYKORZYSTANIE GAZU W ELEKTROCIEPŁOWNI GORZÓW Struktura zużycia paliwa do generacji energii elektrycznej STRUKTURA W UE STRUKTURA W POLSCE 2 BLOK

Bardziej szczegółowo

Biomasa i wykorzystanie odpadów do celów energetycznych - klimatycznie neutralne źródła

Biomasa i wykorzystanie odpadów do celów energetycznych - klimatycznie neutralne źródła Biomasa i wykorzystanie odpadów do celów energetycznych - klimatycznie neutralne źródła energii dla Polski Konferencja Demos Europa Centrum Strategii Europejskiej Warszawa 10 lutego 2009 roku Skraplanie

Bardziej szczegółowo

Elektrownie / Maciej Pawlik, Franciszek Strzelczyk. wyd. 7 zm., dodr. Warszawa, Spis treści

Elektrownie / Maciej Pawlik, Franciszek Strzelczyk. wyd. 7 zm., dodr. Warszawa, Spis treści Elektrownie / Maciej Pawlik, Franciszek Strzelczyk. wyd. 7 zm., dodr. Warszawa, 2014 Spis treści Przedmowa do wydania siódmego Wykaz ważniejszych oznaczeń Ważniejsze symbole używane w schematach xv xvii

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA UKŁADU SKOJARZONEGO Z TURBINĄ GAZOWĄ Z SYSTEMEM ELEKTROENERGETYCZNYM I SYSTEMEM CIEPŁOWNICZYM MIASTA OPOLA

WSPÓŁPRACA UKŁADU SKOJARZONEGO Z TURBINĄ GAZOWĄ Z SYSTEMEM ELEKTROENERGETYCZNYM I SYSTEMEM CIEPŁOWNICZYM MIASTA OPOLA WSPÓŁPRACA UKŁADU SKOJARZONEGO Z TURBINĄ GAZOWĄ Z SYSTEMEM ELEKTROENERGETYCZNYM I SYSTEMEM CIEPŁOWNICZYM MIASTA OPOLA MODERNIZACJE LIKWIDACJA DO 1998 ROKU PONAD 500 KOTŁOWNI LOKALNYCH BUDOWA NOWYCH I WYMIANA

Bardziej szczegółowo

PL B1. INSTYTUT MASZYN PRZEPŁYWOWYCH IM. ROBERTA SZEWALSKIEGO POLSKIEJ AKADEMII NAUK, Gdańsk, PL BUP 20/14

PL B1. INSTYTUT MASZYN PRZEPŁYWOWYCH IM. ROBERTA SZEWALSKIEGO POLSKIEJ AKADEMII NAUK, Gdańsk, PL BUP 20/14 PL 221481 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 221481 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 403188 (51) Int.Cl. F02C 1/04 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia:

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Obieg cieplny Diesla na wykresach T-s i p-v: Q 1 ciepło doprowadzone; Q 2 ciepło odprowadzone

Rys. 1. Obieg cieplny Diesla na wykresach T-s i p-v: Q 1 ciepło doprowadzone; Q 2 ciepło odprowadzone 1. Wykorzystanie spalinowych silników tłokowych W zależności od techniki zapłonu spalinowe silniki tłokowe dzieli się na silniki z zapłonem samoczynnym (z obiegiem Diesla, CI compression ignition) i silniki

Bardziej szczegółowo

BIOMASA W ENERGETYCE. Autor: Robert WRÓBLEWSKI - Politechnika Poznańska. ("Energia Gigawat" /2015) Wstęp

BIOMASA W ENERGETYCE. Autor: Robert WRÓBLEWSKI - Politechnika Poznańska. (Energia Gigawat /2015) Wstęp BIOMASA W ENERGETYCE Autor: Robert WRÓBLEWSKI - Politechnika Poznańska ("Energia Gigawat" - 11-12/2015) Wstęp Biomasa, w tym głównie drewno była podstawowym paliwem w epoce preindustrialnej (przed 1850

Bardziej szczegółowo

Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego

Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego mgr inż. Jakub Lenarczyk Oddział w Poznaniu Zakład Odnawialnych Źródeł Energii Czym są wieloźródłowe systemy

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna 1.2. l. Paliwa naturalne, zasoby i prognozy zużycia

Bardziej szczegółowo

Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej.

Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej. Marcin Panowski Politechnika Częstochowska Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej. Wstęp W pracy przedstawiono analizę termodynamicznych konsekwencji wpływu wstępnego podsuszania

Bardziej szczegółowo

Zagospodarowanie energii odpadowej w energetyce na przykładzie współpracy bloku gazowo-parowego z obiegiem ORC.

Zagospodarowanie energii odpadowej w energetyce na przykładzie współpracy bloku gazowo-parowego z obiegiem ORC. Zagospodarowanie energii odpadowej w energetyce na przykładzie współpracy bloku gazowo-parowego z obiegiem ORC. Dariusz Mikielewicz, Jan Wajs, Michał Bajor Politechnika Gdańska Wydział Mechaniczny Polska

Bardziej szczegółowo

Pompy ciepła 25.3.2014

Pompy ciepła 25.3.2014 Katedra Klimatyzacji i Transportu Chłodniczego prof. dr hab. inż. Bogusław Zakrzewski Wykład 6: Pompy ciepła 25.3.2014 1 Pompy ciepła / chłodziarki Obieg termodynamiczny lewobieżny Pompa ciepła odwracalnie

Bardziej szczegółowo

Niska emisja sprawa wysokiej wagi

Niska emisja sprawa wysokiej wagi M I S EMISJA A Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Suwałkach Sp. z o.o. Niska emisja sprawa wysokiej wagi Niska emisja emisja zanieczyszczeń do powietrza kominami o wysokości do 40 m, co prowadzi do

Bardziej szczegółowo

Konspekt Obieg Ackeret-Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji.

Konspekt Obieg Ackeret-Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji. Konspekt Obieg Ackeret-Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji. Wykonała: KATARZYNA ZASIŃSKA Kierunek: Inżynieria Mechaniczno-Medyczna Studia/Semestr:

Bardziej szczegółowo

Kluczowe problemy energetyki

Kluczowe problemy energetyki Kluczowe problemy energetyki Scenariusze rozwoju techniki dla ekologicznej energetyki Maria Jędrusik PROJEKT NR POIG.01.01.01-00-005/08 TYTUŁ PROJEKTU: Strategia rozwoju energetyki na Dolnym Śląsku metodami

Bardziej szczegółowo

klasyfikacja kotłów wg kryterium technologia spalania: - rusztowe, - pyłowe, - fluidalne, - paleniska specjalne cyklonowe

klasyfikacja kotłów wg kryterium technologia spalania: - rusztowe, - pyłowe, - fluidalne, - paleniska specjalne cyklonowe Dr inż. Ryszard Głąbik, Zakład Kotłów i Turbin Pojęcia, określenia, definicje Klasyfikacja kotłów, kryteria klasyfikacji Współspalanie w kotłach różnych typów Przegląd konstrukcji Współczesna budowa bloków

Bardziej szczegółowo

PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW

PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW Utylizacja odpadów komunalnych, gumowych oraz przerób biomasy w procesie pirolizy nisko i wysokotemperaturowej. Przygotował: Leszek Borkowski Marzec 2012 Piroliza

Bardziej szczegółowo

UKŁAD GAZOWO/PAROWY ORC DLA BIOGAZOWNI ROLNICZEJ

UKŁAD GAZOWO/PAROWY ORC DLA BIOGAZOWNI ROLNICZEJ Konferencja: IV Bałtyckie Forum Biogazu UKŁAD GAZOWO/PAROWY ORC DLA BIOGAZOWNI ROLNICZEJ Piotr Lampart, Sebastian Bykuć Instytut Maszyn Przepływowych PAN Gdańsk, 11-12 września 2014 Źródło: Centrum Elektroniki

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

REC Waldemar Szulc. Rynek ciepła - wyzwania dla generacji. Wiceprezes Zarządu ds. Operacyjnych PGE GiEK S.A.

REC Waldemar Szulc. Rynek ciepła - wyzwania dla generacji. Wiceprezes Zarządu ds. Operacyjnych PGE GiEK S.A. REC 2012 Rynek ciepła - wyzwania dla generacji Waldemar Szulc Wiceprezes Zarządu ds. Operacyjnych PGE GiEK S.A. PGE GiEK S.A. PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna Spółka Akcyjna Jest największym wytwórcą

Bardziej szczegółowo

WYSOKOTEMPERATUROWE ZGAZOWANIE BIOMASY. INSTYTUT BADAWCZO-WDROŻENIOWY MASZYN Sp. z o.o.

WYSOKOTEMPERATUROWE ZGAZOWANIE BIOMASY. INSTYTUT BADAWCZO-WDROŻENIOWY MASZYN Sp. z o.o. WYSOKOTEMPERATUROWE ZGAZOWANIE BIOMASY ZASOBY BIOMASY Rys.2. Zalesienie w państwach Unii Europejskiej Potencjał techniczny biopaliw stałych w Polsce oszacowano na ok. 407,5 PJ w skali roku. Składają się

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne Dr inż. Andrzej Tatarek Siłownie cieplne 1 Wykład 8 Układy cieplne elektrowni kondensacyjnych 2 Elementy układów cieplnych Wymienniki ciepła Wymiennik ciepła - element w którym występują najczęściej dwa

Bardziej szczegółowo

Opracowanie zintegrowanych technologii wytwarzania paliw i energii z biomasy, odpadów rolniczych i innych

Opracowanie zintegrowanych technologii wytwarzania paliw i energii z biomasy, odpadów rolniczych i innych Opracowanie zintegrowanych technologii wytwarzania paliw i energii z biomasy, odpadów rolniczych i innych Cele Zadania 4 Opracowanie innowacyjnych technologii kogeneracji energii elektrycznej i cieplnej

Bardziej szczegółowo

ANALIZA EFEKTYWNOŚCI EKONOMICZNEJ ELEKTROCIEPŁOWNI OPALANYCH GAZEM ZIEMNYM PO WPROWADZENIU ŚWIADECTW POCHODZENIA Z WYSOKOSPRAWNEJ KOGENERACJI

ANALIZA EFEKTYWNOŚCI EKONOMICZNEJ ELEKTROCIEPŁOWNI OPALANYCH GAZEM ZIEMNYM PO WPROWADZENIU ŚWIADECTW POCHODZENIA Z WYSOKOSPRAWNEJ KOGENERACJI ANALIZA EFEKTYWNOŚCI EKONOMICZNEJ ELEKTROCIEPŁOWNI OPALANYCH GAZEM ZIEMNYM PO WPROWADZENIU ŚWIADECTW POCHODZENIA Z WYSOKOSPRAWNEJ KOGENERACJI Autor: Bolesław Zaporowski ( Rynek Energii nr 6/2007) Słowa

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

M.o~. l/i. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko

M.o~. l/i. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko l/i M.o~. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko Adres e-mail szkoły:dyrektor@lo.olecko.pl Telefon: +875234183 Nauczyciel chemii: mgr Teresa Świerszcz

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do formularza G-10.m

Objaśnienia do formularza G-10.m Objaśnienia do formularza G-10.m Objaśnienia dotyczą wzoru formularza za poszczególne miesiące 2016 r. Do sporządzania sprawozdania są zobowiązane: - poszczególne elektrownie cieplne i elektrociepłownie,

Bardziej szczegółowo

PL B1. Układ do zasilania silnika elektrycznego w pojazdach i urządzeniach z napędem hybrydowym spalinowo-elektrycznym

PL B1. Układ do zasilania silnika elektrycznego w pojazdach i urządzeniach z napędem hybrydowym spalinowo-elektrycznym RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 211702 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 382097 (51) Int.Cl. B60K 6/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 30.03.2007

Bardziej szczegółowo

OBSZARY TEMATYCZNE Problemy użytkowania energii Nowe technologie użytkowania Energetyka osobista (personalna) Mikroenergetyka i nanoenergetyka Elektro

OBSZARY TEMATYCZNE Problemy użytkowania energii Nowe technologie użytkowania Energetyka osobista (personalna) Mikroenergetyka i nanoenergetyka Elektro OBSZARY TEMATYCZNE OBSZARY TEMATYCZNE TECHNOLOGIE TEZY DELFICKIE Energetyka konwencjonalna Energetyka jądrowa Hydrogeneracja Przesył i dystrybucja energii elektrycznej Kogeneracja, tri generacja i poligeneracja

Bardziej szczegółowo

Siłownie mieszane. prof. Andrzej Gardzilewicz. Prowadzący: Wykład WSG Bydgoszcz. Energetyka odnawialna i nieodnawialna

Siłownie mieszane. prof. Andrzej Gardzilewicz. Prowadzący: Wykład WSG Bydgoszcz. Energetyka odnawialna i nieodnawialna Energetyka odnawialna i nieodnawialna Siłownie mieszane combi, hybrydowe, ko i trójgeneracja Wykład WSG Bydgoszcz Prowadzący: prof. Andrzej Gardzilewicz gar@imp. imp.gda.pl, 601-63 63-22-84 Materiały źródłowe:

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna technika grzewcza

Innowacyjna technika grzewcza Innowacyjna technika grzewcza analiza ekonomiczna 2015 pompy ciepła mikrokogeneracja kondensacja instalacje solarne fotowoltaika ogniwa paliwowe Łukasz Sajewicz Viessmann sp. z o. o. 1. Struktura zużycia

Bardziej szczegółowo

PL 217369 B1. INSTYTUT TECHNOLOGICZNO- PRZYRODNICZY, Falenty, PL 15.04.2013 BUP 08/13

PL 217369 B1. INSTYTUT TECHNOLOGICZNO- PRZYRODNICZY, Falenty, PL 15.04.2013 BUP 08/13 PL 217369 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 217369 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 396507 (51) Int.Cl. F23G 5/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia:

Bardziej szczegółowo

Systemy ORC oparte na biogazie

Systemy ORC oparte na biogazie V BAŁTYCKIE FORUM BIOGAZU Systemy ORC oparte na biogazie P. Lampart, M. Szymaniak, S. Bykuć, P. Klonowicz Ł.Jędrzejewski, Ł. Witanowski, J. Surwiło, D. Stępniak, T. Suchocki Instytut Maszyn Przepływowych

Bardziej szczegółowo

Lokalne systemy energetyczne

Lokalne systemy energetyczne 2. Układy wykorzystujące OZE do produkcji energii elektrycznej: elektrownie wiatrowe, ogniwa fotowoltaiczne, elektrownie wodne (MEW), elektrownie i elektrociepłownie na biomasę. 2.1. Wiatrowe zespoły prądotwórcze

Bardziej szczegółowo

Effizienz Plus. Efektywność plus. Klima- / Energiesituation. Efektywnie i ekologicznie. Wdrażanie projektów oszczędzania energii w ochronie zdrowia.

Effizienz Plus. Efektywność plus. Klima- / Energiesituation. Efektywnie i ekologicznie. Wdrażanie projektów oszczędzania energii w ochronie zdrowia. Efektywnie i ekologicznie. Poznań 22.09.2011r. Das Konzept Effizienz Plus Effizienz Plus Efektywność plus Klima- / Energiesituation przegląd aktualnych możliwości i kierunków rozwoju w dziedzinie nowoczesnej

Bardziej szczegółowo

Obieg Ackeret Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji

Obieg Ackeret Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji Obieg Ackeret Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji Monika Litwińska Inżynieria Mechaniczno-Medyczna GDAŃSKA 2012 1. Obieg termodynamiczny

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do formularza G-10.3

Objaśnienia do formularza G-10.3 Objaśnienia do formularza G-10.3 Objaśnienia dotyczą wzoru formularza za 2015 r. Do sporządzania sprawozdania są zobowiązane podmioty, których działalność została zaklasyfikowana według PKD 2007 do sekcji

Bardziej szczegółowo

CIEPŁO Z OZE W KONTEKŚCIE ISTNIEJĄCYCH / PLANOWANYCH INSTALACJI CHP

CIEPŁO Z OZE W KONTEKŚCIE ISTNIEJĄCYCH / PLANOWANYCH INSTALACJI CHP CIEPŁO Z OZE W KONTEKŚCIE ISTNIEJĄCYCH / PLANOWANYCH INSTALACJI CHP Andrzej Schroeder Enea Wytwarzanie andrzej.schroeder@enea.pl Emisja CO 2 : 611 kg/mwh 44 straty 14 Emisja CO 2 : 428 kg/mwh 34 10 Elektrownia

Bardziej szczegółowo

Skojarzone układy Hewalex do podgrzewania ciepłej wody użytkowej i ogrzewania budynku

Skojarzone układy Hewalex do podgrzewania ciepłej wody użytkowej i ogrzewania budynku Skojarzone układy Hewalex do podgrzewania ciepłej wody użytkowej i ogrzewania budynku Układy grzewcze, gdzie konwencjonalne źródło ciepła jest wspomagane przez urządzenia korzystające z energii odnawialnej

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ

WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI I GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ LABORATORIUM GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA 2 Sporządzanie

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny układ odzysku ciepła ze spalin dobry przykład

Innowacyjny układ odzysku ciepła ze spalin dobry przykład Innowacyjny układ odzysku ciepła ze spalin dobry przykład Autor: Piotr Kirpsza - ENEA Wytwarzanie ("Czysta Energia" - nr 1/2015) W grudniu 2012 r. Elektrociepłownia Białystok uruchomiła drugi fluidalny

Bardziej szczegółowo

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Artykuł 6 Dyrektywy KE/91/2002 o charakterystyce energetycznej budynków wprowadza obowiązek promowania przez kraje członkowskie rozwiązań

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO GOSPODARKI, plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa G-10.3

MINISTERSTWO GOSPODARKI, plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa G-10.3 MINISTERSTWO GOSPODARKI, plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej Numer identyfikacyjny - REGON G-10.3 Sprawozdanie o mocy i produkcji energii elektrycznej i ciepła

Bardziej szczegółowo

Polskie technologie stosowane w instalacjach 1-50 MW

Polskie technologie stosowane w instalacjach 1-50 MW Polskie technologie stosowane w instalacjach 1-50 MW Polish technology of heating installations ranging 1-50 MW Michał Chabiński, Andrzej Ksiądz, Andrzej Szlęk michal.chabinski@polsl.pl 1 Instytut Techniki

Bardziej szczegółowo

Energetyka przemysłowa.

Energetyka przemysłowa. Energetyka przemysłowa. Realna alternatywa dla energetyki systemowej? Henryk Kaliś Warszawa 31 styczeń 2013 r 2 paliwo 139 81 58 Elektrownia Systemowa 37% Ciepłownia 85% Energia elektryczna 30 kogeneracja

Bardziej szczegółowo

- Poprawa efektywności

- Poprawa efektywności Energetyka przemysłowa: - Poprawa efektywności energetycznej - uwarunkowania dla inwestycji we własne źródła energii elektrycznej Daniel Borsucki 24.05.2011 r. MEDIA ENERGETYCZNE 615 GWh energii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

KOGENERACJA W DUŻEJ I MAŁEJ SKALI

KOGENERACJA W DUŻEJ I MAŁEJ SKALI Kogeneracja w dużej i małej skali 21 KOGENERACJA W DUŻEJ I MAŁEJ SKALI prof. dr hab. inż. Jan Kiciński / Instytut Maszyn Przepływowych PAN doc. dr hab. inż. Piotr Lampart / Instytut Maszyn Przepływowych

Bardziej szczegółowo

Ryszard Tokarski Prezes Zarządu Spółki EKOPLUS Kraków. Kraków, 14 stycznia 2010

Ryszard Tokarski Prezes Zarządu Spółki EKOPLUS Kraków. Kraków, 14 stycznia 2010 Ryszard Tokarski Prezes Zarządu Spółki EKOPLUS Kraków Kraków, 14 stycznia 2010 3 Ciepło sieciowe z kogeneracji Efektywny energetycznie produkt spełniający oczekiwania klientów 4 Ekoplus Sp. z o.o. Naszym

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Paweł Karpiński Pełnomocnik Marszałka ds. Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

Projekt założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe gminy miejskiej Mielec Piotr Stańczuk

Projekt założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe gminy miejskiej Mielec Piotr Stańczuk Projekt założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe gminy miejskiej Mielec Piotr Stańczuk Małopolska Agencja Energii i Środowiska sp. z o.o. ul. Łukasiewicza 1, 31 429 Kraków

Bardziej szczegółowo

PEC S.A. w Wałbrzychu

PEC S.A. w Wałbrzychu PEC S.A. w Wałbrzychu Warszawa - 31 lipca 2014 Potencjalne możliwości wykorzystania paliw alternatywnych z odpadów komunalnych RDF koncepcja budowy bloku kogeneracyjnego w PEC S.A. w Wałbrzychu Źródła

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Projekt Integracji?

Dlaczego Projekt Integracji? Integracja obszaru wytwarzania w Grupie Kapitałowej ENEA pozwoli na stworzenie silnego podmiotu wytwórczego na krajowym rynku energii, a tym samym korzystnie wpłynie na ekonomiczną sytuację Grupy. Wzrost

Bardziej szczegółowo