Woda podstawa życia PODRĘCZNIK DLA NAUCZYCIELA. szkoła podstawowa, klasy 1 3

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Woda podstawa życia PODRĘCZNIK DLA NAUCZYCIELA. szkoła podstawowa, klasy 1 3"

Transkrypt

1 PODRĘCZNIK DLA NAUCZYCIELA szkoła podstawowa, klasy 1 3 Partnerzy PROGRAMU:

2 Spis treści treści: P Wstęp 1 Konspekty lekcji 3 3 Lekcja 1: Woda wokół nas 3 4 Lekcja 2: Kto mieszka nad wodą? 3 7 Lekcja 3: Zagrożenia i jakość wód 3 10 Lekcja 4: Dbamy o wodę 3 13 Lekcja 5: Bogactwo przyrody Morza Bałtyckiego 3 16 Pomoc dzieciom w potrzebie i edukacja lokalnej społeczności 19 Wolontariat wstęp 21 Wolontariat szkoła podstawowa, klasy Patron honorowy programu: Minister Edukacji Narodowej Patronat honorowy Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Środowiska, Głównego Konserwatora Przyrody Janusza Zaleskiego Partnerzy PROGRAMU: Materiały stworzone w ramach programu P&G. Żyj, poznawaj, rozwijaj się., pozytywnie zaopiniowane przez doradców metodycznych nauczania przedszkolnego, wczesnoszkolnego i szkoły podstawowej. Zespół redakcyjny: Katarzyna Dulińska, Anna Jarocińska, Justyna Niewolewska, Marta Szczypek, Natalia Mileszyk Redakcja merytoryczna: Dorota Luberda Opracowanie graficzne i skład: Barbara Sadowska Okładka i ilustracje: Barbara Sadowska Korekta: Magdalena Lis-Micek Fundacja Nasza Ziemia, ul. Hoża 3 m. 5, Warszawa, Warszawa 2010 ISBN

3 O Programie stęp1 Ogólnopolski program edukacyjny P&G. Żyj, poznawaj, rozwijaj się. łączy edukację ekologiczną i obywatelską dzieci z działaniami na rzecz środowiska naturalnego. Jego celem jest stworzenie możliwości do lepszego i wielostronnego rozwoju młodych ludzi, zwłaszcza tych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji materialnej i społecznej, oraz rozwijanie ich talentów i wiedzy, co jednocześnie przyczyni się do osiągnięcia realnych korzyści dla środowiska. Program jest częścią międzynarodowej kampanii firmy Procter & Gamble o nazwie P&G Live, Learn and Thrive. Jest ona poświęcona pomocy dzieciom w potrzebie, wspieraniu ich edukacji, a także umożliwianiu zdrowego życia i zrównoważonego rozwoju. Polska edycja programu jest realizowana w ramach partnerstwa firmy Procter & Gamble i Fundacji Nasza Ziemia i jest prowadzona w Klubach Naszej Ziemi na terenie całego kraju. Działalność klubów biorących udział w programie opiera się na realizacji jednego z czterech tematów zaproponowanych przez organizatorów: Ptasie ogrody chrońmy bioróżnorodność. Celem zajęć jest zaprojektowanie i założenie w okolicach klubu siedliska, w którym będą mogły schronić się ptaki.. Zajęcia obejmują informacje z zakresu ochrony zasobów wodnych Ziemi. Człowiek jako część ekosystemu. Zajęcia przedstawiają, w jaki sposób człowiek oddziałuje na środowisko. Jestem eko jestem trendy. Zajęcia pokazują możliwość łączenia zdrowego rozwoju człowieka z dbaniem o środowisko. Dodatkowo wszystkie kluby, które zdecydowały się wziąć udział w Konkursie Grantowym realizowanym w ramach programu, mają możliwość przeprowadzenia autorskich projektów edukacji ekologicznej. Więcej szczegółów na temat programu znaleźć można na stronie artnerzy Partnerzy Fundacja Nasza Ziemia jest organizacją pozarządową założoną w 1994 roku przez Mirę Stanisławską-Meysztowicz. Realizuje cele mające status pożytku publicznego, specjalizując się w edukacji ekologicznej i obywatelskiej. Od początku swego istnienia koordynuje w Polsce kampanię Sprzątanie świata, będącą częścią międzynarodowego ruchu na rzecz ochrony środowiska Clean Up the World. W ruchu tym uczestniczy blisko 40 milionów wolontariuszy na całym świecie. Fundacja prowadzi również wspólnie z samorządami, szkołami, organizacjami, przedstawicielami świata biznesu i mediami liczne całoroczne programy na rzecz ochrony środowiska. Propagują one zintegrowaną gospodarkę odpadami, społeczne akcje zalesień, idee zrównoważonego rozwoju, wiedzę na temat zmian klimatu i wiele innych. Kluczową częścią prowadzonych działań jest edukacja ekologiczna. Więcej na Procter & Gamble to jedna z największych, międzynarodowych firm FMCG. Cztery miliardy razy dziennie marki P&G pojawiają się w życiu ludzi na całym świecie. Firma posiada jeden z najsilniejszych portfeli asortymentowych, w skład którego wchodzą godne zaufania, wiodące marki wysokiej jakości, takie jak: Pampers, Ariel, Vizir, Bonux, Always, Tampax, Pantene, Lenor, Olay, Head & Shoulders, Wella, Herbal Essences, Blend-a-med, Naturella, Oral-B, Duracell, Mach3, Gillette oraz Braun. Misją Procter & Gamble jest poprawianie jakości życia konsumentów na całym świecie przez dostarczanie produktów i usług o najwyższej jakości oraz poprzez działalność społeczną, która stanowi integralny element strategii P&G. Wszystkie podejmowane przez P&G działania odwołują się do wartości i zasad, które zostały rozwinięte i zakorzenione w kulturze organizacyjnej w ciągu ponad 170 lat istnienia firmy. Są one oparte na szacunku, uczciwości i pasji.

4 2 P&G. Żyj, poznawaj, rozwijaj się. program jest częścią międzynarodowej kampanii firmy Procter & Gamble o nazwie P&G Live, Learn & Thrive. Jest ona poświęcona dzieciom: wspieraniu ich edukacji, a także umożliwianiu zdrowego życia i rozwoju. Od 2006 roku kampania realizowana jest na warszawskim Targówku, od 2009 roku została rozszerzona na całą Polskę. Ideą nowej formy programu prowadzonego w Polsce jest połączenie działania na rzecz środowiska z działaniami na rzecz dzieci, zwłaszcza tych najbardziej potrzebujących, i ma on formę edukacji ekologicznej realizowanej w Klubach Naszej Ziemi na terenie całego kraju. Każdy z nas codziennie styka się w jakiś sposób z wodą. Jest dla nas tak powszechna, że często nie zdajemy sobie sprawy z potrzeby jej ochrony. Dlatego celem cyklu jest uświadomienie dzieciom, jak ważna dla zrównoważonego rozwoju jest ochrona zasobów wodnych Ziemi i właściwe nimi gospodarowanie. Podczas pierwszych zajęć Woda wokół nas dzieci zapoznają się z zasobami wody na Ziemi i w Polsce oraz z procesem obiegu wody w przyrodzie. Będą miały także okazję zostać młodymi ekspertami w dziedzinie meteorologii dowiedzą się, jak obserwować codzienne zjawiska przyrodnicze i będą zachęcone do założenia własnej stacji meteorologicznej. Na kolejnej lekcji Kto mieszka nad wodą? klubowicze odkryją, jak ważną rolę odgrywa woda w ekosystemie, bo każdy organizm żyjący na Ziemi jest od niej zależny. Na podstawie tego dowiedzą się również, dlaczego tak istotne jest dbanie o stan czystości wody. W trakcie trzecich zajęć Zagrożenia i jakość wód dzieci zagłębią się w temat jakości wody i jej zanieczyszczeń. Nauczą się, jak zaobserwować właściwości wody związane z miejscem jej pochodzenia i odkryją, dlaczego krystalicznie przezroczysta woda nie zawsze jest najlepszym miejscem do życia dla organizmów. Dzieci zostaną także zachęcone do świętowania Światowego Dnia Wody w klubie. Czwarte zajęcia Dbamy o wodę przybliżą dzieciom problematykę ochrony wody przed zagrożeniami, które może powodować działalność człowieka. Jednym z nich jest wylewanie do rzek, jezior czy stawów różnych zanieczyszczeń. Dlatego klubowicze dowiedzą się, jak należy zachowywać się przy zbiornikach wodnych. Wnikliwie poznają także procesy zanieczyszczania i oczyszczania wody. Na koniec zajęć dowiedzą się, jak poprzez zmianę codziennych nawyków mogą oszczędzać wodę. Na piątych zajęciach Bogactwo przyrody Morza Bałtyckiego dzieci zapoznają się z tematem Morza Bałtyckiego poznają jego bogactwo naturalne oraz zagrożenia, jakie czyhają na nie w wyniku niewłaściwej działalności człowieka. Dowiedzą się także, dlaczego ochrona Bałtyku jest tak ważna dla krajów korzystających z jego zasobów. Ostatnie zajęcia Jak pomóc dzieciom w potrzebie zaznajomią dzieci z ideą wolontariatu i, poprzez zachęcenie ich do zorganizowania kilku zajęć ekologicznych dla dzieci spoza klubu, uświadomią klubowiczom konieczność pomocy potrzebującym, zwłaszcza dzieciom, mieszkającym w ich najbliższej okolicy.

5 3 Konspekty lekcji do tematu: szkoła podstawowa, klasy 1 3

6 1Lekcja 1: Woda wokół nas Czas spotkania: 1,5 godziny Cele: Uczeń opisuje obieg wody w przyrodzie. Uczeń wymienia nazwy podstawowych zjawisk fizycznych związanych ze zmianą stanu skupienia wody. Uczeń wyciąga wnioski z prowadzonych obserwacji. Uczeń pracuje samodzielnie i w grupie. Metody pracy: Pogadanka, gra dydaktyczna, zabawa dydaktyczna, pokaz. Formy pracy: Praca indywidualna, grupowa, pytania naprowadzające, praca dziecka z pomocą nauczyciela. Środki dydaktyczne: mapa Polski, zeszyt ćwiczeń, kredki i flamastry, słoiki, kolorowe kartki, czajnik lub naczynie z gorącą wodą, lusterko, lód, małe karteczki (np. samoprzylepne). Przebieg lekcji Wprowadzenie: Wstęp na temat programu P&G. Żyj, poznawaj, rozwijaj się. : informacje o uczestnictwie w programie, tematy lekcji, zaproszenie na stronę internetową programu: 4 Pogadanka: N: Czy wiecie, gdzie w naszym otoczeniu możemy znaleźć wodę? Uczniowie podają przykłady: kran, kałuża, deszcz, butelka z piciem, akwarium, rzeka, jezioro, staw itp. Wskazówka: Podczas odpowiedzi można zadawać dodatkowe pytania, np. skąd woda bierze się w butelce do picia bądź w kranie. Gdzie płyną rzeki? Można także pokazać dzieciom na mapie Polski lub okolicy rzeki, jeziora i inne zbiorniki wodne. N: A jak myślicie, jeśli człowiek pije wodę, to czy również mamy ją w sobie? Wskazówka: Należy dzieci pokierować ku odpowiedzi twierdzącej. Człowiek jest zbudowany w 70% z wody. Woda znajduje się także w innych zwierzętach i roślinach dzieci mogą wymienić kilka przykładów. Woda potrzebna jest wszystkim do życia. N: Czy każdą wodę możemy pić? Uczniowie odpowiadają na przykład: Nie musi być czysta, smaczna, przejrzysta, wolimy wodę słodką niż słoną. Wskazówka: Warto zapytać dzieci, czy człowiek może pić słoną wodę. N: Czy wydaje się Wam, że wody jest dużo? Czy starcza dla każdego z nas? Wskazówka: W Polsce zasoby wodne są bardzo ograniczone. Wiele z naszych wód odpływa do zlewni, które nie znajdują się na terenie Polski. Ponadto opady deszczu nie są wysokie. Dlatego grożą nam susze oraz brak wody. W każdym mieszkaniu mamy wodę i zazwyczaj nigdy jej nie brakuje. Jednak nie znaczy to, że wszyscy w Polsce czy na świecie mają do niej swobodny dostęp.

7 Zeszyt ćwiczeń: Dzieci kolorują zasoby wody pitnej (słodkiej). Oceniają, czy jest jej raczej dużo czy mało. Realizacja tematu 5 Gra dydaktyczna Zasoby : Dzielimy dzieci na dwie grupy o różnej liczbie osób, które stają naprzeciwko siebie, w szeregu. Odwracają się do siebie tyłem. Dzieciom w grupach rozdajemy kartki kolorowe kwadraty, np. niebieskie (oznaczają wodę) i zielone (oznaczają np. pożywienie). Ustalamy, że jedna grupa stoi nieruchomo, a dzieci z drugiej grupy muszą jak najszybciej dobiec do osoby, która ma taki sam kolor kartki. Zabawę powtarzamy kilkakrotnie. Okazuje się, że czasem ktoś nie mógł znaleźć swojej pary czyli brakowało dla niego wody lub pożywienia. Pogadanka: N: Co by się stało, gdyby na co dzień zabrakło nam wody, tak jak w zabawie? Dzieci podają różne przykłady, nauczyciel podpowiada. N: Co w takim razie musimy robić, żeby wody nam nie zabrakło? Należy nakierować dzieci na oszczędzanie i ochronę wody. Można zapytać o kilka przykładów. Zabawa dydaktyczna: Nauczyciel pyta dzieci, czy wiedzą, skąd bierze się deszcz. Następnie opowiada historię małych kropelek wody. Dzieci zamieniają się na czas opowieści w kropelki i wykonują polecenia nauczyciela. Pada deszcz, kropelki wody spadają z ciemnych chmur na ziemię i odbijają się od niej, spadając na prawo i na lewo (dzieci podskakują w miejscu lub skaczą po sali raz jako drobne kropelki, a raz jako duże, ciężkie krople). Powoli zza chmur wychodzi słoneczko, robi się ciepło i przestaje padać deszcz (dzieci kucają). Kropelki wody powoli parują, unoszą się coraz wyżej i wyżej (dzieci powoli się podnoszą, stają na palcach). Aż w końcu stają się chmurą (dzieci przybliżają się do siebie), coraz większą, aż w końcu z tej dużej chmury zaczyna znowu padać deszcz (dzieci znów podskakują, odsuwając się od siebie). Nauczyciel pyta dzieci, co dzieje się, kiedy jest zima. Kiedy jest mróz, woda powoli zamienia się w lód, czyli zamarza (dzieci pocierają sobie rączkami ramiona i podrygują, stając coraz bliżej siebie). Na wiosnę, kiedy jest cieplej, lód topnieje (dzieci poruszają się swobodnie po sali). Na koniec zabawy dzieci opowiadają, co działo się z kropelkami wody. Nauczyciel zwraca uwagę na nazwy zjawisk takich jak: deszcz, parowanie, zamarzanie, topnienie. Aby lepiej je zobrazować, przeprowadza doświadczenie, jak woda zmienia stan skupienia. Można na przykład przynieść czajnik, w którym będzie gotować się woda, a nad wylotem pary wystarczy umieścić lusterko, na którym zbierze się para wodna i będzie się skraplać. Oprócz tego warto przynieść także lód, czyli stałą postać wody. W czasie zajęć lód zdąży stopnieć i zamieni się w ciecz. Zeszyt ćwiczeń: Uzupełnianie obiegu wody. Starsze dzieci mogą wpisać nazwy procesów, jakim podlega woda, kolorują obrazek. Opowiadanie: Dzieci po ukończeniu malowania w zeszycie ćwiczeń opowiadają, co na wykresie widzą nauczyciel pomaga. Pogadanka połączona z dyskusją: Są różne sposoby na to, żeby sprawdzić, co dzieje się z wodą w przyrodzie. Możemy na przykład prowadzić codzienne obserwacje. Nauczyciel pyta, czy któreś z wymienionych zjawisk możemy obserwować na co dzień (np. deszcz, parowanie, zamarzanie). Takie obserwacje możemy prowadzić również podczas naszych spotkań i samodzielnie w domu. Nie możemy jednak tylko przyglądać się, jak pada deszcz bądź paruje woda z kałuży potrzebne będą specjalistyczne przyrządy.

8 Pokaz i pomiar: Dzieci w grupach, pod okiem nauczyciela, wykonują deszczomierz i ewaporometr. 6 Tylko dla nauczyciela! Czy wiesz, że deszczomierz Hellmana jest uznawany za jeden z najstarszych przyrządów meteorologicznych? Prawidłowo zainstalowany deszczomierz jest naczyniem o ostrych krawędziach, umieszczonym jeden metr nad gruntem (jeśli miejscowość znajduje się powyżej 500 m n.p.m., wtedy instalujemy go na wysokości 1,5 m). W ten sposób zapobiega się sytuacji, w której krople deszczu uderzające o ziemię, odbiją się i wpadną do naczynia, co zawyżałoby pomiary. Zebraną w naczyniu wodę przelewa się do menzurki i odczytuje jej objętość. Menzurka powinna być wyskalowana zależnie od tego, jaką powierzchnię ma wlot do deszczomierza. Do automatycznych pomiarów służy pluwiograf. Na zajęciach wykonujemy z dziećmi uproszczoną wersję deszczomierza. Rozdajemy grupom dzieci szerokie słoiki, które mogą w dowolny sposób oznaczyć np. nakleić coś od spodu lub namalować. Następnie do każdego słoika wlewamy trochę wody (mniej niż ¼). Zaznaczamy na słoiku kolorową linią poziom wody. W ten sposób będziemy badać jednocześnie dwa procesy opad atmosferyczny oraz ewaporację, czyli parowanie. Tylko dla nauczyciela! Czy wiesz, że ewaporometr w stacji meteorologicznej to sztucznie utworzony zbiornik wodny o określonej powierzchni i kształcie? Bada się różnice w poziomie wody i w ten sposób oblicza parowanie z powierzchni wody. Można również badać parowanie gleby oraz roślin (transpirację). Wykonane słoiki wynosimy na zewnątrz. Trzeba pamiętać, aby nie znajdowały się one pod dachem ani pod drzewami, najlepiej na otwartej przestrzeni. Warto odpowiednio je zabezpieczyć przed wywróceniem i wylaniem wody. Dzieci mogą wykonać rysunki uprzedzające innych o prowadzonych przez nich obserwacjach. Pomiarów dokonujemy raz dziennie. Sprawdzamy, czy wody ubyło czy też przybyło. Dla możliwości porównania można postawić słoiki w różnych miejscach, a następnie obserwować z dziećmi, czy ma znaczenie to, że słoik stał na słońcu bądź w cieniu czy wtedy parowanie jest większe czy mniejsze itd. Zeszyt ćwiczeń: Nauczyciel opowiada dzieciom o tabelce w zeszycie ćwiczeń. Przez pierwszy tydzień dzieci będą sprawdzały razem z nauczycielem, co dzieje się z ich słoikami czy wody ubywa czy przybywa. Będą to oznaczały, rysując kropelkę w odpowiednim kolorze (niebieska, gdy przybywa, czerwona, gdy ubywa). Przez drugi tydzień dzieci prowadzą obserwację indywidualnie, w domu. Wskazówka: Po zakończeniu obserwacji dobrze jest przeprowadzić dyskusję z dziećmi których kropelek było więcej i co to może oznaczać (jeśli czerwonych to znaczy, że mamy mniej opadów, a więcej parowania, czyli wody nam ubywa). Czy ilość kropelek będzie różna zależnie od pory roku? (tak w lecie przeważają ciepłe i suche dni, więc czerwonych kropelek może być więcej; na jesieni i zimą mamy zaś zazwyczaj więcej opadów).

9 7 Podsumowanie i ewaluacja: Pytania do uczniów: Gdzie spotykamy wokół nas wodę? Dlaczego woda jest dla nas ważna i musimy ją chronić? Co się dzieje z wodą w przyrodzie? Jak możemy podglądać to, co dzieje się z wodą? Jaki przyrząd może nam do tego służyć? Na czym polega jego działanie? Co to jest parowanie, zamarzanie, deszcz? Prowadzący rozdaje uczestnikom karteczki (np. samoprzylepne). Prosi, by narysowali na nich od 1 do 5 kropli wody zależnie od tego, jak oceniają zajęcia. Na koniec uczestnicy przyczepiają swoje kartki na tablicy. Zróbmy coś dla innych proponowane działania: Załóżcie kilka stacji meteorologicznych w swojej miejscowości. Zaproście do udziału dzieci, młodzież, a może i dorosłych z różnych placówek. Wspólnie możecie wykonać odpowiednie przyrządy, a następnie regularnie wykonywać pomiary. Już po miesiącu można porównać wyniki i zastanowić się, skąd wynikają różnice. A może warto zaprosić do udziału w tym projekcie badawczym również i sąsiednie miejscowości? Możecie wykonać komiksy z obiegiem wody dla swoich młodszych kolegów lub rówieśników. Możliwości pogłębiania wiedzy: Spotkanie w stacji meteorologicznej, prezentacja specjalistycznych przyrządów, sposobu pomiarów oraz wyników i metod prognozowania. Wizyta w stacji hydrologicznej pokaz działania przyrządów sprawdzających stan wody w rzece. Spotkanie z hydrologiem, wycieczka nad wodę, ewentualnie poszukiwanie wodowskazu. 2Lekcja 2: Kto mieszka nad wodą? Czas spotkania: 1 godzina Cele: Uczeń nazywa i wymienia kilka gatunków zwierząt i roślin związanych ze środowiskiem wodnym. Uczeń rozróżnia wybrane gatunki. Uczeń opowiada ciekawostki o roślinach oraz zwierzętach wodnych. Metody pracy: Dyskusja, burza mózgów, quiz, gra dydaktyczna Gdzie mieszkam, pogadanka, praca z książką i atlasem. Formy pracy: Indywidualna, grupowa, praca dziecka z pomocą nauczyciela, pytania pomocnicze.

10 Środki dydaktyczne: zeszyt ćwiczeń, kredki i flamastry, klej, plansza z rysunkiem ekosystemu wodnego, wydrukowane ilustracje gatunków zwierząt i roślin. Przebieg lekcji 8 Wprowadzenie podsumowanie pracy domowej obserwacji meteorologicznych (rozmowa): Wskazówka: Podsumowujemy z dziećmi, jakie kropelki przeważają w ich zeszytach ćwiczeń. Nauczyciel zadaje pytania pomocnicze, by dzieci same doszły do wniosków na podstawie obserwacji. Przykładowe pytania: Czerwone kropelki rysowaliśmy, gdy wody ubywało w naszych słoikach. Teraz mamy więcej kropelek czerwonych czy to znaczy, że wody przybyło czy ubyło? Co się stało z wodą, która ubywała ze słoika? A jeśli wody przybywało, to co musiało się dziać, jaka była wówczas pogoda? Dyskusja, burza mózgów: N: Czy lubicie, jak pada deszcz? Uczniowie odpowiadają. Można zapytać dzieci, dlaczego lubią deszcz lub nie lubią go. N: Czy znacie jakieś rośliny lub zwierzęta, które mogą lubić deszcz? Uczniowie wymieniają różne przykłady. Wśród nich mogą się znaleźć między innymi: żaba, dżdżownica, ślimaki, drzewa, kwiaty. Wskazówka: Można zadać dodatkowe pytania. Czy tylko niektóre zwierzęta i rośliny lubią deszcz? Czy to znaczy, że inne nie lubią i nie potrzebują deszczu? Gdzie chowają się wtedy zwierzęta (dziuple, nory pod ziemią, pod korzeniami drzew, w gęstych koronach itd.)? N: A czy są takie zwierzęta lub rośliny, które żyją w wodzie? Potraficie je wymienić? U: Ryby, bóbr, wydra, łabędzie, kaczka krzyżówka, mewy, ważka, rak, olsza, topola itd. Realizacja tematu Praca indywidualna z zeszytem ćwiczeń: Dzieci prowadzą liniami do poszczególnych miejsc na przekroju zbiornika te zwierzęta i rośliny, które: żyją pod wodą (szczupak pospolity, rak, larwa chruścika z domkiem, zatoczek rogowy, rogatek sztywny), występują częściowo na wodzie i na lądzie (bóbr, kaczka krzyżówka, żaba trawna, ważka, grzybień biały, pałka szerokolistna), występują na lądzie, nad brzegiem wód (rzęsorek rzeczek, bielik, zimorodek, knieć błotna, mięta nadwodna). Wskazówka: Aby linie nie pomieszały się i aby dzieci lepiej zapamiętały gatunki, prosimy je, żeby obwiodły obrazki różnymi kolorami, zależnie od miejsca występowania. Głośno powtarzamy nazwy zwierząt i roślin. Można również zrobić króciutki quiz nauczyciel pokazuje obrazek gatunku, a dzieci go nazywają. Gra dydaktyczna Gdzie mieszkam? : Na dużym arkuszu szarego papieru rysujemy wcześniej siedlisko wodne, zbliżone do rysunku 1. Nie piszemy na nim numerków służą one do orientacji, gdzie wymienione na liście gatunki można spotkać w koronach drzew na brzegu, na wodzie, pod wodą itd. Można wykorzystać wszystkie zaproponowane gatunki albo wybrać tylko niektóre, zależnie od grupy dzieci. Obrazki można łatwo znaleźć w Internecie. Drukujemy obrazki tych zwierząt i roślin (nie za duże), a następnie wycinamy tak, aby miały niepowtarzalne kształty (czyli różniły się między sobą wielkością lub krawędziami). Obrazki poszczególnych gatunków odrysowujemy na arkuszu papieru z namalowanym siedliskiem.

11 RYSUNEK Lista gatunków do wyboru: rak szlachetny, chruścik, szczupak, okoń, tatarak, pałka, grzybienie białe, łyska, perkoz dwuczuby, tracz nurogęś, kaczka krzyżówka, zatoczek rogowy, błotniarka stawowa, żaba trawna, rzekotka drzewna, bielik, bóbr, ważka, zimorodek, topik. Nauczyciel prosi dzieci, żeby opowiedziały, co widzą na arkuszu papieru. Zwraca uwagę na wodę, brzegi, a także na brak budynków, samochodów. Następnie tłumaczy dzieciom reguły zabawy. Dookoła planszy leżą porozrzucane wycięte obrazki różnych roślin i zwierząt. Nauczyciel będzie opowiadał o każdym z nich, bardzo powoli, a zadaniem dzieci będzie wypatrzyć ten rysunek i dopasować do kształtu na planszy. Na przykład: Jest to zwierzę, jest ptakiem. Lubi jeść ryby. Ma długi dziób, pomarańczowy brzuszek i niebieską głowę oraz skrzydła. Dziecko, które pierwsze znajdzie obrazek z zimorodkiem, może spróbować dopasować go w odpowiednie miejsce (do odrysowanych konturów). Nauczyciel pomaga, pytając, czy ptaki żyją w wodzie czy też raczej przebywają na drzewie, a może w trzcinie, itd. Następnie mówi dzieciom nazwę ptaka i powtarza ją razem z dziećmi. Przy każdym gatunku można dzieciom opowiedzieć jakąś ciekawostkę. Na przykład: Rak szlachetny występuje tylko w najczystszych wodach. Chruściki same budują swoje domki i wykorzystują do tego patyczki, kawałki roślin, a nawet drobne muszelki. Zimorodek nazywa się tak dlatego, że młode rodzą się w tunelach wydrążonych w piasku (czyli od ziemi, a nie od zimy). Bobry budują potężne tamy, a ich mieszkanie nazywamy żeremiem. Na koniec, urządzamy quiz dzieci rozpoznają obrazki gatunków. Próbują opowiedzieć, czym żywi się dane zwierzę lub czy dana roślina ma kwiaty i jakie one są. Wskazówka: Można sporządzić rysunek jedynie z konturami czarno-białymi i poprosić dzieci o to, żeby potem pokolorowały gotowy rysunek. Dyskusja: N: Czy inne zwierzęta mogłyby żyć w naszym siedlisku? Na przykład koń, zebra albo wiewiórka? A rośliny? Wskazówka: Nie dla wszystkich zwierząt i roślin środowisko wodne jest najlepszym miejscem do życia. Niektóre nie mogłyby tam znaleźć odpowiedniego pożywienia, schronienia, dla wielu roślin byłoby tam zbyt wilgotno. Podkreślamy dzieciom, że każde zwierzę czy roślina ma swoje miejsce, w którym czuje się najlepiej można zapytać dzieci, czy też mają takie miejsca. N: A czy wy lubicie przebywać nad wodą? Wskazówka: Staramy się nakierować odpowiedzi dzieci na to, że nad wodą trzeba pamiętać, że żyją tam różne zwierzęta i nie można się głośno zachowywać, niszczyć gniazd itd. N: Czy te zwierzęta i rośliny, które dziś poznaliśmy, mogłyby żyć, gdyby brzegi i dno były zaśmiecone, a woda brudna? Wskazówka: Pokazujemy dzieciom, jak ważne jest zostawianie po sobie porządku, bo nikt z nas nie lubi

12 10 mieszkać w bałaganie ani wśród śmieci. Burza mózgów dzieci podają przykłady, o czym należy pamiętać podczas wycieczki nad wodę. Można również opracować regulamin zachowania nad wodą w formie rysunków. Podsumowanie i ewaluacja: Pytania do dzieci: Czy wszystkie zwierzęta i rośliny żyją w wilgotnym środowisku? Czy woda może być dla kogoś domem? Dla jakich zwierząt i roślin? Jakie gatunki są związane z wodą żyją w niej lub na brzegu rzeki czy jeziora? Dlaczego powinniśmy dbać o czystość wody i brzegów jezior i rzek? Co możemy zrobić, żeby woda i brzegi były dla zwierząt i roślin przyjaznym domem? Prowadzący prosi uczestników, żeby po kolei wymienili jedną rzecz, której się dzisiaj dowiedzieli i którą uważają za najciekawszą. Zróbmy coś dla innych proponowane działania: Wykonajcie plakat podobny do tego, który powstał po grze edukacyjnej z różnymi gatunkami zwierząt i roślin wodnych podarujcie go innym. Jest to doskonały przewodnik podczas wyprawy nad okoliczny zbiornik wodny i na pewno przyda się nie tylko Wam! Zostańcie przewodnikami po okolicy. Zaproście innych na wspólną wycieczkę po ekosystemie wodnym! Podczas wycieczki podzielcie się rolami jedna grupa może opowiedzieć o obiegu wody, inna o występujących nad wodą gatunkach zwierząt, a jeszcze inna o zagrożeniach wody. Możecie też sprawdzić, kto z was jest bardziej spostrzegawczy i zauważy więcej ciekawostek nad wodą. Możliwości pogłębiania wiedzy: Spotkanie z leśniczym, pracownikiem parku krajobrazowego lub narodowego jakie gatunki spotykamy nad zbiornikami wodnymi, jak wyglądają. Obserwacje podczas zajęć w terenie. Spotkanie z wędkarzem lub rybakiem jakie gatunki ryb występują w różnych wodach, jak je rozpoznawać. Ewentualnie również zdobywanie informacji na temat biologii i ekologii najważniejszych gatunków. 3Lekcja 3: Zagrożenia i jakość wód Czas spotkania: 1,5 godziny Cele: Uczeń wymienia zagrożenia wód. Uczeń opisuje właściwości wody. Uczeń wybiera sposoby ochrony wody, zależnie od przedstawionego problemu. Uczeń pracuje w grupie. Metody pracy: Dyskusja, ćwiczenie, pokaz i pomiar, pogadanka, gra dydaktyczna.

13 Formy pracy: Praca indywidualna, grupowa, pytania pomocnicze. Środki dydaktyczne: zeszyt ćwiczeń, słoiki, woda z różnych źródeł, lupy, plansza do gry dydaktycznej, karteczki samoprzylepne, rysunki bądź zdjęcia ekosystemów wodnych, materiały plastyczne, kamyki, muszelki, patyczki. 11 Przebieg lekcji Wprowadzenie podsumowanie pracy domowej z zeszytu ćwiczeń: Dzieci pokazują rysunki idealnych siedlisk mieszkań wybranych przez siebie zwierząt. Chętni mogą o nich opowiedzieć. Dyskusja: N: Co może być niebezpieczeństwem dla narysowanych przez was mieszkań dla zwierząt? Wskazówka: Nakierowujemy dzieci na różne zagrożenia przede wszystkim ze strony człowieka, na przykład śmieci, wylewanie ścieków do rzek itd. N: Co stanie się, jeśli nie będziemy dbać o rzeki, jeziora i stawy? Uczniowie na podstawie swoich rysunków wymieniają, co może przydarzyć się zwierzętom. Wskazówka: Warto zwrócić także uwagę na zagrożenia dla roślin oraz dla człowieka np. zła jakość wody powoduje, że potem trzeba ją dodatkowo oczyszczać, żeby nadawała się do codziennego użytku. N: Czy są jakieś codzienne czynności, które mogą mieć wpływ na to, jaką mamy wodę w rzece? Uczniowie wymieniają codzienne czynności, przy których używają wody, np. mycie zębów, woda w toalecie, mycie rąk itd. N: Co dzieje się, jeśli woda jest brudna? Czy możemy jej wtedy do czegoś używać? Co się robi, żeby woda przestała być brudna? Wskazówka: Zwracamy dzieciom uwagę, że nie można pić wody z nieznanego źródła. W brudnej wodzie nie można myć siebie ani naczyń, a w lecie nie można się kąpać w takich miejscach. Zanieczyszczonej wody nie mogą też pić zwierzęta, a rośliny mogą uschnąć. Taką wodę można oczyszczać w oczyszczalni ścieków. Zanim trafi do naszych kranów, jest sprawdzana, żeby nikt nie zachorował. Realizacja tematu Ćwiczenie, pomiar: Nauczyciel wychodzi z uczniami na spacer po okolicy. Wspólnie szukają różnych źródeł wody może to być kałuża, woda ze studni, z rzeki, jeziora, stawu, oczka wodnego itd. Dzieci napełniają taką wodą, z pomocą nauczyciela, słoiki. Nauczyciel pisze na każdym słoiku, skąd pochodzi woda. W każdym z miejsc dzieci rozglądają się i odpowiadają na pytania nauczyciela: Czy w okolicy jest dużo śmieci, czy jest raczej czysto? Czy rośnie tutaj dużo drzew i krzewów? Czy widzimy jakieś zwierzęta, które korzystają z wody? Jaki kolor ma woda w miejscu, z którego ją pobieramy? Czy w pobliżu znajdują się domy, droga, wysypisko, fabryka? Po powrocie do szkoły w kolejny słoik nalewamy wody z kranu. Dzieci porównują słoiki z wodą, a nauczyciel zwraca uwagę na szczegóły: kolor wody, zapach, czy jest mętna, czy coś w niej pływa, czy widzimy jakieś małe zwierzątka. Można dzieciom rozdać lupy, żeby bliżej przyjrzały się wodzie. Na każdy ze słoików nakładamy filtr do kawy. Nauczyciel z pomocą dzieci przelewa wodę i grupa wspólnie obserwuje, co osadziło się na filtrze.

14 12 Wspólnie wyciągamy wnioski nauczyciel zadaje kolejne pytania, naprowadzając dzieci na odpowiedzi: Czy jeśli filtr był zanieczyszczony, to znaczy, że woda też? Co mogło się osadzić na filtrze? Czy widzieliśmy to gołym okiem? Czy to dobrze, jeśli woda jest przezroczysta? Co mogło sprawić, że ta w słoiku była mętna? Jak pachnie woda z kranu, a jak wszystkie inne? Który zapach jest najbardziej naturalny? Co mogło zanieczyścić zebrane przez nas próbki wody? Gra dydaktyczna Bitwa o czystą wodę : Nauczyciel przygotowuje wcześniej na dużym arkuszu szarego papieru planszę do gry w statki wielkości 10 na 10 kwadratów (A J i 1 10). Oprócz tego przygotowuje trzy obrazki (wielkości dwóch lub trzech kratek planszy to będą statki) różnych siedlisk związanych z wodą rzeka w mieście, oczko wodne w polu, morze i plaża. Następnie na wszystkie kratki pól naklejamy karteczki samoprzylepne. Należy wcześniej tak zaplanować wielkość planszy, żeby dopasować kratki do wielkości karteczek samoprzylepnych. Nauczyciel wyjaśnia uczniom zasady gry. Najpierw następuje podział na grupy. Można go przeprowadzić, bazując na zdobytej już przez dzieci wiedzy. Rozdajemy dzieciom karteczki z rysunkiem zwierzątka wybieramy tyle zwierząt, ile chcemy mieć grup. Następnie prosimy uczniów, żeby przypomnieli sobie lub zastanowili się, jaki odgłos wydaje to zwierzę. Potem nauczyciel wymienia, jakie zwierzęta znajdują się na karteczkach i dla pewności naśladuje ich odgłosy. Kiedy dzieci wiedzą już, jaki odgłos wydawać, zaczynają naśladować swoje zwierzę i w ten sposób szukają innych dzieci, które wydają ten sam odgłos. Przykładowe odgłosy: kaczka (kwa, kwa), ryba (tylko poruszają ustami), żaba (kum, kum). Na koniec w grupach dzieci sprawdzają, czy zgadzają się ich obrazki. Nauczyciel pomaga zagubionym odnaleźć swoje grupy. Dzieci w grupach decydują, które pole wybrać do odsłonięcia. Jeśli pod karteczką nic nie ma, kolejka przechodzi na następną grupę. Gdy dzieciom udało się odkryć kawałek obrazka, nauczyciel pyta, co przedstawia kawałek rysunku. Jeśli uczniowie się nie domyślą, kolejka przechodzi dalej. Gdy jakaś grupa będzie umiała opowiedzieć, co znajduje się na obrazku, nauczyciel zadaje pytanie, co może zagrażać temu siedlisku. Na przykład: Rzeka w mieście nieoczyszczone ścieki, śmieci, spaliny, uregulowany brzeg pozbawiony roślinności, statki z pasażerami itp. Oczko wodne w polu nawozy używane przez rolników, zaśmiecenie, zasypanie lub osuszenie (żeby pole do obsiewu zbożem mogło być większe). Morze i plaża śmieci, wycieki ropy ze statków, nieoczyszczone ścieki. Następnie uczniowie wspólnie zastanawiają się, jak należałoby postępować, żeby uniknąć tych zagrożeń burza mózgów z pomocą nauczyciela. Wybór zagrożeń jest zależny od wiedzy, jaką posiadają dzieci na ten temat. Na koniec gry podsumowujemy, co należałoby robić, żeby te siedliska były takie, jak na zdjęciach. Nauczyciel pyta uczniów, czy byli w miejscach, które są narysowane, jak im się tam podobało, czy widzieli któreś z wymienianych zagrożeń. Pogadanka: Nauczyciel opowiada o Światowym Dniu Wody, który obchodzimy 22 marca. Jest to bardzo ważna data, gdyż wskazuje, że dla wielu państw, nie tylko dla Polski, temat ochrony wody jest bardzo istotny. Ten dzień ma nam wszystkim przypominać, że woda jest dla nas niezbędna i dlatego musimy o nią dbać. Co roku Dzień Wody ma swoje hasło np. w 2010 roku mówimy o tym, jaka woda jest, czyli o jej jakości. Przed chwilą zbadaliśmy jakość wody. Dla naszego zdrowia bardzo ważne jest, żeby woda miała jak najwyższą jakość, żeby była jak najlepsza. Podsumowanie i ewaluacja: Pytania do uczniów: Co zagraża siedliskom wodnym?

15 13 Co możemy zrobić, żeby woda w rzece i jeziorze była czystsza? Na co zwracamy uwagę, kiedy przyglądamy się wodzie? Dlaczego jest to takie ważne? Po co obchodzimy Dzień Wody i w jakim miesiącu? Dlaczego zależy nam, żeby woda była czysta? Prowadzący przygotowuje trzy pojemniczki, w które wkłada (oddzielnie) muszelki, patyczki i kamyki. Obok stawia duży słoik. Prosi uczestników, aby wychodząc z zajęć wrzucili do słoika jedną rzecz, zależnie od tego, jak podobały im się zajęcia. Na przykład: muszelka = bardzo mi się podobały, patyczek = nie mam zdania, kamyk = nie podobały mi się. Zróbmy coś dla innych proponowane działania: Zorganizujcie we współpracy z innymi placówkami i gminą akcję oczyszczania brzegów okolicznego zbiornika wodnego. Oprócz sprzątania brzegów na pewno ważne będzie wykonanie tabliczek informacyjnych i zachęcających ludzi do tego, by swoje śmieci zabierali ze sobą. Jeśli w okolicy nie ma zbiornika wodnego, poszukajcie źródeł ujęć wody pitnej. Wokół nich są wyznaczone strefy ochronne, warto sprawdzić, czy i tam nie przyda się sprzątanie. Zaplanujcie i przeprowadźcie wodny happening. Podczas niego można zaprezentować prace z konkursu plastycznego i fotograficznego, jak i materiały, które powstaną podczas waszych spotkań plakaty, rysunki itp. Możecie również przygotować występ artystyczny związany z wodą przedstawienie, musical, może festiwal szant? Możliwości pogłębiania wiedzy: Wycieczka do oczyszczalni ścieków lub wizyta u kogoś, kto założył przydomową oczyszczalnię ścieków. Zwiedzanie różnych budowli hydrotechnicznych (małe elektrownie wodne, młyny, jazy, zapory, przepławki dla ryb) poznanie, w jaki sposób człowiek czerpie korzyści z energii, którą niesie woda, ale też w jaki sposób dba (lub nie) o zachowanie ciągłości rzeki. 4Lekcja 4: Dbamy o wodę Czas spotkania: 1,5 godziny Cele: Uczeń opisuje, na czym polega oczyszczanie wody. Uczeń wymienia, dlaczego dobra jakość wody jest ważna dla ludzi, zwierząt i roślin. Uczeń wyjaśnia, jak możemy oszczędzać wodę i o nią dbać na co dzień. Metody pracy: Pogadanka, pokaz, dyskusja, burza mózgów, ćwiczenie plastyczne. Formy pracy: Indywidualna, grupowa, praca dziecka z pomocą nauczyciela.

16 Środki dydaktyczne: szklanka, woda, żyletka lub szpilka, płyn do mycia naczyń, butelki plastikowe po wodzie, farba plakatowa, piasek, kawałek bawełnianej szmatki, lejek, chusteczki higieniczne, gaza, materiały plastyczne, kartki z narysowaną butelką oraz podziałką na niej. 14 Przebieg lekcji Wprowadzenie pogadanka: Nauczyciel przypomina, co działo się na ostatnich spotkaniach. Szczególną uwagę zwraca dzieciom na zagrożenia, które poznały na poprzednich zajęciach. Dzieci przypominają, o jakich zagrożeniach była mowa i jakie były możliwości zaradzenia im. Realizacja tematu Pokaz, dyskusja: Nauczyciel pyta dzieci, co może się stać, jeśli nie będziemy dbać o czystość wody. Aby pomóc, może podpowiedzieć, jak codzienne zachowania mogą wpływać na wodny świat, na przykład: Czy mycie samochodu w jeziorze to dobry pomysł? Dlaczego? Co należy zrobić ze śmieciami podczas wycieczki nad rzekę? Czy można na wakacjach myć zęby w jeziorze? Dlaczego należy korzystać z toalet na plażach? Następnie nauczyciel demonstruje doświadczenie: Do szklanki wlewa wodę, a następnie delikatnie umieszcza na niej żyletkę (lub szpilkę). Nie opada ona na dno, ale utrzymuje się na wodzie. Niektóre zwierzęta również w taki sposób poruszają się po wodzie zawdzięczają to specyficznym właściwościom wody (napięciu powierzchniowemu). Do takich zwierząt należy nartnik i pająk topik, które występują bardzo często w środowisku wodnym. Nauczyciel mówi dzieciom, że wleje do szklanki płyn do mycia naczyń, którego używamy w domu, żeby rozpuścić nieczystości. Po wlaniu płynu do szklanki i delikatnym wymieszaniu żyletka nagle opada na dno. Nauczyciel może ją wyjąć i spróbować jeszcze raz delikatnie położyć na wodzie, ale za każdym razem żyletka będzie opadała na dno nie jest to więc skutek mieszania. Nauczyciel pyta dzieci, co mogło się stać. Tłumaczy dzieciom, że płyny do mycia naczyń zawierają związki obecne również w mydłach i szamponach, które pomagają nam pozbyć się brudu, ale w środowiskach naturalnych mogą wywołać wiele problemów. Nauczyciel pyta dzieci, co mogłoby się stać z nartnikiem lub topikiem, gdybyśmy wlali bardzo dużo takiego płynu na przykład do jeziora (utonęłyby). Tak może się wydarzyć, jeśli ktoś myje się w jeziorze lub gdy do wody trafia nieoczyszczona woda z naszych domów. Pokaz: Nauczyciel pyta dzieci, czy wiedzą, jak oczyszcza się wodę. Dzieci zgłaszają różne pomysły, które nauczyciel podsumowuje. Następnie prezentuje uczniom uproszczony schemat oczyszczania wody:

17 15 Do dużej szklanki należy wlać wodę, następnie zabarwić ją kolorową farbą plakatową. Można też dorzucić odrobinę piasku i pyłu (np. z kredy). Nauczyciel pyta dzieci, czy dużo czasu zajęło przygotowanie takiej brudnej wody. Prosi też uczniów, żeby podali godzinę, o której zaczną razem z nauczycielem oczyszczanie. Prowadzący zapisuje ją na tablicy. Wskazówka: Jeśli dzieci nie potrafią korzystać z zegara, można zaproponować podanie pory dnia, np. wczesny ranek itp. Następnie nauczyciel do czystej szklanki przelewa niewielką ilość tej wody to będzie próba zerowa, z którą uczniowie będą porównywać kolejne etapy oczyszczania. Pierwszym krokiem w oczyszczaniu jest przelanie zanieczyszczonej wody przez sitko pokazujemy uczniom sitko i wodę. Na sitku pozostało niewiele zanieczyszczeń, zaś woda wciąż jest czerwona. Drugi krok to rozciągnięcie kawałka bawełnianego materiału na plastikowej butelce, od której odcinamy szyjkę. Materiał napinamy i naciągamy gumkę recepturkę. Delikatnie przelewamy wodę. Na materiale osiadł bardzo drobny pył to kreda i barwnik w farbie plakatowej. Nauczyciel prosi dzieci o porównanie z próbą wyjściową widać pierwsze różnice. Trzeci krok to nałożenie na inną butelkę skrawka materiału, przyczepienie go gumką do butelki, a następnie nasypanie na materiał nieco piasku. Przelewamy przez to wodę z poprzedniego etapu. Na piasku widać pozostałości koloru, woda staje się coraz mniej zabarwiona. Czwarty krok to umieszczenie lejka w szyjce butelki plastikowej. W lejek upychamy chusteczki higieniczne. Następnie powoli wlewamy do lejka wodę po kroku trzecim. Powinna ona powoli skapywać na dno butelki. Ten krok można powtórzyć, wymieniając chusteczki na nowe. Oglądamy produkt końcowy naszego oczyszczania. Nie jest on całkowicie bezbarwny, ale w porównaniu z początkowym zabarwieniem wody jest o wiele lepiej. Można też porównać tę wodę z kranową, żeby zobaczyć, że do normy jeszcze sporo brakuje. Pogadanka: Nauczyciel pyta uczniów, czy proces oczyszczania był dłuższy czy krótszy od procesu zanieczyszczania. Sprawdzamy, ile minut zajęło oczyszczanie. Następnie nauczyciel tłumaczy dzieciom, że podobnie jest w środowisku. Człowiek na różne sposoby zanieczyszcza wodę, która następnie powinna zostać oczyszczona. Taki proces trwa bardzo długo i wymaga wiele pracy i energii. Ponadto nie każde miasto ma swoją własną oczyszczalnię. Nauczyciel pyta uczniów, czy udało im się dowiedzieć, czy ich miasto posiada oczyszczalnię ścieków i czy wiedzą, gdzie ona się znajduje. Burza mózgów: Nauczyciel pyta dzieci, co można zrobić, żebyśmy nie produkowali tak dużo ścieków, zwłaszcza jeśli nie mamy wystarczającej liczby oczyszczalni. Dzieci podają różne pomysły, które nauczyciel może spisywać. Przykłady: zakręcanie kranu podczas mycia zębów, mycie się pod prysznicem, podwójna spłuczka w toalecie, mycie rąk pod małym strumieniem wody itp. Podsumowanie i ewaluacja: Praca indywidualna. Uczniowie otrzymują arkusze papieru oraz samoprzylepne etykiety. Nauczyciel prosi, aby w trosce o środowisko i o wodę każdy narysował piktogram i zrobił naklejkę, która będzie nam przypominać o tym, jak oszczędzać wodę. Starsze dzieci mogą wymyślić wierszyki lub hasła reklamy, zachęcające do dbania o wodę. Uczniowie otrzymują kartki z narysowaną butelką oraz z podziałką na trzy. Prowadzący prosi, by uczestnicy pokolorowali wodę na jasnoniebieski kolor do odpowiedniej podziałki zależnie od tego, w jakim stopniu zajęcia ich zainteresowały. Zróbmy coś dla innych proponowane działania: Zainicjujcie konkurs plastyczny i fotograficzny z wodą w roli głównej. Nagrodą może być na przykład wystawa zwycięskich prac. Spróbujcie nakręcić krótki film edukacyjny o dowolnej tematyce wodnej. Możecie pokazać na nim doświadczenia, które przeprowadziliście podczas spotkań lub wasze prace. Przekażcie film innym lub umieśćcie go w Internecie, by skorzystało z niego możliwie dużo osób.

18 16 Możliwości pogłębiania wiedzy: Gmina wydział ochrony środowiska. Można tu sprawdzić jakość wód w gminie, jak wiele jest poddawanych oczyszczaniu, jakie są problemy z gospodarką wodną na danym terenie (np. częste susze lub powodzie). Biblioteka książki naukowe (poszerzające wiedzę na temat wody, jej zasobów i gospodarki), ale także literatura legendy i podania oraz wierzenia związane z wodą, obecność wody w różnych kulturach i zwyczajach. Czy wiesz, że wodę można bardzo łatwo i szybko oczyścić? Służą do tego specjalne filtry np. rurki oczyszczające wodę. Jeżeli woda jest jednak bardzo zanieczyszczona, potrzebne są specjalne środki uzdatniające wodę. Takim środkiem jest uzdatniający wodę PuR, produkowany przez Procter & Gamble, który stosowany jest najczęściej w najbardziej zanieczyszczonych i najuboższych rejonach Ziemi, gdzie blisko miliard ludzi nie ma dostępu do czystej wody pitnej. Jedna saszetka PuR-a wystarcza na oczyszczenie 1 litra nawet bardzo zabrudzonej wody, błyskawicznie. Dzięki niemu udało się już uratować życie ponad 8,300 osób w krajach rozwijających się. PuR był środkiem niezastąpionym i niezawodnym również podczas największych kataklizmów ostatnich lat. Wykorzystywany w akcjach ratowniczych po takich kataklizmach jak huragan Katrina, który nawiedził południe USA w 2005 roku, a także po trzęsieniu ziemi na Haiti w styczniu 2010 roku, gdzie dostarczono 6 milionów saszetek PuR-a, z których uzdatniono 60 mln litrów wody. 5Czas spotkania: 1,5 godziny Lekcja 5: Bogactwo przyrody Morza Bałtyckiego Cele: Uczeń wymienia wybrane gatunki fauny i flory morskiej. Uczeń rozpoznaje gatunki ryb, które spożywamy, a które pochodzą z Bałtyku. Uczeń wybiera sposoby, jak można chronić przyrodę nad morzem. Metody pracy: Gra dydaktyczna, quiz, dyskusja, pogadanka.

19 17 Formy pracy: Indywidualna, grupowa, praca dziecka z pomocą nauczyciela. Środki dydaktyczne: zeszyt ćwiczeń, arkusz szarego papieru, kostka do gry z obrazkami, klej, zdjęcia i obrazki ilustrujące gatunki fauny i flory Morza Bałtyckiego, atlas do rozpoznawania gatunków fauny i flory morskiej, mapa Polski. Przebieg lekcji Wprowadzenie podsumowanie pracy domowej z zeszytu ćwiczeń: Nauczyciel sprawdza z dziećmi wykonanie pracy domowej. Dyskusja: N: Bardzo dużo wiemy już na temat wody. Ale do tej pory zajmowaliśmy się przede wszystkim wodą słodką. A czy tylko taka występuje na świecie? U: Jest jeszcze woda słona. Występuje w morzach i oceanach. Wskazówka: Możemy zapytać dzieci, czy słyszały o tym, żeby jakaś rzeka była słona lub o słonych jeziorach czy stawach. N: Czy mieszkańcy Polski mają dostęp do słonej wody? Czy ktoś z was kiedyś był nad jakąś słoną wodą? Uczniowie na podstawie swoich doświadczeń opowiadają np. o Morzu Bałtyckim. W miarę możliwości należy uczniom pokazać mapę Polski oraz gdzie znajduje się Morze Bałtyckie, wasze miasto, Warszawa. N: Co to w ogóle jest morze? Uczniowie starają się skomponować definicję, nauczyciel może nakierować. N: Co kojarzy się Wam z morzem, np. z Bałtykiem? Uczniowie wymieniają różne skojarzenia. Realizacja tematu Gra dydaktyczna, quiz: Nauczyciel podsumowuje skojarzenia, które wymieniły dzieci. Następnie kładzie przed uczniami arkusz szarego papieru. Narysowane jest na nim Morze Bałtyckie wraz z konturem wybrzeża Polski (z otaczającym lądem). Należy przygotować kostkę do gry. Na kostce powinny znaleźć się obrazki symbolizujące zwierzęta, rośliny nadmorskie oraz dowolną formę ochrony przyrody (np. wydmy ze Słowińskiego Parku Narodowego). Do trzech kopert wkładamy obrazki zdjęcia lub rysunki, które zawierają się w powyższych kategoriach. Obrazków powinno być minimum tyle, ile jest dzieci w grupie. Przykłady: - zwierzęta nadmorskie: foka szara, meduza, dorsz, śledź, sercówka, mewa, lodówka, uhla, - rośliny: bażyna czarna, mikołajek nadmorski, piaskownica zwyczajna, sosna zwyczajna, - formy ochrony przyrody: Wydma Łącka, logo Słowińskiego Parku Narodowego, bielik. Nauczyciel tłumaczy dzieciom zasady gry. Zadaje pytanie, na które odpowiedź pojawiała się na poprzednich zajęciach quiz. Dzieci, które wiedzą, podnoszą rękę. Nauczyciel wybiera jedno dziecko, które udziela odpowiedzi. Jeśli była poprawna może rzucić kostką. To, co wypadnie, to kategoria, z jakiej dziecko dostaje obrazek. Następnie mówi, co widzi na ilustracji i z pomocą nauczyciela oraz atlasu do rozpoznawania gatunków (bądź książeczki na temat formy ochrony przyrody) nazywa gatunek lub formę ochrony. Potem przykleja obrazek na arkuszu. Jeśli jest to roślina wodna to na obszarze morza, jeśli gatunek jest lądowy na lądzie. Jeśli na obrazku przedstawiona jest konkretna forma ochrony przyrody (np. Woliński Park Narodowy), uczeń może odszukać ją na mapie i nakleić obrazek w odpowiednim miejscu.

20 18 Po wyczerpaniu wszystkich obrazków nauczyciel podsumowuje kolaż. Powtarza z uczniami nazwy gatunków oraz omawia formy ochrony przyrody. Podczas rozmowy o gatunkach ryb można wspomnieć o tych, które chętnie jemy, a które nie są chronione. Ponieważ przyroda na wybrzeżu i w morzu jest bardzo narażona ze względu na turystykę, uczniowie opracowują propozycje do kodeksu zachowania się na plaży, na przykład: Korzystamy z toalet przy wyjściach z plaży. Kąpiemy się tylko pod czujnym okiem ratownika i kogoś dorosłego. Wszystkie śmieci zabieramy ze sobą z plaży, nie zostawiamy zakopanych skarbów. Przywozimy ze sobą pocztówki i wspomnienia jako pamiątki, muszle zostawiamy w morzu. Wskazówka: Grę można przeprowadzić także w inny sposób. Najpierw każde z dzieci rzuca kostką, a dopiero potem odpowiada na pytanie. Jeśli nie zna odpowiedzi, nauczyciel może podpowiedzieć lub poprosić inne dzieci o odpowiedź. Nawet w przypadku nieznajomości odpowiedzi lub popełnionego błędu dziecko może przykleić swój obrazek. Podsumowanie i ewaluacja: Nauczyciel z pomocą dzieci krótko przypomina, co działo się na każdym spotkaniu i o czym była mowa. Następnie prosi, aby dzieci powiedziały o jednej ważnej informacji, którą zapamiętały z cyklu spotkań. Na koniec spotkania prowadzący może poprosić uczestników, aby na małych karteczkach narysowali uśmiechniętą lub smutną buzię, zależnie od tego, czy zainteresowały ich zajęcia. Wskazówka: Podczas gry dydaktycznej warto zadawać pytania, które pomogą dzieciom odświeżyć zdobytą wiedzę. Zróbmy coś dla innych proponowane działania: Happening dbajmy o rzeki, dbajmy o Bałtyk. Uczestnicy wraz z nauczycielem mogą przygotować wystąpienia artystyczne i plakaty, promujące ochronę lokalnych cieków wodnych przed zanieczyszczeniami, które spływają potem do Bałtyku. Stworzenie wspólnego folderu, map, plakatów i innych form promocyjnych, zachęcających do wypoczynku nad polskim morzem w myśl przysłowia: Cudze chwalicie, swego nie znacie. Uczestnicy zachęcają nie tylko do wypoczynku, ale i do aktywnych form turystyki, podróżowania i poznawania lokalnych społeczności, tradycji i legend. Możliwości pogłębiania wiedzy: Serwisy internetowe poświęcone Morzu Bałtyckiemu oraz projektom ekologicznym z nim związanym (WWF, Stacja Morska na Helu). Biblioteka książki, albumy oraz materiały prasowe. W miarę możliwości można na lekcję zaprosić oceanologa.

21 Edukacja 19 Pomoc dzieciom w potrzebie i edukacja lokalnej społeczności Głównym celem programu P&G. Żyj, poznawaj, rozwijaj się. jest osiągnięcie korzyści dla środowiska naturalnego oraz edukacja ekologiczna i obywatelska dzieci. U podstaw programu leży pomoc dzieciom w potrzebie, dlatego zależy nam, aby informacje o działalności klubu dotarły do jak najszerszego ich grona. Proponujemy skontaktować się z najbliższym ośrodkiem zrzeszającym takie dzieci i nawiązać współpracę. Sugerujemy, aby klub zorganizował w czasie realizacji niniejszego tematu co najmniej dwie akcje skierowane do dzieci. W konspektach na poprzednich stronach, przy każdej lekcji w punkcie Zróbmy coś dla innych znajdują się propozycje takich działań. Proponujemy także przeprowadzić zajęcia na temat wolontariatu, aby dzieci zrozumiały jego ideę. W jaki sposób organizować wydarzenia dla dzieci spoza klubu? Doskonałym sposobem propagowania idei ekologicznej w społeczeństwie jest organizowanie wydarzeń, które docierają do szerszej grupy osób. Najlepszym odbiorcą działań klubu z pewnością będą dzieci w wieku zbliżonym do wieku klubowiczów. Wydarzenia te powinny odbywać się w odpowiednim czasie, np. w dniach związanych z datami ekologicznymi, aby propagować wiedzę ekologiczną w świadomości dzieci. Ważne elementy: udokumentowanie wydarzenia np. w postaci zdjęć, przygotowanie miejsca, zaplanowanie wydarzenia, zdefiniowanie zaproszonej grupy, odpowiednio wcześniejsze wysłanie zaproszeń, uporządkowanie miejsca po zakończeniu wydarzenia, ewentualne zorganizowanie sponsorów. 1. Organizowanie festynu Proponujemy zorganizować festyn, który umożliwi bardzo różne aktywności dla dzieci w każdym wieku i pozwoli im podzielić się zdobytymi doświadczeniami z kolegami z innych placówek. Najlepszym miejscem na przeprowadzenie akcji dla dzieci jest najbliższe otoczenie placówki. Pozwala to dzieciom, szczególnie młodszym, swobodnie włączyć się w organizację festynu oraz zapewni im wymianę doświadczeń z rówieśnikami. Możliwe elementy festynu: przedstawienie, konkursy dla dzieci, sesja plakatowa, prezentacje proekologicznych zachowań, wystawa prac plastycznych, sprzątanie najbliższej okolicy, zakładanie ogrodów, gry i zabawy edukacyjne, zapoczątkowanie regularnej zbiórki surowców wtórnych, zielony pochód z okazji święta, np. Dnia Ziemi. W organizowaniu samego festynu ważne jest: Odpowiednie zaplanowanie programu. Należy przeznaczyć na każdą aktywność wystarczającą ilość czasu, uwzględniając wiek dzieci. Zachęcenie dzieci do pomocy w organizacji festynu, w zależności od wieku ich poziom zaangażowania może być różny. Znalezienie i zarezerwowanie miejsca. Jeśli jest to placówka edukacyjna, należy zawiadomić dyrekcję szkoły. W przypadku wyboru miejsca poza placówką, trzeba zarezerwować to miejsce. Może to być np.

22 20 miejscowy dom kultury lub park czy skwer, odpowiednie na organizację imprezy na świeżym powietrzu. Zawiadomienie dyrekcji i rodziców w przypadku organizowania festynu poza placówką edukacyjną. Zaproszenie przedstawicieli lokalnych mediów. Umieszczenie plakatów informacyjnych w widocznych miejscach. Jeśli planowany jest duży festyn, wtedy lepsze będzie umieszczenie ich poza placówką edukacyjną. Wcześniejsze określenie programu, miejsca i czasu, a następnie podanie ich do wiadomości dzieci i ich rodziców. Konieczne jest wyznaczenie osób, które posprzątają teren. 2. Organizowanie happeningu Najważniejsze aspekty organizacji, podobnie jak w przypadku festynu, to: Zaplanowanie i przygotowanie tematu akcji. Należy ustalić, co akcja ma przekazać, a potem przygotować plakaty lub inne widoczne środki przekazu. Wcześniejsze określenie programu, miejsca i czasu, a następnie podanie ich do wiadomości dzieci i ich rodziców. Odpowiednie zaplanowanie akcji. Należy przeznaczyć odpowiednią ilość czasu, uwzględniając wiek dzieci. Przygotowanie programu lub przedstawienia. Zachęcenie dzieci do pomocy w organizacji happeningu: w zależności od wieku ich poziom zaangażowania może być różny. Znalezienie miejsca na organizację happeningu na świeżym powietrzu i, jeśli to konieczne, uzyskanie pozwolenia. Może to być np. miejscowy dom kultury lub park czy skwer. Zawiadomienie władz, prawdopodobnie konieczne będzie uzyskanie zezwolenia. Zaplanowanie sprzątania po happeningu. Zaproszenie przedstawicieli lokalnych mediów. Umieszczenie plakatów informacyjnych. Zachęcamy zwłaszcza do organizacji happeningów dla pozostałych dzieci z własnej placówki, dlatego najlepszym miejscem będzie sama placówka. Jeśli myślimy też o innych uczestnikach odpowiednie jest ruchliwe miejsce. Dobrze, gdyby miejsce to było w niewielkiej odległości od placówki edukacyjnej. Pozwala to dzieciom, szczególnie młodszym, swobodnie włączyć się w organizację festynu.

23 Wstęp21 Wolontariat wstęp Jednym z celów programu P&G. Żyj, poznawaj, rozwijaj się. jest pomoc dzieciom w potrzebie. Dlatego istotnym założeniem projektu jest rozbudzenie w klubowiczach chęci do niesienia bezinteresownej pomocy innym i uświadomienie dzieciom, jak ważne jest, oparte na zasadach wolontariatu, angażowanie się w sprawy społeczności lokalnej w dzisiejszych czasach. Zajęcia dotyczące wolontariatu mają przede wszystkim uzmysłowić dzieciom, czym jest wolontariat i dlaczego warto być wolontariuszem. Mają także zachęcić je do włączania się w akcję niesienia pomocy innym ludziom. Propozycje działań, jakie można zorganizować w ramach pomocy, dołączone są do konspektów lekcji w punkcie Zróbmy coś dla innych. Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z nimi. Sugerujemy zorganizowanie dwóch lub trzech tego rodzaju działań w trakcie trwania programu. Czym jest wolontariat? Wolontariat to świadoma, dobrowolna i bezpłatna praca, świadczona na rzecz innych bądź całego społeczeństwa, wykraczająca poza związki rodzinne czy przyjacielskie. Wolontariat jest podstawą społeczeństwa obywatelskiego, gdzie ludzie sami przejmują odpowiedzialność za ważne społecznie kwestie. Ludzie działający jako wolontariusze są otwarci na potrzeby innych, lepiej pracują w grupie i lepiej umieją przed sobą stawiać długofalowe cele. Często też wolontariat wspomaga rozwój takich cech, jak kreatywność, odpowiedzialność czy empatia, niejednokrotnie pomaga również sprecyzować swoje zainteresowania i rozwijać pasje. Okres nauki bardzo sprzyja kreowaniu postaw altruistycznych, gdyż dzieci cechuje duża otwartość i łatwość podejmowania nowych wyzwań, co sprzyja zaangażowaniu się w wolontariat i kontynuowaniu tej działalności przez długie lata. Słowa wolontariat zaczęto używać w latach 60. XX wieku i pochodzi ono od łacińskiego słowa volontarius ochotniczy, dobrowolny. Ministerstwo Edukacji Narodowej w Strategii Państwa dla Młodzieży na lata uznało upowszechnianie wolontariatu wśród dzieci i młodzieży za jedno z priorytetowych zadań w obszarze polityki ds. młodzieży. Więcej informacji można znaleźć na stronie Centrum Wolontariatu:

24 Wolontariat 22 Wolontariat szkoła podstawowa, klasy 1 3 Cele: Uczestnicy warsztatów poznają definicję słowa wolontariat. Zapoznanie z podstawowymi zasadami wolontariatu w kontekście innych działań społecznych. Metody pracy: Pokaz, mapa myśli, gra dydaktyczna, pogadanka. Formy pracy: Praca indywidualna, zespołowa, grupowa. Środki dydaktyczne: zdjęcia lub ilustracje wolontariuszy przy pracy, duży brystol, flamastry, kredki, markery, koperty, kolorowe kartki, kolorowe literki do ułożenia słowa wolontariat, tablica korkowa, kartki A4, pinezki. Przebieg zajęć Wprowadzenie: Rozdajemy uczestnikom warsztatów zdjęcia osób zajmujących się wolontariatem i prosimy ich o dokładne przyjrzenie się im. Na razie nie mówimy, o czym będą zajęcia, wspominamy jednak, że osoby, które teraz widzą na zdjęciach, to wolontariusze. Realizacja tematu Mapa myśli: Prezentujemy uczestnikom dużą kartkę z narysowanym na środku słońcem i wpisanym w środku wyrazem WOLONTARIUSZ. Prosimy uczestników, aby wymieniali swoje skojarzenia związane z tym słowem, a gdy ktoś coś powie prosimy go o podejście i narysowanie jakiegoś symbolu danej cechy (sami możemy spisywać je sobie gdzieś na kartce); na koniec trzeba przeczytać wszystkie określenia. Gra dydaktyczna: Dzielimy grupę na cztery podgrupy za pomocą wybranej aktywnej metody. Na przykład rozdajemy uczestnikom karteczki z rysunkami zwierząt w taki sposób, aby taka sama liczba uczniów dostała jedną z czterech nazw. Uczestnicy muszą stworzyć grupę, wydając jedynie odgłosy charakterystyczne dla danego zwierzęcia. Każda grupa w sali, w której odbywają się zajęcia, musi znaleźć jedną kopertę. W kopertach dzieci znajdą dwie kartki z pewnymi cechami i muszą wybrać tę cechę, która pasuje do wolontariatu (ważne, żeby karteczki były kolorowe, a napisy bardzo czytelne): koperta 1 płatna/bezpłatna, koperta 2 świadomie podjęta praca/praca przy okazji, koperta 3 dobrowolna/z przymusu, koperta 4 wobec osób najbliższych/wobec osób, które nie są naszą rodziną ani przyjaciółmi. Po dokonaniu wyboru cechy każda grupa musi przedstawić ją na kartce A4 przy pomocy rysunku. Każda grupa prezentuje swój rysunek i mówi, jaką cechę wybrała. Razem tworzymy definicję wolontariatu

25 23 pomoc innym ludziom, świadoma, dobrowolna i bezpłatna praca, świadczona na rzecz innych ludzi znajdujących się w potrzebie bądź całego społeczeństwa, wykraczająca poza związki rodzinno-przyjacielskie. Pogadanka: Nauczyciel wspólnie z dziećmi zastanawia się, gdzie w ich okolicy mieszkają dzieci w ich wieku lub zbliżonym, które zdaniem dzieci potrzebują pomocy. Następnie prosi dzieci o zaproponowanie sposobów pomocy takim dzieciom. W tym momencie nauczyciel powinien nawiązać do wydarzeń dodanych do każdej lekcji, które można wykorzystać przy pomocy dzieciom w potrzebie. Podsumowanie: Na koniec zajęć grupa wspólnie z nauczycielem tworzy gazetkę ścienną o wolontariacie, prezentując na niej zdjęcia wykorzystane podczas warsztatów, słoneczko, rysunki grup i definicję słowa wolontariusz.

26 Notatki 24

27 omagajmy POMAGAJMY ZIEMI CODZIENNIE Oszczędzajmy wodę włączaj pełną pralkę i zmywarkę myjąc twarz lub zęby, zakręcaj wodę korzystaj z prysznica zamiast z wanny napraw kapiące krany i dobrze je zakręcaj zmywając dużo naczyń, korzystaj z miski z płynem do mycia i płucz je pod niewielkim strumieniem wody nie wyrzucaj śmieci do rzeki ani na jej brzeg Nie marnujmy energii wymień żarówki na energooszczędne gaś światło w pomieszczeniach, w których nie przebywasz zmień sprzęt AGD na ekonomiczny wyłączaj nieużywane urządzenia z trybu uśpienia zadbaj o szczelność okien w swoim domu wyłączaj ładowarki z prądu, jeśli ich nie używasz gotuj tyle wody w czajniku, ile potrzebujesz ociepl swój dom nie zasłaniaj grzejników wietrz pomieszczenie szybko i intensywnie obniż temperaturę w domu Wybierajmy transport publiczny krócej stoisz w korkach lub nie stoisz w nich wcale nie musisz szukać miejsca do parkowania i zastanawiać się, na jak długo masz opłacony czas za parkowanie robiąc krótkie spacery dbasz o zdrowie korzystanie z transportu publicznego jest tańsze niż użytkowanie samochodu Na zakupy z własną torbą jest trwalsza możesz z niej skorzystać wiele razy Segregujmy odpady papier zadrukowany jednostronnie można użyć ponownie z przetworzonego metalu, plastiku, szkła, papieru można wyprodukować nowe przedmioty papier z makulatury to oszczędzone drzewa oraz mniej zużytej wody, a do tego mniej zanieczyszczone środowisko jeśli wyrzucasz śmieci zmniejszaj ich objętość, na przykład zgniatając butelkę lub karton baterie wrzucaj do odpowiednich pojemników jest to odpad niebezpieczny; ponadto z baterii można odzyskać metale szlachetne dbając o to, by śmieci były posegregowane i przetworzone, zmniejszasz ich ilość w środowisku

28 Jestem eko jestem trendy Ptasie ogrody chronimy bioróżnorodność Człowiek jako część ekosystemu czyli jak na co dzień pomagać środowisku Produkcja materiałów sfinansowana ze środków programu P&G. Żyj, poznawaj, rozwijaj się. ISBN

Człowiek jako część ekosystemu

Człowiek jako część ekosystemu Człowiek jako część ekosystemu czyli jak na co dzień pomagać środowisku ćwiczenia przedszkole Partnerzy PROGRAMU: Patron honorowy programu: Minister Edukacji Narodowej Patronat honorowy Podsekretarza Stanu

Bardziej szczegółowo

Zajęcia prowadzone metodą projektu w grupie dzieci 6 letnich Motylki

Zajęcia prowadzone metodą projektu w grupie dzieci 6 letnich Motylki Zajęcia prowadzone metodą projektu w grupie dzieci 6 letnich Motylki Październik 2014 rok Nauczyciel realizujący: I. Piaskowska Cele ogólne: Tworzenie warunków do poznania ekosystemu wodnego oraz znaczenia

Bardziej szczegółowo

Woda podstawa życia PODRĘCZNIK DLA NAUCZYCIELA. przedszkole

Woda podstawa życia PODRĘCZNIK DLA NAUCZYCIELA. przedszkole PODRĘCZNIK DLA NAUCZYCIELA przedszkole Partnerzy PROGRAMU: Spis treści treści: P Wstęp 1 Konspekty lekcji 3 3 Lekcja 1: Woda wokół nas 3 4 Lekcja 2: Kto mieszka nad wodą? 3 8 Lekcja 3: Zagrożenia i jakość

Bardziej szczegółowo

Jestem eko jestem trendy

Jestem eko jestem trendy Jestem eko jestem trendy ćwiczenia przedszkole Partnerzy PROGRAMU: Patron honorowy programu: Minister Edukacji Narodowej Patronat honorowy Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Środowiska, Głównego Konserwatora

Bardziej szczegółowo

Woda podstawa życia PODRĘCZNIK DLA NAUCZYCIELA. szkoła podstawowa, klasy 4 6

Woda podstawa życia PODRĘCZNIK DLA NAUCZYCIELA. szkoła podstawowa, klasy 4 6 PODRĘCZNIK DLA NAUCZYCIELA szkoła podstawowa, klasy 4 6 Partnerzy PROGRAMU: Spis treści treści: P Wstęp 1 Konspekty lekcji 3 3 Lekcja 1: Woda wokół nas 3 4 Lekcja 2: Kto mieszka nad wodą? 3 7 Lekcja 3:

Bardziej szczegółowo

Człowiek jako część ekosystemu

Człowiek jako część ekosystemu Człowiek jako część ekosystemu czyli jak na co dzień pomagać środowisku ćwiczenia szkoła podstawowa, klasy 1 3 Partnerzy PROGRAMU: Patron honorowy programu: Minister Edukacji Narodowej Patronat honorowy

Bardziej szczegółowo

Autor: Klasa I Temat lekcji: Edukacja: Cel/cele zajęć: Cele zajęć w języku ucznia/ dla ucznia: Kryteria sukcesu dla ucznia

Autor: Klasa I Temat lekcji: Edukacja: Cel/cele zajęć: Cele zajęć w języku ucznia/ dla ucznia: Kryteria sukcesu dla ucznia Autor: Magdalena Kubacka Klasa I Edukacja: przyrodnicza Cel/cele zajęć: - poszerzanie wiedzy o wodzie, jej stanach skupienia, występowaniu na Ziemi, przydatności, zagrożeniach, - poznanie trzech stanów

Bardziej szczegółowo

,,Wystarczy włączyć telewizor, już piękno świata jest wokół nas przed naszymi oczyma. To ogromne niebezpieczeństwo cywilizacji, pozbawiające nas

,,Wystarczy włączyć telewizor, już piękno świata jest wokół nas przed naszymi oczyma. To ogromne niebezpieczeństwo cywilizacji, pozbawiające nas ,,Wystarczy włączyć telewizor, już piękno świata jest wokół nas przed naszymi oczyma. To ogromne niebezpieczeństwo cywilizacji, pozbawiające nas szansy poznania przyrody, aktywnego stosunku do życia w

Bardziej szczegółowo

Jestem eko jestem trendy

Jestem eko jestem trendy Jestem eko jestem trendy ćwiczenia szkoła podstawowa, klasy 4 6 Partnerzy PROGRAMU: Patron honorowy programu: Minister Edukacji Narodowej Patronat honorowy Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Środowiska,

Bardziej szczegółowo

Temat: Ziemia na rozdrożu, czyli czas na działanie!

Temat: Ziemia na rozdrożu, czyli czas na działanie! Autor: Urszula Depczyk Dla kogo: szkoła podstawowa, klasa VI Temat: Ziemia na rozdrożu, czyli czas na działanie! Cele lekcji: Kształcenie umiejętności dostrzegania zagrożeń związanych ze zmianami klimatycznymi

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA PRZYRODNICZA

EDUKACJA PRZYRODNICZA EDUKACJA PRZYRODNICZA KLASA I Ocenie podlegają następujące obszary: środowisko przyrodnicze/park, las, ogród, pole, sad, zbiorniki wodne, krajobrazy/, środowisko geograficzne, historyczne, ochrona przyrody

Bardziej szczegółowo

Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska

Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska Zajęcia terenowe: Zajęcia w klasie: Zakres materiału z płyty: Plansza 4 ochrona zwierząt Bezpośrednie

Bardziej szczegółowo

Temat zajęć: Poznawanie właściwości i zastosowań magnesu. Rodzaj zajęć: lekcja wprowadzająca nowe pojęcia z zakresu oddziaływań (siły magnetyczne)

Temat zajęć: Poznawanie właściwości i zastosowań magnesu. Rodzaj zajęć: lekcja wprowadzająca nowe pojęcia z zakresu oddziaływań (siły magnetyczne) POZNAJEMY ZJAWISKO MAGNETYZMU Temat zajęć: Poznawanie właściwości i zastosowań magnesu Poziom nauczania: klasa VI Czas trwania zajęć: 2 x po 45 minut Rodzaj zajęć: lekcja wprowadzająca nowe pojęcia z zakresu

Bardziej szczegółowo

SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE

SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE PROGRAM ZAJĘĆ Kamila Wyleżek ROK SZKOLNY 2015/2016 CHARAKTERYSTYKA PROGRAMU Program zajęć szkolnego koła przyrodniczego przeznaczony jest dla uczniów klas gimnazjum oraz I przysposabiającej

Bardziej szczegółowo

Dział programu : Poznajemy nasze otoczenie

Dział programu : Poznajemy nasze otoczenie SCENARIUSZ WYCIECZKI DO LASU ( ZAJĘCIA TERENOWE ) Dział programu : Poznajemy nasze otoczenie Temat : Las domem zwierząt ZAKRES TREŚCI : 1. Piętra roślinne w lesie i warunki w nich panujące. 2. Zwierzęta

Bardziej szczegółowo

Duża, główna, wyróżniona umownie część wodnej powłoki Ziemi to... ocean

Duża, główna, wyróżniona umownie część wodnej powłoki Ziemi to... ocean SCENARIUSZ ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH Z PRZYRODY WKLASIEVI Hasło programowe: Krajobraz. Woda Temat: Znajomość mapy fizycznej świata Czas zajęć: 2x 45 minut Klasa: VI Cele: Wiadomości uczeń: wie, co to jest mapa,.

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI PRZYRODY W KLASIE V

KONSPEKT LEKCJI PRZYRODY W KLASIE V KONSPEKT LEKCJI PRZYRODY W KLASIE V Temat lekcji: Wszechobecna woda. Czas realizacji: 90 minut I. Cele lekcji A. Cel ogólny: Wykazanie obecności wody w glebie, powietrzu, organizmach żywych i oddechu.

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 7

Scenariusz zajęć nr 7 Autor scenariusza: Marzena Klimaszewska Blok tematyczny: Wędrówki z biegiem Wisły Scenariusz zajęć nr 7 Temat dnia: Płynie Wisła, płynie. I. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. II. Realizowany cel podstawy

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć terenowych z przyrody klasa IV

Scenariusz zajęć terenowych z przyrody klasa IV Scenariusz zajęć terenowych z przyrody klasa IV Opracowała: Krystyna Adamczyk - nauczycielka przyrody Szkoła Podstawowa w Jakubowicach Temat: Woda jako środowisko życia - wycieczka nad rzekę. Trasa wycieczki

Bardziej szczegółowo

MAŁY ODKRYWCA WODY I LASU

MAŁY ODKRYWCA WODY I LASU AUTORSKI PROJEKT EDUKACYJNY MAŁY ODKRYWCA WODY I LASU Autor: mgr Karolina Władysiak Miejsce pracy: ZSP w Napachaniu Stanowisko pracy: Nauczyciel str. 1 Powiedz mi, a zapomnę, pokaż a zapamiętam, pozwól

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA IM. ZOFII GRZYBOWSKIEJ W STRASZOWIE. STRASZÓW 70 97 340 ROZPRZA TEL/FAX 044 6158014 E-mail : sp.straszow@wp.pl

SZKOŁA PODSTAWOWA IM. ZOFII GRZYBOWSKIEJ W STRASZOWIE. STRASZÓW 70 97 340 ROZPRZA TEL/FAX 044 6158014 E-mail : sp.straszow@wp.pl SZKOŁA PODSTAWOWA IM. ZOFII GRZYBOWSKIEJ W STRASZOWIE STRASZÓW 70 97 340 ROZPRZA TEL/FAX 044 6158014 E-mail : sp.straszow@wp.pl DZIAŁALNOŚĆ PROEKOLOGICZNA W Szkole Podstawowej im. Z. Grzybowskiej. w Straszowie,

Bardziej szczegółowo

Temat: Elementy pogody i przyrządy do ich pomiaru. Konspekt lekcji przyrody dla klasy IV. Dział programowy. Przyroda i jej elementy.

Temat: Elementy pogody i przyrządy do ich pomiaru. Konspekt lekcji przyrody dla klasy IV. Dział programowy. Przyroda i jej elementy. Elżbieta Kuzioła Nauczycielka przyrody Szkoła Podstawowa nr 138 w Warszawie ul. Pożaryskiego 2 Temat: Elementy pogody i przyrządy do ich pomiaru. Konspekt lekcji przyrody dla klasy IV. Dział programowy.

Bardziej szczegółowo

25. CO NAM JEST POTRZEBNE W PODRÓŻY CZYLI O KLASYFIKOWANIU OBIEKTÓW

25. CO NAM JEST POTRZEBNE W PODRÓŻY CZYLI O KLASYFIKOWANIU OBIEKTÓW 114 25. CO NAM JEST POTRZEBNE W PODRÓŻY CZYLI O KLASYFIKOWANIU OBIEKTÓW Małgorzata Sieńczewska 25. CO NAM JEST POTRZEBNE W PODRÓŻY CZYLI O KLASYFIKOWANIU OBIEKTÓW Cele ogólne w szkole podstawowej zdobycie

Bardziej szczegółowo

Projekt interdyscyplinarny biologia-informatyka

Projekt interdyscyplinarny biologia-informatyka Projekt interdyscyplinarny biologia-informatyka DZIAŁANIA NA RZECZ OCHRONY ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO W ŚRODOWISKU LOKALNYM TWORZENIE BAZY DANYCH Podstawa programowa biologii zakres podstawowy 2. Różnorodność

Bardziej szczegółowo

Autor: Małgorzata Urbańska. Temat lekcji: Pieszy i znaki

Autor: Małgorzata Urbańska. Temat lekcji: Pieszy i znaki Autor: Małgorzata Urbańska Klasa I Edukacja: techniczna, społeczna, matematyczna, plastyczna, Cel zajęć: - zapoznanie z zasadami bezpiecznego poruszania się po drodze, - kształtowanie umiejętności dbania

Bardziej szczegółowo

KLUB MŁODEGO EKOLOGA

KLUB MŁODEGO EKOLOGA Przyroda cierpi z powodu człowieka Dar panowania nad przyrodą powinniśmy wykorzystywać w poczuciu odpowiedzialności, świadomości, że jest to wspólne dobro ludzkości. Jan Paweł II Papież KLUB MŁODEGO EKOLOGA

Bardziej szczegółowo

Program zajęć przyrodniczych realizowanych w ramach programu : Nasza szkoła-moja przyszłość

Program zajęć przyrodniczych realizowanych w ramach programu : Nasza szkoła-moja przyszłość Nr projektu : POKL.09.01.02-02-128/12 pt: Nasza szkoła-moja Przyszłość Program zajęć przyrodniczych realizowanych w ramach programu : Nasza szkoła-moja przyszłość Wstęp Coraz częściej pragniemy dalekich

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dla uczniów z kl. 0-III szkoły podstawowej I. Temat: Jak zostać EcoBohaterem?

Scenariusz zajęć dla uczniów z kl. 0-III szkoły podstawowej I. Temat: Jak zostać EcoBohaterem? Scenariusz zajęć dla uczniów z kl. 0-III szkoły podstawowej I. Temat: Jak zostać EcoBohaterem? II. Cel ogólny: Doskonalenie przez uczniów podczas zajęć umiejętności segregacji odpadów, kształtowanie świadomości

Bardziej szczegółowo

PLAN EDUKACJI EKOLOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU NR. 50 NA ROK 2013/2014 HASŁO PRZEWODNIE DZIAŁAŃ EKOLOGICZNYCH: GDY O ZIEMIĘ NASZĄ DBASZ, CZYSTO WOKÓŁ MASZ

PLAN EDUKACJI EKOLOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU NR. 50 NA ROK 2013/2014 HASŁO PRZEWODNIE DZIAŁAŃ EKOLOGICZNYCH: GDY O ZIEMIĘ NASZĄ DBASZ, CZYSTO WOKÓŁ MASZ PLAN EDUKACJI EKOLOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU NR. 50 NA ROK 2013/2014 HASŁO PRZEWODNIE DZIAŁAŃ EKOLOGICZNYCH: GDY O ZIEMIĘ NASZĄ DBASZ, CZYSTO WOKÓŁ MASZ CELE EDUKACJI EKOLOGICZNEJ W zakres edukacji ekologicznej

Bardziej szczegółowo

Stan czystości środowiska w moim mieście

Stan czystości środowiska w moim mieście PROJEKT PRZYRODNICZY Stan czystości środowiska w moim mieście 1. Organizacja: realizacja projektu odbywa się na poziomie klas 6, projekt trwa od marca do kwietnia (część praktyczna, doświadczalna, którą

Bardziej szczegółowo

PRZEDSZKOLAK MAŁY I DUŻY PRZYRODZIE ZAWSZE SŁUŻY

PRZEDSZKOLAK MAŁY I DUŻY PRZYRODZIE ZAWSZE SŁUŻY PRZEDSZKOLAK MAŁY I DUŻY PRZYRODZIE ZAWSZE SŁUŻY Plan realizacji Programu ekozespołów Iga Borowicz, Ewa Oller, Katarzyna Romanowicz Przedszkole Miejskie Nr 4 im. Pluszowego Misia w Olsztynie 1 Jeżeli każdy

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA PROMUJĄCE POSTAWY PROEKOLOGICZNE W NASZYM PRZEDSZKOLU

DZIAŁANIA PROMUJĄCE POSTAWY PROEKOLOGICZNE W NASZYM PRZEDSZKOLU DZIAŁANIA PROMUJĄCE POSTAWY PROEKOLOGICZNE W NASZYM PRZEDSZKOLU Moja planeta jest całkiem nie z tej ziemi Moja planeta nie ma ceny W swojej pracy dokładamy wszelkich starań, by dzieci uczęszczające do

Bardziej szczegółowo

Grupa wiekowa: Temat: Cel ogólny zajęć: Cele szczegółowe: Metody nauczania: Środki dydaktyczne: Przebieg zajęć:

Grupa wiekowa: Temat: Cel ogólny zajęć: Cele szczegółowe: Metody nauczania: Środki dydaktyczne: Przebieg zajęć: Scenariusz zajęć 30 min. Grupa wiekowa: Przedszkole (5 6-latki) Temat: Grzeczne dzieci segregują śmieci Cel ogólny zajęć: Rozwijanie u dziecka świadomości ekologicznej Cele szczegółowe: Dziecko: zna kolory

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dla uczniów klas I-III szkoły podstawowej

Scenariusz zajęć dla uczniów klas I-III szkoły podstawowej Scenariusz zajęć dla uczniów klas I-III szkoły podstawowej Temat: Poznaj Marię, dziewczynkę, która lubi mieć plan Uwagi ogólne dla prowadzącego Przygotowanie do zajęć zapoznaj się z prezentacją Przewodnik

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Główna myśl: Pan Jezus chce być blisko każdego z nas. Tekst: Mt 3,13-17: Chrzest Jezusa Wiersz:

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ NA ROWERY Dziewczyny na rowery! SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Czas trwania zajęć: 90 minut CELE LEKCJI Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji dotyczący zmian klimatu

Scenariusz lekcji dotyczący zmian klimatu Scenariusz lekcji dotyczący zmian klimatu Przedstawiony poniżej scenariusz nadaje się do wykorzystania na bardzo zróżnicowanym poziomie edukacyjnym. Wybór zagadnień dydaktycznych i formy prezentacji zależy

Bardziej szczegółowo

W ramach projektu realizowane będą następujących zadania:

W ramach projektu realizowane będą następujących zadania: Akwarium Gdyńskie MIR-PIB zaprasza uczniów sopockich szkół i przedszkoli na bezpłatne zajęcia edukacyjne w ramach projektu Spotkanie z Morzem Bałtyckim 2015 dofinansowanego przez Urząd Miasta Sopotu. Spotkanie

Bardziej szczegółowo

Centrum Edukacji Przyrodniczej

Centrum Edukacji Przyrodniczej Centrum Edukacji Przyrodniczej zaprasza do skorzystania z darmowej oferty zajęć edukacyjnych pod hasłem lekcje przyrody Pakiety edukacyjne dla przedszkolaków i klas I-III szkół podstawowych... 3 Pakiety

Bardziej szczegółowo

Warunki techniczne: wiek uczestników szkoła ponadpodstawowa, szkoła ponadgimnazjalna, miejsce zajęć szkoła, czas trwania zajęć 90 minut.

Warunki techniczne: wiek uczestników szkoła ponadpodstawowa, szkoła ponadgimnazjalna, miejsce zajęć szkoła, czas trwania zajęć 90 minut. Scenariusz zajęć Temat: Spotkanie z Innym. Tolerancja Cele: uświadomienie uczniom obecności w społeczeństwie osób z problemami komunikacyjnymi, nabycie umiejętności posługiwania się metodami komunikacji

Bardziej szczegółowo

DZIEŃ ZIEMI SCENARIUSZ ZAJĘĆ SKIEROWANY DO UCZNIÓW KLAS GIMNAZJALNYCH U I KLAS SPDP

DZIEŃ ZIEMI SCENARIUSZ ZAJĘĆ SKIEROWANY DO UCZNIÓW KLAS GIMNAZJALNYCH U I KLAS SPDP DZIEŃ ZIEMI SCENARIUSZ ZAJĘĆ SKIEROWANY DO UCZNIÓW KLAS GIMNAZJALNYCH U I KLAS SPDP Prowadzące: Radosława Langer-Skorupa, Agata Oszmaniec Pomoc: wolontariusze z PG1 Termin: 30 kwiecień 2014 r. (środa)

Bardziej szczegółowo

ZDROWIE NA TALERZU KONSPEKT ZAJĘĆ DLA UCZNIÓW KLAS I-III W RAMACH OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU DLA SZKÓŁ AKTYWNA SZKOŁA AKTYWNY UCZEŃ

ZDROWIE NA TALERZU KONSPEKT ZAJĘĆ DLA UCZNIÓW KLAS I-III W RAMACH OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU DLA SZKÓŁ AKTYWNA SZKOŁA AKTYWNY UCZEŃ 2014/2015 ADRESACI: uczniowie klas I III SP7 PROWADZĄCY: wychowawcy klas CZAS I MIEJSCE ZAJĘĆ: - sala lekcyjna - wrzesień 2014 CEL GŁÓWNY: Opracowanie: Beata Sułuja - poznanie zasad zdrowego żywienia i

Bardziej szczegółowo

PROJEKT OBCHODÓW DNIA ZIEMI. Ptaki nasi skrzydlaci przyjaciele

PROJEKT OBCHODÓW DNIA ZIEMI. Ptaki nasi skrzydlaci przyjaciele PROJEKT OBCHODÓW DNIA ZIEMI Ptaki nasi skrzydlaci przyjaciele Opracowały: Katarzyna Skrzypkowska Maria Wolff kwiecień 2010 TEMAT: Ptaki nasi skrzydlaci przyjaciele Projekt przeznaczony jest do realizacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WŁASNY SZKOLNEGO KOŁA PRZYRODNICZNEGO DZIAŁAJĄCEGO W ZESPOLE OŚWIATOWYM W JEDLANCE

PROGRAM WŁASNY SZKOLNEGO KOŁA PRZYRODNICZNEGO DZIAŁAJĄCEGO W ZESPOLE OŚWIATOWYM W JEDLANCE PROGRAM WŁASNY SZKOLNEGO KOŁA PRZYRODNICZNEGO DZIAŁAJĄCEGO W ZESPOLE OŚWIATOWYM W JEDLANCE WSTĘP Lekcje przyrody mają na celu wyposażenie uczniów w wiedzę umożliwiającą im poznanie otaczającego świata,

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Niskiej emisji mówimy NIE!

TEMAT: Niskiej emisji mówimy NIE! Scenariusz lekcji geografii dla klasy III gimnazjum TEMAT: Niskiej emisji mówimy NIE! Hasło programowe: zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego. Zakres treści: zanieczyszczenia powietrza, działania

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE!

SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE! SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE! CELE: 1. Przekazanie dzieciom wiedzy na temat znaczenia wody dla ludzi, zwierząt i roślin. 2. Uświadomienie dzieciom wagi picia wody. 3. Przekazanie dzieciom wiedzy na

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć - 45 min. Cel ogólny zajęć: Kształtowanie świadomości ekologicznej uczniów związanej z właściwym zagospodarowaniem odpadów.

Scenariusz zajęć - 45 min. Cel ogólny zajęć: Kształtowanie świadomości ekologicznej uczniów związanej z właściwym zagospodarowaniem odpadów. Scenariusz zajęć - 45 min. Grupa wiekowa: Szkoła podstawowa Temat: Jak zostać ekobohaterem? Cel ogólny zajęć: Kształtowanie świadomości ekologicznej uczniów związanej z właściwym zagospodarowaniem odpadów.

Bardziej szczegółowo

Jak zrealizować dobry projekt edukacyjny? opr. Anna Klimowicz

Jak zrealizować dobry projekt edukacyjny? opr. Anna Klimowicz Jak zrealizować dobry projekt edukacyjny? Cechy dobrego projektu Jasno wyznaczone cele i adekwatne do nich mierzalne rezulaty Zaplanowane systematycznie, spójne działania Zadania angaŝujące środowisko

Bardziej szczegółowo

ZDROWA ŻYWNOŚĆ ZDROWE ŻYCIE

ZDROWA ŻYWNOŚĆ ZDROWE ŻYCIE ZDROWA ŻYWNOŚĆ ZDROWE ŻYCIE Zdrowa żywność zdrowe życie pod takim hasłem realizowaliśmy w Publicznym Gimnazjum nr 2 w Grodzicznie Program Ekozespołów w mojej szkole. Przystępując w listopadzie 2005 r.

Bardziej szczegółowo

OFERTA EDUKACYJNA Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego

OFERTA EDUKACYJNA Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego WPK.410-01/15 Kościerzyna, 05.01.2015r. Dyrektorzy i nauczyciele Szkół powiatu kościerskiego OFERTA EDUKACYJNA Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego Zapraszamy Państwa do udziału w zajęciach z edukacji przyrodniczej

Bardziej szczegółowo

Metryczka Justyna Płonka Szkoła Podstawowa nr 1 z Oddziałami Integracyjnymi im. Jana III Sobieskiego w Kozach

Metryczka Justyna Płonka Szkoła Podstawowa nr 1 z Oddziałami Integracyjnymi im. Jana III Sobieskiego w Kozach Metryczka Justyna Płonka Szkoła Podstawowa nr 1 z Oddziałami Integracyjnymi im. Jana III Sobieskiego w Kozach Temat: Dzielenie z resztą Dział: Liczby i działania Klasa: IV szkoły podstawowej Czas realizacji:

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADY ROZWIĄZAŃ DYDAKTYCZNYCH, GEOGRAFIA III i IV ETAP EDUKACYJNY. Materiały na warsztaty dla nauczycieli, 31.05.2014

PRZYKŁADY ROZWIĄZAŃ DYDAKTYCZNYCH, GEOGRAFIA III i IV ETAP EDUKACYJNY. Materiały na warsztaty dla nauczycieli, 31.05.2014 PRZYKŁADY ROZWIĄZAŃ DYDAKTYCZNYCH, GEOGRAFIA III i IV ETAP EDUKACYJNY Materiały na warsztaty dla nauczycieli, 31.05.2014 Pozostałe etapy (przykładowe zagadnienia) Gimnazjum 6. Wybrane zagadnienia geografii

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Danuta Szymczak Klasa III Edukacja: polonistyczna,przyrodnicza, plastyczna, muzyczna Cel/cele zajęć: --Kształtowanie umiejętności

Bardziej szczegółowo

W ramach projektu realizowane będą następujących zadania:

W ramach projektu realizowane będą następujących zadania: Akwarium Gdyńskie MIR-PIB zaprasza uczniów sopockich szkół i przedszkoli na bezpłatne zajęcia edukacyjne w ramach projektu Spotkanie z Morzem Bałtyckim 2014 dofinansowanego przez Urząd Miasta Sopotu. Spotkanie

Bardziej szczegółowo

ZWIERZĘTA. z różnych stron ŚWIATA

ZWIERZĘTA. z różnych stron ŚWIATA ZWIERZĘTA z różnych stron ŚWIATA PROJEKT Projekt Nie znikaj poświęcony jest zagadnieniu bioróżnorodności. Choć słowo bioróżnorodność jest stosunkowo młode, to robi obecnie prawdziwą karierę. Niestety przyczyna

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć zintegrowanych dla uczniów klasy II. Ortografia na wesoło. Temat: Dyktando twórcze zawierające nazwy zwierząt pisane przez ż

Scenariusz zajęć zintegrowanych dla uczniów klasy II. Ortografia na wesoło. Temat: Dyktando twórcze zawierające nazwy zwierząt pisane przez ż Scenariusz zajęć zintegrowanych dla uczniów klasy II Ortografia na wesoło Temat: Dyktando twórcze zawierające nazwy zwierząt pisane przez ż Cele główne: utrwalenie i sprawdzenie opanowania poprawnej pisowni

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ SZKOLNEGO KOŁA LIGI OCHRONY PRZYRODY

DZIAŁALNOŚĆ SZKOLNEGO KOŁA LIGI OCHRONY PRZYRODY DZIAŁALNOŚĆ SZKOLNEGO KOŁA LIGI OCHRONY PRZYRODY Program ten jest przeznaczony dla uczniów II etapu edukacji szkolnej. Główne załoŝenia programu: kształtowanie właściwego stosunku dzieci i młodzieŝy do

Bardziej szczegółowo

Uczniów klas: I-III Szkoły Podstawowej

Uczniów klas: I-III Szkoły Podstawowej ZAPRASZAMY NA WARSZTATY PRZYRODNICZO- EKOLOGICZNE Uczniów klas: I-III Szkoły Podstawowej od września do 24 czerwca Cel warsztatów: Tematy z ekologii proponowane w tym programie mają na celu wykształcenie

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Wzrok i słuch Wzrok i słuch Zagadnienia z podstawy programowej

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Wzrok i słuch Wzrok i słuch Zagadnienia z podstawy programowej SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Nasze zmysly Jakie to wszystko ciekawe tygodniowy Temat dnia Wzrok i słuch Wzrok i słuch Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Zabawki i prezenty Wspomnienia tygodniowy Temat dnia Jeśli nie potrafimy mówić... Jeśli nie potrafimy

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Małgorzata Urbańska Klasa I Edukacja: społeczna, polonistyczna, plastyczna, matematyczna, techniczna, Cel zajęć: -zapoznanie

Bardziej szczegółowo

z OK Szkoła Podstawowa im. Adama Mickiewicza w Skalmierzycach

z OK Szkoła Podstawowa im. Adama Mickiewicza w Skalmierzycach z OK Klasa III Krótki opis: Uczniowie po temacie związanym z poznawaniem roślin i rozpoznawaniu ich na podstawie wyglądu mieli zebrać rośliny, zasuszyć, nakleić i spiąć wszystkie karty tak, aby powstał

Bardziej szczegółowo

PROJEKT EDUKACYJNY TYTUŁ: ZAPRASZAMY DO PSZCZYNY OPRACOWANIE I PROWADZENIE ZAJĘĆ: mgr Anna Ryba. Strona 1 z 6

PROJEKT EDUKACYJNY TYTUŁ: ZAPRASZAMY DO PSZCZYNY OPRACOWANIE I PROWADZENIE ZAJĘĆ: mgr Anna Ryba. Strona 1 z 6 PROJEKT EDUKACYJNY REALIZOWANY W KL. IV B OD KWIETNIA DO CZERWCA 2007 R. TYTUŁ: ZAPRASZAMY DO PSZCZYNY OPRACOWANIE I PROWADZENIE ZAJĘĆ: mgr Strona 1 z 6 TEMAT: Zapraszamy do Pszczyny. CEL GŁÓWNY: wykonanie

Bardziej szczegółowo

Człowiek jako część ekosystemu

Człowiek jako część ekosystemu czyli jak na co dzień pomagać środowisku PODRĘCZNIK DLA NAUCZYCIELA przedszkole Partnerzy PROGRAMU: Spis treści treści: P Wstęp 1 Konspekty lekcji 3 3 Lekcja 1: Jak człowiek wpływa na środowisko? 3 4 Lekcja

Bardziej szczegółowo

Nowoczesna szkoła, nowoczesny świat uczy, jak dbać o środowisko, w którym żyjemy

Nowoczesna szkoła, nowoczesny świat uczy, jak dbać o środowisko, w którym żyjemy Nowoczesna szkoła, nowoczesny świat uczy, jak dbać o środowisko, w którym żyjemy Jak nauczyć dzieci tego, by dbały o przyrodę, by myślały odpowiedzialnie i globalnie o przyszłości świata, jak chronić dalsze

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Węch Dbamy o zwierzęta w zimie. Zagadnienia z podstawy programowej

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Węch Dbamy o zwierzęta w zimie. Zagadnienia z podstawy programowej SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Nasze zmysły Jakie to wszystko ciekawe tygodniowy Temat dnia Węch Dbamy o zwierzęta w zimie. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY KOŁA PRZYRODNICZEGO

PLAN PRACY KOŁA PRZYRODNICZEGO PLAN PRACY KOŁA PRZYRODNICZEGO Działalność koła przyrodniczego w szkole specjalnej ma duże znaczenie w procesie rewalidacji dzieci upośledzonych umysłowo. Uczestnictwo dzieci w zajęciach daje im możliwość

Bardziej szczegółowo

Zróbmy to dla Wisły ZRÓBMY TO DLA WISŁY

Zróbmy to dla Wisły ZRÓBMY TO DLA WISŁY ZRÓBMY TO DLA WISŁY Włocławskie Centrum Edukacji Ekologicznej od dnia 01 października 2010r. realizowało projekt Zróbmy to dla Wisły finansowany ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Jesteśmy uczniami i kolegami

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Jesteśmy uczniami i kolegami SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Temat tygodniowy Temat dnia Zagadnienia z podstawy programowej Cele operacyjne Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Jesteśmy uczniami i kolegami

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ ROZWIJAJĄCYCH ZAINTERESOWANIA UCZNIÓW WYBITNIE UZDOLNIONYCH PRZYRODNICZO I MATEMATYCZNIE W KLASIE DRUGIEJ W ROKU SZKOL.

PROGRAM ZAJĘĆ ROZWIJAJĄCYCH ZAINTERESOWANIA UCZNIÓW WYBITNIE UZDOLNIONYCH PRZYRODNICZO I MATEMATYCZNIE W KLASIE DRUGIEJ W ROKU SZKOL. PROGRAM ZAJĘĆ ROZWIJAJĄCYCH ZAINTERESOWANIA UCZNIÓW WYBITNIE UZDOLNIONYCH PRZYRODNICZO I MATEMATYCZNIE W KLASIE DRUGIEJ W ROKU SZKOL. 2012/2013 Prowadząca: Małgorzata Górka Tygodniowy wymiar godzin: 2

Bardziej szczegółowo

Oferta dotycząca propozycji prowadzenia zajęć pozalekcyjnych w roku szkolnym 2009/2010 w SP 93 im. Tradycji Orła Białego

Oferta dotycząca propozycji prowadzenia zajęć pozalekcyjnych w roku szkolnym 2009/2010 w SP 93 im. Tradycji Orła Białego Oferta dotycząca propozycji prowadzenia zajęć pozalekcyjnych w roku szkolnym 2009/2010 w SP 93 im. Tradycji Orła Białego 1. Osoba prowadząca zajęcia: Renata Pochroń 2. Posiadane kwalifikacje do prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Co jeszcze można zrobić?

Co jeszcze można zrobić? Co jeszcze można zrobić? Ekologia?? Ekologia- mądre słowo, Co to znaczy? powiedz sowo. Sowa chwilę pomyślała I odpowiedź taką dała. -To nauka o zwierzakach, Lasach, rzekach, ludziach, ptakach. Mówiąc krótko

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 8

Scenariusz zajęć nr 8 Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka Blok tematyczny: Świat wokół nas Scenariusz zajęć nr 8 Temat dnia: Zabawy matematyką. I. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. II. Czynności przed lekcyjne: przygotowanie

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ, DYDATKTYCZNEJ I OPIEKUŃCZEJ na rok szkolny 2013/2014

PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ, DYDATKTYCZNEJ I OPIEKUŃCZEJ na rok szkolny 2013/2014 PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ, DYDATKTYCZNEJ I OPIEKUŃCZEJ na rok szkolny 2013/2014 Plan pracy wychowawczo dydaktyczno opiekuńczej opracowano na podstawie: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z okazji 22 kwietnia Dnia Ziemi

Scenariusz zajęć z okazji 22 kwietnia Dnia Ziemi Scenariusz zajęć z okazji 22 kwietnia Dnia Ziemi Temat zajęć: Nasza planeta Ziemia wdrażanie dzieci do poszanowania i ochrony środowiska. Kierunki edukacji: Edukacja polonistyczna Analiza wiersza Edukacja

Bardziej szczegółowo

Cenne informacje dla rodziców

Cenne informacje dla rodziców Cenne informacje dla rodziców Rok szkolny 2014/2015 Co trzylatek umieć powinien -Posługuje się określeniami odnoszącymi się do kierunków w przestrzeni (na, pod, za, przed). -Klasyfikuje przedmioty ze względu

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji działania ekologicznego. ,, Robiąc tak niewiele możesz pomóc innym i przyrodzie

Sprawozdanie z realizacji działania ekologicznego. ,, Robiąc tak niewiele możesz pomóc innym i przyrodzie Sprawozdanie z realizacji działania ekologicznego,, Robiąc tak niewiele możesz pomóc innym i przyrodzie Działanie ekologiczne pt.,, Robiąc tak niewiele możesz pomóc innym i przyrodzie było zespołem zadań

Bardziej szczegółowo

Woda potrzebna do wszystkiego

Woda potrzebna do wszystkiego Materiały opracowane w ramach projektu Prawa człowieka perspektywa globalna. Scenariusze zajęć dla dzieci i młodzieży dofinansowanego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej Opracowanie scenariusza: Marta

Bardziej szczegółowo

KONKURSY. KONKURS 2 Zdobywamy odznakę Super Kucharzyka za najlepszy rysunek zdrowych słodyczy.

KONKURSY. KONKURS 2 Zdobywamy odznakę Super Kucharzyka za najlepszy rysunek zdrowych słodyczy. KONKURSY KONKURS 1 Najciekawszy plakat z hasłem zachęcającym do zrezygnowania ze słodkich napojów na rzecz wody oraz ze słodyczy na rzecz owoców, warzyw, pestek i orzechów. Wydaje się, że słodycze są nieodłącznym

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Danuta Szymczak Klasa II Edukacja: polonistyczna, przyrodnicza, matematyczna,zajęcia komputerowe Cel/cele zajęć: - doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Temat: Woda skarbem przyrody.

Temat: Woda skarbem przyrody. Elżbieta Kuzioła Nauczycielka przyrody Szkoła Podstawowa nr 138 w Warszawie ul. Pożaryskiego 2 Temat: Woda skarbem przyrody. Cele operacyjne: Konspekt zajęć pozalekcyjnych Realizacja ścieżki ekologicznej.

Bardziej szczegółowo

- wykonaliśmy zielniki, zorganizowaliśmy wystawę,,jesienne ludziki,

- wykonaliśmy zielniki, zorganizowaliśmy wystawę,,jesienne ludziki, W nowo powstałej ekopracowni prowadzone są zajęcia koła przyrodniczego,,młody ekolog. W ramach zajęć: - napisaliśmy dekalog młodego ekologa, - zorganizowaliśmy wycieczkę pieszą po okolicy z obserwacją

Bardziej szczegółowo

2014/2015 Opracowanie: Beata Sułuja

2014/2015 Opracowanie: Beata Sułuja 2014/2015 Opracowanie: Beata Sułuja ADRESACI: uczniowie klas I VI Szkoły Podstawowej nr 7 PROWADZĄCY: wychowawcy klas CZAS I MIEJSCE ZAJĘĆ: - sala lekcyjna - październik listopad 2014 CEL GŁÓWNY: - poznanie

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Danuta Szymczak Klasa I Edukacja: polonistyczna, matematyczna, przyrodnicza,plastyczna Temat zajęć: Idzie rak nieborak. Cel/cele

Bardziej szczegółowo

PRZYCZYNY ZMNIEJSZENIA BIORÓŻNORODNOŚCI EKOSYSTEMÓW autor: Magdalena Szewczyk

PRZYCZYNY ZMNIEJSZENIA BIORÓŻNORODNOŚCI EKOSYSTEMÓW autor: Magdalena Szewczyk PRZYCZYNY ZMNIEJSZENIA BIORÓŻNORODNOŚCI EKOSYSTEMÓW autor: Magdalena Szewczyk Cel zajęć: Cele operacyjne: Uczeń: potrafi wskazać elementy tworzące ekosystem umie wymienić ekosystemy i żyjące w nich organizmy

Bardziej szczegółowo

Poznajemy parkmiejski scenariuszwycieczki z dziećmi sześcioletnimi do parku

Poznajemy parkmiejski scenariuszwycieczki z dziećmi sześcioletnimi do parku Grażyna Nawrocka Poznajemy parkmiejski scenariuszwycieczki z dziećmi sześcioletnimi do parku Cele dydaktyczne: -rozróżnianie trzech typów lasu: las iglasty, las liściasty i las mieszany, - poznanie przez

Bardziej szczegółowo

3 POMAGAMY NASZYM SKRZYDLATYM PRZYJACIOŁOM CELE OGÓLNE: CELE OPERACYJNE: ŚRODKI DYDAKTYCZNE:

3 POMAGAMY NASZYM SKRZYDLATYM PRZYJACIOŁOM CELE OGÓLNE: CELE OPERACYJNE: ŚRODKI DYDAKTYCZNE: 3 POMAGAMY NASZYM SKRZYDLATYM PRZYJACIOŁOM CELE OGÓLNE: rozwijanie pasji poznawania zjawisk przyrodniczych rozwijanie umiejętności analizowania obserwowanych zjawisk zrozumienie roli człowieka w środowisku

Bardziej szczegółowo

Temat: Wiatr podróżnik i towarzysz zabaw.

Temat: Wiatr podróżnik i towarzysz zabaw. Temat: Wiatr podróżnik i towarzysz zabaw. Czas trwania: 45 min. Tematyka szczegółowa: 1) Energia odnawialna 2) Energia wiatru. Wiadomości: Uczeń wie: - jakie są źródła energii odnawialnej i nieodnawialnej;

Bardziej szczegółowo

II. Lekcja odnosi do programu Wydawnictwa Nowa Era Nr. DKW-4014-165/ 99. Mieści się w dziale programu: "Poznajemy nasze otoczenie".

II. Lekcja odnosi do programu Wydawnictwa Nowa Era Nr. DKW-4014-165/ 99. Mieści się w dziale programu: Poznajemy nasze otoczenie. SCENARIUSZ LEKCJI: "POZNAJEMY LAS I JEGO MIESZKAŃCÓW" - zajęcia rozpisane na 2 godziny lekcyjne. I. CELE LEKCJI -uczeń potrafi określić warunki panujące w lesie; -zna piętra roślinności w lesie; -potrafi

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z edukacji polonistycznej dla kl. II. Temat: Wkrótce wakacje. Czy bezpiecznie spędzamy czas nad wodą? Cele:

Scenariusz zajęć z edukacji polonistycznej dla kl. II. Temat: Wkrótce wakacje. Czy bezpiecznie spędzamy czas nad wodą? Cele: Scenariusz zajęć z edukacji polonistycznej dla kl. II Temat: Wkrótce wakacje. Czy bezpiecznie spędzamy czas nad wodą? Cele: - wyrabianie poczucia bezpieczeństwa oraz odpowiednich zachowań nad wodą; - wdrażanie

Bardziej szczegółowo

Gdzie jest moje miejsce w szkole?

Gdzie jest moje miejsce w szkole? LEKCJA 5 Gdzie jest moje miejsce w szkole? Co przygotować na lekcję Nauczyciel: kartę pracy dla każdego ucznia (załącznik 1), arkusze szarego papieru, flamastry, małe karteczki, arkusz papieru z narysowaną

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ OTWARTYCH DLA NAUCZYCIELI

KONSPEKT ZAJĘĆ OTWARTYCH DLA NAUCZYCIELI KONSPEKT ZAJĘĆ OTWARTYCH DLA NAUCZYCIELI DATA: 23 maja 2011 roku (poniedziałek) KLASA: IIIa PROWADZĄCA: Monika Pruszkowska TEMAT ZAJĘĆ: Tu znajome widoki spotykamy wszędzie FORMY PRACY: jednolita indywidualna;

Bardziej szczegółowo

KRAJE BIORĄCE UDZIAL W PROJEKCIE:

KRAJE BIORĄCE UDZIAL W PROJEKCIE: KRAJE BIORĄCE UDZIAL W PROJEKCIE: TURCJA HISZPANIA BUŁGARIA RUMUNIA GRECJA POLSKA ZIEMIA to jedyne miejsce gdzie toczy się życie, jedyne miejsce gdzie możemy żyć. Poza nią nie ma innego miejsca na Świecie

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Wokół choinki W świątecznym nastroju tygodniowy Temat dnia Wyprawa na świąteczne zakupy. Wyprawa

Bardziej szczegółowo

www.ekolebork.pl W roku szkolnym 2014/15 w Przedszkolu nr 6 w Lęborku w zakresie przedsięwzięć proekologicznych przeprowadzono następujące działania:

www.ekolebork.pl W roku szkolnym 2014/15 w Przedszkolu nr 6 w Lęborku w zakresie przedsięwzięć proekologicznych przeprowadzono następujące działania: www.ekolebork.pl Edukacja ekologiczna w lęborskich placówkach oświatowych cz. 2 W roku szkolnym 2014/15 w Przedszkolu nr 6 w Lęborku w zakresie przedsięwzięć proekologicznych przeprowadzono następujące

Bardziej szczegółowo

Oferta edukacyjna. w Tucholskim Parku Krajobrazowym. Dorota Borzyszkowska. Bydgoszcz, dnia 14 listopada 2014 r.

Oferta edukacyjna. w Tucholskim Parku Krajobrazowym. Dorota Borzyszkowska. Bydgoszcz, dnia 14 listopada 2014 r. Oferta edukacyjna w Tucholskim Parku Krajobrazowym Dorota Borzyszkowska Bydgoszcz, dnia 14 listopada 2014 r. 36. 983 ha 11.323 ha 25.660 ha 2 PWR fot. Marcin Karasiński PWR fot. Marcin Karasiński PWR

Bardziej szczegółowo

Autor scenariusza: Marzena Klimaszewska. Blok tematyczny: Woda w przyrodzie. Scenariusz nr 1

Autor scenariusza: Marzena Klimaszewska. Blok tematyczny: Woda w przyrodzie. Scenariusz nr 1 Autor scenariusza: Marzena Klimaszewska Blok tematyczny: Woda w przyrodzie Scenariusz nr 1 I. Tytuł scenariusza: Woda nasz skarb. II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje (3 wiodące): przyrodnicza,

Bardziej szczegółowo

Obszar wsparcia: Zabawy edukacyjne wzmacniające motywację dziecka do poznawania i rozwiązywania problemów. Scenariusz zajęć

Obszar wsparcia: Zabawy edukacyjne wzmacniające motywację dziecka do poznawania i rozwiązywania problemów. Scenariusz zajęć Obszar wsparcia: Zabawy edukacyjne wzmacniające motywację dziecka do poznawania i rozwiązywania problemów. Autor: Karina Jedynak Grupa wiekowa: 5 - latki Temat: Zwierzęta na wsi. Byczek. Scenariusz zajęć

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ EKOLOGICZNYCH ZAJĘĆ EDUKACYJNYCH. Temat: BOGACTWO NADNARWIAŃSKICH PTAKÓW. Poziom: szkoła podstawowa, gimnazjum, szkoła ponadgimnazjalna

SCENARIUSZ EKOLOGICZNYCH ZAJĘĆ EDUKACYJNYCH. Temat: BOGACTWO NADNARWIAŃSKICH PTAKÓW. Poziom: szkoła podstawowa, gimnazjum, szkoła ponadgimnazjalna Projekt został współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Środki Przejściowe PL2005/017-488.01.01.01. Niniejszy dokument został opublikowany dzięki pomocy finansowej Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo