Public relations w dyplomacji Stolicy Apostolskiej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Public relations w dyplomacji Stolicy Apostolskiej"

Transkrypt

1 Public relations w dyplomacji Stolicy Apostolskiej

2

3 Uniwersytet Warszawski Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Tadeusz Jarosz Public relations w dyplomacji Stolicy Apostolskiej Warszawa 2013

4 Projekt okładki ZG UW Redakcja Zespół Skład i łamanie Zakłady Graficzne UW Recenzent: Dr hab. Wojciech Jakubowski, prof. UW Copyright by Tadeusz Jarosz, Warszawa 2012 Copyright by Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytet Warszawski, Warszawa 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Każda reprodukcja lub adaptacja całości bądź części niniejszej publikacji, niezależnie od zastosowanej techniki reprodukcji (drukarskiej, fotograficznej, komputerowej i in.), wymaga pisemnej zgody Autora i Wydawcy. Ilość arkuszy 24 Wydawca: Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytet Warszawski ul. Krakowskie Przedmieście 26/28, Warszawa tel./fax (48 22) ISBN: Druk i oprawa: Zakład Graficzny UW. Zam. 1211/2012

5 Spis treści Wykaz skrótów Wstęp ROZDZIAŁ PIERWSZY. Założenia teoretyczne: Problematyka Stolicy Apostolskiej jako przedmiot badań nauk teologicznych i humanistycznych Metodologia badań w naukach teologicznych, humanistycznych i społecznych Metoda teologiczna Metoda historyczna Metoda prawna Metoda politologiczna Kościół jako przedmiot badań w naukach teologicznych, humanistycznych i społecznych Teologiczne rozumienie Kościoła jako wspólnoty wiernych Prawno-kanoniczne i cywilne ujęcie instytucji Kościoła Politologiczna perspektywa Stolicy Apostolskiej i jej misji dyplomatycznej Eklezjologia polityczna jako kontekstualna, relacjonalna i sieciowa koncepcja Kościoła Płaszczyzna religijna: dialogalna relacja między Bogiem i człowiekiem we wspólnocie Kościoła Płaszczyzna pastoralna: kontekstualna obecność Kościoła w świecie współczesnym Perspektywa prawna: stosunek Kościoła powszechnego i partykularnego do społeczeństwa obywatelskiego i politycznego Rozdział drugi. PR w kształtowaniu procesów komunikacyjnych w ramach instytucji państwa, społeczeństwa i Kościoła Pojęcie PR Definicje PR

6 Istota PR PR a pokrewne im środki medialne Kulturowe i społeczne uwarunkowania PR Rozwój społeczeństwa obywatelskiego w kierunku społeczeństwa informacyjnego Opinia publiczna i rozwój nowych mediów masowych Umiejscowienie PR w zarządzaniu komunikacją PR w administracji państwa PR w organizacjach społecznych i kulturalnych PR w zarządzaniu komunikacją religijną Stolicy Apostolskiej Porządek strukturalno-proceduralny Kurii Rzymskiej Watykańska kultura prawna i organizacyjna Adaptacja (filozofii i strategii) PR ROZDZIAŁ TRZECI. Chińsko-watykańskie stosunki dwustronne (studium przypadku) Specyfika watykańskiej dyplomacji bilateralnej Wzajemne relacje w okresie cesarstwa, republiki i ich zerwanie w pierwszych latach reżimu komunistycznego Starania o odnowienie wzajemnych związków (Jan XXIII i Paweł VI) Intensyfikacja działalności zmierzającej do regulacji obopólnych stosunków (Jan Paweł II i Benedykt XVI) Ocena PR jako narzędzia watykańskiej dyplomacji bilateralnej Rozdział czwarty Dyplomacja wielostronna. Konferencja Ludnościowa w Kairze (studium przypadku) Specyfika watykańskiej dyplomacji multilateralnej Metapolityczny charakter oddziaływań strony kościelnej na system władzy i administracji publicznej Katolicka perspektywa zrównoważonego rozwoju demograficznego Dyplomatyczne zaangażowanie Stolicy Apostolskiej w okresie przygotowań do Konferencji Wpływ watykańskiej strategii negocjacyjnej na przebieg konferencyjnych obrad PR jako instrument watykańskiej dyplomacji multilateralnej Zakończenie Bibliografia Abstrakt w języku angielskim

7 Wykaz skrótów AAS Acta Apostolicae Sedis, Rzym. DA Sobór Watykański II, Dekret o apostolstwie świeckich Apostolicam actuositatem, DB Sobór Watykański II, Dekret o pasterskich zadaniach biskupów w Kościele Christus Dominus, DWR Sobór Watykański II, Deklaracja o wolności religijnej Dignitatis CN humanae, Kongregacja Nauki Wiary, List do Biskupów Kościoła katolickiego o niektórych aspektach Kościoła pojętego jako komunia Communionis notio, CP Instrukcja duszpasterska Communio et progressio o środkach społecznego przekazu, Papieska Rada ds. Środków Społecznego Przekazu, GS Sobór Watykański II, Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes, KPK Kodeks Prawa Kanonicznego, LG Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen gentium, SC Sobór Watykański II, Konstytucja o liturgii świętej Sacrosanctum Concilium,

8

9 Wstęp Przestrzeń komunikacji społecznej stanowi naturalne środowisko uobecniania się Kościoła. Do jego istoty w wymiarze wewnętrznym należy inicjowanie, podtrzymywanie i umacnianie stosunków o podwójnym charakterze: tworzących relacje między Bogiem i człowiekiem oraz pomiędzy członkami wspólnoty. Samoorganizujący się Kościół posiada komunijny, to jest relacyjny, integracyjny i transparentny charakter. Obejmuje on swym zasięgiem wszystkie jego instytucje, formalne i nieformalne grupy oraz pojedynczych członków. Do istoty Kościoła należy również jego komunikacja zewnętrzna. Zachowuje ona cechy komunikacji wewnątrzkościelnej, ale zawiera także cechy zewnątrzkościelne, wykraczające daleko poza upowszechnianie religijnego orędzia zbawczego. Jest ona otwarta na szeroko pojęty dialog z rozmaitymi podmiotami życia publicznego bliższego i dalszego otoczenia Kościoła. Adresatami komunikacji kościelnej są społeczności o charakterze religijnym, kulturowym, politycznym, społeczno-zawodowym. Jej celem jest budowanie wzajemnych relacji zapewniających Kościołowi swobodę realizacji jego religijnej misji w określonym środowisku. Z drugiej strony, umożliwiających tworzenie płaszczyzn obopólnego współdziałania w wypełnianiu zadań przynależących do kompetencji każdego ze wzajemnie komunikujących się podmiotów życia publicznego i społecznego. Jako multilateralny uczestnik komunikacyjnych interakcji Kościół może przyczyniać się do rozwiązywania doraźnych konfliktów i problemów, budowania trwałego porozumienia oraz dostarczać impulsów pobudzających systematyczny rozwój poszczególnych regionów ogólnoświatowej społeczności. Odnosi się to między innymi do takich kwestii, jak: umacnianie pokoju, niwelowanie nierówności rozwoju gospodarczego, upowszechnianie praw człowieka, rozwiązywanie problemów demograficznych, ekologicznych, bioetycznych i innych. Jednym z narzędzi wewnętrznej i zewnętrznej komunikacji kościelnej jest dyplomacja Stolicy Apostolskiej, obiegowo nazywana również watykańską. Posiada ona bogatą tradycję i doświadczenie w inicjowaniu i podtrzymywaniu wszechstronnych kontaktów na płaszczyźnie stosunków międzynarodowych. Obejmują one asymetryczne relacje: z episkopatami krajów lub prowincji kościelnych, a także z państwami, organizacjami międzynarodowymi, jak rów- 9

10 nież stronami rozmaitych konfliktów (narodowych, etnicznych, społecznych), w sytuacji, gdy Stolica Apostolska pełni wobec nich funkcję arbitrażu. Dynamizm procesów komunikowania stawia przed dyplomacją Stolicy Apostolskiej zadanie dostosowywania się do zmiennych warunków zewnętrznych. Elastyczność ta służy doskonaleniu sposobów wzajemnego porozumiewania się, przede wszystkim: poszerzaniu zakresu dialogiczności, opartej na zaufaniu prawdomówności, otwartości na stanowisko rozmówcy, w końcu informacyjnej przejrzystości na forum publicznym. Od początków swojego istnienia dyplomacja apostolska harmonijnie łączy tradycyjne, konfesyjnie oryginalne sposoby działania z nowoczesnymi metodami stosowanymi przez służby dyplomatyczne państw i innych organizacji, wpływających na dynamikę i rozwój stosunków międzynarodowych. Coraz większe znaczenie w funkcjonowaniu służb współczesnej dyplomacji posiadają socjotechniczne i psychotechniczne metody komunikacyjne. Są to między innymi: marketing narodów, dyplomacja medialna i kulturalna, jak również public relations (PR). Te ostatnie jako instrument ogólnospołecznego i instytucjonalnego dialogu oraz mediacji posiadają ciągle odkrywany potencjał. Obejmuje on możliwości tworzenia komunikacyjnych kanałów na wielu poziomach publicznej sieci wzajemnych odniesień, zarówno w relacjach o charakterze gospodarczym, społecznym, politycznym, jak również kulturalnym i religijnym. Wszystkie te płaszczyzny znajdują się w obszarze bezpośredniego lub pośredniego zainteresowania dyplomacji Stolicy Apostolskiej. Otwarta zatem zostaje perspektywa wyznaczająca możliwości coraz bardziej efektywnego stosowania PR w działalności służb dyplomatycznych omawianej instytucji. Oznacza to konieczność dostosowania zarówno organizacyjnego porządku organów dyplomacji Stolicy Apostolskiej oraz teorii i praktyki PR. Problematykę tę artykułują następujące pytania: czy kościelne PR są odpowiednim sposobem przedstawiania paradygmatów, podstawowych opcji, aproksymatywnej perspektywy na wspólne wartości i cele Stolicy Apostolskiej? Jeśli tak, to czy religijne, duchowe i moralne elementy jej misji pastoralnej i dyplomatycznej można upowszechniać za pośrednictwem naznaczonej regułami wolnorynkowej konkurencji oraz zasadami pragmatyzmu i użyteczności filozofii i strategii działania PR? Czy w związku z tym, inicjowane procesy PR nie osłabią naturalnej i bezinteresownej komunikatywności pierwiastka duchowego i religijnego, który w dziejach stanowił oryginalną i niezastąpioną wartość dodaną aktywności dyplomatycznych służb watykańskich? Temat rozprawy brzmi: Public relations w dyplomacji Stolicy Apostolskiej 1. Jej zadaniem jest uprawomocnienie możliwości stosowania PR w dyplo- 1 Anglojęzyczny termin public relations jest zasadniczo nieprzetłumaczalny na język polski. Świadomi tego językoznawcy i specjaliści z zakresu nauk społecznych próbują oddać przybliżone znaczenie jego bogatej treści. Dokonuje się to między innymi za pomocą takich zwrotów: wizerunek organizacji (image), kształtowanie reputacji, propagowanie renomy, promocja reputacji. Jednakże, wszystkie te próby są niezadowalające. Dzieje się tak głównie z tego powodu, że przez ich nadmierne skupienie na podmiocie-inicjatorze 10

11 macji Stolicy Apostolskiej, ukazanie znaczenia i roli tej formy komunikacji publicznej w działalności jej służb, a zatem w końcu uwyraźnienie istoty i specyfiki PR kształtowanych w domenie religii. Hipoteza badawcza pracy sprowadza się do następującej kwestii: czy proces przystosowania PR do dyplomatycznej działalności Stolicy Apostolskiej nie sprzeniewierzając się jej istocie i specyfice może przyczynić się do wzmacnienia jej skuteczności i efektywności? Pytania problemowe sygnalizują trudności w ureligijnianiu i ukościelnianiu PR. Wskazują na istniejące obiektywne przeszkody, które wykluczają całkowite włączenie wszystkich metod, technik i instrumentów właściwych PR do działalności Stolicy Apostolskiej. Stąd zadaniem będzie dokładne określenie granic wyznaczających możliwość adaptacji obydwu rzeczywistości: kościelnej i PR. Zagadnienia te wyrażają się w postaci ogólnych pytań problematyzujących pole badań: czy istnieje uzasadniona potrzeba stosowania PR w celu artykułowania religijnej i konfesyjnej specyfiki dyplomacji Stolicy Apostolskiej? Czy narzędzia PR są odpowiednim instrumentem przedstawiania oraz upowszechniania religijnych i humanistycznych celów dyplomacji watykańskiej? Czy możliwe jest harmonijne wkomponowanie służb PR w rozbudowaną strukturę organizacyjną odpowiedzialnych za funkcjonowanie dyplomacji watykańskiej instancji Stolicy Apostolskiej? Na czym polega istota i swoistość PR instytucji religijnej? Jakie są charakterystyczne dla nich metody, narzędzia i techniki komunikacji? W końcu jakie są ograniczenia w adaptacji instrumentarium PR do działalności dyplomacji watykańskiej? W jakich płaszczyznach jest ona korzystna, a w jakich ograniczona czy wręcz szkodliwa? Zagadnienia te zostaną zanalizowane i wyjaśnione na gruncie politologii. Nauka o polityce w zakresie podejmowanej problematyki koncentruje się nie tylko na umiejscowieniu i roli Kościoła w społeczności międzynarodowej, stosunkach Kościoła i państwa, ale w centrum zainteresowania stawia również pozycję Kościoła w społeczeństwie, jego rolę i wkład w rozwój tegoż społeczeństwa, a także formy jego działań. Uwzględnienie religijnego charakteru instytucji Kościoła domaga się od politologii przyjęcia takiej perspektywy badawczej, która nie będzie jednostronnie redukować jego obrazu do podobnych doń pod pewnymi względami organizacji, na przykład stowarzyszeń, ruchów społecznych, grup nacisku czy organizacji typu non profit, ale przyczyni się do uwyraźnienia złożoności i oryginalności jego teandryczno-misteryjnej oraz prawno-organizacyjnej struktury. Zadanie to możliwe jest do wykonania jedynie wówczas, gdy uwzględnione zostaną wzajemnie dopełniające się informatywne treści i reguły formalne wydobyte z następujących dyscyplin nauki: ogólnej metodologii nauk, teologii, historii, prawa kościelnego oraz cywilnego i innych. komunikacji PR mniej widoczne stają się treści świadczące o dialogiczności i interakcyjnym charakterze procesu PR oraz podmiotowości członków publiczności. Takie zubożenie treściowe nie pozwala na zastąpienie obcego terminu rodzimym określeniem. 11

12 Już w punkcie wyjścia politologiczna perspektywa badawcza posiada interdyscyplinarny charakter. Pojęcie Kościoła, określenie jego natury i sposobu funkcjonowania jego instytucji wymyka się jednoznacznym, ostatecznym rozstrzygnięciom, dokonanym w oparciu o teoretyczne osiągnięcia i metodologiczne zaplecze jednej dyscypliny naukowej, przyporządkowanej do dziedziny nauk teologicznych, humanistycznych czy społecznych. Sytuacja dodatkowo komplikuje się wraz z włączeniem do przedmiotu badań zagadnienia PR. Ta młoda, dynamicznie rozwijająca się specjalność w naukach o polityce, dopiero wypracowuje swój status teoretyczny i perspektywy metodologiczne 2. Oznacza to dla zadań rozprawy poszukiwanie i tworzenie własnej tożsamości naukowej poprzez czerpanie inspiracji z dorobku następujących dyscyplin naukowych: ekonomii, socjologii, psychologii, etyki, nauk o komunikowaniu i innych. Wyłanianie się PR jako specjalistycznej problematyki dokonuje się zarówno poprzez nawiązywanie do marketingowych teorii organizacji i zarządzania, jak i w oparciu o pochodzące z nauk humanistycznych i społecznych teorie komunikowania społecznego. Według drugiej perspektywy fenomen PR jest analizowany jako ontologiczna relacja pomiędzy uczestnikami społecznej interakcji, to jest między inicjatorem procesu PR (nadawca) i jego instytucjonalnym lub społecznym odbiorcą (adresat). Podmioty te nie ulegają redukcji jedynie do przedmiotów handlowej transakcji, zatem nie stają się w trakcie komunikacyjnego procesu osobliwym rodzajem towarów podlegających rynkowej wymianie, lecz pozostają w interpersonalnej relacji typu ja ty. Perspektywa ta dowartościowuje podmiotowość aktorów (nadawców i adresatów) komunikacji PR. Dokonany w jej świetle wyczerpujący opis i wyjaśnienie specyfiki PR następuje poprzez analizę społecznych i kulturowych płaszczyzn wzajemnego współoddziaływania. Ponadto perspektywa ta służy integralnemu i wyczerpującemu uwyraźnianiu swoistości relacji od strony nadawcy, to jest inicjatora procesu PR. W centrum zainteresowania badawczego znajdują się określające jego charakter ideowo-aksjologiczne i organizacyjno-strukturalne komponenty. Analogicznie traktowana jest relacja od strony adresata procesu PR. Ten jako podmiot dynamicznej wymiany podlega analizie w zakresie różnorodnych form wewnętrznego zorganizowania, sposobów wyrażania opinii oraz zmienności istotnych dla PR faktorów, takich, jak: mobilność jednostek tworzących daną grupę, stopień wewnętrznego zintegrowania społeczności, trwałość przekonań (w tym religijnych i moralnych), podatność na perswazję, elastyczność, adaptacyjność, itp. Eksplikacja treści przedstawionych aspektów procesu PR zostanie dokonana poprzez wyodrębnienie trzech płaszczyzn badawczych. Pierwsza obejmie pojęcie Kościoła i doprowadzi do jego operacjonalizacji, w wyniku której 2 Cf. K. Wojcik, Public relations wśród naukowych dyscyplin i badań za granicą i w Polsce, w: Public relations. Sztuka skutecznej komunikacj w teorii i praktyce, red. H, Przybylski, Katowice 2004, s

13 dyplomatyczne instytucje Stolicy Apostolskiej zostaną przedstawione jako podmioty zawierające esencjalne cechy natury Kościoła i jako reprezentant jego misji ewangelizacyjnej i pastoralnej. Analiza aspektów eklezjologiczno- -pastoralnych, a także historycznych i prawnych (kanonicznych i cywilnych), wydobędzie te elementy struktury Kościoła, które decydują o specyfice służb dyplomacji Stolicy Apostolskiej. Druga płaszczyzna uwydatni sposób adaptacji PR do prawno-organizacyjnego porządku Stolicy Apostolskiej. Analiza obejmie zespół tworzących ten porządek instytucji, czyli Kurię Rzymską. Charakterystyka zawiązywanego w jej ramach sytemu wewnętrznej i zewnętrznej komunikacji pozwoli na uwyraźnienie tych elementów filozofii i strategii PR, które już znalazły zastosowanie w jej funkcjonowaniu i działalności, zwłaszcza w wymiarze dyplomatycznym. Będzie ona pomocna również w określeniu możliwości jeszcze bardziej efektywnego przystosowania do jej potrzeb instrumentarium omawianej formy komunikacji i mediacji społecznej. Wreszcie w ramach trzeciej płaszczyzny badawczej dokonana zostanie teologiczno-filozoficzna eksplanacja normatywnych aspektów relacji inicjowanych na drodze dyplomatycznej działalności Stolicy Apostolskiej. Na tym etapie rozważań uwydatniona zostanie istota i specyfika PR adaptowanych do watykańskiej bilateralnej i multilateralnej aktywności dyplomatycznej. W ramach omawianej płaszczyzny wyjaśniona zostanie również rola dyplomatów papieskich w rozwoju Kościołów lokalnych, a także międzynarodowych. Zakreślone pole badawcze wyznacza zakres literatury przedmiotu teologii oraz nauk humanistycznych i społecznych. W obszarze teologicznej refleksji, akcentującej mistyczno-duchowy charakter Kościoła, fundamentalne źródło stanowią orzeczenia Nauczycielskiego Urzędu Kościoła (dokumenty soborowe, encykliki i inne wypowiedzi papieży, dokumenty rozmaitych instytucji Stolicy Apostolskiej). Są to między innymi: soborowy Dekret o środkach społecznego przekazywania myśli Inter mirifica, Instrukcje duszpasterskie Communio et progressio oraz Aetatis novae Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu, orędzia papieskie na Światowe Dni Środków Społecznego Przekazu. Proces eksplikacji oraz eksplanacji teologicznej zasadniczych treści nauczania kościelnego przyjmuje postać prac badawczych poszczególnych subdyscyplin teologicznych. W obszarze tym wyróżniają się następujące nurty: eklezjologiczny, teologii pastoralnej i środków społecznego przekazu, teologii komunikacji. Teologiczny wkład w ubogacenie poruszanej problematyki posiadają opracowania interdyscyplinarne z pogranicza teologii, pedagogiki, psychologii czy nauk o mediach. Miejsce i rola Stolicy Apostolskiej, jej dyplomacji w porządku publicznym i aspekcie komunikacyjnym, jest także przedmiotem badań prawników. Perspektywa prawa kanonicznego pozwala uzupełnić mistyczno-duchowy obraz Kościoła elementami jego organizacyjnej struktury. W zakresie badań kanonistów znajduje się specyfika i charakter wielostronnych relacji Stolicy 13

14 Apostolskiej z zewnętrznym otoczeniem. Zagadnienia te podejmują również specjaliści z zakresu prawa cywilnego. We właściwej im optyce Stolica Święta i jej dyplomacja ukazywane są niejako od zewnętrz, czyli bez odwoływania się do nadprzyrodzonych źródeł publicznoprawnej podmiotowości Kościoła. Stosunek Stolicy Apostolskiej i jej dyplomacji wobec bliższego i dalszego otoczenia stanowi także przedmiot badań politologów, filozofów oraz socjologów. Oryginalną perspektywę badawczą proponuje literatura PR. Problematyka uczestnictwa instytucji kościelnych w sieci wielopłaszczyznowej komunikacji publicznej zdobywa w niej stałe miejsce. Z tym wszakże zastrzeżeniem, że znaczna liczba teoretyków skłania się do ujednoliconego sposobu ujmowania instytucji religijnych z innymi organizacjami o zbliżonym charakterze (na przykład społecznym, socjalnym, kulturalnym). Układ rozdziału pierwszego przedstawia się następująco: skoro Stolica Apostolska jest przedmiotem badań rozmaitych dyscyplin naukowych, z których każda stosuje właściwe sobie metody badawcze, to uwyraźnienie założeń teoretycznych poszczególnych dyscyplin otworzy pierwszą część pierwszego rozdziału. Natomiast w drugiej części pierwszego rozdziału eklezjologia polityczna odsłoni najpierw wymiar Kościoła jako społeczności tworzonej na wzór sieci wertykalnych i horyzontalnych relacji i więzi pomiędzy wszystkimi uczestnikami wspólnoty kościelnej. Następnie uwydatni prawno-organizacyjny wymiar tejże wspólnoty, akcentując jej otwartość na dialog z otoczeniem zewnętrznym, poprzez zinstytucjonalizowane i sformalizowane sposoby budowania wzajemnych powiązań w następujących obszarach: polityczno- -gospodarczym i społeczno-kulturalnym. Rozważania rozdziału drugiego zostaną poświęcone najpierw dokładnemu sprecyzowaniu pojęcia PR (2.1.), następnie ukażą ich społeczno-kulturowe uwarunkowania (2.2.). Opis PR organów administracji państwowej oraz organizacji o charakterze społeczno-kulturalnym (2.3.) zarysuje tło dla przedstawienia specyfiki procesu adaptacji PR do działalności dyplomacji watykańskiej (2.4). Z kolei w trzecim i czwartym rozdziale odzwierciedlony zostanie proces adaptacji właściwej PR filozofii i strategii działania do dyplomatycznej działalność Stolicy Apostolskiej. Analizy obejmą dwie powiązane ze sobą i dopełniające się płaszczyzny: bilateralną i multilateralną. Celem odzwierciedlenia bogactwa środków i metod PR przystosowywanych przez dyplomatów watykańskich do spełnianych przez nich zadań wykorzystana zostanie metoda studium przypadku (case study). Obejmie ona najpierw dwustronne stosunki chińsko-watykańskie (3), a następnie multilateralne zaangażowanie Stolicy Apostolskiej w proces przygotowań do Kairskiej Konferencji Ludnościowej oraz wkład delegacji watykańskiej w jej obrady (4). W świetle dokonanych w ramach obydwu wyodrębnionych płaszczyzn opisów wyjaśniona zostanie istota i specyfika PR instytucji religijnej. Podsumowaniem tych rozważań stanie się próba zdefiniowania funkcji PR rozwijanych jako składowa komunikacyjnej działalności kościelnej i religijnej. 14

15 ROZDZIAŁ PIERWSZY Założenia teoretyczne: Problematyka Stolicy Apostolskiej jako przedmiot badań nauk teologicznych i humanistycznych Kościół posiada złożoną naturę i wieloaspektowy charakter. Jego struktura organizacyjna składa się z wielu instytucji. Wśród nich centralne miejsce zajmuje Stolica Apostolska. Wszystkie inne instytucje kościelne pozostają w stosunku do niej w relacji wzajemnej zależności. Z tytułu wspomnianej kompleksowości i wieloaspektowości Kościół jest przedmiotem zainteresowania wielu dziedzin nauki i dyscyplin naukowych: nauk teologicznych i humanistycznych (1.2). Stanowi on dla wielu dyscyplin obiekt badań przy pomocy różnych metod. Kryterium ich wyboru będzie formalny przedmiot badań (obiectum formale quod); określony aspekt i określona perspektywa spojrzenia na Kościół (obiectum materiale) jako instytucję; koncentracja poznawcza na kwestii miejsca i roli Stolicy Apostolskiej w strukturze Kościoła, to jest relacji do innych podmiotów w Kościele. Natura tej relacji na poziomie komunikacji społecznej będzie wymagała stosownej metody badań. Tak jak naukowe poznanie odróżnia, ale nie oddziela aspektów przedmiotu badań, tak też wybranej metody badań nie odrywa od innych metod, jakkolwiek nie miesza ich ze sobą w jedną zbitkę właściwą dla poznania przednaukowego. Przeto docelowa metodologia badań nad problematyką Stolicy Apostolskiej w strukturze Kościoła na płaszczyźnie komunikacji społecznej nakazuje wpierw dokonać przeglądu różnych sposobów podejść i dochodzeń do przedmiotu badań (1.1). Eklezjologia, czyli teologiczna teoria Kościoła, określa jego naturę jako rozwijaną na drodze komunikacji religijnej konfesyjną wspólnotę. Komunikacja ta wyraża się w dwóch ściśle powiązanych ze sobą relacjach: Boga i człowieka (wertykalna) oraz wzajemnych międzyludzkich powiązań w ramach wspólnoty kościelnej (horyzontalna) ( ). Eklezjologia jako teologia Kościoła obecnego w świecie współczesnym staje się niejako eklezjologią polityczną. Problematyka Stolicy Apostolskiej jako przedmiotu komunikacji społecznej odwraca zatem naszą perspektywę poznawczą i nadaje badaniom nowy profil metodologiczny, który jest tytułem do nazwania takiej teorii Kościoła politologią kościelną, względnie eklezjologią polityczną. 15

16 1.1. Metodologia badań w naukach teologicznych, humanistycznych i społecznych Metoda teologiczna Kościół jest społecznością wewnętrznie złożoną i bogatą. Nie podlega redukcji do jakiejkolwiek instytucji życia politycznego czy społecznego. Niewystarczające jest również traktowanie go jako czysto duchowej i niewidzialnej wspólnoty. Ze swej natury stanowi bosko-ludzką społeczność, obejmującą zarówno wymiar duchowy, jak i doczesny. W związku z tym, naturalnym polem badań pozwalającym uwzględnić jego tożsamość i specyfikę jest dziedzina nauk teologicznych 3. Wiara i Objawienie to dwa kluczowe pojęcia, które wyznaczają metodologiczne i teoriopoznawcze uwarunkowania metody teologicznej 4. Wiara jest specyficzną formą poznania. Istnieją jej dwa wzajemnie uzupełniające się komponenty. Pierwszy można określić jako konceptualny, obiektywny i dogmatyczny. Składa się on z elementów, które dzięki obiektywizującemu działaniu rozumu ludzkiego ujmują prawdy wiary w postaci logicznych sądów. Geneza drugiego tkwi w pozostałych, to jest niepojęciowych i wymykających się konceptualizacji składników wiary: poznania doświadczalno-intuitywnego oraz mistyczno-duchowego. Są one tworzywem osobistej i wspólnotowej, bezpośredniej i osobowej, oraz dialogicznej relacji Boga z człowiekiem 5. Wiara religijna jest zwrócona ku Objawieniu Boga. Z niego czerpie informatywne i normatywne treści wiary. Objawienie to stanowi dokonujące się w historii samoudzielanie się Boga poprzez słowa, czyny i wydarzenia, które swój szczyt i wypełnienie znalazły w Jezusie Chrystusie. Samoudzielanie się Boga następuje w Kościele, który poprzez działanie Ducha św. głosi objawienie prawd wiary w Jezusie Chrystusie wszystkim ludziom 6. Definicja ta przedstawia Boga jako inicjatora komunikacji z człowiekiem, która następowała i następuje w procesie rozciągniętym w historii. Proces ten był/jest kształtowany przez pośrednie i bezpośrednie interwencje Boga w życie całych społeczności lub pojedynczych ludzi. Wpisuje się on w szeroki kontekst życia religijnego 3 Cf. A. Czaja, Traktat o Kościele, w: Dogmatykat. 2, red. E. Adamiak, A. Czaja, J. Majewski, Warszawa 2006, s Cf. J. Ratzinger, Czym właściwie jest teologia? Podziękowanie za promocję do stopnia doktora honoris causa na Wydziale Teologii Uniwersytetu Nawarry w Pampelunie, tłum. W. Szymona, w: Kościół pielgrzymująca wspólnota wiary, red. S.O. Horn, V. Pfnűr, Kraków 2005, s Cf. V. Vagaggini, Teologia. Pluralizm teologiczny, Kraków 2005, s ; Cf. także J. Ratzinger, Wiara a teologia. Przemówienie wygłoszone podczas uroczystości udzielenia doktoratu honorowego z teologii na Papieskim Wydziale Teologicznym we Wrocławiu, tłum. W. Szymona, w: Kościół pielgrzymująca wspólnota, s. 19; Cf. również T. Węcławski, Co rozstrzyga o naukowej/metodologicznej odrębności teologii?, Nauka, nr 3/2006, s Cf. W. Beinert, Teologiczna teoria poznania, tłum. J. Fenrychowa, w: Podręcznik teologii dogmatycznej, red. W. Beinert, Kraków 1998, s

17 i kościelnego, jak również kulturalnego i społecznego, a nawet ekonomicznego i politycznego. Treść Objawienia posiada bardzo szeroki zasięg w czasie, w którym mieszczą się zarówno najodleglejsze fakty historyczne, jak również doświadczenia wierzących, współczesnych członków Kościoła. W konsekwencji tego istnieje wiele różnorodnych przekazów, umożliwiających odczytywanie treści Objawienia. Są one zróżnicowane pod względem objawialności. Obejmują przekazy natchnione, czyli te, których geneza tkwi w charyzmatycznym i bezpośrednim oddziaływaniu Boga na tworzącego je człowieka. W wyniku tej współpracy gotowe dzieło zachowuje indywidualność pisarską i autorstwo człowieka, aczkolwiek jego głównym Autorem staje się sam Bóg (Księgi Pisma św.) 7. Istnieją także przekazy nienatchnione, czyli zawdzięczające swoje istnienie charyzmatycznemu oddziaływaniu Boga na człowieka. Jednakże nie jest ono na tyle bezpośrednie, aby Bogu nadawać miano głównego ich autora. Rola ta przypada zatem człowiekowi. (liturgie, nauczanie soborów, nauczanie papieży) 8. Historyczność przekazów Objawienia sprawia, że dialog Boga z człowiekiem możliwy jest tylko we wspólnocie wierzących, w Kościele. Walter Beinert rolę tę wyprowadza z faktu istnienia w nim przekazów Objawienia, nazwanych instancjami dawania świadectwa. Są to: Pismo św., Tradycja, Nauczycielski Urząd Kościoła, które są źródłami zmysłu wiary ludzi wierzących oraz teologii. Każdy z tych elementów pozostaje niezależny, ale poprzez wzajemny dialog (prowadzony przez ludzi odczytujących jego treści) komunikuje się z pozostałymi. W ten sposób tworzone jest wewnątrzkościelne środowisko odczytywania Objawienia Boga oraz komunikowania wiary ludzi 9. Ukazane powiązania stanowią swoistą strukturę. Odzwierciedlając wzajemne relacje pomiędzy poszczególnym elementami instancji dawania świadectwa, ukazują zarazem schematyczny wzór procesu poznania teologicznego. W graficznej formie przedstawia się on następująco: Metoda teologiczna jest takim postępowaniem badawczym, które w perspektywie wspólnotowej wiary Kościoła poprzez analizę oraz syntezę treści zawartych w przekazach Objawienia (połączonych na wykresie liniami), dokonuje ciągłego odkrywania, konceptualizacji, doprecyzowania, dookreślania oraz dogmatyzowania i komunikowania treści Objawienia 10. Literatura przedmiotu, uwzględniając sposób postępowania badawczego, wyodrębnia dwie fazy metody teologicznej. Celem pierwszej jest zapoznanie się z ukrytą w przekazach Objawienia wiedzą na temat określonej prawdy objawionej. Podejmowane w jej ramach czynności mają za zadanie wydobycie 7 Cf. H. Langkammer, Słownik biblijny, Katowice 1982, s Cf. S. Napiórkowski, Jak uprawiać teologię, Wrocław 1996, s Cf. W. Beinert, Teologiczna teoria, s ; Cf. także J. Ratzinger, Eschatologia śmierć i życie wieczne, tłum. M. Węcławski, Poznań 1984, s , Cf. Ibidem, s

18 Źródło: W. Beinert, Teologiczna teoria poznania, Kraków 1998, s wszystkich informacji dotyczących danej prawdy oraz ich systematyczne uporządkowanie (faza pośrednicząca). Tak wydobyte wiadomości w ramach drugiej fazy są zestawiane z aktualnym stanem ogólnej wiedzy teologicznej i naukowej, celem ich weryfikacji oraz falsyfikacji. W konsekwencji dochodzi do pojęciowego ujęcia treści badanej prawdy teologicznej i ukazanie jej powiązań z dotychczas posiadaną wiedzą (faza zapośredniczona). Faza ta posiada teoretyczno-hermeneutyczny charakter 11. Metodę teologiczną określa akcentowanie w punkcie wyjścia przedmiotowego bądź podmiotowego aspektu Objawienia 12. Pierwsze podejście, jest racjonalizacją stanowiących przedmiot wiary treści Objawienia (podejście odgórne). Uwyraźnia ona na płaszczyźnie rozumu religijne (duchowe i moralne) znaczenie zawartych w przekazach Objawienia informacji. Inicjatorem tak wszczętego procesu komunikacji jest Bóg. Zadaniem człowieka pełniącego rolę jej adresata jest uważne wsłuchiwanie się w otrzymywane przekazy, umożliwiające przyjęcie i zrozumienie ich treści oraz dokonane w świetle posiadanej wiedzy 11 Cf. J. Wicks, Wprowadzenie do metody teologicznej, tłum. J. Ożóg, Kraków 1995, s. 35. Cf. także B. Lonergan, Method in theology, Toronto 2003 (wyd. siódme), s. 144; wyd. polskie: Metoda w teologii, tłum. A. Bronk, Warszawa Analiza historii teologii pozwala śledzić prawidłowości regulujące zmianami w przyjmowaniu podmiotowej bądź przedmiotowej perspektywy badawczej. Przykładem nawiązywania do pierwszej jest gnostyczno-mądrościowa teologia Biblii i Ojców Kościoła, drugiej, tomistyczna scholastyka. C. Vagaggini, Teologia, s Cf. H. Juros, T. Styczeń, Methodologische Ansätze ethischen Denkens und ihre Folgen für theologische Ethik, w: Theologosche Berichte, Bd. 4, Einsiedeln 1974, s ; Cf. także H. Juros, Teologia moralna czy etyka teologiczna? Studium z metateologii moralności. Warszawa 1980; Cf. także T. Styczeń, W sprawie etyki niezależnej, w: Idem, Wprowadzenie do etyki, Lubin 1993, s

19 i religijnego doświadczenia wyjaśnienie. Drugie, w punkcie wyjścia odzwierciedla antropologiczno-egzystencjalne aspekty życia ludzkiego, które nie pozostają obojętne dla problematyki teologicznej (podejście oddolne). Zobiektywizowana wiedza o człowieku i jego odniesieniu do Boga jest poddawana tak zwanej rewelacjonizacji, to jest dogłębnemu wyjaśnianiu w świetle i w powiązaniu z korespondującymi z nią prawdami Objawienia. Inicjatywa dialogu wychodzi tutaj od człowieka i jest skierowana ku Bogu, który odpowiadając dostosowuje się do stanu aktualnej i przyrodzonej wiedzy człowieka, a także jego kultury, wrażliwości moralnej oraz potrzeb duchowych i psychicznych 13. Podsumowując należy stwierdzić, że inicjowany przez Boga dialog (Objawienie), spotyka się z odpowiedzią ze strony człowieka (wiara). Historiozbawczy i eklezjotwórczy charakter tej relacji wyznacza teoriopoznawczą i metodologiczną perspektywę badań teologicznych. Przedmiot tychże badań stanowią obecne we wspólnocie Kościoła przekazy Objawienia. Metoda teologiczna jest takim postępowaniem badawczym, które uwyraźnia nadprzyrodzone treści Objawienia Bożego w przyrodzonej płaszczyźnie poznania rozumowego. Poszczególne jej etapy prowadzą do coraz bardziej precyzyjnego odkrywania i dookreślania poszczególnych treści Objawienia, a także ich upowszechniania w bliższym i dalszym otoczeniu Kościoła. Zogniskowana na nim refleksja teologiczna uwydatniania przede wszystkim jego mistyczno-duchową naturę. A elementy jego prawno-organizacyjnej struktury wyrażają bogactwo wewnętrznego życia tworzącej go społeczności. Przedstawienie pełniejszego obrazu tych komponentów umożliwiają nauki dziedziny humanistycznej i społecznej, zwłaszcza: historia, prawo i politologia. Będą one przedmiotem dalszych eksplikacji Metoda historyczna Nauki historyczne przyjmują dwie perspektywy Kościoła jako przedmiotu badań. Obydwie rzutują na formułowanie metody historycznej, kolejnego narzędzia uwyraźniania złożonej rzeczywistości Kościoła. Pierwszą perspektywę wyznaczają historyczne nauki teologiczne. Odzwierciedlają one sposób, w jaki usiłowano uobecnić i zrealizować istotę Kościoła w społeczno- -kulturowym środowisku określonego stadium procesu dziejowego (historia Kościoła i jej subdyscypliny, na przykład historia dogmatów czy historia teologii). Przedstawia ona Kościół jako religijną wspólnotę, powiązaną więzami o podwójnym charakterze: pomiędzy Bogiem i człowiekiem, oraz między członkami społeczności tworzącej eklezjalno-dziejową całość 14. Drugą perspektywę można określić jako ogólno-historyczną. Tworzą ją pozostałe, to jest pozateologiczne dyscypliny historyczne. Nie wykluczają one 13 Cf. S. Kamiński, Nauka i metoda. Pojęcie nauki i klasyfikacja nauk, Lublin 1992, s Cf. G. Bedouelle, Kościół w dziejach, tłum. A. Fabiś, Poznań 1994, s

20 całkowicie elementu nadprzyrodzonego i nie redukują Kościoła do podobnych do niego, ale niereligijnych organizacji życia publicznego. W centrum swojego zainteresowania badawczego stawiają jednak te aspekty jego funkcjonowania, które wykraczają poza domenę ściśle religijną i pozostając swoiście kościelnymi, tworzą oryginalne formy organizacji społeczno-kulturowej. W ten sposób poprzez analizę dziejów społecznego i kulturowego rozwoju badanych części składowych historii Kościoła (na przykład dziejów papiestwa, historii sztuki chrześcijańskiej czy działalności charytatywnej) uwyraźniają jego rolę i wkład w następujące dziedziny: kulturalną, polityczną, gospodarczą, wychowawczą i inne (historia powszechna, historia kultury, historia wychowania) 15. Obydwa ujęcia nie wykluczają się wzajemnie. Wyniki ich badań są komplementarne względem siebie, obopólnie się uzupełniają 16. Przyjmują podmiotowe i przedmiotowe podejście do Kościoła jako przedmiotu badań. Pierwsze akcentuje znaczenie człowieka jako autora i aktywnego uczestnika dziejów, zarówno w wymiarze indywidualnym i społecznym. Drugie, uwydatnia efekty działań ludzkich, wyodrębniając poszczególne płaszczyzny aktywności człowieka (religijną, kulturotwórczą, zawodową, naukową, wychowawczą) i ukazuje ich specyfikę 17. W wymiarze chronologiczno-geograficznym zainteresowanie człowiekiem jako podmiotem dziejów oraz dorobkiem jego działalności rozciąga się od najdawniejszych czasów aż po współczesność 18. Rekonstruowanie procesu historycznego opiera na wydobywaniu, obiektywizowaniu i weryfikowaniu faktów historycznych. Służy temu krytyka źródeł. Jej zadaniem jest analiza, poznanie, weryfikacja oraz interpretacja danych źródłowych. Wykonywanie tych zadań odbywa się w oparciu o szczegółowe kryteria metodologiczne ogólnej metodologii historii, jak również szczegółowych metodologii jej nauk pomocniczych. Opierają się one zarówno na rozumowaniu indukcyjnym, jak również dedukcyjnym. Podstawowe metody źródłoznawcze, określane mianem heurystyki historycznej, to: metoda filologiczna, geograficzna, porównawcza, wnioskowanie z milczenia źródeł i inne 19. Wykryte i zweryfikowane fakty są poddawane selekcji i dalszemu uporządkowaniu. Zabiegi te poprzedzają kolejny etap badań. Jest nim ich wyjaśnianie, które polega na odnajdywaniu wzajemnych, przyczynowo-skutkowych powiązań. Efektem tych operacji jest całościowe i kompleksowe odtworzenie badanego fragmentu rzeczywistości historycznej. Następnie umieszczenie go w szerszym kontekście procesu historycznego jako współzależnego i zazę- 15 Cf. Cz. Bartnik, Problem Kościoła jako przedmiotu historii, w: Roczniki Teologiczno- -Kanonicznet, nr 22 (1975) z. 4. s G. Bedouelle wzajemny stosunek obydwu przedstawił następująco: Te dwie perspektywy: historii i teologii, nie są sprzeczne, lecz powinny być jednocześnie rozdzielone i połączone; rozdzielone jeśli chodzi o postępowanie i metodę, a połączone w rozumieniu, idem, s. 11; Cf. Cz. Bartnik, ibidem, s Cf. B. Miśkiewicz, Wprowadzenie do badań historycznych, Poznań 1993, s Cf. H. Dominiak, Wstęp do badań historycznych, Częstochowa 1998, s Cf. J. Topolski, Metodologia historii, Warszawa 1973, s

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Lp. K_W01 K_W02 Nazwa Wydziału: Wydział Filozoficzny Nazwa kierunku

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta: licencjat Przyporządkowanie

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Imię i nazwisko autora rozprawy: mgr Paulina Mamiedow Stopień / tytuł naukowy oraz imię i nazwisko promotora rozprawy: dr hab. Mariusz Gizowski Temat rozprawy doktorskiej:

Bardziej szczegółowo

posiada podstawową wiedzę o instytucjonalnych uwarunkowaniach polityki społecznej.

posiada podstawową wiedzę o instytucjonalnych uwarunkowaniach polityki społecznej. Efekty kształcenia dla kierunku POLITYKA SPOŁECZNA studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Forma studiów: stacjonarne i niestacjonarne Wydział Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu Umiejscowienie

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE Załącznik nr 16 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA. Wiedza

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA. Wiedza Załącznik do uchwały nr 204 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego z dnia 27listipada 2013 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów: Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Poziom kształcenia: I stopień

Bardziej szczegółowo

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1 Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 71/2014 Senatu UKSW z dnia 29 maja 2014 r. Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 26/2012 Senatu UKSW z dnia 22 marca 2012 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla

Bardziej szczegółowo

Sieć społeczna przedsiębiorcy w teorii i praktyce zarządzania małą firmą

Sieć społeczna przedsiębiorcy w teorii i praktyce zarządzania małą firmą 1 2 Politechnika Częstochowska Piotr Tomski Sieć społeczna przedsiębiorcy w teorii i praktyce zarządzania małą firmą Monografia Częstochowa 2016 3 Recenzenci: Prof. dr hab. inż. Stanisław Nowosielski Prof.

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ADMINISTRACJI I EKONOMII ADMINISTRACJA II STOPIEŃ OGÓLNOAKADEMICKI

WYDZIAŁ ADMINISTRACJI I EKONOMII ADMINISTRACJA II STOPIEŃ OGÓLNOAKADEMICKI Nazwa kierunku Poziom Profil Symbol efektów na kierunku WYDZIAŁ ADMINISTRACJI I EKONOMII ADMINISTRACJA II STOPIEŃ OGÓLNOAKADEMICKI Efekty - opis słowny. Po ukończeniu studiów drugiego stopnia na kierunku

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia drugiego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia drugiego stopnia Załącznik nr 2 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia drugiego stopnia Profil

Bardziej szczegółowo

2. Obszary kształcenia: nauki humanistyczne: 60%, nauki społeczne: 40%

2. Obszary kształcenia: nauki humanistyczne: 60%, nauki społeczne: 40% 1. Nazwa kierunku: Zarządzanie oświatą i organizacjami pozarządowymi (studia I stopnia) 2. Obszary kształcenia: nauki humanistyczne: 60%, nauki społeczne: 40% 3. Dziedziny nauki i dyscypliny, do których

Bardziej szczegółowo

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA Autor: Prof. PAWEŁ TYRAŁA Tytuł: TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA zarys teorii oraz metodyki wychowania Recenzja Prof. Igor Kominarec Liczba stron: 240 Rok wydania: 2012 Spis treści WSTĘP Rozdział I TEORIA

Bardziej szczegółowo

Teoretyczne podstawy wychowania

Teoretyczne podstawy wychowania Teoretyczne podstawy wychowania 1. Wychowanie człowieka na tle różnych epok 2. Przedmiotowy wymiar wychowania 3. Podstawowe kategorie procesu wychowania 4. Proces wychowania i jego istota 5. Determinanty

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1 Spis treści Przedmowa 11 CZE ŚĆ I PODSTAWY EPISTEMOLOGICZNE, ONTOLOGICZNE I AKSJOLOGICZNE DYSCYPLINY ORAZ KATEGORIE POJE CIOWE PEDAGOGIKI

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA Załącznik nr 18 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

7. Kierunkowe efekty kształcenia i ich odniesienie do efektów obszarowych. Kierunkowe efekty kształcenia

7. Kierunkowe efekty kształcenia i ich odniesienie do efektów obszarowych. Kierunkowe efekty kształcenia 1. Nazwa kierunku: SOCJOLOGIA 2. Stopień studiów: pierwszy 3. Profil: ogólnoakademicki 4. Obszar: nauki społeczne 5. Sylwetka absolwenta Absolwent posiada ogólną wiedzę o rodzajach struktur, więzi i instytucji

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ SPOŁECZNO - TECHNICZNY. Instytut Pedagogiki EFEKTY KSZTAŁCENIA. Kierunek studiów PEDAGOGIKA

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ SPOŁECZNO - TECHNICZNY. Instytut Pedagogiki EFEKTY KSZTAŁCENIA. Kierunek studiów PEDAGOGIKA Zał. nr 5 do uchwały nr 79/V/VI/2012 Senatu PWSZ w Koninie z dnia 19.06.2012 w spr. przyjęcia efektów kształcenia dla kierunków w PWSZ w Koninie PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ SPOŁECZNO

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA Załącznik nr 2 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA Tabela odniesień kierunkowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

PEDAGOGIKA I STOPIEŃ PRAKTYCZNY

PEDAGOGIKA I STOPIEŃ PRAKTYCZNY WYDZIAŁ PEDAGOGIKI I PSYCHOLOGII Nazwa kierunku PEDAGOGIKA Poziom I STOPIEŃ Profil PRAKTYCZNY Symbole Efekty - opis słowny Odniesienie do efektów Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku Pedagogiki

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Rady Programowej nr 04/03/UR/2012

Załącznik do uchwały Rady Programowej nr 04/03/UR/2012 Załącznik do uchwały Rady Programowej nr 04/03/UR/2012 Symbol Tabela odniesień kierunkowych efektów kształcenia do efektów obszarowych Efekty kształcenia dla kierunku studiów FILOLOGIA Odniesienie do Po

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla kierunku Socjologia Absolwent studiów I-ego stopnia na kierunku Socjologia:

Opis efektów kształcenia dla kierunku Socjologia Absolwent studiów I-ego stopnia na kierunku Socjologia: Symbol Opis efektów kształcenia dla kierunku Socjologia Absolwent studiów I-ego stopnia na kierunku Socjologia: WIEDZA S1_W01 Posiada podstawową wiedzę dotyczącą elementarnych pojęć socjologicznych, budowy

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Bezpieczeństwo Państwa

Efekty kształcenia dla kierunku Bezpieczeństwo Państwa Opis efektów kształcenia Kierunek Bezpieczeństwo Państwa Efekty kształcenia dla kierunku Bezpieczeństwo Państwa 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do efektów kształcenia w obszarze (obszarach)

Odniesienie do efektów kształcenia w obszarze (obszarach) Załącznik nr 42 do Uchwały Nr 54/2012 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 20 czerwca 2012 r. Nazwa wydziału: Wydział Filologiczny Nazwa kierunku studiów: informacja naukowa i bibliotekoznawstwo Obszar

Bardziej szczegółowo

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski Projekt okładki Jan Straszewski Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Copyright by Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Nauki o rodzinie

Efekty kształcenia dla kierunku Nauki o rodzinie Załącznik nr 21 do Uchwały Nr 673 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 6 marca 2015 roku w sprawie zmiany Uchwały Nr 187 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 26 marca 2013 roku zmieniającej Uchwałę Nr 916 Senatu UWM

Bardziej szczegółowo

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA dla studiów I stopnia na kierunku Bezpieczeństwo Narodowe

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA dla studiów I stopnia na kierunku Bezpieczeństwo Narodowe KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA dla studiów I stopnia na kierunku Bezpieczeństwo Narodowe KIERUNEK: Bezpieczeństwo Narodowe OBSZARY KSZTAŁCENIA: nauki społeczne SYLWETKA ABSOLWETA: Absolwent ma WIEDZĘ: dotyczącą

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: ARCHIWISTYKA I ZARZĄDZANIE DOKUMENTACJĄ

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: ARCHIWISTYKA I ZARZĄDZANIE DOKUMENTACJĄ Załącznik nr 17 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent:

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent: Efekty kształcenia dla kierunku studiów ekonomia Studia pierwszego stopnia profil praktyczny 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze. Kierunek studiów ekonomia należy do dziedziny nauk ekonomicznych w ramach

Bardziej szczegółowo

1. Nazwa kierunku studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE- studia I stopnia

1. Nazwa kierunku studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE- studia I stopnia 1. Nazwa kierunku studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE- studia I stopnia 2. Obszar kształcenia Stosunki międzynarodowe jako kierunek studiów lokuje się w obszarze kształcenia w zakresie nauk społecznych. 3.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE - FILOZOFIA JAKO TYP POZNANIA. 1. Człowiek poznający Poznanie naukowe... 16

SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE - FILOZOFIA JAKO TYP POZNANIA. 1. Człowiek poznający Poznanie naukowe... 16 SPIS TREŚCI P r z e d m o w a... 5 P r z e d m o w a do d r u g i e g o w y d a n i a... 7 P r z e d m o w a do t r z e c i e g o w y d a n i a... 9 P r z e d m o w a do c z w a r t e g o w y d a n i a...

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 23 października 2016 Metodologia i metoda naukowa 1 Metodologia Metodologia nauka o metodach nauki

Bardziej szczegółowo

ćwiczenia 24 zaliczenie z oceną

ćwiczenia 24 zaliczenie z oceną Wydział: Politologia Nazwa kierunku kształcenia: Politologia Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. dr hab Karol B. Janowski Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia Tryb studiów: Niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Magister

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Magister Załącznik nr 2 do Uchwały nr 113/2013 Senatu UKSW z dnia 27 czerwca 2013 r. Załącznik nr 2 do Uchwały nr 38/2012 Senatu UKSW z dnia 26 kwietnia 2012 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA

Bardziej szczegółowo

Jakość życia w perspektywie pedagogicznej

Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Jadwiga Daszykowska Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Jadwiga Daszykowska Copyright by Oficyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA WSPÓLNE DLA WSZYSTKICH ABSOLWENTÓW KIERUNKU WIEDZA

EFEKTY KSZTAŁCENIA WSPÓLNE DLA WSZYSTKICH ABSOLWENTÓW KIERUNKU WIEDZA Załącznik do uchwały 102/03/2013 Senatu Uniwersytetu Rzeszowskiego KIERUNEK STUDIÓW POZIOM KSZTAŁCENIA PROFIL KSZTAŁCENIA TYTUŁ ZAWODOWY ABSOLWENTA EFEKTY KSZTAŁCENIA PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów bezpieczeństwo wewnętrzne należy do

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do protokołu nr 7 posiedzenia Senatu w dniu 17 kwietnia 2013 r.

Załącznik nr 1 do protokołu nr 7 posiedzenia Senatu w dniu 17 kwietnia 2013 r. Załącznik nr 1 do protokołu nr 7 posiedzenia Senatu w dniu 17 kwietnia 2013 r. UCHWAŁA NR 71 SENATU UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie zatwierdzenia zmiany efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia:

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia: Kierunek Stosunki Międzynarodowe Studia I stopnia Profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia: Kierunek: Stosunki Międzynarodowe Poziom kształcenia: studia I stopnia Uczelnia: Uczelnia Łazarskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY UMIEJSCOWIENIE KIERUNKU W OBSZARZE Kierunek studiów zarządzanie

Bardziej szczegółowo

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów do obszaru wiedzy MODUŁ 20 Seminarium magisterskie Seminarium

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: PODSTAWY PRAWA WSPÓLNOTOWEGO 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: PODSTAWY PRAWA WSPÓLNOTOWEGO 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: PODSTAWY PRAWA WSPÓLNOTOWEGO 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: III/5 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 5 6. LICZBA GODZIN: 30 WY/30

Bardziej szczegółowo

Od teorii stopni formalnych do teorii komunikacji i dialogu w dydaktyce szkolnej i katechetycznej

Od teorii stopni formalnych do teorii komunikacji i dialogu w dydaktyce szkolnej i katechetycznej 3 Grzegorz Łuszczak Od teorii stopni formalnych do teorii komunikacji i dialogu w dydaktyce szkolnej i katechetycznej Akademia Ignatianum Wydawnictwo WAM Kraków 2012 5 Spis treści Wprowadzenie 11 Rozdział

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: EKOLOGIA I POLITYKA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 3 6. LICZBA GODZIN: 30 WY/30 CA 7.

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia na studiach I stopnia dla kierunku Finanse i Rachunkowość i ich odniesienie do efektów kształcenia w obszarze nauk społecznych

Efekty kształcenia na studiach I stopnia dla kierunku Finanse i Rachunkowość i ich odniesienie do efektów kształcenia w obszarze nauk społecznych Efekty na studiach I stopnia dla kierunku Finanse i Rachunkowość i ich odniesienie do efektów w obszarze nauk Objaśnienie oznaczeń w symbolach: S obszar w zakresie nauk 1 studia pierwszego stopnia A profil

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO ZDROWOTNE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO ZDROWOTNE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO ZDROWOTNE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów bezpieczeństwo zdrowotne należy do obszarów

Bardziej szczegółowo

Pedagogika autorytarna. Geneza, modele, przemiany

Pedagogika autorytarna. Geneza, modele, przemiany Pedagogika autorytarna Geneza, modele, przemiany Małgorzata Kosiorek Pedagogika autorytarna Geneza, modele, przemiany Oicyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Oicyna Wydawnicza Impuls, Kraków

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 28/II/2013 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 27 lutego 2013 r.

Uchwała nr 28/II/2013 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 27 lutego 2013 r. Uchwała nr 28/II/2013 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 27 lutego 2013 r. w sprawie: utworzenia na Wydziale Filologicznym UJ stacjonarnych i niestacjonarnych studiów drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

Ogólnoakademicki. Umiejscowienie kierunku w obszarze (obszarach) kształcenia (wraz z uzasadnieniem)

Ogólnoakademicki. Umiejscowienie kierunku w obszarze (obszarach) kształcenia (wraz z uzasadnieniem) Efekty kształcenia dla kierunku STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE STUDIA II STOPNIA Wydział prowadzący kierunek studiów: Wydział Politologii i Studiów Międzynarodowych Kierunek studiów: Stosunki międzynarodowe Poziom

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW 2011 Recenzował prof. dr hab. TADEUSZ BUKSIŃSKI Opracowanie redakcyjne

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia:

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia: Załącznik nr 1 do Uchwały nr 113/2013 Senatu UKSW z dnia 27 czerwca 2013 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Opracował zespół: Prof. UKSW

Bardziej szczegółowo

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia: kierunek administracja jest przypisany

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. ma rozszerzoną wiedzę interdyscyplinarną z zakresu nauk społecznych, szczególnie nauk o bezpieczeństwie i ich miejscu w systemie nauk

WIEDZA. ma rozszerzoną wiedzę interdyscyplinarną z zakresu nauk społecznych, szczególnie nauk o bezpieczeństwie i ich miejscu w systemie nauk Efekty kształcenia dla kierunku Bezpieczeństwo wewnętrzne Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych Profil kształcenia: ogólno-akademicki

Bardziej szczegółowo

Pedagogika - Spis treści CZĘŚĆ PIERWSZA PEDAGOGIKA? NAUKA O WYCHOWANIU 1. Pedagogika jako nauka 1.1. Cele rozdziału 1.2. Pojęcie nauki.

Pedagogika - Spis treści CZĘŚĆ PIERWSZA PEDAGOGIKA? NAUKA O WYCHOWANIU 1. Pedagogika jako nauka 1.1. Cele rozdziału 1.2. Pojęcie nauki. Pedagogika - Spis treści CZĘŚĆ PIERWSZA PEDAGOGIKA? NAUKA O WYCHOWANIU 1. Pedagogika jako nauka 1.1. Cele rozdziału 1.2. Pojęcie nauki. Klasyfikowanie nauk 1.3. Terminy podstawowe i pochodne w pedagogice

Bardziej szczegółowo

K. Guzikowski, R. Misiak (red.) Pontyfikat Jana Pawła II. Zagadnienia społeczne i historyczne.

K. Guzikowski, R. Misiak (red.) Pontyfikat Jana Pawła II. Zagadnienia społeczne i historyczne. K. Guzikowski, R. Misiak (red.) Pontyfikat Jana Pawła II. Zagadnienia społeczne i historyczne. Spis treści: Przedmowa 11 Wstęp 13 Część II Zagadnienia historyczne. G. Wejman, Papież Jan Paweł II w Szczecinie

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów logistyka należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk

Kierunek studiów logistyka należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk ekonomika obronności studia pierwszego stopnia - profil ogólno akademicki specjalność obronność państwa Kierunek studiów ekonomika obronności należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk społecznych.

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawne działalności kościołów, stowarzyszeń religijnych i związków wyznaniowych na terenie zakładów karnych i aresztów śledczych Istniejące

Podstawy prawne działalności kościołów, stowarzyszeń religijnych i związków wyznaniowych na terenie zakładów karnych i aresztów śledczych Istniejące Podstawy prawne działalności kościołów, stowarzyszeń religijnych i związków wyznaniowych na terenie zakładów karnych i aresztów śledczych Istniejące uregulowania prawne nakładają na administrację jednostek

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Turystyka i rekreacja studia stacjonarne i niestacjonarne profil praktyczny

Efekty kształcenia dla kierunku Turystyka i rekreacja studia stacjonarne i niestacjonarne profil praktyczny Załącznik do Uchwały nr 24/2015/2016 Senatu Akademickiego Ignatianum z dnia 1 marca 2016 r. Efekty kształcenia dla kierunku Turystyka i rekreacja studia stacjonarne i niestacjonarne profil praktyczny Użyte

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

Mojemu synowi Rafałowi

Mojemu synowi Rafałowi Mojemu synowi Rafałowi Recenzenci: dr hab. Wiesław Gumuła, prof. UJ dr hab. Tomasz Grzegorz Grosse, prof. UW Redakcja i korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce: lblechman

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 16/2015. Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 05 marca 2015 roku

UCHWAŁA NR 16/2015. Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 05 marca 2015 roku UCHWAŁA NR 16/2015 Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 05 marca 2015 roku w sprawie: utworzenia kierunku studiów Pedagogika, poziom drugi, profil praktyczny oraz określenia

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r.

Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r. Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Efekty kształcenia dla kierunku studiów: UKRAINISTYKA studia drugiego stopnia profil

Bardziej szczegółowo

OPIS ZAKŁADANYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA NA STUDIACH LICENCJACKICH KIERUNEK PSYCHOLOGIA W I E D Z A

OPIS ZAKŁADANYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA NA STUDIACH LICENCJACKICH KIERUNEK PSYCHOLOGIA W I E D Z A OPIS ZAKŁADANYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA NA STUDIACH LICENCJACKICH KIERUNEK PSYCHOLOGIA W I E D Z A KP_W01 KP_ W02 KP_W03 KP_W04 KP_W05 KP_ W06 KP_ W07 KP_ W08 KP_W09 KP_ W10 KP_ W11 Ma podstawową wiedzę o

Bardziej szczegółowo

Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing

Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing http://www.varbak.com/fotografia/olbrzym-zdj%c4%99%c4%87-sie%c4%87-paj%c4%85ka; 15.10.2012 Jak stworzyć i rozwijać sieć agroturystyczną. Koncepcje, finanse, marketing dr Anna Jęczmyk Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

1. Nazwa kierunku ETYKA MEDIACJE I NEGOCJACJE (studia I stopnia)

1. Nazwa kierunku ETYKA MEDIACJE I NEGOCJACJE (studia I stopnia) 1. Nazwa kierunku ETYKA MEDIACJE I NEGOCJACJE (studia I stopnia) 2. Obszar/obszary kształcenia: nauki humanistyczne, nauki społeczne 3. Wskazanie dziedziny nauki i dyscypliny, do których odnoszą się kierunkowe

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA 3 Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol)

KARTA PRZEDMIOTU. 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA 3 Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol) KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Polityka i strategia bezpieczeństwa RP 2. KIERUNEK: Politologia 3. POZIOM STUDIÓW: I stopień 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: III/5 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 5 6. LICZBA GODZIN:

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) 1. Nazwa przedmiotu / modułu w języku polskim Media w edukacji 2. Nazwa przedmiotu / modułu w języku angielskim Media in Education 3. Jednostka prowadząca

Bardziej szczegółowo

1. Nazwa kierunku: ETYKA MEDIACJE I NEGOCJACJE (studia II stopnia)

1. Nazwa kierunku: ETYKA MEDIACJE I NEGOCJACJE (studia II stopnia) 1. Nazwa kierunku: ETYKA MEDIACJE I NEGOCJACJE (studia II stopnia) 2. Obszar/obszary kształcenia: nauki humanistyczne: 60%, nauki społeczne: 40% 3. Wskazanie dziedziny nauki i dyscypliny, do których odnoszą

Bardziej szczegółowo

OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów: ADMINISTRACJA Poziom kształcenia: studia I stopnia profil kształcenia: praktyczny SYMBOLE EFEKTÓW DLA KIERUNKU ADMINISTR ACJA OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ODNIESIENIE EFEKTÓW

Bardziej szczegółowo

Pedagogika medialna - opis przedmiotu

Pedagogika medialna - opis przedmiotu Pedagogika medialna - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Pedagogika medialna Kod przedmiotu 03.4-WP-PEDP-PMed-W-S14_pNadGenI2SUL Wydział Kierunek Wydział Pedagogiki, Psychologii i Socjologii

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

1. Kierunek studiów: filologia polska studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

1. Kierunek studiów: filologia polska studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki 1. Kierunek studiów: filologia polska studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki 2. Obszar kształcenia w zakresie nauk humanistycznych: Kierunek studiów filologia polska obejmuje dwie związane ze

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie oświatą i organizacjami pozarządowymi

Zarządzanie oświatą i organizacjami pozarządowymi PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 data zatwierdzenia przez Radę Wydziału kod programu studiów pieczęć i podpis dziekana Wydział Humanistyczny Studia wyższe na kierunku

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Katedra Politologii

SYLABUS. Katedra Politologii 1.10.2014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Nauka o polityce Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Socjologiczno-Historyczny Katedra Politologii Kod przedmiotu MK_2 Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA DO EGZAMINU DYPLOMOWEGO W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY KIERUNEK:

ZAGADNIENIA DO EGZAMINU DYPLOMOWEGO W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY KIERUNEK: ZAGADNIENIA DO EGZAMINU DYPLOMOWEGO W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY KIERUNEK: 1. PEDAGOGIKA studia I stopnia, profil praktyczny, specjalność: a) EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA Z WYCHOWANIEM

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: TEORIA BEZPIECZEŃSTWA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: TEORIA BEZPIECZEŃSTWA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: TEORIA BEZPIECZEŃSTWA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 3 6. LICZBA GODZIN: 30 WY/ 30 CA

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO

UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO M O N I T O R UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO Warszawa, 20 listopada 2013 r. Nr 8 Poz. 189 UCHWAŁA NR 143 SENATU UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO z dnia 20 listopada 2013 r. Studiów Podyplomowych dla Nauczycieli

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ADMINISTRACJI I EKONOMII ADMINISTRACJA I STOPIEŃ PRAKTYCZNY

WYDZIAŁ ADMINISTRACJI I EKONOMII ADMINISTRACJA I STOPIEŃ PRAKTYCZNY Nazwa kierunku Poziom Profil Symbol efektów na kierunku WYDZIAŁ ADMINISTRACJI I EKONOMII ADMINISTRACJA I STOPIEŃ PRAKTYCZNY Efekty - opis słowny. Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku Administracja

Bardziej szczegółowo

I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem:

I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem: Załącznik nr 4 do uchwały nr 440/06/2012 Senatu UR z dnia 21 czerwca 2012 roku EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW Europeistyka poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Sposób dokumentacji efektów kształcenia

Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Sposób dokumentacji efektów kształcenia Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Lp. K_W01 K_W02 K_W06 K_W08 K_W09 Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych zna terminologię używaną w pedagogice a w szczególności w oraz jej zastosowanie

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Prawo kościelne na kierunku Prawo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Prawo kościelne na kierunku Prawo Poznań, 29 września 2015 Prof. dr hab. Krzysztof Krasowski Kierownik Katedry Historii Ustroju Państw OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Prawo kościelne na kierunku Prawo I. Informacje ogólne

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA. OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Po ukończeniu studiów absolwent: WIEDZA

EFEKTY KSZTAŁCENIA. OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Po ukończeniu studiów absolwent: WIEDZA EFEKTY KSZTAŁCENIA Kierunek Informacja naukowa i bibliotekoznawstwo poziom kształcenia studia pierwszego stopnia Profil ogólnoakademicki II. KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA Symbol K_W01 K_W02 K_W03 K_W04

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Pedagogika Specjalizacja/specjalność. 15 godzin

OPIS PRZEDMIOTU. Pedagogika Specjalizacja/specjalność. 15 godzin OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Seminarium magisterskie nt. Organizacje pozarządowe i edukacja w perspektywie porównawczej. Wydział Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut/Katedra Instytut

Bardziej szczegółowo

Efektywno ć gier dydaktycznych w procesie kształcenia

Efektywno ć gier dydaktycznych w procesie kształcenia Efektywno ć gier dydaktycznych w procesie kształcenia Roman Król Efektywno ć gier dydaktycznych w procesie kształcenia Ofi cyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków

Bardziej szczegółowo

Ma podstawową wiedzę na temat podstaw prawnych, organizacji i zakresu działania instytucji tworzących państwowy aparat bezpieczeństwa wewnętrznego.

Ma podstawową wiedzę na temat podstaw prawnych, organizacji i zakresu działania instytucji tworzących państwowy aparat bezpieczeństwa wewnętrznego. Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia ministra nauki i szkolnictwa wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych nauki

Bardziej szczegółowo

Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach 3 edycji Grantów Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach 3 edycji Grantów Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Recenzja: prof. dr hab. Jan W. Wiktor Redakcja: Leszek Plak Projekt okładki: Aleksandra Olszewska Rysunki na okładce i w rozdziałach Fabian Pietrzyk Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach

Bardziej szczegółowo

ćwiczenia 24 zaliczenie z oceną

ćwiczenia 24 zaliczenie z oceną Wydział: Prawo i Administracja Nazwa kierunku kształcenia: Prawo Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. dr hab. Stanisław Stadniczeńko Poziom studiów (I lub II stopnia): Jednolite magisterskie Tryb

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 14 grudnia 2014 Metodologia i metoda badawcza Metodologia Zadania metodologii Metodologia nauka

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA OCENY Z HISTORII W GIMNAZJUM

WYMAGANIA NA OCENY Z HISTORII W GIMNAZJUM WYMAGANIA NA OCENY Z HISTORII W GIMNAZJUM Ocenę dopuszczającą(2)otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności na poziomie wymagań koniecznych, a jego działania mają charakter przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

ŚCIEŻKI SPECJALIZACYJNE 5 LETNIE MAGISTERSKIE STUDIA NIESTACJONARNE ZAOCZNE 2006/2007

ŚCIEŻKI SPECJALIZACYJNE 5 LETNIE MAGISTERSKIE STUDIA NIESTACJONARNE ZAOCZNE 2006/2007 ŚCIEŻKI SPECJALIZACYJNE 5 LETNIE MAGISTERSKIE STUDIA NIESTACJONARNE ZAOCZNE 0/07 0/07 1 I. Edukacja dla demokracji Kierownik ścieżki: prof. dr hab. Krzysztof Kiciński Podstawowe informacje: Na profil ścieżki

Bardziej szczegółowo

1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA PROWADZONYCH STUDIÓW

1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA PROWADZONYCH STUDIÓW 1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA PROWADZONYCH STUDIÓW Nazwa kierunku studiów FILOLOGIA Poziom STUDIA I STOPNIA Profil OGÓLNOAKADEMICKI Forma studiów Tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta Przyporządkowanie

Bardziej szczegółowo