Doradztwo jako temat bada naukowych przegl d wspó czesnej literatury

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Doradztwo jako temat bada naukowych przegl d wspó czesnej literatury"

Transkrypt

1 Problemy Zarz dzania, vol. 11, nr 3 (43): 9 24 ISSN , Wydzia Zarz dzania UW DOI / Doradztwo jako temat bada naukowych przegl d wspó czesnej literatury Nades any: Zaakceptowany do druku: Przemys aw Hensel * Celem tekstu jest przedstawienie rozwijanych obecnie kierunków bada nad us ugami konsultingowymi. Badania zosta y pogrupowane na cztery kategorie: a) dotycz ce bran y doradczej, b) omawiaj ce procesy i relacje wewn trz firm doradczych, c) analizuj ce relacje mi dzy firmami doradczymi a otoczeniem oraz d) poruszaj ce etyczny aspekt doradztwa. Przedstawiono tak e przyczyny rosn cej popularno ci doradztwa oraz jego konsekwencje dla organizacji sektorów prywatnego i publicznego. S owa kluczowe: doradztwo organizacyjne, doradztwo biznesowe, izomorfizm organizacyjny. Consulting as a subject of study a review of a recent literature Submitted: Accepted: In this text I review the recent literature covering the main areas of research in the realm of consulting services. The reviewed studies were divided into four categories: a) studies about consulting industry treated as a whole, b) studies about processes and relations inside consulting organizations, c) studies focusing on relations between consulting organizations and their environments and d) studies pertaining to ethical dimension of consulting. The causes of growing popularity of consulting services in the modern world were described, as were characterized the consequences of consulting for isomorphism in public and private organizations. Keywords: business consulting, organizational consulting, organizational isomorphism. JEL: L84 * Przemys aw Hensel dr hab. prof. UW, Katedra Systemów Zarz dzania, Wydzia Zarz dzania, Uniwersytet Warszawski. Adres do korespondencji: Uniwersytet Warszawski, Wydzia Zarz dzania, ul. Szturmowa 1/3, Warszawa,

2 Przemys aw Hensel 1. Wprowadzenie Us ugi doradcze stanowi trwa y element gospodarki rynkowej, a od pocz tku lat osiemdziesi tych XX wieku ich znaczenie ro nie. Znajduje to swoje odbicie zarówno w obejmowaniu us ugami doradczymi nowych, wcze niej jedynie epizodycznie odwiedzanych pól organizacyjnych, jak te w rosn cym zró nicowaniu projektów doradczych. Rozwój us ug tego rodzaju towarzyszy szerszym trendom kszta tuj cym gospodarki i spo ecze stwa wspó czesnego wiata. Du e znaczenie us ug doradczych powoduje, e ro nie równie liczba opracowa naukowych dotycz cych tego obszaru bada (Poulfelt i Greiner, 2005). Tak e na polskim rynku pojawia si coraz wi cej publikacji po wi conych doradztwu organizacyjnemu (Chrostowski i Jemielniak, 2011; Hensel, 2011; Kostera, 2013). W niniejszym tek cie postaram si przedstawi g ówne kierunki bada po wi conych us ugom doradczym, aktorom wiadcz cym takie us ugi oraz konsekwencjom, jakie wynikaj z upowszechniania dzia alno ci doradczej. Przed przyst pieniem do opisania poszczególnych obszarów bada naukowych zwi zanych z us ugami doradczymi przedstawi przyjmowany w tym tek cie sposób rozumienia poj cia doradca. Doradc jest ka dy aktor (indywidualny lub zbiorowy), który wiadczy us ugi polegaj ce na dostarczaniu informacji i wiedzy profesjonalnej zaadresowanej do konkretnego podmiotu gospodarczego, publicznego lub spo ecznego, przy czym dostarczanie tej wiedzy odbywa si w bezpo rednim kontakcie. Tak sformu owana definicja obejmuje swoim zasi giem nie tylko przedsi biorstwa zajmuj ce si wiadczeniem us ug doradczych, lecz tak e podmioty trzeciego sektora (NGOs), które wiadcz us ugi konsultacyjne na rzecz np. jednostek administracji publicznej. Definicja obejmuje tak e indywidualnych doradców, którzy zajmuj si wiadczeniem us ug konsultacyjnych jedynie incydentalnie, czerpi c gros swoich dochodów z innych róde (cz sta sytuacja w przypadku nauczycieli akademickich). Zarazem zawarty w definicji wymóg wiadczenia takich us ug w bezpo rednim kontakcie wyklucza z grona doradców wszelkie organizacje mediowe i banki danych, które co prawda dostarczaj informacji, która mo e by po yteczna w dzia alno ci biznesowej, jednak nie jest ona adresowana do adnego konkretnego odbiorcy, lecz do szerokiego grona konsumentów mediów. Jak wspomniano wcze niej, us ugi doradcze obejmuj swoim zasi giem coraz to nowe obszary ludzkiej aktywno ci. Rosn ca popularno doradztwa mo e by postrzegana jako skutek rosn cej organizacji wiata (Drori, Meyer i Hwang, 2006) wi cej si z dzia aniem ponadnarodowych normodawców (Hensel, 2012a). Inwazja mentalno ci mened erskiej na coraz to nowe obszary poci ga za sob coraz szerszy zasi g wykorzystywania us ug doradczych. Zdaniem niektórych badaczy (Sturdy i Andrew, 2011), konsekwencj tego zjawiska jest uto samianie propagacji nowych idei zarz dzania z dzia aniem firm doradczych, cho w rzeczywisto ci inni aktorzy 10 DOI /

3 Doradztwo jako temat bada naukowych przegl d wspó czesnej literatury (np. mened erowie czy media) mog mie równie du y, a nawet wi kszy wp yw na propagacj podej cia mened erskiego. Dawno min y czasy, gdy us ugi doradcze by y domen przede wszystkim biznesu. Obecnie jednym z wa niejszych nabywców us ug tego rodzaju jest sektor publiczny. Ten stan rzeczy ma swoj przyczyn przede wszystkim w rosn cej od pocz tku lat osiemdziesi tych XX wieku do pocz tku XXI wieku popularno ci nurtu znanego pod nazw new public management (Hensel, 2010; Meuleman, 2008). Jego podstawowym za o eniem by o przenoszenie technik zarz dzania znanych z sektora prywatnego do sektora publicznego. Temu procesowi towarzyszy o powszechne korzystanie z us ug firm doradczych w rozwi zywaniu problemów przedsi biorstw sektora publicznego. Szczególnie du o projektów tego rodzaju zrealizowano przy okazji wprowadzania rozwi za rynkowych tam, gdzie wcze niej obowi zywa praktyczny monopol spó ek pa stwowych (dostarczanie energii elektrycznej, wody, kolejnictwo, us ugi pocztowe itd.). Za przyk ad mo e pos u y historia wdra ania wewn trznego rynku (Ackoff, 1999) w British Broadcasting Corporation reform t przeprowadzono z pomoc jednej z globalnych firm doradczych (Birt, 1993; Born, 2005; Wegg-Prosser, 2001). Obserwowany ostatnio spadek popularno ci nowego zarz dzania publicznego nie oznacza jednak, e zasi g stosowania us ug doradczych w sektorze publicznym ulega ograniczeniu. W miejsce NZP wchodzi kolejny nurt reformowania pa stwa, znany pod nazw new public governance. K adzie nacisk na zarz dzanie sieciowe, w którym istotn role odgrywaj nie tylko organizacje publiczne, ale równie przedsi biorstwa prywatne oraz organizacje trzeciego sektora (Hensel, 2012b). Zatem upowszechnienie NPG prowadzi do pojawienia si nowego typu konsultanta organizacji pozarz dowych, które s u rad jako uczestnicy sieci governance (Bevir, 2010). 2. Bran a doradcza jako obiekt bada Badania naukowe w dziedzinie doradztwa prowadzi si na kilku poziomach agregacji, najbardziej ogólny poziom obejmuje za ca y rynek us ug doradczych. W ramach tego podej cia us ugi doradcze traktuje si jak ka dy inny biznes, przedmiotem analizy jest przede wszystkim zagregowana wielko rynku doradczego i mechanizmy jego funkcjonowania (Armbruster, 2006; Czerniawska, 2002). Badacze aktywni w tym nurcie szacuj wielko popytu na us ugi doradcze, przeci tne ceny us ug (co jest cz sto bardzo trudne) oraz formu uj prognozy dotycz ce rozwoju rynku. Przedmiotem analizy jest równie historia rozwoju bran y oraz obszary specjalizacji firm doradczych, w ród których najwa niejsze to: doradztwo w zakresie logistyki i organizacji pracy, technologii informatycznych, zarz dzania personelem oraz strategii organizacji (Gross i Poor, 2008). Ciekawym w tkiem w ramach tych bada s analizy po wi cone koncentracji w asno ci w bran y doradczej. Jeszcze w po owie lat osiemdziesi tych Problemy Zarz dzania vol. 11, nr 3 (43),

4 Przemys aw Hensel XX wieku rynek us ug doradczych zdominowa a tzw. Wielka Ósemka, która w 1989 roku przekszta ci a si w Wielk Szóstk. Niespe na dziesi lat pó niej, w 1998 roku po czenie Coopers&Lybrand z PriceWater house spowodowa o powstanie Wielkiej Pi tki, która po rozwi zaniu Arthur Andersen w 2002 roku sta a si Wielk Czwórk (Velte i Stiglbauer, 2012). Warto zauwa y, e zmniejszenie liczby wielkich firm audytorsko-doradczych o po ow odby o si w ci gu zaledwie 13 lat. Rosn ca koncentracja w asno ci poci ga za sob bardzo interesuj ce konsekwencje dla funkcjonowania rynku, które staj si obiektem bada naukowych. Pierwsza z nich to oczywi cie silniejsza pozycja przetargowa wi kszych firm, które w mniejszym stopniu musz liczy si z konkurencj ze strony mniejszych podmiotów rynku. Globalne firmy doradcze s tak e w stanie realizowa projekty obejmuj ce wiele pa stw, a nawet wiele kontynentów, co jest mo liwe w a nie dzi ki koncentracji biznesu doradczego. Jej konsekwencj s równie problemy zwi zane z nat eniem wzajemnych relacji mi dzy poszczególnymi spó kami obecnymi na rynku i wynikaj ce z nich problemy natury etycznej. 3. Firma doradcza jako obiekt bada Wiele projektów badawczych zwi zanych z konsultingiem polega na opisywaniu typów organizacji doradczych oraz procesów i struktur funkcjonuj cych wewn trz organizacji doradczych. Typologie podmiotów wiadcz cych us ugi doradcze podlegaj ewolucji z powodu pojawiania si nowych rodzajów podmiotów wiadcz cych us ugi doradcze. Obecnie wymienia si co najmniej cztery typy aktorów wiadcz cych us ugi doradcze. S to firmy konsultingowe, pracownicy naukowi, wewn trzne jednostki doradcze oraz organizacje pozarz dowe. Firmy konsultingowe, zarówno nale ce do Wielkiej Czwórki, jak i te dzia aj ce na mniejsz skal, cechuj si du ró norodno ci, niektóre z nich oferuj us ugi we wszystkich dziedzinach doradztwa, inne koncentruj si na wybranych specjalizacjach, takich, jak (Greiner i Poulfelt, 2005): technologie informatyczne, strategia organizacji, marketing, zarz dzanie operacjami czy zarz dzanie zasobami ludzkimi. wiadczeniem us ug doradczych trudni si równie akademicy pochodz cy z ró nych dziedzin. Perkman i Walsh (2008) proponuj typologi naukowców-konsultantów sk adaj c si trzech kategorii. Do pierwszej nale naukowcy, którzy doradzaj dlatego, e pojawia a si ku temu okazja (opportunity-driven consulting), a podstawow motywacj ich dzia ania w dziedzinie doradztwa jest ch uzyskania dodatkowego dochodu. Tego rodzaju relacja ma najcz ciej charakter krótkotrwa y. Drug kategori stanowi badacze, którzy pragn skomercjalizowa opracowane przez siebie technologie (commercialization-driven consulting). Ostatni typ konsultantów to naukowcy, którzy podejmuj dzia alno doradcz, poniewa czy si ona z ich aktywno ci badawcz (research-driven consulting). Do tej kategorii 12 DOI /

5 Doradztwo jako temat bada naukowych przegl d wspó czesnej literatury mo na zakwalifikowa badaczy stosuj cych tzw. action research (Argyris, Putnam i Smith, 1985; Argyris i Schön, 1974; Chrostowski i Jemielniak, 2011). Doradcy drugiego rodzaju w wi kszo ci przypadków wywodz si z nauk technicznych, podczas gdy do pierwszej i trzeciej kategorii mog przynale e równie reprezentanci nauk humanistycznych. Us ugi konsultacyjne s równie wiadczone przez wewn trzne jednostki doradcze. Tego rodzaju komórki sztabowe dostarczaj mened erom wiedzy i zasobów niezb dnych do analizowania sytuacji i podejmowania decyzji. Wewn trzne jednostki doradcze stanowi interesuj cy temat bada ze wzgl du na specyficzne wyzwania, którym musz podo a. Nale y do nich mi dzy innymi tworzenie wewn trzorganizacyjnej reputacji eksperckiej oraz godzenie potrzeb profesjonalistów zatrudnianych przez takie jednostki z metodami zarz dzania charakterystycznymi dla du ych organizacji biurokratycznych (Ejenãs i Werr, 2011). Wreszcie nale y wskaza najkrótsze sta em podmioty doradcze organizacje trzeciego sektora (NGOs), które wiadcz us ugi konsultacyjne poprzez udzia w sieciach governance. W naszym kraju ich rola dotychczas niewielka ro nie, chocia by ze wzgl du na promowanie przez Uni Europejsk udzia u NGO w procesach rz dzenia. Zainteresowanie badaniami naukowymi dotycz cymi doradców wynika z wielu przyczyn. Po pierwsze, firmy doradcze, szczególnie te funkcjonuj ce w dziedzinie audytu, musz czy cechy biurokracji maszynowych z biurokracjami profesjonalnymi. Wi kszo pracy w projektach audytorskich jest realizowana przez stosunkowo nisko wykwalifikowanych pracowników, o krótkim sta u pracy lub nawet przez praktykantów. Ich praca cechuje si stosunkowo wysokim stopniem rutyny i atwo poddaje si standaryzacji. Dlatego idealnym sposobem organizacji w przypadku tych stanowisk pracy, na których wykonywane s podstawowe zadania, to biurokracja maszynowa. Z drugiej strony, przedsi biorstwa audytorskie musz równie stwarza odpowiednie warunki pracy wysoko wykwalifikowanym profesjonalistom, którzy realizuj zadania wymagaj ce najwy szych kompetencji. Ich praca nie mo e by w tak atwy sposób zestandaryzowana, a co za tym idzie raczej musz pracowa oni w strukturze przypominaj cej biurokracj profesjonaln. Wspó wyst powanie tych dwóch systemów organizacyjnych mo e generowa konflikty mi dzy pracownikami. Obiektem bada s równie sposoby zarz dzania procesami stosowanymi w firmach doradczych, co stanowi szczególnie interesuj cy temat ze wzgl du na wyzwania zwi zane z zarz dzaniem procesami nasyconymi wiedz (Davenport, 2010). Ciekawe opracowania po wi cono wyja nianiu, w jaki sposób procesy i relacje nieformalne w firmach doradczych pozwalaj na kreowanie innowacji i wiedzy eksperckiej (Anand, Gardner i Morris, 2007; Mors, 2010; Sherif i Xing, 2006) oraz systemom tworzenia, upowszechniania i t umaczenia wiedzy w globalnych firmach doradczych (Werr, Andreas i Stjernberg, 2003). Nowsze badania wskazuj tak e, e wiedza w zespo ach Problemy Zarz dzania vol. 11, nr 3 (43),

6 Przemys aw Hensel doradczych jest tworzona w interakcji z szerszym otoczeniem instytucjonalnym, który zapewnia nie tylko legitymizacj zalecanych rozwi za (poprzez odniesienie do mód zarz dzania), lecz tak e ogniskuje procesy poznawcze konsultantów (Reihlen i Nikolova, 2010). W takim uj ciu producentem wiedzy aplikowanej przez konsultantów jest nie tylko zespó doradczy, ale równie firma-klient, spo eczno akademicka, inne firmy doradcze, a nawet ogó spo ecze stwa. Z innych bada wynika, e praca oparta na wiedzy jest kluczowym czynnikiem, wokó którego kreowane s to samo ci firm doradczych (Alvesson i Empson, 2008). Firmy doradcze bywaj równie wykorzystywane jako reprezentant wi kszej grupy przedsi biorstw zajmuj cych si dostarczaniem us ug opartych na wiedzy. W takich badaniach celem jest na przyk ad stworzenie modelu, który pozwoli by aplikowa do dzia alno ci us ugowej narz dzia s u ce do zarz dzania procesami w dzia alno ci wytwórczej (Giannakis, 2011). Osobn dziedzin bada jest analizowanie zjawisk politycznych zachodz cych w firmach doradczych. W badaniach tego typu uwzgl dnia si z o ono natury politykowania w organizacjach profesjonalnych, w których wywieranie wp ywu mo e opiera si na kontrolowaniu zró nicowanych róde w adzy (Pfeffer, 1992). Podkre la si znaczenie wiedzy i informacji jako ród a w adzy w przetargach mi dzy partnerami organizacji doradczych, zwracaj c jednocze nie uwag, na to, e w tego typu przedsi biorstwach du e znacznie na ogó odgrywa w adza relacyjna, wynikaj ca z uprzywilejowanych kontaktów poszczególnych partnerów z obecnymi i potencjalnymi klientami oraz z innymi wa nymi aktorami w otoczeniu organizacji. To w a nie z tego powodu niektóre firmy doradcze ch tnie zatrudniaj by ych polityków i urz dników wysokiego szczebla. Posiadanie w swojej stajni takich osób pozwala na korzystne kszta towanie relacji z otoczeniem, a czasem tak e na kszta towanie samego otoczenia. W ród bada po wi conych polityce i w adzy w organizacji znajduj si równie takie, które koncentruj si na konfliktach dotycz cych alokacji rzadkich zasobów (pracowników) mi dzy poszczególne oddzia y globalnych firm doradczych (Boussebaa, Morgan i Sturdy, 2012) oraz na analizie procesu zmian organizacyjnych wewn trz firm konsultacyjnych (Lawrence, Malhotra i Morris, 2012). 4. Relacje na styku firm doradczych i otoczenia Procesy na styku organizacji doradczych i otoczenia s obszarem bada obfitym w zró nicowane w tki i podej cia teoretyczne. Po pierwsze obiektem bada cz sto staj si relacje mi dzy firm doradcz a klientem. Badane i opisywane s zw aszcza sposoby i strategie stosowane podczas pozyskiwania zlece (Roels, Karmarkar i Carr, 2010; Svensson, 2003), zasady konstruowania kontraktu w warunkach niepewno- ci transakcyjnej (Homburg i Stebel, 2009), rola i znaczenie umiej tnego wykorzystania wiedzy w procesie pozyskiwania kontraktu (Haas i Hansen, 14 DOI /

7 Doradztwo jako temat bada naukowych przegl d wspó czesnej literatury 2005), relacje mi dzy klientem a firm doradcz (Czerniawska, 2005; Höner i Mohe, 2009; Macdonald, 2006; Nikolova, Reihlen i Schlapfner, 2009; Poulfelt i Paynee, 1994) oraz wskazówki pomagaj ce utrzymywa kontakt z klientem na satysfakcjonuj cym dla obu stron poziomie (Haverila, Bateman i Naumann, 2011). Ten aspekt relacji firm doradczych z otoczeniem cz sto staje si przedmiotem popularnych opracowa, które przyjmuj posta poradników dla praktyków (Block, 2011; Katcher i Snyder, 2010; Weiss, 2011) lub zwierze by ych pracowników, rozczarowanych codziennymi konfliktami etycznymi wyst puj cymi w tym zawodzie (Craig, 2005). Opracowania tego rodzaju, cho pozbawione waloru naukowo ci i systematycznego stosowania metodologii, mog jednak e sta si cennym ród em wiedzy o funkcjonowaniu biznesu doradczego. Relacje mi dzy firm zamawiaj c us ug doradcz a konsultantami opisywane s równie za pomoc poj cia liminality, co pozwala zrozumie specyfik interakcji w przestrzeniach granicznych cz cych, ale te dziel cych pola instytucjonalne, profesje, ustalone praktyki i organizacje (Czarniawska i Mazza, 2003; Sturdy, Schwarz i Spicer, 2006). W relacji konsultant klient obie strony dzia aj w warunkach niepewno ci i zmiany, dlatego tego rodzaju interakcje s ciekawym obszarem bada (Sturdy i Andrew, 1997). Relacje firm doradczych z klientami s równie badane z punktu widzenia nabywcy us ug, przede wszystkim w celu ustalenia czynników, które determinuj wybór doradcy. Z niektórych bada wynika, e najwa niejsze znaczenie maj zaufanie, reputacja firmy, relacje sieciowe oraz do wiadczenie w bran y w której dzia a klient (Dawes, Dowling i Patterson, 1992; Gluckler i Armbruster, 2003; Mitchell, 1994; Sonmez i Moorhouse, 2010). Jak wspomniano wcze niej, cz stym obiektem bada s relacje w adzy wewn trz organizacji doradczych. Jednak kwestia w adzy jest poruszana równie w innym kontek cie analizowany bywa tak e wp yw doradców na relacje w adzy w przedsi biorstwie. Harrison i Shirom (1999) wymieniaj kilka sposobów, na które dzia ania doradcze mog wp yn na uk ad si mi dzy aktorami w organizacji. Po pierwsze, w wyniku projektu doradczego mo e zosta ujawniona s abo niektórych komórek organizacyjnych, co spowoduje pogorszenie pozycji szefa i pracowników tych komórek. Po drugie, mo e zosta ujawniona nieudolno niektórych aktorów. Po trzecie, aktorzy pozostaj cy w bezpo rednim kontakcie z zespo em doradców mog posi wiedz, która pozwoli im uzyska przewag nad innymi aktorami w organizacji. W niektórych przypadkach tacy aktorzy b d nawet próbowali skierowa uwag konsultantów na te obszary dzia ania firmy, których analiza mo e pogorszy sytuacj innych aktorów. Istotnym spostrze eniem jest równie stwierdzenie, e bardzo cz sto doradcy oraz przygotowane przez nich opracowania staj si argumentem w przetargach mi dzy wa nymi aktorami organizacji (Harrison i Shirom, 1999). Wiele opracowa doradczych nigdy nie ma swojego dalszego ci gu i nie prowadzi do usprawnienia organizacji, poniewa jedynym celem Problemy Zarz dzania vol. 11, nr 3 (43),

8 Przemys aw Hensel zatrudnienia doradców by o zyskanie przewagi nad przeciwnikiem w organizacyjnej grze. To zjawisko powoduje, e konsultanci cz sto staj przed dylematami natury etycznej, musz bowiem zadecydowa, czy kontynuowa dzia ania doradcze, mimo wiadomo ci, e ich praca ma jedynie pozorny charakter. Bardzo interesuj cym obszarem bada jest kwestia profesjonalizmu konsultantów. Organizacje doradcze ch tnie prezentuj si otoczeniu jako przedsi biorstwa zatrudniaj ce profesjonalistów, dzi ki czemu zyskuj reputacj, która u atwia sprzeda us ug doradczych oraz stwarzaj warunki dla kontroli swoich pracowników (Kipping, 2011). Jednak e ju dawno zauwa- ono, e w dziedzinie doradztwa organizacyjnego nie istnieje zasób ustalonej i przyj tej powszechnie wiedzy oraz nie wyst puj procedury kwalifikacyjne, na podstawie których przyznawano by tytu konsultanta (Fincham, 1999; Starbuck, 1992; Whitley, 1989). Zatem zawód konsultanta istotnie ró ni si od tradycyjnych profesji, takich jak lekarz czy prawnik. Równie sposób kszta cenia, jak i poziom profesjonalny przeci tnego doradcy wykluczaj umieszczanie przedstawicieli tego zawodu w kategorii profesjonalistów (Greiner i Ennsfellner, 2010). Zdaniem niektórych autorów wiedza, któr pos uguj si konsultanci, jest zbyt ulotna i niedookre lona, by mo na by o my le o jej kodyfikacji, tak jak ma to miejsce w innych profesjach. Jednak zdaniem innych badaczy niski poziom profesjonalizacji zawodu konsultantów wynika raczej z dzia a wa nych aktorów, takich jak du e firmy doradcze i pa stwo, którzy udaremniaj próby profesjonalizacji (Muzio, Kirkpatrick i Kipping, 2011). Te wszystkie czynniki powoduj, e w taksonomii profesjonalnych firm us ugowych (PSF), których dzia ania s oparte na wiedzy opracowanej przez von Nordenflychta (2010) firmy doradcze kwalifikowane s do kategorii Neo-PSF. Nale do niej organizacje, w których funkcjonowaniu du rol odgrywa wiedza, niekonieczne s wysokie nak ady kapita owe, a ich pracownicy nie s profesjonalistami (w znaczeniu przynale no ci do profesji, a nie w potocznym rozumieniu tego s owa). Ta specyficzna forma niepe nego profesjonalizmu znajduje swoje odzwierciedlenie w strukturze organizacyjnej przedsi biorstw doradczych (Malhotra i Morris, 2009). Jak zauwa ono wcze niej, jednym z kluczowych czynników odpowiadaj cych za sukces firmy konsultacyjnej w zdobywaniu klientów jest jej reputacja. Dlatego obszarem bada staj si równie sposoby budowania i zarz dzania legitymizacj organizacji doradczych. Studia po wi cone temu zagadnieniu wskazuj, e ju na pocz tku historii biznesu doradczego kwestia legitymizacji by a postrzegana jako niezwykle istotna, a uczestnicy tego biznesu podejmowali intensywne dzia ania maj ce na celu osi gni cie odpowiedniego poziomu legitymizacji poprzez odniesienia do wa nych aktorów spoza bran y oraz poprzez wskazywanie, w jaki sposób doradztwo przynosi korzy spo ecze stwu (David, Sine i Haveman, 2013). Obecnie przyjmuje si, e firmy doradcze korzystaj z czterech g ównych podstaw legitymizacji (Canato i Giangreco, 2011): a) do wiadczenia w bran y, w któ- 16 DOI /

9 Doradztwo jako temat bada naukowych przegl d wspó czesnej literatury rej dzia a klient, b) do wiadczenia w innych bran ach, c) wcze niejszego do wiadczenia we wdra aniu danego rozwi zania oraz d) ogólnej reputacji wynikaj cej z umiej tno ci wdro enia znanych rozwi za w renomowanych przedsi biorstwach. 5. Wymiar etyczny biznesu doradczego Dzia alno doradcza zawsze by a nacechowana trudnymi wyborami etycznymi i dlatego wiele publikacji po wi ca si temu aspektowi dzia ania przedsi biorstw konsultingowych. Wybory te dotycz poufno ci wiedzy, jak o przedsi biorstwie zyskuje konsultant, oraz asymetrii informacyjnej mi dzy konsultantem a klientem (Hagenmeyer, 2007). Jednak skandale z udzia- em takich firm jak Enron, które doprowadzi y do znacznego pogorszenia wizerunku konsultantów w oczach otoczenia (Carnegie i Napier, 2010), zogniskowa y uwag badaczy na innych rodzajach dylematów etycznych. Okaza o si, e nawet najwi ksze i najbardziej renomowane firmy audytorskie czasem ulegaj pokusie przymkni cia oka na machinacje ksi gowe, co pozwala utrzyma dobrego klienta. Jednak z innych bada wynika, e korzystanie z us ug audytorskich firm z Wielkiej Pi tki na ogó zwi zane jest z rzadszym przekraczaniem norm ksi gowo ci i zarazem istniej przes anki wskazuj ce, e jest to raczej efekt nadzoru ze strony firm audytorskich, ni zjawisko endogeniczne, wynikaj ce z tego, e uczciwsze firmy s bardziej sk onne do korzystania z us ug rzetelnych audytorów (Lennox i Pittman, 2010). Inni naukowcy wskazuj, e b dne wyniki audytu nie musz wynika z nieuczciwo ci czy nieudolno ci audytorów. Cz sto przyczyn jest wyst powanie zniekszta ce postrzegania rzeczywisto ci, takich jak selektywna percepcja czy confirmation bias (Nickerson, 1998), które powoduj, e audytorzy widz w analizowanych sprawozdaniach finansowych to, co chc zobaczy (Bazerman, Loewenstein i Moore, 2002). Z globaln skal dzia ania firm doradczych wi si wyzwania natury etycznej, podobne do tych, z którymi musz sobie radzi firmy dzia aj ce w innych bran ach. Konsultanci musz zdecydowa, czy przy zalecaniu rozwi za organizacyjnych powinni kierowa si standardami obowi zuj cymi w ich g ównych siedzibach (tzn. najcz ciej w USA lub w Europie), czy te mog wykorzysta fakt, e w wielu krajach rozwijaj cych si obowi zuj normy prawne i spo eczne w s abszym stopniu zabezpieczaj ce pracowników i kontrahentów (Finkelman i Lopez, 2012). Jak wspomnia em wcze niej, biznes doradczy jest w du ym stopniu oparty na umiej tno ci budowania sieciowych relacji z wa nymi aktorami otoczenia i dlatego przedsi biorstwa doradcze ch tnie zatrudniaj by ych polityków oraz urz dników wysokiego szczebla. Ta praktyka równie wi e si z wyzwaniami etycznymi, przy czym warto zwróci uwag, e tego rodzaju zachowania b d odmiennie postrzegane w ró nych krajach. W niektórych przechodzenie urz dników i polityków do biznesu (a czasem te z powro- Problemy Zarz dzania vol. 11, nr 3 (43),

10 Przemys aw Hensel tem) jest przyj t praktyk, podczas gdy w innych systemach administracji publicznej takie zachowanie jest postrzegane jako patologia (Kickert, 2005). 6. Konsekwencje doradztwa Niezwykle liczne s badania po wi cone konsekwencjom istnienia i funkcjonowania organizacji doradczych dla organizacyjnego izomorfizmu (DiMaggio i Powell, 1983), czyli upodabniania si organizacji do siebie. Wskazuje si, w jaki sposób konsultanci, nazywani handlarzami znacze (Czarniawska, 1990) lub trend-setters (Abrahamson, 1991), upowszechniaj podobne lub nawet identyczne modele organizacyjne w wielu przedsi biorstwach. W zwi zku z tym, e najwi ksze firmy doradcze dzia aj w skali globalnej, zalecane przez nich rozwi zania organizacyjne prowadz nie tylko do upodobnienia przedsi biorstw w ramach jednej bran y czy jednego kraju, lecz tak e do rosn cego izomorfizmu przedsi biorstw w skali wiata. Co wi cej, rozwi zania zalecane przez ró ne firmy doradcze niezale nie od tego, czy dotycz np. BPR (Werr, Stjernberg i Docherty, 1997) czy zarz dzania wiedz (Rubenstein-Montano, Liebowitz, Buchwalter, McCaw, Newman i Rebeck, 2001) s bardzo cz sto do siebie podobne, co równie ma znaczenie dla procesów izomorficznych. Ten obszar bada jest o tyle ciekawy, e zanotowano coraz cz stsz zmian propagowanych wzorców zarz dzania i zarazem zalecane zmiany organizacji s coraz bardziej radykalne (Carson, Lanier, Carson i Guidry, 2000). Jednocze nie na przyk adzie mody na TQM wykazano, e propagowaniem trendów, które dobrze si sprzedaj, ch tnie zajmuj si nawet te firmy doradcze, które nie posiadaj ugruntowanej wiedzy technicznej na ten temat (David, Robert i Strang, 2006). Istnieje zatem ryzyko, e doradcy nie b d mieli wystarczaj ce wiedzy na temat rozwi za, które zalecaj. Zaobserwowano zarazem, e pomi dzy konsultantami a mened erami przedsi biorstw istnieje swego rodzaju symbioza, polegaj ca na tym, e ci pierwsi dostarczaj coraz to nowych koncepcji, które pozwalaj mened erom stworzy wra enie swojego profesjonalizmu (Huczynski, 1993), poprawi poziom legitymizacji przedsi biorstwa (Deephouse, 1996) oraz uzyska wy sze wynagrodzenia (Staw i Epstein, 2000) nawet je li du a cz porad dostarczanych przez konsultantów jest nietrafna lub ma zbyt abstrakcyjn posta, by móc stanowi podstaw dzia ania (Argyris, 2000). Korzystanie z us ug firm doradczych nie tylko skutkuje izomorfizmem, lecz równie wp ywa na kompetencje mened erów. Nie ma jednak zgody co do tego, jaki to wp yw. Z jednej strony konsultanci mog dostarcza fachowej wiedzy i wskazywa sposoby radzenia sobie z niedoskona o ciami organizacji, z drugiej zbyt cz ste korzystanie z us ug firm doradczych powoduje, e mened erowie ucz si, i nie ma potrzeby rozwijania w asnych kompetencji, poniewa w przypadku wyst pienia problemów zawsze mo na skorzysta z us ug konsultantów (Senge, 1998). Zarazem pod anie 18 DOI /

11 Doradztwo jako temat bada naukowych przegl d wspó czesnej literatury za modnymi rozwi zaniami, cz sto zalecanymi przez konsultantów, odwraca uwag kierownictwa przedsi biorstwa od prawdziwych jego problemów (Ko mi ski, 2004). Warto zauwa y, e nie wszyscy badacze s zgodni co do roli firm doradczych w propagowaniu modeli zarz dzania. Zdaniem wi kszo ci badaczy konsultanci upowszechniaj identyczne modele, przez co nale y ich postrzega jako agentów zmiany (Ginsberg i Abrahamson, 1991) przyczyniaj cych si do standaryzacji i izomorfizmu organizacyjnego. Jednak inni naukowcy twierdz, e rola doradców polega przede wszystkim na redukcji niepewno ci poprzez tworzenie wra enia kontroli, a konsekwencj ich dzia a jest raczej stabilizacja dotychczasowego sposobu funkcjonowania przedsi biorstwa ni wprowadzanie nowych modeli, których przyj cie upodobni oby dan organizacj do innych (Furusten, 2009). Na problem izomorfizmu jako konsekwencji dzia a doradców mo na spojrze jeszcze inaczej, wskazuj c, e w rzeczywisto ci model organizacyjny zalecany przez doradców nigdy nie zostaje wdro ony w pe ni zgodnie z oryginalnymi za o eniami. W sytuacji przenoszenia rozwi za organizacyjnych z jednego kontekstu do innego nale y raczej mówi o translacji i edycji (Czarniawska i Sevón, 1996, 2005) wzorców zarz dzania (Hensel, 2008), ni o ich wiernym kopiowaniu. Konsultanci s aktywnymi uczestnikami takich t umacze (Heusinkveld i Visscher, 2012), a ko cowym rezultatem ich pracy (w interakcji z aktorami z firmy-klienta i otoczeniem instytucjonalnym) cz sto jest skopiowanie jedynie nazwy modnego rozwi zania organizacyjnego, a nie jego tre ci (Erlingsdóttir i Lindberg, 2005). W takiej perspektywie nale a oby przyj, e izomorfizm wynikaj cy z dzia a konsultantów ma do pewnego stopnia charakter jedynie retoryczny. 7. Podsumowanie W przedstawionym tek cie przedstawi em najwa niejsze kierunki rozwoju bada dotycz cych dzia alno ci konsultingowej. ywio owy przyrost publikacji po wi conych tej dziedzinie biznesu zwi zany jest z rosn cym znaczeniem firm doradczych oraz z pojawianiem si nowych aktorów wiadcz cych us ugi doradcze (np. organizacje pozarz dowe). Upowszechnianie us ug doradczych poci ga za sob wprowadzanie racjonalno ci biznesowej do coraz to nowych obszarów ludzkiej aktywno ci, takich jak reformowanie administracji publicznej, s u by zdrowia, us ug miejskich czy edukacji. Skutkiem rosn cej popularno ci konsultingu jest upodabnianie si organizacji pod wzgl dem stosowanych procedur, struktur i praktyk, przy czym nie ma zgody mi dzy badaczami, czy ten proces izomorficzny ma charakter rzeczywisty, czy retoryczny. Nowe badania po wi cone konsultingowi wskazuj, e daleko jeszcze do wyeksploatowania tego tematu. Pierwsze intuicje, formu owane w latach osiemdziesi tych i dziewi dziesi tych XX w., s obecnie na nowo dyskuto- Problemy Zarz dzania vol. 11, nr 3 (43),

12 Przemys aw Hensel wane, co prowadzi do lepszego zrozumienia istoty dzia ania konsultantów, g ównie poprzez uwzgl dnienie kontekstu instytucjonalnego oraz sieciowych relacji w organizacjach doradczych i w ich otoczeniu. Bibliografia Abrahamson, E. (1991). Managerial Fads and Fashions: The Diffusion and Rejection of Innovations. Academy of Management Journal, 16 (3), , org/ /amr Ackoff, R.L. (1999). Re-Creating the Corporation. A Design of Organizations for the 21st Century. New York, Oxford: Oxford University Press. Alvesson, M. i Empson, L. (2008). The construction of organizational identity: Comparative case studies of consulting firms. Scandinavian Journal of Management, 24 (1), 1 16, Anand, N., Gardner, H.K. i Morris, T.I.M. (2007). Knowledge-Based Innovation: Emergence and Embedding of New Practice Areas in Management Consulting Firms. Academy of Management Journal, 50 (2), , am j Argyris, C. (2000). Flawed Advice and the Management Trap. How Managers Can Know When They re Getting Good Advice and When They re Not. Oxford: Oxford University Press. Arg yris, C., Putnam, R. i Smith, D.M. (1985). Action Science: Concepts Methods and Skills for Research and Intervention. San Francisco: Jossey-B ass. Argyris, C. i Schön, D. (1974). Theory in Practice. Increasing professional effectiveness. San Francisco: Jossey-Bass. Armbruster, T. (2006). The Economics and Sociology of Management Consulting. Cambridge: Cambridge U niversity Press. Bazerman, M.H., Loewenstein, G. i Moore, D.A. (2002). Why good accountants do bad audits. Harvard Business Review, 80 (11), Bevir, M. (2010). Democratic Governance. Princeton: Princeton University Press. Birt, J. (1993). Tu rning Promises into Realities: BBC Staff Briefing paper. Block, P. (2011). Flawless Consulting: A Guide to Getting Your Expertise Used. San Francisco: Jossey-Bass. Born, G. (2005). Uncertain Vision. Birt, Dyke and the Reinvention of the BBC. London: Vintage. Boussebaa, M., Morgan, G. i Sturdy, A. (2012). Constructing Global Firms? National, Transnational and Neocolonial Effects in International Management Consultancies. Organization S tudies, 33 (4), , Canato, A. i Giangreco, A. (2011). Gurus or Wiz ards? A Review of the Role of Management Consultants. European Management Review, 8, , org/ /j x. Carnegie, G.D. i Napier, C.J. (2010). Traditional accountants and b usiness professionals: Portraying the accounting profession after Enron. Acc ounting Organizations and Society, 35 (3), , /j.aos Carson, P.C., Lanier, P.A., Carson, D.C. i Guidry, B.N. (2000). Clearing a Path Through the Management Fashion Jungle: Some Preliminary Trailblazing. Academy of Management Journal, 43 (6), , Chrostowski, A. i Jemielniak, D. (2011). Skuteczne doradztwo strategiczne: metoda Action Research w praktyce. Warszawa: Poltext. Craig, D. (2005). Rip-Off! The Scandalous Inside Story of the Management Consulting Money Machine. London: The Original Book Company. 20 DOI /

13 Doradztwo jako temat bada naukowych przegl d wspó czesnej literatury Czarniawska, B. (1990). Merchants of Meaning: Management Consultin g in the Swedish Public Sector. W: B.A. Turner (red.), Organisational Symbolism (s ). Berlin: Walter de Gruyter. Czarniawska, B. i Mazza, C. (2003). Consulting as a liminal space. Human Relations, 56 (3), , Czarniawska, B. i Sevón, G. (1996). Translating Organizational Change. Berlin: Walter de Gruyter. Czarniawska, B. i Sevón, G. (2005). Translation Is a Vehicle, Imitation its Motor, and Fas hion Sits at the Wheel. W: B. Czarniawska i G. Sevón (red.), Global Ideas. How Ideas, Objects and Practices Travel in the Global Economy (s. 7 12). Copenhagen: Liber & Copenhagen Business School. Czerniawska, F. (2002). Management Consultancy: What Next? New York : Palgrave. Czerniawska, F. (2005). The New Business Consulting Landscape. Consulting to Management, 16, 3 6. Davenport, T. H. (2010). Process Management for Knowledge Work. W: J. vom Bro cke i M. Rosemann (red.), Handbook on Business Process Management 1 (s ). Heidelbert: Springer Verlag. David, R.J., Sine, W.D. i Haveman, H.A. (2013). Seizing Opportunity in Emerging Fields: How Institutional Entrepreneurs Legitimated the Pr ofessional Form of Management Consulting. Organization Science, 24 (2), , orsc David, R.J. i Strang, D. (2006). When Fashion Is Fleeting: Transitory Collective Beliefs and The Dynamics of TQM Consulting. Academy of Management Journal, 49 (2), , Dawes, P.L., Dowling, G. R. i Patterson, P.G. (1992). Criteria Used to Select Management Consultants. Industrial Marketing Management, 21 (3), , org/ / (92)90015-l. Deephouse, D.L. (1996). Does Isomorphism Legitimate? Academy of Management Journal, 39 (4), , DiMaggio, P.J. i Powell, W.W. (1983). The Iron Cage Revisited: Institutional Isomorphism and Collective Rationality in Organizational Fields. American Sociological Review, 48 (2), , Drori, G.S., Meyer, J.W. i Hwang, H. (2006). Introduction. W: G.S. Drori, J.W. Meyer i H. Hwang (red.), Globalization and Organization. World Society and Organizational Change (s. 1 22). Oxford: Oxford University Press. Ejenãs, M. i Werr, A. (2 011). Managing Internal Consulting Units: Challenges and Practices. SAM Advanced Management Journal, 76 (2), Erlingsdóttir, G. i Lindb erg, K. (2005). Isomorphism, Isopraxism and Isonymism: Complimentary or Competing Processes? W: B. Czarniawska i G. Sevón (red.), Global Ideas: How Ideas, Objects and Practices Travel in the Global Economy. Copenhagen: Liber & Copenhagen Business School Press. Fincham, R. (1999). The Con sultant-client Relationship: Critical Perspectives on the Management of Organizational Change. Journal of Management Studies, 36 (3), , Finkelman, J. i Lopez, P.D. (2012). Global consulting in a culturally diverse world: Ethical and legal implications. Consulting Psychology Journal: Practice and Research, 64 (4), , Furusten, S. (2009). Manage ment consultants as improvising agents of stability. Scandinavian Journal of Management, 25 (3), , Giannakis, M. (2011). Manag ement of service supply chains with a service-oriented reference model: the case of management consulting. Supply Chain Management, 16 (5), , Problemy Zarz dzania vol. 11, nr 3 (43),

14 Przemys aw Hensel Ginsberg, A. i Abrahamson, E. (1991). Champions of Change and Strategic Shifts: The Role of Internal and External Change Advocates. Journal of Management Studies, 28 (2), , Gluckler, J. i Armbruster, T. (2003). Bridging uncertainty in management consulting: The mechanisms of trust and networked reputation. Organization Studies, 24 (2), , Greiner, L. i Ennsfellner, I. (2010). Management Consultants as Professionals, or Are They? Organizational Dynamics, 39, 72 83, Greiner, L. i Poulfelt, F. (red.). (2005). Management Consulting Today and Tomorrow Perspectives and Advice from 27 Leading World Experts. New York: Routledge. Gross, A.C. i Poor, J. (200 8). The Global Management Consulting Sector. Business Economics, 43 (4), Haas, M.R. i Hansen, M.T. ( 2005). When Using Knowledge Can Hurt Performance: The Value of Organizational Capabilities In a Management Consulting Company. Strategic Management Journal, 26 (1), 1 24, Hagenmeyer, U. (2007). Inte grity in management consulting: a contradiction in terms? Business Ethics: A European Review, 16 (2), , Harrison, M.I. i Shirom, A. (1999). Organizational Diagnosis and Assessment. Bridging Theory and Practice. Thousand Oaks, London, New Delhi: Sage Publications. Haverila, M., Bateman, E.R. i Naumann, E.R. (2011). The drivers of customer satisfaction in strategic consulting engagements A global study. Management Decision, 49 (7 8), , Hensel, P. (2008). Transfer wzorców zarz dzania. Studium organizacji sektora publicznego. Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa. Hensel, P. (2010). Przyczyny popularno ci Nowego Zarz dzania Publicznego. Kwartalnik Nauk o Przedsi biorstwie, 4 (17), Hensel, P. (2011). Diagnoza orga nizacji. Gliwice: Helion. Hensel, P. (2012a). Ponadnarodow i normodawcy i biznes. W: B. Glinka i M. Kostera (red.), Nowe kierunki w teorii organizacji i zarz dzania (s ). Warszawa: Wolters Kluwer. Hensel, P. (2012b). Sektor public zny specyfika i metody zarz dzania. W: B. Glinka i M. Kostera (red.), Nowe kierunki w organizacji i zarz dzaniu. Organizacje, konteksty, procesy zarz dzania. Warszawa: Wolters Kluwer. Heusinkveld, S. i Visscher, K. (2012). Practice what you preach: How consultants frame management concepts as enacted practice. Scandinavian Journal of Management, 28 (4), , Homburg, C. i Stebel, P. (2009). Dete rminants of contract terms for professional services. Management Accounting Research, 20 (2), , j.mar Höner, D. i Mohe, M. (2009). Behind c lients doors: What hinders client firms from professionally dealing with consultancy? Scandinavian Journal of Management, 25 (3), , Huczynski, A.A. (1993). Explaining the Succession of Management Fads. The International Journal of Human Resource Management, 4 (2), , org/ / Katcher, B.L. i Snyder, A. (2010). An I nsider s Guide to Building a Successful Consulting Practice. New York: AMACOM. Kickert, W.J.M. (2005). Distinctiveness in the Study of Public Management in Europe. A Historicial-institutional analysis of France, Germany and Italy. Public Management Review, 7 (4), Kipping, M. (2011). Hollow from the star t? Image professionalism in management consulting. Current Sociology, 59 (4), , 22 DOI /

15 Doradztwo jako temat bada naukowych przegl d wspó czesnej literatury Kostera, M. (2013). Doradztwo organizacy jne. Uj cie systemowe. Warszawa: Poltext. Ko mi ski, A.K. (2004). Zarz dzanie w war unkach niepewno ci. Podr cznik dla zaawansowanych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. Lawrence, T.B., Malhotra, N. i Morris, T. (201 2). Episodic and Systemic Power in the Transformation of Professional Service Firms. Journal of Management Studies, 49 (1), , Lennox, C. i Pittman, J.A. (2010). Big Five Au dits and Accounting Fraud. Contemporary Accounting Research, 27 (1), , Macdonald, S. (2006). From Babes and Sucklings : Management Consultants and Novice Clients. European Management Journal, 24 (6), , emj Malhotra, N. i Morris, T. (2009). Heterogeneit y in Professional Service Firms. Journal of Management Studies, 46 (6), , Meuleman, L. (2008). Public Management and the Metagovernance of Hierarchies, Networks and Markets. The Feasibility of Designing and Managing Governance Style Combinations. Heidelberg: Physica-Verlag. Mitchell, V.W. (1994). Problems and Risks in t he Purchasing of Consultancy Services. Service Industries Journal, 14 (3), , Mors, M.L. (2010). Innovation in a global cons ulting firm: when the problem is too much diversity. Strategic Management Journal, 31 (8), , smj.837. Muzio, D., Kirkpatrick, I. i Kipping, M. (2011 ). Professions, organizations and the state: Applying the sociology of the professions to the case of management consultancy. Current Sociology, 59 (6), , Nickerson, R.S. (1998). Confirmation Bias: A U biquitous Phenomenon in Many Guises. Review of General Psychology, 2 (2), , Nikolova, N., Reihlen, M. i Schlapfner, J.F. ( 2009). Client-consultant interaction: Capturing social practices of professional service production. Scandinavian Journal of Management, 25 (3), , Nordenflycht von, A. (2010). What Is a Profess ional Service Firm? Toward a Theory and Taxonomy of Knowledge-Intensive Firms. Academy of Management Review, 35 (1), , Perkmann, M. i Walsh, K. (2008). Engaging the scholar: Three types of academic consulting and their impact on universities and industry. Research Policy, 37 (10), , Pfeffer, J. (1992). Understanding Power in Org anizations. California Management Review, 34 (2), Poulfelt, F. i Greiner, L. (2005). Research On Management Consulting. W: L. Greiner i F. Poulfelt (red.), Management Consulting Today and Tomorrow Perspectives and Advice from 27 Leading World Experts (s ). New York: Routledge. Poulfelt, F. i Paynee, A. (1994). Management c onsultants: Client and consultant perspectives. Scandinavian Journal of Management, 10 (4), , org/ / (94) Reihlen, M. i Nikolova, N. (2010). Knowledge p roduction in consulting teams. Scandinavian Journal of Management, 26 (3), , Roels, G., Karmarkar, U.S. i Carr, S. (2010). Contracting for Collaborative Services. Management Science, 56 (5), , Rubenstein-Montano, B., Liebowitz, J., Buchwal ter, J., McCaw, D., Newman, B. i Rebeck, K. (2001). A systems thinking framework for knowledge management. Decision Support Systems, 31 (1), 5 16, Senge, P. (1998). Pi ta dyscyplina. Teoria i p raktyka organizacji ucz cych si. Warszawa: Dom Wydawniczy ABC. Problemy Zarz dzania vol. 11, nr 3 (43),

16 Przemys aw Hensel Sherif, K. i Xing, B. (2006). Adaptive processes for knowledge creation in complex systems: The case of a global IT consulting firm. Information & Management, 43 (4), , Sonmez, M. i Moorhouse, A. (2010). Purchasing pro fessional services: which decision criteria? Management Decision, 48 (1 2), , Starbuck, W.H. (1992). Learning by knowledge inte nsive firms. Journal of Management Studies, 29 (4), , Staw, B.M. i Epstein, E. (2000). What Bandwagons Bring: Effects of Popular Management Techniques on Corporate Performance, Reputation, and CEO Pay. Admnistrative Science Quarterly, 45, , Sturdy, A. (1997). The Consultancy Process An I nsecure Business? Journal of Management Studies, 34 (3), , Sturdy, A. (2011). Consultancy s Consequences? A C ritical Assessment of Management Consultancy s Impact on Management. British Journal of Management, 22 (3), , Sturdy, A., Schwarz, M. i Spicer, A. (2006). Guess w ho s coming to dinner? Structures and uses of liminality in strategic management consultancy. Human Relations, 59 (7), , Svensson, R. (2003). Visits to the client when compet ing for new consulting contracts: Sourcing information or influencing the client? Applied Economics, 35 (14), , Velte, P. i Stiglbauer, M. (2012). Audit Market Conce ntration and Its Influence on Audit Quality. International Business Research, 5 (11), , ibr.v5n11p146. Wegg-Prosser, V. (2001). Thirty Years of Managerial C hange at the BBC. Public Money and Management, (January-March), 9 14, Weiss, A. (2011). The Consulting Bible: Everything Yo u Need to Know to Create and Expand a Seven-Figure Consulting Practice. Hoboken: Wiley and Sons. Werr, A. i Stjernberg, T. (2003). Exploring Managemen t Consulting Firms as Knowledge Systems. Organization Studies, 24 (6), , Werr, A., Stjernberg, T. i Docherty, P. (1997). The f unctions of methods of change in management consulting. Journal of Organizational Change Management, 10 (4), , Whitley, R. (1989). On the nature of managerial tasks and skills: their distinguishing characteristics and organization. Journal of Management Studies, 26 (3), , 24 DOI /

Systemy monitoringu wizyjnego Avigilon w zabezpieczeniu obiektów logistycznych.

Systemy monitoringu wizyjnego Avigilon w zabezpieczeniu obiektów logistycznych. doradzamy, szkolimy, rozwijamy Systemy monitoringu wizyjnego Avigilon w zabezpieczeniu obiektów logistycznych. Właściciel tel. 722-529-820 e-mail: biuro@brb-doradztwobiznesowe.pl www.brb-doradztwobiznesowe.pl

Bardziej szczegółowo

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków IV Ogólnopolska Konferencja Normalizacja w Szkole Temat wiodący Normy wyrównują szanse Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego Łódź, ul. Kopcińskiego 29 Normy szansą dla małych

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANIE SYSTEMÓW LOGISTYCZNYCH PROJEKT SYSTEMY LOGISTYCZNE PODSTAWY TEORETYCZNE

PROJEKTOWANIE SYSTEMÓW LOGISTYCZNYCH PROJEKT SYSTEMY LOGISTYCZNE PODSTAWY TEORETYCZNE 1 PROJEKTOWANIE SYSTEMÓW LOGISTYCZNYCH PROJEKT SYSTEMY LOGISTYCZNE PODSTAWY TEORETYCZNE LITERATURA: 2 Hans Christian Pfohl Systemy logistyczne. Podstawy organizacji i zarządzania Instytut Logistyki i Magazynowania,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XLIII/356/08 Rady Miejskiej w Staszowie z dnia 23. 12.2008r sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Staszów z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność

Bardziej szczegółowo

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence.

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. Informacje dla kadry zarządzającej Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. 2010 Cisco i/lub firmy powiązane. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten dokument zawiera

Bardziej szczegółowo

Program doskonalenia zawodowego nauczycieli w zakresie przedmiotów ekonomicznych

Program doskonalenia zawodowego nauczycieli w zakresie przedmiotów ekonomicznych Autor programu: Prof. dr hab. inż. Zofia Wilimowska Instytut Finansów Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie Program doskonalenia zawodowego nauczycieli w zakresie przedmiotów ekonomicznych Nadrzędnym

Bardziej szczegółowo

Dlaczego transfer technologii jest potrzebny MŚP?

Dlaczego transfer technologii jest potrzebny MŚP? Dlaczego transfer technologii jest potrzebny MŚP? Kamil Bromski Kierownik, Dolnośląski Ośrodek Transferu Wiedzy i Technologii Specjalista ds. transferu technologii, Agencja Rozwoju Innowacji S.A. Dolnośląski

Bardziej szczegółowo

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego CZĘŚĆ I - DANE OSOBOWE (*wypełnienie obowiązkowe) imię i nazwisko*: tel. / faks: e-mail*: wyrażam

Bardziej szczegółowo

Wydział Zarządzania. Poziom i forma studiów. Ścieżka dyplomowania: Kod przedmiotu: Punkty ECTS 1) W - 15 C- 15 L- 0 P- 0 Ps- 0 S- 0

Wydział Zarządzania. Poziom i forma studiów. Ścieżka dyplomowania: Kod przedmiotu: Punkty ECTS 1) W - 15 C- 15 L- 0 P- 0 Ps- 0 S- 0 Wydział Zarządzania Nazwa programu kształcenia (kierunku) Politologia Poziom i forma studiów studia I stopnia stacjonatne Specjalność: - Ścieżka dyplomowania: - Nazwa przedmiotu: Rodzaj obieralny 6 przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Biuro Karier Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie, zwane dalej BK EWSPA to

Bardziej szczegółowo

ZARZ DZANIE ZESPO EM P DR PIOTR PILCH

ZARZ DZANIE ZESPO EM P DR PIOTR PILCH ZARZ DZANIE ZESPO EM P DR PIOTR PILCH Aktywno ci Przeci tni mened erowie Mened erowie odnosz cy sukcesy Mened erowie efektywni Tradycyjne zarz dzanie 32% 13% 19% Komunikowanie si 29% 28% 44% Zarz dzanie

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl

e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl e-izba - IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ Niniejszy dokument jest przeznaczony wyłącznie dla jego odbiorcy nie do dalszej dystrybucji 1 2012 Fundacja

Bardziej szczegółowo

Infrastruktura krytyczna dużych aglomeracji miejskich wyznaczanie kierunków i diagnozowanie ograniczeńjako wynik szacowania ryzyka

Infrastruktura krytyczna dużych aglomeracji miejskich wyznaczanie kierunków i diagnozowanie ograniczeńjako wynik szacowania ryzyka Infrastruktura krytyczna dużych aglomeracji miejskich wyznaczanie kierunków i diagnozowanie ograniczeńjako wynik szacowania ryzyka mł. insp. dr hab. Agata Tyburska Zakład Zarządzania Kryzysowego Wyższa

Bardziej szczegółowo

Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych

Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych 1 Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych Opracowanie w ramach projektu Potencjał Działanie Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych.

Bardziej szczegółowo

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Załącznik do uchwały KNF z dnia 2 października 2008 r. ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Reklama i informacja reklamowa jest istotnym instrumentem komunikowania się z obecnymi jak i potencjalnymi klientami

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów

Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów Departament Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Opole, 10 grudnia

Bardziej szczegółowo

Oferta Usługa szkoleniowo doradcza z zakresu zarządzania przez kompetencje w MSP

Oferta Usługa szkoleniowo doradcza z zakresu zarządzania przez kompetencje w MSP Usługa szkoleniowo doradcza z zakresu zarządzania przez Szanowni Państwo, Mamy przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w usłudze szkoleniowodoradczej z zakresu zarządzania kompetencjami w MSP, realizowanej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 24.05.2012 r.

Warszawa, 24.05.2012 r. Relacje administracji rz dowej z otoczeniem na przyk adzie dwóch projektów realizowanych przez Departament S by Cywilnej KPRM Warszawa, 24.05.2012 r. Zakres projektów realizowanych przez DSC KPRM W latach

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 1 w Sanoku. Raport z ewaluacji wewnętrznej

Szkoła Podstawowa nr 1 w Sanoku. Raport z ewaluacji wewnętrznej Szkoła Podstawowa nr 1 w Sanoku Raport z ewaluacji wewnętrznej Rok szkolny 2014/2015 Cel ewaluacji: 1. Analizowanie informacji o efektach działalności szkoły w wybranym obszarze. 2. Sformułowanie wniosków

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ NOWA www.nowa-amerika.net AMERIKA ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ STANOWISKO ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POLSKO-NIEMIECKIEGO REGIONU PRZYGRANICZNEGO 1 Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

Prezentacja projektu Przedsiębiorczość akademicka skuteczny transfer wiedzy. Grzegorz Grześkiewicz Robert Lauks

Prezentacja projektu Przedsiębiorczość akademicka skuteczny transfer wiedzy. Grzegorz Grześkiewicz Robert Lauks Prezentacja projektu Przedsiębiorczość akademicka skuteczny transfer wiedzy Grzegorz Grześkiewicz Robert Lauks 2 Projekt Przedsiębiorczość akademicka skuteczny transfer wiedzy Realizowany przez PTE w Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

Diagnoza stanu designu w Polsce 2015

Diagnoza stanu designu w Polsce 2015 2015 Diagnoza stanu designu w Polsce 2015 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości www.parp.gov.pl/design Agnieszka Haber Łódź Festiwal Design 10/10/2015 333 firmy 72% członek zarządu/właściciel firmy

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI dr Magdalena Klimczuk-Kochańska

ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI dr Magdalena Klimczuk-Kochańska ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI dr Magdalena Klimczuk-Kochańska 1. WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI 1 RODZAJE DZIAŁAŃ REALIZOWANYCH W PRZEDSIĘBIORSTWIE CHARAKTERYSTYKA I RODZAJE DZIAŁAŃ W PRZEDSIĘBIORSTWIE

Bardziej szczegółowo

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych ECORYS Polska Sp. z o.o. Poznań, 16 listopada 2012 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO

Bardziej szczegółowo

I. Charakterystyka przedsiębiorstwa

I. Charakterystyka przedsiębiorstwa I. Charakterystyka przedsiębiorstwa Firma odzieżowa jest spółką cywilną zajmującą się produkcją odzieży i prowadzeniem handlu hurtowego w całym kraju. Jej siedziba znajduje się w Chorzowie, a punkty sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu 3. ZOH1-7

Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu 3. ZOH1-7 Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 (pieczęć wydziału) KARTA PRZEDMIOTU Z1-PU7 WYDANIE N1 Strona 1 z 5 1. Nazwa przedmiotu: PODSTAWY ZARZĄDZANIA HOTELAMI 4. Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego:

Bardziej szczegółowo

Kontrakt Terytorialny

Kontrakt Terytorialny Kontrakt Terytorialny Monika Piotrowska Departament Koordynacji i WdraŜania Programów Regionalnych Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 26 pażdziernika 2012 r. HISTORIA Kontrakty wojewódzkie 2001

Bardziej szczegółowo

ROLA E-LEARNINGU W WYRÓWNYWANIU SZANS EDUKACYJNYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

ROLA E-LEARNINGU W WYRÓWNYWANIU SZANS EDUKACYJNYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH MODELE KSZTAŁCENIA I DOSKONALENIA NA ODLEGŁOŚĆ ROLA E-LEARNINGU W WYRÓWNYWANIU SZANS EDUKACYJNYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Warszawa, 12-13.10.2010 r. Józef Bednarek ZAŁOśENIA METODOLOGICZNE ANALIZ 1. ZłoŜoność

Bardziej szczegółowo

Spis treści. WD_New_000_TYT.indd 13 17-01-12 17:06:07

Spis treści. WD_New_000_TYT.indd 13 17-01-12 17:06:07 1 Wprowadzenie.................................. 1 2 Kierunki rozwoju procesów myślowych teorii naukowych, organizacji, zarządzania i problemów decyzyjnych..................... 7 2.1 Teorie naukowe a problemy

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE Wstęp Rozdział 1 przedstawia istotę mieszkania jako dobra ekonomicznego oraz jego rolę i funkcje na obecnym etapie rozwoju społecznego i ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

Lista standardów w układzie modułowym

Lista standardów w układzie modułowym Załącznik nr 1. Lista standardów w układzie modułowym Lista standardów w układzie modułowym Standardy są pogrupowane w sześć tematycznych modułów: 1. Identyfikacja i Analiza Potrzeb Szkoleniowych (IATN).

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów 1 Autor: Aneta Para Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów Jak powiedział Günter Verheugen Członek Komisji Europejskiej, Komisarz ds. przedsiębiorstw i przemysłu Mikroprzedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia umiejętności i kompetencje: rozumienia podstaw teoretycznych, form oraz ogólnych zasad funkcjonowania organizacji.

Efekty kształcenia umiejętności i kompetencje: rozumienia podstaw teoretycznych, form oraz ogólnych zasad funkcjonowania organizacji. studia ekonomiczne, kierunek: ZARZĄDZANIE ZOBACZ OPIS KIERUNKU ORAZ LISTĘ UCZELNI TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH - I st. TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH Podstawy zarządzania 60 h

Bardziej szczegółowo

Co zrobić, jeśli uważasz, że decyzja w sprawie zasiłku mieszkaniowego lub zasiłku na podatek lokalny jest niewłaściwa

Co zrobić, jeśli uważasz, że decyzja w sprawie zasiłku mieszkaniowego lub zasiłku na podatek lokalny jest niewłaściwa Polish Co zrobić, jeśli uważasz, że decyzja w sprawie zasiłku mieszkaniowego lub zasiłku na podatek lokalny jest niewłaściwa (What to do if you think the decision about your Housing Benefit or Council

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE Legnica, dnia 22.05.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na przeprowadzenie audytu zewnętrznego projektu wraz z opracowaniem raportu końcowego audytu w ramach projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Zarządzenie Nr4/2011 Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tolkmicku z dnia 20 maja 2011r. REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie FORUM PRACODAWCÓW. w Kielcach, ul. Sienkiewicza 68 www.fp.kielce.com

Stowarzyszenie FORUM PRACODAWCÓW. w Kielcach, ul. Sienkiewicza 68 www.fp.kielce.com Stowarzyszenie FORUM PRACODAWCÓW w Kielcach, ul. Sienkiewicza 68 www.fp.kielce.com 20 lat na rzecz przedsiębiorczości Działamy od 1994 roku Skupiamy przedsiębiorców i menedżerów Działamy w województwie

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i podwyżki w poszczególnych województwach Średnie podwyżki dla specjalistów zrealizowane w 2010 roku ukształtowały się na poziomie 4,63%.

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1.

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. P r o j e k t z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. W ustawie z dnia 18 września 2001 r. o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 122, poz.

Bardziej szczegółowo

Człowiek w cyberprzestrzeni możliwości, zagrożenia i wyzwania - założenia programu studiów INTERDYSCYPLINARNE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA w ramach

Człowiek w cyberprzestrzeni możliwości, zagrożenia i wyzwania - założenia programu studiów INTERDYSCYPLINARNE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA w ramach Człowiek w cyberprzestrzeni możliwości, zagrożenia i wyzwania - założenia programu studiów INTERDYSCYPLINARNE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA w ramach projektu Nauka i rozwój Założenia programu studiów Człowiek

Bardziej szczegółowo

Nazwa kierunku Gospodarka przestrzenna

Nazwa kierunku Gospodarka przestrzenna Nazwa kierunku Gospodarka przestrzenna Tryb studiów stacjonarne Profil studiów ogólnoakademicki Wydział Wydział Nauk o Ziemi Opis kierunku Studia drugiego stopnia na kierunku Gospodarka przestrzenna trwają

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialni. Strategie społecznej odpowiedzialności w województwie opolskim

Społecznie odpowiedzialni. Strategie społecznej odpowiedzialności w województwie opolskim III Spotkanie Grupy Sterującej Ewaluacją I Monitoringiem Społecznie odpowiedzialni. Strategie społecznej odpowiedzialności w województwie opolskim Badanie w ramach projektu pn. Opolskie Obserwatorium Terytorialne

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

franczyzowym w Polsce

franczyzowym w Polsce Raport o rynku franczyzowym w Polsce II edycja - 2008 Wstęp Akademia Rozwoju Systemów Sieciowych zakończyła kolejną edycję badania rynku systemów sieciowych (sieci franczyzowe, agencyjne, partnerskie i

Bardziej szczegółowo

społeczna odpowiedzialność biznesu?

społeczna odpowiedzialność biznesu? SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU WARSZTATY DLA NAUCZYCIELI PRZEDSIĘBIORCZOŚCI 31 stycznia 2012 r. dr Justyna Szumniak-Samolej Samolej mgr Maria Roszkowska-Śliż 1. WPROWADZENIE Z czym kojarzy się Państwu

Bardziej szczegółowo

Działalność gospodarcza i działalność statutowa odpłatna organizacji pozarządowych. Tadeusz Durczok, 8 grudnia 2008

Działalność gospodarcza i działalność statutowa odpłatna organizacji pozarządowych. Tadeusz Durczok, 8 grudnia 2008 Działalność gospodarcza i działalność statutowa odpłatna organizacji pozarządowych Tadeusz Durczok, 8 grudnia 2008 Około 18% organizacji pozarządowych prowadziło w roku 2008 działalność gospodarczą lub

Bardziej szczegółowo

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH L.Dz.FZZ/VI/912/04/01/13 Bydgoszcz, 4 stycznia 2013 r. Szanowny Pan WŁADYSŁAW KOSINIAK - KAMYSZ MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Uwagi Forum Związków Zawodowych do projektu ustawy z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

Wrocław, 20 października 2015 r.

Wrocław, 20 października 2015 r. 1 Wrocław, 20 października 2015 r. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Działanie 1.1.1 Badania przemysłowe i prace rozwojowe realizowane przez przedsiębiorstwa (Szybka Ścieżka) MŚP i duże Informacje

Bardziej szczegółowo

Sergiusz Sawin Innovatika

Sergiusz Sawin Innovatika Podsumowanie cyklu infoseminariów regionalnych: Siedlce, 16 lutego 2011 Płock, 18 lutego 2011 Ostrołęka, 21 lutego 2011 Ciechanów, 23 lutego 2011 Radom, 25 lutego 2011 Sergiusz Sawin Innovatika Projekt

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie społeczne pracownika

Zabezpieczenie społeczne pracownika Zabezpieczenie społeczne pracownika Swoboda przemieszczania się osób w obrębie Unii Europejskiej oraz możliwość podejmowania pracy w różnych państwach Wspólnoty wpłynęły na potrzebę skoordynowania systemów

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK UCZESTNIKA PRAKTYK ZAWODOWYCH. realizowanych dla nauczycieli i instruktorów kształcących w zawodzie TECHNIKA LOGISTYKA

DZIENNIK UCZESTNIKA PRAKTYK ZAWODOWYCH. realizowanych dla nauczycieli i instruktorów kształcących w zawodzie TECHNIKA LOGISTYKA DZIENNIK UCZESTNIKA PRAKTYK ZAWODOWYCH realizowanych dla nauczycieli i instruktorów kształcących w zawodzie TECHNIKA LOGISTYKA HANDEL I REKLAMA W PRAKTYCE PILOTAŻOWY PROGRAM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI KSZTAŁCENIA

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Anna Salata 0 1. Zaproponowanie strategii zarządzania środkami pieniężnymi. Celem zarządzania środkami pieniężnymi jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum

Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum 1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum Obowiązująca podstawa programowa nauczania informatyki w gimnazjum, w odniesieniu do propozycji realizacji tych zagadnień w podręcznikach

Bardziej szczegółowo

URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW

URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Wyniki monitorowania pomocy publicznej udzielonej spółkom motoryzacyjnym prowadzącym działalność gospodarczą na terenie specjalnych stref ekonomicznych (stan na

Bardziej szczegółowo

Co to jest społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR)?

Co to jest społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR)? Co to jest społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR)? Społeczna odpowiedzialność to etyczne prowadzenie biznesu, zgodne z oczekiwaniami i potrzebami otoczenia firmy, uczciwość w stosunku do interesariuszy.

Bardziej szczegółowo

Opis seminariów magisterskich (studia stacjonarne)

Opis seminariów magisterskich (studia stacjonarne) Opis seminariów magisterskich (studia stacjonarne) 1. Specjalność: Menedżer personalny Prowadzący seminarium: prof. UG dr hab. Halina Czubasiewicz Tytuł seminarium: Zarządzanie ludźmi 1. Procesy doboru

Bardziej szczegółowo

Pomagamy zrozumieć. Usługi tłumaczeniowe. Fachowo i stylistycznie na najwyższym poziomie. Polska

Pomagamy zrozumieć. Usługi tłumaczeniowe. Fachowo i stylistycznie na najwyższym poziomie. Polska Pomagamy zrozumieć Usługi tłumaczeniowe Fachowo i stylistycznie na najwyższym poziomie Polska Pomagamy zrozumieć Nasi klienci tak jak my niestrudzenie są aktywni na całym świecie. Pracujemy na nasz wspólny

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne zarządzanie szkołą

Innowacyjne zarządzanie szkołą Program wystąpienia Innowacyjne zarządzanie szkołą Prof. Jan Fazlagić Warszawa, 18 listopada 2011 r. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Uczelnia VISTULA w Warszawie Fazlagic.pl headmaster.pl e-mail: jan.fazlagic@ue.poznan.pl

Bardziej szczegółowo

Główne wyniki badania

Główne wyniki badania 1 Nota metodologiczna Badanie Opinia publiczna na temat ubezpieczeń przeprowadzono w Centrum badania Opinii Społecznej na zlecenie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dniach od 13 do 17 maja 2004

Bardziej szczegółowo

Zadania powtórzeniowe I. Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300?

Zadania powtórzeniowe I. Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300? Zadania powtórzeniowe I Adam Narkiewicz Makroekonomia I Zadanie 1 (5 punktów) Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300? Przypominamy

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów TURYSTYKA I REKREACJA studia drugiego stopnia - profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów TURYSTYKA I REKREACJA studia drugiego stopnia - profil ogólnoakademicki Załącznik nr 5 Efekty kształcenia dla kierunku studiów TURYSTYKA I REKREACJA studia drugiego stopnia - profil ogólnoakademicki Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów turystyka

Bardziej szczegółowo

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2.

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2. Od redakcji Niniejszy zbiór zadań powstał z myślą o tych wszystkich, dla których rozwiązanie zadania z fizyki nie polega wyłącznie na mechanicznym przekształceniu wzorów i podstawieniu do nich danych.

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wyniki badań ankietowych przeprowadzonych przez Departament Pielęgniarek i Położnych wśród absolwentów studiów pomostowych, którzy zakończyli udział w projekcie systemowym pn. Kształcenie zawodowe pielęgniarek

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA 3 Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol)

KARTA PRZEDMIOTU. 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA 3 Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol) KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: GEOGRAFIA POLITYCZNA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I/1 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 2 6. LICZBA GODZIN: 30 CA 7. TYP PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ

WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ Anna Gutt- Kołodziej ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI Podczas pracy

Bardziej szczegółowo

Paweł Selera, Prawo do odliczenia i zwrotu podatku naliczonego w VAT, Wolters Kluwer S.A., Warszawa 2014, ss. 372

Paweł Selera, Prawo do odliczenia i zwrotu podatku naliczonego w VAT, Wolters Kluwer S.A., Warszawa 2014, ss. 372 Paweł Selera, Prawo do odliczenia i zwrotu podatku naliczonego w VAT, Wolters Kluwer S.A., Warszawa 2014, ss. 372 I Odliczenie i zwrot podatku naliczonego to podstawowe mechanizmy funkcjonowania podatku

Bardziej szczegółowo

Jak poznać czy jestem firmą typu born-global?

Jak poznać czy jestem firmą typu born-global? Jak poznać czy jestem firmą typu born-global? Dr hab. Mirosław Jarosiński, prof. SGH Zakład Zarządzania w Gospodarce Instytut Zarządzania mjaros@sgh.waw.pl Etapy geograficznego rozwoju przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Prezentacja celów projektu w obszarze dialogu obywatelskiego i wspólnych działań strony społecznej i samorządowej

Prezentacja celów projektu w obszarze dialogu obywatelskiego i wspólnych działań strony społecznej i samorządowej Prezentacja celów projektu w obszarze dialogu obywatelskiego i wspólnych działań strony społecznej i samorządowej Anna Tyrała Anna Siemek-Filuś PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Właściwi ludzie na właściwe miejsca

Właściwi ludzie na właściwe miejsca Właściwi ludzie na właściwe miejsca Zespół HRK Logistics & Purchasing specjalizuje się w pozyskiwaniu profesjonalistów dla organizacji z branży transport-spedycja-logistyka oraz na potrzeby firm handlowych,

Bardziej szczegółowo

Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa. Warszawa, 18.11.2010 r.

Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa. Warszawa, 18.11.2010 r. Zadania polityki pomocy społecznej i polityki rynku pracy w zwalczaniu wykluczenia społecznego Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa Warszawa, 18.11.2010 r. Piotr B dowski2010

Bardziej szczegółowo

Twój rodzaj CV. Jak wybrać odpowiedni rodzaj CV w zależności od doświadczenia i celu zawodowego?

Twój rodzaj CV. Jak wybrać odpowiedni rodzaj CV w zależności od doświadczenia i celu zawodowego? Twój rodzaj CV Jak wybrać odpowiedni rodzaj CV w zależności od doświadczenia i celu zawodowego? Odpowiedz sobie na pytanie: Na czym polega fenomen dobrego CV jakie informacje powinny być widoczne w dokumencie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie sektora nauki i innowacyjnych przedsiębiorstw w latach 2014-2020 - załoŝenia krajowego programu operacyjnego Marcin Łata Dyrektor Departamentu Zarządzania Programami Konkurencyjności i Innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie

Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie 1. 5.3.4 Oś 4 Leader Poziom wsparcia Usunięcie zapisu. Maksymalny

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015. Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi.

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015. Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi. RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi. CEL EWALUACJI: PRZEDMIOT EWALUACJI: Skład zespołu: Anna Bachanek

Bardziej szczegółowo

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Zarys finansowania RPO WL 2014-2020 Na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 przeznaczono łączną kwotę

Bardziej szczegółowo

Cele i zadania zawodoznawstwa

Cele i zadania zawodoznawstwa Zawodoznawstwo Zawodoznawstwo Ujęcie szerokie: Interdyscyplinarny obszar wiedzy o świecie pracy zlokalizowany na pograniczu nauk społecznych, przyrodniczych i technicznych. Ujęcie wąskie: Wiedza o zawodach

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Formularz F-4.2.3-01-01-01 Druk firmowy Nr wydania: 03 Data wydania: 22-09-2014

Formularz F-4.2.3-01-01-01 Druk firmowy Nr wydania: 03 Data wydania: 22-09-2014 Instrument: Realizacja niektórych przedsięwzięć w zakresie promocji i wspierania eksportu lub sprzedaży na rynku wewnętrznym UE ( PRZEDSIĘWZIĘCIA PROMOCYJNE ). Cel główny wsparcia Wymagania Udzielanie

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie.

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie. Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie Definicje: Ilekro w niniejszym Regulaminie jest mowa o: a) Funduszu

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie o stanie kontroli zarz ądczej Starosty Powiatu Radomszcza ńskiego za rok 2014

Oświadczenie o stanie kontroli zarz ądczej Starosty Powiatu Radomszcza ńskiego za rok 2014 Oświadczenie o stanie kontroli zarz ądczej Starosty Powiatu Radomszcza ńskiego za rok 2014 (rok, za który sk ładane jest o świadczenie) DzialI Jako osoba odpowiedzialna za zapewnienie funkcjonowania adekwatnej,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik Nr 3 do Zarządzenia Nr 59/2012 Starosty Lipnowskiego z dnia 31 grudnia 2012 r. PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO PROWADZONEGO W STAROSTWIE POWIATOWYM W LIPNIE I JEDNOSTKACH

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ OCENY OKRESOWEJ DLA STANOWISK PRACOWNICZYCH

ARKUSZ OCENY OKRESOWEJ DLA STANOWISK PRACOWNICZYCH Załącznik Nr 5 Do Regulaminu okresowych ocen pracowników Urzędu Miasta Piekary Śląskie zatrudnionych na stanowiskach urzędniczych, w tym kierowniczych stanowiskach urzędniczych oraz kierowników gminnych

Bardziej szczegółowo

Rola specjalistycznych źródeł wiedzy. w procesie zarządzania biznesem

Rola specjalistycznych źródeł wiedzy. w procesie zarządzania biznesem Rola specjalistycznych źródeł wiedzy w procesie zarządzania biznesem Koncern wydawniczy Wolters Kluwer jest jednym z największych profesjonalnych Wydawnictw na świecie. Działa w 26 krajach; Zatrudnia ponad

Bardziej szczegółowo

Koszty jakości. Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne

Koszty jakości. Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne 1 Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne Koszty jakości to termin umowny. Pojęcie to nie występuje w teorii kosztów 1 oraz nie jest precyzyjnie zdefiniowane ani przez teoretyków, ani

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT Szanowni Państwo! Prowadzenie działalności w branży energetycznej wiąże się ze specyficznymi problemami podatkowymi, występującymi w tym sektorze gospodarki.

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo społeczne

Bezpieczeństwo społeczne Bezpieczeństwo społeczne Potrzeby współczesnego społeczeństwa w zakresie bezpieczeństwa Potrzeba - odczuwany brak czegoś i chęć jego zaspokojenia. W literaturze znana jest hierarchia potrzeb według Maslowa

Bardziej szczegółowo

Województwo Lubuskie, 2016 r.

Województwo Lubuskie, 2016 r. Województwo Lubuskie, 2016 r. Kursy kwalifikacyjne, szkolenia doskonalące dla nauczycieli w zakresie tematyki związanej z nauczanym zawodem. Studia podyplomowe itp. Np. uczelnie wyższe w przypadku szkoleń

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do zarządzania procesami biznesowymi czym są procesy biznesowe: Part 1

Wprowadzenie do zarządzania procesami biznesowymi czym są procesy biznesowe: Part 1 Wprowadzenie do zarządzania procesami biznesowymi czym są procesy biznesowe: Part 1 Listopad 2012 Organizacja funkcjonalna Dotychczas na organizację patrzono z perspektywy realizowanych funkcji. Zarząd

Bardziej szczegółowo

Automatyczne przetwarzanie recenzji konsumenckich dla oceny użyteczności produktów i usług

Automatyczne przetwarzanie recenzji konsumenckich dla oceny użyteczności produktów i usług Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Informatyki i Gospodarki Elektronicznej Katedra Informatyki Ekonomicznej Streszczenie rozprawy doktorskiej Automatyczne przetwarzanie recenzji konsumenckich dla

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu Na podstawie art. 18 ust 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: Wyk., Sem. Zarządzanie Personelem Personnel Management Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Management and Production Engineering

Bardziej szczegółowo