urzędników Odpowiedzialność Adam Makosz Łukasz Sobiech BiBlioteka

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "urzędników Odpowiedzialność Adam Makosz Łukasz Sobiech BiBlioteka"

Transkrypt

1 Odpowiedzialność urzędników 1 BiBlioteka Odpowiedzialność urzędników Odpowiedzialność cywilna Odpowiedzialność pracownicza i dyscyplinarna Odpowiedzialność karna Odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa Adam Makosz Łukasz Sobiech

2 Autorzy Adam Makosz Łukasz Sobiech Redaktor prowadzący Renata Krasowska-Kłos Projekt graficzny Kinga Pisarczyk Korekta Barbara Redzyńska Skład i łamanie Joanna Archacka Copyright by INFOR Biznes Sp. z o.o. Wydanie I/2011, grudzień 2011 r. ISBN Adres redakcji: Warszawa, ul. Okopowa 58/72 Biuro Obsługi Klienta: Marki, ul. Okólna 40 tel , , Druk: Totem

3 Spis treści WSTĘP...5 ROZDZIAŁ 1. Odpowiedzialność cywilna podmiotów publicznych...7 Znaczenie konstytucji...7 Model kodeksowy...11 Zadania zlecone Szkody legislacyjne Procedura cywilna Postępowanie przed organem Postępowanie karne Brak reakcji organu Brak aktu normatywnego Szkoda na osobie...28 Regulacje odrębne...29 Pozostałe przypadki odpowiedzialności...30 Elementy procesowe Uprawnienia prokuratorii Samorząd terytorialny ROZDZIAŁ 2. Odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa Definicja funkcjonariusza publicznego Podstawy odpowiedzialności majątkowej Postępowanie wyjaśniające Postępowanie przed sądem Ustalanie wysokości odszkodowania...67 ROZDZIAŁ 3. Odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy służb mundurowych i żołnierzy...79 Odpowiedzialność funkcjonariuszy służb mundurowych...79 Podstawowe zasady odpowiedzialności majątkowej Odpowiedzialność majątkowa żołnierzy ROZDZIAŁ 4. Pracownicza odpowiedzialność urzędników Odpowiedzialność porządkowa w kodeksie pracy Ograniczenia ustawowe...95 Odpowiedzialność materialna...98 Ustawowe rygory...99 Odpowiedzialność za mienie powierzone...104

4 ROZDZIAŁ 5. Odpowiedzialność dyscyplinarna członka korpusu służby cywilnej Przebieg postępowania Uprawnienia przełożonego Komisje dyscyplinarne Zadania komisji Przebieg postępowania ROZDZIAŁ 6. Odpowiedzialność urzędników państwowych Obowiązki urzędnika Odpowiedzialność urzędnika mianowanego Komisje i rzecznik Przebieg postępowania ROZDZIAŁ 7. Odpowiedzialność urzędników na gruncie prawa karnego Urzędnicy podlegający szczególnej odpowiedzialności karnej Łapownictwo bierne (sprzedajność osoby pełniącej funkcję publiczną) Łapownictwo czynne (przekupstwo osoby pełniącej funkcję publiczną) Rola Centralnego Biura Antykorupcyjnego Nadużycie władzy przez urzędnika Płatna protekcja w urzędach Płatna protekcja czynna (przekupstwo pośrednika) Zakaz zajmowania stanowiska Skutki skazania samorządowca za popełnione przestępstwo Ochrona funkcjonariuszy publicznych ROZDZIAŁ 8. Odpowiedzialność urzędników za naruszenie dyscypliny finansów publicznych Czyny zabronione Zasady odpowiedzialności Wymiar kary Przedawnienie oraz zatarcie ukarania Postępowanie przed organami Zasady postępowania Przebieg postępowania Co się zmieni USTAWA z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa INDEKS...224

5 Wstęp Każdego dnia sprawami obywateli zajmuje się w Polsce ponad 300 tys. urzędników. Efektem ich pracy są tysiące decyzji, które oddziałują wprost lub pośrednio na interesy państwa i poszczególnych przedstawicieli naszego społeczeństwa. Niestety, wciąż zdarza się, że urzędnicze werdykty nie tylko naruszają przepisy prawa, ale również wyrządzają dotkliwe szkody zarówno obywatelom, jak i instytucjom zatrudniającym autorów błędnych decyzji. Ten ostatni aspekt jest szczególnie istotny w kontekście obowiązującej od połowy roku ustawy o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa. Wprowadza ona po raz pierwszy wyraźny obowiązek występowania z roszczeniami regresowymi w stosunku do urzędników, których wadliwe rozstrzygnięcia doprowadziły do wypłaty odszkodowań przez organy administracji publicznej. Nie można bowiem zapominać, że dopiero ustalenie odpowiedzialności organu za błędne decyzje otwiera drogę do majątkowej i osobistej odpowiedzialności urzędnika. To jednak nie koniec. Książka o odpowiedzialności urzędników krok po kroku przedstawia procedurę postępowania zmierzającą do ustalenia odpowiedzialności materialnej, dyscyplinarnej (w tym odmiennie uregulowanej odpowiedzialności członków korpusu służby cywilnej i urzędników państwowych) i prawnokarnej przedstawicieli administracji publicznej. Znajdują się w niej również reguły odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. W publikacji zostały omówione nie tylko sytuacje, które narażają funkcjonariuszy na konsekwencje przewidziane w prawie pracy, cywilnym czy karnym. Zawiera ona również cenne wskazówki, które pozwalają urzędnikom unikać zdarzeń, w wyniku których mogliby zostać posądzeni o naruszenie prawa czy przewinienie służbowe. Całość została wzbogacona poglądami doktryny i judykatury. Pozycji tej nie może zabraknąć na biurku żadnego urzędnika.

6

7 ROZDZIAŁ 1 Odpowiedzialność cywilna podmiotów publicznych Cechą charakterystyczną nowoczesnych systemów prawnych jest odpowiedzialność cywilna nie tylko osób fizycznych czy przedsiębiorców, ale również szeroko rozumianych podmiotów działających w imieniu państwa. Nie inaczej jest w naszym kraju. Podstawowym aktem prawnym przesądzającym o odpowiedzialności państwa za działania niezgodne z prawem jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.). Zgodnie z jej art. 77 ust. 1 każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Przyjęcie takiego rozwiązania w ustawie zasadniczej ostatecznie uniezależniło odpowiedzialność organu władzy publicznej za niezgodne z prawem działania od przesłanki winy funkcjonariusza działającego w jej imieniu. Nie można bowiem zapominać, że do czasu wejścia w życie konstytucji odpowiedzialność Skarbu Państwa uregulowana w kodeksie cywilnym (dalej KC) wchodziła w grę wyłącznie w przypadku stwierdzenia winy i bezprawności działania funkcjonariusza publicznego. Brak którejś ze wskazanych przesłanek wyłączał odpowiedzialność Skarbu Państwa 1 (por. uchwałę, która zawierała wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawie odpowiedzialności Skarbu Państwa oraz państwowych osób prawnych za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych i ukształtowała praktykę orzeczniczą w tym okresie). ZNACZENIE KONSTYTUCJI Prawo do odszkodowania za działania władzy publicznej było wielokrotnie interpretowane przez Trybunał Konstytucyjny. Orzeczenia te miały bardzo duże znaczenie dla praktyki orzeczniczej w kontekście standardów konstytucyjnych. W wyroku z 4 grudnia 2001 r. 2 sąd konstytucyjny opowiedział się za kompleksowym uregulowaniem zasad odpowiedzialności Skarbu Państwa w konstytucji, a tym samym za przyznaniem pokrzywdzonym praw podmiotowych do dochodzenia odszkodowania za niezgodne z prawem działania władzy publicznej. W ten sposób Trybunał Konstytucyjny wskazał, że rozwiązanie przyjęte w ustawie zasadniczej wprowadza nowe samodzielne treści, które muszą być uwzględniane na poziomie regulacji ustawowej przede wszystkim zawartej w kodeksie cywilnym. Stanowisko to Trybunał Konstytucyjny potwierdzał i rozwijał w kolejnych orzeczeniach, mających istotne znaczenie do wła- 1 Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z 15 lutego 1971 r., sygn. akt III CZP 33/70, LexPolonica nr Wyrok TK z 4 grudnia 2001 r., sygn. akt SK 18/2000, LexPolonica nr

8 8 Odpowiedzialność urzędników ściwego odczytania tej normy konstytucyjnej. W wyroku z 20 stycznia 2004 r. 3 Trybunał Konstytucyjny potwierdza, że bezprawne wyrządzenie szkody przez władzę publiczną daje prawo do odszkodowania i że jest to prawo konstytucyjne. Okoliczności te mają podstawowe znaczenie dla właściwego odczytania treści art. 77 ust. 1 konstytucji. W ocenie sędziów przepis ten jednak sam w sobie nie wskazuje wyczerpująco, jaka szkoda i w jakich granicach ma podlegać naprawieniu, nie rozstrzyga też, co decyduje o wymaganej przesłance bezprawności. Co warto podkreślić, nie wskazuje też trybu, w którym może nastąpić realizacja prawa do odszkodowania. Nie ulega jednak wątpliwości, że kwestie te powinien uregulować ustawodawca w aktach ustawowych. W konsekwencji w ocenie Trybunału nie podobna więc jednak w art. 77 ust. 1 konstytucji upatrywać generalnej, wyczerpującej i przede wszystkim wystarczającej podstawy do żądania pełnego odszkodowania, za każde zdarzenie powodujące szkodę, pozostającą nawet w odległym związku kauzalnym, za każdy rodzaj nieprawidłowości w zachowaniu władzy publicznej. Gdyby tak było, stawałaby się zbędna dalsza regulacja tych kwestii w ustawodawstwie zwykłym, co do zakresów pominiętych w samym normowaniu art. 77 ust. 1 konstytucji 4. Analizując zatem art. 77 ust. 1 ustawy zasadniczej, należy wskazać, że pierwszą przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej władzy publicznej jest wystąpienie szkody. Co za tym idzie użyte w konstytucji pojęcie szkoda co do zasady powinno być rozumiane w taki sam sposób jak na gruncie prawa cywilnego, zwłaszcza zaś art. 361 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Jeżeli jednak nie ma odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umownego, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Innymi słowy, konstytucja, kształtując odpowiedzialność państwa, przyznaje prawo do odszkodowania za poniesiony uszczerbek w podlegających ochronie prawnej dobrach określonego podmiotu. Sam uszczerbek może mieć charakter majątkowy, jak i niemajątkowy. Z tych względów słusznie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego uznano, że nie jest wykluczona odpowiedzialność władzy publicznej nawet z tytułu dóbr osobistych czy roszczeń z tytułu zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę 5. Z kolei pojęcie władza publiczna w rozumieniu omawianego przepisu ustawy zasadniczej obejmuje wszystkie władze w znaczeniu konstytucyjnym. Za taką uznawana jest władza ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza. Dodatkowo sędziowie podkreślił, że definicje pojęć organu państwa oraz organu władzy publicznej nie są tożsame. W tej drugiej definicji mieszczą się bowiem nie 3 Wyrok TK z 20 stycznia 2004 r., sygn. akt SK 26/2003, LexPolonica nr Ibidem. 5 Wyrok TK z 4 grudnia 2001 r., sygn. akt SK 18/2000, LexPolonica nr

9 ROZDZIAŁ 1. Odpowiedzialność cywilna podmiotów publicznych 9 tylko instytucje państwowe lub samorządowe, ale także inne podmioty, pod warunkiem jednak że wykonują funkcje władzy publicznej w wyniku powierzenia czy przekazania im tych funkcji przez organ administracji państwowej lub samorządowej. Samo zaś wykonywanie władzy publicznej, w ocenie sędziów Trybunału, dotyczy wszelkich form działalności państwa, samorządu terytorialnego i innych instytucji publicznych, które obejmują bardzo zróżnicowane formy aktywności. Co warte podkreślenia, wykonywanie takich funkcji co do zasady wiąże się również z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki. Właśnie w tym obszarze, zdaniem Trybunału, może dojść do naruszenia praw i wolności jednostki ze strony władzy publicznej. Wyjaśniając znaczenie pojęcia organ władzy publicznej w rozumieniu ustawy zasadniczej, Trybunał Konstytucyjny odwołał się do instytucji oraz struktury organizacyjnej, jednostki władzy publicznej, z której działalnością wiąże się wyrządzenie szkody, nie zaś do organu osoby prawnej w rozumieniu prawa cywilnego. W praktyce oznacza to, że odpowiedzialność oparta na tym przepisie obciąża strukturę (instytucję), a nie osoby z nią związane (jej funkcjonariuszy), wyrok TK z 4 grudnia 2001 r., sygn. akt SK 18/2000. W konsekwencji podstawowe znaczenie ma ustalenie, czy działanie organu władzy publicznej jest związane z realizacją jego funkcji. To zaś, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, oznacza z jednej strony, że formalne powiązania występujące między bezpośrednim sprawcą szkody a władzą publiczną są mniej istotne, z drugiej zaś że ustalenie statusu osoby, która jest bezpośrednim sprawcą szkody, ułatwia przypisanie danego działania organowi władzy publicznej. Konstytucja nie definiuje też pojęcia działanie organu władzy publicznej. Nie ulega jednak wątpliwości, że podobnie jak w znaczeniu cywilistycznym działanie oznacza nie tylko czynne aktywne zachowanie się, ale również zaniechanie. Nie może zatem budzić wątpliwości, że pojęcie musi być interpretowane w odniesieniu do organu władzy publicznej. Za czynne działania organu władzy publicznej można zatem uznać np. indywidualne rozstrzygnięcia: decyzje, orzeczenia, zarządzenia itp., jak również rozstrzygnięcia mające odniesienie do większej liczby osób, np. przepisy porządkowe stanowione przez samorządy. Przeciwieństwem aktywnego działania organów władzy publicznej są natomiast ich zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej. Słusznie zatem Trybunał Konstytucyjny przyjął, że pojęcie to dotyczy wyłącznie tych sytuacji, w których obowiązek określonego działania władzy publicznej jest skonkretyzowany w przepisie prawa i można ustalić, na czym konkretnie miałoby polegać zachowanie organu władzy publicznej, aby do szkody nie doszło 6. Należy jednak podkreślić, że ustawa zasadnicza wiąże obowiązek naprawienia szkody jedynie z takim działaniem organu władzy publicznej, które jest niezgodne z prawem. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego pojęcie działanie niezgodne z prawem ma ugruntowane znaczenie. Jak wyjaśnili sędziowie 6 Ibidem.

10 10 Odpowiedzialność urzędników w cytowanym już wyroku z 4 grudnia 2001 r. w sprawie SK 18/2000, należy je rozumieć jako zaprzeczenie zachowania uwzględniającego nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej. Co ważne, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego ta niezgodność z prawem w świetle art. 77 ust. 1 konstytucji musi być rozumiana ściśle, zgodnie z konstytucyjnym ujęciem źródeł prawa (por. art konstytucji). W konsekwencji, jak słusznie przyjął Trybunał Konstytucyjny, pojęcie to jest znacznie węższe niż tradycyjne ujęcie bezprawności na gruncie prawa cywilnego, które obejmuje obok naruszenia przepisów prawa również naruszenie zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów. WAŻNE Rozumienie art. 5 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw zmierzające do całkowitego wyłączenia możliwości stosowania art. 160 kodeksu postępowania administracyjnego (KPA), do oceny skutków decyzji nadzorczych wydanych po 31 sierpnia 2004 r. wydaje się lepsze, gdyż nawiązuje wyraźnie do przyjętych dla przepisów kodeksu cywilnego regulacji prawa międzyczasowego i unika zarzutu niejednolitego stosowania prawa w obrębie jednego przepisu. Dla zapobieżenia nadużywaniu prawa do wynagrodzenia szkód wyrządzonych ostateczną decyzją administracyjną należałoby poszukiwać drogi nie w niezgodnej z gwarantowanymi konstytucją wartościami interpretacji art KC i art KC, lecz w zmianie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego regulujących stwierdzenie niezgodności z prawem ostatecznej decyzji wyrządzającej szkodę, na wzór przepisów zawartych w kodeksie postępowania cywilnego (KPC). W państwie prawa, gdy obywatel ma gwarantowany dostęp do obsługi prawnej, która ułatwi mu wystąpienie do właściwego organu o stwierdzenie, czy decyzja jest niezgodna z prawem, jeżeli decyzja taka wyrządziła mu szkodę, powinien być zobowiązany, pod rygorem utraty prawa do odszkodowania, do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji nadzorczej w stosunkowo krótkim czasie dwóch lub trzech lat. Przedawnienie jego roszczenia powinno zaś biec od daty, gdy decyzja nadzorcza stanie się ostateczna (postanowienie składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2010 r., III CZP 4/2010 LexPolonica nr ). (...)

POSTANOWIENIE. Protokolant Bożena Nowicka

POSTANOWIENIE. Protokolant Bożena Nowicka Sygn. akt III CZP 46/08 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 25 czerwca 2008 r. SSN Gerard Bieniek (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marian Kocon SSN Katarzyna Tyczka-Rote Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) Warszawa, dnia 30 czerwca 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) I. Cel i przedmiot ustawy

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji,

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celnej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak Sygn. akt IV KK 413/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 kwietnia 2015 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz SSA del.

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 620 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy...

Spis treści. Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy... Wykaz skrótów... 11 Przedmowa do wydania drugiego... 13 Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy... 20 ROZDZIAŁ 1. Pojęcie, rodzaje

Bardziej szczegółowo

Na wniosek Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w Biurze Rzecznika Praw

Na wniosek Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w Biurze Rzecznika Praw RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-632772-XVIII/12/GK 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Bartłomiej Sienkiewicz Minister Spraw Wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność urzędników 1. Odpowiedzialność. urzędników

Odpowiedzialność urzędników 1. Odpowiedzialność. urzędników Odpowiedzialność urzędników 1 BIBLIOTEKA Odpowiedzialność urzędników Odpowiedzialność cywilna Odpowiedzialność pracownicza i dyscyplinarna Odpowiedzialność karna Odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 556/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 listopada 2013 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE z dnia 20 stycznia 1998 r. Sygn. akt K. 9/97

POSTANOWIENIE z dnia 20 stycznia 1998 r. Sygn. akt K. 9/97 6 POSTANOWIENIE z dnia 20 stycznia 1998 r. Sygn. akt K. 9/97 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sokolewicz przewodniczący Stefan J. Jaworski sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska Wiesław Johann

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy.

- o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 3858 Warszawa, 22 grudnia 2010 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku! Na podstawie

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ODSZKODOWAWCZA FUNKCJONARIUSZY PUBLICZNYCH W ŚWIETLE ORZECZNICTWA TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ODSZKODOWAWCZA FUNKCJONARIUSZY PUBLICZNYCH W ŚWIETLE ORZECZNICTWA TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Studia Prawno-Ekonomiczne, t. LXXXI, 2010 PL ISSN 0081-6841 s. 43 63 Joanna Kielin* ODPOWIEDZIALNOŚĆ ODSZKODOWAWCZA FUNKCJONARIUSZY PUBLICZNYCH W ŚWIETLE ORZECZNICTWA TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Problematyka

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Sygn. akt III CZP 16/16 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Czy zakładowi ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o.

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest spółką handlową, nabywającą osobowość prawną z chwilą wpisu do Krajowego

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E 1. Pierwsza z proponowanych zmian dotyczy poszerzenia katalogu organizacji społecznych, które mogą wytaczać powództwa na rzecz obywateli i wstępować za ich zgodą do już toczących

Bardziej szczegółowo

W moim zainteresowaniu pozostaje problematyka dotycząca ograniczenia zakresu

W moim zainteresowaniu pozostaje problematyka dotycząca ograniczenia zakresu RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Irena Lipowicz Warszawa, 2$.i 1045* II.513.13.2014.MK Pan Cezary Grabarczyk Minister Sprawiedliwości W moim zainteresowaniu pozostaje problematyka dotycząca ograniczenia zakresu

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec Warszawa, dnia 15 lipca 2015 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (druk

Bardziej szczegółowo

22/2/A/2014. POSTANOWIENIE z dnia 18 lutego 2014 r. Sygn. akt SK 45/12

22/2/A/2014. POSTANOWIENIE z dnia 18 lutego 2014 r. Sygn. akt SK 45/12 22/2/A/2014 POSTANOWIENIE z dnia 18 lutego 2014 r. Sygn. akt SK 45/12 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat przewodniczący Maria Gintowt-Jankowicz sprawozdawca Marek Kotlinowski Andrzej Wróbel

Bardziej szczegółowo

Pan Bogdan Borusewicz Marszałek Senatu RP

Pan Bogdan Borusewicz Marszałek Senatu RP R ZE C ZN IK PRAW OBYWATEL SKICH Irena Lipowicz Warszawa, dnia 14 maja 2015 r. II.513.13.2014.MK Pan Bogdan Borusewicz Marszałek Senatu RP Szanowny Panie Marszałku, W moim zainteresowaniu pozostaje problem

Bardziej szczegółowo

Roszczenia przysługujące pracownikowi z tytułu mobbingu.

Roszczenia przysługujące pracownikowi z tytułu mobbingu. Roszczenia przysługujące pracownikowi z tytułu mobbingu. Aleksandra Kępniak Zjawisko mobbingu w miejscu pracy istnieje od bardzo dawna. Współcześnie stało się ważnym problemem społecznym, dostrzeżonym

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Sprawy dotyczące odpowiedzialności majątkowej żołnierzy są rozpoznawane w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy (art. 1 k.p.c. w związku z art.

Bardziej szczegółowo

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb,

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb, 8 POSTANOWIENIE z dnia 22 stycznia 2003 r. Sygn. akt K 44/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej oraz ustawy o Służbie Więziennej.

- o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej oraz ustawy o Służbie Więziennej. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 4147 Warszawa, 14 stycznia 2011 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego

Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego ROMAN TOMASZEWSKI Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego Zasadniczym pojęciem, do którego odwołuje się obowiązujący obecnie kodeks karny przy opisywaniu istoty przestępstw przeciwko prawidłowemu

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 7 maja 1999 r.

USTAWA z dnia 7 maja 1999 r. Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej i Agencji

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 8/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 kwietnia 2012 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa małoletniego

Bardziej szczegółowo

Prawo do odszkodowania za niesłuszne skazanie

Prawo do odszkodowania za niesłuszne skazanie Uniwersytet Wrocławski Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Prawo do odszkodowania za niesłuszne skazanie 1. Prawny charakter roszczenia za niesłuszne skazanie Już w okresie II Rzeczpospolitej w doktrynie

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Dr n. med. Grażyna Rogala-Pawelczyk Uniwersytet Medyczny w Lublinie Warszawa 09.04.2011 ZAWÓD System czynności czy prac, który jest wewnętrznie spójny, skierowany

Bardziej szczegółowo

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 02.04.2015

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 02.04.2015 PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM Warszawa, 02.04.2015 WYKŁAD NR 6 1. Odpowiedzialność prawna lekarza w ogólności 2. Odpowiedzialność karna Mechanizm procesowy Ryzyko dla lekarza 3. Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CK 277/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 listopada 2005 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Maria Grzelka SSN Iwona

Bardziej szczegółowo

WYROK z dnia 3 marca 2004 r. Sygn. akt K 29/03 *

WYROK z dnia 3 marca 2004 r. Sygn. akt K 29/03 * WYROK z dnia 3 marca 2004 r. Sygn. akt K 29/03 * W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marian Zdyb przewodniczący Adam Jamróz Marek Safjan sprawozdawca Jerzy Stępień Bohdan

Bardziej szczegółowo

Pismo procesowe. w sprawie o sygn. akt K 47/14 wyjaśniam, że zmiana art. 14 ustawy o bezpieczeństwie

Pismo procesowe. w sprawie o sygn. akt K 47/14 wyjaśniam, że zmiana art. 14 ustawy o bezpieczeństwie R ZE C ZN IK PRAW OBYWATEL SKICH Warszawa, dnia 29 marca 2016 r. II.511.994.2014.KŁS Trybunał Konstytucyjny Warszawa sygn. akt K 47/14 Pismo procesowe W odpowiedzi na pismo Trybunału Konstytucyjnego z

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI Warszawa, 20 maja 2014 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI PODSEKRETARZ STANU Roman Dmowski DSI-WPIPSI.070.1.2014 DSI-WPIPSI.070.1.2014 Pan Stanisław Duda Sekretarz Stanu w

Bardziej szczegółowo

Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ

Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ Rodzaj postępowania: skarga konstytucyjna Inicjator: osoba fizyczna Skład orzekający: 5 sędziów Zdania odrębne: 0 Przedmiot kontroli Wzorce kontroli

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA. z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa 1)

Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA. z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa 1) Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA z dnia 20 stycznia 2011 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2011 r. Nr 34, poz. 173, z 2016 r. poz. 178. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność materialna pracownika

Odpowiedzialność materialna pracownika e-poradnik Praca i Ubezpieczenia Praca i Ubezpieczenia Odpowiedzialność materialna pracownika Niewykonywanie obowiązków pracowniczych Ochrona tajemnicy pracodawcy Wielkość szkody Skutki nieobecności w

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9

Spis treści. Wstęp... 9 Wstęp... 9 ROZDZIAŁ I Geneza sygnalizacji w polskim prawie karnym... 17 1. Problematyka zapobiegania przestępczości w k.p.k. z 1928 r.... 18 2. Profilaktyka w sferze prawnokarnej działalności organów ścigania

Bardziej szczegółowo

Maria Siemaszkiewicz. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), zwana dalej k.c.

Maria Siemaszkiewicz. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), zwana dalej k.c. Maria Siemaszkiewicz Odpowiedzialność odszkodowawcza za niewydanie decyzji administracyjnej Art. 417 1 3 Kodeksu cywilnego 1 stanowi podstawę odpowiedzialności władzy publicznej za szkodę wyrządzoną niewydaniem

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

17/3A/2004. WYROK z dnia 3 marca 2004 r. Sygn. akt K 29/03 * W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny w składzie:

17/3A/2004. WYROK z dnia 3 marca 2004 r. Sygn. akt K 29/03 * W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny w składzie: 17/3A/2004 WYROK z dnia 3 marca 2004 r. Sygn. akt K 29/03 * W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marian Zdyb przewodniczący Adam Jamróz Marek Safjan sprawozdawca Jerzy

Bardziej szczegółowo

Marek Safjan przewodniczący Marek Mazurkiewicz sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska,

Marek Safjan przewodniczący Marek Mazurkiewicz sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska, 79 POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt Tw 72/02 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Safjan przewodniczący Marek Mazurkiewicz sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska, po wstępnym rozpoznaniu

Bardziej szczegółowo

303/4/B/2010. POSTANOWIENIE z dnia 11 marca 2010 r. Sygn. akt Ts 272/09. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak,

303/4/B/2010. POSTANOWIENIE z dnia 11 marca 2010 r. Sygn. akt Ts 272/09. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak, 303/4/B/2010 POSTANOWIENIE z dnia 11 marca 2010 r. Sygn. akt Ts 272/09 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Anwil

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 183/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 20 sierpnia 2014 r. SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Beata Gudowska SSN

Bardziej szczegółowo

PRZESTĘPSTWA KORUPCYJNE

PRZESTĘPSTWA KORUPCYJNE PRZESTĘPSTWA KORUPCYJNE KORUPCJA BIERNA (SPRZEDAJNOŚĆ, ŁAPOWNICTWO) ART. 228 KK KORUPCJA CZYNNA (PRZEKUPSTWO) ART. 229 KK PŁATNA PROTEKCJA ART. 230-230a KK KORUPCJA WYBORCZA ART. 250a KK KORUPCJA MENADŻERSKA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Antoni Górski (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz. Protokolant Bogumiła Gruszka

UCHWAŁA. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Antoni Górski (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz. Protokolant Bogumiła Gruszka Sygn. akt III CZP 49/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 sierpnia 2014 r. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Antoni Górski (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz Protokolant Bogumiła Gruszka

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 89, poz. 967 o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa

Bardziej szczegółowo

Nowe zasady. fakturowania

Nowe zasady. fakturowania BIBLIOTEKA Nowe zasady fakturowania w praktyce Prawidłowe sporządzanie, przesyłanie i przechowywanie faktur Nowe terminy wystawiania dokumentów Poprawianie błędów Sporządzanie faktur oraz not korygujących

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika.

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Zgodnie z art. 55 1¹ kodeksu pracy (dalej k.p.) pracownikowi przysługuje prawo do rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r.

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. BAS-WAL-923/10 Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. Opinia prawna w sprawie konsekwencji braku przepisów prawnych w Prawie budowlanym, regulujących lokalizację i budowę farm wiatrowych I. Teza opinii Brak

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji

Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji walka dla idei, czy o realne wyrównanie szkód? Bernadeta M. Kasztelan-Świetlik Listopad 2010 Biała księga KaŜdy, kto z powodu naruszenia prawa konkurencji

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność odszkodowawcza funkcjonariuszy państwowych w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 4 grudnia 2001 r.

Odpowiedzialność odszkodowawcza funkcjonariuszy państwowych w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 4 grudnia 2001 r. Agnieszka Myszor-Hofman Odpowiedzialność odszkodowawcza funkcjonariuszy państwowych w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 4 grudnia 2001 r. Odpowiedzialność państwa wobec jednostek za wyrządzone

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Marta Romańska SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Marta Romańska SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 477/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 czerwca 2014 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Marta Romańska SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 27 maja 2010 r., III CZP 30/10

Uchwała z dnia 27 maja 2010 r., III CZP 30/10 Uchwała z dnia 27 maja 2010 r., III CZP 30/10 Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) Sędzia SN Dariusz Dończyk Sędzia SN Wojciech Katner (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wojskowej

Bardziej szczegółowo

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl www.pip.gov.pl Zawarcie umowy Pracodawca, który prowadzi działalność jako podmiot gospodarczy, może zabezpieczyć swoje interesy przed ewentualnymi, niepożądanymi zachowaniami aktualnie zatrudnionych, jak

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 684/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 lutego 2013 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) w sprawie z powództwa T. B.

Bardziej szczegółowo

ORZECZENIE w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 kwietnia 1994 r. (Sygn. K. 10/93)

ORZECZENIE w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 kwietnia 1994 r. (Sygn. K. 10/93) 7 ORZECZENIE w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 kwietnia 1994 r. (Sygn. K. 10/93) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia TK Wojciech Łączkowski Sędziowie TK: Zdzisław Czeszejko-Sochacki

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Biernacki

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Biernacki Sygn. akt III KK 257/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 sierpnia 2015 r. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Biernacki

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 7 marca 2014 r. Druk nr 579 KOMISJA USTAWODAWCZA Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie art. 85a ust.

Bardziej szczegółowo

Druk nr 1948 Warszawa, 23 maja 2007 r.

Druk nr 1948 Warszawa, 23 maja 2007 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Druk nr 1948 Warszawa, 23 maja 2007 r. Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CZ 186/12. Dnia 15 lutego 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CZ 186/12. Dnia 15 lutego 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt I CZ 186/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 lutego 2013 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka w sprawie z powództwa J. A.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Piotr Malczewski

UCHWAŁA. Protokolant Piotr Malczewski Sygn. akt III CZP 74/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 12 grudnia 2013 r. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk SSN Irena Gromska-Szuster Protokolant

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

UCHWAŁA. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 93/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 grudnia 2012 r. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A.

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Definicje 1. za Ustawę uważa się Ustawę z dnia 20 stycznia 2011 o

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. Zagadnienia ogólne

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. Zagadnienia ogólne Umowa o podróż w prawie polskim. Rafał Adamus Masowy rozwój turystyki prowadzi do poddania tej dziedziny aktywności społecznej regulacji prawnej w systemach prawnych różnych państw, a w tym również w Polsce.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Katarzyna Gonera

POSTANOWIENIE. SSN Katarzyna Gonera Sygn. akt I BP 3/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 listopada 2015 r. SSN Katarzyna Gonera w sprawie z powództwa M. J. przeciwko D. R. o wznowienie postępowania w sprawie Sądu Okręgowego

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna nauczyciela

Odpowiedzialność prawna nauczyciela Odpowiedzialność prawna nauczyciela Opracowała: M. Węglowska - Wojt Dwa poziomy zadań i odpowiedzialności nauczyciela: - pracownik w zakładzie pracy - nauczyciel, pracownik pedagogiczny Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 7 lutego 2008 r.

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 7 lutego 2008 r. U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 7 lutego 2008 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych Na podstawie art. 118 ust.

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja. w sferze budżetowej

Inwentaryzacja. w sferze budżetowej BiBlioteka Inwentaryzacja w sferze budżetowej Organizacja i zasady inwentaryzacji Dokumentacja Kompetencje i odpowiedzialność w zakresie inwentaryzacji Metody inwentaryzacji spis z natury, potwierdzenie

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność karna lekarza

Odpowiedzialność karna lekarza Sławomir Turkowski Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności karnej Warszawa 2012 2 Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r.

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z DNIA 24 WRZEŚNIA 2013 R. (SYGN. AKT K 35/12) DOTYCZĄCYM USTAWY O SYSTEMIE OŚWIATY I. METRYKA ORZECZENIA

Bardziej szczegółowo

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za wrzesień 2014 r.

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za wrzesień 2014 r. Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za wrzesień 2014 r. Orzeczenia Sądu Najwyższego opublikowane w Orzecznictwie Sądu Najwyższego Izba Cywilna zeszyt 9: 1. RĘKOJMIA ZA WADY Uchwała Składu Siedmiu

Bardziej szczegółowo

TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI

TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI Zdzisława Cwalińska-Weychert Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny Problematyka zadośćuczynienia pieniężnego

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266).

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-154(5)/09 Warszawa, 18 lutego 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

Świadczenia w razie choroby i macierzyństwa

Świadczenia w razie choroby i macierzyństwa e-poradnik Praca i Ubezpieczenia Praca i Ubezpieczenia Świadczenia w razie choroby i macierzyństwa Rodzaje świadczeń oraz osoby do nich uprawnione Wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy Zasiłek chorobowy,

Bardziej szczegółowo

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r.

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r. Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r. Wybrane orzeczenia Sądu Najwyższego opublikowane w Orzecznictwie Sądu Najwyższego Izba Cywilna zeszyt 10: 1. DOPUSZCZALNOŚĆ ZAWARCIA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 33/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 24 lipca 2013 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

Bardziej szczegółowo

przedstawiam następujące stanowisko:

przedstawiam następujące stanowisko: RZECZPOSPOLITA POLSKA PROKURATOR GENERALNY Warszawa, dnia 9 czerwca 2015 r. PG VIII TK 104/14 P 64/14 TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY W związku z pytaniem prawnym Sądu Rejonowego w Białymstoku VI Wydział Pracy

Bardziej szczegółowo

Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia

Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia Ewa Gadomska Prawnik z Kancelarii Prawnej Jerzy T. Pieróg Organizator przetargu w celu ochrony swojego interesu powinien sprawdzać,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 października 2006 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich. Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich

Warszawa, dnia 12 października 2006 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich. Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich Warszawa, dnia 12 października 2006 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich dr Janusz Kochanowski RPO-542175-X-06/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 022 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 022 827

Bardziej szczegółowo

Utrzymanie czystości i porządku w gminach

Utrzymanie czystości i porządku w gminach BiBlioteka Utrzymanie czystości i porządku w gminach Komentarz do ustawy Z uwzględnieniem zmian obowiązujących od 6 marca 2013 r. Autorzy: Katarzyna Kuźma Daniel Chojnacki Wojciech Hartung Katarzyna Maćkowska

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Anna Janczak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Anna Janczak Sygn. akt II KK 270/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 kwietnia 2013 r. SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Eugeniusz

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE UZASADNIENIE

ZAGADNIENIE PRAWNE UZASADNIENIE Sygn. akt III CZP 74/13 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie z powództwa J. K., D. K., S. K. i B. T. przeciwko L. Spółce Akcyjnej w M. o zapłatę na skutek zażalenia powodów J. K., D. K. i S. K. na postanowienie

Bardziej szczegółowo

Adres redakcji: 01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72 tel. (22) 530 40 40; www.gazetaprawna.pl Redakcja: Ewa Ciechanowska DTP: Joanna Archacka Biuro

Adres redakcji: 01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72 tel. (22) 530 40 40; www.gazetaprawna.pl Redakcja: Ewa Ciechanowska DTP: Joanna Archacka Biuro Adres redakcji: 01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72 tel. (22) 530 40 40; www.gazetaprawna.pl Redakcja: Ewa Ciechanowska DTP: Joanna Archacka Biuro Obsługi Klienta: 05-270 Marki, ul. Okólna 40 tel. (22)

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druk nr 1097).

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druk nr 1097). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-24(4)/13 Warszawa, 18 kwietnia 2013 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek Przekazuję

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka Sygn. akt III CZP 48/07 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 czerwca 2007 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Marian Kocon Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę.

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. 4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. W ramach spraw wywłaszczeniowych należy przywołać mający precedensowe znaczenie

Bardziej szczegółowo

Jak unikać kar. za przestępstwa. podatkowe

Jak unikać kar. za przestępstwa. podatkowe BiBlioteka Jak unikać kar za przestępstwa podatkowe najczęściej popełniane przestępstwa i wykroczenia skarbowe katalog kar procedury postępowania możliwości uniknięcia kary Adam Makosz Łukasz Sobiech Autorzy

Bardziej szczegółowo

Ewa Bagińska. Uwagi ogólne

Ewa Bagińska. Uwagi ogólne Ewa Bagińska Odpowiedzialność funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa w świetle projektu ustawy o szczególnych zasadach odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 5 marca 2003 r. II UK 178/02

Wyrok z dnia 5 marca 2003 r. II UK 178/02 Wyrok z dnia 5 marca 2003 r. II UK 178/02 Wypłata pracownikowi odszkodowania z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu powoduje zmniejszenie jednorazowego odszkodowania należnego członkom

Bardziej szczegółowo

Praca w godzinach nadliczbowych pracowników samorządowych

Praca w godzinach nadliczbowych pracowników samorządowych Praca w godzinach nadliczbowych pracowników samorządowych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 stycznia 2014 r. sygn. akt P 26/12 Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 stycznia

Bardziej szczegółowo

Kara porządkowa - Kodeks pracy

Kara porządkowa - Kodeks pracy Kara porządkowa - Kodeks pracy Opracowanie: Maria Węglowska - Wojt Pracownik czyli kto? Osoba fizyczna zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność za sprawozdawczość finansową firmy.

Odpowiedzialność za sprawozdawczość finansową firmy. Odpowiedzialność za sprawozdawczość finansową firmy. Agenda 1. Odpowiedzialność organów zarządzających i nadzorczych 1.1. Organy odpowiedzialne. 1.2. Pojęcie kierownika jednostki. 1.3. Zakres odpowiedzialności.

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE UZASADNIENIE

ZAGADNIENIE PRAWNE UZASADNIENIE Sygn. akt III Cz 962/13 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie z powództwa J. S., H. S. i M. S. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej [ ] w Warszawie o zapłatę na skutek zażalenia pozwanej na postanowienie

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE z dnia 27 września 2000 r. Sygn. U. 5/00. Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska przewodnicząca Jerzy Ciemniewski sprawozdawca Lech Garlicki

POSTANOWIENIE z dnia 27 września 2000 r. Sygn. U. 5/00. Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska przewodnicząca Jerzy Ciemniewski sprawozdawca Lech Garlicki 194 POSTANOWIENIE z dnia 27 września 2000 r. Sygn. U. 5/00 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska przewodnicząca Jerzy Ciemniewski sprawozdawca Lech Garlicki po rozpoznaniu

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność cywilno- prawna NAUCZYCIELI I WYCHOWAWCÓW SZKÓŁ I PLACÓWEK OŚWIATOWYCH

Odpowiedzialność cywilno- prawna NAUCZYCIELI I WYCHOWAWCÓW SZKÓŁ I PLACÓWEK OŚWIATOWYCH Odpowiedzialność cywilno- prawna NAUCZYCIELI I WYCHOWAWCÓW SZKÓŁ I PLACÓWEK OŚWIATOWYCH Prawa i obowiązki nauczycieli określa: Karta Nauczyciela, Przepisy wykonawcze do Karty Nauczyciela, Kodeks pracy,

Bardziej szczegółowo

Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym. Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej

Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym. Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej Formy zmiany ustawy karnej Penalizacja Depenalizacja Depenalizacja

Bardziej szczegółowo