Metoda drobnych kroków

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Metoda drobnych kroków"

Transkrypt

1 Metoda drobnych kroków dr Adam Bodnar O d pewnego czasu autorytet wymiaru sprawiedliwości maleje. Wynika to ze źle skonstruowanej struktury wymiaru sprawiedliwości, braku wystarczającego wsparcia dla sędziów ze strony personelu pomocniczego oraz z jego małej efektywności. Mamy także do czynienia z kryzysem urzędu sędziego w kontekście jego ogólnego udziału w życiu społecznym. Środowisko sędziowskie ma mocne tendencje do zamykania się w ramach własnych struktur zawodowych. Zmniejsza się tym samym kontakt ze światem zewnętrznym.

2 Jest to w pewnym sensie proces nieunikniony, ponieważ wiąże się on z dużym, ogólnym kryzysem zaufania społecznego. Sędzia, będąc narażony cały czas na kwestionowanie jego pozycji, podważanie zaufania do rozstrzygnięć, zbyt częste wnioski o wyłączanie sędziego czy także różnego rodzaju manipulacje podejmowane przez pełnomocników procesowych, nie ma zbyt wielkiej motywacji, aby ze społeczeństwem kontaktować się inaczej niż przez wydawanie orzeczeń. Tylko nieliczni angażują się w inicjatywy przekraczające ramy środowiskowe, w życie lokalnej wspólnoty czy w nauczanie prawa w lokalnych szkołach. Z drugiej strony wykonywaniu urzędu sędziego towarzyszy głębokie poczucie frustracji. Pomysły reformatorskie zgłaszane przez pojedynczych sędziów giną w przepastnych szufladach Ministerstwa Sprawiedliwości (jeśli w ogóle do niego docierają), szafy nie domykają się z powodu ciągle napływających nowych spraw. Większość sędziów liniowych, czyli tych orzekających w I instancji, znajduje się nieustannie w sytuacji poczucia winy z powodu przedłużającego się procesu, nieskończonych kilku uzasadnień czy braku realnej pomocy ze strony asystentów czy sekretarzy sądowych. Do tego dochodzi frustracja spowodowana brakiem możliwości godnego życia wynagrodzenie zaspokaja podstawowe potrzeby, ale nie daje jakichś cudownych perspektyw dalszego życia. Awans jest wysoce niepewny, bo istnieje duża konkurencja w naborze na każde wyższe stanowisko sędziowskie. Tylko od niego natomiast zależy realny wzrost wynagrodzenia. Z kolei stan spoczynku jest perspektywą zbyt odległą, aby kompensować aktualny, gorszy niż w sektorze prywatnym poziom wynagrodzeń. W ostatnich latach sędziowie stracili duchowe przewodnictwo. Autorytety wybitni sędziowie rzadko uczestniczą w dyskusjach publicznych. Większość sędziów najwyższych instancji zdaje się nie rozumieć problemów sędziów niższych instancji, tak jakby co najmniej wykonywali oni inny zawód. Warto pamiętać, że wielu sędziów wyższych instancji pochodzi ze świata nauki lub z innych zawodów prawniczych i często po prostu nie rozumie świata sądów rejonowych. Wreszcie przedstawiciele takich organów jak Krajowa Rada Sądownictwa nie dają wystarczającego wsparcia, choćby przez jasne i precyzyjne stanowisko wobec organów władzy publicznej. Problem z KRS pokazuje niedawna uchwała dotycząca sędziego Igora Tuleyi. Szesnastu członków KRS udzialiło mu poparcia, ale stało się to po tym, jak wcześniej Przewodniczący KRS skrytykował słowa tegoż sędziego. Na tym tle rośnie w siłę pozycja Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia. Stowarzyszenie posługuje się coraz bardziej radykalną retoryką w walce o prawa sędziów. Słabiej przebija się działalność organiczna Stowarzyszenia dążenia do zmiany prawa, pogłębienia dyskusji, reformy sądownictwa, organizowane szkolenia. Ten radykalizm jest jednak naturalnym tonem, biorąc pod uwagę aktualny poziom frustracji w szeregach kadry sędziowskiej oraz brak alternatywnych liderów środowiskowych osób, którym większość sędziów byłaby w stanie prawdziwie zaufać i ich szanować. Powstaje oczywiście pytanie, czy to nie jest kryzys dotyczący społeczeństwa, w którym przewodnicy ideowi przestają odgrywać tak istotną rolę jak wcześniej, a aktywizm obywatelski przenosi się do sieci. Nie bez przyczyny wielką popularnością cieszy się serwis internetowy który staje się jednym z głównych ogniw łączących środowisko sędziów. Nie dziwi zatem, że większość reform podejmowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości jest traktowana z dużą nieufnością. Skoro dominuje poczucie frustracji, brak należytej troski o sądownictwo ze strony polityków, to sędziowie są podwójnie nieufni wobec podejmowanych prób reformy. Co więcej, częstokroć gołym okiem widać, że reformy są słabo przemyślane i przygotowane, a koncepcje zmieniają się pod wpływem nagłych emocji i sondaży. Brakuje długoterminowej wizji, a szczególnie polityków, którzy dysponowaliby wystarczającym autorytetem (i poparciem partii rządzącej), aby przekonać do siebie innych i dostać mandat na reformowanie dłuższy niż jeden rok. Sędziowie nie są jednak także bez winy. Ponad 10 tys. świetnie wykształconych osób, z natury indywidualistów, jest w stanie skrytykować każdy, nawet najlepiej przemyślany i przygotowany pomysł. Tutaj przejawia się także brak zaufania. Powstaje bowiem pytanie, czy nawet gdy-

3 by powstała długoterminowa wizja reformy wymiaru sprawiedliwości, z nastawieniem na letni plan realizacji, to czy sędziowie by ten plan poparli? Czy czasami w takiej sytuacji nie zwyciężyłoby podejście: co z tego, że za 10 lat ma być dobrze, jak teraz jest mi źle? Wydaje się, że to może być najważniejsze wyzwanie dla reformy wymiaru sprawiedliwości, szczególnie jeśli głosowi (uzasadnionemu) sfrustrowanych tysięcy sędziów nie towarzyszą alternatywne opinie osób cieszących się szacunkiem środowiska sędziowskiego czy choćby polityków poważnie zainteresowanych tematem. Głosy te nie występują, bo mało kto w ogóle w Polsce zajmuje się wymiarem sprawiedliwości. Wystarczy przejść się na jakąkolwiek konferencję dotyczącą tej problematyki. Trudno na nich dostrzec przejawy aktywności posłów czy senatorów. Zazwyczaj po zaliczeniu części oficjalnej nawet ci najaktywniejsi opuszczają salę i wracają do innych zajęć. W takiej sytuacji wewnętrznie sprzężonego kryzysu powstaje pytanie, co robić. Jakie działania podejmować, aby jednak nie godzić się na taką sytuację oraz brak realnej możliwości reformy sądownictwa, w obliczu słabych polityków oraz głębokiej nieufności ze strony środowiska sędziowskiego? obsługi interesanta czy innych technicznych usprawnień 1 ten etap w Polsce powoli przechodzimy z sukcesem ale raczej o zdanie sobie sprawy z tego, że autorytet wymiaru sprawiedliwości buduje się nie tylko w skutek dobrego, rzetelnego i sprawiedliwego orzekania, ale także przez wyraźne tłumaczenie, dlaczego sąd podjął taką, a nie inną decyzję. Każdy sędzia powinien sobie zdawać sprawę, że wszelka jego decyzja buduje autorytet wymiaru sprawiedliwości. Jest to szczególnie ważne w czasach, kiedy mamy do czynienia z coraz bardziej skomplikowanym systemem prawnym. Co więcej, czasy specjalizacji powodują, że coraz łatwiej uciekać sędziom w techniczne paragrafy, a nie tłumaczyć zasady, na których opierało się rozstrzygnięcie. Paradoks polega na tym, że trudno mieć do sędziów o to pretensje, biorąc pod uwagę ich wykształcenie. Cały system edukacji prawniczej w niewielkim stopniu bierze pod uwagę konieczność nauczenia, jak myśleć zasadami, a nie paragrafami. Stosowanie zasady proporcjonalności to wbrew pozorom sztuka. Poza tym udręczenie codziennością oraz konieczność ciągłego pisania zaległych uzasadnień (bo do szaf napływają wciąż nowe sprawy), nie pozwala na oderwanie się od prostego spojrzenia na sprawę. Zdecydowanie łatwiej jest poszukać w miarę pasujący przepis, podciągnąć pod niego stan faktyczny i orzec. Przepis może nie do końca pasować, ale to już jest problem ustawodawcy, a nie sędziego, który mógłby to zniwelować przez zastosowanie odpowiedniej zasady konstytucyjnej. Jedyna możliwość w takiej sytuacji to reformy małe, cząstkowe, wymagające albo drobnych zmian legislacyjnych, albo po prostu zmian organizacyjnych. Słowem: nie można mówić, że nic się nie da zrobić, ale właśnie być może czasami nawet wbrew środowisku podejmować próby, przekonywać, pokazywać, że jak się chce, to można, wykorzystywać istniejące opcje. Czasami w sytuacji ogólnego bezwładu organizacyjnego takie oddolne działania mogą się przebijać i wpływać na całe środowisko właśnie ze względu na ich bezpretensjonalność oraz odwagę w przełamywaniu lodów. Tymczasem sędzia powinien sobie zdawać sprawę, że przez swoje orzeczenia komunikuje się nie tylko ze stronami, ale także z całym społeczeństwem. Orzeczenia są przedmiotem dyskusji i analizy stron postępowania, ich rodzin, przyjaciół, mediów, organizacji pozarządowych, naukowców, a także innych profesjonalistów kolegów z innych sądów, adwokatów, radców prawnych czy prokuratorów. Jednym z punktów wyjścia dla takich oddolnych reform może być sfera komunikacji sądów z obywatelami. Nie chodzi przy tym o wprowadzanie dodatkowych punktów Sąd jest instytucją wiedzy przekazuje określony pogląd na temat rozpatrywanej sprawy oraz otaczającego świata i wpływa tym samym na sposób jej rozstrzygnięcia. 1 Por. Joanna Lora, Komunikacja sądów z obywatelami badania empiryczne, wnioski, rekomendacje zmian, Raport Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka oraz Forum Obywatelskiego Rozwoju, kwiecień 2009 r., dostępny na stronie

4 Przekazuje także informację na temat obowiązującego prawa. Sąd nie może jednak zakładać, że wszyscy odbiorcy przekazywanej informacji są przygotowani na taki sam przekaz, że posiadają wystarczający poziom wiedzy, aby zrozumieć sens wypowiedzi. Raczej należy przyjąć, że jest wręcz przeciwnie. Z tego punktu widzenia komunikacja zewnętrzna jest ważna, gdyż wpływa na siłę przekazu, ale również pośrednio buduje autorytet. Siłą rzeczy sąd ma mniej narzędzi, za pomocą których może kontaktować się ze światem zewnętrznym. Sąd to nie korporacja, która może zatrudnić specjalistów od wizerunku zewnętrznego i znaczną część swojego budżetu inwestować w dotarcie do odbiorcy i przekonanie go do tej czy innej usługi lub towaru. Sędzia jednak powinien sprawnie posługiwać się tym warsztatem językowym, który posiada, i wykorzystywać dla budowania swojego autorytetu wszystkie instrumenty komunikacji zewnętrznej. Są to w szczególności ustne motywy rozstrzygnięcia, uzasadnienie pisemne wyroku, ale także zachowanie na rozprawie (w tym tłumaczenie decyzji proceduralnych) czy kontakty z dziennikarzami (za pośrednictwem rzecznika prasowego). W każdej z tych sfer zewnętrznego komunikowania się można by wymienić przykłady i dobrych praktyk, i nadużyć. Nie to jest jednak celem tego tekstu, lecz raczej zastanowienie się, co można zmienić, aby spowodować wyraźną poprawę. Słowem: jak dokonać zmiany, która docelowo mogłaby objąć całe sądownictwo, a nie wymaga modyfikacji legislacyjnej, lecz jedynie dobrej woli i zrozumienia istoty problemu. Jednym z takich pomysłów jest projekt stworzony przez Rzecznika Praw Obywatelskich pt. Język urzędowy 2 przyjazny obywatelom. Inicjatywa ta nawiązuje do funkcjonującej w Wielkiej Brytanii już od 1979 r. kampanii 3 Plain English. W skrócie polega na tym, aby systematycznie dokonywać przeglądu dokumentów urzędowych pod kątem ich zrozumiałości dla przeciętnego odbiorcy, a także aby szkolić, jak posługiwać się w działaniach publicznych prostszym językiem. RPO zorganizował w dniach października 2012 r. I Kongres Języka Urzędowego. Co ciekawe, nie uczestniczył w nim żaden przedstawiciel sądownictwa. Warto zastanowić się, czy w ogóle przedstawiciele sądownictwa byli uwzględnieni w tym nowym projekcie. Jeśli nie, to być może kolejny Kongres powinien być poświęcony wyłącznie sądom. Jest to ważne, ponieważ właśnie sądy najczęściej posługują się trudnym i hermetycznym językiem. Czasami oczywiście trudno jest rozstrzygnąć skomplikowaną sprawę bez posługiwania się skomplikowanym językiem. Natomiast prawdopodobnie większość spraw dotyczących zwyczajnych ludzkich i codziennych problemów nie wymaga wyszukanej terminologii prawniczej. Co więcej, nauczenie sędziów, jak posługiwać się prostszym językiem (czego nikt na studiach czy aplikacji sędziowskiej nie robił raczej wręcz przeciwnie) mogłoby im pomóc w pracy. Uczyni łatwiejszym nie tylko tłumaczenie ustnych motywów rozstrzygnięcia, lecz nawet przygotowywanie stenogramów z nagrań rozpraw. Sędzia mógłby dokonać przeglądu stosowanych przez siebie szablonów czy wzorców orzeczeń w prostych sprawach pod kątem właśnie 5 stosowanego języka. Nie do przecenienia jest też satysfakcja stron, które lepiej zrozumieją, jaki jest wyrok, i nie będą musiały czekać na anegdotyczne pytanie do pełnomocnika po ogłoszeniu wyroku: No to, Panie Mecenasie, teraz Pan mi wytłumaczy wygraliśmy czy przegraliśmy?. Jestem przekonany, że w Polsce znajdzie się grupa sędziów, która podejmie się inicjatywy zrealizowania projektu pilo- Por. informacje na stronie Por. informacje na stronie Sprawozdanie z Kongresu Języka Urzędowego znajduje się na stronie: Por. Katarzyna Pawlicka, Wzorce postanowień i zarządzeń: Szablony z ludzką twarzą, [w:] Łukasz Bojarski, Sprawny sąd. Zbiór dobrych praktyk, Wydanie drugie i poprawione, Stowarzyszenie Sędziów Polskich Iustitia i Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 2004, s , książka dostępna jest na stronie

5 tażowego dotyczącego języka stosowanego w sądownictwie. Stanie się częścią pospolitego ruszenia (tak jak to ujął RPO), które przyczyni się do rozwoju społeczeństwa obywatelskiego oraz demokratycznego państwa prawnego. Grupa sędziów mogłaby zainicjować dyskusję z językoznawcami z lokalnego uniwersytetu, zidentyfikować najpopularniejsze błędy popełniane w wypowiedziach ustnych i pisemnych, słowa żargonu prawniczego, które bez krzywdy dla procedury i jakości pracy można zastąpić prostszymi, a następnie przygotować podręcznik na temat klarownego języka sądowego. Oczywiście konieczne byłoby podjęcie zobowiązania jak najszerszego stosowania takiego uproszczonego języka w praktyce orzeczniczej tej grupy inicjatywnej. Po jakimś czasie sędziowie mogliby nauczyć swoich kolegów, jak posługiwać się prostszym językiem, jakich błędów unikać. Metodą pączkowania możliwe byłoby spowodowanie trwałej zmiany w wymiarze sprawiedliwości. Być może w projekt zaangażowałaby się Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury zarówno na etapie kształcenia aplikantów (przyszłych potencjalnych sędziów i prokuratorów), jak i na etapie kształcenia ustawicznego. Organizacje pozarządowe zamiast doceniać jakość stron internetowych, mogłyby zacząć przyznawać wyróżniającym się sądom odznakę Kryształowy Język (wzorem brytyjskiej kampanii). Pomysły na zachęcenie sędziów do uczestnictwa w tym wspólnym przedsięwzięciu można mnożyć. W ten sposób dzięki wstępnej aktywności kilkunastu osób rozumiejących istotę problemu (i uruchomieniu pewnego procesu zmiany mentalnej) można przeprowadzić jedną z istotnych reform wymiaru sprawiedliwości. Sędziowie mogliby łatwo udowodnić, że orzekają nie tylko dlatego, że im taką misję powierzono przez nałożenie łańcucha sędziowskiego, ale dlatego, że chcą jeszcze lepiej służyć społeczeństwu. Dzięki aktywnej współpracy z naukowcami, organizacjami pozarządowymi, a także decentralizacji całego procesu kształtowania języka sądowego sędziowie mogą także wykazać, że są częścią spłeczeństwa obywatelskiego. dr Adam Bodnar jest wiceprezesem zarządu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka oraz adiunktem w Zakładzie Praw Człowieka WPiA UW

Sądy sprawne i efektywne

Sądy sprawne i efektywne Sądy sprawne i efektywne Wizja i inicjatywy strategiczne Wrzesień 00 Agenda Wprowadzenie Stan obecny Wizja wymiaru sprawiedliwości Kluczowe inicjatywy Podsumowanie inicjatywy priorytetowe Działania komplementarne

Bardziej szczegółowo

Dlaczego poprawki do projektu ustawy o Sądzie Najwyższym niczego nie zmieniają?

Dlaczego poprawki do projektu ustawy o Sądzie Najwyższym niczego nie zmieniają? Dlaczego poprawki do projektu ustawy o Sądzie Najwyższym niczego nie zmieniają? W toczącym się procesie legislacyjnym nad poselskim projektem ustawy o Sądzie Najwyższym (druk sejmowy 1727) zostały zgłoszone

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie polityki komunikacyjnej i wizerunkowej sądu. Konferencja, Warszawa 31 marca 2015 r.

Kształtowanie polityki komunikacyjnej i wizerunkowej sądu. Konferencja, Warszawa 31 marca 2015 r. Kształtowanie polityki komunikacyjnej i wizerunkowej sądu Konferencja, Warszawa 31 marca 2015 r. Część I Ankieta dla dziennikarzy Cel: poznanie opinii i potrzeb dziennikarzy współpracujących z sądami powszechnymi

Bardziej szczegółowo

Wyrok Trybunału w Strasburgu w sprawie Staroszczyk i Siałkowska - kolejny sukces

Wyrok Trybunału w Strasburgu w sprawie Staroszczyk i Siałkowska - kolejny sukces Wyrok Trybunału w Strasburgu w sprawie Staroszczyk i Siałkowska - kolejny sukces Zob.: Wyrok w sprawie Staroszczyk przeciwko Polsce, Wyrok w sprawie Siałkowska przeciwko Polsce Dnia 22 marca 2007 r. Europejski

Bardziej szczegółowo

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia: kierunek administracja jest przypisany

Bardziej szczegółowo

W odpowiedzi na pytania Pani Redaktor skierowane do Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Referendarzy Sądowych wyjaśniam co następuje:

W odpowiedzi na pytania Pani Redaktor skierowane do Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Referendarzy Sądowych wyjaśniam co następuje: Strona 1 z 5 Maciej Neusser Od: "Maciej Neusser" Do: "Agata Lukaszewicz" Wysłano: 18 stycznia 2008 18:23 Temat: Re: pytania z Rzeczpospolitej Pani Agata

Bardziej szczegółowo

Wizerunek organizacji pozarządowych. najważniejsze fakty 16% 24% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1

Wizerunek organizacji pozarządowych. najważniejsze fakty 16% 24% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1 Wizerunek organizacji pozarządowych najważniejsze fakty 24% 16% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1 Kiedy Polacy słyszą organizacja pozarządowa to myślą 79% 77% zajmują się głównie pomaganiem

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE ORAZ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO

WYMAGANIA EDUKACYJNE ORAZ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO WYMAGANIA EDUKACYJNE ORAZ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO 1. Przedmiotowy System Oceniania jest zgodny z Wewnątrzszkolnym Systemem Oceniania 2. Poziom wiedzy i umiejętności oceniany

Bardziej szczegółowo

Ja jako nauczyciel/nauczycielka

Ja jako nauczyciel/nauczycielka Zwracam się do Państwa z prośbą o wypełnienie niniejszej ankiety. Ma ona na celu ustalenie w jakim stopniu Państwa oczekiwania dotyczące uczestnictwa w projekcie zostały spełnione. Ankieta jest anonimowa.

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

JĘZYK NIEMIECKI liceum

JĘZYK NIEMIECKI liceum JĘZYK NIEMIECKI liceum Przedmiotowy system oceniania i wymagania edukacyjne Nauczyciel: mgr Teresa Jakubiec 1. Przedmiotem oceniania w całym roku szkolnym są: - wiadomości - umiejętności - wkład pracy,

Bardziej szczegółowo

WDRAŻANIE MEDIACJI W SPRAWACH CYWILNYCH

WDRAŻANIE MEDIACJI W SPRAWACH CYWILNYCH PROGRAM OBYWATEL I PRAWO WDRAŻANIE MEDIACJI W SPRAWACH CYWILNYCH 1/28 PROGRAM OBYWATEL I PRAWO Cele projektu: 1. Opracowanie modelu wdrożenia mediacji cywilnej w Sądzie Rejonowym 2. Wdrożenie modelu 2/28

Bardziej szczegółowo

Oczekiwania szkoły wobec pracodawców w świetle wprowadzanych zmian w szkolnictwie zawodowym. Alicja Bieńczyk

Oczekiwania szkoły wobec pracodawców w świetle wprowadzanych zmian w szkolnictwie zawodowym. Alicja Bieńczyk Oczekiwania szkoły wobec pracodawców w świetle wprowadzanych zmian w szkolnictwie zawodowym Alicja Bieńczyk Możliwości rozwoju kształcenia zawodowego w kontekście wprowadzanych zmian w szkolnictwie zawodowym

Bardziej szczegółowo

Wymagania do przedmiotu Etyka w gimnazjum, zgodne z nową podstawą programową.

Wymagania do przedmiotu Etyka w gimnazjum, zgodne z nową podstawą programową. Wymagania do przedmiotu Etyka w gimnazjum, zgodne z nową podstawą programową. STANDARDY OSIĄGNIĘĆ: Rozwój osobowy i intelektualny uczniów wynikający z ich uczestnictwa w zajęciach etyki podążając za przyjętymi

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ 1 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ Opracowany na podstawie: -Rozporządzenia MEN z dnia 19.04.1999r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów.

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ 2014/2015

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ 2014/2015 Publiczna Szkoła Podstawowa w Brzeźnicy RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ 2014/2015 Nauczyciele współpracują w planowaniu i realizacji procesów edukacyjnych Członkowie zespołu ds. ewaluacji: Kultys Marzena,

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKACJA I WIZERUNEK SĄDÓW ZBIÓR DOBRYCH PRAKTYK DLA SĄDÓW POWSZECHNYCH

KOMUNIKACJA I WIZERUNEK SĄDÓW ZBIÓR DOBRYCH PRAKTYK DLA SĄDÓW POWSZECHNYCH KOMUNIKACJA I WIZERUNEK SĄDÓW ZBIÓR DOBRYCH PRAKTYK DLA SĄDÓW POWSZECHNYCH Dokument opracowany przez zespół Ministerstwa Sprawiedliwości i Krajowej Rady Sądownictwa. Przyjęty uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA I KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA KLAS I III. obowiązujące od roku szkolnego 2015/2016

WYMAGANIA I KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA KLAS I III. obowiązujące od roku szkolnego 2015/2016 WYMAGANIA I KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA KLAS I III obowiązujące od roku szkolnego 2015/2016 Wymagania konieczne* : - zna i rozumie najbardziej podstawowe pojęcia, - reaguje na proste komunikaty

Bardziej szczegółowo

Pani. Maria Teresa Romer

Pani. Maria Teresa Romer Warszawa, 12 maja 2008 r. Pani Maria Teresa Romer Prezes Stowarzyszenia Sędziów Polskich IUSTITIA W odpowiedzi na pismo z dnia 16 kwietnia 2008 r., uprzejmie informuję, że Minister Sprawiedliwości podziela

Bardziej szczegółowo

10 na 10 komunikuj się skutecznie

10 na 10 komunikuj się skutecznie 10 na 10 komunikuj się skutecznie Czym jest program 10 na 10 komunikuj się skutecznie 10 na 10 komunikuj się skutecznie jest programem przygotowanym przez Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych pod honorowym

Bardziej szczegółowo

Oddolne projekty uczniów

Oddolne projekty uczniów Samorząd uczniowski jako doświadczenie aktywności obywatelskiej Oddolne projekty uczniów Olga Napiontek, Joanna Pietrasik projekt Szkolenie jest częścią projektu Samorząd uczniowski jako doświadczenie

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Ważniejsze zmiany Dotyczące ustroju i funkcjonowania Sądu Najwyższego Ustawa o Sądzie Najwyższym z dnia 23 listopada 2002 r. (tj. z dnia 22 lipca 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 1254)) Projekt ustawy o Sądzie

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ Opracowany na podstawie: -Rozporządzenia MEN z dnia 19.04.1999r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów.

Bardziej szczegółowo

Kodeks Wartości Grupy Kapitałowej ENEA

Kodeks Wartości Grupy Kapitałowej ENEA Kodeks Wartości Grupy Kapitałowej ENEA 1 Cel Kodeksu Wartości GK ENEA 2 2 Kodeks Wartości wraz z Misją i Wizją stanowi fundament dla zasad działania Grupy Kapitałowej ENEA. Zamierzeniem Kodeksu jest szczegółowy

Bardziej szczegółowo

Ne tle skarg kierowanych do Rzecznika Praw Obywatelskich ujawnił się problem

Ne tle skarg kierowanych do Rzecznika Praw Obywatelskich ujawnił się problem RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-702889-III-12/LN 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Jarosław Gowin Minister Sprawiedliwości Ne tle skarg

Bardziej szczegółowo

Strategiczna Mapa Drogowa a wyniki badań organizacji pozarządowych i ich wizerunku

Strategiczna Mapa Drogowa a wyniki badań organizacji pozarządowych i ich wizerunku KONFERENCJA Rok po VII OFIP - Droga do Polski Obywatelskiej. Strategiczna Mapa Drogowa Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego 15-16 października 2015 r. Strategiczna Mapa Drogowa a wyniki badań organizacji

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA. z dnia 16 grudnia 2011 r.

STANOWISKO KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA. z dnia 16 grudnia 2011 r. STANOWISKO KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 16 grudnia 2011 r. w przedmiocie wykonywania orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Do Krajowej Rady Sądownictwa zwrócił się Pełnomocnik Ministra Spraw

Bardziej szczegółowo

Jak pomóc dziecku w okresie adaptacji w klasie I?

Jak pomóc dziecku w okresie adaptacji w klasie I? Jak pomóc dziecku w okresie adaptacji w klasie I? Magdalena Czub Zespół Wczesnej Edukacji Instytut Badań Edukacyjnych w Warszawie Uczelnie dla szkół Adaptacja w szkole Nauczyciel Dziecko Rodzic Rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

Rada Seniorów. 19 czerwca 2015 roku

Rada Seniorów. 19 czerwca 2015 roku Rada Seniorów 19 czerwca 2015 roku Formalne umocowanie RS Art. 5c ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym 1. Gmina sprzyja solidarności międzypokoleniowej oraz tworzy warunki do pobudzania aktywności

Bardziej szczegółowo

ZBIÓR ZASAD ETYKI ZAWODOWEJ SĘDZIÓW

ZBIÓR ZASAD ETYKI ZAWODOWEJ SĘDZIÓW UCHWAŁA Nr 16/2003 KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 19 lutego 2003 r. w sprawie uchwalenia zbioru zasad etyki zawodowej sędziów. ZBIÓR ZASAD ETYKI ZAWODOWEJ SĘDZIÓW Rozdział 1 Zasady ogólne 1 Z pełnieniem

Bardziej szczegółowo

Łukasz Gibała Poseł na Sejm RP

Łukasz Gibała Poseł na Sejm RP Kraków, czerwca 2012 r. Szanowny Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów INTERPELACJA w sprawie konieczności udziału Polski w międzynarodowym porozumieniu Partnerstwo Otwartych Rządów (Open Government Partnership)

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Zagadnienia wstępne Tworzenie i wewnętrzna struktura sądów powszechnych III. Sądownictwo administracyjne...

Spis treści. 1. Zagadnienia wstępne Tworzenie i wewnętrzna struktura sądów powszechnych III. Sądownictwo administracyjne... Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Wykaz literatury... XIX Rozdział I. Zasady ustrojowe sądownictwa... 1 1. Rozumienie konstytucyjnych zasad prawnych... 1 2. Zasada demokratycznego państwa prawnego...

Bardziej szczegółowo

rola kół naukowych w badaniach i procesie dydaktycznym

rola kół naukowych w badaniach i procesie dydaktycznym Drugiego dnia Ogólnopolskiej Konferencji Kół Naukowych tj. 22 października 2004 roku, przeprowadzono panel dyskusyjny, którego tematem była rola kół naukowych w badaniach i procesie dydaktycznym. Prowadzącym

Bardziej szczegółowo

ANKIETA EWALUACYJNA UCZESTNIKA

ANKIETA EWALUACYJNA UCZESTNIKA Projekt: Dwa modele wsparcia zawodowego absolwentów szkół wyższych nr 2013-1-PL1-LEO02-37513 Projekt jest realizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej w ramach programu Uczenie się przez całe

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 KANDYDOWANIE W WYBORACH PREZYDENCKICH WYSOKICH URZĘDNIKÓW PAŃSTWOWYCH WARSZAWA, GRUDZIEŃ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 KANDYDOWANIE W WYBORACH PREZYDENCKICH WYSOKICH URZĘDNIKÓW PAŃSTWOWYCH WARSZAWA, GRUDZIEŃ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Henryk Pietrzkowski

POSTANOWIENIE. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Henryk Pietrzkowski Sygn. akt II CZ 13/07 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 marca 2007 r. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Henryk Pietrzkowski w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Konferencja Sąd przyjazny obywatelowi

Konferencja Sąd przyjazny obywatelowi Konferencja Sąd przyjazny obywatelowi Dnia 7 października 2008 r. Stowarzyszenie Sędziów Polskich Iustitia ( www.iustitia.pl ) zorganizowało w Sądzie Najwyższym konferencję pt. Sąd przyjazny obywatelowi.

Bardziej szczegółowo

Petycje kierowane do organów jednostek samorządu terytorialnego ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (Dz. U. z 2014 r. poz.

Petycje kierowane do organów jednostek samorządu terytorialnego ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (Dz. U. z 2014 r. poz. Petycje kierowane do organów jednostek samorządu terytorialnego ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (Dz. U. z 2014 r. poz. 1195) dr Igor Zachariasz Uczelnia Łazarskiego Senat RP, 20 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Samorządna Młodzież 2.0

Samorządna Młodzież 2.0 Samorządna Młodzież 2.0 Program Młoda Warszawa. Miasto z klimatem dla młodych 2016-2020 Aktywność obywatelska młodzieży jest niezwykle ważnym aspektem budowania tożsamoś ci Warszawy. M ł odzi ludzie włączani

Bardziej szczegółowo

Opinia dotycząca projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw z dn.

Opinia dotycząca projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw z dn. Opinia dotycząca projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw z dn. 23 stycznia 2017 Oceniamy pozytywnie: - Oceniamy negatywnie: Wybór przedstawicieli sądów

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 25/2017 KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA. z dnia 13 stycznia 2017 r. w sprawie ogłoszenia ujednoliconego tekstu

UCHWAŁA Nr 25/2017 KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA. z dnia 13 stycznia 2017 r. w sprawie ogłoszenia ujednoliconego tekstu UCHWAŁA Nr 25/2017 KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 13 stycznia 2017 r. w sprawie ogłoszenia ujednoliconego tekstu Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Sędziów i Asesorów Sądowych Na podstawie art. 3 ust. 1 pkt

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15 marca 2016 r.

Warszawa, dnia 15 marca 2016 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO SPRAWIEDLIWOŚCI RZECZNIK PRASOWY MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI Warszawa, dnia 15 marca 2016 r. Pan Tomasz Machała Redaktor Naczelny natemat.pl Na podstawie art. 31 a ustawy

Bardziej szczegółowo

ECK EUREKA tel. 81 748 94 34 fax 81 464 34 24 info@eckeureka.pl www.eckeureka.pl

ECK EUREKA tel. 81 748 94 34 fax 81 464 34 24 info@eckeureka.pl www.eckeureka.pl ECK EUREKA tel. 81 748 94 34 fax 81 464 34 24 info@eckeureka.pl www.eckeureka.pl Skuteczne tworzenie aktów DLACZEGO WARTO WZIĄĆ UDZIAŁ W SZKOLENIU? Umiejętność optymalnego tworzenia przez urzędnika dobrych

Bardziej szczegółowo

Elementy prawa do sądu

Elementy prawa do sądu prawo do sądu W Konstytucji z 1997 r. prawo do sądu zostało expressis verbis wyrażone w art. 45 ust. 1, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej

Bardziej szczegółowo

Rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej w trybie art. 59 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym a tajemnica sali narad

Rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej w trybie art. 59 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym a tajemnica sali narad Rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej w trybie art. 59 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym a tajemnica sali narad Dr Aleksandra Syryt Wydział Prawa i Administracji UKSW Warszawa

Bardziej szczegółowo

ANKIETA EWALUACYJNA UCZESTNIKA

ANKIETA EWALUACYJNA UCZESTNIKA ANKIETA EWALUACYJNA UCZESTNIKA Projektu systemowego z komponentem ponadnarodowym pn. Wsparcie kompetencji na starcie realizowanego przez Wojewódzki Urząd Pracy w Opolu w ramach Priorytetu VI Rynek pracy

Bardziej szczegółowo

Kryzys na rynku usług prawniczych nie odstrasza. Najwięcej kandydatów przyciąga Wrocław.

Kryzys na rynku usług prawniczych nie odstrasza. Najwięcej kandydatów przyciąga Wrocław. 1 z 5 2015-07-16 08:37 DRUKUJ Tekst pochodzi z serwisu rp.pl, Rzeczpospolita Czy wiesz, ile z Kyocerą ten artykuł możesz wydrukować do 5 razy taniej? Już od 33 zł /m-c! Więcej... MAGISTROWIE/STUDENCI Nabór

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04

Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04 Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04 Sędzia SN Józef Frąckowiak (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski Sędzia SN Zbigniew Strus Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 5 sierpnia 2010 r. Szanowny Pan Senator Piotr Zientarski Przewodniczący Komisji Ustawodawczej Senatu RP ul. Wiejska 4/6/ Warszawa

Warszawa, 5 sierpnia 2010 r. Szanowny Pan Senator Piotr Zientarski Przewodniczący Komisji Ustawodawczej Senatu RP ul. Wiejska 4/6/ Warszawa Warszawa, 5 sierpnia 2010 r. Szanowny Pan Senator Piotr Zientarski Przewodniczący Komisji Ustawodawczej Senatu RP ul. Wiejska 4/6/8 00-902 Warszawa W imieniu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka chciałbym

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA SPRAWOZDANIE. KOMISJI USTAWODAWCZEJ oraz KOMISJI GOSPODARKI NARODOWEJ

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA SPRAWOZDANIE. KOMISJI USTAWODAWCZEJ oraz KOMISJI GOSPODARKI NARODOWEJ SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA Warszawa, dnia 13 maja 2009 r. Druk nr 404 S SPRAWOZDANIE KOMISJI USTAWODAWCZEJ oraz KOMISJI GOSPODARKI NARODOWEJ o projekcie ustawy o zmianie ustawy o gwarancji

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Halina Kiryło (sprawozdawca) SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Halina Kiryło (sprawozdawca) SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SO 9/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 23 listopada 2011 r. SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Halina Kiryło (sprawozdawca) SSN Maciej Pacuda w sprawie z wniosku Zakładu

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 W ŁOWICZU W ROKU SZKOLNYM 2013/2014

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 W ŁOWICZU W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 1 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 W ŁOWICZU W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 A. Wiadomości. B. Umiejętności. C. Postawa ucznia i jego aktywność. I Przedmiotem

Bardziej szczegółowo

Spis treści WPROWADZENIE JAK POWSTAŁA TA KSIĄŻKA... 15 SŁOWO O KSIĄŻCE... 17 WSTĘP... 21 I RYNEK... 25

Spis treści WPROWADZENIE JAK POWSTAŁA TA KSIĄŻKA... 15 SŁOWO O KSIĄŻCE... 17 WSTĘP... 21 I RYNEK... 25 Sylwetka Autora Spis treści WPROWADZENIE JAK POWSTAŁA TA KSIĄŻKA... 15 SŁOWO O KSIĄŻCE... 17 WSTĘP... 21 I RYNEK... 25 1. W jakiej rzeczywistości przyszło nam świadczyć usługi prawne?... 27 2. Jak wygląda

Bardziej szczegółowo

Raport z przeprowadzonej ewaluacji w obszarze współpracy szkoły z rodzicami

Raport z przeprowadzonej ewaluacji w obszarze współpracy szkoły z rodzicami Raport z przeprowadzonej ewaluacji w obszarze współpracy szkoły z rodzicami Zespół ewaluacyjny w składzie: A. Czajkowski, D. Stokłosa, K. Zawarska przygotował i przeprowadził ewaluację dotyczącą współpracy

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CZ 56/13. Dnia 19 czerwca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CZ 56/13. Dnia 19 czerwca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt I CZ 56/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 czerwca 2013 r. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Raport Specjalny: 3 Największe Mity. Skutecznej Komunikacji w Języku Obcym

Raport Specjalny: 3 Największe Mity. Skutecznej Komunikacji w Języku Obcym Raport Specjalny: 3 Największe Mity Skutecznej Komunikacji w Języku Obcym Raport dostarczyli: Więcej na stronie: http://www.intelektualnie.pl Intelektualnie.pl Centrum Szkoleniowe W ciągu swojej działalności

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKOWANIE SIĘ sztuka i umiejętność

KOMUNIKOWANIE SIĘ sztuka i umiejętność KOMUNIKOWANIE SIĘ sztuka i umiejętność 1. ISTOTA I ZNACZENIE KOMUNIKOWANIA SIĘ 2. PROCES KOMUNIKOWANIA SIĘ 3. STYLE KOMUNIKOWANIA SIĘ 4. PRZESZKODY W KOMUNIKOWANIU SIĘ 1.ISTOTA I ZNACZENIE KOMUNIKOWANIA

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego.

o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA Warszawa, dnia 2 listopada 2008 r. Druk nr 346 KOMISJA USTAWODAWCZA Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie art. 85a ust.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz. Protokolant Iwona Budzik

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz. Protokolant Iwona Budzik Sygn. akt III CZP 96/16 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 lutego 2017 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz Protokolant Iwona Budzik w

Bardziej szczegółowo

Szkoła Promująca Zdrowie

Szkoła Promująca Zdrowie Szkoła Promująca Zdrowie Szkoła promująca zdrowie dąży do osiągania celów i realizuje zadania określone w podstawach programowych kształcenia ogólnego i innych obowiązujących aktach prawnych i ponadto:

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO W PUBLICZNYM GIMNAZJUM IM. W. SIEMIONA W KRUSZEWIE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO W PUBLICZNYM GIMNAZJUM IM. W. SIEMIONA W KRUSZEWIE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO W PUBLICZNYM GIMNAZJUM IM. W. SIEMIONA W KRUSZEWIE I. Kontrakt z uczniami: 1. Każdy uczeń jest oceniany zgodnie z zasadami sprawiedliwości. 2. Ocenie

Bardziej szczegółowo

Z Internetem w świat

Z Internetem w świat Z Internetem w świat Raport ewaluacyjny Opracowała: Czesława Surwiłło Projekt pt. Z Internetem w świat POKL.09.05.00-02-118/10 realizowany był w partnerstwie przez Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z seminarium Ubezwłasnowolnienie a prawa człowieka 28 czerwca 2011 roku, ul. Niecała 2, Warszawa. dr Monika Zima- Parjaszewska

Sprawozdanie z seminarium Ubezwłasnowolnienie a prawa człowieka 28 czerwca 2011 roku, ul. Niecała 2, Warszawa. dr Monika Zima- Parjaszewska Sprawozdanie z seminarium Ubezwłasnowolnienie a prawa człowieka 28 czerwca 2011 roku, ul. Niecała 2, Warszawa. dr Monika Zima- Parjaszewska W pierwszym wystąpieniu podczas seminarium Monika Zima Parjaszewska

Bardziej szczegółowo

Bariery i potencjał współpracy małych i dużych przedsiębiorstw

Bariery i potencjał współpracy małych i dużych przedsiębiorstw Bariery i potencjał współpracy małych i dużych przedsiębiorstw Raport z badania ilościowego i jakościowego zrealizowanego w ramach projektu Forum Współpracy Małego i Dużego Biznesu Związku Przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

Jolanta Wójtowicz-Kut. Przedmiotowy System Oceniania z języka polskiego dla klas IV-VI szkoły podstawowej

Jolanta Wójtowicz-Kut. Przedmiotowy System Oceniania z języka polskiego dla klas IV-VI szkoły podstawowej Anna Zahacka Jolanta Wójtowicz-Kut Przedmiotowy System Oceniania z języka polskiego dla klas IV-VI szkoły podstawowej PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Ocenianie to: integralna część procesu nauczania proces

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASY I-III

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASY I-III PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASY I-III SZKOŁA PODSTAWOWA NR 3 W CHOJNICACH I. ZASADY OGÓLNE Przedmiotowy System Oceniania ma na celu: bieżące i systematyczne obserwowanie postępów

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa

USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1082. o Krajowej Radzie Sądownictwa Art. 1. 1. Krajowa Rada Sądownictwa, zwana dalej Radą, realizuje

Bardziej szczegółowo

DOSTĘP DO INFORMACJI, PORADNICTWA OBYWATELSKIEGO I PRAWNEGO ORAZ POMOCY PRAWNEJ - PROPONOWANE ROZWIĄZANIA

DOSTĘP DO INFORMACJI, PORADNICTWA OBYWATELSKIEGO I PRAWNEGO ORAZ POMOCY PRAWNEJ - PROPONOWANE ROZWIĄZANIA FUNDACJA UNIWERSYTECKICH PORADNI PRAWNYCH (FUPP) HELSIŃSKA FUNDACJA PRAW CZŁOWIEKA (HFPC) POLSKIE STOWARZYSZENIE EDUKACJI PRAWNEJ (PSEP) ZWIĄZEK BIUR PORAD OBYWATELSKICH (ZBPO) Warszawa, 6 października

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE I PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA KLAS 1 3 GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE I PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA KLAS 1 3 GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE I PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA KLAS 1 3 GIMNAZJUM Ogólne cele kształcenia nauczania języka niemieckiego: - Rozwijanie sprawności rozumienia ze słuchu i mówienia

Bardziej szczegółowo

Jak efektywnie komunikować się z rodzicami.

Jak efektywnie komunikować się z rodzicami. Jak efektywnie komunikować się z rodzicami. Współpraca dwóch najważniejszych środowisk wychowawczych domu i szkoły jest podstawą właściwego rozwoju dziecka. oczekiwania O Rodzicow O Nauczycieli Moja rola

Bardziej szczegółowo

OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA

OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA Lp. I Informacje o Organizacji OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA Pensjonat Reymontówka*** Ul. Nędzy Kubińca 170 34-511 Kościelisko II Informacje

Bardziej szczegółowo

Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym

Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej 105 JAKUB MICHALSKI Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1.

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI Ocena celująca: uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie materiału z łatwością buduje spójne zdania proste i

Bardziej szczegółowo

w dniach listopada 2012 roku

w dniach listopada 2012 roku Projekt z dnia 5 listopada 2012 r. PORZĄDEK OBRAD KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA w dniach 13-16 listopada 2012 roku ( godz. 9 00 sala posiedzeń KRS) 1. Informacje i Komunikaty. 2. Informacje i propozycje rozstrzygnięć

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Z DNIA 23 LUTEGO 2012 R. III KK 289/11. Sobota nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art.

POSTANOWIENIE Z DNIA 23 LUTEGO 2012 R. III KK 289/11. Sobota nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. POSTANOWIENIE Z DNIA 23 LUTEGO 2012 R. III KK 289/11 123 k.p.k. Sobota nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. Przewodniczący: sędzia SN J. Matras. Sąd Najwyższy w sprawie Wojciecha Z.,

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum nr 1 im. Marii Skłodowskiej Curie w Górze Przedmiotowy system oceniania z języka rosyjskiego. Podręczniki: Klasa 2 Echo 1 i Echo 2

Gimnazjum nr 1 im. Marii Skłodowskiej Curie w Górze Przedmiotowy system oceniania z języka rosyjskiego. Podręczniki: Klasa 2 Echo 1 i Echo 2 Gimnazjum nr 1 im. Marii Skłodowskiej Curie w Górze Przedmiotowy system oceniania z języka rosyjskiego Podręczniki: Klasa 2 Echo 1 i Echo 2 Każdy uczeń jest oceniany pod kątem własnej pracy i aktywności

Bardziej szczegółowo

10 na 10 komunikuj się skutecznie

10 na 10 komunikuj się skutecznie 10 na 10 komunikuj się skutecznie Czym jest program 10 na 10 komunikuj się skutecznie? 10 na 10 komunikuj się skutecznie jest programem przygotowanym przez Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych pod

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH PRZEWODNIK TRENERA. PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI

AKADEMIA DLA MŁODYCH PRZEWODNIK TRENERA.  PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI www.akademiadlamlodych.pl PODRĘCZNIK WPROWADZENIE Akademia dla Młodych to nowa inicjatywa mająca na celu wspieranie ludzi młodych w rozwijaniu umiejętności niezbędnych w ich miejscu

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJA PROJEKTU PORZĄDKU OBRAD KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA. Wg wcześniejszego planu - w dniach 6-9 maja 2014 roku

PROPOZYCJA PROJEKTU PORZĄDKU OBRAD KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA. Wg wcześniejszego planu - w dniach 6-9 maja 2014 roku projekt z dnia 29 kwietnia 2014 r. PROPOZYCJA PROJEKTU PORZĄDKU OBRAD KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA Wg wcześniejszego planu - w dniach 6-9 maja 2014 roku 1. Przyjęcie Protokołów z posiedzeń KRS : a) Nr 3/2014

Bardziej szczegółowo

Słuchacze poznają: definicję oceniania kształtującego wybrane elementy OK opinie nauczycieli stosujących OK

Słuchacze poznają: definicję oceniania kształtującego wybrane elementy OK opinie nauczycieli stosujących OK Słuchacze poznają: definicję oceniania kształtującego wybrane elementy OK opinie nauczycieli stosujących OK 2 Ocenianie kształtujące to częste, interaktywne ocenianie postępów ucznia i uzyskanego przez

Bardziej szczegółowo

Ankieta Rady Rodziców czerwiec 2012

Ankieta Rady Rodziców czerwiec 2012 Ankieta Rady Rodziców czerwiec 2012 W ankiecie wzięło udział 394 rodziców 1. Czy jest Pan/Pani rodzicem ucznia: a) SP 227 b) GIM 114 c) SP i GIM 53 2. Czy w szkole powinien być obowiązkowy mundurek dla

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 30. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 18

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 30. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 18 Karta przedmiotu Wydział: Finansów Kierunek: Prawo I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Język prowadzenia przedmiotu Profil przedmiotu Kategoria przedmiotu Typ studiów Postępowanie cywilne polski

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Maciej Pacuda

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III KRS 16/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 maja 2016 r. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Maciej Pacuda

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXIV/242/2005 Rady Gminy Malechowo z dnia 28 września 2005 r. w sprawie polityki Gminy Malechowo wobec organizacji pozarządowych.

UCHWAŁA NR XXIV/242/2005 Rady Gminy Malechowo z dnia 28 września 2005 r. w sprawie polityki Gminy Malechowo wobec organizacji pozarządowych. UCHWAŁA NR XXIV/242/2005 Rady Gminy Malechowo z dnia 28 września 2005 r. w sprawie polityki Gminy Malechowo wobec organizacji pozarządowych. Na podstawie art. 118 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 listopada

Bardziej szczegółowo

współpraca się opłaca

współpraca się opłaca współpraca się opłaca POSTRZEGANIE WSPÓŁPRACY Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA SPOŁECZNIE ODPOWIEDZIALNE dr Marta Karwacka 1 co robię... BADAM DORADZAM PISZĘ WYKŁADAM 2 współpraca międzysektorowa

Bardziej szczegółowo

Wirtualny Urzędnik jako element usług e-urzędu na przykładzie UM Gdyni. www.wirtualny-urzednik.pl

Wirtualny Urzędnik jako element usług e-urzędu na przykładzie UM Gdyni. www.wirtualny-urzednik.pl Wirtualny Urzędnik jako element usług e-urzędu na przykładzie UM Gdyni 1 O Projekcie UM w Gdyni ma rozbudowaną stronę internetową do obsługi spraw do załatwienia dla obywateli Dla inwestorów, mieszkańców;

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja wewnętrzna w Gimnazjum im. Jana III Sobieskiego w Żółkiewce

Ewaluacja wewnętrzna w Gimnazjum im. Jana III Sobieskiego w Żółkiewce Ewaluacja wewnętrzna w Gimnazjum im. Jana III Sobieskiego w Żółkiewce Rok szkolny 2015/2016 Diagnoza stopnia partycypacji rodziców uczniów i ich oczekiwań we współdecydowaniu o szkole Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

400 SPOSOBÓW ZMNIEJSZANIA OBCIĄŻEŃ DLA BENEFICJENTÓW FUNDUSZY UE -ROLA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH W WYKORZYSTANIU WIEDZY PŁYNĄCEJZ EWALUACJI

400 SPOSOBÓW ZMNIEJSZANIA OBCIĄŻEŃ DLA BENEFICJENTÓW FUNDUSZY UE -ROLA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH W WYKORZYSTANIU WIEDZY PŁYNĄCEJZ EWALUACJI 400 SPOSOBÓW ZMNIEJSZANIA OBCIĄŻEŃ DLA BENEFICJENTÓW FUNDUSZY UE -ROLA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH W WYKORZYSTANIU WIEDZY PŁYNĄCEJZ EWALUACJI OPOLSKA KONFERENCJA MONITOROWANIA I EWALUACJI POLITYK PUBLICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialna Przedsiębiorczość

Odpowiedzialna Przedsiębiorczość Odpowiedzialna Przedsiębiorczość Czym są warsztaty: Odpowiedzialna Przedsiębiorczość To cykl spotkań, które skupione wokół zagadnień związanych z przedsiębiorstwem, pokazują młodym osobom, w jaki sposób

Bardziej szczegółowo

WŁADZA SĄDOWNICZA. PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR LETNI 2014/2015 mgr Anna Kuchciak

WŁADZA SĄDOWNICZA. PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR LETNI 2014/2015 mgr Anna Kuchciak WŁADZA SĄDOWNICZA PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR LETNI 2014/2015 mgr Anna Kuchciak Z A S A D A T R Ó J P O D Z I A Ł U W Ł A D Z??? . ( )Z zasady podziału władz wynika, iż władze ustawodawcza, wykonawcza

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2012 BS/11/2012 OCENA POLSKIEJ PREZYDENCJI W RADZIE UNII EUROPEJSKIEJ

Warszawa, styczeń 2012 BS/11/2012 OCENA POLSKIEJ PREZYDENCJI W RADZIE UNII EUROPEJSKIEJ Warszawa, styczeń 2012 BS/11/2012 OCENA POLSKIEJ PREZYDENCJI W RADZIE UNII EUROPEJSKIEJ Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-634333-X-09/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Pani Ewa Kopacz Minister Zdrowia W toku analizy przepisów

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z Języka Angielskiego w Zespole Szkół w Wysokiem Szkoła Podstawowa dla klas IV-VI

Przedmiotowy System Oceniania z Języka Angielskiego w Zespole Szkół w Wysokiem Szkoła Podstawowa dla klas IV-VI Przedmiotowy System Oceniania z Języka Angielskiego w Zespole Szkół w Wysokiem Szkoła Podstawowa dla klas IV-VI Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego opracowano na podstawie Wewnątrzszkolnego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN W SPRAWIE PRZEPROWADZANIA KONKURSU NA STANOWISKO ASYSTENTA SĘDZIEGO

REGULAMIN W SPRAWIE PRZEPROWADZANIA KONKURSU NA STANOWISKO ASYSTENTA SĘDZIEGO REGULAMIN W SPRAWIE PRZEPROWADZANIA KONKURSU NA STANOWISKO ASYSTENTA SĘDZIEGO Działając na podstawie art. 155a 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

Bardziej szczegółowo

Polacy o samorządzie, władzach lokalnych oraz zaangażowaniu w funkcjonowanie społeczności lokalnej. Prezentacja wyników badań

Polacy o samorządzie, władzach lokalnych oraz zaangażowaniu w funkcjonowanie społeczności lokalnej. Prezentacja wyników badań Polacy o samorządzie, władzach lokalnych oraz zaangażowaniu w funkcjonowanie społeczności lokalnej Prezentacja wyników badań Informacja o wynikach badań Prezentowane wyniki pochodzą z badań ogólnopolskich

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ DRUGA ZOSTAŁEŚ DYREKTOREM SZKOŁY

CZĘŚĆ DRUGA ZOSTAŁEŚ DYREKTOREM SZKOŁY CZĘŚĆ DRUGA ZOSTAŁEŚ DYREKTOREM SZKOŁY Przygotowując się do konkursu na stanowisko dyrektora, posiedliśmy już sporą wiedzę teoretyczną na temat funkcjonowania szkoły. Wiedzę tę przelaliśmy na papier w

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolska konferencja naukowa

Ogólnopolska konferencja naukowa Ogólnopolska konferencja naukowa Warszawa, 31 maja 2016 r. ORGANIZATOR: WSPÓŁPRACA: ul. Jana Olbrachta 29 lok. 147, 01-102 Warszawa NIP 5272735528 * REGON 361384950 * KRS 0000554931 PATRONI HONOROWI: PATRONI:

Bardziej szczegółowo

Wymagania z języka polskiego. Klasa 6 PROPOZYCJE KRYTERIÓW OCENY I METOD SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ

Wymagania z języka polskiego. Klasa 6 PROPOZYCJE KRYTERIÓW OCENY I METOD SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ Wymagania z języka polskiego Klasa 6 PROPOZYCJE KRYTERIÓW OCENY I METOD SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA Podstawową zasadą obowiązującą w ocenianiu jest sprawdzanie tego, czego nauczyliśmy. Zadania i polecenia

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowe zasady oceniania informatyka Na ocenę z informatyki składa się sprawdzenie wiadomości i umiejętności na podstawie:

Przedmiotowe zasady oceniania informatyka Na ocenę z informatyki składa się sprawdzenie wiadomości i umiejętności na podstawie: Przedmiotowe zasady oceniania informatyka Na ocenę z informatyki składa się sprawdzenie wiadomości i umiejętności na podstawie: a) ćwiczeń praktycznych, c) postaw uczniów w obszarach takich jak: aktywność,

Bardziej szczegółowo