Broszura informacyjna Eksportera po rynku Republiki Tureckiej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Broszura informacyjna Eksportera po rynku Republiki Tureckiej"

Transkrypt

1 Broszura informacyjna Eksportera po rynku Republiki Tureckiej 1. WSPÓŁPRACA GOSPODARCZA POLSKI Z REPUBLIKĄ TURCJI 1.1. SPECYFIKA RYNKU Republika Turcji to duży kraj (powierzchnia km 2, ponad 74 mln mieszkańców), położony w przeważającej części (97%) na kontynencie Azji. Część europejska Tracja, oddzielona jest od azjatyckiej (Anatolia) cieśninami Bosfor i Dardanele. Współczesna Turcja powstała jako republika parlamentarna w 1923 r. po rozpadzie istniejącego od 1299 r. imperium osmańskiego. Walutą jest lira turecka (skrót TL). Z uwagi na położenie geograficzne Turcja ma korzystne warunki dla rozwoju rolnictwa, które jest ważnym sektorem dla tworzenia miejsc pracy (ok. 25,2% ludności czynnej zawodowo). Tureckie rolnictwo zapewnia krajowi całkowitą samowystarczalność pod względem żywnościowym. Najważniejsze uprawy to: zboża (do niedawna Turcja zajmowała 1. miejsce na świecie w uprawie pszenicy), warzywa (strączkowe, cebula, pomidory, oliwki, pieprz, czosnek), owoce: wiśnie, grejpfruty, cytryny, arbuzy, jabłka, brzoskwinie, morele, winogrona, figi, truskawki i orzechy włoskie, laskowe oraz pistacjowe. Duże znaczenie ma uprawa roślin przemysłowych: tytoniu (typy orientalne), buraków cukrowych i bawełny. Baza surowcowa pozwala na rozwój sektora przetwórstwa dzięki niej Turcja należy do światowych liderówproducentów (i eksporterow) mąki i makaronów. Hodowla zwierząt (krowy, konie, kozy, osły, owce, wielbłądy, bawoły) stanowi ok. 1/3 wartości produkcji rolnictwa (dobrze rozwinięta produkcja drobiu i przetwórstwo mleka, w tym owczego). Rybołówstwo odgrywa znaczącą rolę, z tym że rybołówstwo słodkowodne jest słabo rozwinięte z uwagi na zasolenie wód jezior górskich. Turecki sektor rolniczy wspierany jest przez rząd przy zastosowaniu takich samych instrumentow, jakimi posługuje się Unia Europejska, a skala wsparcia jest na porównywalnym poziomie. Przemysł zatrudnia 19,9% czynnych zawodowo i wytwarza blisko 25% PKB (dane za 2010 r.). Najważniejsze sektory to: przemysł tekstylny, samochodowy, maszynowy, spożywczy, rafineryjny, chemiczny, nawozów sztucznych, ceramiczny, meblowy i górnictwo. W ostatnich latach dynamizuje się produkcja nowych sektorów motoryzacji i produkcji maszyn, AGD i RTV. Na uwagę zasługuje rozwój przemysłu tekstylnego z własnych 1

2 surowców, zwłaszcza bawełny. Turcja dąży także do osiągnięcia wysokiego stopnia samowystarczalności w zakresie sektora obronnego. Pod względem wartości produkcji turecki sektor budowlany należy do światowej czołowki. Firmy tureckie prowadzą działalność w kraju i za granicą, w pracach ogólnobudowlanych, budowie lotnisk i kompleksow przemysłowych rafinerii, hydroelektrowni itp. Od 2009 r. tureckie budownictwo utrzymuje się na 3. miejsce w światowych rankingach (za USA i Chinami), 23 tureckie firmy zalicza się do grona 225 największych firm budowlanych świata. Sektor usług zatrudnia (2010 r.) 48,6% czynnych zawodowo, wytwarza ok. 60% PKB. Główne działy usług to: handel, turystyka, telekomunikacja i bankowość. Relacje Turcja Unia Europejska (UE): Formalne stosunki nawiązane zostały w 1963 r. wraz z podpisaniem układu o stowarzyszeniu. Złożony przez Turcję w 1987 r. wniosek o przyjęcie do Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej został odrzucony i dopiero w grudniu 1998 r. Turcja uzyskała status kandydata do UE. Negocjacje akcesyjne rozpoczęte zostały w 2005 r., termin ich zakończenia zależy od tempa i stopnia dostosowania tureckiego prawa w 35 rozdziałach negocjacyjnych, z których większość dotyczy gospodarki. Poziom dostosowania jest monitorowany przez Komisję Europejską i corocznie raportowany. Wobec generalnie słabego postępu zaawansowania procesow dostosowawczych, horyzont czasowy akcesji Turcji do UE określa się na lat. Od 1996 r. Turcja pozostaje w unii celnej z państwami UE, w ramach której zniesiono szereg barier taryfowych, przy utrzymaniu pewnych ograniczeń celnych i ilościowych dla sektora rolnego, co od akcesji do UE (2004 r.) dotyczy rownież Polski. Ponadto Turcja jest członkiem następujących organizacji międzynarodowych: ONZ, NATO, OECD, WTO, WHO, IMF, Rady Europy, Międzynarodowej Organizacji Pracy (ILO), Organizacji Współpracy Gospodarczej (ECO), Organizacji Państw Islamskich (OIC), Organizacji ds. Współpracy Gospodarczej Państw Regionu Morza Czarnego (BSEC) WYMIANA HANDLOWA Turcja należy do głównych partnerów handlowych Polski wśród państw Bliskiego Wschodu i Azji. Pomimo dynamicznego zwiększenia wolumenu bilateralnych obrotów w okresie ub. 3 lat w tempie ok. 1 mld USD rocznie i osiągnięcia w 2011 r. poziomu ponad 5,6 mld USD, udział Turcji w wymianie handlowej Polski pozostaje ograniczony i wynosi ok. 1,7% w ogóle polskiego wywozu (2011 r., wobec 1,3% w 2010 r.) i 1,1% w przywozie ogółem. Utrzymujący się na przestrzeni kilkunastu lat systematyczny dla Polski deficyt w dwustronnych obrotach handlowych z Turcją został przełamany w 2010 r., gdy odnotowano dodatnie dla Polski saldo na poziomie ponad 351 mln USD. Wzrost wolumenu polskiego eksportu do Turcji w 2011 r. przyniósł zwiększenie dodatniego dla Polski salda wymiany dwustronnej do blisko 1 mld USD. W strukturze polskiego eksportu do Turcji dominują wyroby przemysłu elektromaszynowego (maszyny i urządzenia mechaniczne oraz sprzęt elektryczny, pojazdy i ich części) z udziałem pow. 62% oraz chemicznego (alkohole alifatyczne, preparaty pielęgnacyjne, kosmetyki, perfumy) z udziałem blisko 8%, a ponadto tworzywa sztuczne i wyroby z kauczuku, zwłaszcza opony pneumatyczne (ok. 6%) i wyroby metalurgiczne (ok. 5%). W okresie ub. 2 lat, po dopuszczeniu Polski do eksportu mięsa wołowego na rynek turecki, nastąpił skokowy wzrost eksportu wołowiny do Turcji, którego udział w ogóle polskiego wywozu do Turcji osiągnął w 2011 r. blisko 7,5%. Art. rolno-spożywcze (wyroby czekoladowe, tytoń i wyroby tytoniowe, ekstrakt słodowy, pieczywo cukiernicze, napoje alkoholowe i bezalkoholowe) odpowiadają za ok. 4,3% wolumenu polskiego eksportu na rynek turecki. Odnotowany w omawianym okresie wzrost udziału w polskim eksporcie na rynek turecki wyrobów przemysłu elektromaszynowego (pojazdy samochodowe, silniki 2

3 tłokowe, części i akcesoria samochodowe) oraz maszyn i urządzeń mechanicznych, sprzętu elektrycznego (lampy elektronowe, drut izolowany, kable i aparatura odbiorcza TV, maszyny żniwne i zmywarki), spowodował koncentrację polskiego wywozu towarowego w obrębie wyrobów 2 grup towarowych o średniej i wysokiej technologii. Zgodnie z trendami globalnymi, struktura obrotow polsko-tureckich w głównych grupach towarowych stanowi w dużej mierze odbicie powiązań produkcyjnych w ramach korporacji transnarodowych, stąd za poziom polskiego eksportu odpowiada w istotnym stopniu handel wewnątrzkorporacyjny. Eksport do Turcji cechuje znaczna przewaga udziału dużych firm w stosunku do MSP. W imporcie dominowały wyroby przemysłu elektromaszynowego (ok. 39%), lekkiego wyroby branży tekstylno-odzieżowej odpowiadają za ok. 30% ogółu tureckiego eksportu na rynek polski ) i rolno-spożywczego (8%). Względnie wysokie przyspieszenie odnotowano w pozycji pojazdów samochodowych i ich części. W następstwie światowego kryzysu gospodarczego, w 2009 r. gospodarka turecka skurczyła się o 4,7%. Pomimo szybkiego odrabiania strat począwszy od IV kw r. oraz przyspieszonego wzrostu gospodarczego w kolejnych 2 latach, które przyniosły wzrost PKB o 8,9% w 2010 r. i ok. 7,5% (wg szacunków) w 2011 r., recesja uwidoczniła negatywny wpływ na sektory cykliczne, takie jak przemysł motoryzacyjny, który zaznaczył szacowany na 26 31% spadek obrotów w tej sekcji. W tym kontekście należy podkreślić konieczność dywersyfikacji branżowej i produktowej bilateralnej wymiany handlowej Polska Turcja w celu zwiększenia jej odporności na cykliczność trendów gospodarczych. Aktualne dane o obrotach handlu zagranicznego można znaleźć pod adresem: MOŻLIWOŚCI EKSPORTOWE BRANŻ I TOWARÓW Główne towary importowane do Turcji (wg wykazu TurkStat, luty 2010 r.) to: paliwa kopalne, ropa i produkty rafinacji ropy; maszyny i urządzenia mechaniczne, kotły przemysłowe i części do nich; maszyny, urządzenia i sprzęt elektryczny; żelazo i stal; pojazdy (inne niż tabor kolejowy lub tramwajowy); wyroby z tworzyw sztucznych; farmaceutyki; wyroby chemii organicznej; przyrządy i materiały optyczne, fotograficzne itp.; kauczuk, guma i wyroby z gumy; papier, płyty kartonowe, pulpa i wyroby z pulpy; bawełna, przędza i tkaniny bawełniane; wyroby z żelaza i stali; miedź i wyroby z miedzi; aluminium i wyroby z aluminium; statki powietrzne i kosmiczne oraz części do nich; statki, łodzie i inne jednostki pływające; odzież, artykuły i akcesoria odzieżowe (z wyłączeniem dzianin); barwniki i ich pochodne; włókna sztuczne; nawozy sztuczne; wyroby chemii nieorganicznej; tłuszcze roślinne i zwierzęce; nasiona i owoce oleiste; zboża, oleje, żywice, wyroby perfumeryjne, kosmetyki i art. higieny osobistej; drewno i art. z drewna, węgiel drzewny; lokomotywy kolejowe i tramwajowe oraz części do taboru. Zainteresowanie przedsiębiorcow polskich rynkiem tureckim powinno być ukierunkowane na dyskontowanie głównych atutów dużego tureckiego rynku, do których zalicza się: wysoki przyrost naturalny i rosnącą siłę nabywczą ludności, powiązania handlowe i kapitałowe z państwami UE, Zakaukazia, Azji Centralnej i Bliskiego Wschodu, procesy prywatyzacyjne oraz potencjał wzrostu branż: motoryzacyjnej, budowlanej, energetycznej, ICT, rolno-spożywczej i agrotechnicznej, medycznej, ochrony środowiska, zbrojeniowej. Atrakcyjność Turcji, jako rynku eksportowego, wynika bezpośrednio z realizacji procesu przedakcesyjnego ujednolicania ustawodawstwa i regulacji rynku wewnętrznego do wymagań unijnego acquis, a także z coraz silniejszego powiązania gospodarczego Turcji 3

4 z krajami regionu, czego konsekwencją jest rosnąca rola Turcji dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego UE oraz jako ważnego ogniwa w wymianie handlowej i strategicznego partnera gospodarczego dla wielu krajow Europy, Azji i Afryki. Branże towarów reprezentujące realne szanse dla polskich eksporterow na rynku Turcji: Art. rolno-spożywcze: Prognoza rozwoju demograficznego, wzrost zamożności i poziomu konsumpcji oraz implementacja zachodniego modelu wzorcow konsumpcyjnych pozwala prognozować wzrost wydatkow na jakościową i prefabrykowaną żywność, zwłaszcza w asortymencie: drób, wysokiej jakości mięso wołowe, baranie, kozie, produkty mleczne (sery jogurty, desery), żywność fast food, potrawy wstępnie przygotowane do spożycia, zdrowa żywność, napoje energetyzujące, odżywki, zwłaszcza dla dzieci. Motoryzacja: Branża wyrożnia się wysoką dynamiką w grupie części i akcesoriow samochodowych, silnikow. Szanse kooperacji w branży motoryzacyjnej występują w asortymencie: opon, okładzin hamulcowych, skrzyni biegów, sprzęgieł i urządzeń diagnostycznych. Gorsza jakość dróg lokalnych w Turcji, natężenie ruchu drogowego, częstość wypadków i niska jakość paliwa to czynniki generujące zwiększony popyt na komponenty ulegające szybkiemu zużyciu: hydraulikę, amortyzatory, elementy nadwozia, oświetlenie itp. Postęp procesów dostosowawczych sprzyjać będzie rozwojowi popytu w zakresie zaawansowanych technologii oraz sprzętu do diagnostyki i kontroli pojazdow. Budownictwo: W oparciu o zapotrzebowanie rynku tureckiego prognozuje się silny wzrost budownictwa mieszkaniowego oraz inwestycji drogowych i energetycznych. Wobec dominacji krajów UE w imporcie materiałow wysokiej jakości oraz samowystarczalności Turcji w produkcji materiałów konwencjonalnych, firmy polskie powinny konkurować w dostawach i kooperacji w zakresie zaawansowanych jakościowo produktów jak: wykładziny, panele, farby, pokrycia dachowe, akcesoria sanitarne, grzejniki, produkty z aluminium. Urządzenia, aparatura, sprzęt medyczny: Turecki przemysł pokrywa jedynie ok. 15% zapotrzebowania w tym zakresie. Import obejmujący zaawansowany technologicznie sprzęt medyczny pochodzi głównie z USA, UE, Japonii, ostatnio rownież z Chin. Dla polskich firm możliwa jest współpraca handlowo-inwestycyjna oraz sprzedaż produktów jednorazowego użytku, sprzętu medycznego laboratoryjnego,radiologicznego, diagnostycznego, optycznego, szczepionek, systemów ratunkowych, sprzętu do intensywnej terapii i ortopedii, implantow i wyposażenia do rehabilitacji. Kosmetyki, środki toaletowe i higieny osobistej: Trendy demograficzne, uwarunkowania kulturowe oraz zmiana wzorców konsumpcyjnych na rynku tureckim sugerują wysoki potencjał rozwojowy rynku kosmetyków. Największe udziały w rynku posiadają środki do pielęgnacji włosów (zwłaszcza szampony), artykuły pielęgnacyjne dla mężczyzn, depilatory, produkty do kąpieli, makijażu/demakijażu, dezodoranty i antyperspiranty, perfumy, woda kolońska i wody toaletowe, środki pielęgnacji dla niemowląt oraz art. higieny jamy ustnej. Energetyka: W związku z systematycznie rosnącym zapotrzebowaniem tureckiej gospodarki i gospodarstw domowych, do 2020 r. planowana jest znaczna rozbudowa istniejącego potencjału wytwarzania i przesyłu energii elektrycznej, w tym pochodzącej ze źródeł odnawialnych (OZE). Dla polskich firm szanse zbytu i kooperacji uwidaczniają się w zakresie: dostaw wyposażenia i usług dla elektrowni konwencjonalnych oraz 4

5 wiatro- i hydroelektrowni, wykorzystania energii geotermalnej, instalacji do upłynniania węgla brunatnego, stacji transformatorowych, usług modernizacyjnych istniejących elektrowni, a w dziedzinie gazownictwa wyposażenia rurociągow, stacje kompresyjne i obsługowe, gazomierze, instalacje do podziemnego magazynowania. Ponadto należy spodziewać się rosnącego popytu na technologie poprawy efektywności energetycznej oraz usługi doradcze o charakterze prawnym i finansowym, w zakresie wytwarzania, transmisji i dystrybucji energii. Branża ICT: Według prognoz, wartość tureckiego rynku technologii informatycznych i telekomunikacyjnych (ICT) wzrośnie do 2012 r. do poziomu 60 mld USD. Rozwojowi branży sprzyja liberalizacja rynku telekomunikacyjnego, proces harmonizacji regulacyjnej z UE na kanwie negocjacji akcesyjnych, rządowa polityka wspierania działalności badawczo-rozwojowej, popyt ze strony młodej populacji (40% ludności poniżej 22 lat). Ochrona środowiska: Harmonizacja tureckich regulacji z unijnymi w zakresie ochrony środowiska, będzie generować szacowany na ponad 70 mld USD rynek infrastruktury i technologii. Przewidywane wsparcie finansowe UE pokryje ok. 15% całości wydatków. Ostateczny poziom nakładów może wzrosnąć do 90 mld USD w związku z inwestycjami powiązanymi z wdrożeniem dyrektywy chemicznej REACH. Priorytety inwestycyjne obejmują: gospodarkę wodno-ściekową, gospodarkę odpadami, prewencję zanieczyszczenia powietrza. Możliwości eksportu i współpracy produkcyjno-usługowej: instalacje i urządzenia gospodarki wodnej, gospodarka odpadami (projektowanie i wykonawstw), zaawansowane technologicznie pompy wodne i ich części, filtry emisyjne, systemy monitorujące zanieczyszczenie powietrza, technologie składowania i przetwarzania odpadów niebezpiecznych oraz medycznych, urządzenia do wykrywania wycieków, technologie odwróconej osmozy, technologia membran, liczników i sprzętu pomiarowego, systemy komputerowe i programowe SCADA (ang. Supervisiory Control and Data Acquisition). Przemysł obronny: Liczące ponad 1 mln żołnierzy tureckie siły zbrojne stanowią 2. co do wielkości armię w NATO, Turcja utrzymuje największą po USA eskadrę F-16. Roczny budżet tureckiego MON wynosi ok mld USD. Zamówienia dla armii realizowane są przez Podsekretariat ds. Przemysłu Zbrojeniowego MON. Zgodnie z deklaracjami administracji tureckiej, celem strategicznym Ankary jest osiągnięcie co najmniej 50% stopnia samowystarczalności w obszarze przemysłu zbrojeniowego poprzez inwestycje w potencjał produkcyjny, B+R oraz transfer technologii i projekty offsetowe. Uwzględniając plany modernizacji tureckiej armii, perspektywy zbytu i kooperacji produkcyjnej zaznaczają się dla firm powiązanych z dostawcami amerykańskimi, w zakresie m.in. wyposażenia i modernizacji F-16, programu Joint Strike Fighter, systemów transportowych i udźwigu ciężkiego sprzętu, instalacji obrony przeciwrakietowej, wyposażenia satelitów, platform bojowych, amfibii, radarowych i samolotowych systemów monitorowania wybrzeży, szybkich łodzi patrolowych, poszukiwaczy min morskich, urządzeń do łodzi podwodnych, samolotow szkolno-treningowych, czołgów, kołowych pojazdów opancerzonych, rakiet Stinger, ATACMS (ang. Army Tactical Missile System), samolotów wczesnego ostrzegania AWACS i bezzałogowych (UAV), śmigłowców bojowych, transportowych i ratowniczych, mobilnych szpitali chirurgicznych. 5

6 Przemysł chemiczny: W oparciu o trendy rozwojowe tureckiego przemysłu chemicznego, potencjał zbytu i kooperacji dla firm polskich występuje w zakresie: dostaw barwników, pigmentów, dodatków do farb, włókien syntetycznych dla przemysłu samochodowego, tekstylnego i obuwniczego, włókien termoplastycznych, sztucznej gumy, farmaceutyków, kosmetyków, środków czystości oraz kooperacji produkcyjnej i inwestycyjnej w Turcji oraz na rynkach trzecich w regionie, zwłaszcza z zastosowaniem nowoczesnych technologii, m.in. w obszarze żywic syntetycznych, produktow ropopochodnych, przerobu boru, wytwarzania detergentow. Inne branże: Ponadto na rynku tureckim występuje zapotrzebowanie importowe na: - Maszyny i urządzenia do obróbki metalu, przetwórstwa spożywczego, elementy technologii produkcji samochodow, - Drewno i wyroby z drewna (sklejki, parkiety), meble i akcesoria, stolarka budowlana, - Papier i tekturę, - Wyroby hutnicze (żelaza i stali), miedź i wyroby z miedzi, dostawy wyrobów dla budownictwa, branży motoryzacyjnej. 2. KWESTIE PRAWNE 2.1. SYSTEM PODATKOWY CIT odprowadzany jest kwartalnie i rocznie przez spółki z kapitałem akcyjnym, przedsiębiorstwa kooperacyjne, przedsiębiorstwa państwowe (w tym jednostki handlowe, przemysłowe i rolne należące do obywateli obcych państw lub zagranicznych organizacji), podmioty gospodarcze należące do fundacji i stowarzyszeń, a ponadto joint ventures między osobami prawnymi i fizycznymi. Stawki podatkowe: 20% stawka bazowa, 15% podatek u źrodła na dywidendy i depozyty bankowe, 10% podatek dla rezydentów i 0% dla nierezydentów od oprocentowania bonów i papierów skarbowych oraz innych papierów wartościowych. PIT obliczany jest z reguły od łącznych dochodow osiąganych z 7 rodzajow źródeł: zysków z działalności gospodarczej, zysków z działalności rolniczej, dochodu z tytułu zatrudnienia, usług profesjonalnych, wynajmu nieruchomości, inwestycji kapitałowych oraz innych źrodeł (zyski kapitałowe, itp.). Progi podatkowe: 15%, 20%, 27% i 35%. VAT płatny jest od towarów i usług w ramach działalności handlowej (w tym importowej), przemysłowej, rolniczej i zawodowej. VAT zawarty w zakupach zmniejsza VAT należny przy sprzedaży. Różnica pozytywna przekazywana jest do urzędu skarbowego, negatywna natomiast nie jest co do zasady zwracana płatnikowi, lecz zaliczana na poczet przyszłych płatności z tytułu VAT. Wyjątki obejmują m.in. transakcje eksportowe. Stawki podatkowe: 10% stawka bazowa, 18% stawka ogólna, 8% na podstawowe art. żywnościowe, gaz ziemny, lekarstwa, odzież, usługi edukacyjne i medyczne, 1% na niektóre produkty rolne, prasę i czasopisma oraz leasing finansowy, wyłączenia podatkowe dla niektórych dóbr kapitałowych i surowców, eksportu towarow i usług itp. Informacje o obowiązujących w Turcji stawkach i uwarunkowaniach dla podatku gminnego, od transakcji bankowych i ubezpieczeniowych, podatku stemplowego, podatku od wzbogacenia, transakcji dotyczących nieruchomości, podatku konsumpcyjnego oraz specjalnego podatku telekomunikacyjnego dostępne na portalu WPHI Ankara Szczegołówe informacje na stronie Tureckiej Administracji Dochodow: 6

7 2.2. ZAMÓWIENIA PUBLICZNE Od początku 2003 r. kwestie zamówień publicznych regulują 2 akty prawne nawiązujące do dyrektyw wspólnotowych i orzecznictwa ETS w tym zakresie: ustawa nr 4734 z dn. 4 stycznia 2002 r. o zamówieniach publicznych oraz ustawa nr 4735 z dn.5 stycznia 2002 r. o umowach ws. zamowień publicznych. Centralnym organem kontrolnym w Turcji jest, powołany w trybie ustawy, Urząd Zamówień Publicznych. Regulacje dotyczące etapów i procedury realizacji dostaw, usług i robót publicznych są w definicjach zbliżone do prawa UE, przy czym fazę zawierania i egzekucji kontraktów określa ustawa nr W kategoriach zamawiającego ujęte są centralne i regionalne urzędy państwowe, samorządy, instytucje ubezpieczeń społecznych i większość osób prawnych wykonujących zadania publiczne. Gospodarka komunalna objęta jest przepisami o zamówieniach publicznych w zakresie, w jakim stanowi część administracji publicznej lub wchodzi w skład przedsiębiorstw państwowych. Procedura postępowań przewiduje 15% preferencję cenową dla dostawców i wykonawców krajowych. Progi zamówień publicznych determinujące tryby postępowania oraz warunki i terminy ogłoszeń dla uczestnikow krajowych są zdefiniowane odmiennie niż w prawie UE, natomiast zasady publikowania ogłoszeń są generalnie zbliżone do unijnych. Rozbudowane są przepisy dotyczące szacowania wartości zamówienia, stosowanie Wspólnego Słownika Zamówień nie jest obowiązkowe. Kryteria udzielania zamówienia zawierają ocenę finansowej i profesjonalnej kondycji uczestnikow postępowania, nie definiują jednak metod jej ważenia. Priorytetowym wyznacznikiem jest najniższa cena, inne czynniki brane są pod uwagę tylko w nadzwyczajnych okolicznościach. W praktyce obok ceny największe znaczenie mają takie elementy, jak jakość produktu/usługi, warunki finansowe, reputacja, spełnienie standardów/ regulacji unijnych, kwalifikacje partnera lokalnego i doświadczenie we współpracy z określonymi dostawcami/wykonawcami. Aspekty środowiskowe są uwzględnione w granicach określonych przez acquis UE. Reguły wykluczeń z postępowań bazują na rozwiązaniach wspólnotowych, obejmują ponadto m.in. publikowanie przez Urząd Zamówień Publicznych listy podmiotów wykluczonych z postępowania. W zakresie załatwiania sporów nie jest w pełni uregulowana kwestia wzajemnego uznawania dowodów uczestnikow postępowania. Procedury rozpatrywania protestów oraz odwołań nie są zgodne z acquis UE. Niemal 100% postępowań o wartości zamówienia powyżej progów ustawowych realizowana jest w trybie przetargów nieograniczonych z uwagi na rygory towarzyszące trybom ograniczonym. Turcja nie przyjęła horyzontalnych przepisów dla podmiotów operujących w sektorze usług komunalnych czy w odniesieniu do umów koncesyjnych, podobnie jak w zakresie partnerstwa publiczno-prywatnego OCHRONA WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ Pomimo generalnej harmonizacji legislacji tureckiej z prawem wspólnotowym w zakresie prawa autorskiego i praw pokrewnych, ograniczone zdolności instytucjonalne uniemożliwiają efektywną egzekucję przepisów w tym zakresie. Turcja ratyfikowała traktat WIPO o wykonaniach artystycznych i fonogramach, relatywnie rozpowszechnione jest piractwo książkowe i innych nośników (CD i DVD). Policja, której powierzono egzekucję prawa własności intelektualnej, nie posiada uprawnień do interwencji w zakresie naruszeń znaków towarowych. W sprawach o naruszenie własności intelektualnej orzekają wyspecjalizowane sądy kryminalne. Turcja jest sygnatariuszem Konwencji berneńskiej o ochronie dzieł literackich i artystycznych oraz Konwencji rzymskiej o ochronie artystów wykonawców, producentów fonogramów oraz organizacji nadawczych. 7

8 Turecki Instytut Patentowy (TPE) zmodernizował swoją strukturę organizacyjną, system informatyczny, usługi online oraz relacje z klientami, ustanowił także mechanizm aplikacyjny online dla znaków towarowych. Tym niemniej system rejestracji znaków towarowych pozostaje słaby, występują ponadto przypadki niespójnych decyzji w sprawach znaków towarowych podejmowanych przez TPE i sądy orzekające w sprawach o naruszenie własności intelektualnej. Częste są praktyki naruszania znanych znaków towarowych przez duże i średnie przedsiębiorstwa tureckie, m.in. w odniesieniu do zarejestrowanych opakowań i trójwymiarowych znaków towarowych. Turcja jest członkiem Europejskiej Organizacji Patentowej WIPO, a także stroną Konwencji paryskiej, porozumień GATTS i TRIPS, Protokołu madryckiego (ale nie Porozumienia madryckiego), Porozumienia nicejskiego i wiedeńskiego oraz Traktatu singapurskiego o prawie znaków towarowych. Główne założenia oraz specyficzne uregulowania dotyczące tureckiego systemu patentowego, ochrony znaków towarowych i praw autorskich przedstawiono na stronie WPHI Ankara: wraz z linkami do instytucji i aktów prawnych związanych z ochroną własności intelektualnej w Turcji ROZSTRZYGANIE SPORÓW, WINDYKACJA NALEŻNOŚCI W 1988 r. Polska zawarła z Turcją umowę o pomocy prawnej w sprawach cywilnych i handlowych, ktora przewiduje m.in. uznawanie dokumentow urzędowych oraz pod określonymi warunkami uznawanie i wykonywanie orzeczeń sądowych w zakresie objętym umową. Organami pośredniczącymi w przekazywaniu wnioskow o udzielenie pomocy prawnej są Ministerstwa Sprawiedliwości. Możliwa jest także bezpośrednia współpraca właściwych sądow. Przy dochodzeniu roszczeń zaleca się korzystanie z usług wyspecjalizowanych kancelarii prawnych. Koszty windykacji/dochodzenia roszczenia szacuje się średnio na 19% wartości roszczenia, a czas trwania procedur na 420 dni. W niektorych przypadkach (np.: wszczęcia postępowania w celu oddalenia protestu wobec czynności egzekucyjnych), proces sądowy może wydłużyć się do miesięcy, a nawet 3 4 lat, jeśli dłużnik okaże się niekooperatywny. W pewnych okolicznościach dłużnik może szukać ochrony prawnej przed postępowaniem upadłościowym, egzekucyjnym i procesem sądowym w trybie przewidzianych ustawodawstwem tureckim procedur reorganizacji, przesunięcia w czasie bankructwa lub restrukturyzacji społek. Turcja, podobnie jak Polska, jest sygnatariuszem Konwencji z Nowego Jorku o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych: Turcja nie posiada systemu rejestru długow zbliżonego do polskiego, a w dokumentach rejestrowych przedsiębiorcow we właściwych izbach handlowych lub przemysłowych odnotowywane są jedynie ostateczne decyzje sądów wobec indywidualnych przedsiębiorcow. Zakup długow nie jest rozpowszechniony. W indywidualne transakcje mogą angażować się tureckie banki, operują w tym zakresie także firmy międzynarodowe. Faktoring to względnie młody sektor usług finansowych w Turcji, działa w nim obecnie ok. 100 firm. Pełna informacja dotycząca dochodzenia roszczeń w Turcji dostępna na portalu WPHI Ankara DOSTĘP DO RYNKU Podstawowym instrumentem prawnym reżimu celnego Turcji jest ustawa nr 4458 z r., której przepisy definiują turecki obszar celny (z wyłączeniem stref wolnocłowych) oraz regulują zasady odpraw celnych, procedury celne związane z czasowym wwozem, składami celnymi, przerobem uszlachetniającym lub przerobem pod kontrolą celną 8

9 oraz prawa i obowiązki podmiotów poddających towary procedurom celnym. Tekst ustawy w jęz. angielskim dostępny jest na stronie Podsekretariatu ds. Celnych: Aktualnie obowiązujące reguły stosowania dokumentów przewozowych (i sporządzania deklaracji na fakturze) ustanawia decyzja nr 1/2006 Komitetu Współpracy Celnej Turcja-WE z dn r. ws. implementacji Decyzji nr 1/95 Rady Stowarzyszenia WE-Turcja (2006/646/WE), System preferencyjnego handlu Turcji z krajami UE w zakresie towarów przemysłowych oraz przetworzonych art. spożywczych określa Decyzja nr 1/95 Rady Stowarzyszenia WE-Turcja z dn r. o ustanowieniu unii celnej, która weszła w życie r., patrz: 10-cyfrowa konstrukcja taryfy tureckiej bazuje na zharmonizowanym systemie oznaczania i klasyfikacji towarów HS (pierwsze 6 cyfr) oraz unijnej nomenklaturze scalonej CN (7 i 8 cyfra), rozbudowanych o krajowe wymogi statystyczne (cyfry 9 i 10). Taryfa celna dostępna jest w trybie interaktywnym na stronie Podsekretariatu ds. Celnych: Należności celne kalkulowane są na bazie CIF (ang. Cost, Insurance, Freight). Turcja jest sygnatariuszem Art. VII GATT (tzw. Kodeksu Wartości Celnej) stanowiącego, że podstawą obliczania wartości celnej jest wartość transakcyjna, tj. cena faktycznie zapłacona lub należna, powiększona o koszty i wydatki. Przepisy tego artykułu zobowiązują jednocześnie Turcję do szybkiego przeprowadzania odpraw celnych oraz starannego rozpatrywania odwołań. Licencje i bariery paracelne. Poza ochroną celną i nietaryfową (licencje, certyfikaty, oznakowania) w sektorze rolno-spożywczym oraz obowiązującym nadal dla szeregu krajów obszaru UE (Polska została wyłączona z zakazu we wrześniu 2010 r.) praktycznym zakazem importu mięsa wołowego oraz bydła żywego (ryzyko BSE), nie występują znaczące bariery w handlu. Utrudnieniem są wysokie progi udziału w zamówieniach publicznych i preferencje cenowe dla lokalnych wykonawców. Na poziomie bezpośredniej współpracy przedsiębiorców występują przypadki nieprawidłowości w płatnościach i dostawach, brak znajomości przepisów, trudności w weryfikacji partnerów. Barierą są także rygorystyczne przepisy w zakresie zatrudniania i samozatrudniania cudzoziemców, co dotyczy również usług świadczonych na rzecz korporacji zagranicznych. W ślad za ambicjami Ankary do przyciągania inwestorow zagranicznych oraz przejmowaniem regulacji biznesowych i standardów UE w ramach procesu akcesyjnego, warunki sprzedaży i prowadzenia działalności gospodarczej na terenie Turcji ulegają stopniowej poprawie. Potwierdzają to oceny międzynarodowej konkurencyjności Turcji formułowane przez renomowane ośrodki analityczne (w tym Bank Światowy w jego rankingu Doing Business ), jak i przyspieszony napływ inwestycji zagranicznych. Certyfikaty i inne wymogi w dostępie do rynku. Regulacje stanowiące szczególne utrudnienie w dostępie polskich eksporterów do rynku tureckiego dotyczą sektorów rolnospożywczego (dokumenty/licencje importowe lub dokumenty kontrolne, świadectwa sanitarne, certyfikaty fitosanitarne) oraz farmaceutycznego i chemicznego (certyfikaty zdrowia, świadectwa zgodności). W ostatnim okresie (2009 r.) wprowadzono dodatkowe środki ochrony krajowego rynku tekstylno-odzieżowego przed importem, głównie pochodzenia dalekowschodniego oraz nowe regulacje dotyczące rynku farmaceutycznego (2010 r.), wymagające m.in. uzyskiwania tureckiego świadectwa GMP (Good Manufacturing Practices) dla leków importowanych. Ponadto specyficzne wymagania obowiązują przy 9

10 imporcie (oraz promocji) pożywek dla dzieci, napojów energetyzujących, produktow dietetycznych dla diabetykow, witamin itp., alkoholu, wieprzowiny i produktow z wieprzowiny, papierosów, żywych zwierząt i roślin, ziaren i nasion oraz hormonów itp. Szczegółowe informacje dotyczące kwestii celnych, wymaganych certyfikatów itp. dostępne są na portalu WPHI Ankara: 3. PRZEDSIĘWZIĘCIA TARGOWO-WYSTAWIENNICZE Lp. Nazwa i lokalizacja Typ/Branża 1. IMOB 2012, Stambuł Targi meblarskie 2. WIN World of Industry Pt.II, Stambuł Targi automatyki i technologii przemysłowych Izmir Fair, Izmir Targi wielobranżowe 4. International Agriculture Fair Targi rolno-spożywcze AGROTEC 5. CeBIT Bilisim Eurasia, Stambuł Targi branży ICT 6. International Automotive Supply, Components, Accessories & Service Equipment Exhibition, Stambuł Targi motoryzacji 7. Health, Spa & Wellness, Thalasso, Thermal and Medical Tourism Exhibition, Antalya Targi/wystawa branży turystyki medycznej Najważniejsze organizacje wystawiennicze w Turcji: - Organizator Targów Tekstylnych - Administracja targów w Stambule - Organizator targów w Izmirze IZFAS - Główny organizator imprez targowo-wystawienniczych w Turcji - Organizator targów w Stambule - Organizator targów budowlanych - Portal imprez targowo-wystawienniczych 4. WAŻNE ADRESY I LINKI 4.1. AMBASADA RP I POZOSTAŁE PLACÓWKI DYPLOMATYCZNE Wydział Promocji Handlu i Inwestycji w Ankarze Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Turcji And Sokak No: 8/17 Kat: Cankaya ANKARA Turkey tel.: (+90) fax: Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Turcji Ataturk Bul. No.241 Kavaklidere PK-20, ANKARA Turkey tel.: (+90) fax: (+90)

11 Konsulat Generalny RP w Stambule GIZ 2000 Plaza Ayazağa Koyu Yolu No. 7 Kat 5 MASLAK ISTANBUL Turkey tel.: (+90) fax: (+90) PODMIOTY LOKALNE - Podsekretariat ds. Skarbu - Ministerstwo Gospodarki - Ministerstwo Ceł i Handlu - Turecki Bank Centralny - Turkstat turecki urząd statystyczny - Urząd ds. Prywatyzacji - Podsekretariat ds. Przemysłu Zbrojeniowego - Agencja Wspierania i Promocji Inwestycji - Urząd Zamówień Publicznych - Ogłoszenia o przetargach (jęz. ang.) dostępne na stronie tureckiej Agencji Wspierania i Promocji Inwestycji oraz Turecko-Brytyjskiej Izby Handlowo-Przemysłowej - Polsko-Turecka Izba Gospodarcza w Warszawie - Dziennik Urzędowy Republiki Tureckiej - Katalogi firm tureckich ; - Turecki Kompass 11

Czego wymaga fiskus 2015-06-16 11:38:45

Czego wymaga fiskus 2015-06-16 11:38:45 Czego wymaga fiskus 2015-06-16 11:38:45 2 Turcja zawarła z ponad 60 krajami, w tym z Polską i z większością państw UE, umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Rodzaje podatków: VAT CIT PIT konsumpcyjny

Bardziej szczegółowo

System podatkowy 2015-12-23 08:25:13

System podatkowy 2015-12-23 08:25:13 System podatkowy 2015-12-23 08:25:13 2 Turcja zawarła z ponad 60 krajami, w tym z Polską 03.11.1993 r. (weszła w życie w 01.10.1996 r.) i większością państw UE, umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Bardziej szczegółowo

Handel z Polską 2015-06-15 17:00:08

Handel z Polską 2015-06-15 17:00:08 Handel z Polską 2015-06-15 17:00:08 2 Szwajcaria zajmuje 23. miejsce jako partner handlowy Polski. W handlu między Polską a Szwajcarią utrzymuje się trend zmniejszania różnicy wartości między eksportem

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 2 Greckie towary sprzedawane są głównie do krajów UE - Włoch, Niemiec, Bułgarii i na Cypr. Polska jako partner handlowy zajmuje 27. miejsce. W 2013 roku 46,4

Bardziej szczegółowo

Co kupić, a co sprzedać 2015-07-13 13:10:08

Co kupić, a co sprzedać 2015-07-13 13:10:08 Co kupić, a co sprzedać 2015-07-13 13:10:08 2 Głównym partnerem handlowym Egiptu jest Unia Europejska. Egipski rynek jest w znacznym stopniu chroniony, zwłaszcza w przypadku importu towarów konsumpcyjnych.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 15

Spis treści. Wstęp... 15 Spis treści Wstęp............................................................. 15 Rozdział I. Światowa Organizacja Handlu i jej system prawny a transformacja. systemowa Federacji Rosyjskiej..............................

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM Mikołaj Waszczenko Spośród państw, które przystąpiły w 2004 r. do UE Polska posiada najdłuższą granicę z państwami nieunijnymi. Wynosi ona 1 185 km: 232- z

Bardziej szczegółowo

Kierunki 2013: Raport Banku DnB NORD i Deloitte Business Consulting. Rafał Antczak, Deloitte

Kierunki 2013: Raport Banku DnB NORD i Deloitte Business Consulting. Rafał Antczak, Deloitte Kierunki 2013: Raport Banku DnB NORD i Deloitte Business Consulting. Rafał Antczak, Deloitte Co kryzys w Chinach może oznaczać dla Polski? Znaczenie Chin Kryzys chiński? Model zależności Polski od Chin

Bardziej szczegółowo

Wymiana handlowa Grecji 2010-08-13 15:05:13

Wymiana handlowa Grecji 2010-08-13 15:05:13 Wymiana handlowa Grecji 2010-08-13 15:05:13 2 Opracowanie nt. wymiany handlowej Grecji - wg danych Narodowego Urzędu Statystycznego Grecji za lata 2008-2009. WYMIANA HANDLOWA GRECJI [1] Od szeregu lat

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO- EKONOMICZNA PODMIOTÓW PÓŁNOCNO ZACHODNIEGO OKRĘGU FEDERLANEGO W 2015 r :25:18

SYTUACJA SPOŁECZNO- EKONOMICZNA PODMIOTÓW PÓŁNOCNO ZACHODNIEGO OKRĘGU FEDERLANEGO W 2015 r :25:18 SYTUACJA SPOŁECZNO- EKONOMICZNA PODMIOTÓW PÓŁNOCNO ZACHODNIEGO OKRĘGU FEDERLANEGO W 2015 r. 2016-07-26 12:25:18 2 SYTUACJA SPOŁECZNO-EKONOMICZNA PODMIOTÓW PÓŁNOCNO ZACHODNIEGO OKRĘGU FEDERLANEGO W 2015

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej

Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej dr Iwona Szczepaniak, dr Łukasz Ambroziak Zakład Ekonomiki Przemysłu Spożywczego Józefów,

Bardziej szczegółowo

Czy polski eksport odczuje efekt przesunięcia spowodowany porozumieniem o preferencjach między UE i USA?*

Czy polski eksport odczuje efekt przesunięcia spowodowany porozumieniem o preferencjach między UE i USA?* Czy polski eksport odczuje efekt przesunięcia spowodowany porozumieniem o preferencjach między UE i USA?* prof. dr hab. Elżbieta Czarny, Szkoła Główna Handlowa dr hab. prof. UW Katarzyna Śledziewska, Wydział

Bardziej szczegółowo

POTENCJAŁ EKSPORTOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO ORAZ INSTRUMENTY WSPARCIA EKSPORTU. Piotr Słojewski Wiceprezes Zarządu Agencja Rozwoju Mazowsza S.A.

POTENCJAŁ EKSPORTOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO ORAZ INSTRUMENTY WSPARCIA EKSPORTU. Piotr Słojewski Wiceprezes Zarządu Agencja Rozwoju Mazowsza S.A. POTENCJAŁ EKSPORTOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO ORAZ INSTRUMENTY WSPARCIA EKSPORTU Piotr Słojewski Wiceprezes Zarządu Agencja Rozwoju Mazowsza S.A. EKSPORT MAZOWSZA NA TLE KRAJU Wartość eksportu z Mazowsza

Bardziej szczegółowo

Handel z Polską 2015-06-30 17:07:08

Handel z Polską 2015-06-30 17:07:08 Handel z Polską 2015-06-30 17:07:08 2 Od lat Królestwo Belgii jest ważnym partnerem handlowym Polski. W polskich dostawach do tego kraju dominują maszyny i urządzenia, sprzęt elektryczny oraz pojazdy -

Bardziej szczegółowo

1. Ogólna charakterystyka rynku. 2. Główne sektory gospodarki. 3. Specjalne strefy ekonomiczne. 4. Wymiana handlowa. 5.

1. Ogólna charakterystyka rynku. 2. Główne sektory gospodarki. 3. Specjalne strefy ekonomiczne. 4. Wymiana handlowa. 5. 1. Ogólna charakterystyka rynku 2. Główne sektory gospodarki 3. Specjalne strefy ekonomiczne 4. Wymiana handlowa 5. Umowy dwustronne 6. Szanse i zagrożenia 7. Przydatne linki Ogólna charakterystyka rynku

Bardziej szczegółowo

Potencjał wymiany handlowej 2015-06-25 10:08:19

Potencjał wymiany handlowej 2015-06-25 10:08:19 Potencjał wymiany handlowej 2015-06-25 10:08:19 2 Perspektywiczne dziedziny eksportu polskich towarów, współpracy handlowej i inwestycyjnej z Marokiem to przede wszystkim budownictwo i roboty publiczne,

Bardziej szczegółowo

BranŜa kosmetyczna w Turcji

BranŜa kosmetyczna w Turcji BranŜa kosmetyczna w Turcji potencjał i moŝliwości współpracy Süleyman Sarıhan Ekspert Ministerstwo Gospodarki Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Ankarze ankara.trade.gov.pl T: +90 312 468 09 90, F:

Bardziej szczegółowo

Brama Unii Celnej: Białoruś. Ambasada Republiki Białoruś w Rzeczypospolitej Polskiej

Brama Unii Celnej: Białoruś. Ambasada Republiki Białoruś w Rzeczypospolitej Polskiej Brama Unii Celnej: Białoruś 1 UNIA CELNA Powierzchnia: 20 031 000 km² Ludność: 169 mln. PKB: USD 2,7 bln. (4 % światowego PKB) Handlowy obrót zewnętrzny: USD 913 mld. 2 Co daje Unia Celna i WPG? Swobodny

Bardziej szczegółowo

Irlandzki eksport towarów spożywczych w 2014 r. osiągnął 10,5 mld EUR 2015-01-19 13:21:19

Irlandzki eksport towarów spożywczych w 2014 r. osiągnął 10,5 mld EUR 2015-01-19 13:21:19 Irlandzki eksport towarów spożywczych w 2014 r. osiągnął 10,5 mld EUR 2015-01-19 13:21:19 2 Według wstępnych danych agencji Bord Bia irlandzki eksport żywności i napojów w 2014 r. osiągnął wartość 10,5

Bardziej szczegółowo

LP SEKCJA DZIAŁ GRUPA KLASA PODKLASA NAZWA GRUPOWANIA TYP. 1 SEKCJA C 20 20.1 20.11 20.11.Z Produkcja gazów technicznych Medium-high-technology

LP SEKCJA DZIAŁ GRUPA KLASA PODKLASA NAZWA GRUPOWANIA TYP. 1 SEKCJA C 20 20.1 20.11 20.11.Z Produkcja gazów technicznych Medium-high-technology Lista działalności (wytwórczych i usługowych) z zakresu wysokich i średnio-wysokich technologii LP SEKCJA DZIAŁ GRUPA KLASA PODKLASA NAZWA GRUPOWANIA TYP 1 SEKCJA C 20 20.1 20.11 20.11.Z Produkcja gazów

Bardziej szczegółowo

Lista działalności (wytwórczych i usługowych) z zakresu wysokich i średnio-wysokich technologii

Lista działalności (wytwórczych i usługowych) z zakresu wysokich i średnio-wysokich technologii Lista działalności (wytwórczych i usługowych) z zakresu wysokich i średnio-wysokich technologii LP SEKCJA DZIAŁ GRUPA KLASA PODKLASA NAZWA GRUPOWANIA TYP 1 SEKCJA C 20 20.1 20.11 20.11.Z Produkcja gazów

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Toruń, 13.12.2012 Co oznacza inteligentna specjalizacja? Inteligentna specjalizacja to: identyfikowanie wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 2 Eksport jest siłą napędową niemieckiej gospodarki. Niemcy są także znaczącym importerem surowców, głównie energetycznych, ale i wysoko przetworzonych wyrobów

Bardziej szczegółowo

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą.

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. Stosunki gospodarcze między Polską i Litwą regulują przepisy prawne Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 2 Algieria należy do liczących się eksporterów ropy naftowej i gazu ziemnego. Sytuacja ekonomiczna i finansowa kraju zależy więc głównie od światowego

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r. Biuro Analiz i Programowania Warszawa, marzec 2014 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r. Od akcesji Polski do UE sukcesywnie rosły obroty towarami rolnospożywczymi oraz ich udział

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie biznesu i inwestowanie na Białorusi

Prowadzenie biznesu i inwestowanie na Białorusi Warszawa, dnia 26 lutego roku Prowadzenie biznesu i inwestowanie na Białorusi Nowe możliwości dla polskiego biznesu 1 Białoruś. Fakty Stolica Mińsk Powierzchnia całkowita 207 600 km² Liczba ludności ()

Bardziej szczegółowo

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 2 1. Wspieranie przemysły motoryzacyjnego w Rosji Rząd Rosji w oparciu o podprogram Przemysł samochodowy w ramach państwowego programu Rozwój przemysły

Bardziej szczegółowo

Unia Celna i Wspólna Przestrzeo Gospodarcza (WPG) Rosja-Białoruś-Kazachstan. Andrzej Maciejewski Instytut Sobieskiego, www.sobieski.org.

Unia Celna i Wspólna Przestrzeo Gospodarcza (WPG) Rosja-Białoruś-Kazachstan. Andrzej Maciejewski Instytut Sobieskiego, www.sobieski.org. Unia Celna i Wspólna Przestrzeo Gospodarcza (WPG) Rosja-Białoruś-Kazachstan Od lata obroty Polski z Rosją są z ujemnym saldem dla Polski. Obrót za 2010r. wyniósł 20 785 mln USD (wzrost do 2009 o 24%).

Bardziej szczegółowo

Polsko-ukraińska współpraca gospodarcza

Polsko-ukraińska współpraca gospodarcza Polsko-ukraińska współpraca gospodarcza 29 maja 2013 r. Wyszków Konferencja I Regionalne Forum Gospodarcze Baza prawno-traktatowa współpracy gospodarczej Polski z Ukrainą Porozumienie o Partnerstwie i

Bardziej szczegółowo

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58 Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58 2 Najważniejszym partnerem eksportowym Litwy w 2014 r. była Rosja, ale najwięcej produktów pochodzenia litewskiego wyeksportowano do Niemiec. Według wstępnych

Bardziej szczegółowo

Lista referencyjna. Opracowano wyłącznie dla klientów i przyszłych klientów PRZYKŁADOWE PODSTAWOWE PROJEKTY W OKRESIE 2003-2014

Lista referencyjna. Opracowano wyłącznie dla klientów i przyszłych klientów PRZYKŁADOWE PODSTAWOWE PROJEKTY W OKRESIE 2003-2014 Opracowano wyłącznie dla klientów i przyszłych klientów Lista referencyjna PRZYKŁADOWE PODSTAWOWE PROJEKTY W OKRESIE 2003-2014 PRZEDSIĘBIORSTWO WDROŻEŃ INNOWACJI GOSPODARCZYCH 2015-01-02 1. Firma doradcza.

Bardziej szczegółowo

Czego wymaga fiskus 2015-10-12 13:25:14

Czego wymaga fiskus 2015-10-12 13:25:14 Czego wymaga fiskus 2015-10-12 13:25:14 2 Na Białorusi obowiązują podatki powszechne, czyli państwowe, lokalne oraz inne opłaty obowiązkowe. Rodzaje podatków: 1 podatki powszechne (państwowe) 2 podatki

Bardziej szczegółowo

POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH. Wspieranie polskiego eksportu na przykładzie programu Go Africa

POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH. Wspieranie polskiego eksportu na przykładzie programu Go Africa POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH Wspieranie polskiego eksportu na przykładzie programu Go Africa Bartłomiej Lewandowski Koordynator Go Africa Department Promocji Gospodarczej Kraków,

Bardziej szczegółowo

AKTY PRZYJĘTE PRZEZ ORGANY UTWORZONE NA MOCY UMÓW MIĘDZYNARODOWYCH

AKTY PRZYJĘTE PRZEZ ORGANY UTWORZONE NA MOCY UMÓW MIĘDZYNARODOWYCH L 290/18 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 20.10.2012 AKTY PRZYJĘTE PRZEZ ORGANY UTWORZONE NA MOCY UMÓW MIĘDZYNARODOWYCH DECYZJA RADY STOWARZYSZENIA UE-LIBAN NR 2/2012 z dnia 17 września 2012 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Znaczenie porozumienia transatlantyckiego dla konkurencyjności UE

Znaczenie porozumienia transatlantyckiego dla konkurencyjności UE Znaczenie porozumienia transatlantyckiego dla konkurencyjności UE Dr Bernadeta Baran Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Plan wystąpienia Podstawy prawne gospodarczej współpracy transatlantyckiej Skala

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Licencje, certyfikaty, świadectwa 2015-03-01 18:16:42

Licencje, certyfikaty, świadectwa 2015-03-01 18:16:42 Licencje, certyfikaty, świadectwa 2015-03-01 18:16:42 2 Instytucją zajmującą się kwestiami norm technicznych i jakościowych oraz ich standaryzacją jest Koreańska Agencja Standardów i Technologii, która

Bardziej szczegółowo

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Bożena Cebulska Prezes Warmińsko-Mazurskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Olsztynie 1 Warszawa, dn. 18.04.2010 2 PLAN WYSTĄPIENIA MŚP W WARMIŃSKO-MAZURSKIM

Bardziej szczegółowo

Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców

Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców 22 maja 2015 ul. Arkońska 6 (budynek A3), 80-387 Gdańsk tel.: 58 32 33 100 faks: 58 30 11 341 X Pomorskie Forum Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Ligia Szulc Fundacja Serce dla Gruzji 1 października 2014 r.

Ligia Szulc Fundacja Serce dla Gruzji 1 października 2014 r. Perspektywy współpracy z Gruzją Ligia Szulc Fundacja Serce dla Gruzji 1 października 2014 r. Gruzja - fakty Populacja: 4,56 mln (2013) Powierzchnia 69,700 km2 Język: gruziński Narodowości: Gruzini 83,8%,

Bardziej szczegółowo

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Szczepan Figiel, Justyna Kufel Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Warszawa, 5 grudnia, 2014. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

System podatkowy Białorusi 2015-12-17 20:59:19

System podatkowy Białorusi 2015-12-17 20:59:19 System podatkowy Białorusi 2015-12-17 20:59:19 2 System podatkowy oraz zasady opodatkowania na Białorusi reguluje kodeks podatkowy Republiki Białoruś. System podatkowy oraz zasady opodatkowania na Białorusi

Bardziej szczegółowo

Podajemy treść tego rozporządzenia, zamieszczonego przez Urząd Zamówień Publicznych na swej stronie internetowej.

Podajemy treść tego rozporządzenia, zamieszczonego przez Urząd Zamówień Publicznych na swej stronie internetowej. Nowe obowiązki dla zamawiających będących centralnymi organami rządowymi, wynikające z rozporządz Rozporządzenie weszło w życie 4 marca br. Podajemy treść tego rozporządzenia, zamieszczonego przez Urząd

Bardziej szczegółowo

Polsko-czeska wymiana handlowa w 2014 r.

Polsko-czeska wymiana handlowa w 2014 r. Polsko-czeska wymiana handlowa w 2014 r. Według danych Czeskiego Urzędu Statystycznego, czesko-polskie obroty handlowe w 2014r., w porównaniu z rokiem poprzednim, były o 7,1% wyższe i wyniosły 16 584 mln

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Tomasz Sokół Zastępca Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 1 na lata 2014-2020 2 Środki na wsparcie przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24 2 Maroko realizuje reformy i kontynuuje program uniezależniania się od tzw. ciężkich paliw kopalnych. Jest pionierem na kontynencie afrykańskim w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Michał Majcherek Agro Klaster Kujawy Stowarzyszenie Na Rzecz Innowacji i Rozwoju WAŻNE DATY Listopad 2011 niektóre firmy

Bardziej szczegółowo

Polsko-portugalska współpraca gospodarcza w I kwartale 2016 r. 2016-05-26 17:04:19

Polsko-portugalska współpraca gospodarcza w I kwartale 2016 r. 2016-05-26 17:04:19 Polsko-portugalska współpraca gospodarcza w I kwartale 2016 r. 2016-05-26 17:04:19 2 Analiza obrotów towarowych Polski z Portugalią zarejestrowanych w okresie styczeń-marzec 2016 r. wskazuje na niewielki

Bardziej szczegółowo

Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01

Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01 Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01 2 Francuski sektor rolniczy jest jednym z najważniejszych sektorów gospodarki tego kraju i zajmuje kluczowe miejsce w handlu zagranicznym

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Piotr MAŁECKI Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 1 PODATKI EKOLOGICZNE W POLSCE NA TLE INNYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 2

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1. ASORTYMENT TOWAROWY 11

ROZDZIAŁ 1. ASORTYMENT TOWAROWY 11 Spis treści WSTĘP 9 ROZDZIAŁ 1. ASORTYMENT TOWAROWY 11 1.1. Podstawowe pojęcia towaroznawstwa 12 1.2. Towar 14 1.2.1. Podział towaroznawstwa 14 1.2.2. Przydatność wiedzy o towarach w pracy w handlu 15

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Rola węgla brunatnego w gospodarce Polski 180 160 140 120 100 80 60 40 20 Struktura produkcji en. elektrycznej w elektrowniach krajowych

Bardziej szczegółowo

CHEMIA. symbol nazwa grupowania wyjątki. Produkcja masy włóknistej. Produkcja papieru i tektury

CHEMIA. symbol nazwa grupowania wyjątki. Produkcja masy włóknistej. Produkcja papieru i tektury CHEMIA symbol nazwa grupowania wyjątki 17.11.Z 17.12.Z Produkcja masy włóknistej Produkcja papieru i tektury 17.21.Z 19.10.Z Produkcja papieru falistego i tektury falistej oraz opakowań z papieru i tektury

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE Anna Grontkowska, Bogdan Klepacki SPIS TREŚCI Wstęp Rozdział 1. Miejsce rolnictwa w systemie agrobiznesu Pojęcie i funkcje agrobiznesu Ogniwa agrobiznesu

Bardziej szczegółowo

Ewolucja polsko-niemieckiej wymiany handlowej na przełomie XX i XXI wieku

Ewolucja polsko-niemieckiej wymiany handlowej na przełomie XX i XXI wieku Ewolucja polsko-niemieckiej wymiany handlowej na przełomie XX i XXI wieku Nr 146 / 2013 22 11 13 INSTYTUT ZACHODNI im. Zygmunta Wojciechowskiego Instytut Naukowo-Badawczy, Poznań Autor: Piotr Misztal Handel

Bardziej szczegółowo

Wykaz aktów prawnych regulujących ochronę własności intelektualnej w Polsce

Wykaz aktów prawnych regulujących ochronę własności intelektualnej w Polsce Załącznik 1. Wykaz aktów prawnych regulujących ochronę własności intelektualnej w Polsce Prawo autorskie i prawa pokrewne Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w listopadzie 2011 r.

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w listopadzie 2011 r. Warszawa, 2011.12.13 Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w listopadzie 2011 r. Ceny towarów i usług konsumpcyjnych w listopadzie 2011 r., w stosunku do poprzedniego miesiąca, wzrosły o 0,7%. W

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 18 marca 2015 r. Poz. 379 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 12 marca 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie różnicowania

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Polsko-Czeska Współpraca gospodarcza Wojciech Pobóg-Pągowski I Radca WPHI Ambasady PR w Pradze

Polsko-Czeska Współpraca gospodarcza Wojciech Pobóg-Pągowski I Radca WPHI Ambasady PR w Pradze Polsko-Czeska Współpraca gospodarcza Wojciech Pobóg-Pągowski I Radca WPHI Ambasady PR w Pradze 14 listopada 2013 r. Republika Czeska - 10,5 mln obywateli - PKB per capita 2012 (79% średniej UE 27) - PKB

Bardziej szczegółowo

cen towarów i usług konsumpcyjnych

cen towarów i usług konsumpcyjnych Warszawa, 2014.03.14 Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych Główny Urząd Statystyczny, podobnie jak w latach ubiegłych, w lutym br. dokonał aktualizacji systemu wag stosowanego w obliczeniach wskaźnika

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorstw w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych Województwa Opolskiego

Wsparcie przedsiębiorstw w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych Województwa Opolskiego Wsparcie przedsiębiorstw w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych Województwa Opolskiego Agnieszka Okupniak Z-ca Dyrektora Departamentu Koordynacji Programów Operacyjnych Urząd Marszałkowski Województwa

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA

WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA Aktywność Polski na rynku międzynarodowym realizowana jest w trzech głównych obszarach: 1. Udziału w tworzeniu wspólnej polityki handlowej Unii Europejskiej uwzględniającej interesy

Bardziej szczegółowo

Prezentacja inwestorska

Prezentacja inwestorska Prezentacja inwestorska Profil biznesu kooperacja w zakresie produkcji elementów wykonanych z blach + PRODUKCJA SYSTEMÓW ODPROWADZANIA SPALIN WYKONANYCH ZE STALI NIERDZEWNYCH + handel akcesoriami i elementami

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Indii w 2013 roku 2014-05-24 07:44:05

Sytuacja gospodarcza Indii w 2013 roku 2014-05-24 07:44:05 Sytuacja gospodarcza Indii w 2013 roku 2014-05-24 07:44:05 2 Brytyjskie Centrum ds. Badań Ekonomicznych i Biznesowych CEBR prognozuje, że w roku 2028 gospodarka indyjska osiągnie pozycję trzeciej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w maju 2014 r.

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w maju 2014 r. Warszawa, 2014.06.13 Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w maju 2014 r. Ceny towarów i usług konsumpcyjnych w maju 2014 r., w stosunku do poprzedniego miesiąca, obniżyły się o 0,1%. W poszczególnych

Bardziej szczegółowo

PODZIĘKOWANIA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. PRZEDMOWA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. 3.1 WPROWADZENIE... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI.

PODZIĘKOWANIA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. PRZEDMOWA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. 3.1 WPROWADZENIE... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. Spis treści PODZIĘKOWANIA... BŁĄD! NIE PRZEDMOWA... BŁĄD! NIE WPROWADZENIE... BŁĄD! NIE ROZDZIAŁ 1... BŁĄD! NIE RYNEK GAZU ZIEMNEGO ZASADY FUNKCJONOWANIA.... BŁĄD! NIE 1.1. RYNEK GAZU ZIEMNEGO ZMIANY STRUKTURALNE

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w marcu 2012 r.

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w marcu 2012 r. Warszawa, 2012.04.13 Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w marcu 2012 r. Ceny towarów i usług konsumpcyjnych w marcu 2012 r., w stosunku do poprzedniego miesiąca, wzrosły o 0,5%. W poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społeczno-gospodarcza Uzbekistanu w okresie styczeń wrzesień 2015 roku 2015-12-21 06:34:50

Sytuacja społeczno-gospodarcza Uzbekistanu w okresie styczeń wrzesień 2015 roku 2015-12-21 06:34:50 Sytuacja społeczno-gospodarcza Uzbekistanu w okresie styczeń wrzesień 2015 roku 2015-12-21 06:34:50 2 Felietony 1.Produkt Krajowy Brutto Wg wstępnych danych Państwowego Komitetu ds. Statystyki RU, w okresie

Bardziej szczegółowo

Wymiana handlowa Polski z USA w 2014 roku 2015-12-30 15:55:44

Wymiana handlowa Polski z USA w 2014 roku 2015-12-30 15:55:44 Wymiana handlowa Polski z USA w 2014 roku 2015-12-30 15:55:44 2 W wymianie handlowej z państwami Unii Europejskiej USA odnotowały w 2014 r. deficyt na poziomie 141 mld. USD. Wartość eksportu amerykańskich

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego

PLAN DZIAŁANIA KT 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny nr 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego powołany został w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FINANSOWE DLA EKSPORTERÓW POLSKICH DO WIELKIEJ BRYTANII

WSPARCIE FINANSOWE DLA EKSPORTERÓW POLSKICH DO WIELKIEJ BRYTANII WSPARCIE FINANSOWE DLA EKSPORTERÓW POLSKICH DO WIELKIEJ BRYTANII KLUCZOWE PROBLEMY W EKSPANSJI MIĘDZYNARODOWEJ PODNOSZONE PRZEZ PRZESIĘBIORCÓW 2 FIRMY OCZEKUJĄ SZEROKIEGO ZAKRESU WSPARCIA W PROWADZENIU

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 WSTĘP 9

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 WSTĘP 9 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 1. Podstawy towaroznawstwa 13 1.1. Zakres towaroznawstwa 13 1.2. Klasyf ikacja towarów 15 1.3. Kryteria podziału towarów (PKWiU) 15 1.4. Normalizacja

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe branż w podregionach i regionie

Wyniki finansowe branż w podregionach i regionie Wyniki finansowe branż w podregionach i regionie Dr Elżbieta Wojnicka Uniwersytet Gdaoski/Instytut Gospodarki WSIiZ Przedsięwzięcie środków Unii Europejskiej współfinansowane w ramach ze środków Europejskiego

Bardziej szczegółowo

SEKTOR METALOWO-ODLEWNICZY W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM

SEKTOR METALOWO-ODLEWNICZY W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM Ankieta na potrzeby raportu pt.: Opracowanie analizy i rekomendacji dot. Rozwoju innowacyjnych gałęzi gospodarki regionu branży metalowo- odlewniczej SEKTOR METALOWO-ODLEWNICZY W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM

Bardziej szczegółowo

Przykładowy zakres analiz w Raporcie

Przykładowy zakres analiz w Raporcie Przykładowy zakres analiz w Raporcie (fikcyjne dane bez analiz opisowych i komentarzy) I. Wykorzystanie leasingu i wynajmu długoterminowego maszyn i urządzeń w polskich przedsiębiorstwach produkcyjnych

Bardziej szczegółowo

Sektorowy Program Operacyjny WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW lata 2004-2006. DZIAŁANIA 2.1 oraz 2.3:

Sektorowy Program Operacyjny WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW lata 2004-2006. DZIAŁANIA 2.1 oraz 2.3: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polish Agency for Enterprise Development Sektorowy Program Operacyjny WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW lata 2004-2006 DZIAŁANIA 2.1 oraz 2.3: Wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych Jaka jest Rola MJWPU? Wprowadzanie w świat finansowania innowacji na Mazowszu

Bardziej szczegółowo

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Elementy określone przez liderów sekcji w obszarze Bezpieczna Żywność

Bardziej szczegółowo

O dofinansowanie mogą starać się przedsiębiorstwa z sektora MSP (mikroprzedsiębiorstwa, małe przedsiębiorstwa oraz średnie przedsiębiorstwa).

O dofinansowanie mogą starać się przedsiębiorstwa z sektora MSP (mikroprzedsiębiorstwa, małe przedsiębiorstwa oraz średnie przedsiębiorstwa). Program: Regionalny Program Województwa Wielkopolskiego Priorytet: 1 Konkurencyjność przedsiębiorstw Działanie: 1.2 Wsparcie rozwoju MSP Działanie skierowane jest do małych i średnich firm, chcących rozwijać

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r. mld EUR Biuro Analiz i Programowania Warszawa, 28 grudnia 2015 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r. Od akcesji Polski do Unii Europejskiej obroty towarami rolno-spożywczymi

Bardziej szczegółowo

Przewieziona masa wg grup towarowych [tysięcy ton].

Przewieziona masa wg grup towarowych [tysięcy ton]. Przewieziona masa wg grup towarowych [tysięcy ton]. 2010 2011 zmiana % 2011/2010 udział % 2010 łącznie 235 469,587 249 348,263 5,89% 100,00% 100,00% produkty rolnictwa, łowiectwa, leśnictwa, rybactwa i

Bardziej szczegółowo

Podjęcia działalności gospodarczej z wykorzystaniem środków Funduszu Pracy wg PKD w 2008 r.

Podjęcia działalności gospodarczej z wykorzystaniem środków Funduszu Pracy wg PKD w 2008 r. Załącznik nr 1 Podjęcia działalności gospodarczej z wykorzystaniem środków Funduszu Pracy wg PKD w 2008 r. Sekcja PKD Oszacowanie ze statusem Wydatki Funduszu Pracy (w tys. zł) Sekcja A Rolnictwo, leśnictwo,

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny Polski w 2012 roku

Handel zagraniczny Polski w 2012 roku Handel zagraniczny Polski w 2012 roku JANUSZ PIECHOCIŃSKI Luty 2013 Obroty towarowe Polski z zagranicą w latach 2000-2013 mld EUR 160 Redukcja deficytu w latach 2008-2012 o ponad 60%, tj. o 16,5 mld EUR.

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o spółce PKO BP

Podstawowe informacje o spółce PKO BP Podstawowe informacje o spółce PKO BP PKO BANK POLSKI S.A. jeden z najstarszych banków w Polsce. W opinii wielu pokoleń Polaków uważany jest za bezpieczną i silną instytucję finansową. Większościowym akcjonariuszem

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Katowice. Rok założenia: lipiec 2013 r. Wpis do KRS: Numer NIP: posiada Numer REGON: posiada

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Katowice. Rok założenia: lipiec 2013 r. Wpis do KRS: Numer NIP: posiada Numer REGON: posiada Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Katowice Rok założenia: lipiec 2013 r. Wpis do KRS: Numer NIP: posiada Numer REGON: posiada Ilość wspólników: 2 (osoby fizyczne) 5 000,00 zł (pięć tysięcy) Brak

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 15.06.2015 Opracowanie sygnalne Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych Ceny towarów i usług konsumpcyjnych w maju 2015 r., utrzymały się przeciętnie na poziomie

Bardziej szczegółowo

Kod PKD Nazwa Zakres 20.11.Z Produkcja gazów technicznych Medium-high-technology

Kod PKD Nazwa Zakres 20.11.Z Produkcja gazów technicznych Medium-high-technology Kod PKD Nazwa Zakres 20.11.Z Produkcja gazów technicznych 20.12.Z Produkcja barwników i pigmentów 20.13.Z podstawowych chemikaliów nieorganicznych 20.14.Z podstawowych chemikaliów organicznych 20.15.Z

Bardziej szczegółowo

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 10 września 2014 r. Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku Badaniem objęte zostały 123 przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-17 10:08:23

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-17 10:08:23 Co kupić, a co sprzedać 2015-06-17 10:08:23 2 Wielka Brytania to światowy gracz w handlu. Według danych WTO za 2013 rok Zjednoczone Królestwo było 8. globalnym eksporterem z udziałem 2,9 proc. i 6. importerem

Bardziej szczegółowo