PRAWO ETAPY KANONICZNEGO PROCESU

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRAWO ETAPY KANONICZNEGO PROCESU"

Transkrypt

1 PRAWO Ratio in Christianitate KS. PAWE MAKAREWICZ * ETAPY KANONICZNEGO PROCESU O NIEWA NO MA STWA Wspó cze nie daje si zauwa kryzys ma stwa i rodziny. Liczba rozwiedzionych ma stw ci gle wzrasta 1, za mentalno rozwodowa coraz cz ciej bywa tolerowana przez opini publiczn 2 ; dotyczy to tak e wiernych Ko cio a katolickiego, którzy po zawarciu ma stwa sakramentalnego nieraz rozwodz si i zawieraj nowy zwi zek cywilny. Osoby te yj cz sto w poczuciu winy, gdy wiedz, e w Ko ciele nie ma rozwodów, bowiem ma stwo zawarte i dope nione nie mo e by rozwi zane adn w adz i z adnej przyczyny, oprócz mierci 3. Zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego jednym ze skutków ma stwa wa nie zawartego jest powstanie mi dzy ma onkami a, który jest z natury swej wieczysty i wy czny, a w ma stwie chrze cija skim ma onkowie zostaj ponadto przez specjalny sakrament wzmocnieni * Ks. mgr lic. Pawe Makarewicz Doktorant na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Paw a II; 1 W Polsce w 1994 r. zanotowano rozwodów (przy zawartych ma stwach), a w 2000 r (na zawartych ma stw). Statystyki te s jeszcze bardziej niepoko- ce, je eli we mie si pod uwag fakt, e liczba rozwodów jest zazwyczaj ni sza ni rzeczywista liczba rodzin, które uleg y rozpadowi. Zob. P. Kasprzyk, Sprawa o separacj ma sk na przy- adzie S du Okr gowego w Lublinie, Studia z Prawa Wyznaniowego 3(2001), nr 3, s ; E. Szczot, Skutki kanoniczne pozostawania katolika w zwi zku niesakramentalnym, w: Ko cielne Prawo Procesowe. Materia y i studia, t. 3, red. A. Dzi ga, M. Wróbel, Lublin 2003, s Zob. Instrukcja Episkopatu Polski o przygotowaniu do zawarcia ma stwa w Ko ciele katolickim, r., w: Dokumenty duszpastersko-liturgiczne Episkopatu Polski ( ), oprac. C. Krakowiak, L. Adamowicz, Lublin 1999, nr Por. Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Paulii PP. II promulgatus, Acta Apostolicae Sedis 75(1983) pars II, c [dalej: CIC].

2 164 KS. PAWE MAKAREWICZ i jakby konsekrowani do obowi zków swego stanu i godno ci 4. Takie podej- cie Ko cio a do sprawy rozwodów wynika z poj cia ma stwa katolickiego, okre lenia jego celów oraz przymiotów, które wyp ywaj z Objawienia zawartego w Pi mie wi tym oraz tradycji Ko cio a 5. Z drugiej jednak strony ka dy cz owiek posiada naturalne prawo do sprawiedliwo ci, a w razie kontrowersji, gdy jego uprawnienia zostan naruszone, równie prawo do s dowego rozstrzygni cia spornej kwestii. Jednym z podstawowych praw przynale nych ka demu cz owiekowi jest prawo dost pu do s du i wymiaru sprawiedliwo ci 6 oraz prawo do obrony 7. Ko cielny wymiar sprawiedliwo ci, jak i ka da w adza w Ko ciele, zawsze zmierza do budowania dobra wierz cych 8, co wyra a zasada zaczerpni ta z Kodeksu Prawa Kanonicznego: Salus animarum suprema lex 9. Wyrazem tej zasady s ko cielne procesy ma skie, które ex actis et probatis 10 mog stwierdza niewa no ma stwa 11. Mo na wyró ni kilka etapów wspomnianego procesu: wprowadzenie sprawy, okre lenie formu y w tpliwo ci, post powanie dowodowe, dyskusja w sprawie i wydanie wyroku. W niniejszym artykule zostan omówione poszczególne fazy kanonicznego procesu o niewa no ma stwa oraz specyfika tego post powania w odniesieniu do zwyczajnego procesu spornego. Etap wprowadzaj cy Pierwszy etap, zwany wst pnym, nie jest jeszcze etapem ci le procesowym. Obejmuje on kilka czynno ci, które s regulowane tzw. dekretami zwy- 4 CIC, c. 1134; por. L. Adamowicz, Stwierdzenie stanu wolnego nieochrzczonych i niekatolików przed zawarciem ma stwa kanonicznego, Annales Canonici 4(2008), s Zob. Katechizm Ko cio a Katolickiego, Pozna 1994, nr ; S. wiaczny, Nierozerwalno ma stwa a rozwi zanie ma stwa naturalnego w prawie kanonicznym, Katowice 2004, s Por. M. Greszata, Kanoniczne procesy ma skie. Pomoc dla studentów, Lublin 2007, s Por. CIC, c ; zob. T. Rozkrut, Ochrona s dowa praw wiernych szczegó owe zagadnienia wybrane, w: 25-lecie promulgacji Kodeksu Prawa Kanonicznego. Obowi zywanie i stosowanie w Polsce, red. J. Krukowski, Z. Tracz, ód 2009, s Por. tam e, s Por. CIC, c. 1752; T. Rozkrut, Kompetencje trybuna ów ko cielnych w materii prowadzenia spraw o niewa no ma stwa (kan ). Specyfikacja i historia procesów ma skich, Tarnowskie Studia Teologiczne 2(2001), s Por. CIC, c Zdecydowana wi kszo procesów ko cielnych wnoszonych do trybuna ów ko cielnych, dotyczy spraw niewa no ci ma stwa. Por. Rozkrut, Kompetencje..., dz. cyt., s. 71.

3 ETAPY KANONICZNEGO PROCESU 165 ymi, za zako czenie etapu wprowadzaj cego stanowi wydanie dekretu silnego o przyj ciu lub odrzuceniu skargi powodowej 12. Sprawy o stwierdzenie niewa no ci ma stwa nie mo na wnie do dowolnego s du, lecz do s du kompetentnego. Pierwsz czynno ci s dziego, do którego skierowano skarg jest stwierdzenie w asnej kompetencji. W ciwo dow w sprawach ma skich okre la kanon 1673 Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 roku 13. O kompetencji s du nie mo e decydowa sama zgoda trybuna u, do którego strona powodowa skierowa a spraw. Mo liwo rozpatrywania danej sprawy jest uzale niona od spe niania warunków okre lonych prawem 14. Trybuna ami w ciwymi do rozpatrzenia spraw o niewa no ma stwa, niezastrze onych Stolicy Apostolskiej 15, s : trybuna miejsca zawarcia ma stwa; trybuna miejsca sta ego lub tymczasowego zamieszkania strony pozwanej; trybuna sta ego miejsca zamieszkania strony powodowej, je eli obie strony przebywaj na terytorium tej samej Konferencji Biskupów, a wikariusz dowy diecezji, w której strona pozwana ma sta e miejsce zamieszkania, wy- uchawszy zdania tej strony, wyrazi zgod ; trybuna miejsca, w którym faktycznie ma by zebrana wi kszo rodków dowodowych, o ile wikariusz s dowy miejsca sta ego zamieszkania strony pozwalanej, zapytawszy j, czy nie zg asza jakiego sprzeciwu, wyrazi zgod 16. Mimo e prawodawca nie okre li wprost rangi poszczególnych tytu ów ciwo ci, to po rednio wynika ona z analizy norm. Z faktu, e pierwsze dwa tytu y nie s niczym uwarunkowane, wnioskuje si o mo liwo ci swobodnego wyboru pomi dzy nimi. Za wniesienie sprawy do trybuna u sta ego miejsca zamieszkania strony powodowej czy te trybuna u miejsca, w którym faktycz- 12 Por. Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s Por. R. Soba ski, Przyj cie skargi o orzeczenie niewa no ci ma stwa, Ius Matrimoniale 1(6-7)(1996), s Por. tam e. 15 Prawo wy cza spod jurysdykcji s dów pierwszej instancji sprawy o niewa no ma stwa osób, które sprawuj najwy sz w adz pa stwow oraz inne sprawy o niewa no ma stwa, które Biskup Rzymski sam wezwa przed swój urz d. Por. Instructio servanda a tribunalibus dioecesanis et interdioecesanis in pertractandis causis nullitatis matrimonii Dignitas Connubii, Citta del Vaticano 2005, art. 8 [dalej: DC]. 16 Por. T. Pawluk, Prawo Kanoniczne wed ug Kodeksu Jana Pa a II. Doczesne dobra Ko cio- a. Sankcje w Ko ciele. Procesy, t. IV, Olsztyn 2009, s. 316; W. Góralski, Ma stwo kanoniczne, Warszawa 2011, s. 406; Rozkrut, Kompetencje..., dz. cyt., s

4 166 KS. PAWE MAKAREWICZ nie ma by zebrana wi kszo rodków dowodowych, zale ne jest od spe nienia okre lonych warunków 17. Instrukcja procesowa Dignitas connubii w artykule 114 stanowi, e s dzia nie mo e rozpozna adnej sprawy, dopóki nie zostanie przedstawiona pro ba 18 przez tego, kto ma prawo zaskar ma stwo. Skarga powodowa jest koniecznym elementem rozpocz cia procesu, bez którego wyrok by by dotkni ty wad niewa no ci nieusuwalnej 19. Skarga powodowa musi zawiera przewidziane prawem elementy. Na pocz tku powinna wyra w ciwo s dow, tzn. wobec jakiego s du sprawa jest wnoszona. Nast pnie okre li przedmiot sporu oraz osob pozwan, a wi c ma stwo o które chodzi, wraz ze wskazaniem racji, które przemawiaj za jego niewa no ci. Powód, przynajmniej ogólnie, powinien wskaza na jakich faktach i dowodach opiera si jego danie. W skardze nie mo e zabrakn podpisu powoda lub jego pe nomocnika ze wskazaniem daty oraz miejsca zamieszkania powoda lub jego pe nomocnika. Powód mo e poda adres zamieszkania strony pozwanej, cho te dane nie s wymagane do wa no ci skargi powodowej 20. W skardze powinny by zamieszczone tak e inne elementy w zale no ci od rodków dowodowych, które b u yte w sprawie, takie jak: dokumenty, na których b dzie opiera si proces czy te wiadkowie wraz z podaniem ich nazwisk i miejsc zamieszkania 21. Ponadto wy ej wspomniany artyku 114 odsy a do artyku ów instrukcji Dignitas connubii, które wskazuj osoby posiadaj ce prawo zaskar enia ma stwa. S nimi: ma onkowie oraz promotor sprawiedliwo ci kiedy niewa no ma stwa zosta a ju rozg oszona i ma stwo nie mo e by uwa nione lub nie jest to wskazane 22. Istnieje tak e mo liwo zaskar enia ma - 17 Por. R. Sztychmiler, ciwo s du, w: Komentarz do Instrukcji procesowej Dignitas connubii, red. T. Rozkrut, Sandomierz 2007, s Wprawdzie u yto w tek cie s owa petitio, ale z kolejnych norm DC wynika, e chodzi o skarg (libellom). H. Stawniak, Wprowadzenie sprawy i zako czenie instancji wed ug instrukcji Dignitas connubii, w: Proces ma ski wed ug Instrukcji Dignitas connubii. Materia y z ogólnopolskiego spotkania pracowników s downictwa ko cielnego w Gródku nad Dunajcem w dniach czerwca 2005 r., red. T. Rozkrut, Tarnów 2006, s Por. CIC, c. 1620, n. 4; H. Stawniak, Wprowadzenie sprawy, w: Komentarz do Instrukcji procesowej, dz. cyt., s. 179; Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s Por. Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s. 407; Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s ; Stawniak, Wprowadzenie sprawy, dz. cyt., s Por. ten e, Wprowadzenie sprawy i zako czenie instancji..., dz. cyt., s DC, art. 92, n. 2; por. Pawluk, Prawo..., dz. cyt., s. 317.

5 ETAPY KANONICZNEGO PROCESU 167 stwa po mierci jednego lub obu ma onków, ale tylko w sytuacji, gdy sprawa niewa no ci ma stwa stanowi kwesti przedprocesow do rozwi zania innej sprawy spornej w s dzie ko cielnym, b cywilnym 23. Wp yni cie do s du biskupiego skargi powodowej obliguje wikariusza s dowego do jak najszybszego ustanowienia swoim dekretem trzyosobowego trybuna u s dziowskiego 24. Nast pnie nazwiska s dziów oraz obro cy w a ma skiego podaje do wiadomo ci powoda 25. Decyzj o przyj ciu, b odrzuceniu skargi powodowej podejmuje przewodnicz cy trybuna u, po ustaleniu dwóch zasadniczych spraw: kompetencji trybuna u 26 oraz zdolno ci procesowej powoda 27. Podejmuj c swoj decyzj, dzia mo e skorzysta z opinii obro cy w a ma skiego 28, ewentualnie zrobi krótkie dochodzenie odno nie kompetencji trybuna u oraz zdolno ci procesowej powoda 29. Istniej cztery sytuacje, w których s dzia powinien wy cznie odrzuci skarg powodow : brak w ciwo ci s dowej, brak zdolno ci wyst powania w s dzie powoda, istotne braki formalne w skardze 30 oraz gdy roszczenie jest pozbawione jakiejkolwiek podstawy i nie przewiduje si, by w trakcie procesu jaka podstawa si ujawni a Por. W. Kiwior, Strony procesowe, w: Komentarz do Instrukcji procesowej, dz. cyt., s Wymóg wyst powania trzech s dziów w sprawach o niewa no ma stwa stawia CIC, c Warto wspomnie, e odno cie natychmiastowego powo ywania trzyosobowego trybuna u, opinie kanonistów s podzielone. Ks. prof. Remigiusz Soba ski uwa a, e: Trudno jednak przypuszcza, by oficja by zobowi zany wyznaczy trybuna kolegialny, ilekro wp ynie jakiekolwiek pismo wnosz ce o orzeczenie niewa no ci ma stwa. ( ) decyzja o przyj ciu lub odrzuceniu zapada po ustaleniu w ciwo ci s du i zdolno ci s dowej powoda. Jej brak wymusza oddalenie sprawy ( ). Odrzuci j wtedy trzeba i nie wida racji, dla których nale oby przedtem wyznaczy trybuna kolegialny, zw aszcza, e decyzje podejmuje i tak przewodnicz cy, którym z regu y jest oficja. Wydaje si, e mo e on t decyzje podj jako wirtualny przewodnicz cy trybuna u. Powtarzam: chodzi o odrzucenie z powodu niekompetencji s dziego wzgl dnie braku zdolno ci procesowej powoda. Soba ski, Przyj cie skargi..., dz. cyt., s Zob. DC, art , 2; por. Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s Zob. DC, art Zob. DC, art. 119; por. Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s Zob. DC, art Zob. DC, art. 120; por. Stawniak, Wprowadzenie sprawy i zako czenie instancji..., dz. cyt., s ( ) Cz sto stosuje si w tym przypadku cofni cie skargi do poprawienia, w takiej sytuacji skarg nale y poprawi i ponownie wnie. Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s. 143; por. Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s Zob. DC, art. 121; por. Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s. 143.

6 168 KS. PAWE MAKAREWICZ Dekret o przyj ciu lub odrzuceniu skargi powinien by wydany jak najszybciej 32. Je li s dzia nie wyda takiego dekretu w ci gu miesi ca, wtedy strona zainteresowana ma prawo do interwencji w tej sprawie. Wniesion spraw nale y uwa za przyj moc samego prawa, je li s dzia w ci gu dziesi ciu dni od podj cia interwencji przez powoda, nie podj adnej decyzji w sprawie skargi 33. Wobec decyzji przewodnicz cego, odrzucaj cej skarg powodow, strona ma prawo wnie rekurs do kolegium. Je li natomiast skarga zosta a odrzucona przez kolegium s dziowskie, wtedy w ciwym adresatem rekursu b dzie trybuna apelacyjny. Na t czynno ustawodawca okre li termin zawity dziesi ciu dni u ytecznych. W obu przypadkach sprawa odrzucona powinna by rozstrzygni ta jak najszybciej 34. Ko ció katolicki stoi na stra y dobra ma stwa i rodziny. Dlatego ustawodawca zobowi zuje s dziego, aby ten zanim przyjmie skarg powodow zastosowa rodki pastoralne, by ma onkowie, je eli to mo liwe zostali doprowadzeni do uwa nienia ma stwa i do wznowienia wspólnego ycia ma - skiego 35. Ponadto s dzia powinien przeprowadzi prób pojednania zawsze wtedy, gdy dostrze e nadziej dobrego wyniku. Kanon 1676 nakazuje zastosowanie rodków pastoralnych w celu osi gni cia pojednania, którymi mog by np.: zwrócenie si do proboszcza o interwencj, wzgl dnie do poradni ycia rodzinnego 36. Kanon 1676 mo e by u yteczny w danej sprawie tylko pod warunkiem, e obie strony wyra aj wol pojednania; w innym przypadku staje si on bezu yteczny 37. Etap okre lenia formu y w tpliwo ci Jak zosta o ukazane wy ej, s dy ko cielne nie uniewa niaj wa nie zawartych ma stw i nie wydaj orzecze rozwodowych, a jedynie mog stwierdzi niewa no ma stwa, czyli da autorytatywn odpowied na postawione 32 Por. CIC, c Por. CIC, c. 1506; Pawluk, Prawo..., dz. cyt., s. 320; Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s Por. DC, art ; Stawniak, Wprowadzenie sprawy i zako czenie instancji, dz. cyt., s Por. CIC, c Por. Pawluk, Prawo..., dz. cyt., s Por. Soba ski, Przyj cie skargi..., dz. cyt., s. 145.

7 ETAPY KANONICZNEGO PROCESU 169 pytanie: czy dane ma stwo jest niewa ne z konkretnego tytu u prawnego 38. Celem kolejnego etapu procesowego jest uzyskanie decyzji s dziego przewodnicz cego, która w trybie administracyjnym rozstrzyga o tre ci pytania, na które powinna znale si odpowied w wyroku. Jest to wi c ustalenie przedmiotu sporu w formie pytania zaczynaj cego si od czy. Taka konstrukcja pytania sprawia, e odpowied na nie mo e by tylko twierdz ca (tak) lub przecz ca (nie) 39. Przyj cie skargi powodowej nak ada na s dziego obowi zek nawi zania kontaktu ze stron pozwan w celu stworzenia jej mo liwo ci zapoznania si ze skarg oraz wypowiedzenia si na temat przedmiotu sporu 40. Jest to istotny moment procesowy, gdy od dokonania zawiadomienia spór zaczyna si toczy 41. W tym celu przewodnicz cy powinien wezwa, czyli pozwa przed d pozwanego, ustalaj c, czy ma on odpowiedzie na pi mie na danie powoda, czy stawi si przed trybuna em 42. W polskich warunkach takie wezwanie nale y przes listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, które to potwierdzenie nale y przechowywa w aktach sprawy 43. Strona pozwana w ró ny sposób mo e odpowiedzie na wezwanie s dziego, z czego wynikaj istotne skutki dla dalszego biegu procesu. Mo e stawi si na wezwanie i przedstawi swoje racje za lub przeciw roszczeniu powoda; mo- e te odpowiedzie, e zdaje si na sprawiedliwo trybuna u i nie zamierza bra udzia u w procesie 44. Pozwany mo e równie w ogóle nie odpowiedzie na wezwanie. Brak reakcji na wezwanie jest tak e jak odpowiedzi, bowiem dzia musi zaj stanowisko wobec takiej postawy strony pozwanej, za czynno ci procesowe musz toczy si dalej T. Pawluk, Procesy ma skie, Prawo kanoniczne 27(1984), nr 3-4, s Por. Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s Por. Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s CIC, c. 1512, n. 5; por. P. Majer, Niestawiennictwo strony pozwanej w procesie o stwierdzenie niewa no ci ma stwa, Ius Matrimoniale 7(2002), s. 168; A. Sobczak, Stwierdzenie niewa no ci ma stwa i inne ma skie procesy ko cielne, Warszawa 2010, s DC, art ; por. Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s Por. CIC, c ; R. Sztychmiler, Zawi zanie sporu w procesie kanonicznym, Ius Matrimoniale 6(12)2001, s Por. Majer, Niestawiennictwo..., dz. cyt., s Por. tam e.

8 170 KS. PAWE MAKAREWICZ Przewodnicz cy lub ponens powinien zatroszczy si ponadto, aby dekret cytacyjny dotar tak e do obro cy w a ma skiego 46. Jego pomini cie przy wezwaniu powoduje niewa no akt 47, chyba e sam, chocia niewezwany, faktycznie by obecny albo przynajmniej przed wyrokiem, przejrzawszy akta, mia mo liwo wype ni swoje zadanie 48. Do sprawnego rozpoznania i rozstrzygni cia sporu konieczne jest ustalenie jego zakresu. Strony wyst puj ce w procesie musz dok adnie i szczegó owo okre li swoje stanowiska 49. Tre ci ka dego sporu s dowego jest kontradykcja, czyli dwie wypowiedzi przeciwstawne, które wykluczaj si oraz wynikaj ce z nich przeciwne roszczenia dla stron 50. Aby trybuna móg rozstrzygn spór owa kontradykcja musi zosta sformalizowana przez s dziego, tzn. zredagowana w formie zdania pytaj cego w dekrecie litis contestatio 51. W takiej postaci kontradykcja staje si kontrowersj, czyli formu sporu w postaci pytania, na które s dzia powinien da odpowied w wyroku 52. W sprawach o niewa no ma stwa prawodawca zaleca, aby na okre- lenie zakresu sporu u ywa zwrotu formu a w tpliwo ci 53, co te ma swoje uzasadnienie w specyfice kanonicznego procesu o niewa no ma stwa. Celem bowiem tego procesu jest uzyskanie odpowiedzi na pytanie, które w tym przypadku jest w tpliwo ci co do wa no ci lub niewa no ci konkretnego ma - stwa 54. Ustalenie przedmiotu sporu, ze wzgl du na skutki prawne, jest zaliczane do istotnych czynno ci s dziego 55. Bez dokonania litis contestatio nie mo na prowadzi dalszego post powania 56. Wynika ono z konieczno ci zapewnienia 46 Por. Stawniak, Wprowadzenie sprawy, dz. cyt., s Por. CIC, c Por. CIC, c. 1433; Stawniak, Wprowadzenie sprawy, dz. cyt., s Por. Pawluk, Prawo..., dz. cyt., s Por. Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s W prawie rzymskim litis contestatio, czyli zawi zanie sporu oznacza o przekazanie sprawy s dziemu do s dowego rozstrzygni cia. Sztychmiler, Zawi zanie..., dz. cyt., s Por. Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s Zob. DC, art Por. M. Greszata, Iudicium cum principiis, Kodeksowa weryfikacja wybranych zasad procesowych w kanonicznych sprawach o niewa no ma stwa, Lublin 2008, s. 347; Stawniak, Wprowadzenie sprawy, dz. cyt., s Por. Pawluk, Prawo..., dz. cyt., s Por. M. Greszata, Istota Litis Contestatio w procesie kanonicznym, Roczniki Nauk Prawnych 14(2004), z. 2, s. 145; Sztychmiler, Zawi zanie..., dz. cyt., s. 105.

9 ETAPY KANONICZNEGO PROCESU 171 stronom sporu jednakowego prawa do obrony. To za prawo wynika z prawa naturalnego i przys uguje ka demu cz owiekowi. Prawda obiektywna, do której powinni dotrze s dziowie w swoim wyroku, jest chroniona w nie przez zawi zanie sporu i powiadomienie wszystkich stron o jego tre ci 57. Kodeks Prawa Kanonicznego wskazuje cztery sposoby ustalenia formu y sporu 58. Je eli skarga powodowa jest bogata w tre oraz zredagowana w sposób poprawny, wtedy s dzia mo e wyda dekret litis contestatio tylko na podstawie tej e skargi. Je li s dzia ma w tpliwo ci odno nie okre lenia formu y mo e pos si dodatkowo pisemnym o wiadczeniem stron. S dzia nie musi spotyka si osobi cie ze stronami, wystarczy forma kontaktu za pomoc korespondencji. Trzecim sposobem zawi zania sporu jest tzw. proces informacyjny. W tym przypadku s dzia zwo uje sesj s dow z udzia em stron w celu wst pnego przes uchania oraz potwierdzenia zasadno ci skargi. Je li, pomimo pisemnego o wiadczenia stron, s dzia nie nabierze pewno ci co do formu y w tpliwo ci, mo e dodatkowo zwo sesj s dow z udzia em stron jest to czwarty sposób przeprowadzenia litis contestatio 59. S dzia sam podejmuje decyzj o sposobie post powania dla ustalenia formu y w tpliwo ci 60. Dekret litis contestatio ustala ostatecznie zakres sporu i nie przys uguje od niego apelacja 61. Mo na natomiast prosi o zmian dekretu. Dokonuje si to dekretem s dziego, na wniosek której ze stron i zawsze po zasi gni ciu opinii drugiej strony i obro cy w a. Powodem takiej zmiany mo e by tylko wa na przyczyna 62. Wszystkie strony procesu maj prawo by dok adnie poinformowane o przedmiocie sporu. Strona niepowiadomiona mog aby upomnie si o swoje prawa, a nawet zaskar wa no wyroku. Dlatego dekret s dziego powinien by podany do wiadomo ci stron 63 w sposób zapewniaj cy dotarcie do adresata, za w aktach sprawy nale y odnotowa fakt i dat powiadomienia stron o tre ci litis contestatio Por. tam e, s ; zob. H. Stawniak, Prawo do obrony w procesie kanonicznym, Prawo kanoniczne 33(1990)2-1, s ; Rozkrut, Ochrona..., dz. cyt., s Por. Greszata, Istota..., dz. cyt., s Por. ta, Kanoniczne..., dz. cyt., s Por. ta, Istota..., dz. cyt., s Por. CIC, c. 1514; Greszata, Istota..., dz. cyt., s DC, art. 136; por. Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s CIC, c Por. Sztychmiler, Zawi zanie..., dz. cyt., s. 116.

10 172 KS. PAWE MAKAREWICZ Na podstawie zebranych powy ej informacji mo na w nast puj cy sposób okre li zawi zanie sporu: jest to zobowi zuj ce wszystkie strony procesowe, tylko w wyj tkowej sytuacji podlegaj ce zmianie okre lenie przez s dziego w oparciu o dania i odpowiedzi stron przedmiotu procesu, który okre li zakres dopuszczalnych rodków dowodowych, tre wyroku oraz jego skutki 65. Wydanie przez s dziego dekretu zawi zania sporu wywo uje okre lone skutki. Pierwszy ma charakter materialny jest to zako czenie czasu pozostawania w dobrej wierze prawnej. Pozosta e maj charakter procesowy i nale do nich: zasadnicza obowi zywalno i niezmienno zawi zania sporu oraz precyzyjne okre lenie zada procesowych dla s du, m.in. przej cie do etapu dowodzenia 66. Etap dowodzenia Kodeks Prawa Kanonicznego stanowi, e s dzia, aby wyda jakikolwiek wyrok w s dzie ko cielnym, musi posiada pewno wewn trzn, któr winien zaczerpn ex actis et probatis 67. Zatem przedmiotem dowodzenia s fakty, maj ce istotne znaczenie dla rozstrzygni cia sprawy 68. Post powanie dowodowe, nazywane równie instrukcj sprawy stanowi szczególnie wa faz procesu o stwierdzenie niewa no ci ma stwa. W tej cz ci procesu nast puje zbieranie dowodów, które pozwol odpowiedzie trybuna owi na pytanie postawione w dekrecie zawi zania sporu 69. Mo na wyró ni kilka istotnych momentów etapu dowodzenia: dekret rozpoczynaj cy okres dowodowy; przed enie i uzupe nienie dowodów; powiadomienie drugiej strony o przed onych dowodach; dopuszczenie lub odrzucenie dowodów; zbieranie dowodów; dekret og oszenia akt; mo liwo przedstawienia dalszych dowodów; dekret zamkni cia post powania dowodowego Tam e, s Por. CIC, c ; Sztychmiler, Zawi zanie..., dz. cyt., s Por. CIC, c ; Z. Grocholewski, Pewno moralna jako klucz do lektury norm procesowych, Ius Matrimoniale 3(1998), s Por. Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s Por. Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s Zob. Z. Grocholewski, Struktura etapu dowodzenia, w: Plenitudo legis dilectio, Ksi ga pami tkowa dedykowana prof. dr. hab. Bronis awowi W. Zubertowi OFM z okazji 65. rocznicy urodzin, red. A. D bi ski, E. Szczot, Lublin 2000, s

11 ETAPY KANONICZNEGO PROCESU 173 Po dziesi ciu dniach od dekretu litis contestatio przewodnicz cy lub ponens jest zobowi zany wyda dekret rozpoczynaj cy instrukcj sprawy. Jednocze nie wyznacza stronom odpowiedni termin do przed enia i uzupe nienia dowodów 71. Co do zasady istnieje zakaz zbierania dowodów przed zawi zaniem sporu, chyba e domaga si tego wa na przyczyna 72. Prawodawca domaga si, aby strona powodowa ju w skardze wskaza a przynajmniej ogólnie fakty i dowody na poparcie swoich roszcze 73. Mo e si zatem okaza, e na obecnym etapie ma onek, który z skarg powodow dzie faktycznie zobowi zany jedynie do u ci lenia i uzupe nienia danych wskazanych w skardze powodowej; co jednak nie wyklucza przed enia nowych dowodów 74. Jedna z podstawowych zasad obowi zuj cych w post powaniu dowodowym g osi, e obowi zek dowodzenia spoczywa na tym, kto co twierdzi 75. Wynika z tego, e w procesie o niewa no ma stwa obowi zek dowodzenia tej e niewa no ci le y po stronie powodowej 76. Trzeba jednak doda, e wspomniana zasada nie jest bezwzgl dna w procesie kanonicznym 77. Chocia generalnie trybuna wydaje wyrok jedynie na podstawie dowodów przedstawionych przez strony, to jednak, aby nie dopu ci do wyroku niezgodnego z prawd obiektywn, ustawodawca zobowi zuje s dziego, aby w sprawach dotycz cych dobra publicznego (do jakich nale sprawy ma skie), post powa tak e z urz du, jak równie s dzia mo e uzupe ni niedbalstwo stron w przytaczaniu dowodów lub zg aszaniu zarzutów, ilekro uzna to za konieczne dla unikni cia bardzo niesprawiedliwego wyroku 78. Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 roku wymienia siedem rodzajów podstawowych dowodów: o wiadczenie stron, zeznania wiadków, dokumenty, domniemania, opinie bieg ych, ogl dziny s dowe i wizj lokaln. W procesie o niewa no ma stwa nie ma zastosowania dowód z ogl dzin s dowych 71 Por. tam e, s. 358; Pawluk, Procesy..., dz. cyt., s Por. CIC, c. 1529; Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s. 423; Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s Por. DC, art , n Por. Grocholewski, Struktura..., dz. cyt., s. 358; Pawluk, Procesy..., dz. cyt., s DC, art Por. Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s Zob. Grocholewski, Struktura..., dz. cyt., s ; Pawluk, Procesy..., dz. cyt., s CIC, c ; por. Grocholewski, Struktura..., dz. cyt., s. 358; Pawluk, Procesy..., dz. cyt., s. 362.

12 174 KS. PAWE MAKAREWICZ oraz wizji lokalnej 79. To, i prawodawca w kodeksie wymienia konkretne dowody nie oznacza, e s dzia musi si ogranicza tylko do nich, gdy kanon stanowi, e mog by ponadto przytoczone dowody jakiegokolwiek rodzaju. Kryterium stanowi po yteczno dowodu dla sprawy oraz jego godziwo 80. Po przed eniu przez strony wszystkich rodków dowodowych, s dzia decyduje o ich dopuszczeniu lub odrzuceniu. Mo e odrzuci tylko te rodki dowodowe, które s bezu yteczne b niegodziwe 81. Strony ponadto mog prosi o wykluczenie jakiego rodka dowodowego, zrzec si rodka dowodowego b te podwa s uszno odrzucenia przed onego dowodu. W tych kwestiach decyzja ostateczna nale y do s dziego 82. Je li chodzi o zbieranie poszczególnych dowodów, to niew tpliwie najlepiej jest, gdy czyni to s dzia, który ma rozstrzyga spraw, gdy to pozwala mu lepiej oceni ich warto 83. Kodeks dopuszcza mo liwo pos enia si audytorem dla przeprowadzenia instrukcji sprawy 84. Gdy dowody zostan zgromadzone, s dzia ma obowi zek umo liwi zapoznanie si z aktami sprawy stronom i ich adwokatom. Jest to moment tzw. publikacji akt, który s dzia og asza swoim dekretem 85. Nie umo liwienie stronom i ich adwokatom przejrzenia akt, staje si podstaw do wniesienia skargi o niewa no wyroku 86. Po publikacji akt strony oraz obro ca w a, dla uzupe nienia dowodów, mog proponowa s dziemu nowe dowody 87. Unikaj c sztucznego przed ania procesu, s dzia, je li uzna to za konieczne, mo e dopu ci nowe dowody. Je li to uczyni, to po ich zebraniu musi na nowo dokona publikacji akt 88. Istniej trzy sposoby zamkni cia post powania dowodowego: przez wiadczenie stron, e nie maj wi cej dowodów do zg oszenia; wskutek up y- 79 Por. Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s Por. Grocholewski, Struktura..., dz. cyt., s. 358; Pawluk, Procesy..., dz. cyt., s Por. Grocholewski, Struktura..., dz. cyt., s Por. tam e, s Por. tam e, s Por. CIC, c Por. Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s Por. A. Dzi ga, Og oszenie akt, w: Komentarz do Instrukcji procesowej, dz. cyt., s ; Grocholewski, Struktura..., dz. cyt., s DC, art Por. Grocholewski, Struktura..., dz. cyt., s. 376; Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s. 434.

13 ETAPY KANONICZNEGO PROCESU 175 wu czasu, przewidzianego na zg aszanie rodków dowodowych; poprzez orzeczenie s dziego, e uwa a spraw za wystarczaj co wyja nion 89. Niezale nie od sposobu, w jaki faktycznie dokona o si zamkni cie post powania, w ka dej sytuacji s dzia orzeka swoim dekretem zamkni cie etapu instrukcji sprawy 90. Etap dyskusji Po zamkni ciu post powania dowodowego ma miejsce dyskusja nad spraw, czyli wymiana argumentów i opinii przeprowadzana pod kierownictwem s dziego pomi dzy stronami procesu 91. Celem dyskusji sprawy jest obrona reprezentowanej przez strony tezy procesowej, a jednocze nie ukazanie krytycznych uwag na temat tezy strony przeciwnej 92. Wa ne jest, e na tym etapie post powania procesowego nie dodaje si ju nowych argumentów do sprawy, lecz jedynie pracuje si na zgromadzonym materiale 93. Strony i adwokatów oraz inne osoby obowi zuje ca kowity zakaz przekazywania s dziemu informacji, które nie znajduj si w aktach sprawy 94. Istotne dla dyskusji sprawy s trzy poj cia: obrona, replika oraz uwagi przedwyrokowe. Obrona to pismo, w którym strona, osobi cie lub przez adwokata, uzasadnia swoje stanowisko w sprawie 95. Gdy strony wzajemnie przeka sobie pisma obro cze, wtedy maj prawo do repliki, czyli pisemnej odpowiedzi na zarzuty 96. Proces o niewa no ma stwa dotyczy dobra publicznego, którego ma prawo i obowi zek broni obro ca w a ma skiego 97. Uwagi przedwyrokowe to pismo obro cy w a ma skiego, w którym prosi s dziego o uwzgl dnienie argumentów przeciw niewa no ci ma stwa. Nie mo e 89 CIC, c ; por. Pawluk, Prawo..., dz. cyt., s Por. Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s R. Sztychmiler, Proces sporny, w: Komentarz do kodeksu prawa kanonicznego, t. 5, Ksi ga VII. Procesy, red. J. Krukowski, Pozna 2007, s. 261; por. Dzi ga, Og oszenie akt, dz. cyt., s Por. M. Greszata-Telusiewicz, Formalno-prawny oraz eklezjalny walor dyskusji sprawy w kanonicznym procesie o niewa no ma stwa, w: Ko cielne prawo procesowe. Prawo rodzinne. Materia y i Studia, t. 5, red. A. Dzi ga i in., Lublin 2010, s Por. Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s Por. DC, art. 241; Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s Pawluk, Prawo..., dz. cyt., s Por. Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s. 435; Pawluk, Prawo..., dz. cyt., s Por. W. Wenz, P. Wróblewski, Urz d obro cy w a i procesowe decyzje s dziego na etapie wyrokowania. Zagadnienia wybrane z procesu o niewa no ma stwa, Wroc aw 2007, s. 81.

14 176 KS. PAWE MAKAREWICZ on formalnie zrezygnowa z uwag przedwyrokowych, gdy grozi to niewa no- ci akt 98. Uprzywilejowana pozycja defensora w procesie o stwierdzenie niewa no ci ma stwa sprawia, e ma on prawo zabra g os jako ostatni 99. Zasadniczo dyskusja w procesie o niewa no ma stwa powinna by prowadzona na pi mie. Dopuszcza si jednak ustn dyskusj wobec trybuna u, je li zgodz si na ni strony, a s dzia jest przekonany, e dostatecznie zast pi ona dyskusj pisemn 100. Je li dyskusja nad spraw by a tylko pisemna, s dzia, dla wyja nienia niektórych kwestii, mo e zezwoli na umiarkowan dyskusj ustn. Prowadzi si j wobec trybuna u. S dzia decyduje o tym, co powinno zosta zaprotoko owane przez notariusza 101. Zamkniecie dyskusji sprawy nast puje, ( ) w momencie up ywu terminu na zabranie g osu przez stron rezygnacja z g osu; gdy strona g os zabra a wygas o jej prawo; gdy kodeks rozstrzyga ilo g osów obro czych, lub wyznacza to s dzia w specjalnym dekrecie; gdy wszystkie strony skorzysta y ju z prawa g osu dyskusja ko czy si ipso facto 102. Etap wyrokowania Zamkni cie dyskusji sprawy oznacza przej cie do kolejnego etapu procesu jakim jest wyrokowanie. W tym stadium procesu zostaje rozstrzygni ta sprawa ówna poprzez wyrok ko cowy wydany przez s dziego 103. Procedura wyrokowania sk ada si z kilku faz; poczynaj c od przed enia wotów s dziowskich, poprzez sesj wyrokow, ko czy si og oszeniem wyroku 104. Wyrok jest prawnym orzeczeniem s dziego, które rozstrzyga spraw sporn, prowadzon przez procesuj ce si strony i rozpoznan w drodze s dowej 105. Rozstrzyga on o s uszno ci b nies uszno ci wniesionego do s du roszczenia, które wyra a formu a w tpliwo ci, czyli tytu z jakiego zaskar ono niewa no ma stwa 106. Prawo procesowe rozró nia wyroki ko cowe, które 98 Por. Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s Por. DC, art ; Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s Pawluk, Procesy..., dz. cyt., s Por. CIC, c. 1605; Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s. 182; por. A. Dzi ga, Og oszenie..., dz. cyt., s Por. W. Wenz, Decyzja s dziego, w: Komentarz do Instrukcji procesowej..., dz. cyt., s Por. Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s Pawluk, Prawo..., dz. cyt., s Por. Wenz, Wróblewski, Urz d..., dz. cyt., s. 149.

15 ETAPY KANONICZNEGO PROCESU 177 zamykaj spraw g ówn oraz wyroki przedstanowcze, które rozstrzygaj o sprawie wpadkowej 107. Wyrok trybuna u ko cielnego ma by zgodny z prawd obiektywn. Kanon wymaga od s dziego ko cielnego wewn trznej pewno ci moralnej do wydania jakiegokolwiek wyroku. W istocie jednak, w odniesieniu do spraw o niewa no ma stwa, s dzia musi posiada pewno moraln jedynie do wydania wyroku, który przyznaje racj powodowi, czy uznaje prawo przeze dochodzone ( ), nie natomiast do wydania wyroku negatywnego w odniesieniu do da powoda 108. Pewno moralna ( ) jest to os d s dziego, przeciw któremu brakuje racjonalnego motywu w tpienia 109. Od strony pozytywnej charakteryzuje si tym, e wyklucza jak kolwiek uzasadnion, czyli rozumn w tpliwo ; ( ) od strony za negatywnej, pozostawia absolutn mo liwo czego przeciwnego 110. Nabycie przez s dziego moralnej pewno ci jest konieczne i wystarczaj ce, aby wyda wyrok na korzy powoda 111. Przedmiotem pewno ci moralnej jest zarówno prawo materialne, które ma by zastosowane, jak i udowadniane fakty 112. ród em pewno ci s tylko udowodnione w procesie fakty, które zosta y zawarte w aktach sprawy 113, co te wyra a znany aforyzm: Quod non est in actis, non est in mundo 114. Mo na wyró ni kilka czynników, które wp ywaj na osi gni cie w umy- le s dziego pewno ci moralnej, s nimi: cechy osobowo ciowe s dziego i jego przygotowanie do pe nionego urz du; obowi zek zachowania prawa procesowego; wysi ek oceniania dowodów wed ug w asnego sumienia, z zachowaniem przepisów ustawy o skuteczno ci niektórych dowodów 115 ; wspó praca wszystkich bior cych udzia w procesie w osi gni ciu przez s dziego pewno ci moralnej Por. tam e. 108 Grocholewski, Pewno..., dz. cyt., s Wenz, Wróblewski, Urz d..., dz. cyt., s Grocholewski, Pewno..., dz. cyt., s Zob. tam e, s Por. tam e, s Por. Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s Por. Grocholewski, Pewno..., dz. cyt., s CIC, c Zob. Grocholewski, Pewno..., dz. cyt., s

16 178 KS. PAWE MAKAREWICZ dzia powinien orzec, e nie udowodniono niewa no ci ma stwa, je li po starannym zbadaniu sprawy, nie mo e osi gn wewn trznej pewno ci moralnej 117. Wa no ma stwa nie wymaga udowodnienia ani orzeczenia s dowego; ona jest domniemana przez prawo 118. dziwie po otrzymaniu akt sprawy przygotowuj wota, które nast pnie s odczytywane na sesji wyrokowej. Bior w niej udzia tylko s dziowie, którzy stanowi kolegium w rozstrzyganej sprawie procesowej. Po odczytaniu wot dziowskich toczy si dyskusja mi dzy zebranymi, któr ko czy g osowanie 119. S dziowie w trakcie dyskusji maj prawo zmieni swoj decyzj z wotum. Od strony formalnej, wyrazem tego jest napisanie nowego wotum lub zrobienie adnotacji na poprzednim 120. S dzia, który ma odmienne zdanie ni pozostali cz onkowie kolegium, mo e za da, aby jego wotum zosta o przes ane do instancji apelacyjnej 121. To votum separatum nabiera znaczenia je li strona przegrywaj ca proces chce z apelacj 122. Po ustaleniu decyzji s dziów, ponens sporz dza pisemnie formu wyroku, a nast pnie podpisuje j wraz z ca ym kolegium. Do redakcji wykorzystuje argumenty przedstawione przez trybuna. Wyrok trybuna u s dziowskiego powinien spe nia wymogi merytoryczne oraz formalne, które wp ywaj na jego wa no 123. Od strony materialnej wyrok powinien: rozstrzygn spór tocz cy si w trybunale, daj c w ciw odpowied na poszczególne w tpliwo ci; okre- li argumenty lub motywacje, na których opiera si rozstrzygni cie; do czy zakazy, je li jest prawna konieczno ; okre li koszta procesu 124. Do elementów formalnych wyroku prawodawca zalicza nast puj ce: wezwanie Imienia Bo ego; dane dotycz ce s dziów i s du; dane identyfikacyjne stron, ich pe nomocników, obro cy w a, promotora sprawiedliwo ci, je li bra udzia w procesie; opis stanu sprawy; motywy prawne i faktyczne; cz rozstrzygaj ca wyroku, 117 Por. DC, art ; W. Wenz, Decyzje s dziego. Przes anie sprawy do trybuna u apelacyjnego i post powanie, w: Proces ma ski wed ug Instrukcji Dignitas connubii. II ogólnopolskie forum s dowe, red. T. Rozkrut, Tarnów 2006, s Grocholewski, Struktura..., dz. cyt., s Por. Wenz, Wróblewski, Urz d..., dz. cyt., s Por. Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s Por. Pawluk, Procesy..., dz. cyt., s Greszata, Kanoniczne..., dz. cyt., s Por. Wenz, Wróblewski, Urz d..., dz. cyt., s Por. DC, art. 250; Wenz, Wróblewski, Urz d..., dz. cyt., s. 163.

17 ETAPY KANONICZNEGO PROCESU 179 czyli sentencja; podanie miejsca oraz daty wydania wyroku; podpisy s dziów i notariusza; rozstrzygni cie o kosztach 125. Wyrok trybuna u nie mo e by arbitralnym ustaleniem, lecz musi mie swe oparcie w prawie materialnym i procedurze procesowej. To oparcie winno by przejrzyste i sprawdzalne. Strony maj prawo wiedzie, dlaczego orzeczono tak, nie inaczej, oraz jak s d doszed do orzeczenia 126. Prawodawca postanawia, e w sprawach o niewa no ma stwa wyrok ma by jak najszybciej og oszony 127. Za zezwoleniem s dziego cz rozstrzygaj ca wyroku mo e zosta podana do wiadomo ci stron przed jego og oszeniem, jednak do momentu publikacji, nie ma on adnego znaczenia prawnego 128. Powiadomienie o wyrku ma by dokonane przez dor czenie go stronom lub ich pe nomocnikom, lub przez przes anie im egzemplarza wyroku przez poczt lub w inny sposób, który jest najpewniejszy, z zachowaniem przepisów ustanowionych prawem partykularnym 129. Og oszenie wyroku jest ostatni faz wyrokowania. S dzia powinien dokona tego jak najszybciej 130, nie pó niej jednak ni w ci gu miesi ca od rozstrzygni cia sprawy 131. Nale y pami ta, e w procesach o stwierdzenie niewa no ci ma stwa, instrumentem koniecznym do uzyskania wyroku ostatecznego, je li ten jako pierwszy by pozytywny (tzn. orzekaj cy niewa no ma stwa), jest apelacja. Wyrok pierwszej instancji orzekaj cy niewa no ma stwa powoduje, e akta sprawy z urz du nale y przes do trybuna u drugiej instancji. Po otrzymaniu akt, s d apelacyjny mo e post pi w dwojaki sposób: zatwierdzi swoim dekretem wyrok s du pierwszej instancji (post powanie skrócone) albo przyj spraw do zwyczajnego rozpoznania na szczeblu apelacyjnym 132. O sposobie dzia ania decyduje trybuna drugiej instancji, ale zawsze czyni to po rozwa eniu sporz dzonych wcze niej uwag obro cy w a ma skiego, ewentualnych 125 Por. DC, art. 253; Wenz, Wróblewski, Urz d..., dz. cyt., s ; Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s R. Soba ski, Uwagi o funkcji s dziego w procesie o niewa no ma stwa, Ius Matrimoniale 3(1998), s Por. DC, art Por. Wenz, Wróblewski, Urz d..., dz. cyt., s ; Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s CIC, c ; por. Wenz, Wróblewski, Urz d..., dz. cyt., s ; Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s DC, art Por. CIC, c Por. Góralski, Ma stwo..., dz. cyt., s. 441.

18 180 KS. PAWE MAKAREWICZ uwag stron oraz wyroku pierwszej instancji, a nawet akt tej instancji 133. Zatem rozstrzygni cie o niewa no ci ma stwa, aby by o ostateczne i obowi zuj ce, domaga si dwóch zgodnych orzecze s dziowskich 134. Podsumowanie Kanony dotycz ce kanonicznego procesu o niewa no ma stwa Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 r. umieszcza w ksi dze zatytu owanej De processibus (kan ), która mówi przede wszystkim o procesie spornym (cz II, kan ). Po ród norm procesowych ustawodawca wyró nia zwyk y proces sporny (sekcja I, kan ) oraz omawia niektóre procesy specjalne, gdzie znajduj si sprawy o niewa no ma stwa (kan ). Mo na powiedzie, e proces o stwierdzenie niewa no ci ma stwa dostosowuje si z pewnymi zmianami do zwyczajnego procesu spornego 135. Tym bardziej, e prawodawca po omówieniu niektórych norm specyficznych dla prowadzenia spraw o niewa no ma stwa, mówi wprost, e w pozosta- ych kwestiach dotycz cych sposobu post powania, nale y stosowa, je li nie sprzeciwia si temu natura rzeczy, kanony o procesie w ogólno ci i o zwyczajnym procesie spornym, z zachowaniem norm specjalnych co do spraw o stanie osób i spraw odnosz cych si do dobra publicznego 136. Z analizy poszczególnych etapów kanonicznego procesu o niewa no ma stwa wynika, e jest on z jednej strony procesem spornym, który charakteryzuje si kontradyktoryjno ci 137, a z drugiej strony jest to proces tak specyficzny, e mo emy mówi o procesie specjalnym, który posiada swoj w asn charakterystyk oraz wyj tkowo partykularne normy procesowe 138. Trybuna y ko cielne potwierdzaj, e dla wielu stron procesowych, post powanie s dowe dotycz ce spraw o orzeczenie niewa no ci ma stwa, wi e 133 Por. S. Ciesielski, Skrócone post powanie apelacyjne w kanonicznym procesie o niewa no ma stwa, Prawo kanoniczne 31(1988)1-2, s Por. M. Greszata, Apelacja w wietle instrukcji Dignitas connubii, Roczniki Nauk Prawnych 2(2006), s A. Sobczak, Proces o stwierdzenie niewa no ci ma stwa ko cielnego, Gniezno 2001, s CIC, c Zob. Greszata, Iudicium..., dz. cyt., s T. Rozkrut, Kanoniczny proces o niewa no ma stwa: proces sporny, czy proces specjalny?, Prawo Kanoniczne 52(2010), nr 3-4, s. 175.

19 ETAPY KANONICZNEGO PROCESU 181 si przede wszystkim z celem praktycznym, jakim jest uregulowanie ycia w nowym zwi zku ma skim 139. Nie mo na jednak zapomina, e podstawowym celem procesów ma skich jest poznanie prawdy na temat zaskar anego ma stwa. To za domaga si od s dziego, aby poszczególne etapy procesu by y spe niane starannie i zgodnie z zasadami prawa 140. Przejawia si to tak e w wysokich kwalifikacjach stawianych pracownikom trybuna u biskupiego 141, aby ka dy ko cielny proces pozostawa zawsze w s bie salus animarum 142. STEPS OF A CANONICAL PROCESS OF THE NULLITY OF A MARRIAGE Summary The judiciary power of the Church as any Church authority always seeks to build the good of believers. It is expressed by a principle derived from the Code of Canon Law which reads: Salus animarum suprema lex. An expression of this principle takes the form of marriage process which can declare the nullity of a marriage. There are few main steps of such a process: the introduction of a case, the formulation of terms of a controversy, the collection of evidences, the discussion on a case, the proclamation of a sentence. The Church Courts confirm that for many couples interested in the nullity of their marriage the judiciary process has a practical purpose which is to regulate the life of their new marriage. One cannot forget, however, that the primary purpose of marriage process is to know the truth about a marriage. Therefore, judiciary power possessed by judges and judicial colleges has to be exercised in the manner prescribed by the canon law, and it is important for judges that they carefully follow and observe all the steps of the canonical process of declaring the nullity of marriage. ród a powszechne Bibliografia Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Paulii PP. II promulgatus, Acta Apostolicae Sedis 75(1983) pars II, Instructio servanda a tribunalibus dioecesanis et interdioecesanis in pertractandis causis nullitatis matrimonii Dignitas Connubii, Citta del Vaticano Por. tam e, s Zob. DC, art Zob. DC, art Por. Rozkrut, Kanoniczny proces, dz. cyt., s. 182.

20 182 KS. PAWE MAKAREWICZ Instrukcja Episkopatu Polski o przygotowaniu do zawarcia ma stwa w Ko ciele katolickim, r., w: Dokumenty duszpastersko-liturgiczne Episkopatu Polski ( ), oprac. C. Krakowiak, L. Adamowicz, Lublin 1999, s Katechizm Ko cio a Katolickiego, Pozna Opracowania Adamowicz L., Stwierdzenie stanu wolnego nieochrzczonych i niekatolików przed zawarciem ma stwa kanonicznego, Annales Canonici 4(2008), s Ciesielski S., Skrócone post powanie apelacyjne w kanonicznym procesie o niewa no ma stwa, Prawo kanoniczne 31(1988)1-2, s Dzi ga A., Og oszenie akt, w: Komentarz do Instrukcji procesowej Dignitas connubii, red. T. Rozkrut, Sandomierz 2007, s Góralski W., Ma stwo kanoniczne, Warszawa Greszata M., Apelacja w wietle instrukcji Dignitas connubii, Roczniki Nauk Prawnych 2(2006), s Greszata M., Istota Litis Contestatio w procesie kanonicznym, Roczniki Nauk Prawnych 14(2004), z. 2, s Greszata M., Iudicium cum principiis, Kodeksowa weryfikacja wybranych zasad procesowych w kanonicznych sprawach o niewa no ma stwa, Lublin Greszata M., Kanoniczne procesy ma skie. Pomoc dla studentów, Lublin Greszata-Telusiewicz M., Formalno-prawny oraz eklezjalny walor dyskusji sprawy w kanonicznym procesie o niewa no ma stwa, w: Ko cielne prawo procesowe. Prawo rodzinne. Materia y i Studia, t. 5, red. A. Dzi ga i in., Lublin 2010, s Grocholewski Z., Pewno moralna jako klucz do lektury norm procesowych, Ius Matrimoniale 3(1998), s Grocholewski Z., Struktura etapu dowodzenia, w: Plenitudo legis dilectio. Ksi ga pami tkowa dedykowana prof. dr. hab. Bronis awowi W. Zubertowi OFM z okazji 65. rocznicy urodzin, red. A. D bi ski, E. Szczot, Lublin 2000, s Kasprzyk P., Sprawa o separacj ma sk na przyk adzie S du Okr gowego w Lublinie, Studia z Prawa Wyznaniowego 3(2001), nr 3, s Kiwior W., Strony procesowe, w: Komentarz do Instrukcji procesowej Dignitas connubii, red. T. Rozkrut, Sandomierz 2007, s Majer P., Niestawiennictwo strony pozwanej w procesie o stwierdzenie niewa no ci ma stwa, Ius Matrimoniale 7(2002), s Pawluk T., Prawo Kanoniczne wed ug Kodeksu Jana Pa a II. Doczesne dobra Ko cio a. Sankcje w Ko ciele. Procesy, t. IV, Olsztyn Pawluk T., Procesy ma skie, Prawo kanoniczne 27(1984), nr 3-4, s Rozkrut T., Kanoniczny proces o niewa no ma stwa: proces sporny, czy proces specjalny?, Prawo Kanoniczne 52(2010), nr 3-4, s Rozkrut T., Kompetencje trybuna ów ko cielnych w materii prowadzenia spraw o niewa no ma stwa (kan ). Specyfikacja i historia procesów ma skich, Tarnowskie Studia Teologiczne 2(2001), s

21 ETAPY KANONICZNEGO PROCESU 183 Rozkrut T., Ochrona s dowa praw wiernych szczegó owe zagadnienia wybrane, w: 25-lecie promulgacji Kodeksu Prawa Kanonicznego. Obowi zywanie i stosowanie w Polsce, red. J. Krukowski, Z. Tracz, ód 2009, s Soba ski R., Przyj cie skargi o orzeczenie niewa no ci ma stwa, Ius Matrimoniale 1(6-7) (1996), s Soba ski R., Uwagi o funkcji s dziego w procesie o niewa no ma stwa, Ius Matrimoniale 3(1998), s Sobczak A., Proces o stwierdzenie niewa no ci ma stwa ko cielnego, Gniezno Sobczak A., Stwierdzenie niewa no ci ma stwa i inne ma skie procesy ko cielne, Warszawa Stawniak H., Prawo do obrony w procesie kanonicznym, Prawo kanoniczne 33(1990)2-1, s Stawniak H., Wprowadzenie sprawy i zako czenie instancji wed ug instrukcji Dignitas connubii, w: Proces ma ski wed ug Instrukcji Dignitas connubii. Materia y z ogólnopolskiego spotkania pracowników s downictwa ko cielnego w Gródku nad Dunajcem w dniach czerwca 2005 r., red. T. Rozkrut, Tarnów 2006, s Stawniak H., Wprowadzenie sprawy, w: Komentarz do Instrukcji procesowej Dignitas connubii, red. T. Rozkrut, Sandomierz 2007, s Szczot E., Skutki kanoniczne pozostawania katolika w zwi zku niesakramentalnym, w: Ko cielne Prawo Procesowe. Materia y i studia, t. 3, red. A. Dzi ga, M. Wróbel, Lublin 2003, s Sztychmiler R., Proces sporny, w: Komentarz do kodeksu prawa kanonicznego, t. V, Ksi ga VII. Procesy, red. J. Krukowski, Pozna 2007, s Sztychmiler R., ciwo s du, w: Komentarz do Instrukcji procesowej Dignitas connubii, red. naukowa T. Rozkrut, Sandomierz 2007, s Sztychmiler R., Zawi zanie sporu w procesie kanonicznym, Ius Matrimoniale 6(12)2001, s wiaczny S., Nierozerwalno ma stwa a rozwi zanie ma stwa naturalnego w prawie kanonicznym, Katowice Wenz W., Decyzja s dziego, w: Komentarz do Instrukcji procesowej Dignitas connubii, red. T. Rozkrut, Sandomierz 2007, s Wenz W., Decyzje s dziego. Przes anie sprawy do trybuna u apelacyjnego i post powanie, w: Proces ma ski wed ug Instrukcji Dignitas connubii. II ogólnopolskie forum s dowe, red. T. Rozkrut, Tarnów 2006, s Wenz W., Wróblewski P., Urz d obro cy w a i procesowe decyzje s dziego na etapie wyrokowania. Zagadnienia wybrane z procesu o niewa no ma stwa, Wroc aw owa kluczowe: proces kanoniczny, niewa no ma stwa, etapy procesu, strony procesowe. Keywords: canonical process, nullity of a marriage, process steps, parties in a case.

Skarga powodowa o stwierdzenie niewaŝności małŝeństwa kościelnego

Skarga powodowa o stwierdzenie niewaŝności małŝeństwa kościelnego Skarga powodowa o stwierdzenie niewaŝności małŝeństwa kościelnego Informacje ogólne Pozew wg prawa kanonicznego Kto chce kogoś pozwać, musi przedłoŝyć właściwemu sędziemu skargę powodową, w której przedstawi

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA

REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Regulamin Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Polska Unia Ubocznych Produktów Spalania

Bardziej szczegółowo

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Załącznik nr 1 do Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2008-2015 Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Przepisy ogólne 1 1. Walne Zebranie Członków

Bardziej szczegółowo

NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH

NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH Stowarzyszenie opiera swoją działalność na pracy społecznej swoich członków. Do prowadzenia swych spraw stowarzyszenie może zatrudniać pracowników, w tym swoich

Bardziej szczegółowo

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.),

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), Istota umów wzajemnych Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Dział III Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych. art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Bardziej szczegółowo

WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA. Rada Europy. Strasburg, Francja SKARGA. na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA. Rada Europy. Strasburg, Francja SKARGA. na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA Rada Europy Strasburg, Francja SKARGA na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Artykułu 45-47 Regulaminu Trybunału 1 Adres pocztowy

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) SSN Maria Szulc Sygn. akt III CSK 72/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 stycznia 2015 r. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OBRAD WALNEGO ZEBRANIA CZŁONKÓW STOWARZYSZENIA LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA STOLEM

REGULAMIN OBRAD WALNEGO ZEBRANIA CZŁONKÓW STOWARZYSZENIA LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA STOLEM Załącznik do uchwały Nr 8/08 WZC Stowarzyszenia LGD Stolem z dnia 8.12.2008r. REGULAMIN OBRAD WALNEGO ZEBRANIA CZŁONKÓW STOWARZYSZENIA LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA STOLEM Rozdział I Postanowienia ogólne 1.

Bardziej szczegółowo

Regulamin Pracy Komisji Rekrutacyjnej w Publicznym Przedszkolu Nr 5 w Kozienicach

Regulamin Pracy Komisji Rekrutacyjnej w Publicznym Przedszkolu Nr 5 w Kozienicach Regulamin Pracy Komisji Rekrutacyjnej w Publicznym Przedszkolu Nr 5 w Kozienicach Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 o systemie oświaty (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 2156 ze zm.),

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

Mechanizm zawarty w warunkach zamówienia podstawowego. Nie wymaga aneksu do umowy albo udzielenia nowego zamówienia. -

Mechanizm zawarty w warunkach zamówienia podstawowego. Nie wymaga aneksu do umowy albo udzielenia nowego zamówienia. - Załącznik nr 1a Lista sprawdzająca dot. ustalenia stosowanego trybu zwiększenia wartości zamówień podstawowych na roboty budowlane INFORMACJE PODLEGAJĄCE SPRAWDZENIU Analiza ryzyka Działanie Uwagi Czy

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski Sygn. akt III SK 45/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 maja 2012 r. SSN Jerzy Kwaśniewski w sprawie z powództwa Polskiego Związku Firm Deweloperskich przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk Sygn. akt II UK 27/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 lutego 2016 r. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof

Bardziej szczegółowo

1. Koło Naukowe Metod Ilościowych,zwane dalej KNMI, jest Uczelnianą Organizacją Studencką Uniwersytetu Szczecińskiego.

1. Koło Naukowe Metod Ilościowych,zwane dalej KNMI, jest Uczelnianą Organizacją Studencką Uniwersytetu Szczecińskiego. STATUT KOŁA NAUKOWEGO METOD ILOŚCIOWYCH działającego przy Katedrze Statystyki i Ekonometrii Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Szczecińskiego I. Postanowienia ogólne. 1. Koło Naukowe

Bardziej szczegółowo

Konferencja Sądu Arbitrażowego przy SIDiR WARUNKI KONTRAKTOWE FIDIC KLAUZULA 13 JAKO ODMIENNY SPOSÓB WYKONANIA ROBÓT A NIE ZMIANA UMOWY

Konferencja Sądu Arbitrażowego przy SIDiR WARUNKI KONTRAKTOWE FIDIC KLAUZULA 13 JAKO ODMIENNY SPOSÓB WYKONANIA ROBÓT A NIE ZMIANA UMOWY Konferencja Sądu Arbitrażowego przy SIDiR Zbigniew J. Boczek WARUNKI KONTRAKTOWE FIDIC KLAUZULA 13 JAKO ODMIENNY SPOSÓB WYKONANIA ROBÓT A NIE ZMIANA UMOWY 13 Variations and Adjustments!! 13 Zmiany i korekty

Bardziej szczegółowo

za pośrednictwem 00-898 Warszawa Al. Solidarności 127 (art. 398 2 kpc) ul. Góralska 5 01-112 Warszawa

za pośrednictwem 00-898 Warszawa Al. Solidarności 127 (art. 398 2 kpc) ul. Góralska 5 01-112 Warszawa (WZÓR) Warszawa, dn. 2012 r. SĄD APELACYJNY SĄD PRACY I UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH w Warszawie za pośrednictwem Sądu Okręgowego XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych w Warszawa 00-898 Warszawa Al. Solidarności

Bardziej szczegółowo

Procedura odwoławcza wraz ze wzorem protestu

Procedura odwoławcza wraz ze wzorem protestu Załącznik nr 7 do Regulaminu konkursu nr RPMP.02.01.01-IZ.00-12-022/15 Procedura odwoławcza wraz ze wzorem protestu Dział I Zasady ogólne 1) Podstawa prawna Zasady dotyczące procedury odwoławczej w ramach

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) Sygn. akt II CSK 35/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 października 2013 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) w sprawie

Bardziej szczegółowo

Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska

Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska 1 Projekt Ogólnopolski: 1.1. Projekt Ogólnopolski (dalej Projekt ) to przedsięwzięcie Stowarzyszenia podjęte w celu realizacji celów

Bardziej szczegółowo

Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony

Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony Uwagi ogólne Definicja umowy Umowa o pracę stanowi dokument stwierdzający zatrudnienie w ramach stosunku pracy. Według ustawowej definicji jest to zgodne oświadczenie

Bardziej szczegółowo

- o zmianie o Krajowym Rejestrze Sądowym

- o zmianie o Krajowym Rejestrze Sądowym Warszawa, dnia 28 sierpnia, 2012 rok Grupa Posłów na Sejm RP Klubu Poselskiego Ruch Palikota Szanowna Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji

Bardziej szczegółowo

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Rybacka Bielska Kraina Postanowienia Ogólne

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Rybacka Bielska Kraina Postanowienia Ogólne Tekst jednolity z dnia 10.10.2013 r. Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Rybacka Bielska Kraina Postanowienia Ogólne 1 Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Lokalnej

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 12 /SK/2010 Wójta Gminy Dębica z dnia 06 kwietnia 2010 r.

Zarządzenie Nr 12 /SK/2010 Wójta Gminy Dębica z dnia 06 kwietnia 2010 r. Zarządzenie Nr 12 /SK/2010 Wójta Gminy Dębica z dnia 06 kwietnia 2010 r. w sprawie określenia i wdrożenia audytu wewnętrznego w Urzędzie Gminy Dębica oraz jednostkach organizacyjnych Gminy Dębica. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Regulamin Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej

Regulamin Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej Regulamin Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej Podstawę prawną Regulaminu Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej zwanego dalej Walnym Zebraniem

Bardziej szczegółowo

Regulamin Rekrutacji do Publicznego Przedszkola Centrum Rozwoju Dziecka Berek! we Wrocławiu. Rozdział I Postanowienia ogólne

Regulamin Rekrutacji do Publicznego Przedszkola Centrum Rozwoju Dziecka Berek! we Wrocławiu. Rozdział I Postanowienia ogólne Regulamin Rekrutacji do Publicznego Przedszkola Centrum Rozwoju Dziecka Berek! we Wrocławiu Rozdział I Postanowienia ogólne 1. 1. Regulamin nie dotyczy przyjęcia dziecka do przedszkola w trakcie roku szkolnego.

Bardziej szczegółowo

wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr /

wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr / wzór Załącznik nr 5 do SIWZ UMOWA Nr / zawarta w dniu. w Szczecinie pomiędzy: Wojewodą Zachodniopomorskim z siedzibą w Szczecinie, Wały Chrobrego 4, zwanym dalej "Zamawiającym" a nr NIP..., nr KRS...,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku w sprawie określenia trybu powoływania członków oraz organizacji i trybu działania Będzińskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja

Regulamin konkursu Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja Regulamin konkursu Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja I. Postanowienia ogólne: 1. Konkurs pod nazwą Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja (zwany dalej: Konkursem ), organizowany jest przez spółkę pod firmą: Grupa

Bardziej szczegółowo

Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy

Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy REGULAMIN AKCJI PROMOCYJNEJ Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy 1. ORGANIZATOR, CZAS TRWANIA AKCJI PROMOCYJNEJ, PROGRAM AKCJI 1.1 Organizatorem akcji promocyjnej prowadzonej pod nazwą Skuteczność

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE PRODUCENTÓW RYB ŁOSOSIOWATYCH

STOWARZYSZENIE PRODUCENTÓW RYB ŁOSOSIOWATYCH STOWARZYSZENIE PRODUCENTÓW RYB ŁOSOSIOWATYCH REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA PRODUCENTÓW RYB ŁOSOSIOWATYCH POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Walne Zebranie Stowarzyszenia Producentów Ryb Łososiowatych

Bardziej szczegółowo

OIGD 89/2013 Kraków, 8 lipca 2013 r. Pani/Pan Prezes Członkowie Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Drogownictwa

OIGD 89/2013 Kraków, 8 lipca 2013 r. Pani/Pan Prezes Członkowie Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Drogownictwa 31-542 Kraków Biuro w Warszawie ul. Mogilska 25 03-302 Warszawa www.oigd.com.pl tel.: 12 413 80 83 ul. Instytutowa 1 tel./fax.: 22 811 92 74 e-mail: oigd@oigd.com.pl fax.:12 413 76 25 e-mail: oigdwars@atcom.net.pl

Bardziej szczegółowo

Regulamin. Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej "Doły -Marysińska" w Łodzi

Regulamin. Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej Doły -Marysińska w Łodzi Regulamin Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej "Doły -Marysińska" w Łodzi I. PODSTAWY I ZAKRES DZIAŁANIA 1 Rada Nadzorcza działa na podstawie: 1/ ustawy z dnia 16.09.1982r. Prawo spółdzielcze (tekst

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Edward Matwijów (sprawozdawca) SSN Barbara Skoczkowska

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Edward Matwijów (sprawozdawca) SSN Barbara Skoczkowska Sygn. akt V KK 264/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 7 listopada 2013 r. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Edward Matwijów (sprawozdawca) SSN Barbara Skoczkowska

Bardziej szczegółowo

z dnia Rozdział 1 Przepisy ogólne

z dnia Rozdział 1 Przepisy ogólne U S T AWA Projekt z dnia 26.11.2015 r. z dnia o szczególnych zasadach zwrotu przez jednostki samorządu terytorialnego środków europejskich uzyskanych na realizację ich zadań oraz dokonywania przez nie

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

WZP.DZ.3410/35/1456/2011 Wrocław, 26 maja 2011 r.

WZP.DZ.3410/35/1456/2011 Wrocław, 26 maja 2011 r. Do uczestników postępowania o udzielenie zamówienia publicznego WZP.DZ.3410/35/1456/2011 Wrocław, 26 maja 2011 r. ZP/PO/45/2011/WED/8 Dotyczy: postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na: Przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

WYROK. Zespołu Arbitrów z dnia 16 sierpnia 2006 r.

WYROK. Zespołu Arbitrów z dnia 16 sierpnia 2006 r. Sygn. akt UZP/ZO/0-2255/06 WYROK Zespołu Arbitrów z dnia 16 sierpnia 2006 r. Zespół Arbitrów w składzie: Przewodniczący Zespołu Arbitrów Katarzyna Maria Karaś-Batko arbitrzy: Maria Urbańska Adam Edward

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji uczniów do klasy pierwszej Szkoły Podstawowej im. Maksymiliana Wilandta w Darzlubiu. Podstawa prawna: (Dz.U.2014 poz.

Regulamin rekrutacji uczniów do klasy pierwszej Szkoły Podstawowej im. Maksymiliana Wilandta w Darzlubiu. Podstawa prawna: (Dz.U.2014 poz. Regulamin rekrutacji uczniów do klasy pierwszej Szkoły Podstawowej im. Maksymiliana Wilandta w Darzlubiu Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie o światy (Tekst jednolity Dz. U.z 2004

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY NADZORCZEJ. I. Rada Nadzorcza składa się z co najmniej pięciu członków powoływanych na okres wspólnej kadencji.

REGULAMIN RADY NADZORCZEJ. I. Rada Nadzorcza składa się z co najmniej pięciu członków powoływanych na okres wspólnej kadencji. REGULAMIN RADY NADZORCZEJ 1 Rada Nadzorcza, zwana dalej Radą, sprawuje nadzór nad działalnością Spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Rada działa na podstawie następujących przepisów: 1. Statutu

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Rada Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Eurogalicja, zwana dalej Radą, działa na podstawie: Ustawy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN. przeprowadzania naboru nowych pracowników do korpusu służby cywilnej w Kuratorium Oświaty w Szczecinie.

REGULAMIN. przeprowadzania naboru nowych pracowników do korpusu służby cywilnej w Kuratorium Oświaty w Szczecinie. Załącznik do zarządzenia Nr 96 /2009 Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty w Szczecinie z dnia 23 września 2009 r. REGULAMIN przeprowadzania naboru nowych pracowników do korpusu służby cywilnej w Kuratorium

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji do Gimnazjum w Chwaliszewie na rok szkolny 2016/2017

Regulamin rekrutacji do Gimnazjum w Chwaliszewie na rok szkolny 2016/2017 Regulamin rekrutacji do Gimnazjum w Chwaliszewie na rok szkolny 2016/2017 Podstawa prawna: 1. Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2015 r. poz. 2156 z późn zm.) 2. Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11

Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11 Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11 Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) Sędzia SN Anna Kozłowska (sprawozdawca) Sędzia SN Grzegorz Misiurek Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

1) Dziekan lub wyznaczony przez niego prodziekan - jako Przewodniczący;

1) Dziekan lub wyznaczony przez niego prodziekan - jako Przewodniczący; Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji KUL Wydziałowa Komisja ds. Jakości Kształcenia Al. Racławickie 14, 20-950 Lublin, tel. +48 81 445 37 31; fax. +48 81 445 37 26, e-mail: wydzial.prawa@kul.pl

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KOSZTÓW PIŁKARSKIEGO SĄDU POLUBOWNEGO

REGULAMIN KOSZTÓW PIŁKARSKIEGO SĄDU POLUBOWNEGO REGULAMIN KOSZTÓW PIŁKARSKIEGO SĄDU POLUBOWNEGO Na podstawie 17 ust. 4 Regulaminu Piłkarskiego Sądu Polubownego Polskiego Związku Piłki Nożnej, postanawia się co następuje: I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Niniejszy

Bardziej szczegółowo

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH L.Dz.FZZ/VI/912/04/01/13 Bydgoszcz, 4 stycznia 2013 r. Szanowny Pan WŁADYSŁAW KOSINIAK - KAMYSZ MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Uwagi Forum Związków Zawodowych do projektu ustawy z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 9 kwietnia 2003 r., I CKN 281/01

Postanowienie z dnia 9 kwietnia 2003 r., I CKN 281/01 Postanowienie z dnia 9 kwietnia 2003 r., I CKN 281/01 Jeżeli fundator przewiduje prowadzenie działalności gospodarczej przez fundację od chwili jej ustanowienia, to w oświadczeniu o ustanowieniu fundacji,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu

REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu Uchwała nr 4/10/2010 z dnia 06.10.2010 r. REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu Podstawa prawna: - art. 53.1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH dr Wojciech R. Wiewiórowski DOLiS - 035 1997/13/KR Warszawa, dnia 8 sierpnia 2013 r. Pan Sławomir Nowak Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt V CNP 16/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 lutego 2014 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska w

Bardziej szczegółowo

Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego. w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury.

Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego. w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury. identyfikator /6 Druk nr 114 UCHWAŁY NR... Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego z dnia... w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9 i art. 18 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA NABORU PRACOWNIKÓW NA STANOWISKA URZĘDNICZE DO URZĘDU MIEJSKIEGO W KOWARACH

PROCEDURA NABORU PRACOWNIKÓW NA STANOWISKA URZĘDNICZE DO URZĘDU MIEJSKIEGO W KOWARACH Załącznik nr 2 do Zarządzenia Nr 76/ 2005 Burmistrza Miasta Kowary z dnia 23. 09. 2005 PROCEDURA NABORU PRACOWNIKÓW NA STANOWISKA URZĘDNICZE DO URZĘDU MIEJSKIEGO W KOWARACH I. Cel procedury: Celem procedury

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Data publikacji 2016-04-29 Rodzaj zamówienia Tryb zamówienia

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu.

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu. Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu Regulamin Zarządu Stowarzyszenia Przyjazna Dolina Raby Art.1. 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIA DODATKOWE DO OGÓLNYCH WARUNKÓW GRUPOWEGO UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE KREDYTOBIORCÓW Kod warunków: KBGP30 Kod zmiany: DPM0004 Wprowadza się następujące zmiany w ogólnych warunkach grupowego ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRZEPROWADZANIA OCEN OKRESOWYCH PRACOWNIKÓW NIEBĘDĄCYCH NAUCZYCIELAMI AKADEMICKIMI SZKOŁY GŁÓWNEJ HANDLOWEJ W WARSZAWIE

REGULAMIN PRZEPROWADZANIA OCEN OKRESOWYCH PRACOWNIKÓW NIEBĘDĄCYCH NAUCZYCIELAMI AKADEMICKIMI SZKOŁY GŁÓWNEJ HANDLOWEJ W WARSZAWIE Załącznik do zarządzenia Rektora nr 36 z dnia 28 czerwca 2013 r. REGULAMIN PRZEPROWADZANIA OCEN OKRESOWYCH PRACOWNIKÓW NIEBĘDĄCYCH NAUCZYCIELAMI AKADEMICKIMI SZKOŁY GŁÓWNEJ HANDLOWEJ W WARSZAWIE 1 Zasady

Bardziej szczegółowo

3 Zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 listopada 2012 roku.

3 Zarządzenie wchodzi w życie z dniem 1 listopada 2012 roku. Zarządzenie Nr 6 / 2012/2013 Dyrektora Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych we Wrocławiu z dnia 1 listopada 2012 w sprawie wprowadzania Procedury wynajmu pomieszczeń w budynku Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek

UCHWAŁA. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek Sygn. akt III CZP 53/11 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 października 2011 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

I. POSTANOWIENIE OGÓLNE

I. POSTANOWIENIE OGÓLNE Załącznik do Zarządzenia Nr 26/2015 Rektora UKSW z dnia 1 lipca 2015 r. REGULAMIN ZWIĘKSZENIA STYPENDIUM DOKTORANCKIEGO Z DOTACJI PODMIOTOWEJ NA DOFINANSOWANIE ZADAŃ PROJAKOŚCIOWYCH NA UNIWERSYTETCIE KARDYNAŁA

Bardziej szczegółowo

Co do zasady, obliczenie wykazywanej

Co do zasady, obliczenie wykazywanej Korekta deklaracji podatkowej: można uniknąć sankcji i odzyskać ulgi Piotr Podolski Do 30 kwietnia podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych byli zobowiązani złożyć zeznanie określające wysokość

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Regulaminu Konkursu na działania informacyjno- promocyjne dla przedsiębiorców z terenu Gminy Boguchwała

Załącznik Nr 2 do Regulaminu Konkursu na działania informacyjno- promocyjne dla przedsiębiorców z terenu Gminy Boguchwała Załącznik Nr 2 do Regulaminu Konkursu na działania informacyjno- promocyjne dla przedsiębiorców z terenu Gminy Boguchwała WZÓR UMOWA O DOFINANSOWANIE PROJEKTU W RAMACH PROGRAMU DOTACYJNEGO DLA PRZEDSIĘBIORCÓW

Bardziej szczegółowo

Państwa członkowskie - Zamówienie publiczne na usługi - Ogłoszenie o zamówieniu - Procedura otwarta. PL-Warszawa: Usługi hotelarskie 2011/S 117-193543

Państwa członkowskie - Zamówienie publiczne na usługi - Ogłoszenie o zamówieniu - Procedura otwarta. PL-Warszawa: Usługi hotelarskie 2011/S 117-193543 1/5 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:193543-2011:text:pl:html PL-Warszawa: Usługi hotelarskie 2011/S 117-193543 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU Usługi SEKCJA I: INSTYTUCJA

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRACY KOMISJI KONKURSOWEJ DS. ZATRUDNIENIA NAUCZYCIELI AKADEMICKICH. Rozdział 1 Przepisy ogólne

REGULAMIN PRACY KOMISJI KONKURSOWEJ DS. ZATRUDNIENIA NAUCZYCIELI AKADEMICKICH. Rozdział 1 Przepisy ogólne Załącznik do uchwały nr 134 /IV/2015 Senatu PWSZ w Ciechanowie REGULAMIN PRACY KOMISJI KONKURSOWEJ DS. ZATRUDNIENIA NAUCZYCIELI AKADEMICKICH Rozdział 1 Przepisy ogólne 1. Konkurs ogłasza rektor lub za

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki. Wawel S.A. z siedzibą w Krakowie

OGŁOSZENIE o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki. Wawel S.A. z siedzibą w Krakowie OGŁOSZENIE o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki Wawel S.A. z siedzibą w Krakowie Zarząd Wawel Spółki Akcyjnej z siedzibą w Krakowie, przy ul. Władysława Warneńczyka 14, wpisanej do Rejestru

Bardziej szczegółowo

SPRZECIW OD WYROKU ZAOCZNEGO* ZARZUTY OD NAKAZU ZAPŁATY* SPRZECIW OD NAKAZU ZAPŁATY*

SPRZECIW OD WYROKU ZAOCZNEGO* ZARZUTY OD NAKAZU ZAPŁATY* SPRZECIW OD NAKAZU ZAPŁATY* UWAGA! PRZED WYPEŁNIENIEM NALEŻY DOKŁADNIE ZAPOZNAĆ SIĘ Z POUCZENIAMI SP SPRZECIW OD WYROKU ZAOCZNEGO* ZARZUTY OD NAKAZU ZAPŁATY* SPRZECIW OD NAKAZU ZAPŁATY* P o u c z e n i e Data wpływu (wypełnia sąd)

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk

POSTANOWIENIE. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk Sygn. akt I CSK 263/08 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 8 stycznia 2009 r. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW FUNDUSZU PRACY KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH

REGULAMIN FINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW FUNDUSZU PRACY KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH REGULAMIN FINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW FUNDUSZU PRACY KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Na podstawie art. 42 a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach

Bardziej szczegółowo

Rekrutacja do Szkoły Podstawowej w Lubiszewie w roku szkolnym 2016/2017

Rekrutacja do Szkoły Podstawowej w Lubiszewie w roku szkolnym 2016/2017 Rekrutacja do Szkoły Podstawowej w Lubiszewie w roku szkolnym 2016/2017 Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 z późn. zm); 2. Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

ZAMAWIAJĄCY. Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiego SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA (DALEJ SIWZ )

ZAMAWIAJĄCY. Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiego SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA (DALEJ SIWZ ) ZAMAWIAJĄCY Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiego SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA (DALEJ SIWZ ) Świadczenie kompleksowych usług konferencyjnych i towarzyszących na

Bardziej szczegółowo

UMOWA POWIERZENIA PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH (zwana dalej Umową )

UMOWA POWIERZENIA PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH (zwana dalej Umową ) Nr sprawy: PZP1/2016 Załącznik nr 6 do Umowy w sprawie udzielenia zamówienia publicznego na o świadczenie kompleksowej usługi na wydruk, konfekcjonowanie oraz wysyłkę imiennych zaproszeń na badania mammograficzne

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne. Przedmiot Regulaminu

ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne. Przedmiot Regulaminu Załącznik do Zarządzenia Nr 60 /15 Wójta Gminy Dębowa Kłoda z dnia 18 sierpnia 2015 r. REGULAMIN przeprowadzania okresowych ocen pracowników samorządowych zatrudnionych na stanowiskach urzędniczych, w

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Michał Serzycki Warszawa, dnia 3 grudnia 2009 r. DIS/DEC 1207/44995/09 dot. DIS-K-421/130/09 D E C Y Z J A Na podstawie art. 104 1 i art. 105 1 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

UMOWA PORĘCZENIA NR [***]

UMOWA PORĘCZENIA NR [***] UMOWA PORĘCZENIA NR [***] zawarta w [***], w dniu [***] r., pomiędzy: _ z siedzibą w, ul., ( - ), wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy, Wydział

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dotyczące prawidłowego wypełniania weksla in blanco oraz deklaracji wekslowej

Zalecenia dotyczące prawidłowego wypełniania weksla in blanco oraz deklaracji wekslowej Zalecenia dotyczące prawidłowego wypełniania weksla in blanco oraz deklaracji wekslowej 1. Do wystawienia weksla in blanco umocowane są osoby, które w świetle ustawy, dokumentu założycielskiego i/lub odpisu

Bardziej szczegółowo

Polska-Lublin: Usługi sprzątania 2016/S 089-158749. Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia. Usługi

Polska-Lublin: Usługi sprzątania 2016/S 089-158749. Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia. Usługi 1 / 5 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:158749-2016:text:pl:html Polska-Lublin: Usługi sprzątania 2016/S 089-158749 Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia Usługi

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 27 marca 2000 r. I PKN 558/99

Wyrok z dnia 27 marca 2000 r. I PKN 558/99 Wyrok z dnia 27 marca 2000 r. I PKN 558/99 Sankcja nieważności (art. 58 KC) nie ma zastosowania do umowy o pracę z cudzoziemcem zawartej bez wymaganego zezwolenia lub zgody urzędu pracy. Przewodniczący

Bardziej szczegółowo

ROZGRANICZENIE NIERUCHOMOŚCI

ROZGRANICZENIE NIERUCHOMOŚCI Anna Kwiatkowska, Mateusz Iwanicki ROZGRANICZENIE NIERUCHOMOŚCI PołoŜenie sąsiadujących ze sobą gruntów moŝe być przyczyną konfliktu między ich właścicielami. Spory te budzą wiele emocji, gdyŝ zmiana granicy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SAMORZĄDU SZKOŁY W ZESPOLE SZKÓŁ IM. JANUSZA KORCZAKA W PRUDNIKU

REGULAMIN SAMORZĄDU SZKOŁY W ZESPOLE SZKÓŁ IM. JANUSZA KORCZAKA W PRUDNIKU Załącznik nr 3 do Statutu Zespołu Szkół im. Janusza Korczaka w Prudniku REGULAMIN SAMORZĄDU SZKOŁY W ZESPOLE SZKÓŁ IM. JANUSZA KORCZAKA W PRUDNIKU 1 1 PRZEPISY DOTYCZĄCE SAMORZĄDNOŚCI UCZNIÓW 1. Członkami

Bardziej szczegółowo

Procedura nadawania uprawnień do potwierdzania Profili Zaufanych w Urzędzie Gminy w Ryjewie

Procedura nadawania uprawnień do potwierdzania Profili Zaufanych w Urzędzie Gminy w Ryjewie WÓJT GMINY RYJEWO Załącznik Nr 2 do Zarządzenia Nr 13/15 Wójta Gminy Ryjewo z dnia 20 lutego 2015 roku w sprawie zmiany treści zarządzenia Nr 45/14 Wójta Gminy Ryjewo z dnia 30 czerwca 2014 roku w sprawie

Bardziej szczegółowo

Wnioski o ustalenie prawa do wiadcze z funduszu alimentacyjnego na nowy okres wiadczeniowy s przyjmowane od dnia 1 sierpnia.

Wnioski o ustalenie prawa do wiadcze z funduszu alimentacyjnego na nowy okres wiadczeniowy s przyjmowane od dnia 1 sierpnia. WIADCZENIA DLA OSÓB UPRAWNIONYCH DO ALIMENTÓW Ustalenie prawa do wiadcze z funduszu alimentacyjnego oraz ich wyp ata nast puj odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego.

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr O- 14 - III- 2012 Krajowej Rady Izby Architektów RP z dnia 20 marca 2012 r. w sprawie wprowadzenia wzoru kontraktu menedżerskiego

Uchwała nr O- 14 - III- 2012 Krajowej Rady Izby Architektów RP z dnia 20 marca 2012 r. w sprawie wprowadzenia wzoru kontraktu menedżerskiego Uchwała nr O- 14 - III- 2012 Krajowej Rady Izby Architektów RP z dnia 20 marca 2012 r. w sprawie wprowadzenia wzoru kontraktu menedżerskiego Na podstawie art. 33 pkt 14 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r.

Bardziej szczegółowo

Rzecznik Praw Ucznia - mgr inż. Beata Kosmalska

Rzecznik Praw Ucznia - mgr inż. Beata Kosmalska Rzecznik Praw Ucznia - mgr inż. Beata Kosmalska Rzecznik Praw Ucznia pracuje w oparciu o Regulamin Rzecznika Praw Ucznia oraz o własny plan pracy. Regulamin działalności Rzecznika Praw Ucznia: 1. Rzecznik

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Prezes SN Lech Paprzycki

POSTANOWIENIE. Prezes SN Lech Paprzycki Sygn. akt III KK 239/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 23 kwietnia 2013 r. Prezes SN Lech Paprzycki na posiedzeniu w trybie art. 535 3 kpk po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 23 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia:

Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: 1 z 5 Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.kot.krakow.pl Kraków: Przeprowadzenie form doskonalenia dla nauczycieli w ramach sieci wspó

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 17 marca 2016 r. Poz. 251. ZARZĄDZENIE Nr 30 PREZESA RADY MINISTRÓW. z dnia 9 marca 2016 r.

Warszawa, dnia 17 marca 2016 r. Poz. 251. ZARZĄDZENIE Nr 30 PREZESA RADY MINISTRÓW. z dnia 9 marca 2016 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 17 marca 2016 r. Poz. 251 ZARZĄDZENIE Nr 30 PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie materiałów archiwalnych i dokumentacji

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 04.2016 Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pabianicach z dnia 14 stycznia 2016

Zarządzenie Nr 04.2016 Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pabianicach z dnia 14 stycznia 2016 GOPS.010.04.2016 Zarządzenie Nr 04.2016 Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pabianicach z dnia 14 stycznia 2016 w sprawie Regulaminu okresowej oceny pracowników samorządowych zatrudnionych

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 3 lutego 2000 r. III RN 192/99

Wyrok z dnia 3 lutego 2000 r. III RN 192/99 Wyrok z dnia 3 lutego 2000 r. III RN 192/99 Od podstawy obliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych odlicza się kwoty wypłacone przez podatnika z tytułu umowy renty ustanowionej bez wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

WYROK. Zespołu Arbitrów z dnia 21 marca 2005 r. Arbitrzy: Violetta Ewa Morasiewicz. Protokolant Piotr Jabłoński

WYROK. Zespołu Arbitrów z dnia 21 marca 2005 r. Arbitrzy: Violetta Ewa Morasiewicz. Protokolant Piotr Jabłoński Sygn. akt UZP/ZO/0-470/05 WYROK Zespołu Arbitrów z dnia 21 marca 2005 r. Zespół Arbitrów w składzie: Przewodniczący Zespołu Arbitrów Iwona Polecka Arbitrzy: Violetta Ewa Morasiewicz Piotr Świątecki Protokolant

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 1/6 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:107085-2015:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 Przewozy

Bardziej szczegółowo

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie Załącznik Nr 11 do Uchwały Nr XX/136/2012 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 25 września 2012 r. STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie ROZDZIAŁ I NAZWA I OBSZAR SOŁECTWA 1. Samorząd

Bardziej szczegółowo

Stypendium ministra za osiągnięcia w nauce może otrzymać student, który spełnia łącznie następujące warunki:

Stypendium ministra za osiągnięcia w nauce może otrzymać student, który spełnia łącznie następujące warunki: Stypendia Ministra na rok akademicki 2006/2007 Z uwagi na liczne zapytania w sprawie składania wniosków o stypendia ministra na rok akademicki 2006/2007, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego informuje,

Bardziej szczegółowo

Rekrutacją do klas I w szkołach podstawowych w roku szkolnym 2015/2016 objęte są dzieci, które w roku 2015 ukończą:

Rekrutacją do klas I w szkołach podstawowych w roku szkolnym 2015/2016 objęte są dzieci, które w roku 2015 ukończą: Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 2/2015 Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Radzyniu Podlaskim z dnia 27 lutego 2015 r. Regulamin rekrutacji uczniów do klasy pierwszej w Szkole Podstawowej nr 1 im. Bohaterów

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: zrd.poznan.pl; bip.poznan.

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: zrd.poznan.pl; bip.poznan. Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: zrd.poznan.pl; bip.poznan.pl Poznań: Dostawa w formie leasingu operacyjnego fabrycznie nowej frezarki

Bardziej szczegółowo

Ustawa o obywatelstwie polskim z dnia 15 lutego 1962 r. (Dz.U. Nr 10, poz. 49) tekst jednolity z dnia 3 kwietnia 2000 r. (Dz.U. Nr 28, poz.

Ustawa o obywatelstwie polskim z dnia 15 lutego 1962 r. (Dz.U. Nr 10, poz. 49) tekst jednolity z dnia 3 kwietnia 2000 r. (Dz.U. Nr 28, poz. Data generacji: 2009-5-11 20:13 ID aktu: 25900 brzmienie od 2007-07-20 Ustawa o obywatelstwie polskim z dnia 15 lutego 1962 r. (Dz.U. Nr 10, poz. 49) tekst jednolity z dnia 3 kwietnia 2000 r. (Dz.U. Nr

Bardziej szczegółowo