Gdańsk University of Technology FACULTY OF OCEAN ENGINEERING & SHIP TECHNOLOGY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Gdańsk University of Technology FACULTY OF OCEAN ENGINEERING & SHIP TECHNOLOGY"

Transkrypt

1 Gdańsk University of Technology FACULTY OF OCEAN ENGINEERING & SHIP TECHNOLOGY ul. Gabriela Narutowicza 11/12, Gdańsk Ph. (48 58) ; fax: (48 58) ; e-ail: PROJEKT EUREKA BALTECOLOGICALSHIP Przyjazne środowiskowo statki dla Morza Bałtyckiego Prace badawcze nr 53/SPB.Eureka/2003 dr hab. inŝ. Czesław Dyarski prof. nadzw. P.G. rozdziały I i III dr inŝ. Leonard Wieliczko rozdział II gr inŝ. Andrzej Nalewajski rozdział II Analiza techniczna i statystyczna rozwiązań konstrukcyjnych i układów sterowania oraz określenie załoŝeń projektowych sterów struieniowych W raach teatu 4: Opracowanie załoŝeń do projektowania 4-ch statków w zakresie wyposaŝenia Główny koordynator projektu prof. dr hab. inŝ. Krzysztof Rosochowicz Kierownik projektu dr inŝ. Wojciech Chądzyński Kierownik teatu dr hab. inŝ. Czesław Dyarski prof.nadzw P.G. Gdańsk, 2003

2 Spis treści str. I. ANALIZA ROZWIĄZAŃ KONSTRUKCYJNYCH I UKŁADÓW STEROWANIA 3 1. WSTĘP 3 2. ODMIANY KONSTRUKCYJNE STERÓW STRUMIENIOWYCH STERY STRUMIENIOWE ZE ŚRUBĄ STAŁĄ Napęd elektryczny Napęd hydrauliczny Napęd tłokowy silnikie spalinowy STERY STRUMIENIOWE ZE ŚRUBĄ NASTAWNĄ PRZEKŁADNIE RODZAJ UZĘBIENIA RODZAJ ŁOśYSK SPOSÓB ŁOśYSKOWANIA I USZCZENIENIA WAŁÓW UKŁADY STEROWANIA HYDRAULICZNEGO UKŁAD STEROWANIA FIRMY ZAMECH UKŁAD STEROWANIA FIRMY KAMEWA 28 II. ANALIZA STATYCZNA STERÓW STRUMIENIOWYCH 30 III. WNIOSKI ANALIZY I ZAŁOśENIA PROJEKTOWE 42 LITERATURA 47 2

3 I. ANALIZA ROZWIĄZAŃ KONSTRUKCYJNYCH I UKŁADÓW STEROWANIA 1. WSTĘP Za wynalazcę sterów struieniowych uwaŝa się Roberta Foulertona, który w drugiej połowie XIX w. zastosował w części rufowej statku Stocton Collier ster struieniowy napędzany ręcznie. Istotny rozwój sterów struieniowych rozpoczął się dopiero w połowie lat 50-tych i był związany z rozwoje napędów hydraulicznych oraz nowych technologii i ateriałów, zwłaszcza odpornych na korozję wody orskiej. Od tego czasu liczba sterów ciągle rośnie i obecnie większość nowobudowanych statków orskich wyposaŝa się w tego typu urządzenia. Największe stery struieniowe np. firy KaMeWa osiągają oc 3.7 MW, przy czy średnica śruby wynosi 3.5. Dynaiczny wzrost zastosowań sterów spowodowany jest ich korzystny wpływe na zwiększenie anewrowości statku, zwłaszcza przy ałych jego prędkościach. Stery struieniowe stosuje się przede wszystki jako uzupełnienie steru biernego. Uieszcza się je zwykle w przedniej podwodnej części kadłuba w tunelu poprzeczny do płaszczyzny syetrii statku tak, jak to pokazano na rys. 1. Rys. 1. Miejsce zabudowy steru struieniowego na statku. W przypadku wysokich wyagań co do anewrowości lub potrzeby pozycjonowania dynaicznego statku stosuje się, co najniej dwa stery uieszczone na dziobie i rufie tak, by raię wytworzonej pary sił było jak największe. Poprzeczny tunel ze stere uieszczony w części dziobowej statku powoduje zwiększenie oporu kadłuba o 1 3 %, co jest istotną wadą. Poza ty wpływa niekorzystnie na efektywność działania steru przy większych prędkościach statku, co pokazano na rys. 2. 3

4 V [knots] Rys. 2. Efektywność dziobowego steru struieniowego w funkcji prędkości statku o długości 150. Główną przyczyną tego jest występowanie obszarów pod- i nadciśnienia w pobliŝu tunelu podczas ruchu postępowego statku i jednoczesnego działania steru struieniowego, co z ilustrowano na rys. 3a). Pola ciśnień przed tunele są niejsze i dają korzystny efekt zgodny z działanie steru, zaś pola ciśnień za kanałe są większe i dają efekt przeciwny do działania steru. I większa prędkość steru ty ten doinujący, niekorzystny efekt jest większy. Dla zniejszenia jego wpływu na efektywność działania steru często stosuje się za tunele ze stere, a więc w strefie niekorzystnych pól ciśnień, dodatkowy, bierny tunel wyrównawczy o średnicy około 0.35 średnicy tunelu głównego tak, jak to pokazano na rys. 3 b). a) b) P 2 P 1 V V p Rys. 3. Pola ciśnień wody wokół części dziobowej kadłuba płynącego statku podczas działania steru struieniowego: a) bez kanału wyrównawczego, b) - z kanałe wyrównawczy. 4

5 Tunel ten uoŝliwia przepływ wody i ty say zniejszenie róŝnicy ciśnień po obu stronach kadłuba, co zwiększa efektywność działania steru struieniowego podczas płynięcia statku o około 10%, ale koszte nieznacznego pogorszenia jego efektywności przy postoju statku. Przykład zabudowy steru struieniowego z widoczny tunele wyrównawczy przedstawiono na rys.4. Rys. 4. Fragent kadłuba statku z widoczny tunele ze stere i tunele wyrównawczy Jedny ze sposobów znacznego zwiększenia skuteczności działania steru struieniowego jest uieszczenie go w specjalnie ukształtowany kanale w kształcie litery Y lub T z wlote uieszczony na dziobie w płaszczyźnie syetrii statku i dwoa wylotai na burtach tak jak to pokazano na rys. 5. Przedstawione stery zwiększają własności anewrowe statku, a ianowicie: - wzrost efektywności steru ze zwiększenie prędkości statku - otwarcie jednej z klap uoŝliwia uzyskanie efektu sterowania, takŝe bez uruchoienia śruby steru, - otwarcie obu klap wywołuje efekt haowania, - zaknięcie obu klap zapobiega strato ocy wynikający ze wzrostu oporu przepływu wody przez tunel, - uruchoienie śruby steru na unieruchoiony statku uoŝliwi jego ruch, w ty takŝe prostoliniowy. NaleŜy jednak wyraźnie zaznaczyć, Ŝe wyienione korzyści okupione zostały znaczną rozbudową części dziobowej kadłuba oraz zwiększoną liczbą urządzeń, a przez to większą złoŝonością konstrukcji, zawodnością działania i ceną. 5

6 Rys. 5. Stery struieniowe: a) z tunele w kształcie litery Y (francuskiej firy Techniques Industrielles), b) z tunele w kształcie litery T oraz zaleŝność efektywności steru z tunele T od prędkości statku. Oznaczenia: 1 śruba steru, 2 silnik napędowy steru, 3 i 4 wylotowe klapy sterujące Jeszcze inne ukształtowanie tunelu ze stere przedstawiono na rys. 6 Zarówno jego wlot jak i wylot znajdują się w dnie statku. W części wylotowej tunelu uieszczona jest dysza, którą tworzy zespół łopatek kierujących wypływ wody w jedny kierunku zbliŝony do pozioego. Poprzez obrót pionowego wału, do którego zaocowana jest dysza oŝna uzyskać dowolny kierunek siły ciągu w cały zakresie kąta

7 Rys. 6. Stery struieniowe, angielskiej firy Elliot, z tunele w kształcie litery U : a) z pozioy wałe śrubowy; b) z pionowy wałe śrubowy. Oznaczenia: 1 silnik napędowy,2 przekładnia walcowa, 3 przekładnia kątowa, 4 sprzęgło, 5 - śruba steru, 6 silnik echanizu obrotu dyszy, 7 wał pionowy z dyszą, 8 siatka ochronna na wlocie do tunelu, 9 tunel. Nieco podobne, bardzo zwarte rozwiązanie pędnika, ogącego pełnić takŝe funkcje steru struieniowego przedstawiono na rys. 7. Zastosowana w ni popa diagonalna, uieszczona pionowo w dnie statku zasysa wodę centralnie zlokalizowany otwore i tłoczy ją do obrotowo zaocowanego dyfuzora zakończonego dyszą. UoŜliwia to sterowanie kierunkie wypływu struienia wody z dyszy w cały zakresie kąta pełnego. Tego typu stery dobrze nadają się do statków pływających po płytkich wodach, a więc rzecznych lub rzeczno orskich. 7

8 a) b) c) Rys. 7. Pędnik Pup-Jet, firy Schottel, ogący pełnić funkcje steru struieniowego: a) przedstawiony poglądowo z pokazanie zasady działania, b) przedstawiony w przekroju osiowy dla ukazania konstrukcji, c) przestawiony na tle statku dla pokazania iejsca i sposobu jego zabudowy Powstało wiele odian konstrukcyjnych sterów struieniowych, róŝniących się głównie rodzaje pędnika, silnika napędowego, rozwiązanie poszczególnych węzłów konstrukcyjnych lub układe sterowania. NaleŜy jednak zaznaczyć, Ŝe obecnie ta róŝnorodność rozwiązań aleje, a produkowane przez powaŝniejsze firy stery struieniowe stają się coraz bardziej podobne do siebie. Jest to spowodowane z jednej strony istnienie konkurencji, co eliinuje z rynku rozwiązania słabsze lub zbyt drogie, a z drugiej strony ciągły procese udoskonalania zarówno konstrukcji jak i napędu oraz sterowania tych urządzeń. PoniŜej przedstawione zostaną podstawowe, obecnie stosowane, odiany sterów struieniowych z uwzględnienie rodzaju pędnika i silnika napędowego oraz zespołów przenoszących napęd i układów sterowania hydraulicznego, a takŝe kształtu tunelu. 8

9 2. ODMIANY KONSTRUKCYJNE STERÓW STRUMIENIOWYCH Rozwiązanie konstrukcyjne steru struieniowego w istotny sposób zaleŝy od rodzaju pędnika, który oŝe być: śruba okrętowa o skoku stały; śruba okrętowa o skoku nastawny; pędnik cykloidalny, TakŜe rodzaj napędu, w ty głównie silnika oraz jego typ i lokalizacja ają duŝy wpływ na konstrukcję steru. Zwykle są to silniki: elektryczne; hydrauliczne; spalinowe tłokowe, Inne rodzaje silników napędowych sterów struieniowych jak np. turbiny parowe czy gazowe stosowane są bardzo rzadko i to raczej nie na statkach handlowych. Z tego względu zostaną poinięte w ty opracowaniu STERY STRUMIENIOWE ZE ŚRUBĄ STAŁĄ Zastosowanie, jako pędnika, śruby okrętowej o skoku stały w znaczny sposób upraszcza konstrukcję saej śruby oraz zespołu olejowego, ale niesie ze sobą pewne trudne probley związane z zapewnienie odpowiedniego sterowania wielkością i kierunkie wytwarzanej siły naporu oraz zabezpieczenie silnika przed przeciąŝenie, zwłaszcza podczas uruchaiania steru. Sposób rozwiązania wyienionych probleów zaleŝy zasadniczo od rodzaju zastosowanego napędu steru, który obecnie oŝe być: elektryczny, hydrauliczny, tłokowy silnikie spalinowy. Przykład nowoczesnego, typowego rozwiązania konstrukcyjnego steru struieniowego pokazano na rys. 8. 9

10 Wał napędowy Śruba stała Koło zębate duŝe Kołpak piasty Wał śrubowy Uszczelnienie wału Rys. 8. Ster struieniowy ze śrubą stałą firy KaMeWa Napęd elektryczny Napęd elektryczny jest najpowszechniej stosowany napęde sterów struieniowych. Wynika do z dostępności energii elektrycznej na statku. NaleŜy równieŝ podkreślić łatwość przekazywania tego rodzaju energii na duŝe odległości, z poijalnyi stratai. Elektryczne silniki napędowe sterów struieniowych zasilane są najczęściej napięcie 380 V, 50 Hz lub 440 V, 60 Hz, ale obecnie w związku ze wzroste ocy instalowanych sterów, stosowane są coraz częściej napięcia wyŝsze 3,3 kv i 6 kv. Instalowanie na statkach sterów duŝej ocy 10

11 powoduje konieczność stosowania do ich zasilania drogich kabli o duŝych przekrojach. W związku, z ty koszty saych kabli oraz ich połoŝenia zaczynają stanowić znaczną 0 część ogólnych kosztów instalacji steru, zwłaszcza przy duŝej odległości iędzy rozdzielnicą główna elektrowni okrętowej, a silnikie napędowy. Dlatego teŝ w pewnych przypadkach oŝe okazać się ekonoicznie uzasadnione zastosowanie wyŝszych napięć do zasilania silników. W takich przypadkach transforator podwyŝszający napięcie uieszczony jest w pobliŝu rozdzielnicy głównej. Jest to rozwiązanie droŝsze, ale korzystne, gdyŝ układ rozruchowy reaguje na stronę pierwotna transforatora podwyŝszającego napięcie, a nie bezpośrednio na uzwojenie silnika. Ipedancja transforatora wywiera, więc korzystny wpływ na przebieg rozruchu silnika, tłuiąc wysokie prądy rozruchowe. W zaleŝności, od przeznaczenia i przewidywanych warunków eksploatacyjnych silniki elektryczne sterów struieniowych dobierane są do pracy dorywczej lub ciągłej. Tak, więc dla sterów instalowanych na większości statków handlowych, na których urządzenia wykorzystywane są przez stosunkowo krótki okres w trakcie anewrów, dobiera się silniki, do pracy dorywczej na czas 30 lub 60 in. Natoiast dla jednostek specjalnych, takich jak pogłębiarki, statki wiertnicze, ratownicze, rybackie itp., silniki dobierane są z reguły do pracy ciągłej. Rys. 9. Ster struieniowy z elektryczny silnikie napędowy uieszczony pionowo bezpośrednio nad tunele Do napędu sterów struieniowych ze śrubą stałą zachodzi zate konieczność zastosowania silnika nawrotnego, najlepiej, ze sterowaną prędkością obrotową oraz zwykle jeszcze haulca zabezpieczającego go przed turbinową pracą śruby. MoŜe to być silnik: - prądu stałego (nie stosowany juŝ w nowych rozwiązaniach) zasilany z układu Ward Leonarda albo z układu tyrystorowego lub tranzystorowego, uoŝliwiający zianę kierunku obrotów i płynną zianę prędkości obrotowej; - asynchroniczny pierścieniowy z łagodny rozruche i przełączany kierunkie obrotów; 11

12 - asynchroniczny klatkowy wielobiegowy ze skokową zianą prędkości obrotowej za poocą ziany liczby par biegunów i przełącznikie kierunku obrotów; - asynchroniczny klatkowy zasilany z falownika tranzystorowego, z oŝliwością płynnej ziany prędkości obrotowej za poocą ziany częstotliwości pracy falownika obecnie coraz popularniejszy ze względu na łatwość sterowania oraz szybki rozwój falowników, ich wysoką sprawność i niezawodność, a przy ty uiarkowany koszt; Napęd hydrauliczny Zastosowanie silnika hydraulicznego do napędu steru struieniowego daje duŝe oŝliwości płynnego sterowania prędkością i kierunkie obrotów śruby, oraz dobrego zabezpieczenia całego układu napędowego przed przeciąŝenie. Silniki hydrauliczne są znacznie niejszych wyiarów niŝ porównywalne silniki elektryczne, co w przypadku uieszczenia silnika hydraulicznego w tunelu wewnątrz gondoli, prowadzi do znacznego uproszczenia konstrukcji. Pozwala bowie na bezpośrednie sprzęgnięcie wału silnika ze śrubą, a ty say, zrezygnować z kątowej przekładni zębatej, która jest trudny, wraŝliwy i kosztowny węzłe konstrukcyjny tego typu sterów. Silnik z układe zasilania hydraulicznego, znajdujący się w kadłubie statku połączony jest jedynie przewodai, które łatwo poprowadzić w złączach poiędzy gondolą a tunele. NaleŜy jednak podkreślić, Ŝe takie rozwiązanie, ające niewątpliwie wiele zalet, nie doczekało się, jak dotąd, szerszego zastosowania. Przyczyn tego jest kilka. NajwaŜniejsze z nich to: - probley z uzyskanie pełnej szczelności gondoli i silnika hydraulicznego, - duŝa złoŝoność konstrukcji, a przez to i zawodność silników hydraulicznych, - bardzo trudny dostęp do silnika, zwłaszcza na duŝych statkach, co radykalnie zwiększa koszty przeglądów i ewentualnych napraw, a takŝe podnosi ryzyko nieplanowych przestojów. Z tych względów oawiane rozwiązanie spotkać oŝna sporadycznie na ałych jednostkach z popai olejowyi napędzanyi z wału głównego lub z centralnyi, albo grupowyi układai zasilania hydraulicznego urządzeń. Część z wyienionych wad oŝna wyeliinować przez zastosowanie tunelu w kształcie litery S, dzięki czeu oŝliwe jest uniknięcie konieczności stosowania przekładni, a ponadto uieszczenie silnika hydraulicznego nad tunele w łatwo dostępny iejscu. Rozwiązanie takie, norweskiej firy Brunvoll, przedstawiono na rys.10a. Stery te, jak dotąd, stosowane są raczej rzadko i to na ałych statkach. 12

13 a) b) Rys.10. Przykłady rozwiązań sterów struieniowych napędzanych silnikai hydraulicznyi: a) bez przekładni echanicznej z tunele w kształcie litery S, b) z przekładnią kątową typu L i prosty tunele. W najczęściej spotykanych dotychczas rozwiązaniach sterów struieniowych z silnikie hydrauliczny stosuje się kanał prosty, a silnik uieszczony w połoŝeniu pionowy tuŝ nad kanałe, napędza śrubę stałą poprzez przekładnię kątową. Przykład takiego rozwiązania pokazany jest na rys. 10b. Widać tutaj wyraźnie, jak stosunkowo ały i lekki jest silnik hydrauliczny w stosunku do odpowiedniego silnika elektrycznego w przedstawiony na rys. 9, a bardzo podobny, pod względe kineatyczny, sterze struieniowy z napęde elektryczny. Wynika to głównie z tego, Ŝe stosowane obecnie silniki hydrauliczne pracują zazwyczaj przy wysokich ciśnieniach roboczych oleju, rzędu MPa. Trzeba jednak zaznaczyć, Ŝe generalnie, stery struieniowe z napęde hydrauliczny, z uwagi na znaczną złoŝoność i koszt tego rodzaju napędu, nie są szeroko rozpowszechnione i stosowane są jedynie na ałych jednostkach Napęd tłokowy silnikie spalinowy Zastosowanie silnika spalinowego z nawrotną przekładnią zębatą oŝe być niekiedy wygodny rozwiązanie. UoŜliwia bowie uniezaleŝnienie pracy steru od okrętowego systeu energetycznego oraz 0 stosunkowo łatwe zrealizowanie układu zdalnego sterowania. Napęd taki spotyka się jednak rzadko i to tylko w układach ałej ocy. Wynika to z faktu, Ŝe zajuje on znacznie więcej iejsca wewnątrz kadłuba w porównaniu z napęde elektryczny i wyaga zainstalowania pop poocniczych i innego niezbędnego wyposaŝenia dodatkowego. Ponadto, w celu zabezpieczenia przed przeciąŝenie 13

14 połączonego ze śrubą stałą silnika podczas rozruchu steru, zachodzi konieczność przewyiarowania silnika, co pogarsza jeszcze sytuację. Dodatkową wadą oawianego napędu jest wyóg pracy silnika tylko w połoŝeniu zbliŝony do pozioego, co zwykle pociąga za sobą konieczność stosowania podwójnej przekładni zębatej kątowej typu Z. a) b) Rys. 11. Stery struieniowe z pędnikie napędzany tłokowyi silnikie spalinowy: a) poprzez przekładnię kątową typu L, b) poprzez podwójną przekładnię kątową typu Z STERY STRUMIENIOWE ZE ŚRUBĄ NASTAWNĄ Podstawową zaletą sterów struieniowych ze śrubą nastawną jest oŝliwość płynnej ziany wartości i kierunku wytwarzanej siły naporu przy utrzyywanej stałej prędkości obrotowej wału silnika napędowego. Dzięki teu stery takie ogą być i z reguły są napędzane bardzo prostyi, a przez to tanii i niezawodnyi silnikai asynchronicznyi klatkowyi. Silniki te ogą pracować w pozycji pionowej i tak teŝ są instalowane bezpośrednio nad tunele ze stere struieniowy, co widoczne jest na rys. 12, ukazujący rozieszczenie takŝe innych zespołów oawianego urządzenia. Wsponiane usytuowanie silnika jest korzystne, poniewaŝ pozwala zastosować tylko jednostopniową przekładnię zębatą kątową w układzie napędowy steru. NaleŜy zaznaczyć, Ŝe tego typu rozwiązanie jest obecnie najbardziej rozpowszechnione i do niedawna takŝe najczęściej stosowane na nowych statkach. Z tego względu zostanie tutaj szerzej oówione. Napęd wyienionyi silnikai elektrycznyi sterów struieniowych jest stosunkowo tani i wygodny takŝe z uwagi na łatwość układania kabli elektrycznych oraz wysoką sprawność i niewielkie wyiary silników. 14

15 Powstało wiele rozwiązań konstrukcyjnych tego rodzaju sterów, róŝniących się przede wszystki iejsce usytuowania siłownika hydraulicznego echanizu ziany skoku śruby nastawnej, sposobe łoŝyskowania wałów, a takŝe wyprowadzenie sygnału rzeczywistego połoŝenia skoku, doprowadzenie oleju sterującego do wnętrza wału śrubowego, sposobe uszczelnienia wału oraz układe sterowania. Analizując te róŝnorodne rozwiązania konstrukcyjne sterów oŝna dostrzec wyraźne kierunki ich rozwoju, które wyznaczane są postępe w określonych dziedzinach techniki wykorzystanych w oawianych urządzeniach. Przykłade tego oŝe być siłownik hydrauliczny do ziany skoku śruby nastawnej. Jego rozwiązanie konstrukcyjne zaleŝy w zasadniczy sposób od wysokości ciśnienia roboczego oleju. Z kolei wartość wyienionego ciśnienia liitowana była od góry jakością i skutecznością działania uszczelnień stosowanych na wprowadzaniu oleju regulacyjnego z układu stacjonarnego do wnętrza obracającego się wału śrubowego. Niedoskonałość działania tych uszczelnień ograniczała wysokość ciśnienia roboczego oleju do kilku MPa. Pociągało to za sobą konieczność stosowania siłowników hydraulicznych o znacznych średnicach. Znaczne wyiary siłownika iały wpływ na jego lokalizację. Uieszczano go w gondoli Rys. 12. Uproszczony scheat zabudowy i instalacji typowego steru struieniowego ze śrubą nastawną. Oznaczenia: 1 pulpit sterowniczy na ostku, 2 centralny zespół sterowania, 3 przekaźnik sygnału sprzęŝenia zwrotnego, 4 zespół steru struieniowego z tunele, 5 sprzęgło podatne, 6 silnik napędowy, 7 urządzenie rozruchowe silnika z zabezpieczenie przeciąŝeniowy, 8 zbiornik grawitacyjny oleju, 9 zespół napędu i sterowania hydraulicznego echanizu ziany skoku śruby, przewody elektryczne, rurociągi hydrauliczne. tuŝ przy kole talerzowy przekładni (rozwiązanie firy Liaaen i Zaech pokazane na zaieszczony w następny rozdziale rys.15), bądź w przedniej części piasty śruby nastawnej (stery firy Kawasaki), albo teŝ w tylnej części piasty, najczęściej w kołpaku. To 15

16 ostatnie rozwiązanie, widoczne na rys. 13, ze względu na uproszczenie konstrukcji i łatwy dostęp do siłownika było do niedawna powszechnie stosowane, a nawet obecnie stosowane przez niektórych producentów sterów struieniowych np. firy ULSTEIN. Rys. 13 Ster struieniowy ze śruba nastawną Firy KaMeWa. Oznaczenia: 1 pionowy wał napędowy, 2 układ echanicznego sprzęŝenia zwrotnego, 3 rury doprowadzające olej do siłownika, 4 przekładnia kątowa (stoŝkowa), 5 wał śrubowy, 6 tarcza korbowa skrzydła, 7 jarzo z kaienie ślizgowy echanizu obrotu skrzydeł, 8 - siłownik hydrauliczny ziany skoku śruby, 9 skrzydło śruby wraz z uszczelnienie. Udoskonalenie wyienionych wyŝej uszczelnień pozwoliło podnieść wartości ciśnienia roboczego oleju na tyle, by radykalnie zniejszyć średnicę siłownika. Dzięki teu ógł on być juŝ uieszczony w piaście śruby w płaszczyźnie osi skrzydeł, co znacznie uprościło 16

17 konstrukcję echanizu ziany skoku oraz zniejszyło liczbę jego eleentów, a takŝe wyiary i cięŝar piasty. Rozwiązanie takie, przedstawione na rys.15 i rys. 17, jest obecnie stosowane przez większość producentów sterów struieniowych, w ty przez takie firy jak: Lips, Kaewa, Zaech. Na wyienionych rysunkach widoczny jest takŝe echaniz obrotu skrzydeł śruby. NaleŜy podkreślić, Ŝe w sterach struieniowych, z uwagi na syetryczny i stosunkowo niewielki kąt obrotu skrzydeł, powszechnie stosowany jest obecnie jeden typ echanizu ziany skoku. Jest to echaniz kulisowy z czope korbowy w stopie skrzydła. Mechaniz ten jest prosty, zwarty i posiada tę zaletę, Ŝe uoŝliwia uzyskanie relatywnie duŝego proienia wykorbienia, dzięki czeu siły przestawcze i ciśnienie robocze oleju ogą być odpowiednio niejsze. Inny, istotny węzłe konstrukcyjny jest echaniz wyprowadzenia sygnału rzeczywistego skoku śruby nastawnej z gondoli steru do wnętrza kadłuba statku. Sygnał ten, niezbędny dla zapewnienia sprzęŝenia zwrotnego serwoechanizu śruby jest, jak dotychczas, wyprowadzany jest w sposób echaniczny w postaci przesunięcia liniowego (patrz rys.13 i rys. 16) lub obrotu drąŝka (rys. 15 i rys.17) STERY STRUMIENIOWE Z PĘDNIKIEM CYKLOIDALNYM Pędniki cykloidalne, podobnie jak śruby nastawne, pozwalają płynnie zieniać kierunek i wartość siły naporu, dzięki czeu ogą być równieŝ napędzane silnikai nienawrotnyi o stałej prędkości obrotowej. Pędniki te jednak z uwagi na znaczną złoŝoność konstrukcji, a przez to większą zawodność i koszt oraz specjalne wyagania co do kształtu kanału w iejscu osadzenia pędnika nie są obecnie stosowane w nowych sterach struieniowych. Z tego względu będą poinięte w dalszych rozwaŝaniach. Rys. 14. Ster struieniowy z pędnikie cykloidalny Voith-Schneidera 17

18 3. PRZEKŁADNIE W sterach struieniowych, oent obrotowy z wału silnika przenoszony jest na wał pędnika z reguły przez przekładnię zębatą kątową. Jest to przekładnia redukcyjna, o przełoŝeniu około 1: 4, uieszczona w gondoli wypełnionej oleje. Ten typ przekładni nie jest korzystny do przenoszenia duŝych, ziennych obciąŝeń. Jest ona jedny z najwaŝniejszych i najbardziej obciąŝonych zespołów. MoŜna powiedzieć, Ŝe jakość pracy tej przekładni deterinuje działanie i trwałość całego urządzenia, przy czy zaleŝy ona, dla określonego sposobu sarowania, od następujących czynników: - rodzaju uzębienia; - rodzaju łoŝysk uŝytych do łoŝyskowania wałów; - sposobu łoŝyskowania i sztywności wałów RODZAJ UZĘBIENIA Najczęściej stosowane są zęby łukowe o zarysie epicykloidalny, o stałej wysokości i ziennej grubości zęba po jego długości, przy czy największa grubość występuje pośrodku długości. Ten typ uzębienia charakteryzuje się stosunkowo najniejszą wraŝliwością na zianę geoetrii wzajenego połoŝenia kół zębatych wywołaną bądź to luzai w łoŝyskach, bądź teŝ deforacjai spręŝystyi wałów lub błędai ontaŝowyi RODZAJ ŁOśYSK Rodzaj łoŝysk uŝytych do łoŝyskowania wałów przekładni a bardzo istotny wpływ na jakość jej pracy. We wcześniejszych rozwiązaniach sterów struieniowych niektórych fir np. LIAAEN, czy jego licencjobiorcy, firy ZAMECH, wał pozioy przekładni ułoŝyskowany był ślizgowo na dwóch łoŝyskach poprzecznych i dwóch wzdłuŝnych. ŁoŜyska poprzeczne pełniły przy ty takŝe rolę uszczelnień proieniowych uoŝliwiających wprowadzanie oleju pod ciśnienie do wnętrza obracającego się wału. Zastosowanie tego typu łoŝysk wiązało się z koniecznością występowania znacznych luzów zarówno w kierunku proieniowy jak i osiowy, co niewątpliwie odbijało się niekorzystnie na pracy przekładni. MoŜna sądzić, Ŝe było to jedną z zasadniczych przyczyn zastąpienia tego rozwiązania nowszy, pokazany na rys. 15, w który oba wały łoŝyskowane są tocznie. Jest to obecnie powszechnie stosowany sposób łoŝyskowania, korzystny zarówno ze względu na pracę przekładni jak i uszczelnienia wału śrubowego. 18

19 Rys. 15. Rozwiązanie konstrukcyjne steru struieniowego Zakładów Mechanicznych ZAMECH w Elblągu. Oznaczenia: 1- piasta śruby; 2- skrzydło; 3- wał napędowy; 4- koło zębate większe; 5wał śruby; 6- łoŝyska poprzeczne wału śruby; 7- łoŝyska wzdłuŝne wału śruby; 8- łoŝyska poprzeczne wału napędowego.; 9- łoŝyska wzdłuŝne wału napędowego; 10- gondola (korpus przekładni); 11 i 12- pierścienie dystansowe; 13- wpust; 14- nakrętka ocująca piastę śruby; 15- tarcza korbowa skrzydła; 16- kołek ustalający; 17- kaień ślizgowy, 18- prowadnik; 19tłok siłownika; 20- tulejki prowadzące; 21- uszczelnienie na wprowadzaniu oleju do tłoczyska; 22- uszczelnienie oleju wprowadzanego do tłoczyska siłownika 23- kanały olejowe w tłoczysku; 24- pierścień i kaień sprzęŝenia zwrotnego; 25- wałek skrętny sprzęŝenia zwrot.: 26- korek spustowy; 27- pierścienie uszczelniające wał śruby; 28- pierścień uszczelniający wał napędowy; 29- pierścień typu O ; 30- kanał rurociągu K opróŝniającego korpus z oleju; 31kołpak korpusu; 32- kołpak piasty śruby; A,B,C,F,R,K- króćce rurociągów: oleju siłowego (A,B), odpowietrzającego (C), sarowania i kontroli uszczelnień (F), powrotnego (R), opróŝniającego korpus z oleju SPOSÓB ŁOśYSKOWANIA I USZCZENIENIA WAŁÓW Pod sposobe łoŝyskowania naleŝy tu rozuieć iejsca osadzenia poszczególnych łoŝysk, co dla określonych wyiarów poprzecznych wałów i związanej z ty sztywności deterinuje wielkość ich deforacji spręŝystych. Wpływ sposobu łoŝyskowania na pracę przekładni oŝna dobrze ukazać na podstawie krótkiej analizy rozwiązań konstrukcyjnych sterów struieniowych ze śrubą nastawną dwóch fir, a ianowicie: firy ZAMECH, pokazanego na rys. 15 oraz holenderskiej firy LIPS, przedstawionego na rys

20 Rys. 16. Rozwiązanie konstrukcyjne steru struieniowego firy LIPS. W pierwszy z tych rozwiązań, wał pozioy ułoŝyskowany jest na dwóch łoŝyskach baryłkowych poprzecznych i dwóch baryłkowych wzdłuŝnych. ObciąŜenia przenoszone przez te łoŝyska pochodzą głównie od sił iędzyzębnych oraz naporu, a takŝe, w znacznie niejszy stopniu, od sił cięŝkości. Rozpatrując siłę iędzyzębną w postaci jej składowych w układzie prostokątny oŝna powiedzieć, Ŝe obciąŝenie poprzeczne wywołane jest suą geoetryczną obwodowej i proieniowej składowej tej siły oraz siły cięŝkości i jest ono w przybliŝeniu stałe co do kierunku. ObciąŜenie osiowe jest natoiast suą algebraiczną stałej co do kierunku i zwrotu składowej osiowej siły iędzyzębnej oraz siły naporu o zienny zwrocie działania. I tak wypadkowe obciąŝenie osiowe, działające w stronę śruby będzie róŝnicą, zaś w stronę przeciwną suą obu wyienionych sił. ŁoŜyska poprzeczne o róŝnej wielkości uieszczono po obu stronach koła zębatego, przy czy większe bliŝej koła. ŁoŜyska wzdłuŝne zastosowano tu jednakowej wielkości, co ogło być uzasadnione jedynie względai konstrukcyjnyi. Wał pionowy osadzony jest równieŝ na dwóch róŝnych łoŝyskach baryłkowych poprzecznych i dwóch jednakowych łoŝyskach baryłkowych wzdłuŝnych. ObciąŜenie poprzeczne przenoszone przez łoŝyska jest geoetryczną suą składowych: obwodowej i 20

21 proieniowej siły iędzyzębnej, zaś obciąŝenie wzdłuŝne suą algebraiczną osiowej składowej siły iędzyzębnej skierowanej w górę i siły cięŝkości skierowanej w dół. Koło zębate jest na wolny końcu wału, a oba łoŝyska poprzeczne znajdują się powyŝej niego. Takie podparcie wału jest niekorzystne, gdyŝ dla porównywalnej przekładni, deforacje spręŝyste wału w iejscu osadzenia koła są kilkakrotnie większe niŝ przy podparciu dwustronny. W rozwiązaniu firy LIPS, wał pozioy ułoŝyskowany jest na trzech róŝnych łoŝyskach tocznych, ianowicie: baryłkowy poprzeczny uieszczony z prawej strony oraz baryłkowy wzdłuŝny i stoŝkowy uieszczonyi po drugiej stronie koła zębatego. ŁoŜysko stoŝkowe pełni tu jednocześnie funkcje łoŝyska poprzecznego i wzdłuŝnego, przenoszącego poza poprzeczny takŝe nieznaczne obciąŝenie osiowe, będące róŝnicą siły naporu i osiowej składowej siły iędzyzębnej. ŁoŜysko baryłkowe wzdłuŝne przenosi znaczne obciąŝenie, będące suą obu wyienionych sił. Wał pionowy ułoŝyskowany jest na czterech łoŝyskach baryłkowych: dwóch poprzecznych i dwóch wzdłuŝnych. W odróŝnieniu od rozwiązania firy ZAMECH, łoŝyska poprzeczne są tu uieszczone jednak po obu stronach koła zębatego, a łoŝyska wzdłuŝne są zróŝnicowanej wielkości. Większe z nich przenosi duŝe obciąŝenia od składowej osiowej siły iędzyzębnej, zaś niejsze od nieznacznych sił cięŝkości. Porównując oba przedstawione rozwiązania naleŝy stwierdzić, Ŝe to drugie, choć prostsze i z niejszą liczbą łoŝysk, zapewnia niejsze deforacje spręŝyste wałów, a przez to lepszą pracę przekładni zębatej. To korzystne, dwustronne podparcie koła zębatego wału napędowego wyaga jednak bardziej skoplikowanej konstrukcji pewnych eleentów przekładni, zwłaszcza korpusu, który jest odlewe, co niewątpliwie wpływa na utrudnienie technologii wykonania i wzrost kosztów urządzenia. Ty oŝna chyba wytłuaczyć fakt stosowania w dalszy ciągu, przez innych producentów sterów struieniowych, jednostronnego łoŝyskowania wału napędowego, co oŝna zaobserwować takŝe w najnowszy rozwiązani steru firy KaMeWa przedstawiony na rys. 17. Bardzo waŝny zagadnienie techniczny występujący w sterach struieniowych jest proble uszczelnienia wału śrubowego. Konieczność zapewnienia wysokiej jakości i niezawodności działania urządzenia oraz zabezpieczenia przed zanieczyszczenie środowiska wyciekai oleju wyaga zapewnienia praktycznie pełnej szczelności stosowanych tu uszczelnień. Podobny proble występuje w uszczelnieniach pochwy wału 21

Wyznaczanie charakterystyk przepływu cieczy przez przelewy

Wyznaczanie charakterystyk przepływu cieczy przez przelewy Ć w i c z e n i e 1 Wyznaczanie charakterystyk przepływu cieczy przez przelewy 1. Wprowadzenie Cele ćwiczenia jest eksperyentalne wyznaczenie charakterystyk przelewu. Przelew ierniczy, czyli przegroda

Bardziej szczegółowo

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Wykład nr. 13 Przekładnie zębate

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Wykład nr. 13 Przekładnie zębate Podstawy Konstrukcji Maszyn Wykład nr. 13 Przekładnie zębate 1. Podział PZ ze względu na kształt bryły na której wykonano zęby A. walcowe B. stożkowe i inne 2. Podział PZ ze względu na kształt linii zębów

Bardziej szczegółowo

Struktura manipulatorów

Struktura manipulatorów Temat: Struktura manipulatorów Warianty struktury manipulatorów otrzymamy tworząc łańcuch kinematyczny o kolejnych osiach par kinematycznych usytuowanych pod kątem prostym. W ten sposób w zależności od

Bardziej szczegółowo

ANALIZA URZĄDZEŃ NAPĘDU GŁÓWNEGO I STREROWANIA

ANALIZA URZĄDZEŃ NAPĘDU GŁÓWNEGO I STREROWANIA ANALIZA URZĄDZEŃ NAPĘDU GŁÓWNEGO I STREROWANIA I. WSTĘP Rodzaj systemu napędowego i sterowania jest jednym z najistotniejszych czynników decydujących o sprawności i niezawodności statku, a tym samym o

Bardziej szczegółowo

OŚRODEK BADAWCZO-ROZWOJOWY ELEMENTÓW I UKŁADÓW PNEUMATYKI Sp. z o.o.

OŚRODEK BADAWCZO-ROZWOJOWY ELEMENTÓW I UKŁADÓW PNEUMATYKI Sp. z o.o. OŚRODEK BADAWCZO-ROZWOJOWY ELEMENTÓW I UKŁADÓW PNEUMATYKI Sp. z o.o. 25-217 Kielce tel. (0-41)361-50-15; 361-91-01 ul. Hauke Bosaka 15 fax (0-41)361-17-51 www.obreiup.com.pl e-mail: obreiup@neostrada.pl

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA I NAPRAWA ELEMENTÓW UKŁADU NAPĘDOWEGO

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA I NAPRAWA ELEMENTÓW UKŁADU NAPĘDOWEGO LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA I NAPRAWA ELEMENTÓW UKŁADU NAPĘDOWEGO 2 1. Cel ćwiczenia: Dokonać weryfikacji elementów przeniesienia napędu oraz pojazdu. W wyniku opanowania treści ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Temat: Układy pneumatyczno - hydrauliczne

Temat: Układy pneumatyczno - hydrauliczne Copyright by: Krzysztof Serafin. Brzesko 2007 Na podstawie skryptu 1220 AGH Temat: Układy pneumatyczno - hydrauliczne 1. Siłownik z zabudowanym blokiem sterującym Ten ruch wahadłowy tłoka siłownika jest

Bardziej szczegółowo

400-BQ0 LEKKIE POMPY DIAGONALNE Lekkie pompy diagonalne 400-BQ0

400-BQ0 LEKKIE POMPY DIAGONALNE Lekkie pompy diagonalne 400-BQ0 LEKKIE POMPY DIAGONALNE 400-BQ0 426 2.98 11.94 SIGMA PUMPY HRANICE, s.r.o. Tovární 605, 753 01 Hranice tel.: 581 661 111, fax: 581 602 587 Email: sigmahra@sigmagra.cz Zastosowanie Pompy 400-BQ0 reprezentują

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ

ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ 1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest opanowanie umiejętności dokonywania pomiarów parametrów roboczych układu pompowego. Zapoznanie z budową

Bardziej szczegółowo

Podstawy Konstrukcji Maszyn Część 2 Łożyska wałów okrętowych

Podstawy Konstrukcji Maszyn Część 2 Łożyska wałów okrętowych Podstawy Konstrukcji Maszyn Część 2 Łożyska wałów okrętowych Porównanie trzech rozwiązań konstrukcyjnych Rodzaj systemu napędu statku z pędnikiem w postaci śruby okrętowej Klasyczny układ napędowy (pędnik

Bardziej szczegółowo

Szkolenie techniczne PGP(M)500

Szkolenie techniczne PGP(M)500 Szkolenie techniczne PGP(M)500 1 1 Jednostki zębate Serii 500 PGP / PGM 503 Objętość geometryczna 0,8-7,9 cm³/obr. PGP / PGM 505 Objętość geometryczna 2 13 cm³/obr. PGP / PGM 511 Objętość geometryczna

Bardziej szczegółowo

Pompy jednostopniowe, wielostopniowe Zestawy hydroforowe ZAOPATRZENIE W WODĘ. www.lfp.com.pl

Pompy jednostopniowe, wielostopniowe Zestawy hydroforowe ZAOPATRZENIE W WODĘ. www.lfp.com.pl Popy jednostopniowe, wielostopniowe ZAOPATRZENIE W WODĘ www.lfp.co.pl Popy jednostopniowe, wielostopniowe, zestawy hydroforowe Leszczyńska Fabryka Pop Sp. z o.o. oferuje Państwu szeroką gaę pop i zestawów

Bardziej szczegółowo

Opis serii: Wilo-Drain STS 40

Opis serii: Wilo-Drain STS 40 Opis serii: Wilo-Drain STS 4 H[m] Wilo-Drain STS 4 1 8 6 4 2 2 4 6 8 1 12 14 16 Q[m³/h] Budowa Pompa zatapialna do ścieków Zastosowanie Tłoczenie mediów zawierających duże zanieczyszczenia w następujących

Bardziej szczegółowo

Seria Jubileuszowa. Rozwiązania informatyczne. Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości. oszczędność energii. ochrona środowiska

Seria Jubileuszowa. Rozwiązania informatyczne. Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości. oszczędność energii. ochrona środowiska Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości Seria Jubileuszowa Każda sprężarka śrubowa z przetwornicą częstotliwości posiada regulację obrotów w zakresie od 50 do 100%. Jeżeli zużycie powietrza

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN. Ćwiczenie OB-7

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN. Ćwiczenie OB-7 POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN Ćwiczenie OB-7 Temat: BADANIE UKŁADU NAPĘDU I STEROWANIA JEDNOSTKI OBRÓBCZEJ WIERTARSKIEJ Opracował: mgr inż. St. Sucharzewski Zatwierdzał:

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY KONSTRUKCJI MASZYN KLASA IV TECHNIKUM ZAWODOWE ZAWÓD TECHNIK MECHANIK

PODSTAWY KONSTRUKCJI MASZYN KLASA IV TECHNIKUM ZAWODOWE ZAWÓD TECHNIK MECHANIK DZIAŁ WAŁY, OSIE, ŁOśYSKA WYMAGANIA EDUKACYJNE PODSTAWY KONSTRUKCJI MASZYN KLASA IV TECHNIKUM ZAWODOWE scharakteryzować sztywność giętą i skrętną osi i wałów; obliczać osie i wały dwupodporowe; obliczać

Bardziej szczegółowo

Pompy monoblokowe liniowe

Pompy monoblokowe liniowe Pompy monoblokowe liniowe mpml, PML PRZEZNACZENIE Pompy PML służą do pompowania cieczy czystej i lekko zanieczyszczonej o temperaturze nie przekraczającej 120 C oraz wymuszania obiegu wody w instalacjach

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Badanie aktuatora elektrohydraulicznego. Sterowanie Napędów Maszyn i Robotów Przemysłowych - laboratorium. Instrukcja laboratoryjna

Ćwiczenie 1. Badanie aktuatora elektrohydraulicznego. Sterowanie Napędów Maszyn i Robotów Przemysłowych - laboratorium. Instrukcja laboratoryjna Sterowanie Napędów Maszyn i Robotów Przemysłowych - laboratorium Ćwiczenie 1 Badanie aktuatora elektrohydraulicznego Instrukcja laboratoryjna Opracował : mgr inż. Arkadiusz Winnicki Warszawa 2010 Badanie

Bardziej szczegółowo

Badanie przebiegu czasowego prądu magnesującego transformatora. Wprowadzenie

Badanie przebiegu czasowego prądu magnesującego transformatora. Wprowadzenie Badanie przebiegu czasowego prądu agnesującego transforatora Wprowadzenie Transforator jest statyczny przetwornikie energii, w który, bez ruchu obrotowego, za pośrednictwe pola elektroagnetycznego następuje,

Bardziej szczegółowo

Pompy odśrodkowe wielostopniowe z uszczelnieniem wału Typ HZ / HZA / HZAR

Pompy odśrodkowe wielostopniowe z uszczelnieniem wału Typ HZ / HZA / HZAR Pompy odśrodkowe wielostopniowe z uszczelnieniem wału Typ HZ / HZA / HZAR Ogólnie Pompy DICKOW typu HZ/HZA są jedno lub wielostopniowymi pompami odśrodkowymi z uszczelnieniem wału. Zastosowanie Pompy typu

Bardziej szczegółowo

Technologia Godna Zaufania

Technologia Godna Zaufania SPRĘŻARKI ŚRUBOWE ZE ZMIENNĄ PRĘDKOŚCIĄ OBROTOWĄ IVR OD 7,5 DO 75kW Technologia Godna Zaufania IVR przyjazne dla środowiska Nasze rozległe doświadczenie w dziedzinie sprężonego powietrza nauczyło nas że

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Budowa pompy

Wprowadzenie. Budowa pompy 1 Spis treści: 1. Wprowadzenie...str.3 2. Budowa pompy...str.3 3. Budowa oznaczenie pomp zębatych PZ2...str.4 4. Dane techniczne...str.5 5. Pozostałe dane techniczne...str.6 6. Karty katalogowe PZ2-K-6,3;

Bardziej szczegółowo

SILNIKI I URZĄDZENIA NAPĘDOWE

SILNIKI I URZĄDZENIA NAPĘDOWE SILNIKI I URZĄDZENIA NAPĘDOWE Instruktor motorowodny PZMWiNW Ryszard Miaśkiewicz SILNIK Silnik jest maszyną energetyczną słuŝącą do zamiany jakiegokolwiek innego rodzaju energii na pracę mechaniczną. W

Bardziej szczegółowo

KOMPAKTOWE AGREGATY HYDRAULICZNE

KOMPAKTOWE AGREGATY HYDRAULICZNE KOMPAKTOWE AGREGATY HYDRAULICZNE MINIAGREGAT SPALINOWY KAH-2.8HP-R-Z8 MINIAGREGAT Z SILNIKIEM PRĄDU STAŁEGO 12 LUB 24 VDC KAH-12VDC-A-Z10 KAH-24VDC-D-Z8 MINIAGREGAT Z SILNIKIEM TRÓJFAZOWYM LUB JEDNOFAZOWYM

Bardziej szczegółowo

Podstawy urządzeń okrętowych

Podstawy urządzeń okrętowych Podstawy urządzeń okrętowych - wykład URZĄDZENIA STEROWE Literatura: Perepeczko Andrzej; Okrętowe urządzenia sterowe, Wyd. Morskie, Gdańsk 1983 (sygnatura II 181564, II 181565) Orszulok Wojciech, Wewiórski

Bardziej szczegółowo

1. Wstęp. 2. Rozdzielacze hydrauliczne. 3. Przegląd rozwiązań konstrukcyjnych. 4. Obliczenia hydrauliczne przyjętego rozwiązania.

1. Wstęp. 2. Rozdzielacze hydrauliczne. 3. Przegląd rozwiązań konstrukcyjnych. 4. Obliczenia hydrauliczne przyjętego rozwiązania. 1. Wstęp. 2. Rozdzielacze hydrauliczne. 3. Przegląd rozwiązań konstrukcyjnych. 4. Obliczenia hydrauliczne przyjętego rozwiązania. 5. Rysunki konstrukcyjne, zestawienie całości. 6. Warunki techniczne odbioru.

Bardziej szczegółowo

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki. Opracował: Mgr inż. Marek Staude

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki. Opracował: Mgr inż. Marek Staude Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki Opracował: Mgr inż. Marek Staude Instytut Elektrotechniki i Automatyki Okrętowej Część 8 Maszyny asynchroniczne indukcyjne prądu zmiennego Maszyny asynchroniczne

Bardziej szczegółowo

Pomiar pompy wirowej

Pomiar pompy wirowej Pomiar pompy wirowej Instrukcja do ćwiczenia nr 20 Badanie maszyn - laboratorium Opracował: dr inŝ. Andrzej Tatarek Zakład Miernictwa i Ochrony Atmosfery Wrocław, grudzień 2006 r. 1. Wstęp Pompami nazywamy

Bardziej szczegółowo

P O L I T E C H N I K A Ł Ó D Z K A INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH

P O L I T E C H N I K A Ł Ó D Z K A INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH P O L I T E C H N I K A Ł Ó D Z K A INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH Badanie siłowników INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA LABORATORYJNEGO ŁÓDŹ 2011

Bardziej szczegółowo

Materiały dydaktyczne. Semestr IV. Laboratorium

Materiały dydaktyczne. Semestr IV. Laboratorium Materiały dydaktyczne Napędy hydrauliczne Semestr IV Laboratorium 1 1. Zagadnienia realizowane na zajęciach laboratoryjnych Zagadnienia według treści zajęć dydaktycznych: Podstawowe rodzaje napędowych

Bardziej szczegółowo

SPRĘŻARKI TŁOKOWE. Przedsiębiorstwo Produkcji Sprężarek Sp. z o. o.

SPRĘŻARKI TŁOKOWE. Przedsiębiorstwo Produkcji Sprężarek Sp. z o. o. SPRĘŻARKI TŁOKOWE Przedsiębiorstwo Produkcji Sprężarek Sp. z o. o. w w w. a i r p o l. c o m. p l KILKA SŁÓW O NAS Przedsiębiorstwo Produkcji Sprężarek Airpol Sp. z o.o. powstało w 1991 roku przez połączenie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Sterowanie odbiornikiem hydraulicznym z rozdzielaczem typu Load-sensing

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Sterowanie odbiornikiem hydraulicznym z rozdzielaczem typu Load-sensing Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Sterowanie odbiornikiem hydraulicznym z rozdzielaczem typu Load-sensing Wstęp teoretyczny Poprzednie ćwiczenia poświęcone były sterowaniom dławieniowym. Do realizacji

Bardziej szczegółowo

Opis działania. 1. Opis działania. 1.1.1 Uwagi ogólne

Opis działania. 1. Opis działania. 1.1.1 Uwagi ogólne 1. Opis działania 1.1.1 Uwagi ogólne Zawory elektromagnetyczne odcinają przepływ medium przy użyciu membrany lub uszczelki gniazda. Zawory elektromagnetyczne zamykają się szczelnie tylko w kierunku przepływu

Bardziej szczegółowo

POLSKA (13) B1. (54) Urządzenie do topienia i natrysku asfaltu lanego

POLSKA (13) B1. (54) Urządzenie do topienia i natrysku asfaltu lanego RZECZPOSPOLITA (19) PL (11) 162158 POLSKA (13) B1 (21) Num er zgłoszenia: 280989 (51) IntCl5: E01C 19/08 Urząd Patentowy (22) Data zgłoszenia: 08.08.1989 Rzeczypospolitej Polskiej (54) Urządzenie do topienia

Bardziej szczegółowo

LEKKIE POMPY DIAGONALNE DE 11.91. Lekkie pompy diagonalne DE

LEKKIE POMPY DIAGONALNE DE 11.91. Lekkie pompy diagonalne DE LEKKIE POMPY DIAGONALNE DE 426 2.98 11.91 SIGMA PUMPY HRANICE, s.r.o. Tovární 605, 753 01 Hranice tel.: 581 661 111, fax: 581 602 587 Email: sigmahra@sigmagra.cz Zastosowanie Z pomp DE można skorzystać

Bardziej szczegółowo

Wykład 1. Serwonapęd - układ, którego zadaniem jest pozycjonowanie osi.

Wykład 1. Serwonapęd - układ, którego zadaniem jest pozycjonowanie osi. Serwonapędy w automatyce i robotyce Wykład 1 iotr Sauer Katedra Sterowania i Inżynierii Systemów Wprowadzenie Serwonapęd - układ, którego zadaniem jest pozycjonowanie osi. roces pozycjonowania osi - sposób

Bardziej szczegółowo

LINOWE URZĄDZENIA PRZETOKOWE LTV PV

LINOWE URZĄDZENIA PRZETOKOWE LTV PV LINOWE URZĄDZENIA PRZETOKOWE LTV PV M Soft Sp. z o. o. Siedziba firmy: ul. Grota Roweckiego 42 43-100 Tychy Tel./fax: (32) 449 14 32 E-mail: msoft@op.pl OPIS URZĄDZENIA I ZASADA JEGO DZIAŁANIA Linowe urządzenie

Bardziej szczegółowo

SERIA MP POMPY WIELOSTOPNIOWE WIELKOŚCI DN 40 - DN 125

SERIA MP POMPY WIELOSTOPNIOWE WIELKOŚCI DN 40 - DN 125 POMPY WIELOSTOPNIOWE WIELKOŚCI DN 40 - DN 125 Wielostopniowe pompy VOGEL wykorzystują ideę budowy modułowej,która maksymalizuje wymienność komponentów. System budowy modułowej pozwala na techniczne dopasowanie

Bardziej szczegółowo

Zwiększa moment siły o 50% lub więcej Zwarta budowa Niezawodność Bez zasilania zewnętrznego Dynamiczna reakcja Interfejs Namur

Zwiększa moment siły o 50% lub więcej Zwarta budowa Niezawodność Bez zasilania zewnętrznego Dynamiczna reakcja Interfejs Namur 1 Zwiększa moment siły o 50% lub więcej Zwarta budowa Niezawodność Bez zasilania zewnętrznego Dynamiczna reakcja Interfejs Namur 2 Zasada działania siłownika IMPACT Siłownik Impact wspomagany sprężyną

Bardziej szczegółowo

Siatka spiętrzająca opis czujnika do pomiaru natężenia przepływu gazów. 1. Zasada działania. 2. Budowa siatki spiętrzającej.

Siatka spiętrzająca opis czujnika do pomiaru natężenia przepływu gazów. 1. Zasada działania. 2. Budowa siatki spiętrzającej. Siatka spiętrzająca opis czujnika do pomiaru natężenia przepływu gazów. 1. Zasada działania. Zasada działania siatki spiętrzającej oparta jest na teorii Bernoulliego, mówiącej że podczas przepływów płynów

Bardziej szczegółowo

SWISS MADE. - wtryskarki z napędem elektrycznym

SWISS MADE. - wtryskarki z napędem elektrycznym - wtryskarki z napędem elektrycznym Pod nazwą E-LION, firma Netstal oferuje najlepszej jakości wtryskarki z napędem elektrycznym ogólnego zastosowania. Swoją budową i wielkością róŝnią się od wtryskarek

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji pompy cyrkulacyjnej TBPA

Instrukcja instalacji pompy cyrkulacyjnej TBPA PL.TBPA.9 Instrukcja instalacji pompy cyrkulacyjnej TBPA GOLD wielkości /, 8,, /, /, /, /, /8 COMPACT wielkości: / Informacje ogólne Jeżeli centrala GOLD zawiera nagrzewnicę wodną bez zabezpieczenia przeciwzamrożeniowego,

Bardziej szczegółowo

Parametry pracy pompy i zjawisko kawitacji

Parametry pracy pompy i zjawisko kawitacji Parametry pracy pompy i zjawisko kawitacji 1. Parametry pracy pompy 1.1. Wysokości podnoszenia 1.2. Wydajności 1.3. Moce 1.4. Sprawności 2. Kawitacja 2.1. Zjawisko kawitacji 2.2. Wpływ kawitacji na pracę

Bardziej szczegółowo

Urządzenia nastawcze

Urządzenia nastawcze POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Urządzenia nastawcze Laboratorium automatyki (A-V) Opracował: dr inż. Leszek Remiorz Sprawdził:

Bardziej szczegółowo

GUDEPOL katalog produktów strona 3

GUDEPOL katalog produktów strona 3 GUDEPOL katalog produktów strona 3 1 sprężarki tłokowe sprężarki tłokowe z napędem bezpośrednim sprężarki tłokowe z napędem bezpośrednim Te urządzenia mogą być używane jako źródło sprężonego powietrza

Bardziej szczegółowo

Metody eliminacji zakłóceń w układach. Wykład Podstawy projektowania A.Korcala

Metody eliminacji zakłóceń w układach. Wykład Podstawy projektowania A.Korcala Metody eliminacji zakłóceń w układach Wykład Podstawy projektowania A.Korcala Ogólne zasady zwalczania zakłóceń Wszystkie metody eliminacji zakłóceń polegają w zasadzie na maksymalnym zwiększaniu stosunku

Bardziej szczegółowo

I N S T Y T U T M A S Z Y N P R Z E P Ł Y W O W Y C H i m. R o b e r t a S z e w a l s k i e g o P O L S K I E J A K A D E M I N A U K

I N S T Y T U T M A S Z Y N P R Z E P Ł Y W O W Y C H i m. R o b e r t a S z e w a l s k i e g o P O L S K I E J A K A D E M I N A U K I N S T Y T U T M A S Z Y N P R Z E P Ł Y W O W Y C H i m. R o b e r t a S z e w a l s k i e g o P O L S K I E J A K A D E M I N A U K skrytka pocztowa 621 80-952 Gdańsk ulica J.Fiszera 14 Projekt NCN

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Tabliczka znamionowa zawiera: Moc znamionową P N, Napięcie znamionowe uzwojenia stojana U 1N, oraz układ

Wykład 2. Tabliczka znamionowa zawiera: Moc znamionową P N, Napięcie znamionowe uzwojenia stojana U 1N, oraz układ Serwonapędy w automatyce i robotyce Wykład 2 Piotr Sauer Katedra Sterowania i Inżynierii Systemów Silnik indukcyjny 3-fazowy tabliczka znam. Tabliczka znamionowa zawiera: Moc znamionową P, apięcie znamionowe

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH. Nr 2

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH. Nr 2 Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH Nr 2 POMIAR I KASOWANIE LUZU W STOLE OBROTOWYM NC Poznań 2008 1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

Filtry oleju MS 500, V 500, R 500, V½ - 500, ½ - 500

Filtry oleju MS 500, V 500, R 500, V½ - 500, ½ - 500 , Filtry oleju MS 500, V 500, R 500, V½ - 500, ½ - 500 Instrukcja obsługi i montażu AFRISO sp. z o.o. Szałsza, ul. Kościelna 7, 42-677 Czekanów Tel. 032 330 33 55; Fax. 032 330 33 51; www.afriso.pl Olej

Bardziej szczegółowo

1. Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn przy obciążeniu zmiennym PRZEDMOWA 11

1. Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn przy obciążeniu zmiennym PRZEDMOWA 11 SPIS TREŚCI 1. Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn przy obciążeniu zmiennym PRZEDMOWA 11 1. ZARYS DYNAMIKI MASZYN 13 1.1. Charakterystyka ogólna 13 1.2. Drgania mechaniczne 17 1.2.1. Pojęcia podstawowe

Bardziej szczegółowo

Miniskrypt do ćw. nr 4

Miniskrypt do ćw. nr 4 granicach ekonomicznych) a punktami P - I (obszar inwersji) występuje przyspieszenie wzrostu spadku ciśnienia na wypełnieniu. Faza gazowa wnika w fazę ciekłą, jej spływ jest przyhamowany. Między punktami

Bardziej szczegółowo

OZNACZENIA NA SCHEMATACH RYSUNKOWYCH. Opracował: Robert Urbanik

OZNACZENIA NA SCHEMATACH RYSUNKOWYCH. Opracował: Robert Urbanik OZNACZENIA NA SCHEMATACH RYSUNKOWYCH Opracował: Robert Urbanik Oznaczenia na schematach kinematycznych- symbole ruchu Tor ruchu prostoliniowego Chwilowe zatrzymanie w położeniu pośrednim Koniec ruchu prostoliniowego

Bardziej szczegółowo

ZESPOŁY SPRĘŻARKOWE DO ZASTOSOWAŃ PRZEMYSŁOWYCH I KOMERCYJNYCH BERLING REFRIGERATION GROUP KZBT-2/10-PL

ZESPOŁY SPRĘŻARKOWE DO ZASTOSOWAŃ PRZEMYSŁOWYCH I KOMERCYJNYCH BERLING REFRIGERATION GROUP KZBT-2/10-PL ZESPOŁY SPRĘŻARKOWE DO ZASTOSOWAŃ PRZEMYSŁOWYCH I KOMERCYJNYCH BERLING REFRIGERATION GROUP KZBT-2/10-PL Spis treści 1. Standardowy zakres dostawy... 2. Opcje... 3. Moduły dodatkowe... 4. Wydajność chłodnicza

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI I URZĄDZENIA TRANSPORTU UKŁADY NAPĘDOWE STATKÓW MORSKICH

ŚRODKI I URZĄDZENIA TRANSPORTU UKŁADY NAPĘDOWE STATKÓW MORSKICH ŚRODKI I URZĄDZENIA TRANSPORTU UKŁADY NAPĘDOWE STATKÓW MORSKICH Okrętowe silniki spalinowe Na jednostkach pływających, jako silników napędu głównego używa się głównie: wysokoprężne, dwusuwowe, wolnoobrotowe;

Bardziej szczegółowo

Przepływomierz zębaty VCL 0,1

Przepływomierz zębaty VCL 0,1 Przepływomierz zębaty VCL 0, dla technologii lakierniczych Wymiary Przepływomierz zębaty VCL 0, - dla technologii lakierniczych VCL 0, P RS /25 Spis treści Tytuł Strona Spis treści Opis Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Elektroniczne pompy obiegowe do c.o.

Elektroniczne pompy obiegowe do c.o. POe Elektroniczne pompy obiegowe do c.o. PRZEZNACZENIE Pompy typoszeregu POe zostały przewidziane do tłoczenia czystej wody grzewczej. Pompowana ciecz powinna być wolna od zanieczyszczeń, niewybuchowa,

Bardziej szczegółowo

6. Schematy technologiczne kotłowni

6. Schematy technologiczne kotłowni 6. Schematy technologiczne kotłowni Zaprezentowane schematy kotłowni mają na celu przedstawienie szerokiej gamy rozwiązań systemów grzewczych na bazie urządzeń firmy De Dietrich. Dotyczą one zarówno kotłów

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO PL 65738 Y1. KUJAWSKA WIOLETA, Kościerzyna, PL 28.03.2011 BUP 07/11 30.12.2011 WUP 12/11. WIOLETA KUJAWSKA, Kościerzyna, PL

WZORU UŻYTKOWEGO PL 65738 Y1. KUJAWSKA WIOLETA, Kościerzyna, PL 28.03.2011 BUP 07/11 30.12.2011 WUP 12/11. WIOLETA KUJAWSKA, Kościerzyna, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 119388 (22) Data zgłoszenia: 06.10.2010 (19) PL (11) 65738 (13) Y1 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

oferta hydrauliki mobilnej

oferta hydrauliki mobilnej oferta hydrauliki mobilnej NASZA OFERTA Modułowy agregat hydrauliczny stanowi podstawę dla wielu systemów przemysłowych. Typowe zastosowania to przyczepy, podnośniki nożycowe, wywrotki samochodowe, kontrola

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ VII. PROGRAM PRODUKCYJNY CX

CZĘŚĆ VII. PROGRAM PRODUKCYJNY CX CZĘŚĆ VII. PROGRAM PRODUKCYJNY CX 358 5. Łożyska walcowe poprzeczne TABELE: 5. ŁOŻYSKA WALCOWE POPRZECZNE 5.1. walcowe jednorzędowe typy NU, NUB, NUC 5.. walcowe jednorzędowe typy NJ, NJP 5.3. walcowe

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE KONCEPCJA BUDOWY OBSZAR UŻYTKOWANIA

ZASTOSOWANIE KONCEPCJA BUDOWY OBSZAR UŻYTKOWANIA DRENA PRO EKO Pompy zatapialne ZASTOSOWANIE Tłoczenie wody czystej, spienionej, zaszlamionej, wolnej od zanieczyszczeń włóknistych pochodzenia roślinnego, zawierającej części stałe i ścierające o małych

Bardziej szczegółowo

HYDROENERGETYKA PRĄDNICE ELEKTRYCZNE. Ryszard Myhan WYKŁAD 5

HYDROENERGETYKA PRĄDNICE ELEKTRYCZNE. Ryszard Myhan WYKŁAD 5 HYDROENERGETYKA PRĄDNICE ELEKTRYCZNE Ryszard Myhan WYKŁAD 5 TYPY PRĄDNICY W małych elektrowniach wodnych są stosowane dwa rodzaje prądnic: prądnice asynchroniczne (indukcyjne) trójfazowe prądu przemiennego;

Bardziej szczegółowo

SEW-EURODRIVE PRZEKŁADNIE PRZEMYSŁOWE A MOTOREDUKTORY PODOBIEŃSTWA I RÓŻNICE PRZY ZASTOSOWANIU ICH W PRZEMYŚLE

SEW-EURODRIVE PRZEKŁADNIE PRZEMYSŁOWE A MOTOREDUKTORY PODOBIEŃSTWA I RÓŻNICE PRZY ZASTOSOWANIU ICH W PRZEMYŚLE SEW-EURODRIVE PRZEKŁADNIE PRZEMYSŁOWE A MOTOREDUKTORY PODOBIEŃSTWA I RÓŻNICE PRZY ZASTOSOWANIU ICH W PRZEMYŚLE 1 Zakres momentów przenoszonych przez przekładnie przemysłowe w zestawieniu do motoreduktorów

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja techniczno-ruchowa Seria DF

Dokumentacja techniczno-ruchowa Seria DF Przekładnie, Motoreduktory, Silniki Elektryczne Dokumentacja techniczno-ruchowa Seria DF Przekładnie walcowe o osiach równoległych 19 Schemat przekładni 22 1. Korpus 2. Pierścień zabezpieczający 3. Łożysko

Bardziej szczegółowo

Układ napędowy. Silnik spalinowy CAT C27 Typ silnika CAT C 27. Zespół prądnic synchronicznych. Znamionowa prędkość obrotowa

Układ napędowy. Silnik spalinowy CAT C27 Typ silnika CAT C 27. Zespół prądnic synchronicznych. Znamionowa prędkość obrotowa Układ napędowy Silnik spalinowy CAT C27 Typ silnika CAT C 27 Moc znamionowa Znamionowa prędkość obrotowa 708 kw 1800 obr/min Obroty biegu jałowego 600 obr/min Ilość i układ cylindrów V 12 Stopień sprężania

Bardziej szczegółowo

PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW ŚRÓDLĄDOWYCH

PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW ŚRÓDLĄDOWYCH PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW ŚRÓDLĄDOWYCH ZMIANY NR 2/2010 do CZĘŚCI VI URZĄDZENIA MASZYNOWE I INSTALACJE RUROCIĄGÓW 2005 GDAŃSK Zmiany Nr 2/2009 do Części VI Urządzenia maszynowe i instalacje

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH Instrukcja do ćwiczenia Łódź 1996 1. CEL ĆWICZENIA

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)182858

(12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)182858 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)182858 (21) Numer zgłoszenia. 319132 Urząd Patentowy zgłoszenia. 2 0.0 3.1 9 9 7 Rzeczypospolitej Polskiej (51) IntCl7 B62K 5/02 (54) Rower trójkołowy

Bardziej szczegółowo

P O L I T E C H N I K A W A R S Z A W S K A

P O L I T E C H N I K A W A R S Z A W S K A P O L I T E C H N I K A W A R S Z A W S K A WYDZIAŁ BUDOWNICTWA, MECHANIKI I PETROCHEMII INSTYTUT INŻYNIERII MECHANICZNEJ LABORATORIUM NAPĘDÓW I STEROWANIA HYDRAULICZNEGO I PNEUMATYCZNEGO Instrukcja do

Bardziej szczegółowo

TECHNIKA I EKSPLOATACJA

TECHNIKA I EKSPLOATACJA TECHNIKA I EKSPLOATACJA Płk w st. sp. pil. dr inż. Antoni Milkiewicz Samolot F-16C/D Instalacje: paliwowa, hydrauliczna i elektryczna Instalacja paliwowa W skład instalacji paliwowej samolotu F-16 wchodzą

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum ZNTK Mińsk Mazowiecki Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz SA ZAŁĄCZNIK NR 5

Konsorcjum ZNTK Mińsk Mazowiecki Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz SA ZAŁĄCZNIK NR 5 ZAŁĄCZNIK NR 5 DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA AUTOBUSU SZYNOWEGO SA134 TYPU 218Md 218Md 0159-2 INSTRUKCJA OBSŁUGI Kompresor pojazdowy FK 40 Spis treści 1 OPIS KOMPRESORA POJAZDOWEGO FK 40 5 2 GŁÓWNE

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie. 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych. 3. Paliwa stosowane do zasilania silników

1. Wprowadzenie. 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych. 3. Paliwa stosowane do zasilania silników Spis treści 3 1. Wprowadzenie 1.1 Krótka historia rozwoju silników spalinowych... 10 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych 2.1 Klasyfikacja silników.... 16

Bardziej szczegółowo

PL 203461 B1. Politechnika Warszawska,Warszawa,PL 15.12.2003 BUP 25/03. Mateusz Turkowski,Warszawa,PL Tadeusz Strzałkowski,Warszawa,PL

PL 203461 B1. Politechnika Warszawska,Warszawa,PL 15.12.2003 BUP 25/03. Mateusz Turkowski,Warszawa,PL Tadeusz Strzałkowski,Warszawa,PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 203461 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 354438 (51) Int.Cl. G01F 1/32 (2006.01) G01P 5/01 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data

Bardziej szczegółowo

Informacja o produkcie Przepustnica odcinająca w wersji Ex AK-Ex

Informacja o produkcie Przepustnica odcinająca w wersji Ex AK-Ex AK-Ex 1 Przepustnica odcinająca Przepustnica odcinająca AK-EX z siłownikiem w wersji Ex przeznaczona jest do odcinania przepływu strumienia, należy do II grupy urządzeń stosowanych w przestrzeniach zagrożonych

Bardziej szczegółowo

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177181 PL 177181 B1 F03D 3/02

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177181 PL 177181 B1 F03D 3/02 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177181 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia 298286 (22) Data zgłoszenia 26.03.1993 (51) IntCl6: F03D 3/02 (54)

Bardziej szczegółowo

SYSTEM SMAROWANIA LUBETOOL

SYSTEM SMAROWANIA LUBETOOL SYSTEM SMAROWANIA LUBETOOL Charakterystyka systemu System LubeTool jest systemem skąpego smarowania. Składa się on (zaleŝnie od odmiany) ze zbiornika oleju, sekcji roboczych, elementów instalacji pneumatycznej

Bardziej szczegółowo

Interface sieci RS485

Interface sieci RS485 Interface sieci RS85 Model M-07 do Dydaktycznego Systemu Mikroprocesorowego DSM-5 Instrukcja uŝytkowania Copyright 007 by MicroMade All rights reserved Wszelkie prawa zastrzeŝone MicroMade Gałka i Drożdż

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE METOD ROZDRABNIANIA BIOMASY DLA APLIKACJI W PRZEMYSLE ENERGETYCZNYM ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM ROZDRABNIANIA

PORÓWNANIE METOD ROZDRABNIANIA BIOMASY DLA APLIKACJI W PRZEMYSLE ENERGETYCZNYM ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM ROZDRABNIANIA PORÓWNANIE METOD ROZDRABNIANIA BIOMASY DLA APLIKACJI W PRZEMYSLE ENERGETYCZNYM ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM ROZDRABNIANIA ZA POMOCĄ MLEWNIKÓW WALCOWYCH Oferujemy kompleksową obsługę w zakresie: projektowania

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW LABORATORIU TECHNOLOGII NAPRAW ONTAś SILNIKA SPALINOWEGO, DIAGNOZOWANIE SILNIKA PO NAPRAWIE 2 1. Cel ćwiczenia: Dokonać montaŝu silnika spalinowego i zweryfikować jakość naprawy podczas diagnozowania silnika

Bardziej szczegółowo

Dwuprzewodowe układy centralnego smarowania.

Dwuprzewodowe układy centralnego smarowania. WŁADYSŁAW NAUMOWICZ Dwuprzewodowe układy centralnego smarowania. Dobór elementów i podstawowych parametrów. Aby układ smarowniczy zastosowany na maszynie lub urządzeniu technicznym mógł zapewnić skuteczne

Bardziej szczegółowo

Systemy transportu międzyoperacyjnego stosowane w malarniach proszkowych.

Systemy transportu międzyoperacyjnego stosowane w malarniach proszkowych. Tytuł: Systemy transportu międzyoperacyjnego stosowane w malarniach proszkowych. Systemy transportu międzyoperacyjnego są jednym z najwaŝniejszych elementów linii malarskich mimo, Ŝe nie mają znaczenia

Bardziej szczegółowo

Więcej niż automatyka More than Automation

Więcej niż automatyka More than Automation Więcej niż automatyka More than Automation ZASTOSOWANIE SIŁOWNIKI PNEUMATYCZNE MEMBRANOWE WIELOSPRĘŻYNOWE TYP P5/R5 Z INTEGRALNYM USTAWNIKIEM ELEKTROPNEUMATYCZNYM Siłowniki pneumatyczne membranowe wielosprężynowe

Bardziej szczegółowo

Zespoły pojazdu Wariant I Wariant II Wariant III Wariant IV. Silnik V V V V. Skrzynia biegów - mechaniczna V V V. Skrzynia biegów - automatyczna V V V

Zespoły pojazdu Wariant I Wariant II Wariant III Wariant IV. Silnik V V V V. Skrzynia biegów - mechaniczna V V V. Skrzynia biegów - automatyczna V V V Zespoły pojazdu Wariant I Wariant II Wariant III Wariant I Silnik Skrzynia biegów - mechaniczna Skrzynia biegów - automatyczna Skrzynia biegów - bezstopniowa Mechanizm różnicowy Koła napędowe - tylne Koła

Bardziej szczegółowo

mgr inŝ. TADEUSZ MAŁECKI MASZYNY ELEKTRYCZNE Kurs ELEKTROMECHANIK stopień pierwszy Zespół Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych

mgr inŝ. TADEUSZ MAŁECKI MASZYNY ELEKTRYCZNE Kurs ELEKTROMECHANIK stopień pierwszy Zespół Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych mgr inŝ. TADEUSZ MAŁECKI MASZYNY ELEKTRYCZNE Kurs ELEKTROMECHANIK stopień pierwszy Zespół Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych Mosina 2001 Od autora Niniejszy skrypt został opracowany na podstawie rozkładu

Bardziej szczegółowo

Płyny newtonowskie (1.1.1) RYS. 1.1

Płyny newtonowskie (1.1.1) RYS. 1.1 Miniskrypt: Płyny newtonowskie Analizujemy cienką warstwę płynu zawartą pomiędzy dwoma równoległymi płaszczyznami, które są odległe o siebie o Y (rys. 1.1). W warunkach ustalonych następuje ścinanie w

Bardziej szczegółowo

UKŁADY NAPĘDOWE POMP I WENTYLATORÓW - OSZCZĘDNOŚĆ ENERGII. Mgr inż. Adam Tarłowski TAKOM Sp. z o.o.

UKŁADY NAPĘDOWE POMP I WENTYLATORÓW - OSZCZĘDNOŚĆ ENERGII. Mgr inż. Adam Tarłowski TAKOM Sp. z o.o. - 1 UKŁADY NAPĘDOWE POMP I WENTYLATORÓW - OSZCZĘDNOŚĆ ENERGII Mgr inż. Adam Tarłowski TAKOM Sp. z o.o. Firma TAKOM założona w 1991r jest firmą inżynierską specjalizującą się w technice automatyki napędu

Bardziej szczegółowo

Zalecenia projektowe i montaŝowe dotyczące ekranowania. Wykład Podstawy projektowania A.Korcala

Zalecenia projektowe i montaŝowe dotyczące ekranowania. Wykład Podstawy projektowania A.Korcala Zalecenia projektowe i montaŝowe dotyczące ekranowania Wykład Podstawy projektowania A.Korcala Mechanizmy powstawania zakłóceń w układach elektronicznych. Głównymi źródłami zakłóceń są: - obce pola elektryczne

Bardziej szczegółowo

Q = 0,005xDxB. Q - ilość smaru [g] D - średnica zewnętrzna łożyska [mm] B - szerokość łożyska [mm]

Q = 0,005xDxB. Q - ilość smaru [g] D - średnica zewnętrzna łożyska [mm] B - szerokość łożyska [mm] 4. SMAROWANIE ŁOŻYSK Właściwe smarowanie łożysk ma bezpośredni wpływ na trwałość łożysk. Smar tworzy nośną warstewkę smarową pomiędzy elementem tocznym a pierścieniem łożyska która zapobiega bezpośredniemu

Bardziej szczegółowo

ApricolorVARIA230V - ApricolorVARIA T - ApricolorVARIA24V

ApricolorVARIA230V - ApricolorVARIA T - ApricolorVARIA24V ZASTOSOWANIE Siłownik do okien APRICOLOR VARIA przeznaczony jest do elektrycznego otwierania i zamykania okien uchylnych z zawiasami w górnej lub dolnej części okna, okien połaciowych i świetlików. Do

Bardziej szczegółowo

ności od kinematyki zazębie

ności od kinematyki zazębie Klasyfikacja przekładni zębatych z w zależno ności od kinematyki zazębie bień PRZEKŁADNIE ZĘBATE CZOŁOWE ŚRUBOWE WALCOWE (równoległe) STOŻKOWE (kątowe) HIPERBOIDALNE ŚLIMAKOWE o zebach prostych o zębach

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2216107. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 07.01.2010 10000064.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2216107. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 07.01.2010 10000064. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 22167 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 07.01. 000064. (13) (1) T3 Int.Cl. B21B 21/00 (06.01) Urząd Patentowy

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMAGNETYCZNY ZAWÓR MEMBRANOWY DO WODY (NO) ESM87

ELEKTROMAGNETYCZNY ZAWÓR MEMBRANOWY DO WODY (NO) ESM87 INFORMACJA TECHNICZNA ELEKTROMAGNETYCZNY ZAWÓR MEMBRANOWY DO WODY (NO) ESM87 Opis ESM87 służy do otwierania i zamykania przepływu wody, oraz nieagresywnych ciekłych czynników roboczych o gęstości zbliżonej

Bardziej szczegółowo

POWODZENIA! ZDANIA ZAMKNIĘTE. WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY 2009/2010 Czas trwania: 90 minut KOD UCZESTNIKA KONKURSU.

POWODZENIA! ZDANIA ZAMKNIĘTE. WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY 2009/2010 Czas trwania: 90 minut KOD UCZESTNIKA KONKURSU. KOD UCZESTNIKA KONKURSU WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY 2009/2010 Czas trwania: 90 inut Test składa się z dwóch części. W części pierwszej asz do rozwiązania 15 zadań zakniętych,

Bardziej szczegółowo

DANE TECHNICZNE - SILNIK 213

DANE TECHNICZNE - SILNIK 213 DANE TECHNICZNE - SILNIK 213 16 DANE TECHNICZNE - SILNIK Typ Pojemność skokowa Suw Otwór 2-cylindrowy 4-taktowy silnik Otto, układ V 75, chłodzony płynem 1 150 cm³ 69 mm 103 mm Uszczelka 12,5:1 Sterowanie

Bardziej szczegółowo

Urządzenia do wyposażenia stanowisk smarowniczych w stacjach obsługi pojazdów i maszyn

Urządzenia do wyposażenia stanowisk smarowniczych w stacjach obsługi pojazdów i maszyn Urządzenia do wyposażenia stanowisk smarowniczych w stacjach obsługi pojazdów i maszyn Pompa centralnego smarowania PA 12 i PA12G Pistolet smarowniczy SP 10 i przewód giętki WP 10 Stanowisko do smarowania

Bardziej szczegółowo

FABRYKA MASZYN BUDOWLANYCH "BUMAR" Sp. z o.o. Fabryka Maszyn Budowlanych ODLEWY ALUMINIOWE

FABRYKA MASZYN BUDOWLANYCH BUMAR Sp. z o.o. Fabryka Maszyn Budowlanych ODLEWY ALUMINIOWE Fabryka Maszyn Budowlanych BUMAR Sp. z o.o. ul. Fabryczna 6 73-200 CHOSZCZNO ODLEWY ALUMINIOWE 1.PIASKOWE DO 100 KG 2.KOKILOWE DO 30 KG 3.CISNIENIOWE DO 3 KG 1. Zapewniamy atesty i sprawdzenie odlewów

Bardziej szczegółowo

Układy hydrauliczne firmy Bosch Rexroth w ciągnikach rolniczych Farmtrac

Układy hydrauliczne firmy Bosch Rexroth w ciągnikach rolniczych Farmtrac Układy hydrauliczne firmy Bosch Rexroth w ciągnikach rolniczych Farmtrac PI 090028 Ciągnik FT 7110DT Ciągnik serii 600 (na zdjęciu FT 690DT) Firma Bosch Rexroth posiada wieloletnie doświadczenie w zakresie

Bardziej szczegółowo

SYSTEM PRZESUWNO-SKŁADANY

SYSTEM PRZESUWNO-SKŁADANY SYSTEM PRZESUWNO-SKŁADANY Wstęp. Przedstawiamy Szanownym odbiorcom produktów firmy SENATOR nowy system drzwi. Jest to system, który zastępuje dotychczasowy system drzwi składanych. W nowym systemie drzwi

Bardziej szczegółowo

W budowie maszyn poprzez sprzęgło rozumie się urządzenie (mechanizm) służące do łączenia ze sobą dwóch wałów celem przeniesienia momentu skręcającego

W budowie maszyn poprzez sprzęgło rozumie się urządzenie (mechanizm) służące do łączenia ze sobą dwóch wałów celem przeniesienia momentu skręcającego SPRZĘGŁA W budowie maszyn poprzez sprzęgło rozumie się urządzenie (mechanizm) służące do łączenia ze sobą dwóch wałów celem przeniesienia momentu skręcającego bez zmiany jego wartości i kierunku. W ogólnym

Bardziej szczegółowo