Okazali serce pacjentom korzystającym z elektroterapii

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Okazali serce pacjentom korzystającym z elektroterapii"

Transkrypt

1 NR 5 STYCZEŃ 2014 DOBRE SERCE MAGAZYN DLA OSÓB Z ZABURZENIAMI RYTMU SERCA I PACJENTÓW Z WSZCZEPIONYMI KARDIOWERTERAMI-DEFIBRYLATORAMI ORAZ ROZRUSZNIKAMI Okazali serce pacjentom korzystającym z elektroterapii Pół roku intensywnych działań, 10 tys. bransoletek rozdanych osobom z wszczepionymi urządzeniami kardiologicznymi oraz prężna kampania w mediach wszystko po to, by uwrażliwić Polaków na potrzeby pacjentów z zaburzeniami rytmu serca. Czas podsumować kampanię Okaż serce niebieskiej bransoletce. ORGANIZATORZY AKCJI Inauguracja akcji odbyła się podczas specjalnego spotkania pacjentów korzystających z elektroterapii i wzbudziła ogromne zainteresowanie z ich strony. W miejscach, gdzie bywają te osoby przychodniach, poradniach, gabinetach lekarskich zawisły plakaty promujące naszą inicjatywę. Ponadto nakręciliśmy specjalne filmy, stworzyliśmy kanał na YouTube, a na stronie dobre-serce.pl pojawił się licznik poparcia dla inicjatywy. Dzięki partnerom akcji aktywnie promowaliśmy naszą ideologię pomocy w mediach społecznościowych. O naszej akcji miało szansę się dowiedzieć ponad dwa i pół miliona czytelników i internautów, a całą kampanią zainteresowało się przeszło 70 ogólnopolskich i lokalnych redakcji pism po- radnikowych, kobiecych, zdrowotnych oraz prasy regionalnej. Pisano głównie o tym, jak udzielać pomocy w sytuacjach nagłego zasłabnięcia osobom z wszczepionymi urządzeniami kardiologicznymi, ile jest takich osób wśród nas oraz na jakie bariery napotykają. Pamię- tajmy o apelu, żeby pacjenci nosili bransoletki i co również ważne, aby były to opaski zawierające informacje właściwe dla rodzaju wszczepionego urządzenia oraz jego producenta. Mamy nadzieję, że dzięki naszej akcji chorzy będą mogli otrzymać odpowiednią pomoc w sytuacjach nagłych oraz wsparcie i zrozumienie ze strony innych. W planach mamy kolejne projekty skierowane do pacjentów z zaburzeniami rytmu serca będziemy o nich informować na łamach magazynu Dobre Serce. i Więcej informacji o akcji na stronie v Więcej na str. 7 Spis treści 1 OKAZALI SERCE PACJENTOM KORZYSTAJĄCYM Z ELEKTROTERAPII 2 LICZBY WAŻNE DLA ZDROWIA 3 URZĄDZENIA WSZCZEPIALNE A ZABIEGI MEDYCZNE 4 MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW: EPIDEMIOLOGIA, MOŻLIWE POWIKŁANIA ORAZ METODY LECZENIA 8 JAK POMÓC PACJENTOM Z IMPLANTEM KARDIOLOGICZNYM W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH 10 REHABILITACJA CHORYCH PO ZAWALE MIĘŚNIA SERCOWEGO 12 MOJA HISTORIA Z KARDIOWERTEREM- -DEFIBRYLATOREM Na czym polega krioablacja balonowa ujść żył płucnych? 1 DOBRE SERCE D styczeń 2014

2 Liczby ważne dla zdrowia Każdy moment jest dobry, aby zadbać o swoje zdrowie. Raz do roku powinniśmy robić okresowe badania w celu sprawdzenia, czy w naszym organizmie nie czai się jakaś choroba. Liczby istotne dla zdrowia to wyniki uzyskane z badań: ciśnienia, cholesterolu, cukru, morfologii i OB. JOANNA RODZEWICZ Ciśnienie tętnicze powinniśmy mierzyć co najmniej raz na pół roku, zaś osoby chore dużo częściej nawet dwa razy dziennie, w zależności od wskazań lekarza. Wartość ciśnienia w normie wynosi 120 mmhg ciśnienia skurczowego/80 mmhg ciśnienia rozkurczowego. O nadciśnieniu mówimy wówczas, gdy uzyskaliśmy wynik powyżej 140/90. Powszechnie nadciśnienie tętnicze nazywane jest cichym zabójcą. Wiele osób nie wie, że na nie choruje, ponieważ nie odczuwa objawów i nie sprawdza tego parametru. Jest to błąd, ponieważ nieleczone nadciśnienie zwiększa ryzyko udaru mózgu, niewydolności serca, zawału i chorób nerek. Jeśli wynik odbiega od normy, powinniśmy się skontaktować z lekarzem, który oceni zaawansowanie choroby i zaleci odpowiednią kurację. W leczeniu nadciśnienia niebagatelne znaczenie ma też zmiana nawyków na prozdrowotne, czyli odpowiednia dieta z małą ilością soli, aktywność fizyczna, unikanie alkoholu i papierosów. Zdarza się jednak, że terapia nie przynosi pożądanych efektów mimo zdrowego trybu życia i leczenia minimum trzema właściwie skojarzonymi lekami, w tym lekiem moczopędnym (tzw. diuretykiem). Mówimy wówczas o opornym nadciśnieniu tętniczym groźnej chorobie, którą coraz częściej diagnozuje się także w Polsce. Uznaje się, że zdrowy człowiek powinien wykonywać badanie cholesterolu raz na 3 lata. Wartości, które trzeba znać! Ciśnienie: norma = 120 mmhg ciśnienia skurczowego/80 mmhg ciśnienia rozkurczowego, nadciśnienie: powyżej 140/90. Cholesterol: norma stężenia cholesterolu całkowitego = 190 mg/dl, norma LDL: do ok. 115 mg/dl, HDL (tzw. dobry cholesterol) u zdrowej kobiety nie mniej niż ok. 45 mg/dl, u mężczyzny nie mniej niż 40 mg/dl, norma dla poziomu trójglicerydów: ok. 150 mg/dl. Cukier (stężenie glukozy) na czczo: cukrzyca: powyżej 126 mg/dl, hipoglikemia (niedocukrzenie): poniżej 55 mg/dl. CHOLESTEROL POD KONTROLĄ Istotną dla naszego zdrowia wartość diagnostyczną stanowi również poziom cholesterolu. Stężenie cholesterolu całkowitego na poziomie 190 mg/dl uznaje się za normę. Ważna jest również frakcja cholesterolu LDL u osoby zdrowej to do ok. 115 mg/dl, zaś w przypadku HDL (tzw. dobrego cholesterolu) u zdrowej kobiety powinien wynosić nie mniej niż ok. 45 mg/dl, a u mężczyzny nie mniej niż 40 mg/dl. Stężenie trójglicerydów na poziomie ok. 150 mg/dl stanowi normę. Wyniki najlepiej skonsultować z lekarzem, który dokładnie określi, czy są prawidłowe, a w przeciwnym razie zaleci odpowiednie leczenie. Standardowo uznaje się, że zdrowy człowiek powinien wykonywać badanie cholesterolu raz na 3 lata, a w indywidualnych przypadkach nawet częściej. ZDROWIE W NASZYCH RĘKACH Mając na uwadze swoje zdrowie, trzeba również pamiętać o badaniu cukru (stężenia glukozy) we krwi, które pomaga zdiagnozować niewykrytą cukrzycę. Rozpoznaje się ją, gdy poziom stężenia glukozy we krwi na czczo jest wyższy niż 126 mg/dl. Gdy jej wartość wynosi poniżej 55 mg/dl, wówczas mamy do czynienia z hipoglikemią (niedocukrzeniem). Interpretacja pomiarów wymaga konsultacji lekarza, ponieważ wyniki badania należy odnieść do stanu zdrowia i wieku konkretnej osoby. Poziom cukru we krwi należy badać każdego roku. Pamiętajmy także, by raz do roku wykonać podstawowe badanie krwi morfologię i OB (pomaga wykryć stan zapalny) oraz moczu. 2 DOBRE SERCE D styczeń 2014

3 Urządzenia wszczepialne a zabiegi medyczne Wiele zabiegów medycznych nie ma żadnego wpływu na pracę urządzenia wspomagającego pracę serca. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku tych, które wymagają przepuszczenia prądu zmiennego przez nasze ciało. Niezależnie od rodzaju zabiegu medycznego bezwzględnie należy poinformować lekarza bądź dentystę o tym, że mamy wszczepione urządzenie wspomagające pracę serca. Konieczna jest także konsultacja z kardiologiem. ZABIEGI BEZPIECZNE Zabiegi, które nie wiążą się z żadnym ryzykiem, o ile sprzęt jest w dobrym stanie i wykorzystywany zgodnie z przeznaczeniem, to: akupunktura bez bodźców elektrycznych, pomiar gęstości kości (promienie RTG, ultradźwięki), badania z użyciem pulsometru, zabiegi z wykorzystaniem wierteł dentystycznych, ultradźwiękowych skalerów/myjek dentystycznych, prześwietlenia promieniami RTG, badania elektrokardiograficzne (EKG), stosowanie aparatów słuchowych wewnątrzusznych i zausznych, chirurgiczne zabiegi laserowe, mammografia, pozytronowa tomografia emisyjna (PET), zabiegi z wykorzystaniem urządzeń do diagnostyki zespołu śródsennego. NIEZNACZNE RYZYKO Należy zachować odległość wynoszącą co najmniej 15 cm od urządzeń w przypadku: badania ultrasonograficznego nie należy przykładać głowicy ultrasonografu do urządzenia wspomagającego pracę serca, terapii ultradźwiękami. SZCZEGÓLNA OSTROŻNOŚĆ Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania: TENS (przezskórna stymulacja nerwów), radioterapii, Dowiedz się więcej! Jeśli mają Państwo wszczepione urządzenie Medtronic i chcą dowiedzieć się więcej na temat jego działania i wpływu na życie, zachęcamy do kontaktu z Działem Obsługi Pacjenta pod numerem Specjaliści Medtronic odpowiedzą na wszelkie Państwa pytania od poniedziałku do piątku w godzinach zabiegów z wykorzystaniem stymulatorów mięśniowych, urządzeń przesyłających przez ciało prąd zmienny. Wykonanie tego typu badań lub wykorzystanie urządzeń należy skonsultować z lekarzem. ZABIEGI NIEZALECANE diatermia mikro- i krótkofalowa, obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI) i angiografia metodą rezonansu magnetycznego (MRA). Przy badaniach MRI należy przedstawić specyfikację sprzętu lekarzowi, który ustali, czy urządzenie jest warunkowo bezpieczne, i podejmie decyzję, czy je wykonać, przezcewkowa ablacja igłowa gruczołu krokowego (TUNA). Rezonans magnetyczny najczęściej zadawane pytania Czy osoby z urządzeniem wspomagającym pracę serca mogą się poddać badaniu obrazowania metodą rezonansu magnetycznego? W przypadku większości rozruszników nie powinno przeprowadzać się tego typu badań, gdyż mogą one czasowo wpłynąć na pracę urządzenia lub je przeprogramować. Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków do użytku w środowisku i Więcej elektromagnetycznym dopuściła system rozruszników serca Medtronic, który został zaprojektowany do użytku w tym otoczeniu. Co zrobić w sytuacji, gdy dane urządzenie nie zostało dopuszczone przez Amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków do użytku w środowisku elektromagnetycznym? Firma Medtronic nie zaleca badań z użyciem rezonansu magnetycznego 3 DOBRE SERCE D styczeń 2014 w przypadku urządzeń, które nie zyskały takiej akceptacji. Aby poznać wszelkie możliwe zagrożenia, należy skorzystać z porady lekarskiej. Czy badanie metodą rezonansu może negatywnie wpłynąć na pracę urządzenia? Lekarz określi, czy badanie w jakikolwiek sposób wpłynęło na pracę urządzenia. Jeśli nie konsultowali Państwo tego tuż po badaniu, zalecamy zrobić to jak najszybciej. informacji o chorobach serca i możliwościach ich leczenia, formularze oceny, filmy wideo, historie pacjentów i linki z innych źródeł znajdą Państwo na stronie

4 Migotanie przedsionków: epidemiologia, możliwe powikłania oraz metody leczenia Migotanie przedsionków (ang. Atrial Fibrillation AF) jest najczęściej występującą z istotnych klinicznie arytmii nadkomorowych. W krajach rozwiniętych choruje na nią ok. 1,5 2 proc. populacji, z czego największą liczbę stanowią ludzie starsi. Co trzeba wiedzieć o tym zaburzeniu rytmu serca? 4 DOBRE SERCE D styczeń 2014

5 LEK. EWA JĘDRZEJCZYK-PATEJ Jak powstaje udar niedokrwienny mózgu? Migotanie przedsionków polega na szybkim ( uderzeń na minutę), nieskoordynowanym pobudzeniu przedsionków serca, któremu towarzyszy niemiarowa akcja komór. Skutkiem tej chaotycznej aktywacji przedsionków jest upośledzenie ich pracy, co w efekcie powoduje, że przedsionki drgają, zamiast się kurczyć i nie pompują krwi do komór serca. NAJBARDZIEJ NARAŻENI Migotanie przedsionków przyczynia się do około 1/3 hospitalizacji spowodowanych zaburzeniami rytmu serca. Jest to arytmia, która częściej występuje u mężczyzn. W Europie dotyka około 6 mln osób, a w ciągu ostatnich 50 lat liczba chorych uległa podwojeniu. Częstość występowania tego zaburzenia wzrasta z wiekiem, a w związku ze starzeniem się społeczeństwa liczba cierpiących na to schorzenie stale wzrasta. Według szacunkowych danych niemal 70 proc. pacjentów ma lat. Ryzyko zachorowania na migotanie przedsionków po 40. roku życia wynosi około 25 proc. BĄDŹ CZUJNY Z uwagi na to, że migotanie przedsionków w większości przypadków nie wiąże się z bezpośrednim zagrożeniem życia, przez wiele lat tę arytmię uważano za łagodną. Niestety było to całkowicie błędne przekonanie, gdyż migotanie przedsionków może się przyczyniać do bardzo groźnych schorzeń, w tym udarów mózgu czy niewydolności serca. Ponadto arytmia ta bardzo często znacznie pogarsza jakość życia i sprawność fizyczną oraz co gorsza zwiększa śmiertelność. Na podstawie licznych badań wykazano, że śmiertelność wśród chorych z migotaniem Przebieg impulsów elektrycznych Rytm zatokowy. Fragment zapisu prawidłowego rytmu serca. przedsionków jest istotnie wyższa w porównaniu z populacją osób bez tej arytmii: statystycznie 1,9-krotnie wśród kobiet i 1,5-krotnie w przypadku mężczyzn. Migotanie przedsionków. EKG pacjenta z migotaniem przedsionków. UDAR NIEDOKRWIENNY MÓZGU Poza zwiększoną śmiertelnością w grupie chorych z migotaniem przedsionków fatalnym następstwem tej arytmii może być udar niedokrwienny mózgu. W trakcie migotania przedsionków nie pompują one krwi, tylko drgają, co sprzyja powstawaniu skrzeplin, które następnie mogą przepłynąć z prądem krwi do tętnic mózgu, wywołując udar niedokrwienny mózgu. Ryzyko wystąpienia wśród chorych z tym zaburzeniem rytmu udaru mózgu jest 5-krotnie wyższe w porównaniu z populacją ogólną. Oszacowano, że rocznie udar mózgu w Stanach Zjednoczonych dotyka około 700 tys. pacjentów, a na udary wywołane migotaniem przedsionków przypada około proc. przypadków w tej grupie chorych. Stosując analogię, można zatem oszacować, że w Polsce w następstwie migotania przedsionków rocznie udar mózgu dotyka tys. osób. Niestety, ryzyko tego schorzenia podobnie jak migotania przedsionków wzrasta z wiekiem, a udary związane z tą arytmią mają cięższy przebieg i częściej powodują większą niepełnosprawność. 5 DOBRE SERCE D styczeń 2014

6 Postaci migotania przedsionków Migotanie przedsionków może mieć postać: napadową epizody arytmii trwają krócej niż 7 dni i mają tendencję do samoistnego ustępowania; przetrwałą migotanie trwa dłużej niż 7 dni lub wymaga przerwania za pomocą kardiowersji farmakologicznej bądź elektrycznej; NIEWYDOLNOŚĆ SERCA Drugim ważnym schorzeniem, do którego może doprowadzić migotanie przedsionków, jest niewydolność serca. Oba schorzenia niestety często ze sobą współistnieją. Z jednej strony migotanie przedsionków może prowadzić do niewydolności serca, a z drugiej wśród chorych z niewydolnością serca często rozwija się migotanie przedsionków. Tę arytmię stwierdza się u 30 proc. chorych z niewydolnością serca i odwrotnie: u 30 proc. pacjentów z migotaniem przedsionków dochodzi do rozwoju niewydolności serca. utrwaloną arytmia trwa nieprzerwanie i nie udaje się przywrócić rytmu zatokowego. JAKOŚĆ ŻYCIA OSOBY Z MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW Należy również wspomnieć o tym, że arytmia ta ma bardzo negatywny wpływ na jakość życia pacjentów. Często chorym z migotaniem przedsionków towarzyszy depresja. Sięgnijmy do badań: około 66 proc. chorych z tym zaburzeniem rytmu serca zgłasza znacznie obniżoną jakość życia, a 32 proc. z nich ma objawy zespołu depresyjnego. Upośledzenie jakości życia może być nawet tak duże jak u chorych ze znacznie cięższymi schorzeniami, takimi jak niewydolność serca. Warto wspomnieć jeszcze o grupie chorych z kardiologicznym schorzeniem w postaci zespołu WPW (Wolffa-Parkinsona-White a). W ich wypadku wystąpienie migotania przedsionków stanowi już bezpośrednie zagrożenie życia. Takie osoby wymagają pilnego leczenia zabiegowego polegającego na przezskórnej ablacji drogi dodatkowej. Należy podkreślić, że na wyżej wymienione następstwa związane z migotaniem przedsionków wpływa wiek pacjenta, a także choroby współistniejące. Inaczej przebiega ta arytmia u osoby młodej bez współistniejącej choroby serca, a zupełnie inaczej u starszego pacjenta ze strukturalną chorobą serca. Ryzyko powikłań związanych z migotaniem przedsionków jest u każdego z tych chorych inne. OBJAWY MIGOTANIA PRZEDSIONKÓW Do objawów migotania przedsionków należą: uczucie kołatania i nierównego, szybkiego bicia serca, nieregularne tętno, zawroty głowy, duszności, osłabienie, zmniejszenie sprawności fizycznej i omdlenia. Napady tej arytmii mogą być niestety również bezobjawowe i wówczas wykrywa się ją zbyt późno. Czasem pierwszą manifestacją migotania przedsionków są już niestety jej powikłania, takie jak wspomniany wcześniej udar niedokrwienny mózgu, zatorowość naczyń obwodowych czy też niewydolność serca. DIAGNOSTYKA MIGOTANIA PRZEDSIONKÓW Arytmię tego typu rozpoznaje się na podstawie prostego badania EKG, jednak gdy napady występują rzadko, można ich nie uchwycić. Stąd aby zdiagnozować migotanie przedsionków, często konieczne jest przeprowadzenie 24-godzinnego bądź dłuższego monitorowania EKG metodą Holtera. Ponadto u chorego ze zdiagnozowanym migotaniem przedsionków należy wykonać dodatkowe badania, takie jak badanie echokardiograficzne (UKG), test wysiłkowy oraz badania laboratoryjne, m.in. poziomu elektrolitów i hormonów tarczycy, ponieważ czasem to zaburzenie rytmu serca wiąże się z odwracalnymi przyczynami, takimi jak wady serca, choroba niedokrwienna serca, zaburzenia elektrolitowe czy choroby tarczycy. LECZENIE MIGOTANIA PRZEDSIONKÓW FARMAKOTERAPIA Leczenie migotania przedsionków obejmuje leczenie farmakologiczne oraz zabiegowe. 6 DOBRE SERCE D styczeń 2014

7 Metody zabiegowe i ich skuteczność 1 na 4 OSOBY POWYŻEJ 40. ROKU ŻYCIA MA MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW Farmakoterapia za pomocą leków antyarytmicznych ma na celu utrzymanie prawidłowego, czyli zatokowego rytmu serca i zapobieganie nawrotom migotania przedsionków. Tę formę terapii stosuje się u chorych z napadową i przetrwałą postacią arytmii po przywróceniu rytmu zatokowego. U pacjentów z utrwalonym migotaniem przedsionków zastosowanie mają z kolei leki w celu kontroli i zwolnienia częstości akcji serca, ponieważ, jak już wcześniej wspomniano, często migotanie przedsionków wiąże się z szybką akcją, która w dłuższej perspektywie szkodzi sercu. W przypadku napadu migotania przedsionków stosuje się leki (kardiowersja farmakologiczna) bądź impuls elektryczny (kardiowersja elektryczna) mający na celu przerwanie arytmii i przywrócenie prawidłowego rytmu serca. Ponadto bardzo istotna jest ocena u każdego chorego ryzyka powikłań zakrzepowo- -zatorowych, czyli m.in. udaru mózgu. W przypadku dużego ryzyka powikłań u chorego należy włączyć leczenie przeciwzakrzepowe. Ma ono na celu profilaktykę powikłań zakrzepowo- -zatorowych, a szczególnie udarów mózgu. Jest to bardzo ważne, ponieważ udowodniono, że taka profilaktyka obniża śmiertelność u chorych z migotaniem przedsionków. Metodą zabiegową leczenia migotania przedsionków jest ablacja przezskórna arytmii. Zabieg ten zaleca się u pacjentów z napadowym, objawowym migotaniem przedsionków, u których leczenie farmakologiczne nie przynosi pożądanego efektu. Można ponadto, zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, rozważyć ją jako leczenie pierwszego rzutu u chorych z objawowym, napadowym migotaniem przedsionków bez organicznej choroby serca i bez wcześniejszego stosowania farmakoterapii. Na taki zabieg mogą być również skierowani chorzy z przetrwałą, objawową formą arytmii, niepoddającą się leczeniu antyarytmicznemu. Ablacja polega na zniszczeniu w sercu tkanki odpowiedzialnej za arytmię. Wykorzystuje się do tego wysoką temperaturę, którą dostarcza się za pomocą prądu o częstotliwości radiowej w przypadku ablacji RF (ang. Radio Frequency), jak i niską temperaturę, mrożąc tkanki w przypadku tzw. krioablacji. Ablację wykonuje się w szpitalu, w pracowni elektrofizjologii, pod znieczuleniem miejscowym. ABLACJA Ablację wykonuje się w szpitalu, w pracowni elektrofizjologii, pod znieczuleniem miejscowym. Do serca pod kontrolą RTG przez naczynia krwionośne w pachwinie i w okolicy szyi wprowadza się specjalne cewniki i elektrody, dzięki którym możliwe jest odnalezienie miejsc odpowiedzialnych za arytmię, a następnie ich zniszczenie. Cały czas monitoruje się parametry życiowe pacjenta, takie jak EKG, saturacja, ciśnienie tętnicze krwi. Po zabiegu usuwa się wszystkie cewniki i elektrody, a pacjent może być wypisany do domu, najczęściej już następnego dnia. Czas trwania ablacji migotania przedsionków wynosi od około 1,5 do 3 godzin i waha się w zależności m.in. od anatomii żył płucnych i rodzaju arytmii. KRIOABLACJA Od kilku lat coraz częściej przeprowadza się tzw. krioablację balonową ujść żył płucnych, czyli naczyń prowadzących krew z płuc do serca. Krioablacja wiąże się z mniejszym ryzykiem powikłań. Stwierdzono, że właśnie tkanka w okolicach żył płucnych najczęściej odpowiada za migotanie przedsionków. W porównaniu z ablacją RF krioablacja ma kilka zalet: umożliwia schłodzenie tkanki, dzięki czemu upośledza jej funkcję tylko na krótką chwilę, by można było sprawdzić, czy wybrane miejsce odpowiada za schorzenie. Jeśli nie, przerywa się proces chłodzenia i nie uszkadza tkanki, która po chwili ponownie może prawidłowo funkcjonować i przewodzić impulsy; podczas jednego mrożenia uszkadza się jednorazowo większy obszar tkanki wokół żył płucnych i wykonuje się granice dla zakłóceń; jest to zabieg mniej bolesny, a ryzyko uszkodzenia ważnych struktur w obrębie serca jest mniejsze. Według danych skuteczność ablacji migotania przedsionków wynosi proc. Bezpośrednio po zabiegu przez około 3 miesiące mogą jeszcze występować napady arytmii. Gdy po tym okresie nie ustąpią, zabieg uznaje się za nieskuteczny i można go po pewnym czasie powtórzyć. Cewnik do krioablacji balonowej. 7 DOBRE SERCE D styczeń 2014

8 Jak pomóc pacjentom kardiologicznym w Każdego roku na całym świecie przybywa osób z wszczepionymi implantami kardiologicznymi. Stanowią one wyjątkową grupę pacjentów, wymagającą szczególnej opieki medycznej. Każdy z nas może być świadkiem zasłabnięcia chorego. Co zrobić w takiej sytuacji? A może lepiej nic nie robić? DR N. MED. PATRYK KRZYŻAK* W2012 r. w Polsce wszczepiono łącznie implanty kardiologiczne 1. Do tego typu urządzeń zaliczamy stymulatory serca, kardiowertery-defibrylatory oraz urządzenia resynchronizujące pracę serca. Służą one stabilizacji rytmu serca, poprawiają jego wydolność i zapobiegają nagłej śmierci poprzez przerywanie groźnych arytmii. POD SZCZEGÓLNĄ OPIEKĄ Osoby z wszczepionymi urządzeniami kardiologicznymi są wyjątkową grupą pacjentów, wymagającą szczególnej opieki medycznej. Obecność implantu kardiologicznego nie zwalnia ich bowiem z przyjmowania leków, a poza rutynowymi wizytami lekarskimi muszą też dokonywać okresowej kontroli samego urządzenia. Do tego niekiedy dochodzą zbyt wygórowane oczekiwania co do funkcji pełnionych przez wszczepione urządzenie kardiologiczne. Z jednej strony panuje bowiem błędne przekonanie, że implant powinien zabezpieczać pacjenta przed nagłymi stanami, takimi jak np. utrata przytomności czy zatrzymanie akcji serca. Z drugiej strony zasłabnięcie osoby z wszczepionym urządzeniem kardiologicznym może u świadków zdarzenia wywołać lęk związany z niewiedzą co do sposobu przeprowadzenia akcji ratunkowej czy nasze działania nie przyniosą przypadkiem więcej szkód niż pożytku w wyniku np. uszkodzenia implantu. Niniejszy artykuł ma za zadanie wyjaśnić część wątpliwości i pomóc podjąć decyzje, które być może w przyszłości pomogą uratować komuś życie. UTRATA PRZYTOMNOŚCI Przyczyn utraty przytomności jest wiele. Może ją spowodować wiele sytuacji: od zadławienia, podtopienia, przegrzania lub porażenia prądem elektrycznym, przez zatrucia substancjami chemicznymi i urazy głowy, aż do poważnych stanów w przebiegu chorób metabolicznych (hipoglikemia w cukrzycy), układu nerwowego (padaczka, udar mózgu), oddechowego (zator tętnicy płucnej) czy układu krążenia. Wszczepialne urządzenia kardiologiczne chronią pacjenta jedynie przed utratami przytomności związanymi z zaburzeniami rytmu serca (arytmia) lub chorobami, w wyniku których pracuje ono zbyt wolno (bradykardia). To tylko niektóre z wielu przyczyn zasłabnięć. W pozostałych przypadkach urządzenia te niestety pozostają bezsilne. Warto w tym miejscu wspomnieć, że nie mają też bezpośredniego wpływu na ciśnienie krwi. Zasłabnięcia wynikające ze zbyt niskich wartości ciśnienia tętniczego mogą się zatem przytrafić, mimo że pacjent ma wszczepiony stymulator lub kardiowerter-defibrylator. Jednak dla osób będących świadkami utraty przytomności, szczególnie w warunkach pozaszpitalnych, dociekanie przyczyn takiego stanu nie ma większego sensu. W takiej sytuacji trzeba jak najszybciej podjąć działania, które pomogą uratować zdrowie i życie poszkodowanemu. AKCJA RATUNKOWA Zgodnie z wytycznymi Europejskiej Rady Resuscytacji 2 przede wszystkim musimy się upewnić, czy osoba rzeczywiście jest nieprzytomna. W tym celu można delikatnie potrząsnąć poszkodowanego za ramiona i zapytać, czy wszystko w porządku. Jeśli nie reaguje, wówczas powinniśmy poprosić o pomoc innych uczestników znajdujących się w pobliżu zdarzenia. Obecność drugiego człowieka nie tylko doda nam otuchy, ale może się okazać bezcenna, gdyż coraz więcej osób jest przeszkolonych w zakresie pierwszej pomocy. Pamiętajmy, że każda pomoc, bez względu na jej zakres, się liczy, dlatego nie powinniśmy się wahać o nią poprosić. Bardzo ważnym elementem resuscytacji jest udrożnienie dróg oddechowych. W tym celu należy położyć poszkodowanego na plecach, jedną ręką odchylić mu głowę, a drugą wysunąć żuchwę do przodu. Ten prosty manewr pozwoli 8 DOBRE SERCE D styczeń 2014

9 z implantem sytuacjach kryzysowych na swobodny przepływ powietrza przez drogi oddechowe, a my zyskamy czas na podjęcie kolejnych działań. Następny krok to wykonanie telefonu na numer pogotowia ratunkowego (999) lub numer alarmowy (112). Warto w tej części akcji ratunkowej wykorzystać osobę, którą poprosiliśmy o pomoc. Podczas gdy my będziemy dbać o drożność dróg oddechowych (manewr ten także pozwala na stwierdzenie, czy poszkodowany w ogóle oddycha), nasz pomocnik stanie się ogniwem łączącym z dyspozytorem. Nie tylko będzie mu przekazywał informacje odnośnie do stanu poszkodowanego, ale także odpowiednio nas poinstruuje za pomocą otrzymanych uwag i ewentualnych wskazówek ułatwiających przeprowadzenie akcji ratunkowej. Kluczowe jest ustalenie, czy osoba nieprzytomna ma zachowane funkcje życiowe. Jeśli poszkodowany oddycha prawidłowo, a tętno jest wyczuwalne, należy ułożyć go w pozycji bezpiecznej i monitorując oddech, poczekać na przyjazd pogotowia. Jeśli jednak nie widać oznak życia, należy bezzwłocznie rozpocząć akcję reanimacyjną. REANIMACJA KROK PO KROKU Uciśnięcia klatki piersiowej to najważniejszy element akcji reanimacyjnej. Należy z całą mocą w tym miejscu podkreślić, że ryzyko uszkodzenia urządzenia kardiologicznego absolutnie nie istnieje. Reanimacja osoby z wszczepionym implantem powinna wyglądać tak samo jak u osoby zdrowej. Klękając przy poszkodowanym, należy ułożyć nadgarstki jeden na drugim pośrodku klatki piersiowej i pamiętając o wyprostowanych ramionach, uciskać mostek z częstością ok. 100/min. Po 30 uciśnięciach trzeba ponownie udrożnić drogi oddechowe i zatykając skrzydełka nosa, wykonać (my lub nasz pomocnik) 2 oddechy ratownicze, a następnie wrócić do uciśnięć w stosunku 30:2 do momentu powrotu funkcji życiowych lub przyjazdu pogotowia. Może się też zdarzyć, że będziemy musieli przeprowadzić akcję reanimacyjną osoby z wszczepionym kardiowerterem-defibrylatorem, która najprawdopodobniej straciła przytomność z powodu zatrzymania akcji serca wywołanego zaburzeniami rytmu (częstoskurcz komorowy, migotanie komór). W takim przypadku, zupełnie niezależnie od naszych działań, kardiowerter-defibrylator rozpocznie wiele działań mających na celu przerwanie arytmii, w efekcie czego w ramach zaprogramowanych terapii urządzenie może dostarczyć do serca impuls elektryczny. Wskazuje na to m.in. gwałtowny skurcz mięśni klatki piersiowej poszkodowanego. Ze względu na stosunkowo niską energię impulsu (ok. 40 J) dla osoby ratującej sytuacja ta nie jest groźna, ale może spowodować uczucie nieprzyjemnego mrowienia skóry. Można się przed tym uchronić, zakładając gumowe/silikonowe rękawiczki. KORZYSTANIE Z AED Jeśli sytuacja będzie tego wymagała, osoby z implantem kardiologicznym mogą (i powinny!) być reanimowane także przy użyciu zewnętrznych defibrylatorów. Dotyczy to również urządzeń automatycznych (AED), które coraz częściej można spotkać na lotniskach, w kinach, sklepach czy urzędach. Zostały one udostępnione do użytku osobom bez przeszkolenia medycznego. Jednak w przypadku pacjentów z wszczepionym urządzeniem kardiologicznym należy zwrócić uwagę na pewne subtelne różnice w przygotowaniu i prowadzeniu defibrylacji. Pierwsza z nich dotyczy umiejscowienia elektrod defibrylujących AED. Przede wszystkim musimy pamiętać, że nie mogą być one umieszczone w bezpośrednim sąsiedztwie implantu. Z tego powodu górną elektrodę powinno się umieścić po prawej stronie klatki piersiowej. Przed przyklejeniem elektrody należy się upewnić, czy mimo wszystko w okolicy nie znajduje się implant, gdyż czasem urządzenia kardiologiczne wszczepia się także po prawej stronie. Druga różnica dotyczy pacjentów z implantowanym kardiowerterem-defibrylatorem. Jeśli podczas naszych przygotowań do defibrylacji wszczepione urządzenie dostarczy impuls, należy poczekać od 30 do 60 sekund, aż zakończy ono cykl terapeutyczny. W sytuacji gdy w tym czasie osoba poszkodowana nie odzyska przytomności i/lub urządzenie nie powtórzy interwencji, można przeprowadzić defibrylację zewnętrzną. * Kardiolog z Pracowni Elektrofizjologii i Elektroterapii Kardiologicznej w Szpitalu Bielańskim w Warszawie 1. Według European Heart Rhythm Association The White Book 2013 podana liczba obejmuje zarówno pacjentów, którym wszczepiono urządzenie po raz pierwszy, jak i tych, którym je wymieniono. 2. Wytyczne resuscytacji 2010 Europejskiej Rady Resuscytacji. Pamiętaj! Jesteś najważniejszym elementem w ciągu zdarzeń, które mogą uratować życie poszkodowanemu. Będąc świadkiem czyjejś utraty przytomności, nie wahaj się ani sekundy. Działaj, bo każda minuta jest na wagę życia! I na koniec najważniejsze: nie bój się, że zaszkodzisz. Bez podjęcia działań ratunkowych ktoś może stracić życie. Twoja pomoc jest bezcenna niezależnie od tego, czy wszystkie procedury wykonasz w sposób książkowy! 9 DOBRE SERCE D styczeń 2014

10 Rehabilitacja chorych po zawale mięśnia sercowego W Polsce na chorobę wieńcową choruje od 1 do 1,5 mln ludzi, a około tys. z nich przechodzi rocznie zawał mięśnia sercowego. Po opuszczeniu szpitalnych murów nadal wymagają kompleksowej opieki i zmiany trybu życia. Jak powinna przebiegać ich rehabilitacja? DR N.K.F. EDYTA SMOLIS-BĄK Postępowanie w stabilnej chorobie wieńcowej obejmuje dobrane indywidualnie metody leczenia: zachowawcze oraz interwencyjne. W leczeniu zachowawczym wyróżnia się postępowanie: farmakologiczne, niefarmakologiczne, które służy zwalczaniu czynników ryzyka choroby, modyfikacji stylu życia poprzez stosowanie prawidłowej diety, aktywność fizyczną oraz leczenie chorób współistniejących. Leczenie interwencyjne obejmuje takie zabiegi jak angioplastyka wieńcowa czy wszczepienie pomostów aortalno-wieńcowych. Jeśli pogoda nie sprzyja spacerom na świeżym powietrzu, można maszerować na bieżni. REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA Na funkcjonowanie układów krążenia i oddechowego, sprawność i wydolność fizyczną wpływa aktywność fizyczna, która nie tylko reguluje gospodarkę lipidową, obniża poziom cukru, pomaga utrzymać prawidłową masę ciała, lecz także normalizuje poziom ciśnienia tętniczego oraz odpręża psychicznie. Nieodłączną częścią współczesnego leczenia choroby wieńcowej jest rehabilitacja kardiologiczna powszechnie obowiązująca metoda postępo-! wania, równie ważna jak profilaktyka i leczenie. Szpital to miejsce, w którym pacjenci po zawale serca rozpoczynają kompleksowy program rehabilitacji. Opiera się on na ćwiczeniach czynnych wykonywanych przez pacjentów pod kontrolą fizjoterapeuty i wiąże się z systematycznie wzrastającym obciążeniem. Usprawnianie zaczyna się od ćwiczeń oddechowych i czynnych początkowo małych grup mięśniowych, później większych, jak również ćwiczeń izometrycznych małych grup mięśniowych. W miarę poprawy stanu chorego zwiększa Każdy trening należy przerwać w przypadku wystąpienia: przyśpieszenia tętna o ponad proc. od spoczynkowego w etapie szpitalnym lub powyżej założonego limitu tętna treningowego w kolejnych etapach rehabilitacji, zwolnienia tętna, gwałtownego wzrostu ciśnienia tętniczego, bólu w klatce piersiowej, duszności, zawrotów głowy, nadmiernego zmęczenia, uczucia osłabienia, nieregularnej pracy serca. się obciążenia poprzez włączanie ćwiczeń w pozycji siedzącej, stojącej, spacery i stopniowe chodzenie po schodach. Po opuszczeniu szpitala pacjenci nie są jeszcze dostatecznie przygotowani do podjęcia obciążeń czekających ich w życiu codziennym. W związku z tym w zależności od swojego stanu zdrowia powinni kontynuować rehabilitację w warunkach stacjonarnych lub ambulatoryjnych. W ośrodkach rehabilitacji kardiologicznej w zależności od możliwości organizacyjnych stosuje się różne formy treningu fizycznego. Podstawę ich wszystkich stanowi trening wytrzymałościowy z wykorzystaniem ćwiczeń dynamicznych. Jest to głównie trening interwałowy, łatwy w prowadzeniu oraz bezpieczny. W programach rehabilitacji kardiologicznej najczęściej stosuje się takie formy treningów jak: marszowy na bieżni lub w terenie, rowerowy (cykloergometry), na steperach, maszynach wioślarskich lub naśladujących jazdę na nartach biegowych (orbitrek), pływanie (tylko w wybranych grupach i nie na wczesnym etapie treningu). 10 DOBRE SERCE D styczeń 2014

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ K.OLESZCZYK J.RYBICKI A.ZIELINSKA-MEUS I.MATYSIAKIEWICZ A.KUŚMIERCZYK-PIELOK K.BUGAJSKA-SYSIAK E.GROCHULSKA STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ XVI Konferencja Jakość w Opiece

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa omdleń

Diagnostyka różnicowa omdleń Diagnostyka różnicowa omdleń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Omdlenie - definicja Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków Aleksandra Jarecka Studenckie Koło Naukowe przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Szpitala Klinicznego Dzieciątka Jezus w Warszawie Kierownik Kliniki - prof. dr hab. Piotr

Bardziej szczegółowo

Europejska Rada Resuscytacji. Kurs Podstawowych Zabiegów Resuscytacyjnych i Automatycznej Defibrylacji Zewnętrznej

Europejska Rada Resuscytacji. Kurs Podstawowych Zabiegów Resuscytacyjnych i Automatycznej Defibrylacji Zewnętrznej Kurs Podstawowych Zabiegów Resuscytacyjnych i Automatycznej Defibrylacji Zewnętrznej CELE Po zakończeniu kursu uczestnik powinien umieć zademonstrować: Jak wykonać ocenę nieprzytomnego poszkodowanego Jak

Bardziej szczegółowo

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA PAMIĘTAJ!!! TEKST PODKREŚLONY LUB WYTŁUSZCZONY JEST DO ZAPAMIĘTANIA. Opracował: mgr Mirosław Chorąży Zasłabnięcie

Bardziej szczegółowo

Monitorowana telemedycznie rehabilitacja kardiologiczna

Monitorowana telemedycznie rehabilitacja kardiologiczna Monitorowana telemedycznie rehabilitacja kardiologiczna Dr n.med. Bożena Wierzyńska Departament Prewencji i Rehabilitacji ZUS TELEMEDYCYNA I E-ZDROWIE. Kierunki rozwoju systemu ochrony zdrowia Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Łodyga Klinika Zaburzeń Rytmu Serca Instytut Kardiologii

Małgorzata Łodyga Klinika Zaburzeń Rytmu Serca Instytut Kardiologii Małgorzata Łodyga Klinika Zaburzeń Rytmu Serca Instytut Kardiologii Serce zdrowej osoby bije średnio od 60 do 90 razy na minutę. Różne czynniki zewnętrzne takie jak: wysiłek fizyczny, stres, stany gorączkowe

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego ETAP I (wypełni pielęgniarka) Imię i nazwisko:... Adres:... PESEL Wzrost:...cm Wykształcenie:... Masa ciała:...kg Zawód wykonywany:... Obwód talii:...cm

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Delegacje otrzymują w załączeniu dokument D043528/02 Annex.

Delegacje otrzymują w załączeniu dokument D043528/02 Annex. Rada Unii Europejskiej Bruksela, 8 marca 2016 r. (OR. en) 6937/16 ADD 1 TRANS 72 PISMO PRZEWODNIE Od: Komisja Europejska Data otrzymania: 7 marca 2016 r. Do: Nr dok. Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW INFORMATOR PACJENTA

MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW INFORMATOR PACJENTA MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW INFORMATOR PACJENTA WSTĘP Jeżeli zostało u Ciebie rozpoznane migotanie przedsionków lub trzepotanie przedsionków lub Twój lekarz podejrzewa jedną z tych chorób, niniejszy informator

Bardziej szczegółowo

RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO - ODDECHOWA (RKO) CENTRUM POWIADAMIANIA RATUNKOWEGO W POZNANIU

RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO - ODDECHOWA (RKO) CENTRUM POWIADAMIANIA RATUNKOWEGO W POZNANIU RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO - ODDECHOWA (RKO) CENTRUM POWIADAMIANIA RATUNKOWEGO W POZNANIU WIADOMOŚCI PODSTAWOWE Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) jest główną przyczyną śmierci w Europie Dochodzi do 350 700

Bardziej szczegółowo

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera?

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Dr n. med. Marek Walusiak specjalista fizjoterapii Ruch jest bardzo ważnym elementem leczenia. Niewielki, systematyczny wysiłek może dać bardzo dużo. 30-45 minut

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ FIZJOTERAPII KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ FIZJOTERAPII KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ FIZJOTERAPII KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA KRK - DEFINICJA KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA (WHO) to kompleksowe i skoordynowane działania,

Bardziej szczegółowo

Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 10/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Zdrowy ruch zdrowe życie gminy Polkowice

Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 10/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Zdrowy ruch zdrowe życie gminy Polkowice Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 10/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Zdrowy ruch zdrowe życie gminy Polkowice Po zapoznaniu

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Wariant A: Na miejscu zdarzenia znajdują się osoby postronne Wariant B: Na miejscu zdarzenia nie ma osób postronnych

Wariant A: Na miejscu zdarzenia znajdują się osoby postronne Wariant B: Na miejscu zdarzenia nie ma osób postronnych R E S U S C Y T A C J A K R Ą Ż E N I O W O - O D D E C H O W A ALGORYTM RKO U DOROSŁYCH Wariant A: Na miejscu zdarzenia znajdują się osoby postronne Wariant B: Na miejscu zdarzenia nie ma osób postronnych

Bardziej szczegółowo

STOP UDAROM. Informator edukacyjny dla pacjenta z migotaniem przedsionków

STOP UDAROM. Informator edukacyjny dla pacjenta z migotaniem przedsionków STOP UDAROM Informator edukacyjny dla pacjenta z migotaniem przedsionków WITAMY Prosimy o skorzystanie z informacji zawartych w tej broszurce, aby dowiedzieć się więcej na temat migotania przedsionków,

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY REHABILITACJI LECZNICZEJ W SYSTEMIE AMBULATORYJNYM

PROGRAMY REHABILITACJI LECZNICZEJ W SYSTEMIE AMBULATORYJNYM Załącznik Nr 2 PROGRAMY REHABILITACJI LECZNICZEJ W SYSTEMIE AMBULATORYJNYM PROGRAMY REHABILITACJI LECZNICZEJ W SCHORZENIACH NARZĄDU RUCHU w systemie ambulatoryjnym 1. WYMAGANIA WSPÓLNE DLA ŚWIADCZENIODAWCÓW

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) objęcie przez świadczeniodawcę Programem świadczeniobiorców,

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE ZABIEGI RESUSCYTACYJNE U OSÓB DOROSŁYCH ZAWSZE PAMIĘTAJ O SWOIM BEZPIECZEŃSTWIE KURS KWALIFIKOWANEJ PIERWSZEJ POMOCY. Basic Life Support

PODSTAWOWE ZABIEGI RESUSCYTACYJNE U OSÓB DOROSŁYCH ZAWSZE PAMIĘTAJ O SWOIM BEZPIECZEŃSTWIE KURS KWALIFIKOWANEJ PIERWSZEJ POMOCY. Basic Life Support KURS KWALIFIKOWANEJ PIERWSZEJ POMOCY Wytyczne 2005 wg Europejskiej Rady ds. Resuscytacji OPRACOWANIE: mgr Dorota Ladowska mgr Sławomir Nawrot Gorzów Wlkp. 2010r. PODSTAWOWE ZABIEGI RESUSCYTACYJNE U OSÓB

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i zabiegi elektrofizjologiczne

Diagnostyka i zabiegi elektrofizjologiczne Diagnostyka i zabiegi elektrofizjologiczne Przygotowanie chorego Opieka po zabiegu Powikłania KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 1. Weryfikacja objawów, które mogą być skutkiem zaburzeń rytmu serca (omdlenia,

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY REHABILITACJI LECZNICZEJ W SCHORZENIACH UKŁADU KRĄŻENIA w systemie ambulatoryjnym

PROGRAMY REHABILITACJI LECZNICZEJ W SCHORZENIACH UKŁADU KRĄŻENIA w systemie ambulatoryjnym Załącznik Nr 1 do umowy nr... zawartej z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych PROGRAMY REHABILITACJI LECZNICZEJ W SCHORZENIACH UKŁADU KRĄŻENIA w systemie ambulatoryjnym 1. WYMAGANIA WSPÓLNE DLA ŚWIADCZENIODAWCÓW

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

UTRATA ŚWIADOMOŚCI. Utrata świadomości jest stanem, w którym poszkodowany nie reaguje na bodźce z zewnątrz.

UTRATA ŚWIADOMOŚCI. Utrata świadomości jest stanem, w którym poszkodowany nie reaguje na bodźce z zewnątrz. moduł V foliogram 34 UTRATA ŚWIADOMOŚCI Utrata świadomości jest stanem, w którym poszkodowany nie reaguje na bodźce z zewnątrz. Możliwe przyczyny: uraz czaszki, krwotok, niedotlenienie mózgu, choroby wewnętrzne,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH Student w ramach realizacji praktyki klinicznej w danej specjalizacji dostępnej w wybranej placówce medycznej, powinien odbywać ją w

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM

RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM Piątek 29.11.2013 Sala A Organizatorzy zastrzegają sobie prawo do zmiany programu. 16:00-18:00 Sesja przy współpracy z Sekcją,, Choroby

Bardziej szczegółowo

Program powszechnego dostępu do wczesnej pomocy medycznej na Lotnisku Chopina

Program powszechnego dostępu do wczesnej pomocy medycznej na Lotnisku Chopina Program powszechnego dostępu do wczesnej pomocy medycznej na Lotnisku Chopina Zespół Medycyny Ratunkowej Warszawa, 11-02-2009 Skróty używane w prezentacji AED - Automatic External Defibrillator automatyczny

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie i opieka nad chorym kierowanym do ablacji. lek. Janusz Śledź

Przygotowanie i opieka nad chorym kierowanym do ablacji. lek. Janusz Śledź Przygotowanie i opieka nad chorym kierowanym do ablacji lek. Janusz Śledź Kwalifikacja do EPS i ablacji Wnikliwa ocena EKG w czasie arytmii i w czasie rytmu zatokowego Badanie echokardiograficzne EKG m.

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dorosłych

Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dorosłych 1 Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dorosłych Algorytm BLS zaleca: 1. Upewnij się czy poszkodowany i wszyscy świadkowie zdarzenia są bezpieczni. 2. Sprawdź reakcję poszkodowanego (rys. 1): delikatnie

Bardziej szczegółowo

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Resuscytacja Szpitale Uniwersyteckie Coventry i Warwickshire NHS Trust Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Informacje przeznaczone dla pacjentów szpitali Coventry and Warwickshire, ich

Bardziej szczegółowo

Brak dolegliwości świadczy o tym, że ciśnienie krwi na pewno jest w normie.

Brak dolegliwości świadczy o tym, że ciśnienie krwi na pewno jest w normie. Codziennie miliony serc na całym świecie pompują krew zbyt mocno, narażając tętnice na groźne uszkodzenia. To zjawisko, nazywane nadciśnieniem tętniczym, jest najczęściej występującą chorobą układu krążenia.

Bardziej szczegółowo

WEŹ SERCE W SWOJE RĘCE

WEŹ SERCE W SWOJE RĘCE WEŹ SERCE W SWOJE RĘCE www.profilaktyka-przasnysz.pl Profilaktyka chorób układu krążenia szansą na poprawę sytuacji zdrowotnej mieszkańców powiatu przasnyskiego w ramach Programu PL13 Ograniczanie społecznych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1. www.polkard.org 2 http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/wroc/assets_08_03_16.pdf

Załącznik nr 1. www.polkard.org 2 http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/wroc/assets_08_03_16.pdf Załącznik nr 1 Opis programu zdrowotnego pn. Rozszerzenie dostępu do rehabilitacji kardiologicznej w ramach wtórnej prewencji chorób sercowo-naczyniowych 1. Opis problemu zdrowotnego Pomimo zaznaczającego

Bardziej szczegółowo

Regionalne Programy Profilaktyczne realizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego

Regionalne Programy Profilaktyczne realizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego Regionalne Programy Profilaktyczne realizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego Regionalny Program Przeciwnowotworowej Edukacji MłodzieŜy Szkół Ponadgimnazjalnych Celem programu

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

Bieganie dla początkujących

Bieganie dla początkujących Bieganie dla początkujących Plan Treningowy PRZYKŁADOWY FRAGMENT Spis treści Wstęp...2 Rola diety...3 Plan Treningowy...5 Zasady treningu:...6 Dni z zalecanym odpoczynkiem lub innym sportem...7 Znaczenie

Bardziej szczegółowo

RESUSCYTACJA DOROSŁEGO

RESUSCYTACJA DOROSŁEGO RESUSCYTACJA DOROSŁEGO W Europie rocznie dochodzi do około 700,000 nagłych zatrzymań krążenia z przyczyn kardiologicznych Przeżycia do wypisu ze szpitala wynoszą obecnie około 5-10% Podjęcie RKO przez

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nagły zgon sercowy. Krzysztof Kaczmarek. Definicja. Mechanizmy nagłego zgonu sercowego

Rozdział 1. Nagły zgon sercowy. Krzysztof Kaczmarek. Definicja. Mechanizmy nagłego zgonu sercowego Rozdział 1 Nagły zgon sercowy Krzysztof Kaczmarek Definicja Nagły zgon sercowy lub nagła śmierć sercowa (łac. mors subita cardialis, ang. sudden cardiac death, SCD) są definiowane przez Europejskie Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Zbigniew Gugnowski GRK Giżycko 2014 Opracowano na podstawie: Wytycznych ESC dotyczących rozpoznania oraz

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy.

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Marek Ciecierski, Zygmunt Mackiewicz, Arkadiusz Jawień Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej AM w Bydgoszczy Kierownik

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

KLINICZNE ZASADY PROWADZENIA TESTÓW WYSIŁKOWYCH Konspekt

KLINICZNE ZASADY PROWADZENIA TESTÓW WYSIŁKOWYCH Konspekt Prof. dr hab. med. Tomasz Kostka KLINICZNE ZASADY PROWADZENIA TESTÓW WYSIŁKOWYCH Konspekt Sprawność fizyczna (fitness) 1. Siła, moc i wytrzymałość mięśniowa (muscular fitness) 2. Szybkość 3. Wytrzymałość

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

Wykaz Czynności Kontrolnych

Wykaz Czynności Kontrolnych Wykaz Czynności Kontrolnych WYKAZ CZYNNOŚCI KONTROLNYCH: Przygotowanie się do specjalistycznych badań w szpitalu Po wizycie u lekarza, możesz otrzymać zalecenie zgłoszenia się na kilka badań u specjalisty

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne technologie w słuŝbie zdrowia, telemedycyna w kardiologii.

Nowoczesne technologie w słuŝbie zdrowia, telemedycyna w kardiologii. Nowoczesne technologie w słuŝbie zdrowia, telemedycyna w kardiologii. Klinika Rehabilitacji Kardiologicznej i Elektrokardiologi Nieinwazyjnej Instytut Kardiologii Warszawa - Anin Ryszard Piotrowicz Komitet

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Fizjoterapia kliniczna w kardiologii i pulmonologii. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów

SYLABUS. Fizjoterapia kliniczna w kardiologii i pulmonologii. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjoterapia kliniczna w kardiologii i pulmonologii Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii, Katedra Rehabilitacji Kod przedmiotu Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA

OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA OPIEKA AMBULATORYJNA NAD CHORYMI Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA dr hab. med. Ewa Konduracka Klinika Choroby Wieńcowej i Niewydolności Serca Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Krakowski Szpital Specjalistyczny

Bardziej szczegółowo

Badania obrazowe w diagnostyce chorób serca. II Katedra i klinika Kardiologii CM UMK

Badania obrazowe w diagnostyce chorób serca. II Katedra i klinika Kardiologii CM UMK Badania obrazowe w diagnostyce chorób serca II Katedra i klinika Kardiologii CM UMK RTG klatki piersiowej Ocenia zarys i wielkość serca, aorty, naczyń krążenia płucnego, wykrywa w ich rzucie zwapnienia

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA

ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA IMIĘ I NAZWISKO PESEL. 1. Czy leczy się Pan/Pani? Jeśli tak to na jakie schorzenie? TAK / NIE 2. Jakie leki przyjmuje Pan/Pani obecnie? TAK / NIE 3. Czy był/a Pan/Pani operowana?

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa i zawał serca.

Choroba wieńcowa i zawał serca. Choroba wieńcowa i zawał serca. Dr Dariusz Andrzej Tomczak Specjalista II stopnia chorób wewnętrznych Choroby serca i naczyń 1 O czym będziemy mówić? Budowa układu wieńcowego Funkcje układu wieńcowego.

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

Przyczyny nieadekwatnych interwencji kardiowertera-defibrylatora

Przyczyny nieadekwatnych interwencji kardiowertera-defibrylatora Przyczyny nieadekwatnych interwencji kardiowertera-defibrylatora Dr n. med. Aleksander Maciąg Pracownia Elektrofizjologii Klinicznej II Kliniki Choroby Wieńcowej Instytutu Kardiologii w Warszawie 1 Deklaracja

Bardziej szczegółowo

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe.

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe. Świadomość naszego zdrowia to oprócz odczuwania dolegliwości, wiedza na temat podstawowych parametrów pozwalających ocenić, czy nasz organizm funkcjonuje prawidłowo. Zapoznaj się z nimi i regularnie kontroluj

Bardziej szczegółowo

PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH

PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH Co mam zrobić gdy podopieczny skarży się na boleści? Co zrobić gdy zachoruje? Jak opiekować się osobą z Alzheimerem, Demencją czy inna chorobą? Jakie problemy mogą

Bardziej szczegółowo

Około 400 tysięcy chorych w Polsce Migotanie przedsionków

Około 400 tysięcy chorych w Polsce Migotanie przedsionków Około 400 tysięcy chorych w Polsce Najczęstsza przyczyna zatorów w krążeniu mózgowym Lekarz kardiolog: Serce to główna siła napędowa układu krwionośnego człowieka Serce najważniejsza pompa świata aorta

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia rytmu serca. Monika Panek-Rosak

Zaburzenia rytmu serca. Monika Panek-Rosak Zaburzenia rytmu serca Monika Panek-Rosak załamek P depolaryzacja przedsionków QRS depolaryzacja komór załamek T repolaryzacja komór QRS < 0,12 sek PR < 0,2 sek ROZPOZNAWANIE ZAPISU EKG NA MONITORZE 1.

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjoterapia kliniczna w chorobach

Bardziej szczegółowo

KURS Resuscytacja KrąŜeniowo- Oddechowa & Automatyczna Zewnętrzna Defibrylacja. European Resuscitation Council

KURS Resuscytacja KrąŜeniowo- Oddechowa & Automatyczna Zewnętrzna Defibrylacja. European Resuscitation Council KURS Resuscytacja KrąŜeniowo- Oddechowa & Automatyczna Zewnętrzna Defibrylacja Adaptacja z j. angielskiego instruktor Ratownictwa Drogowego PZM Jacek Wacławski ZAŁOśENIA Uczestnicy tego kursu winni po

Bardziej szczegółowo

układu krążenia Paweł Piwowarczyk

układu krążenia Paweł Piwowarczyk Monitorowanie układu krążenia Paweł Piwowarczyk Monitorowanie Badanie przedmiotowe EKG Pomiar ciśnienia tętniczego Pomiar ciśnienia w tętnicy płucnej Pomiar ośrodkowego ciśnienia żylnego Echokardiografia

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WPŁYW STYLU ŻYCIA NA ROZWÓJ CHORÓB SERCA. Dr Radosław Sierpiński Instytut Kardiologii w Warszawie

PROFILAKTYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WPŁYW STYLU ŻYCIA NA ROZWÓJ CHORÓB SERCA. Dr Radosław Sierpiński Instytut Kardiologii w Warszawie PROFILAKTYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WPŁYW STYLU ŻYCIA NA ROZWÓJ CHORÓB SERCA Dr Radosław Sierpiński Instytut Kardiologii w Warszawie WŁODAWA 14-17.07.2015 SERCE I ROZUM? SERCE CZY ROZUM?! PODSTAWOWE CHOROBY

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

Resuscytacja Krążeniowo-Oddechowa i Automatyczna Defibrylacja Zewnętrzna

Resuscytacja Krążeniowo-Oddechowa i Automatyczna Defibrylacja Zewnętrzna Resuscytacja Krążeniowo-Oddechowa i Automatyczna Defibrylacja Zewnętrzna Informacje podstawowe W Europie, co 45 sek. dochodzi do nagłego zatrzymania krążenia, Szczególnie ważnym elementem przed przybyciem

Bardziej szczegółowo

Układ bodźcoprzewodzący

Układ bodźcoprzewodzący ZABURZENIA RYTMU I PRZEWODZENIA II KATEDRA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 2014 Układ bodźcoprzewodzący Węzeł zatokowo-przedsionkowy Węzeł przedsionkowo-komorowy Pęczek Hisa lewa i prawa odnoga Włókna

Bardziej szczegółowo

Tele-EKG nowe możliwości bezpiecznej rehabilitacji kardiologicznej w warunkach domowych

Tele-EKG nowe możliwości bezpiecznej rehabilitacji kardiologicznej w warunkach domowych Tele-EKG nowe możliwości bezpiecznej rehabilitacji kardiologicznej w warunkach domowych mgr Elżbieta Wróbel, mgr Bartłomiej Szczuka Krakowski Szpital Specjalistyczny im. Jana Pawła II Telemonitoring kardiologiczny

Bardziej szczegółowo

HIPOTERMIA definicje, rozpoznawanie, postępowanie

HIPOTERMIA definicje, rozpoznawanie, postępowanie HIPOTERMIA definicje, rozpoznawanie, postępowanie dr med. Maciej Sterliński Szkolenie z zakresu ratownictwa lodowego WOPR Województwa Mazowieckiego Zegrze, 19.02.2006 Główne cele działania zespołów ratowniczych

Bardziej szczegółowo

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI PACJENT NA RYNKU PRACY 43 lata, stan wolny, wykształcenie średnie Pierwsze objawy w wieku 29 lat. Średnio 1 rok mija od momentu pierwszych

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe badanie kardiologiczne u dzieci 1 I. Wywiad chorobowy 1

1. Podstawowe badanie kardiologiczne u dzieci 1 I. Wywiad chorobowy 1 v Wstęp xiii Przedmowa do wydania I polskiego xv Wykaz skrótów xvii 1. Podstawowe badanie kardiologiczne u dzieci 1 I. Wywiad chorobowy 1 A. Wywiad perinatalny i z okresu ciąży 1 B. Wywiad po urodzeniu

Bardziej szczegółowo

Leczenie bezdechu i chrapania

Leczenie bezdechu i chrapania Leczenie bezdechu i chrapania Bezdech senny, to poważna i dokuczliwa choroba, dotykająca ok. 4% mężczyzn i 2% kobiet. Warto więc wykonać u siebie tzw. BADANIE POLISOMNOGRAFICZNE, które polega na obserwacji

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wskazania do ablacji RF wg ACC/AHA/ ESC

Podstawowe wskazania do ablacji RF wg ACC/AHA/ ESC Podstawowe wskazania do ablacji RF wg A/AHA/ ES Najprostsze wskazania do konsultacji Udokumentowany częstoskurcz z wąskimi QRS Udokumentowany częstoskurcz z szerokimi QRS Nieokreślony, napadowy częstoskurcz

Bardziej szczegółowo

Definicja MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW. Epidemiologia. Etiologia 2015-04-23

Definicja MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW. Epidemiologia. Etiologia 2015-04-23 Definicja MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW tachyarytmia nadkomorowa, którą cechuje szybka (350-600/min), nieskoordynowana aktywacja przedsionków, z niemiarową czynnością komór II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK II KATEDRA

Bardziej szczegółowo

MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW

MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW MIGOTANIE PRZEDSIONKÓW II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 2014 Definicja tachyarytmia nadkomorowa, którą cechuje szybka (350-600/min), nieskoordynowana aktywacja przedsionków,

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

10. Zmiany elektrokardiograficzne

10. Zmiany elektrokardiograficzne 10. Zmiany elektrokardiograficzne w różnych zespołach chorobowyh 309 Zanim zaczniesz, przejrzyj streszczenie tego rozdziału na s. 340 342. zmiany elektrokardiograficzne w różnych zespołach chorobowych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2

PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2 Załącznik Nr 1 do Umowy Nr z dnia PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2 Łódź, listopad 2009 rok Podstawa prawna: Art. 55 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach

Bardziej szczegółowo

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna SPECJALISTYCZNY NIEPUBLICZNY ZAKŁAD OPIEKI ZDROWOTNEJ MOTO MED Kazimiera Sikora 25 731 KIELCE, ul. Słoneczna 1 Biuro tel (041) 346-08-50; fax (041) 346-21-00 Przychodnie- ul Słoneczna 1 (041)345-11-47;

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji z KARDIOLOGII

Program specjalizacji z KARDIOLOGII CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji z KARDIOLOGII Warszawa 1999 (c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 1999 Program specjalizacji przygotował

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo