RADA KONSULTACYJNA SĘDZIÓW EUROPEJSKICH (CCJE) Opinia Biura CCJE. w odpowiedzi na wniosek polskiej Krajowej Rady Sądownictwa o wydanie opinii odnośnie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "RADA KONSULTACYJNA SĘDZIÓW EUROPEJSKICH (CCJE) Opinia Biura CCJE. w odpowiedzi na wniosek polskiej Krajowej Rady Sądownictwa o wydanie opinii odnośnie"

Transkrypt

1 Strasburg, 7 kwietnia 2017 r. CCJE-BU(2017)5REV RADA KONSULTACYJNA SĘDZIÓW EUROPEJSKICH (CCJE) Opinia Biura CCJE w odpowiedzi na wniosek polskiej Krajowej Rady Sądownictwa o wydanie opinii odnośnie projektu ustawy z dnia 23 stycznia 2017 r. zmienionego ostatnio 3 marca 2017 r. o zmianie ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw 1

2 A. Wniosek i procedura oceny 1. Pismem z dnia 3 kwietnia 2017 r. przewodniczący polskiej Krajowej Rady Sądownictwa zwrócił się do CCJE z wnioskiem o wydanie opinii w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektórych innych ustaw. 2. Polska Krajowa Rada Sądownictwa odniosła się do ww. projektu ustawy i zwróciła się do CCJE z wnioskiem o dokonanie oceny zgodności proponowanych zmian z międzynarodowymi normami dotyczącymi niezawisłości sędziów. CCJE otrzymała projekt ustawy zmieniony dnia 3 marca 2017 r., jak również ustawę z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, przetłumaczone na język angielski. 3. Biuro CCJE podkreśla, że jego pozycja nie pozwala na ocenę konstytucyjności projektu ustawy. Z drugiej strony biuro CCJE jest w świetle swoich Ram działania właściwe do dokonania oceny, czy projekt ustawy jest zgodny z normami Rady Europy dotyczącymi sędziów. B. Obecne ustawodawstwo w sprawie Krajowej Rady Sądownictwa 4. Zgodnie z art. 186 polskiej konstytucji Krajowa Rada Sądownictwa stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Zgodnie z art. 187 konstytucji Krajowa Rada Sądownictwa składa się z 25 członków, w tym: - Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Ministra Sprawiedliwości, Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego i osoby powołanej przez Prezydenta Rzeczypospolitej; - piętnastu sędziów wybranych spośród sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych; - czterech członków wybranych przez Sejm spośród posłów oraz dwóch członków wybranych przez Senat spośród senatorów. 5. Zgodnie z art. 187 konstytucji kadencja członków Rady Sądownictwa wynosi cztery lata. Ponadto ustrój, zakres działania i tryb pracy Krajowej Rady Sądownictwa oraz sposób wyboru jej członków określa ustawa. 6. Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa reguluje kompetencje, metodę wyboru członków, strukturę i tryb postępowania przed polską Krajową Radą Sądownictwa 1. Zgodnie z art. 3 ustawy kompetencje Rady Sądownictwa obejmują między innymi: - rozpatrywanie i ocenę kandydatów do pełnienia urzędu na stanowiskach sędziów Sądu Najwyższego oraz stanowiskach sędziowskich w sądach powszechnych, sądach administracyjnych i sądach wojskowych oraz na stanowiskach asesorów sądowych; - przedstawianie Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosków o powołanie sędziów w tychże sądach; 1 Art. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa. 2

3 - uchwalanie zbioru zasad etyki zawodowej sędziów i asesorów sądowych oraz czuwanie nad ich przestrzeganiem; - wypowiadanie się o stanie kadry sędziowskiej i asesorskiej; - wyrażanie stanowiska w sprawach dotyczących sądownictwa, sędziów i asesorów sądowych; - opiniowanie projektów aktów normatywnych dotyczących sądownictwa, sędziów i asesorów sądowych, a także przedstawianie wniosków w tym zakresie. 7. Najistotniejsze zmiany wprowadzone projektem ustawy z dnia 23 stycznia 2017 r. do ustawy z 2011 r. dotyczą: - metody wyboru sędziów zasiadających w Krajowej Radzie Sądownictwa, - składu Krajowej Rady Sądownictwa i procedury wyboru sędziów, - przedterminowego zakończenia kadencji sędziów zasiadających obecnie w Krajowej Radzie Sądownictwa. Biuro CCJE oceni proponowane zmiany w dalszej części dokumentu. C. Metody wyboru sędziów zasiadających w Krajowej Radzie Sądownictwa 8. Zgodnie z obowiązującymi obecnie metodami wyboru piętnastu sędziów powoływanych do zasiadania w Krajowej Radzie Sądownictwa sędziowie ci są wybierani przez różne zgromadzenia sędziów 2. Projekt ustawy przewiduje zastąpienie obecnej metody wyboru procedurą, w której wszyscy sędziowie zasiadający w Krajowej Radzie Sądownictwa będą wybierani przez Sejm. 9. Zgodnie z art projektu ustawy Marszałek Sejmu publikuje obwieszczenie o zwolnionym miejscu w Krajowej Radzie Sądownictwa. Prezydium Sejmu lub co najmniej 50 posłów przedstawia Marszałkowi swoich kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa. Rekomendacje dotyczące proponowanych kandydatów mogą przedstawiać również stowarzyszenia zrzeszające sędziów. Marszałek przedstawia Sejmowi pulę kandydatów w oparciu o nominacje otrzymane od Prezydium i posłów. 10. Biuro CCJE jest głęboko zaniepokojone skutkami, jakie pociąga za sobą projekt ustawy w świetle konstytucyjnej zasady trójpodziału władzy, jak również niezależności sądownictwa, ponieważ w praktyce oznacza to przeniesienie uprawnienia w zakresie powoływania członków Rady z władzy sądowniczej na władzę ustawodawczą 3. Proponowana nowa metoda wyboru sędziów zasiadających w Radzie nie jest zgodna z europejskimi normami niezależności sądownictwa. Zwiększy ona wpływ władzy ustawodawczej na sądowniczą i naruszy ugruntowaną zasadę, w myśl której sędziów zasiadających w Radzie Sądownictwa powinni wybierać inni sędziowie. 11. Zgodnie z Zaleceniem CM/Rec(2010)12 w sprawie sędziów: niezależność, skuteczność i odpowiedzialność Komitet Ministrów Rady Europy stanął na stanowisku, że nie mniej 2 Art ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa. 3 Te same zastrzeżenia podziela Komisarz Praw Człowieka, który wyraził je w piśmie z dnia 31 marca 2017 r. skierowanym do Marszałka Sejmu. 3

4 niż połowę członków Rady Sądownictwa powinni stanowić sędziowie wybierani przez innych sędziów ze wszystkich poziomów sądownictwa oraz z poszanowaniem pluralizmu w obrębie sądownictwa 4. Odzwierciedlają to również opinie CCJE i innych odpowiednich organów na szczeblu europejskim, powołanych w celu zabezpieczenia praworządności i zasad niezależności i bezstronności sądownictwa. 12. W Opinii nr 10 (2007) w sprawie Rady Sądownictwa w służbie społeczeństwu, w pkt CCJE stwierdziła: W celu zagwarantowania niezależności powinny istnieć zasady, które zapewniają, aby sędziowie zasiadający w Radzie Sądownictwa byli wybierani przez równych sobie przy zastosowaniu metod gwarantujących jak najszerszą reprezentację władzy sądowniczej na wszystkich jej poziomach. Stanowisko to CCJE powtórzyła w Wielkiej karcie sędziów przyjętej z okazji 10. rocznicy powstania CCJE, obchodzonej w 2010 r. 5. Również Komisja Wenecka opowiadała się za tym, że członkowie Rady Sądownictwa powinni być wybierani lub powoływani przez innych sędziów W związku z potrzebą pluralizmu Biuro CCJE zauważa, że projekt ustawy nie określa sposobu zapewnienia, aby sędziowie, którzy zasiądą w Krajowej Radzie Sądownictwa, reprezentowali sądownictwo każdego szczebla i każdego typu. 14. Ponadto proponowana nowa metoda wyboru członków Rady będących sędziami jest niezgodna z zasadami określonymi w Planie działania Rady Europy na rzecz wzmacniania niezależności i bezstronności sądownictwa. Plan działania został przyjęty przez Komitet Ministrów w dniu 13 kwietnia 2016 r., a zapisano w nim między innymi, że: Aby zapewnić niezależność i skuteczne funkcjonowanie rad sądownictwa, należy podjąć środki służące odpolitycznieniu procesu wybierania lub powoływania członków rad sądownictwa. 15. Biuro CCJE podkreśla konieczność regulowania procedury powoływania członków Rady w sposób zapewniający, aby byli oni wolni od wpływów politycznych lub korporacyjnych Biuro CCJE zauważa, że w celu zrealizowania europejskich norm w sprawie niezawisłości sędziów, sędziowie zasiadający w polskiej Krajowej Radzie Sądownictwa powinni być nadal wybierani przez sądownictwo. D. Struktura Krajowej Rady Sądownictwa i procedura wyboru sędziów 17. Projekt ustawy przewiduje podział Krajowej Rady Sądownictwa na dwa Zgromadzenia. Zgodnie z projektem ustawy Pierwsze Zgromadzenie ma składać się z dziesięciu członków; Ministra Sprawiedliwości, Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, osoby wyznaczonej przez Prezydenta RP, czterech posłów i dwóch senatorów. Drugie Zgromadzenie ma składać się z piętnastu sędziów. 4 Zalecenie CM/Rec(2010)12 w sprawie sędziów: niezależność, skuteczność i odpowiedzialność, pkt 27 5 Wielka karta sędziów CCJE (Zasady podstawowe), pkt 13 6 Europejska Komisja na rzecz Demokracji przez Prawo (Komisja Wenecka), Sprawozdanie na temat niezależności systemu sądownictwa, cz. I: Niezależność sędziów, przyjęte przez Komisję Wenecką podczas 82. sesji plenarnej (Wenecja, marca 2010 r.), pkt Zalecenie CM/Rec(2010)12 w sprawie sędziów: niezależność, skuteczność i odpowiedzialność, pkt 36. 4

5 18. Zgromadzenia kolejno i osobno rozpatrują i oceniają kandydatów do pełnienia urzędu na stanowiskach sędziów Sądu Najwyższego oraz stanowiskach sędziowskich w sądach powszechnych, sądach administracyjnych i sądach wojskowych oraz na stanowiskach asesorów sądowych. Jeżeli Zgromadzenia Rady wydadzą rozbieżną ocenę kandydata, Zgromadzenie Rady, które wydało ocenę pozytywną, może przyjąć uchwałę o skierowaniu wniosku o zbadanie kandydatury i ocenę przez pełny skład Rady. W takiej sytuacji wydanie pozytywnej oceny kandydata wymaga głosów 17 członków Rady: Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego i członków Rady wybranych spośród sędziów Proponowany podział Krajowej Rady Sądownictwa na dwa Zgromadzenia w powiązaniu z zasadami mającymi zastosowanie w przypadku rozbieżnych opinii obydwu Zgromadzeń daje Pierwszemu Zgromadzeniu prawo zawetowania korzystnej decyzji podjętej przez większość Drugiego Zgromadzenia, ponieważ proponowane zasady wymagają jednomyślnie korzystnej decyzji wszystkich 17 sędziów zasiadających w Krajowej Radzie Sądownictwa. Z tego względu władza ustawodawcza i władza wykonawcza tworzące większość Pierwszego Zgromadzenia będą odgrywać decydującą rolę w procedurze powoływania sędziów i asesorów, co oznacza, że proponowane nowe procedury mogą naruszać niezależność sądownictwa. 20. Proponowany podział Krajowej Rady Sądownictwa stworzy ponadto ryzyko upolitycznienia Rady. Istotne dla utrzymania niezależności sądownictwa jest to, aby procedury powoływania i awansowania sędziów gwarantowały, że decyzje dotyczące wyboru sędziów będą podejmowane w oparciu o przesłanki merytoryczne i bez nadmiernej ingerencji politycznej Biuro CCJE uznaje, że proponowana nowa procedura wyboru sędziów nada władzy ustawodawczej i władzy wykonawczej decydującą rolę w procedurze powoływania sędziów i asesorów, a przez to proponowane nowe procedury mogą naruszać zasadę niezależności sądownictwa. Ponadto proponowany podział Krajowej Rady Sądownictwa na dwa Zgromadzenia może utrudnić pracę Rady, a przez to osłabić jej rolę jako organu konstytucyjnego stojącego na straży niezależności sądownictwa. E. Przedterminowe wygaszenie kadencji sędziów zasiadających obecnie w Krajowej Radzie Sądownictwa 22. Przepisy przejściowe projektu ustawy przewidują wygaszenie mandatu 15 sędziów zasiadających obecnie w Krajowej Radzie Sądownictwa w terminie 30 dni od wejścia w życie projektu ustawy, tj. 14 dni po jej opublikowaniu: Powołanie ich następców powinno nastąpić w terminie 30 dni od wygaśnięcia ich mandatów i odbyć się zgodnie z nową procedurą i mechanizmami przedstawionymi w projekcie ustawy. 23. CCJE uznaje za niedopuszczalne decyzje eliminujące podstawowe zabezpieczenia niezależności sądownictwa. Nowej większości parlamentarnej i rządowi nie wolno kwestionować powoływania lub kadencji sędziów, którzy zostali powołani we właściwy sposób 10. Krajowa Rada Sądownictwa jest organem konstytucyjnym, któremu powierzono misję o fundamentalnym znaczeniu dla niezależności sądownictwa. Takie samo zabezpieczenie kadencji musi mieć zatem zastosowanie mutatis mutandis do 8 Projekt ustawy art. 31A i 31B. 9 Plan działania Rady Europy na rzecz wzmocnienia niezależności i bezstronności sądownictwa, Wyjaśnienie, Działanie Opinia CCJE nr 18 (2015) w sprawie stanowiska sądownictwa i jego związku z innymi organami władz państwowych we współczesnej demokracji, pkt 44. 5

6 członków Krajowej Rady Sądownictwa. Z tego względu członka Krajowej Rady Sądownictwa powinno się usunąć z urzędu jedynie w następstwie zastosowania minimum tych zabezpieczeń i procedur, które mają zastosowanie w przypadku rozpatrywania usunięcia ze stanowiska sędziego. Procedura w przypadku przedterminowego wygaszenia mandatu powinna być przejrzysta, a wszelkie ryzyko wpływów politycznych powinno być stanowczo wykluczone Ponadto taki proponowany przepis może zakłócać gwarancje z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w zakresie, w jakim obecni członkowie Krajowej Rady Sądownictwa nie będą najwyraźniej w stanie zaskarżyć wygaszenia ich mandatów przed organem sądowym. W tym zakresie Biuro CCJE odwołuje się do wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 23 czerwca 2016 r. wydanym w sprawie Baka przeciwko Węgrom. 25. Biuro CCJE uznaje, że przedterminowe wygaszenie mandatów sędziów zasiadających obecnie w Krajowej Radzie Sądownictwa jest niezgodne z europejskimi normami w zakresie niezależności sądownictwa. F. Wnioski 26. Biuro CCJE, które reprezentuje członków CCJE (będących aktywnymi sędziami z całej Europy), jest zaniepokojone tym, iż projekt ustawy byłby poważnym krokiem wstecz pod względem faktycznej niezależności sądownictwa w Polsce, jak również jest zaniepokojone przesłaniem, jakie wyraża ów projekt w kwestii wartości sędziów dla społeczeństwa, ich miejsca w porządku konstytucyjnym, jak również ich zdolności do pełnienia kluczowych funkcji publicznych w znaczący sposób. 27. Biuro CCJE jest szczególnie głęboko zaniepokojone skutkami, jakie pociąga za sobą projekt ustawy dla konstytucyjnej zasady trójpodziału władzy, jak również niezależności sądownictwa, ponieważ w praktyce oznacza on przeniesienie z władzy sądowniczej na władzę wykonawczą prawa do powoływania członków polskiej Krajowej Rady Sądownictwa. Aby zrealizować europejskie normy dotyczące niezawisłości sędziów, sędziowie zasiadający w polskiej Krajowej Radzie Sądownictwa powinni być nadal wybierani przez władzę sądowniczą. 28. Ponadto proponowany podział Rady Sądownictwa na dwa Zgromadzenia oraz proponowana nowa procedura powoływania sędziów mogą naruszać niezależność sądownictwa w zakresie, w jakim władza ustawodawcza i wykonawcza będą odgrywały decydującą rolę w procedurze powoływania sędziów i asesorów. 29. Proponowany podział Krajowej Rady Sądownictwa i proponowane procedury powoływania sędziów utrudnią pracę Rady, a przez to osłabią jej rolę jako organu konstytucyjnego stojącego na straży niezależności sądownictwa. 30. Przedterminowe wygaszenie mandatów sędziów zasiadających obecnie w polskiej Krajowej Radzie Sądownictwa jest niezgodne z europejskimi normami w zakresie niezależności sądownictwa. 11 Opinia CCJE nr 19 w sprawie roli prezesów sądów, pkt

USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa

USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1082. o Krajowej Radzie Sądownictwa Art. 1. 1. Krajowa Rada Sądownictwa, zwana dalej Radą, realizuje

Bardziej szczegółowo

SĄDY I TRYBUNAŁY (Roz. VIII) (władza sądownicza) Sędziowie. Krajowa Rada Sądownictwa

SĄDY I TRYBUNAŁY (Roz. VIII) (władza sądownicza) Sędziowie. Krajowa Rada Sądownictwa SĄDY I TRYBUNAŁY (Roz. VIII) (władza sądownicza) Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Wyroki wydawane w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, w postępowaniu co najmniej dwuinstancyjnym.

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE NAJWAŻNIEJSZYCH ZMIAN PRZEWIDZIANYCH W PRZEDSTAWIONYM PRZEZ PREZYDENTA PROJEKCIE NOWELIZACJI USTAWY O KRAJOWEJ RADZIE SĄDOWNICTWA

ZESTAWIENIE NAJWAŻNIEJSZYCH ZMIAN PRZEWIDZIANYCH W PRZEDSTAWIONYM PRZEZ PREZYDENTA PROJEKCIE NOWELIZACJI USTAWY O KRAJOWEJ RADZIE SĄDOWNICTWA 04/10/2017 ZESTAWIENIE NAJWAŻNIEJSZYCH ZMIAN PRZEWIDZIANYCH W PRZEDSTAWIONYM PRZEZ PREZYDENTA PROJEKCIE NOWELIZACJI USTAWY O KRAJOWEJ RADZIE SĄDOWNICTWA Poniższe zestawienie prezentuje najważniejsze zmiany

Bardziej szczegółowo

WŁADZA SĄDOWNICZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Organizacja wymiaru sprawiedliwości

WŁADZA SĄDOWNICZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Organizacja wymiaru sprawiedliwości W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Organizacja wymiaru sprawiedliwości Sądy są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Sądy wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ PRZEDMOWA ROZDZIAŁ I. ZMIANY USTROJU POLITYCZNEGO POLSKI W LATACH 1944-1997 1. Pojęcie ustroju politycznego i jego periodyzacja 2. Okres Krajowej

Bardziej szczegółowo

WŁADZA SĄDOWNICZA. PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR LETNI 2014/2015 mgr Anna Kuchciak

WŁADZA SĄDOWNICZA. PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR LETNI 2014/2015 mgr Anna Kuchciak WŁADZA SĄDOWNICZA PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR LETNI 2014/2015 mgr Anna Kuchciak Z A S A D A T R Ó J P O D Z I A Ł U W Ł A D Z??? . ( )Z zasady podziału władz wynika, iż władze ustawodawcza, wykonawcza

Bardziej szczegółowo

Dz.U FRAGMENT KONSTYTUCJI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z dnia 16 lipca 1997 r.) Rozdział VIII. Art. 173.

Dz.U FRAGMENT KONSTYTUCJI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z dnia 16 lipca 1997 r.) Rozdział VIII. Art. 173. Dz.U.97.78.483 FRAGMENT KONSTYTUCJI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z dnia 16 lipca 1997 r.) Rozdział VIII SĄDY I TRYBUNAŁY Art. 173. Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezaleŝną

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział czwarty Zasady ustroju politycznego Rzeczypospolitej Polskiej w świetle Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r...

Spis treści. Rozdział czwarty Zasady ustroju politycznego Rzeczypospolitej Polskiej w świetle Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r... Spis treści Rozdział pierwszy Ustrój polityczny państwa pojęcie i istota... 11 1. Pojęcie ustroju politycznego... 12 2. Ewolucja ustroju politycznego Polski... 14 Rozdział drugi Konstytucyjne podstawy

Bardziej szczegółowo

Ogólnie - trybunały, władza sądownicza i prokuratura

Ogólnie - trybunały, władza sądownicza i prokuratura Ogólnie - trybunały, władza sądownicza i prokuratura Prokuratura 1 / 8 SĄDY I TRYBUNAŁY (Roz. VIII) (władza sądownicza) Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Wyroki wydawane

Bardziej szczegółowo

PROJEKT. Ustawa z dnia o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

PROJEKT. Ustawa z dnia o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Ustawa z dnia o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej PROJEKT Art. 1. W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z 2001 r. Nr 28, poz. 319, z 2006

Bardziej szczegółowo

Pytania na powtórzenie wiadomości z zakresu ustroju Rzeczypospolitej Polskiej wiedza o społeczeństwie (nowa podstawa programowa)

Pytania na powtórzenie wiadomości z zakresu ustroju Rzeczypospolitej Polskiej wiedza o społeczeństwie (nowa podstawa programowa) Pytania na powtórzenie wiadomości z zakresu ustroju Rzeczypospolitej Polskiej wiedza o społeczeństwie (nowa podstawa programowa) 1) Kiedy odbyły się obrady Okrągłego Stołu? 2) Na czym polegały najważniejsze

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... XI Wykaz podstawowej literatury... XV Przedmowa... XVII Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej... 1 1. Uwagi wprowadzające... 2 2. Zasada

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część A. Pytania egzaminacyjne. Część B. Kazusy. Część C. Tablice. Wykaz skrótów. Pytanie

Spis treści. Część A. Pytania egzaminacyjne. Część B. Kazusy. Część C. Tablice. Wykaz skrótów. Pytanie Wykaz skrótów XI Część A. Pytania egzaminacyjne Pytanie 1 150 1 Część B. Kazusy Kazus 1. Umowa międzynarodowa 109 Kazus 2. Immunitet, ułaskawienie 112 Kazus 3. Rozporządzenie z mocą ustawy, Trybunał Konstytucyjny

Bardziej szczegółowo

Prezydent RP uwarunkowania administracyjnoprawne. mgr Maciej M. Sokołowski WPiA UW

Prezydent RP uwarunkowania administracyjnoprawne. mgr Maciej M. Sokołowski WPiA UW Prezydent RP uwarunkowania administracyjnoprawne mgr Maciej M. Sokołowski WPiA UW Prezydent RP głowa Państwa Władza wykonawcza Nie jest centralnym organem administracji Poza strukturą administracji głowa

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z obowiązującą Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 Rada Ministrów składa się z Prezesa Rady Ministrów oraz

Zgodnie z obowiązującą Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 Rada Ministrów składa się z Prezesa Rady Ministrów oraz Zgodnie z obowiązującą Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 Rada Ministrów składa się z Prezesa Rady Ministrów oraz ministrów. W skład Rady Ministrów mogą być powoływani wiceprezesi

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE Red.: Dariusz Górecki Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa Rozdział

Bardziej szczegółowo

Jerzy Buczkowski (red.) Łukasz Buczkowski Krzysztof Eckhardt

Jerzy Buczkowski (red.) Łukasz Buczkowski Krzysztof Eckhardt Podręczniki uczelniane nr 125 Wyższa Szkoła Prawa i Administracji Rzeszów-Przemyśl Wydział Prawa i Administracji 105 (125) Jerzy Buczkowski (red.) Łukasz Buczkowski Krzysztof Eckhardt PRAWO KONSTYTUCYJNE

Bardziej szczegółowo

WYROK. Trybunał Konstytucyjny w składzie:

WYROK. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Sygn. akt K 47/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 9 marca 2016 r. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński - przewodniczący Stanisław Biernat - sprawozdawca Mirosław

Bardziej szczegółowo

RPO: uwagi do poselskiego projektu ustawy o Sądzie Najwyższym (komunikat)

RPO: uwagi do poselskiego projektu ustawy o Sądzie Najwyższym (komunikat) 2017-07-18 14:13 RPO: uwagi do poselskiego projektu ustawy o Sądzie Najwyższym (komunikat) - RPO informuje: Uwagi RPO do poselskiego projektu ustawy o Sądzie Najwyższym: SN stanie się w praktyce organem

Bardziej szczegółowo

OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA. z dnia 30 stycznia 2017 r.

OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA. z dnia 30 stycznia 2017 r. OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 30 stycznia 2017 r. w przedmiocie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (UD73) Krajowa Rada Sądownictwa,

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE W ZARYSIE. PODRĘCZNIK DLA STUDENTÓW KIERUNKÓW NIEPRAWNICZYCH W

POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE W ZARYSIE. PODRĘCZNIK DLA STUDENTÓW KIERUNKÓW NIEPRAWNICZYCH W POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE W ZARYSIE. PODRĘCZNIK DLA STUDENTÓW KIERUNKÓW NIEPRAWNICZYCH W RED.: DARIUSZ GÓRECKI Wykaz skrótów Przedmowa Rozdział pierwszy Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1. Nazwa

Bardziej szczegółowo

Polska, dnia 16 sierpnia 2016 r. Poz. 1 WYROK TRZYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO. z 9 marca 2016 r. sygn. akt K 47/15

Polska, dnia 16 sierpnia 2016 r. Poz. 1 WYROK TRZYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO. z 9 marca 2016 r. sygn. akt K 47/15 W stanie wyższej konieczności, wobec zagrożenia bytu Rzeczypospolitej Polskiej jako demokratycznego państwa prawnego oraz pozbawienia jej mieszkańców praw i swobód obywatelskich, a także zwykłej ludzkiej

Bardziej szczegółowo

TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY

TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY Konstytucja wk 10 TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY Został ustanowiony nowelą konstytucyjną 26 marca 1982r Ustawa o TK została uchwalona 29 kwietnia 1985r TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY jest organem władzy sądowniczej, choć

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 25 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 25 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 25 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź na uwagi Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczące wstępnej opinii OBWE/ODIHR

Odpowiedź na uwagi Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczące wstępnej opinii OBWE/ODIHR Odpowiedź na uwagi Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczące wstępnej opinii OBWE/ODIHR w przedmiocie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Bardziej szczegółowo

U S T A W A z dnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw 1)

U S T A W A z dnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw 1) U S T A W A z dnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 976

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 grudnia 2016 r. Poz z dnia 13 grudnia 2016 r.

Warszawa, dnia 19 grudnia 2016 r. Poz z dnia 13 grudnia 2016 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 19 grudnia 2016 r. Poz. 2074 USTAWA z dnia 13 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna. r.pr. dr Tomasz Zalasiński. Zespół Ekspertów Prawnych przy Fundacji im. Stefana Batorego. Warszawa, r.

Opinia prawna. r.pr. dr Tomasz Zalasiński. Zespół Ekspertów Prawnych przy Fundacji im. Stefana Batorego. Warszawa, r. r.pr. dr Tomasz Zalasiński Zespół Ekspertów Prawnych przy Fundacji im. Stefana Batorego Warszawa, 21.11.2017 r. Opinia prawna w sprawie oceny konstytucyjności prezydenckiego projektu ustawy o zmianie ustawy

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 5 lipca 2016 r. Poz. 976 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 22 czerwca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym

Ustawa z dnia o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym Na podstawie art. 118 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 2 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli,

Bardziej szczegółowo

Pytania na egzamin magisterski dla kierunku prawo

Pytania na egzamin magisterski dla kierunku prawo Pytania na egzamin magisterski dla kierunku prawo 1. Pojęcie zasady naczelnej konstytucji 2. Zasada zwierzchnictwa Narodu 3. Formy realizacji zasady zwierzchnictwa Narodu 4. Zasada demokratycznego państwa

Bardziej szczegółowo

Władza wykonawcza Rada Ministrów. Olga Hałub Katedra Prawa Konstytucyjnego

Władza wykonawcza Rada Ministrów. Olga Hałub Katedra Prawa Konstytucyjnego Władza wykonawcza Rada Ministrów Olga Hałub Katedra Prawa Konstytucyjnego RADA MINISTRÓW mieszany charakter: 1) organ kolegialny 2) każdy minister stanowi jednoosobowy organ konstytucyjny o własnych kompetencjach

Bardziej szczegółowo

Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. [ ]

Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. [ ] Art. 173 Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. [ ] Art. 175 1. Wymiar sprawiedliwości w Rzeczpospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sady administracyjne

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 31 Sądy i Trybunały. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 31 Sądy i Trybunały. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 31 Sądy i Trybunały Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Władza

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Spis treści

Spis treści. Spis treści. Spis treści Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów.................................................. 15 Od Autora...................................................... 19 ROZDZIAŁ I. Pojęcie i przedmiot

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/14 USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 714. Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa reguluje kompetencje,

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 12 maja 2011 r. Rozdział 1. Przepisy ogólne

USTAWA. z dnia 12 maja 2011 r. Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/18 USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 714, Nr 203, poz. 1192, z 2014 r. poz. 512, z 2015 r. poz.

Bardziej szczegółowo

Projekt Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia. Ustawa z dnia r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Projekt Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia. Ustawa z dnia r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw Projekt Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia Ustawa z dnia. 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw Art. 1. W ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie

Bardziej szczegółowo

ZASADY NACZELNE USTROJU RP

ZASADY NACZELNE USTROJU RP ZASADY NACZELNE USTROJU RP Zasady naczelne ustroju RP Zawierają idee przewodnie ustawy zasadniczej. Są to normy prawne zawarte w Konstytucji, których szczególna doniosłość charakteryzuje się w tym, że

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/15 USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 714, Nr 203, poz. 1192. Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

USTAWA z dnia r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Projekt 27 kwietnia 2017 r. Wariant art. 121 ust. 4 USTAWA z dnia r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Art. 1. W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. poz.

Bardziej szczegółowo

Warszawa. Wnioskodawca:

Warszawa. Wnioskodawca: Warszawa, 12 sierpnia 2016 r. TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY Al. J. Ch. Szucha 12a 00-918 Warszawa Wnioskodawca: Grupa posłów na Sejm RP VIII kadencji według załączonej listy, Przedstawiciel grupy posłów: poseł

Bardziej szczegółowo

Zastępca Szefa. Kancelarii Sejmu RP

Zastępca Szefa. Kancelarii Sejmu RP Do druku nr 166 WICEPREZES NACZELNEJ RADY ADWOKACKIEJ Jacek Trela Warszawa, dnia 18 stycznia 2015 r. Pan Adam Podgórski Zastępca Szefa Kancelarii Sejmu RP Dot. GMS-WP-173-296115 NRA -12-SM -1.1.2016 W

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Art. 1. W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z 2001 r. Nr 28, poz. 319,

Bardziej szczegółowo

Mała Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Mała Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Mała Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Ustawa Konstytucyjna z dnia 19 lutego 1947 r. o ustroju i zakresie działania najwyższych organów Rzeczypospolitej Polskiej) http://maopd.wordpress.com/ Tymczasowa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa do dziewiątego wydania... V Wykaz skrótów... XV Wykaz literatury... XIX

Spis treści. Przedmowa do dziewiątego wydania... V Wykaz skrótów... XV Wykaz literatury... XIX Spis treści Przedmowa do dziewiątego wydania... V Wykaz skrótów... XV Wykaz literatury... XIX Rozdział I. Przedmiot prawa konstytucyjnego... 1 Rozdział II. Polska w europejskim systemie konstytucyjnym...

Bardziej szczegółowo

PRAWO. SEMESTR ZIMOWY 2015/2016 mgr Anna Kuchciak

PRAWO. SEMESTR ZIMOWY 2015/2016 mgr Anna Kuchciak PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR ZIMOWY 2015/2016 mgr Anna Kuchciak KREACYJNA WYRAŻANIA WOLI WYBORCÓW LEGITYMUJĄCA POWSZECHNE LOKALNE F U N K C J E W Y B O R Ó W W Y B O R Y KONTROLNA INTEGRACYJNA PONOWNE UZUPEŁNIAJĄCE

Bardziej szczegółowo

Tabela 3. Porównanie systemów politycznych

Tabela 3. Porównanie systemów politycznych Tabela 3. Porównanie systemów politycznych Charakterystyka ustroju System polityczny charakter głowy państwa republika republika republika republika monarchia parlamentarna budowa terytorialna państwo

Bardziej szczegółowo

Opinia dotycząca projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw z dn.

Opinia dotycząca projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw z dn. Opinia dotycząca projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw z dn. 23 stycznia 2017 Oceniamy pozytywnie: - Oceniamy negatywnie: Wybór przedstawicieli sądów

Bardziej szczegółowo

USTRÓJ POLITYCZNY: PARLAMENT:

USTRÓJ POLITYCZNY: PARLAMENT: USTRÓJ POLITYCZNY: Francja jest republiką o systemie semiprezydenckim. Konstytucja przyjęta została w referendum w 1958 roku. Modyfikowana była w latach 1962 oraz 1995. Głową państwa jest prezydent wybierany

Bardziej szczegółowo

RADA MINISTRÓW. Prawo konstytucyjne / ćwiczenia 2014/2015

RADA MINISTRÓW. Prawo konstytucyjne / ćwiczenia 2014/2015 RADA MINISTRÓW Prawo konstytucyjne / ćwiczenia 2014/2015 Pozycję ustrojową Rady Ministrów określa 5 cech: 1. Jest jednym z dwu podstawowych organów władzy wykonawczej 2. Rada Ministrów i jej poszczególni

Bardziej szczegółowo

PORZĄDEK OBRAD KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA w dniach września 2012 roku

PORZĄDEK OBRAD KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA w dniach września 2012 roku Projekt z dnia 18 września 2012 r. PORZĄDEK OBRAD KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA w dniach 25-28 września 2012 roku ( godz. 9 00 sala posiedzeń KRS) 1. Informacje i Komunikaty. 2. Informacje i propozycje rozstrzygnięć

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawa w gospodarce (PPwG) Prezydent

Podstawy prawa w gospodarce (PPwG) Prezydent Podstawy prawa w gospodarce (PPwG) Prezydent Przedmiot 1 Władza wykonawcza Prezydent, ogólnie 2 Kadencja i wybory 3 Kadencja sytuacje szczególne 4 Zadania i kompetencje 2 Władza wykonawcza - Prezydent

Bardziej szczegółowo

:56. KRS: stanowisko dot. wniosku Prokuratora Generalnego (komunikat) - KRS informuje:

:56. KRS: stanowisko dot. wniosku Prokuratora Generalnego (komunikat) - KRS informuje: 2017-01-13 12:56 KRS: stanowisko dot. wniosku Prokuratora Generalnego (komunikat) - KRS informuje: STANOWISKO KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 13 stycznia 2017 r. w przedmiocie wniosku Prokuratora Generalnego

Bardziej szczegółowo

Podział władzy geneza i treść zasady (wg. R. Małajnego)

Podział władzy geneza i treść zasady (wg. R. Małajnego) Podział władzy geneza i treść zasady (wg. R. Małajnego) została zapoczątkowana w XVII i XVIII w. przez Johna Locke a (Dwa traktaty o rządzie, 1689), a następnie istotnie rozwinięta i powiązana z gwarancjami

Bardziej szczegółowo

Druk nr 1226 Warszawa, 22 października 2008 r.

Druk nr 1226 Warszawa, 22 października 2008 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Druk nr 1226 Warszawa, 22 października 2008 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Maciej Pacuda

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III KRS 16/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 maja 2016 r. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Maciej Pacuda

Bardziej szczegółowo

Władza sądownicza w Polsce. Sądy i trybunały

Władza sądownicza w Polsce. Sądy i trybunały Władza sądownicza w Polsce Sądy i trybunały Charakterystyka władzy sądowniczej Władza sądownicza stanowi jeden z filarów władzy państwowej w ramach podziału władzy, lecz od pozostałych jest niezależna.

Bardziej szczegółowo

WŁADZA USTAWODAWCZA W POLSCE. Sejm i Senat

WŁADZA USTAWODAWCZA W POLSCE. Sejm i Senat WŁADZA USTAWODAWCZA W POLSCE Sejm i Senat GŁÓWNE CECHY PARLAMENTU W RP Parlament jest jedynym organem ustawodawczym w Polsce. Parlament (zwłaszcza izba sejmowa) pełni też inne funkcje kontrolną i kreacyjną.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Zagadnienia wstępne Tworzenie i wewnętrzna struktura sądów powszechnych III. Sądownictwo administracyjne...

Spis treści. 1. Zagadnienia wstępne Tworzenie i wewnętrzna struktura sądów powszechnych III. Sądownictwo administracyjne... Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Wykaz literatury... XIX Rozdział I. Zasady ustrojowe sądownictwa... 1 1. Rozumienie konstytucyjnych zasad prawnych... 1 2. Zasada demokratycznego państwa prawnego...

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 3 czerwca 2015 r. Szanowny Pan Bogdan Borusewicz. Marszałek Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Szanowny Panie Marszałku,

Warszawa, dnia 3 czerwca 2015 r. Szanowny Pan Bogdan Borusewicz. Marszałek Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Szanowny Panie Marszałku, Warszawa, dnia 3 czerwca 2015 r. Szanowny Pan Bogdan Borusewicz Marszałek Senatu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku, Działając w imieniu Krajowej Rady Radców Prawnych, kieruje na ręce Pana

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... Wprowadzenie Prof. dr hab. Mirosław Granat, Prof. dr hab. Marek Zubik... Rozdział I. Rzeczpospolita

Spis treści. Wykaz skrótów... Wprowadzenie Prof. dr hab. Mirosław Granat, Prof. dr hab. Marek Zubik... Rozdział I. Rzeczpospolita Wykaz skrótów..................................... Wprowadzenie Prof. dr hab. Mirosław Granat, Prof. dr hab. Marek Zubik.................................... XI XV Rozdział I. Rzeczpospolita 1. Konstytucja

Bardziej szczegółowo

Komisja Europejska. Komunikat prasowy. Praworządność: Komisja Europejska staje w obronie niezależności sądów w Polsce

Komisja Europejska. Komunikat prasowy. Praworządność: Komisja Europejska staje w obronie niezależności sądów w Polsce Bruksela, 20 grudnia 2017 r. Komisja Europejska Komunikat prasowy Praworządność: Komisja Europejska staje w obronie niezależności sądów w Polsce Przez blisko dwa lata Komisja wielokrotnie podejmowała starania

Bardziej szczegółowo

13. Sąd Najwyższy. Sąd Najwyższy: Ustawa z r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz ze zm.)

13. Sąd Najwyższy. Sąd Najwyższy: Ustawa z r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz ze zm.) 13. Sąd Najwyższy Ustawa z 23.11.2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) Sąd Najwyższy: jest organem władzy sądowniczej powołanym do: 1) sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez

Bardziej szczegółowo

P R AWO KO N S T Y T U C Y J N E. SEMESTR ZIMOWY 2016/2017 mgr Anna Kuchciak

P R AWO KO N S T Y T U C Y J N E. SEMESTR ZIMOWY 2016/2017 mgr Anna Kuchciak P R AWO KO N S T Y T U C Y J N E SEMESTR ZIMOWY 2016/2017 mgr Anna Kuchciak Z A S A D A P O D Z I A Ł U W Ł A D Z Y G E N E Z A XVII & XVIII w. Konstytucja 3 Maja - 1791 r. Konstytucja Marcowa 1921 r..

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... Wstęp... Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa... ROZDZIAŁ 1 PRZEPISY OGÓLNE...

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... Wstęp... Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa... ROZDZIAŁ 1 PRZEPISY OGÓLNE... SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... Wstęp... Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa... ROZDZIAŁ 1 PRZEPISY OGÓLNE... Art. 1. [Konstytucyjne umocowanie, pozycja i zadania Rady]... Art. 2.

Bardziej szczegółowo

WŁADZA WYKONAWCZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ RADA MINISTRÓW Skład i powoływanie Rady Ministrów

WŁADZA WYKONAWCZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ RADA MINISTRÓW Skład i powoływanie Rady Ministrów Skład i powoływanie Rady Ministrów Skład Rady Ministrów Rada Ministrów (rząd) składa się z Prezesa Rady Ministrów (premiera) i ministrów. W skład Rady Ministrów mogą być powołani wiceprezesi Rady Ministrów

Bardziej szczegółowo

o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. PIERWSZV PREZES SĄDU NAJWYŻSZEGO RZECZVPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 1.5" stycznia 2016 r. BSA 111~21 5/16 \ Pan Adam Podgórski Zastępca Szefa Kancelarii Sejmu Szanowny Panie Ministrze, W odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Ważniejsze zmiany Dotyczące ustroju i funkcjonowania Sądu Najwyższego Ustawa o Sądzie Najwyższym z dnia 23 listopada 2002 r. (tj. z dnia 22 lipca 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 1254)) Projekt ustawy o Sądzie

Bardziej szczegółowo

SEJM I SENAT JAKO ORGANY WŁADZY USTAWODAWCZEJ W RP

SEJM I SENAT JAKO ORGANY WŁADZY USTAWODAWCZEJ W RP SEJM I SENAT JAKO ORGANY WŁADZY USTAWODAWCZEJ W RP PARLAMENT - DEFINICJA Organ państwowy który: ma charakter kolegialny, przy czym jest to ciało o znacznej liczebności, nawet kilkusetosobowe, stanowi reprezentacje

Bardziej szczegółowo

WŁADZA SĄDOWNICZA KLUCZ

WŁADZA SĄDOWNICZA KLUCZ TEST WŁADZA SĄDOWNICZA KLUCZ 1. Pierwszego Prezesa Sądu NajwyŜszego powołuje a) Sejm b) Prezydent c) Prezes Rady Ministrów 2. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (podkreśl fałszywą odpowiedź): a) powołuje

Bardziej szczegółowo

FUNKCJE WŁADZY USTAWODAWCZEJ

FUNKCJE WŁADZY USTAWODAWCZEJ FUNKCJE WŁADZY USTAWODAWCZEJ FUNKCJE WŁADZY USTAWODAWCZEJ Rozdział IV SEJM I SENAT Art. 95. Władzę ustawodawczą w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sejm i Senat. Sejm sprawuje kontrolę nad działalnością

Bardziej szczegółowo

Komitet Regionów. Katedra Studiów nad Procesami Integracyjnymi INPiSM UJ ul. Wenecja 2, Kraków.

Komitet Regionów. Katedra Studiów nad Procesami Integracyjnymi INPiSM UJ ul. Wenecja 2, Kraków. Komitet Regionów Katedra Studiów nad Procesami Integracyjnymi INPiSM UJ ul. Wenecja 2, 33-332 Kraków Podstawa prawna i procedura powoływania 1. KR powołany został do życia na mocy TM jako organ doradczy

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego w sprawie projektowanych zmian ustawowych dotyczących władzy sądowniczej

Stanowisko Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego w sprawie projektowanych zmian ustawowych dotyczących władzy sądowniczej Kraków, dnia 8 maja 2017 r. Stanowisko Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego w sprawie projektowanych zmian ustawowych dotyczących władzy sądowniczej 1. Wstęp Przedmiotem niniejszej

Bardziej szczegółowo

PRAWO. SEMESTR ZIMOWY 2015/2016 mgr Anna Kuchciak

PRAWO. SEMESTR ZIMOWY 2015/2016 mgr Anna Kuchciak PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR ZIMOWY 2015/2016 mgr Anna Kuchciak Z A S A D A S U W E R E N N O Ś C I N A R O D U art. 4 Konstytucji RP 1. Władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu.

Bardziej szczegółowo

Sądowa kontrola konstytucyjności prawa we współczesnych demokracjach Kontrola konstytucyjności prawa przez sądy powszechne

Sądowa kontrola konstytucyjności prawa we współczesnych demokracjach Kontrola konstytucyjności prawa przez sądy powszechne Trybunał Konstytucyjny w polskich systemach politycznych Autor: Robert Alberski Wstęp Rozdział 1 Sądowa kontrola konstytucyjności prawa we współczesnych demokracjach 1. Konstytucja i zasada podziału władzy

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 10 maja 1996 r.

USTAWA z dnia 10 maja 1996 r. Kancelaria Sejmu s. 1/5 Dz.U. 1996 Nr 77 poz. 367 USTAWA z dnia 10 maja 1996 r. o zmianie ustaw o prokuraturze, o Sądzie Najwyższym, o Trybunale Konstytucyjnym oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 26 czerwca 2008 r.

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 26 czerwca 2008 r. U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Regulamin Klubu Parlamentarnego PRAWO I SPRAWIEDLIWOŚĆ

Regulamin Klubu Parlamentarnego PRAWO I SPRAWIEDLIWOŚĆ Regulamin Klubu Parlamentarnego PRAWO I SPRAWIEDLIWOŚĆ Regulamin Klubu Parlamentarnego PRAWO I SPRAWIEDLIWOŚĆ Art. 1. Posłowie wybrani z listy Prawo i Sprawiedliwość oraz senatorowie popierani przez Prawo

Bardziej szczegółowo

Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej

Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej 1. Wybory do sejmu ustawodawczego (1919r.) 26 stycznia 1919 r. przeprowadzono wybory w dawnym Królestwie i Galicji Zachodnie, w czerwcu 1919 dołączyli

Bardziej szczegółowo

WYKAZ AKTÓW PRAWNYCH Z PRAWA KONSTYTUCYJNEGO. 2. Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm.

WYKAZ AKTÓW PRAWNYCH Z PRAWA KONSTYTUCYJNEGO. 2. Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm. WYKAZ AKTÓW PRAWNYCH Z PRAWA KONSTYTUCYJNEGO 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze 2. Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw Ustawa z dnia. 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw Art. 1. W ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. 2011 r. Nr 126, poz. 714,

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Przedkładany projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych jest uzupełnieniem na poziomie ustawodawstwa zwykłego propozycji zawartej w projekcie zmiany Konstytucji

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Przedmowa (Anna Rytel-Warzocha) Rozdział I Z PROBLEMATYKI STATUSU POSŁA... 13

SPIS TREŚCI. Przedmowa (Anna Rytel-Warzocha) Rozdział I Z PROBLEMATYKI STATUSU POSŁA... 13 SPIS TREŚCI Przedmowa (Anna Rytel-Warzocha)........................................... 11 Rozdział I Z PROBLEMATYKI STATUSU POSŁA..................................... 13 1. Niepołączalność mandatu poselskiego.....................................

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. REGULAMIN SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

U C H W A Ł A Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. REGULAMIN SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ ORGANY SEJMU U C H W A Ł A Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. REGULAMIN SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Rozdział 3 ORGANY SEJMU Art. 9 Organami Sejmu są: 1) Marszałek Sejmu, 2) Prezydium

Bardziej szczegółowo

MODELE SĄDOWEJ KONTROLI ADMINISTRACJI

MODELE SĄDOWEJ KONTROLI ADMINISTRACJI MODELE SĄDOWEJ KONTROLI ADMINISTRACJI MODELE SĄDOWEJ KONTROLI ADMINISTRACJI kontrola realizowana przez: 1. sądy powszechne 2. sądy administracyjne 3. sądy powszechne i sądy administracyjne Polska? model

Bardziej szczegółowo

Druk nr 3586 Warszawa, 15 listopada 2010 r.

Druk nr 3586 Warszawa, 15 listopada 2010 r. Druk nr 3586 Warszawa, 15 listopada 2010 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Komisja Nadzwyczajna do rozpatrzenia niektórych projektów ustaw z zakresu prawa wyborczego NOW-020-1-2010 Pan Grzegorz

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO ZWIĄZKU PRACODAWCÓW PRYWATNYCH HANDLU I USŁUG POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT POLSKIEGO ZWIĄZKU PRACODAWCÓW PRYWATNYCH HANDLU I USŁUG POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT POLSKIEGO ZWIĄZKU PRACODAWCÓW PRYWATNYCH HANDLU I USŁUG POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. 1. Organizacja pracodawców o nazwie Polski Związek Pracodawców Prywatnych Handlu i Usług, zwana dalej "Związkiem",

Bardziej szczegółowo

Protokół nr 14 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności zmieniający system kontroli Konwencji

Protokół nr 14 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności zmieniający system kontroli Konwencji Protokół nr 14 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności zmieniający system kontroli Konwencji Strasburg, 13 maja 2004 roku Preambuła Państwa-Członkowie Rady Europy, sygnatariusze

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units SYLABUS KIERUNEK STUDIÓW PRAWO, TRYB STACJONARNY STOPIEŃ EDUKACJI: STUDIA MAGISTERSKIE Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units II.B. l Nazwa przedmiotu ( course title) PRAWO

Bardziej szczegółowo

TEKSTY PRZYJĘTE. Niedawne wydarzenia w Polsce i ich wpływ na prawa podstawowe określone w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej

TEKSTY PRZYJĘTE. Niedawne wydarzenia w Polsce i ich wpływ na prawa podstawowe określone w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej Parlament Europejski 2014-2019 TEKSTY PRZYJĘTE P8_TA(2016)0344 Niedawne wydarzenia w Polsce i ich wpływ na prawa podstawowe określone w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej Rezolucja Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

STATUT ZWIĄZKU PRZEDSIEBIORCÓW PRZEMYSŁU MODY LEWIATAN 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT ZWIĄZKU PRZEDSIEBIORCÓW PRZEMYSŁU MODY LEWIATAN 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT ZWIĄZKU PRZEDSIEBIORCÓW PRZEMYSŁU MODY LEWIATAN 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. 1. 2 Organizacja pracodawców o nazwie Związek Przedsiębiorców Przemysłu Mody Lewiatan, zwana dalej "Związkiem", jest dobrowolną,

Bardziej szczegółowo

Pan Andrzej Duda Prezydent RP. Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ul. Wiejska Warszawa

Pan Andrzej Duda Prezydent RP. Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ul. Wiejska Warszawa RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Warszawa, Adam Bodnar VII.510.35.2017.AJK Pan Andrzej Duda Prezydent RP Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ul. Wiejska 10 00-902 Warszawa W związku z uchwalonymi

Bardziej szczegółowo

13. WŁADZA SĄDOWNICZA

13. WŁADZA SĄDOWNICZA 13. WŁADZA SĄDOWNICZA 14. Władza sądownicza w RP. Organy kontroli i ochrony prawa. 1) wymienia sądy i trybunałyprzedstawia ich kompetencje, 2) charakteryzuje organy kontroli i ochrony prawa, 3) wymienia

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO ZWIĄZKU PRACODAWCÓW KONSULTINGU POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT POLSKIEGO ZWIĄZKU PRACODAWCÓW KONSULTINGU POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT POLSKIEGO ZWIĄZKU PRACODAWCÓW KONSULTINGU POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. 1. 1) Organizacja pracodawców o nazwie Polski Związek Pracodawców Konsultingu, zwana dalej "Związkiem", jest dobrowolną, samorządną

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli.

- o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 926 Warszawa, 27 czerwca 2008 r. Szanowny Panie Marszałku Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Dlaczego poprawki do projektu ustawy o Sądzie Najwyższym niczego nie zmieniają?

Dlaczego poprawki do projektu ustawy o Sądzie Najwyższym niczego nie zmieniają? Dlaczego poprawki do projektu ustawy o Sądzie Najwyższym niczego nie zmieniają? W toczącym się procesie legislacyjnym nad poselskim projektem ustawy o Sądzie Najwyższym (druk sejmowy 1727) zostały zgłoszone

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 8 października 2010 r.

USTAWA z dnia 8 października 2010 r. Kancelaria Sejmu s. 1/9 Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 213, poz. 1395. USTAWA z dnia 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 2 kwietnia 1997 r.

KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 2 kwietnia 1997 r. KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. Rozdział IV SEJM I SENAT Art. 95. 1. Władzę ustawodawczą w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sejm i Senat. 2. Sejm sprawuje kontrolę nad

Bardziej szczegółowo

Baka przeciwko Węgrom (wyrok 23 czerwca 2016 r., Wielka Izba, skarga nr 20261/12 przyjęta do rozpatrzenia na wniosek rządu)

Baka przeciwko Węgrom (wyrok 23 czerwca 2016 r., Wielka Izba, skarga nr 20261/12 przyjęta do rozpatrzenia na wniosek rządu) Baka przeciwko Węgrom (wyrok 23 czerwca 2016 r., Wielka Izba, skarga nr 1 Wprowadzenie nowych przepisów konstytucyjnych oznaczających przedwczesne zakończenie kadencji prezesa Sądu Najwyższego w reakcji

Bardziej szczegółowo