Norwegia w świecie Światowy rynek pracy Kraje niezachodnie Uchodźcy w Norwegii

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Norwegia w świecie Światowy rynek pracy Kraje niezachodnie Uchodźcy w Norwegii"

Transkrypt

1 Norwegia w świecie Przyjęło się określać czasy w których teraz żyjemy mianem epoki globalizacji. Żyjemy w czasie gdy świat coraz ściślej współpracuje poprzez wzrost handlu międzynarodowego, coraz efektywniejsze sposoby komunikacji i fale przenoszących się ludzi. Ten kierunek rozwoju trwa od dawna, ale uległ on znacznemu przyspieszeniu w ciągu ostatnich dziesięcioleci. Jak ten rozwój wpłynął na Norwegię? Światowy rynek pracy W latach 60-tych w Norwegii było wiele wolnych stanowisk. Przedsiębiorstwa miały problemy ze znalezieniem odpowiedniej ilości ludzi, zwłaszcza do najgorzej opłacanych zajęć. Norwegia potrzebowała siły roboczej. Sześciu Pakistańczyków w piżamach i sandałach przybyło wczoraj do Fornebu donoszą norweskie gazety w 1968 roku. Ludzie przyjeżdżali osiedlać się w Norwegii od zawsze. To, co stanowiło nowość w latach 60-tych, to fakt że ludzie z tak odległych krajów przyjeżdżali pracować w Norwegii. Rynek pracy uległ globalizacji. W przeciągu zaledwie kilku lat do Norwegii przybyło w celach zarobkowych wiele tysięcy imigrantów spoza Europy Zachodniej. Byli nazywani obcymi pracownikami i dostawali często najgorsze prace, których Norwegowie nie chcieli wykonywać. Z początku byli oni mile widziani, ponieważ Norwegia potrzebowała siły roboczej, ale sytuacja zmieniła się w latach 70-tych. Wówczas było mało wolnych stanowisk i coraz więcej osób pozostawało bez pracy. W 1975 roku Stortinget postanowił zatrzymać emigrację zarobkową. Władze pozwoliły jednak na łączenie rodzin, a więc przyjazd do Norwegii małżonki, lub małżonka i dzieci osoby już mieszkającej w Norwegii. W ten sposób pomimo zatrzymania fali imigrantów ich liczba wciąż rosła. Po roku 2000 Norwegia ponownie musiała sprowadzić siłę roboczą spoza kraju więc do Norwegii przyjechało dużo imigrantów z Europy Wschodniej. Kraje niezachodnie: Centralne Biuro Statystyczne określa te tereny mianem niezachodnich: Azja z Turcją, Afryka,Południowa i Środkowa Ameryka i Europa Wschodnia. Uchodźcy w Norwegii Norwegia jako członek ONZ jest odpowiedzialna za przyjmowanie uchodźców. To jest ważną przyczyną dla której ludzie z różnych zakątków świata, uciekający od wojny i konfliktów, znaleźli się w Norwegii. W latach 70-tych do Norwegii przybywali uchodźcy z Wietnamu i Chile. W ten sposób wydarzenia mające miejsce tak daleko od Norwegii-jak wojna w Wietnamie i zamach stanu w Chile-kształtowały norweskie społeczeństwo. Taka sytuacja trwała przez kolejne dziesięciolecia. Ludzie którzy uciekli przed prześladowaniami politycznymi i wojną w swojej ojczyźnie, przybyli do Norwegii i wpłynęli na kształt norweskiego społeczeństwa. Uchodźcy i inni imigranci przyczynili się do powstania wielokulturowego społeczeństwa norweskiego, różnorodnego pod względem religijnym, stylem życia, sposobu ubierania się, środków artystycznego wyrazu i zwyczajów żywieniowych. Wiele setek tysięcy ludzi uciekło z Wietnamu gdy komuniści przejęli kontrolę nad Południowym Wietnamem w 1975 roku. Ludzie leżeli w przepełnionych łodziach na morzu i wielu z nich nigdy nie dobiło bezpiecznie do brzegu. Większość spośród uratowanych osiadło w Ameryce lub Azji, ale część z nich znalazła się także w różnych krajach europejskich, m. in. w Norwegii.

2 Rozmiłowani w podróżach Norwegowie W ciągu ostatnich czterdziestu lat imigranci wprowadzili świat do Norwegii. Jednocześnie jednak wielu Norwegów wyjeżdżało w świat właśnie w tym okresie. Wynikało to z lepszej kondycji finansowej, ale też z ciągle malejących cen podróży, szczególnie samolotem. Nowoczesne samoloty odrzutowe i wycieczki uczyniły tańszymi wyjazdy za granicę. Pierwsza wycieczka samolotem czarterowym z Norwegii odbyła się w 1959 roku. W 1960 roku około 20 tysięcy Norwegów wyleciało na wycieczki zagraniczne lotami czarterowymi, w 1984 roku uczyniło to już 490 tysięcy, a w 2005 roku zarejestrowano ponad 2 miliony pasażerów odbywających loty czarterowe z norweskich lotnisk. Oprócz wzrostu samych podróży, ludzie zaczęli też wyjeżdżać coraz dalej. Coraz bardziej zwyczajne stają się wyjazdy wakacyjne do Tajlandii czy Brazylii. Począwszy od lat 60-tych stale rosła liczba Norwegów podróżujących za granicę. Wszystkie nowe doznania przywozili oni ze sobą do Norwegii. Cały świat w salonie W latach 60-tych i 70-tych istniał tylko jeden norweski kanał telewizyjny, NRK i ludzie w większości oglądali te same programy. Sytuacja zmieniła się, gdy pozwolono montować prywatne anteny satelitarne. Coraz więcej rodzin sprawiało sobie takie anteny, aby oglądać zagraniczne programy telewizyjne. W miastach wiele gospodarstw domowych miało poprowadzony kabel telewizyjny, dający dostęp do takich kanałów jak brytyjski Sky Channel czy amerykańskie MTV. Z czasem pojawiły się też różne kanały norweskie. Teraz nie jest już tak, że wszyscy w Norwegii widzieli to samo w telewizji. Zamiast tego wielu czuje się częścią większej, międzynarodowej wspólnoty, poprzez możliwość oglądania tych samych programów informacyjnych, wideoklipów czy wydarzeń sportowych, co ludzie w innych częściach świata. W sieci ze światem Internet został przedstawiony w Norwegii w 1989 roku, a od pierwszej połowy lat 90-tych większość ludzi w Norwegii otrzymała dostęp do internetu. Internet ułatwił komunikację między ludźmi na drugim końcu kraju i kontynentu. Stało się wówczas możliwe na przykład dyskutowanie czy granie w sieci z ludźmi z innej części świata. Dlatego mówimy teraz że jesteśmy częścią globalnej wioski. Norwegia na światowym rynku Jeśli wejść do jakiegokolwiek sklepu spożywczego w Norwegii w 2008 roku, znajdzie się towary z każdego zakątka świata. Oczywistością stała się możliwość kupienia ryżu z Tajlandii czy zielonego groszku z Południowej Afryki. Nie jest nowiną, że Norwegia stanowi część światowego rynku. Jednak handel światowy wzrósł ogromnie w ciągu ostatnich dziesięcioleci i to daje się zauważyć także w Norwegii. W 1991 roku Norwegia importowała dziesięć razy więcej towarów niż w 1951 roku. Eksport wzrósł w jeszcze większym stopniu. Norwegia eksportuje wyjątkowo dużo paliwa i gazu, a to oznacza że norweska gospodarka jest mocno uzależniona od sytuacji międzynarodowej, takiej jak ceny paliw i kurs dolara. W 1947 roku 23 państwa, w tym Norwegia, zawarły umowę dotyczącą wspólnych zasad w handlu międzynarodowym, GATT (Układ Ogólny w sprawie Taryf Celnych i Handlu). Umowa ta dotyczyła towarów przemysłowych. Rozszerzono ją w 1995 roku, tworząc jednocześnie Światową Organizację Handlu (WTO). WTO miało na początku 76 państw członkowskich, ale od tamtego czasu przyłączyło się do niej wiele krajów. Celem WTO jest propagowanie wolnego handlu między

3 krajami i osiągnięcie wzrostu ekonomicznego. Norwegia rozwiązuje konflikty Globalizacja oznacza, że wiele z tego co dzieje się na świecie oddziałuje na nas w Norwegii. Bieda i konflikty w innych częściach świata mogą oddziaływać bezpośrednio na życie w Norwegii. Dlatego większość Norwegów jest zgodnych co do konieczności norweskiej pomocy w rozwiązywaniu problemów na świecie. Norweskie władze próbują to robić m. in. poprzez pomoc, negocjacje pokojowe i udział w operacjach pokojowych. Pierwszym projektem pomocowym jaki wsparła Norwegia był projekt dotyczący rybołówstwa w Keralii w Indiach w 1952 roku. W latach 60-tych pomoc została rozszerzona o wiele krajów w Afryce i Azji. Po roku 2000 Norwegia przeznaczała każdego roku na pomoc około 20 miliardów koron. Wojna stanowi zazwyczaj najważniejszą przyczynę biedy i zagrożenia. Norweskie władze próbowały w wielu przypadkach pomóc w osiągnięciu pokoju w innych częściach świata poprzez prowadzenie mediacji pokojowych. Najbardziej znane są przykłady konfliktu izraelskopalestyńskiego, w którym norwescy politycy pomogli wynegocjować Porozumienie w Oslo w 1993 roku, oraz wojnę domową na Sri Lance, gdy norwescy negocjatorzy aktywnie uczestniczyli w rozmowach w latach 90-tych i po roku Norwescy żołnierze wzięli również udział w wielu operacjach pokojowych ONZ. ONZ nie posiada własnego wojska, lecz może poprosić kraje członkowskie o wysłanie swoich sił na określoną operację. Siły ONZ były używane do ograniczenia konfliktów, obserwowania czy umowa pokojowa jest dotrzymywana i ochrony ludności cywilnej w na terenach konfliktów. Norwegia brała udział w tego rodzaju misjach pokojowych od 1947 roku. Wówczas w siłach ONZ w Grecji znalazł się dokładnie jeden Norweg. Od tamtego czasu wiele tysięcy Norwegów służyło jako żołnierze ONZ, większość z nich w Libanie w latach Ponad 34 tysiące norweskich żołnierzy wzięło udział w UNIFIL, pokojowych siłach ONZ w Libanie w latach Po prawej: Gro Harlem Brundtland kierowała Komisją ONZ ds. Środowiska i Rozwoju, nazywaną z tego powodu Komisją Brundtland. Zadaniem komisji było zaproponowanie rozwiązań współpracy między krajami uprzemysłowionymi i rozwijającymi się w zakresie rozwiązania problemów ekologicznych na Ziemi i zapewnienia rozwoju przyjaznego środowisku. Raport sporządzony przez komisję nosił nazwę Nasza wspólna przyszłość i został przedstawiony w 1987 roku. Globalna świadomość ekologiczna 10. grudnia 2007 roku Pokojową Nagrodę Nobla odebrali w Oslo szef Zespołu ds. Zmian Klimatu, Rajenda Pachauri i amerykański były wiceprezydent Al Gore. Wówczas po raz pierwszy nagrodę przyznano za pracę nad globalnymi problemami ochrony środowiska. Na całym świecie wzrosła świadomość, że zmiany klimatyczne spowodowane przez ludzi są poważnym zagrożeniem dla ludzi na ziemi. Ruch ekologiczny w Norwegii w latach 70-tych skupiał się głównie na sprawach lokalnych, takich jak zabezpieczenie terenów chronionych i zatrzymanie rozbudowy szkodzącej naturze. Jednak takie problemy jak zanieczyszczenie wody i powietrza nie zatrzymują się na granicach państwowych. Dlatego konieczna była międzynarodowa współpraca w zakresie ekologii. W 1984 roku powołano Światową Komisję ONZ ds. Środowiska i Rozwoju. Przez trzy lata pracowała ona nad sporządzeniem propozycji współpracy społeczności międzynarodowej w zakresie rozwiązania światowych problemów ekologicznych. Lansowała ona hasło zrównoważonego rozwoju.

4 Przesłaniem była konieczność podjęcia przez społeczność międzynarodową próby zapobieżenia sytuacji w której współczesny człowiek obciąża Ziemię w taki sposób, że zabraknie zasobów dla kolejnych pokoleń. Zespół ds. Zmian Klimatu ONZ został powołany w 1988 roku dla rozważenia dostępnych informacji dotyczących zmian klimatu na Ziemi. Zespół ostrzegał w wielu raportach przed spowodowanym przez człowieka globalnym ociepleniem, grożącym dramatycznymi konsekwencjami dla życia na Ziemi. Upłynęło nieco czasu, zanim ostrzeżenia zaczęto brać na poważnie, ale świadomość ludzi w tym zakresie stopniowo wzrastała i politycy zaczęli rozumieć, że coś należy zrobić. Gdy w 2007 roku Zespół ds. Zmian Klimatycznych przedstawił swój czwarty raport stało się jasne, że globalne ocieplenie postępuje szybciej niż sądzono. W tym samym roku zdjęcia satelitarne z terenów polarnych pokazały, że lód stopił się w dużo większym stopniu niż wcześniej. Taki obrót spraw zaangażował ludzi na całym świecie. Co zmiany klimatyczne mają wspólnego z pokojem? Pokojowa Nagroda Nobla zostaje najczęściej przyznawana osobom, albo organizacjom, które pracują na rzecz pokoju, lub politykom którzy zawarli ważne porozumienia pokojowe. Dlaczego więc Pokojową Nagrodę Nobla otrzymał Zespół ds. Zmian Klimatu ONZ i Al Gore? Norweski Komitet Noblowski zdecydował, że Pokojowa Nagroda Nobla za rok 2007 zostaje przyznana w dwóch równych częściach Zespołowi ds. Zmian Klimatu (IPCC) oraz Albertowi Arnoldowi (AL) Gorowi juniorowi za ich wkład w tworzenie i rozpowszechnianie dużej wiedzy w zakresie zmian klimatu spowodowanych przez człowieka i za stworzenie podstaw dla inicjatyw wymagających przeciwdziałania tym zmianom. [...] Znaczące zmiany ekologiczne mogą zmienić i zagrozić warunkom życia wielu ludzi. Mogą powodować znaczne migracje ludzi i zwiększać konkurowanie o zasoby na Ziemi. Zmiany będą najbardziej obciążały najsłabsze państwa na świecie. Z tego powodu może wzrosnąć niebezpieczeństwo wystąpienia konfliktów zbrojnych i wojen. [...] Przyznając Pokojową Nagrodę Nobla IPCC oraz Alowi Gorowi Norweski Komitet Noblowski chce przyczynić się do skupienia większej uwagi na procesach i decyzjach uważanych za niezbędne do zabezpieczenia przyszłego klimatu na Ziemi i zredukowania zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi. Trzeba działać teraz, zanim zmiany klimatu wymkną się spod ludzkiej kontroli. Oświadczenie Norweskiego Komitetu Noblowskiego Cele na przyszłość Przed jakimi wyzwaniami stoi dzisiaj świat? Zmiany klimatu są być może największym wyzwaniem, ale społeczność międzynarodowa musi się zająć także innymi nierozwiązanymi dotąd problemami. W 2000 roku ponad jedna trzecia ludności świata żyła wciąż w ubóstwie. ONZ przedstawił plan dotyczący zwalczenia biedy na świecie. Wszystkie kraje członkowskie ONZ złożyły swoje podpisy pod Milenijnym Projektem Rozwoju, w którym zobowiązały się pracować nad osiągnięciem ośmiu celów, nazwanych celami milenijnymi. Jednym z celów było zmniejszenie o połowę ludności żyjącej w skrajnym ubóstwie do 2015 roku. W chwili pisania tego rozdziału nie wiadomo nadal, czy cele zostaną osiągnięte. Począwszy od 2000 roku wielu ludzi udało się wyciągnąć z ekstremalnego ubóstwa, szczególnie w Azji, ale w Afryce bieda nadal stanowi duży problem. Konflikty zbrojne są nadal, obok problemów związanych z ochroną środowiska i ubóstwem, znaczącym problemem w wielu miejscach na świecie. Po zakończeniu zimnej wojny dochodziło do niewielu konfliktów (wojen) między państwami, ale zwiększyła się liczba konfliktów wewnętrznych w krajach (wojny domowe). W 2007 roku ONZ

5 realizowało 17 misji pokojowych na całym świecie. Jednak pomimo że wojna jest wciąż stałym elementem informacji przekazywanych w mediach, badania pokazują, że ogólna liczba konfliktów na świecie spadła gwałtownie od lat 90-tych. Dotyczy to także liczby osób zabitych w tych konfliktach. Główną przyczynę stanowi zdaniem badaczy wzrost międzynarodowego zaangażowania, m. in. za sprawą ONZ, w przeciwdziałanie i ograniczanie konfliktów. Może jest więc nadzieja, że w świecie nastanie w przyszłości pokój. To jak będzie wyglądała przyszłość zależy od wielu różnych czynników. Pewne jest to, że istnieją ludzie, którzy tworzyli historię i ludzie którzy chcą kształtować przyszłość. Każdy z nas bierze w tym udział. Ty także. DO ZAPAMIĘTANIA zlikwidować biedę zagwarantować wszystkim edukację zatrzymać globalne ocieplenie zlikwidować międzynarodowy terroryzm zapobiec rozpowszechnianiu broni jądrowej rozwiązać problem palestyński osiągnąć pokój na całym świecie chronić uchodźców zapewnić respektowanie praw człowieka kupić prezent urodzinowy dla żony Znajdź odpowiedź 1 Dlaczego tak wielu imigrantów o niezachodnim pochodzeniu przybyło do Norwegii pod koniec lat 60-tych? 2 Dlaczego do Norwegii przybyło wielu uchodźców w latach 70-tych? 3 Dlaczego wielu Norwegów zaczęło wyjeżdżać na wakacje za granicę? 4 Co to jest WTO? 5 Kto otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 2007 roku i dlaczego? 6 Co oznacza określenie zrównoważony rozwój? 7 Co to jest Milenijny Projekt Rozwoju? Dyskutuj! 8 Sześciu Pakistańczyków w piżamach i sandałach przybyło wczoraj do Fornebu doniosły gazety w 1968 roku. Czy mogłoby się to ukazać we współczesnej gazecie? Dlaczego/ dlaczego nie? Co taki nagłówek prasowy opowiada o czasach, w których został napisany? 9 Co wyglądałoby inaczej w dzisiejszej Norwegii, jeśli w kraju nie byłoby żadnych imigrantów? 10 Czy myślisz, że w przyszłości zniknie bieda? Dlaczego/ dlaczego nie? 11 Czy czujesz, że jesteś częścią globalnej wioski? Czy wszyscy ludzie na Ziemi należą do tej wioski? 12 Jakie widzisz pozytywne i negatywne skutki globalizacji? Zadanie 13 Przygotuj wywiad z osobą która przybyła do Norwegii z innego kraju. Spytaj jakie warunki panowały w ojczyźnie, oraz kiedy i dlaczego ta osoba przeniosła się do Norwegii. Jak wyglądało zetknięcie się z Norwegią? Wymysł więcej pytań. Później możesz zaprezentować swoim kolegom i koleżankom to, czego się dowiedziałeś. 14 Znajdź wiele przykładów konfliktów w innych częściach świata, które doprowadziły uchodźców do Norwegii. Wybierz jeden przykład i przygotuj gazetkę ścienną lub

6 komputerową prezentację tego konfliktu. Wykorzystaj encyklopedię, lub internet do znalezienia przyczyny konfliktu. Ustal także ile osób z tego terenu przybyło do Norwegii. Możesz to sprawdzić wchodząc na stronę internetową 15 Przeczytaj wykres pokazujący wzrost ilości wycieczek samolotami czarterowymi z Norwegii od 1960 do 2005 roku. 16 Gdzie obecnie na świecie ONZ ma rozmieszczone swoje siły pokojowe? Wejdź na stronę i dowiedz się tego. Sporządź mapę świata pokazującą gdzie realizowane są te operacje. 17 Spróbuj ustalić jak wygląda sytuacja na świecie w kontekście celów milenijnych. Jakie cele zostały osiągnięte, a które zdają się być nie do osiągnięcia? Informacje na ten temat możesz znaleźć na stornie internetowej ONZ 18 Spójrz na tabelę na stronie 131. Opisz własnymi słowami co ona pokazuje. Do źródeł! 19 Przeczytaj oświadczenie Norweskiego Komitetu Noblowskiego na stronie 135. a Co mogłoby się wydarzyć w przyszłości, według tego oświadczenia? b W jaki sposób, zdaniem Komitetu Noblowskiego, zmiany klimatu mogą grozić pokojowi na świecie?

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 W 2000 roku społeczność międzynarodowa przyjęła Milenijne Cele Rozwoju na rzecz eliminowania ubóstwa oraz zapewnienia globalnej równowagi gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

W jaki sposób Rotary może pomagać?

W jaki sposób Rotary może pomagać? W jaki sposób Rotary może pomagać? Co spowodowało ideę powstanie grupy klimatycznej? Panel klimatyczny ONZ (IPCC) 2007: Duże prawdopodobieństwo globalnego ocieplenia klimatu. Fińska delegacja DGEs w Instytucie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Strona internetowa książki... 14. Uwagi na temat statystyk migracyjnych... 15. Rozdział 1. Wprowadzenie...

Spis treści. Przedmowa... 11. Strona internetowa książki... 14. Uwagi na temat statystyk migracyjnych... 15. Rozdział 1. Wprowadzenie... Spis treści Przedmowa.............................................................. 11 Strona internetowa książki................................................. 14 Uwagi na temat statystyk migracyjnych......................................

Bardziej szczegółowo

Brak wody jest torturą

Brak wody jest torturą Brak wody jest torturą Brak dostępu do wody pitnej nie uśmierca w sposób spektakularny i czytelny dla opinii publicznej jak powodzie, trzęsienia ziemi i wojny. Jego ofiary odchodzą w ciszy są to przede

Bardziej szczegółowo

Współczesne problemy rozwojowe Kenii

Współczesne problemy rozwojowe Kenii Warszawa, listopad 2006 Natalia Ćwik Współczesne problemy rozwojowe Kenii Scenariusz zajęć z edukacji globalnej dla szkół ponadgimnazjalnych Informacje o scenariuszu: Pojęcie rozwoju gospodarczego i związane

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Idea projektu Szkoła Globalna

Idea projektu Szkoła Globalna SZKOŁA GLOBALNA W bieżącym roku szkolnym nasza szkoła stara się o tytuł Szkoły Globalnej. W tym celu realizujemy w szkole międzynarodowy projekt realizowany dzięki pomocy finansowej Unii Europejskiej i

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 1. Stary Kontynent Europa 2. Jedna Europa wiele narodów 3. Zgoda i waśnie w Europie 4. Gdzie można spotkać renifera? 5. Zimna wyspa na morzu

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006

BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006 BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006 PRZEDRUK I ROZPOWSZECHNIANIE MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZALICZENIA ĆWICZEŃ WNOPIP

ZASADY ZALICZENIA ĆWICZEŃ WNOPIP ZASADY ZALICZENIA ĆWICZEŃ WNOPIP mgr. Aleksandra Spychalska aleksandra.spychalska@prawo.uni.wroc.pl konsultacje: sala 307 budynek A poniedziałki godz. 14.45-15.45 wtorki godz. 11.15-12.15 ZASADY ZALICZENIA

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych Wzorem lat ubiegłych Wyższa Szkoła Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide de Gasperi

Bardziej szczegółowo

Temat: Klimat dla wojen, czyli o zależności pomiędzy zmianami klimatycznymi a konfliktami zbrojnymi

Temat: Klimat dla wojen, czyli o zależności pomiędzy zmianami klimatycznymi a konfliktami zbrojnymi Artur Brzeziński Temat: Klimat dla wojen, czyli o zależności pomiędzy zmianami klimatycznymi a konfliktami zbrojnymi Przedmiot: wiedza o społeczeństwie Poziom: gimnazjum Podstawa programowa kształcenia

Bardziej szczegółowo

w s p i e r a j ą Ś w i a t o w y P r o g r a m Ż y w n o ś c i o w y

w s p i e r a j ą Ś w i a t o w y P r o g r a m Ż y w n o ś c i o w y w s p i e r a j ą Ś w i a t o w y P r o g r a m Ż y w n o ś c i o w y Piosenka Shakiry La La La (Brazil 2014),to nasz mały wkład w pokazanie światu dokonań Światowego Programu Żywnościowego na rzecz walki

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 I PLANETA ZIEMIA. ZIEMIA JAKO CZĘŚĆ WSZECHŚWIATA 1. Pierwotne wyobrażenia o kształcie Ziemi i ich ewolucja 11 2. Wszechświat. Układ Słoneczny 12 3. Ruch obrotowy Ziemi i jego konsekwencje

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE STUDIA II STOPNIA

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE STUDIA II STOPNIA Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE STUDIA II STOPNIA

Bardziej szczegółowo

Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców

Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców 22 maja 2015 ul. Arkońska 6 (budynek A3), 80-387 Gdańsk tel.: 58 32 33 100 faks: 58 30 11 341 X Pomorskie Forum Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT 69--69; 68-7-0 UL. ŻURAWIA A, SKR. PT. INTERNET http://www.cbos.pl OŚRODEK INFORMACJI 69-6-9, 6-76- 00-0 W A R S Z A W A E-mail: sekretariat@cbos.pl TELEFAX

Bardziej szczegółowo

Gdy żołnierzom nie wolno strzelać, czyli operacje pokojowe ONZ. Autor: Artur Brzeziński

Gdy żołnierzom nie wolno strzelać, czyli operacje pokojowe ONZ. Autor: Artur Brzeziński Gdy żołnierzom nie wolno strzelać, czyli operacje pokojowe ONZ Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają podstawowe informacje na temat celów i struktury Organizacji Narodów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY _ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego AON wewn. 4969/97 QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY. Redakcja naukowa prof. zw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

MIGRANTS AND CITIES: NEW PARTNERSHIPS TO MANAGE MOBILITY

MIGRANTS AND CITIES: NEW PARTNERSHIPS TO MANAGE MOBILITY MIGRANTS AND CITIES: NEW PARTNERSHIPS TO MANAGE MOBILITY Official Launch 18 grudnia 2015, Warszawa Światowy Raport na temat Migracji Światowy Raport na temat Migracji 2015 Migranci i Miasta: Nowe Partnerstwa

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA. Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA. Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej I. Źródła informacji geograficznej i sposoby ich wykorzystania. II. Funkcjonowanie światowego

Bardziej szczegółowo

Konsument na wakacjach. Raport Instytutu Badawczego IPC dla Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Konsument na wakacjach. Raport Instytutu Badawczego IPC dla Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Raport Instytutu Badawczego IPC dla Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 1 Informacje o badaniu Wyniki badań Wnioski i porównanie 2 Informacje o badaniu Wyniki badań Wnioski i porównanie 3 Badanie

Bardziej szczegółowo

Tematy i zagadnienia z WOS zakres rozszerzony

Tematy i zagadnienia z WOS zakres rozszerzony Tematy i zagadnienia z WOS zakres rozszerzony semestr piąty ( klasa III) Dział I. PRAWO 1. Prawo i systemy prawne normy prawne i ich charakter koncepcje budowy normy prawnej źródła norm prawnych system

Bardziej szczegółowo

W JAKI SPOSÓB PRZENOŚNE KABINY TOALETOWE WPŁYWAJĄ NA ŚWIAT

W JAKI SPOSÓB PRZENOŚNE KABINY TOALETOWE WPŁYWAJĄ NA ŚWIAT W JAKI SPOSÓB PRZENOŚNE KABINY TOALETOWE ( I TY ) WPŁYWAJĄ NA ŚWIAT 473 MILL MilL mil Przenośne toalety mają dynamiczny wpływ na światowe zasoby wody. Każdego dnia 473,000,000 litrów wody są zaoszczędzane

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Janusz Bronisław Berdowski EUROPEJSKA UCZELNIA INFORMATYCZNO-EKONOMICZNA W WARSZAWIE ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od jakości nie ma odwrotu, gdyż na rynku globalnym nie walczy się tylko ceną

Bardziej szczegółowo

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Sytuacja polityczna Po zwycięstwie Ligi Katolickiej w bitwie pod Białą Górą niedaleko Pragi w 1620 roku rządy zostały przejęte przez Ferdynanda II. (1620-1637).

Bardziej szczegółowo

Afryki Subsaharyjskiej

Afryki Subsaharyjskiej Dostęp do edukacji w krajach Abstrakt Afryki Subsaharyjskiej Dostęp do edukacji jest podstawowym warunkiem rozwoju wszystkich państw. Szczególnie istotne jest nauczanie najmłodszych obywateli, bo to oni

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ A 388068 Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe Redakcja i opracowanie: Andrzej Ciupiński Kazimierz Malak WARSZAWA 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I. NOWE PODEJŚCIE DO POLITYKI

Bardziej szczegółowo

Ewidencja Danych Osobowych: dla instytucji rządowych i dla Ciebie. Ewidencja Danych Osobowych miasta lub gminy

Ewidencja Danych Osobowych: dla instytucji rządowych i dla Ciebie. Ewidencja Danych Osobowych miasta lub gminy Ewidencja Danych Osobowych: dla instytucji rządowych i dla Ciebie Ewidencja Danych Osobowych miasta lub gminy 2 Ewidencja Danych Osobowych: dla instytucji rządowych i dla Ciebie Ewidencja Danych Osobowych

Bardziej szczegółowo

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of Przemówienie Ambasadora Stephena D. Mulla Ceremonia wręczenia dyplomów WIEMBA Uniwersytet Warszawski 29 czerwca 2013r. Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i wielu poświęceniom otrzymujecie

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania

1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania Spis treści Wprowadzenie... 9 1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania jego zasobami... 13 1.1. Rola środowiska w procesach społeczno-gospodarczych... 13 1.2. Uwarunkowania zasobowe.

Bardziej szczegółowo

Podróżnicy. i ścieżki zakupu. Wpływ marketingu efektywnościowego na inspiracje i wybór w branży turystycznej. tradedoubler.com

Podróżnicy. i ścieżki zakupu. Wpływ marketingu efektywnościowego na inspiracje i wybór w branży turystycznej. tradedoubler.com Podróżnicy i ścieżki zakupu Wpływ marketingu efektywnościowego na inspiracje i wybór w branży turystycznej tradedoubler.com Europejczycy chcą wybierać hotele, loty i oferty wakacyjne na swoich własnych

Bardziej szczegółowo

czy warto Instrukcja dla nauczyciela: Przedmiot: Wiedza o społeczeństwie Realizowany zapis podstawy programowej: Cele ćwiczenia: S 57

czy warto Instrukcja dla nauczyciela: Przedmiot: Wiedza o społeczeństwie Realizowany zapis podstawy programowej: Cele ćwiczenia: S 57 ĆWICZENIE 9 ĆWICZENIE 9 Wiedza o społeczeństwie czy warto pomagać? S 57 część opisowa Ćwiczenie ma wywołać dyskusję uczniów i uczennic o różnych motywach pomagania innym, szczególnie w kontekście katastrofy

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 6 MODEL REAGOWANIA NA ZAGROŻENIA PIRACTWEM MIĘDZYNARODOWEGO TRANSPORTU MORSKIEGO

ROZDZIAŁ 6 MODEL REAGOWANIA NA ZAGROŻENIA PIRACTWEM MIĘDZYNARODOWEGO TRANSPORTU MORSKIEGO ROZDZIAŁ 6 MODEL REAGOWANIA NA ZAGROŻENIA PIRACTWEM MIĘDZYNARODOWEGO TRANSPORTU MORSKIEGO Rozdział szósty zawiera analizę inicjatyw w poszczególnych regionach oraz ich schematy. Autorka zaproponuje w nim

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Podstawowym używanym w Polsce pierwotnym nośnikiem energii jest: a) ropa naftowa

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013

Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013 Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013 Stabilne podwaliny dla przyszłego porządku ciepłowniczego Bogusław Regulski Wiceprezes Zarządu IGCP Debata : Narodowa Mapa Ciepła - Warszawa 22 listopada 2013 Struktura

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych. Kultura w 2008 roku 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych. Kultura w 2008 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych Materiał na konferencję prasową w dniu 28 sierpnia 2009 r. Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Kultura w 2008 roku 1 WYDATKI NA KULTURĘ Wydatki

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: Geografia Realizowany zapis podstawy programowej:

Przedmiot: Geografia Realizowany zapis podstawy programowej: ĆWICZENIE 17 ĆWICZENIE 17 Geografia w chińskim mieście S 99 część opisowa Ćwiczenie pokazuje przyczyny przyspieszenia procesów urbanizacyjnych w Chinach oraz szanse i zagrożenia, jakie to niesie. Za 15

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Społeczna odpowiedzialność biznesu Bogusława Niewęgłowska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 24 października 2011 r. Odpowiedzialność to: zajmowanie się osobą lub rzeczą,

Bardziej szczegółowo

Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie

Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Wtorek, 27 października 2015, 11:05 Strona znajduje się w archiwum. Piątek, 11 września 2015 Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie - Działania polskiego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Słowo wstępne... 11. Przedmowa do czwartego wydania... 13. Wykaz skrótów... 15

Spis treści. Słowo wstępne... 11. Przedmowa do czwartego wydania... 13. Wykaz skrótów... 15 Spis treści Słowo wstępne............................................................ 11 Przedmowa do czwartego wydania.......................................... 13 Wykaz skrótów............................................................

Bardziej szczegółowo

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK polish.poland.usembassy.gov Facebook www.facebook.com/usembassywarsaw YouTube www.youtube.com/user/usembassywarsaw Twitter twitter.com/usembassywarsaw USA & Poland Polska

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Prawo zamówień publicznych.

- o zmianie ustawy - Prawo zamówień publicznych. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-141-08 Druk nr 957 Warszawa, 9 września 2008 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Klasa III. Ocena dopuszczająca: Ocena dostateczna GOSPODARKA WOLNORYNKOWA

Klasa III. Ocena dopuszczająca: Ocena dostateczna GOSPODARKA WOLNORYNKOWA Klasa III GOSPODARKA WOLNORYNKOWA wyjaśnić, skąd wynika rzadkość dóbr i jak wpływa na działalność gospodarczą ludzi wymienić i zilustrować czynniki wytwórcze wykorzystywane przy produkcji różnych dóbr

Bardziej szczegółowo

Co oznacza dla Szkocji pozostanie w Zjednoczonym Królestwie? Informacje dotyczące referendum w sprawie niepodległości Szkocji.

Co oznacza dla Szkocji pozostanie w Zjednoczonym Królestwie? Informacje dotyczące referendum w sprawie niepodległości Szkocji. Co oznacza dla Szkocji pozostanie w Zjednoczonym Królestwie? Informacje dotyczące referendum w sprawie niepodległości Szkocji. Niniejsza broszura dostępna jest dużym drukiem, alfabetem Braille'a oraz w

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN

ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN GLOBAL PLAN OF ACTION FOR ANIMAL GENETIC RESOURCES and the INTERLAKEN DECLARATION przyjęte przez Międzynarodową

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

klimat.edu.pl nie podgrzewaj atmosfery

klimat.edu.pl nie podgrzewaj atmosfery nie podgrzewaj atmosfery foto: Flash Press Media Organizator projektu: Ośrodek Działań Ekologicznych Źródła Projekt dofinansowany ze środków: Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Bardziej szczegółowo

Aktualna sytuacja humanitarno-migracyjna w Syrii

Aktualna sytuacja humanitarno-migracyjna w Syrii Źródło: http://www.emn.gov.pl/esm/aktualnosci/9279,aktualna-sytuacja-humanitarno-migracyjna-w-syrii.html Wygenerowano: Środa, 10 lutego 2016, 22:41 Aktualna sytuacja humanitarno-migracyjna w Syrii W związku

Bardziej szczegółowo

WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW

WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW 3 / ZAPEWNIENIE NISKOWĘGLOWEJ PRZYSZŁOŚCI Europa zobowiązała się do obniżenia globalnego wzrostu temperatury do 2 C. Oczekuje się, że poniżej tego poziomu uda się uniknąć

Bardziej szczegółowo

Francuska armia w Mali zaczyna robić "w tył zwrot" 12 kwietnia 2013

Francuska armia w Mali zaczyna robić w tył zwrot 12 kwietnia 2013 Francja rozpoczyna zapowiadane wycofywanie swoich żołnierzy z Mali jak poinformowało francuskie Ministerstwo Obrony, w ubiegły wtorek, 9 kwietnia, wyjechało pierwszych stu żołnierzy armii francuskiej.

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienie czym są kraje Globalnego Południa i Globalnej Północy.

Wyjaśnienie czym są kraje Globalnego Południa i Globalnej Północy. Niewieścin zajęcia w I kw. 2014 14.02.2014 3 z instruktorem Tematyka: Milenijne Cele Rozwoju Liczba dzieci na zajęciach:010 Wprowadzenie pojęcia edukacja globalna. Na co kładzie się największy nacisk podczas

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.4.2016 r. COM(2016) 183 final 2016/0094 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w odniesieniu do międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny Prawa kobiet w Polsce

Projekt edukacyjny Prawa kobiet w Polsce Projekt edukacyjny Prawa kobiet w Polsce Realizowane treści nauczania z podstawy programowej przedstawia prawa i wolności zagwarantowane w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wymienia środki i mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Pełna Oferta Usług Edu Talent

Pełna Oferta Usług Edu Talent Przedstawiamy Ci naszą Pełną Ofertę Usług. Przygotowaliśmy dla Ciebie szeroką ofertę profesjonalnego, terminowego i taniego pisania prac. Piszemy dla Ciebie: - prace magisterskie i licencjackie - prace

Bardziej szczegółowo

Program nauczania GEOGRAFII w Gimnazjum w Siedlcu.

Program nauczania GEOGRAFII w Gimnazjum w Siedlcu. Program nauczania GEOGRAFII w Gimnazjum w Siedlcu. MODUŁ 1 Ocena niedostateczna -uczeń nie opanował tych wiadomości i umiejętności, które są konieczne do dalszego kształcenia, -nie potrafi rozwiązać zadań

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian nr 1. Rozdział I. Początek wieków średnich. 1. Na taśmie chronologicznej zaznacz i zapisz datę, która rozpoczyna średniowiecze.

Sprawdzian nr 1. Rozdział I. Początek wieków średnich. 1. Na taśmie chronologicznej zaznacz i zapisz datę, która rozpoczyna średniowiecze. Rozdział I. Początek wieków średnich GRUPA A 0 1. Na taśmie chronologicznej zaznacz i zapisz datę, która rozpoczyna średniowiecze. 400 500 600 700 800 2. Uzupełnij poniższe zdania. a) Słowianie zasiedlili

Bardziej szczegółowo

-2- Jak widać, wydarzenia, o których mowa - podobnie jak wcześniej konflikt w Czeczenii -

-2- Jak widać, wydarzenia, o których mowa - podobnie jak wcześniej konflikt w Czeczenii - CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET: http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Grameen Bank & kobiety

Grameen Bank & kobiety Grameen Bank & kobiety Ewa Janikowska Wydawnictwo ConCorda III Europejski Kongres Kobiet 17-18 września 2011 r. 1 Pokojowa Nagroda Nobla Mikrokredyt okazał się ważną siłą wyzwalającą w społeczeństwach,

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNE ZGROMADZENIE PARLAMENTARNE AKP-UE

WSPÓLNE ZGROMADZENIE PARLAMENTARNE AKP-UE WSPÓLNE ZGROMADZENIE PARLAMENTARNE AKP-UE Dokument sesyjny ACP-EU/100.640/B/10 08.01.2010 SPRAWOZDANIE w sprawie skutków społecznych światowego kryzysu Komisja Spraw Społecznych i Środowiska Współsprawozdawcy:

Bardziej szczegółowo

Cele klimatyczne Warszawy\ kierunki rozwoju Miasta. Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury, Urząd m.st. Warszawy

Cele klimatyczne Warszawy\ kierunki rozwoju Miasta. Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury, Urząd m.st. Warszawy Cele klimatyczne Warszawy\ kierunki rozwoju Miasta Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury, Urząd m.st. Warszawy Wyzwania Warszawy związane z polityką klimatyczną Dostosowanie gospodarki do zaostrzających

Bardziej szczegółowo

PODRÓśOWANIE W PRZESZŁOŚCI I DZISIAJ

PODRÓśOWANIE W PRZESZŁOŚCI I DZISIAJ PODRÓśOWANIE W PRZESZŁOŚCI I DZISIAJ Cele: Dzieci uświadamiają sobie róŝnice pomiędzy podróŝowaniem niegdyś i obecnie; róŝnice w środkach transportu i wpływie podróŝy na środowisko naturalne. Uczniowie

Bardziej szczegółowo

Deklaracja Europejskiego Dzieła Kolpinga "Aktywne starzenie się i solidarność międzypokoleniowa"

Deklaracja Europejskiego Dzieła Kolpinga Aktywne starzenie się i solidarność międzypokoleniowa Deklaracja Europejskiego Dzieła Kolpinga "Aktywne starzenie się i solidarność międzypokoleniowa" W 2002 r. ONZ uchwaliła plan działania w celu wsparcia aktywnego starzenia się. UE podjęła tę inicjatywę

Bardziej szczegółowo

KLUB MŁODEGO EKOLOGA

KLUB MŁODEGO EKOLOGA Przyroda cierpi z powodu człowieka Dar panowania nad przyrodą powinniśmy wykorzystywać w poczuciu odpowiedzialności, świadomości, że jest to wspólne dobro ludzkości. Jan Paweł II Papież KLUB MŁODEGO EKOLOGA

Bardziej szczegółowo

Na co zwracać uwagę w programie dofinansowania kolektorów Włodzimierz Żak

Na co zwracać uwagę w programie dofinansowania kolektorów Włodzimierz Żak Na co zwracać uwagę w programie dofinansowania kolektorów Włodzimierz Żak Myszków 20.08.2010 r. Proszę przez całe spotkanie Pamiętać o: Jak uzyskam 45 % dofinansowania to 55 % muszę zapłacić ja, Żeby dostać

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

DBAMY O CIEBIE DBAMY O ŚWIAT

DBAMY O CIEBIE DBAMY O ŚWIAT DBAMY O CIEBIE DBAMY O ŚWIAT ZAANGAŻOWANIE DLA ŚRODOWISKA Woda jest jednym z najcenniejszych zasobów Ziemi i jednocześnie naszym głównym produktem. Dlatego jesteśmy wysoce świadomi tego, jak ważna jest

Bardziej szczegółowo

Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ

Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ Pomoc humanitarna i ochrona ludności w ramach działań Unii Europejskiej Unia Europejska jest czołowym na świecie darczyńcą pomocy humanitarnej. Pomoc ta, w postaci finansowania, dostaw towarów i usług

Bardziej szczegółowo

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE NA POSZCZEGÓLNE OCENY KLASA II GIMNAZJUM Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej Temat lekcji 1. O czym będziemy się uczyć na lekcjach wiedzy o społeczeńst

Bardziej szczegółowo

Przykładowe rozwiązania

Przykładowe rozwiązania Przykładowe rozwiązania Poniższy dokument zawiera przykładowe rozwiązania zadań z I etapu I edycji konkursu (2014 r.). Rozwiązania w formie takiej jak przedstawiona niżej uzyskałyby pełną liczbę punktów

Bardziej szczegółowo

Ryszard Unia Europejska

Ryszard Unia Europejska A 377214 Ryszard Unia Europejska jako aktor stosunków międzynarodowych Wydawnictwo Naukowe Scholar Warszawa 2003 Spis treści Wstęp 13 Rozdział I Budowanie unii politycznej państw Wspólnoty Europejskiej:

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczne i ekologiczne aspekty segregacji i recyklingu

Ekonomiczne i ekologiczne aspekty segregacji i recyklingu Ekonomiczne i ekologiczne aspekty segregacji i recyklingu Dr Wojciech Piontek X SPOTKANIE FORUM: Dobre praktyki w gospodarce odpadami WARSZAWA - 26 KWIETNIA 2012 Czemu służy polityka środowiskowa (klimatyczna,

Bardziej szczegółowo

Roczny plan pracy z wiedzy o społeczeństwie dla III klasy gimnazjum zintegrowany z serią Dziś i jutro część 2 - wymagania na poszczególne oceny

Roczny plan pracy z wiedzy o społeczeństwie dla III klasy gimnazjum zintegrowany z serią Dziś i jutro część 2 - wymagania na poszczególne oceny Roczny plan z wiedzy o społeczeństwie dla III klasy gimnazjum zintegrowany z serią Dziś i jutro część 2 - wymagania na poszczególne oceny Temat lekcji 1. Polska polityka zagraniczna 2. Integracja europejska

Bardziej szczegółowo

Przyszły Globalny Cel dla Zasobów Wodnych

Przyszły Globalny Cel dla Zasobów Wodnych Przyszły Globalny Cel dla Zasobów Wodnych Krajowe Konsultacje Slide 1 Cele ogólne i działania Konsultacje wodne, będące częścią tematycznych konsultacji, mających na celu osiągniecie Celów Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia psychospołeczne

Zagrożenia psychospołeczne Zagrożenia psychospołeczne 1. Wstęp Zarządzanie stresem nie jest dla pracodawców jedynie obowiązkiem moralnym i dobrą inwestycją, jest to wymóg prawny określony w dyrektywie ramowej 89 /391/EWG 3 2. Przeciwdziałanie

Bardziej szczegółowo

PRACA KONKURSOWA. "I Mała Wojewódzka Liga Przyrodnicza"

PRACA KONKURSOWA. I Mała Wojewódzka Liga Przyrodnicza PRACA KONKURSOWA "I Mała Wojewódzka Liga Przyrodnicza" Czym różni się kra od lodowca? Seweryna Gornowicz ZSP w Szlachcie Co to jest lód? Lód jest to stan stały wody. Lód dzięki zawartości powietrza ma

Bardziej szczegółowo

13. DLACZEGO BASSEM MIESZKA TERAZ W LIBANIE?

13. DLACZEGO BASSEM MIESZKA TERAZ W LIBANIE? EDUKACJA GLOBALNA NA ZAJĘCIACH WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE W GIMNAZJUM, CENTRUM EDUKACJI OBYWATELSKIEJ 2015 13. DLACZEGO BASSEM MIESZKA TERAZ W LIBANIE? AUTORKA: KAROLINA KRYŚCIAK Podczas lekcji uczniowie

Bardziej szczegółowo

METODOLOGIA 50/50 - ROLA SZKOŁY, ZADANIA NAUCZYCIELI

METODOLOGIA 50/50 - ROLA SZKOŁY, ZADANIA NAUCZYCIELI METODOLOGIA 50/50 - ROLA SZKOŁY, ZADANIA NAUCZYCIELI Patrycja Płonka Kierownik Projektów www.pnec.org.pl Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités 31-016 Kraków, ul. Sławkowska 17 tel./faks: +48 12

Bardziej szczegółowo

Polskie 10 lat w Unii

Polskie 10 lat w Unii Polskie 10 lat w Unii Polityczne aspekty członkostwa -jak Polska zmieniła Europę Dobra sytuacja ekonomiczna w czasach kryzysu BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE KORZYSTNY BUDŻET UE NA LATA 2014-2020 Euroentuzjazm

Bardziej szczegółowo

Kategoria. Nazwa podmiotu.. Nazwisko oceniającego Liczba Kryterium oceny

Kategoria. Nazwa podmiotu.. Nazwisko oceniającego Liczba Kryterium oceny Załącznik Nr 3 Karta Oceny kategorii: Duże i Średnie Przedsiębiorstwo Maks. 50 Ocena odnosi się do podstawowych parametrów ekonomicznej kondycji firmy i jej wkładu w rozwój gospodarczy regionu. Brane są

Bardziej szczegółowo

Temat: Co można zrobić, aby zmniejszyć emisję dwutlenku węgla do atmosfery?

Temat: Co można zrobić, aby zmniejszyć emisję dwutlenku węgla do atmosfery? Autor: Bożena Sienkiewicz Dla kogo: gimnazjum, klasy I-III Temat: Co można zrobić, aby zmniejszyć emisję dwutlenku węgla do atmosfery? Cele lekcji: Uświadamianie zagrożeń ekologicznych związanych ze wzrostem

Bardziej szczegółowo

Copyright 2012 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2012 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzja: prof. dr hab. Edward Haliżak Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Anna Kaniewska Korekta: Anna Kaniewska Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2012 by Wydawnictwo Naukowe Scholar

Bardziej szczegółowo

Kampania edukacyjna "Każdy stopień ma znaczenie" - Nawet o 46% można obniżyć rachunki za ogrzewanie w mieszkaniu

Kampania edukacyjna Każdy stopień ma znaczenie - Nawet o 46% można obniżyć rachunki za ogrzewanie w mieszkaniu Kampania edukacyjna "Każdy stopień ma znaczenie" - Nawet o 46% można obniżyć rachunki za ogrzewanie w mieszkaniu W ramach kampanii edukacyjnej "Każdy stopień ma znaczenie" przeprowadzonej przez SMG/KRC

Bardziej szczegółowo

Migracje w demografii

Migracje w demografii Migracje w demografii ze szczególnym uwzględnieniem emigracji i repatriacji Wykład z 14 lub 21 stycznia 2015 roku Definicje Migracja wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przyczyny migracji

Bardziej szczegółowo

PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH DRUGIEGO STOPNIA

PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH DRUGIEGO STOPNIA Wydział: Filologiczno-historyczny Kierunek: Stosunki Międzynarodowe PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH DRUGIEGO STOPNIA Rodzaj zajęć: I W/WS II C/K/L/P /PZ/S III PW/PE /KZ Rozkład godzin Piotrków Trybunalski,

Bardziej szczegółowo

AKTYWNY ŚWIADOMY ODPOWIEDZIALNY

AKTYWNY ŚWIADOMY ODPOWIEDZIALNY YOUTH 4 EARTH MŁODZI DLA ŚWIATA Projekt współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej i Miasta Częstochowy WARSZTATY OPEN BOOK AKTYWNY ŚWIADOMY ODPOWIEDZIALNY MIESZKANIEC domu, miejscowości, kraju, kontynentu,

Bardziej szczegółowo

Nr 2 /2008 / 2009 grudzień, styczeń, luty. Szkoła Podstawowa nr 1 im. Polskich Noblistów w Twardogórze

Nr 2 /2008 / 2009 grudzień, styczeń, luty. Szkoła Podstawowa nr 1 im. Polskich Noblistów w Twardogórze Nr 2 /2008 / 2009 grudzień, styczeń, luty Szkoła Podstawowa nr 1 im. Polskich Noblistów w Twardogórze 1 Kwartalnik Ekologiczny Powstaje przy udziale uczniów : KOŁA PRZYRODNICZEGO KOŁA EKOLOGICZNEGO Pod

Bardziej szczegółowo

Dynamiczny rozwój sektora usług biznesowych w Polsce i perspektywy jego kontynuacji centra usług biznesowych stają się polską specjalnością

Dynamiczny rozwój sektora usług biznesowych w Polsce i perspektywy jego kontynuacji centra usług biznesowych stają się polską specjalnością Dynamiczny rozwój sektora usług biznesowych w Polsce i perspektywy jego kontynuacji centra usług biznesowych stają się polską specjalnością Polska umacnia swoją pozycję lidera usług biznesowych w regionie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 13

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 13 SPIS TREŚCI Wprowadzenie............................................... 13 ROZDZIAŁ I Wzrost roli usług w gospodarce Unii Europejskiej................ 13 1. Teoretyczne podstawy rozwoju usług.........................

Bardziej szczegółowo

Instrukcja wypełniania aplikacji o eko-certyfikaty przyznawane w ramach Programu Szkoły dla Ekorozowoju

Instrukcja wypełniania aplikacji o eko-certyfikaty przyznawane w ramach Programu Szkoły dla Ekorozowoju Instrukcja wypełniania aplikacji o eko-certyfikaty przyznawane w ramach Programu Szkoły dla Ekorozowoju - prosimy o zapoznanie się z niniejszą instrukcją przed wypełnieniem aplikacji o certyfikat ----------------------

Bardziej szczegółowo

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję? 13.06.2014 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: Artur Szeremeta Specjalista ds. współpracy z mediami tel. 509 509 536 szeremeta@sedlak.pl W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

Bardziej szczegółowo

Spotkanie z prawnikiem UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ TWOJE PRAWA W HISZPANII

Spotkanie z prawnikiem UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ TWOJE PRAWA W HISZPANII Prawo pracy & Treningi Spotkanie z prawnikiem UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ TWOJE PRAWA W HISZPANII Barcelona, 29 marca 2011 Spotkaniaz prawnikiem Od ponad trzech lat Konsulat Generalny RP

Bardziej szczegółowo