Adam Bodnar, Michał Szwast

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Adam Bodnar, Michał Szwast"

Transkrypt

1 Helsińska Fundacja Praw Człowieka ANALIZY i REKOMENDACJE Nr 2/2015 Wolność zgromadzeń publicznych w Polsce po wyroku Adam Bodnar, Michał Szwast Ø W połowie września 2014 r. Trybunał Konstytucyjny wydał przełomowy wyrok dotyczący wolności organizowania pokojowych zgromadzeń (K 44/12). TK zakwestionował między innymi: brak regulacji w ustawie tzw. zgromadzeń spontanicznych, wadliwość procedury odwoławczej od zakazu odbycia zgromadzenia, czy też zasady rozdzielania przez organ gminy zgromadzeń odbywających się jednocześnie. Ø Podmioty dysponujące inicjatywą ustawodawczą jak dotąd nie podjęły zdecydowanych kroków w kierunku wykonania wyroku TK, pomimo faktu, że część zakwestionowanych przez TK regulacji już utraciła moc obowiązującą, a najważniejsze utracą moc za 8 miesięcy, tj. 4 października 2015 r. Ze względu na zakres zmian główny ciężar przygotowania nowelizacji powinien spoczywać na Ministerstwie Administracji i Cyfryzacji (a w konsekwencji na Radzie Ministrów). Ø Należy wskazać na pilną konieczność podjęcia prac legislacyjnych mających na celu wykonanie wyroku TK. Kalendarz prac legislacyjnych jak i upływająca kadencja parlamentu powodują wątpliwości, czy konieczne zmiany uda się wprowadzić do 4 października 2015 r. Z trudem można sobie wyobrazić zamknięcie procesu ustawodawczego do tego czasu, uwzględniając fakt, że żaden projekt ustawy jak dotąd nie jest przedmiotem oficjalnych prac legislacyjnych. Ø Ze względu na zakres zmian konieczna jest gruntowna nowelizacja ustawy lub wręcz przygotowanie nowej ustawy. Zmiany powinny uwzględniać dorobek orzeczniczy Trybunału Konstytucyjnego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz standardy międzynarodowe typu soft law,

2 jak np. Wytyczne OBWE i Komisji Weneckiej w sprawie wolności pokojowych zgromadzeń. Ø Najważniejszym zadaniem jest stworzenie procedury skutecznej sądowej kontroli decyzji o zakazie zgromadzeń, tak aby organizatorzy zgromadzeń mogli liczyć na ostateczne rozstrzygnięcie sądu przed datą planowanego zgromadzenia. Jeśli zostanie przyjęta nowelizacja w tym kształcie, to będzie ona stanowiła wykonanie wyroku TK, jak również wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Bączkowski i inni przeciwko Polsce. Ø W Sejmie rozpatrywana jest wniesiona przez Prezydenta RP nowelizacja Prawa o zgromadzeniach dotyczącą zakazu zasłaniania twarzy podczas zgromadzeń publicznych. Warto zastanowić się czy w obliczu nagłej konieczności wykonania wyroku TK z 18 września 2014 r. oraz krytycznych uwag pod adresem w/w nowelizacji, uwaga parlamentarzystów powinna się faktycznie dalej skupiać nad tym projektem. 2

3 I. Wstęp Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 września 2014 r. 1 orzekł o niezgodności z Konstytucją RP szeregu przepisów ustawy z dnia 5 lipca 1990 r. - Prawo o zgromadzeniach 2, regulującej w Polsce problematykę organizowania zgromadzeń publicznych i uczestniczenia w nich. Wyrok zapadł po rozpoznaniu wniosków aż trzech podmiotów: Rzecznika Praw Obywatelskich oraz dwóch niezależnie działających grup posłów. Wnioskodawcy kwestionowali przede wszystkim ograniczenia wolności zgromadzeń wprowadzone do ustawy na mocy projektu nowelizacji uchwalonego we wrześniu 2012 r. 3, będącego legislacyjną odpowiedzią Prezydenta RP na zamieszki, które miały miejsce w Warszawie podczas Święta Niepodległości w 2011 r. Wyrok TK w dużym zakresie skruszył podstawy, na których została zbudowana ustawa Prawo o zgromadzeniach. Niestety po upływie czterech i pół miesiąca od wydania wyroku, żaden z legitymowanych podmiotów nie podjął widocznej i zdecydowanej próby dostosowania systemu prawa do skutków powstałych w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Inicjatywa ustawodawcza jest o tyle konieczna, że niektóre z zakwestionowanych przez Trybunał przepisów już utraciły moc obowiązującą powodując luki w prawie, a niektóre zostaną derogowane z dniem 4 października 2015 r. II. Podstawowe tezy wyroku TK W komentowanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP siedmiu przepisów ustawy dotyczących czterech instytucji prawnych związanych z korzystaniem z wolności zgromadzeń publicznych. Za niezgodne z Konstytucją uznano: 1. Art. 1 ust. 2 ustawy, który stanowił, że Zgromadzeniem jest zgrupowanie co najmniej 15 osób, zwołane w celu wspólnych obrad lub w celu wspólnego wyrażenia stanowiska w części zawierającej wyrażenie co najmniej 15. TK uznał, że posłużenie się przez ustawodawcę definicją zgromadzenia jako zgrupowania obejmującego co najmniej 15 osób wprowadza element konstrukcyjny nieprzewidziany na gruncie konstytucyjnym. Uwzględniając treść art. 57 Konstytucji, trzeba zatem przyjąć, że zgromadzeniem publicznym są także te pokojowe zgrupowania, których liczba uczestników jest mniejsza niż wskazano w art. 1 ust. 2 prawa o zgromadzeniach 4. Skutkiem zaś art. 1 ust. 2 ustawy było całkowite pozbawienie ochrony prawnej zgromadzeń, które obejmują mniej niż 15 osób. Zakwestionowany /12. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 września 2015 r., sygn. akt sygn. akt K 44/12. Dz. U. z 2013 r., poz. 397 j.t. ze zmianami. Ustawa z dnia 14 września 2012 r. o zmianie ustawy - Prawo o zgromadzeniach, Dz. U. z 2012 r., nr Uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 września 2015 r., sygn. akt sygn. akt K 3

4 przepis utracił moc obowiązującą w części zawierającej wyrażenie co najmniej 15 już z dniem 3 października 2014 r. 2. Art. 7 ust. 1 ustawy w zakresie, w jakim określa obowiązek organizatora zgromadzenia zawiadomienia organu gminy o zgromadzeniu nie później niż na 3 dni robocze przed datą zgromadzenia. Przepis tej treści obowiązywał po uchwaleniu prezydenckiej nowelizacji Prawa o zgromadzeniach z września 2012 r., która wydłużyła termin z obowiązujących wcześniej 3 dni do 3 dni roboczych. TK stwierdził, że ograniczenie wolności zgromadzeń wynikające z wydłużenia terminu notyfikacji przyjętego w art. 7 ust. 1 prawa o zgromadzeniach, w kontekście pozostałych regulacji, nie przechodzi pomyślnie testu proporcjonalności. Cele notyfikacji, związane z potrzebą zagwarantowania pokojowego przebiegu demonstracji oraz zapewnienia ochrony jej uczestników, mogą być osiągnięte w krótszym czasie, szczególnie biorąc pod uwagę ciągły charakter pracy służb ochrony porządku publicznego (policja, straż miejska). Wydłużenie okresu notyfikacji do minimum 3 dni roboczych stanowi nadmierne ograniczenie wolności zgromadzeń 5. Zakwestionowany przez TK przepis art. 7 ust. 1 ustawy utraci moc obowiązującą 4 października 2015 r. 3. Art. 7a ust. 1 i ust. 2 ustawy, w części zawierającej wyrażenie odpowiednio zgłoszonego później (ust. 1) i zgłoszonego wcześniej (ust. 2). Oba wyżej wymienione przepisy dotyczyły przesłanek oddzielania przez organ gminy zgromadzeń zgłoszonych w jednym miejscu i czasie. Wezwanie do zmiany czasu lub miejsca zgromadzenia albo trasy przejścia uczestników kierowane jest do organizatora zgromadzenia zgłoszonego później (art. 7a ust. 1 ustawy Prawo o zgromadzeniach). Do wezwania należy przy tym załączyć informację dotyczącą wcześniej zgłoszonego zgromadzenia lub zgromadzeń (art. 7a ust. 2 ustawy). TK uznał, że użyte w tych przepisach sformułowania, z uwagi na brak precyzji, otwierają pole do ich bardzo zróżnicowanych interpretacji ze strony organów władzy publicznej. Może to w efekcie rodzić poważne wątpliwości dotyczące wyznaczenia adresatów wezwania, o którym mowa w tych przepisach 6. Trybunał uznał te przepisy w zakresie obu wspomnianych wyrażeń za niezgodne z zasadą przyzwoitej legislacji wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Oba przepisy we wskazanym wyżej zakresie utracą moc obowiązującą z dniem 4 października 2015 r. Podobne stanowisko Trybunał Konstytucyjny przyjął wobec art. 8 ust. 2 ustawy, który upoważniał organ gminy do zakazania zgromadzenia publicznego zgłoszonego później także jeżeli organizator zgromadzenia, pomimo wezwania, nie dokonał we właściwym terminie zmiany czasu lub miejsca zgromadzenia albo trasy przejścia uczestników. TK wskazał, że posłużenie się przez ustawodawcę niejednoznacznym określeniem uniemożliwia precyzyjne wskazanie adresata normy wyrażonej w powołanym przepisie. Ma to tym większe znaczenie, że na gruncie badanego art. 8 ust. 2 prawa o zgromadzeniach, chodzi o normę stanowiącą podstawę zakazu zgromadzenia publicznego. Przepis ten ma więc stanowić podstawę najdalej idącego rozstrzygnięcia 5 6 4

5 organu gminy, uniemożliwiającego - ze względu na okoliczności przewidziane w ustawie - organizację zgromadzenia publicznego. W tym kontekście wymóg jasności i precyzyjności regulacji prawnej ma jeszcze większe znaczenie. Dotyczy bowiem możliwości korzystania przez jednostki z wolności przewidzianej w art. 57 Konstytucji 7. Art. 8 ust. 2 utracił moc obowiązującą z dniem 3 października 2014 r. 4. Art. 9 ust. 1 i ust. 4 ustawy w zakresie określonych w tych przepisach terminów podjęcia działań przez organy władzy publicznej. Przepisy powyższe dotyczą procedury odwoławczej od zakazu odbycia zgromadzenia publicznego. Ustanowione w ustawie terminy na dokonywanie poszczególnych czynności przez skarżącego, jak i organ gminy oraz wojewodę, nie zapewniają otrzymania przez organizatora ostatecznej decyzji organu odwoławczego (wojewody) przed datą zgromadzenia określoną w zgłoszeniu. TK wskazał, że sama działalność organów państwa uniemożliwia uzyskanie rozstrzygnięcia w sprawie zakazu zgromadzenia publicznego przed jego planowaną datą. Z tego względu Trybunał Konstytucyjny ograniczył swoją wypowiedź do art. 9 ust. 1 i 4 prawa o zgromadzeniach, uznając te przepisy - w zakresie wskazanych w nich terminów podjęcia działań przez odpowiednie organy władzy publicznej - za niezgodne z art. 78 w związku z art. 57 Konstytucji 8. Art. 9 ust. 1 i 4 ustawy utracą moc obowiązująca w dniu 4 października 2015 r. W tym kontekście warto wskazać, że problem efektywności procedury odwoławczej od decyzji w przedmiocie zakazu odbycia zgromadzenia ma charakter systemowy i został wytknięty Polsce w wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 3 maja 2007 r. w sprawie Bączkowski i inni przeciwko Polsce 9. ETPC uznał, że doszło do naruszenia przez Polskę m.in. art. 11 w związku z art. 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka 10, ponieważ skarżących pozbawiono skutecznego środka odwoławczego od decyzji w przedmiocie zakazu zgromadzenia. III. Konieczność podjęcia inicjatywy ustawodawczej w celu wykonania wyroku TK Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący wolności zgromadzeń wymaga pilnego wykonania. Niepokoi fakt, że jak dotąd nie zaprezentowano żadnych propozycji legislacyjnych czyniących zadość wskazaniom TK. Jedynym organem władzy publicznej, który na dzień opublikowania niniejszego opracowania oficjalnie podjął próbę wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego ws. zgromadzeń jest Senat RP, czyniący takie próby także w stosunku do innych orzeczeń TK stycznia 2015 r. odbyło się posiedzenie Wyrok ETPC z dnia 3 maja 2007 r. w sprawie Bączkowski i inni przeciwko Polsce, skarga nr 1543/ Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zmianami. 11 Senat RP przyznał sobie kompetencję do wykonywania orzeczeń TK w uchwale z dnia 23 listopada 1990 r. - Regulamin Senatu, M.P. z 2014 r., poz. 529 j.t. ze zmianami znowelizowanej w tym przedmiocie w 2007 r. Do Regulaminu Senatu w listopadzie 2007 r. wprowadzono Dział IXA, Wykonywanie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, regulujący tryb postępowania ustawodawczego w przedmiocie wykonania orzeczeń TK. 5

6 senackiej Komisji Ustawodawczej, podczas którego debatowano nad potrzebą podjęcia inicjatywy ustawodawczej w przedmiocie wykonania wyroku Trybunału 12. Uczestnicząca w posiedzeniu przedstawicielka Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji poinformowała, że w resorcie toczą się prace koncepcyjne nad opracowaniem projektu ustawy wykonującej wyrok TK. Warto wskazać jednakże, że prace te muszą mieć bardzo wstępny charakter, skoro nie zostały ujawnione ani na stronach internetowych Ministerstwa ani na stronach Rządowego Centrum Legislacji (portal Rządowy Proces Legislacyjny 13 ), które to zawierają informacje na temat stanu zaawansowania wszystkich rządowych inicjatyw ustawodawczych. Wobec stanowiska przedstawionego przez Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji, Senat odroczył rozpoczęcie prac nad własnym projektem do czasu zasięgnięcia informacji na temat zaawansowania prac legislacyjnych w Ministerstwie. Naszym zdaniem ze względu na zakres zmian będących konsekwencją wyroku TK, to właśnie na Ministerstwie Administracji i Cyfryzacji powinna spoczywać odpowiedzialność za przygotowanie odpowiedniego projektu nowelizacji. Prace legislacyjne podjąć należy niezwłocznie. Do uchylenia zakwestionowanych przez TK przepisów zostało tylko osiem miesięcy. Na obecnym etapie projekt ustawy powinien być już gotowy i poddany procesowi konsultacji społecznych i uzgodnień międzyresortowych. Należy zwrócić uwagę na czasochłonność procesu legislacyjnego w ramach rządu (zakończonego wniesieniem ustawy do Sejmu RP), w ramach Sejmu, Senatu, ustosunkowania się przez Sejm do ewentualnych poprawek Senatu, przedstawienia ustawy do podpisu Prezydenta RP, ogłoszenia ustawy, odpowiedniego vacatio legis. Z trudem można sobie wyobrazić zamknięcie procesu ustawodawczego do dnia 4 października 2015 r. uwzględniając fakt, że żaden projekt ustawy jak dotąd nie jest przedmiotem oficjalnych prac legislacyjnych. Niewykonanie wyroku TK do tego czasu skutkować będzie powstaniem luk w prawie, powodujących niefunkcjonalność mechanizmów przewidzianych w ustawie. IV. Pożądany kierunek zmian Helsińska Fundacja Praw Człowieka od wielu lat postuluje podjęcie działań mających na celu dostosowanie polskiej ustawy Prawo o zgromadzeniach do standardów prawnokonstytucyjnych i prawnomiędzynarodowych. Wyrok TK potwierdził zapatrywania Fundacji na powyższe kwestie, stwierdzając niezgodność z Konstytucją RP przepisów, co do których Fundacja wypowiada się krytycznie od dawna. Wykonanie wyroku TK powinno dotyczyć przede wszystkim dwóch zagadnień: wprowadzenia do ustawy kategorii tzw. zgromadzeń spontanicznych, które nie wymagałyby notyfikacji organowi gminy i związanych z tym formalności oraz wprowadzenia efektywnej sądowej kontroli odwoławczej nad decyzjami w przedmiocie zakazu zgromadzenia publicznego. 12 Zob. Retransmisja posiedzenia Komisji Ustawodawczej z dnia 20 stycznia 2015 r., dostępna: 13 Dostępne pod adresem: 6

7 V. Zgromadzenia spontaniczne 14 Wykonanie wyroku TK w zakresie dotyczącym zakwestionowanego art. 7 ust. 1 przewidującego obowiązek notyfikacji zgromadzenia organowi gminy nie później niż 3 dni robocze przed datą zgromadzenia wymaga wprowadzenia do ustawy wyjątków od tego obowiązku, pozwalających na realizację wolności tzw. zgromadzeń spontanicznych. Zgromadzenia spontaniczne to zgromadzenia zorganizowane w odpowiedzi na nagłe zdarzenie, wypadek, fakt zorganizowania innego zgromadzenia czy przemowę 15. Ze względu na nagły charakter wydarzenia, będącego podstawą zorganizowania zgromadzenia spontanicznego, nie jest możliwe, aby organizatorzy notyfikowali zgromadzenie władzom publicznym w przewidzianym w prawie terminie 16. Takie zgromadzenia uznane są w Wytycznych OBWE i Komisji Weneckiej jako przejaw zdrowej demokracji 17. W kwestii legalności i dopuszczalności zgromadzeń spontanicznych wypowiadał się Europejski Trybunał Praw Człowieka. W sprawie Bukta i inni przeciwko Węgrom ETPC wskazał, że w szczególnych okolicznościach, w których wymagana jest natychmiastowa reakcja społeczna na wydarzenie polityczne w formie zgromadzenia, rozwiązanie przez władze pokojowego zgromadzenia zwołanego w nagłym trybie wyłącznie z powodu braku wymaganej prawem uprzedniej notyfikacji, jeśli uczestnicy zgromadzenia nie naruszają prawa, jest nieproporcjonalnym ograniczeniem wolności zgromadzeń 18. W wyroku w sprawie Eva Molnar przeciwko Węgrom, ETPC stwierdził, że prawo do organizowania zgromadzeń spontanicznych może w szczególnych okolicznościach wyprzedzać obowiązek uprzedniej notyfikacji zgromadzenia, mianowicie, gdy natychmiastowa reakcja na aktualne wydarzenie jest zapewniona przez formę demonstracji 19. W szczególności, wyjątek od zasady uprzedniego zgłoszenia może być usprawiedliwiony, gdy opóźnienie zgromadzenia uczyniłoby tę reakcję nieaktualną 20. Wytyczne OBWE i Komisji Weneckiej, nawiązując do wyżej wskazanego standardu orzeczniczego ETPC, podkreślają, że ustawy regulujące problematykę wolności zgromadzeń powinny wyraźnie przewidywać bądź to wyjątek od wymogów notyfikacji zgromadzenia dla 14 Na podstawie opinii amicus curiae Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka z dnia 17 kwietnia 2014 r. przedstawionej Trybunałowi Konstytucyjnemu w sprawie z połączonych wniosków: grupy posłów o sygn. K 44/12, grupy posłów o sygn. K 53/12, Rzecznika Praw Obywatelskich o sygn. K 4/13 dotyczących zgodności niektórych przepisów ustawy - Prawo o zgromadzeniach z Konstytucją RP, Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych, Konwencją o prawach osób niepełnosprawnych, Konwencją o prawach dziecka. 15 Wytyczne w Sprawie Wolności Pokojowych Zgromadzeń. Drugie wydanie, opracowane przez Panel Ekspertów Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie/Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka oraz Komisję Wenecką, Warszawa/Strasbourg 2010, opracowanie jest dostępne w formie elektronicznej pod adresem: par / Tamże, par Wyrok ETPC z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie Bukta i inni przeciwko Węgrom, skarga nr 25691/04. Wyrok ETPC z dnia 7 października 2008 r. W sprawie Eva Molnar przeciwko Węgrom, skarga nr 7

8 zgromadzeń spontanicznych (gdy uprzednie zgłoszenie przez organizatora jest niewykonalne), bądź to skrócone terminy notyfikacji (zgodnie z którymi organizator zgromadzenia byłby zobowiązany notyfikować władzom zamiar jego odbycia się tak szybko jak to jest możliwe - ang. as soon as [it is] practicable) 21. W wyroku z 10 lipca 2008 r., P 15/08, Trybunał Konstytucyjny uznał, że osoby, które były organizatorami zgromadzeń spontanicznych, mogą w postępowaniu sądowym podejmować starania w celu zwolnienia z odpowiedzialności na podstawie Kodeksu wykroczeń. Muszą zatem wykazać, że zgromadzenie - ze względu na nagle zaistniałe okoliczności - musiało być zorganizowane bez czekania na wypełnienie terminu. Zgromadzenie także powinno służyć interesowi publicznemu. 22 Jednak praktyka Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka pokazuje, że wolność zgromadzeń spontanicznych jest niejednokrotnie naruszana w wyniku pociągania do odpowiedzialności na podstawie prawa wykroczeń osób, które chcą z tej wolności skorzystać. W przypadku demonstracji związanych z protestem przeciwko ratyfikowaniu przez Polskę umowy ACTA media donosiły o stawianiu zarzutów zarówno organizatorom zgromadzeń spontanicznych (za naruszenie art pkt 2 Kodeksu wykroczeń) jak również uczestnikom takich zgromadzeń (za naruszenie art. 50 Kodeksu wykroczeń typizującego wykroczenie udziały w zbiegowisku) 23. Ponadto uczestnikom spontanicznych manifestacji, oprócz zarzutów z art. 50 Kodeksu wykroczeń, stawiane są w praktyce także zarzuty z tytułu popełnienia wykroczenia unormowanego w art. 90 Kodeksu wykroczeń 24. Wprawdzie zdecydowana większość powyższych postępowań w stosunku do organizatorów zgromadzeń spontanicznych kończy się umorzeniem ze względu na znikomą szkodliwość społeczną czynu (przy zastosowaniu wskazówek wynikających z w/w wyroku TK), to jednak staje się to dopiero w wyniku przeprowadzonego postępowania sądowego. Tych postępowań można byłoby uniknąć poprzez przeprowadzenie zmiany legislacyjnej. Ustawodawca powinien zatem wprowadzić do ustawy specjalną procedurę dla osób, które chcą skorzystać z możliwości organizowania zgromadzeń spontanicznych. Przede wszystkim należy do ustawy - Prawo o Zgromadzeniach, wprowadzić pojęcie "zgromadzenia spontanicznego". Warto w tym zakresie skorzystać ze wskazówek Trybunału Konstytucyjnego (P 15/08) oraz wspomnianych dokumentów soft law. Po drugie, należy przewidzieć jakie organy administracji publicznej powinny być powiadomione w przypadku 21 Wytyczne OBWE i Komisji Weneckiej, par Por. na ten temat Barbara Grabowska, (Nie)spontaniczna wolność zgromadzeń, komentarz do wyroku TK w sprawie P 15/08, dostępny na stronie b22fc48-c0 (ostatni dostęp: r.). 23 S. Ostrowski, Represje wobec organizatorów protestów przeciwko ACTA, artykuł z dnia 24 kwietnia 2012 r., d.html. 24 Zgodnie z art. 90 Kodeksu wykroczeń, kto tamuje lub utrudnia ruch na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu, podlega karze grzywny albo karze nagany. 8

9 organizowania takiego zgromadzenia, tak aby zminimalizować ryzyko zagrożeń dla porządku publicznego oraz uniknąć ewentualnej odpowiedzialności na podstawie Kodeksu wykroczeń. VI. Procedura odwoławcza od decyzji w przedmiocie zakazu odbycia się zgromadzenia 25 Wyrok TK podkreślił, że problem nieefektywności procedury odwoławczej od decyzji w przedmiocie zakazu zgromadzenia publicznego ma charakter systemowy. Wyrok ten jest ultima ratio dla ustawodawcy, żeby procedurę w tym przedmiocie naprawić. Nie podejmowano skutecznych prób w tym kierunku, mimo że już prawie osiem lat temu na problem zwrócił uwagę ETPC w wyroku Bączkowski przeciwko Polsce. Warto wskazać, że z tego powodu w/w wyrok ETPCZ nie został wciąż wykonany i pozostaje w tzw. wzmocnionym nadzorze (enhanced supervision) Komitetu Ministrów Rady Europy. Naszym zdaniem prawidłowe wykonanie wyroku TK w zakresie art. 9 ust. 1 i 4 Prawa o Zgromadzeniach wymaga odejścia od procedury administracyjnej i następującej po niej procedury sądowoadministracyjnej. Zamiast tego należy wprowadzić możliwość bezpośredniego odwołania od decyzji organu gminy do sądu orzekającego jako pierwsza i ostatnia instancja sądowa. Uważamy, że szczególny charakter organizowania zgromadzeń publicznych (oraz konieczność uzyskania ostatecznego rozstrzygnięcia sądu przed datą planowanego zgromadzenia) dopuszcza jednoinstancyjne postępowanie sądowe. Za zasadnością takiej koncepcji przemawiają cztery argumenty. Po pierwsze, Wytyczne OBWE i Komisji Weneckiej w sprawie wolności pokojowych zgromadzeń, formułując pożądany standard dotyczący procedury odwoławczej od decyzji zakazującej odbycia zgromadzenia publicznego wyraźnie wymagają, aby przed datą planowanego zgromadzenia organizator mógł uzyskać rozstrzygnięcie sądu w przedmiocie dopuszczalności lub zakazu zgromadzenia 26. Po drugie, orzecznictwo ETPC również zmierza w kierunku uzyskania rozstrzygnięcia sądowego, a nie tylko administracyjnego, przed datą zgromadzenia (zob. dwa wyroki w sprawie Alekseyev przeciwko Rosji 27 oraz w sprawie Genderdoc-M przeciwko Mołdawii 28). Po trzecie, zapewnienie bezpośredniej kontroli sądowej nad decyzjami w 25 Na podstawie opinii amicus curiae Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka z dnia 17 kwietnia 2014 r. przedstawionej Trybunałowi Konstytucyjnemu w sprawie z połączonych wniosków: grupy posłów o sygn. K 44/12, grupy posłów o sygn. K 53/12, Rzecznika Praw Obywatelskich o sygn. K 4/13 dotyczących zgodności niektórych przepisów ustawy - Prawo o zgromadzeniach z Konstytucją RP, Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych, Konwencją o prawach osób niepełnosprawnych, Konwencją o prawach dziecka. 26 Zgodnie z treścią par. 137 Wytycznych OBWE i Komisji Weneckiej, każda odwoławcza procedura administracyjna musi być na tyle szybka, aby umożliwić kontrolę sądową w przypadku gdy administracyjne środki odwoławcze zostaną wyczerpane, przed datą zgromadzenia określoną w zgłoszeniu organizatora. 27 Wyrok ETPC z dnia 21 października 2010 r. w sprawie Alekseyev przeciwko Rosji, skargi nr 4916/07, 25924/08 i 14599/ Wyrok ETPC z dnia 12 czerwca 2012 r. w sprawie Genderdoc-M przeciwko Mołdawii, skarga nr 9106/06. 9

10 przedmiocie zakazu odbycia zgromadzenia nie jest osobliwością w ustawodawstwach krajowych poszczególnych państw. Przykładowo, taką kontrolę zapewniają ustawodawstwa Gruzji, Kirgistanu, Łotwy, Azerbejdżanu, kraju związkowego (landu) Berlin, Izraela, Czech i Słowacji29. I argument ostatni być może najważniejszy. Z przebiegu rozprawy przed TK jak i uzasadnienia wyroku zapadłego w sprawie o sygn. K 44/12 30, można wysnuć wniosek, że Trybunał Konstytucyjny optuje za koniecznością sądowej kontroli decyzji w przedmiocie odmowy zgromadzenia przed datą zgromadzenia. Natomiast wobec braku wskazania przez wnioskodawców jako wzorca kontroli art. 45 Konstytucji RP (prawo do sądu), Trybunał Konstytucyjny związany zasadą skargowości nie mógł w orzekać o zgodności art. 9 ust. 1 i 4 ustawy z tym wzorcem. Biorąc pod uwagę wszystkie wyżej wskazane argumenty procedura odwoławcza dotycząca zakazu odbycia zgromadzenia mogłaby przybrać kształt oparty na bezpośrednim odwołaniu od decyzji organu I instancji w przedmiocie zakazu odbycia zgromadzenia do sądu (np. do Sądu Najwyższego, który orzekałby jako pierwsza i jedyna instancja sądowa i byłby zobowiązany wydać wyrok przed planowaną datą zgromadzenia 31 ). Powierzenie Sądowi Najwyższemu tych kompetencji miałoby istotne znaczenie z punktu widzenia budowania jednolitej interpretacji wolności gwarantowanej art. 57 Konstytucji RP. Niezależnie od tego, gdzie się odbywają zgromadzenia, sprawy dotyczące wszystkich zakazów trafiałyby do Sądu 29 Na temat ukształtowania procedur odwoławczych od decyzji w przedmiocie zakazu zgromadzenia publicznego w ww. państwach zob. pkt 8 opinii amicus curiae Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka z dnia 17 kwietnia 2014 r. przedstawionej Trybunałowi Konstytucyjnemu w sprawie z połączonych wniosków: grupy posłów o sygn. K 44/12, grupy posłów o sygn. K 53/12, Rzecznika Praw Obywatelskich o sygn. K 4/13 dotyczących zgodności niektórych przepisów ustawy - Prawo o zgromadzeniach z Konstytucją RP, Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych, Konwencją o prawach osób niepełnosprawnych, Konwencją o prawach dziecka, 30 W uzasadnieniu wyroku TK wskazał: Wymóg efektywności kontroli rozstrzygnięć zapadłych w danej sprawie należy rozpatrywać w perspektywie konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Wnioskodawcy nie powołują się wprost na naruszenie tych gwarancji, ale postawiony przez nich zarzut nieefektywności procedury kontroli decyzji zakazujących zgromadzenia publicznego musi być postrzegany także na tle materialnych wymagań wyrażonych w art. 45 ust. 1 Konstytucji. W konsekwencji mówiąc o efektywności określonej procedury, należy mieć na względzie taki sposób jej ukształtowania, który umożliwi sądową weryfikację indywidualnego rozstrzygnięcia w sposób adekwatny do jego celu. W kontekście wolności zgromadzeń chodzić będzie o przeprowadzenie sądowej kontroli decyzji organu zakazującego zgromadzenia w taki sposób, aby - w wypadku ewentualnego podważenia takiej decyzji - umożliwić organizatorowi zrealizowanie jego pierwotnych zamierzeń. (...) Ustawodawca nie tylko nie przewidział odpowiedniego terminu podjęcia działań przez organy administracji państwowej, ale w ogóle pominął również możliwość weryfikacji wydanej przez te podmioty decyzji na drodze sądowej.. 31 Taką propozycję sformułowali, powołując się na regulację prawa zgromadzeń funkcjonującą w Izraelu, A. Bodnar i A. Pietryka. Ich zdaniem: Sprawy z zakresu odwołania od zakazu zgromadzenia nie wymagają analizy skomplikowanego stanu faktycznego czy prawnego. Wydaje się, że w naszym systemie najbardziej odpowiednia do ich rozpatrywania byłaby Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego. Orzeka ona m.in. w sprawach ze skargi na decyzje np. o nałożeniu kary przez przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, czy też prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Rozpatruje ona także sprawy, gdzie przedmiotem oceny jest skuteczność mechanizmów demokracji bezpośredniej - zasadność protestów wyborczych czy też ważność wyborów powszechnych. Nie widać przeszkód dla uznania odwołań od decyzji wojewody o zakazie zgromadzenia, będącego składnikiem demokracji bezpośredniej, za sprawę publiczną, a tym samym dla przekazania ich do właściwości tejże Izby. Powierzenie Sądowi Najwyższemu tych kompetencji miałoby istotne znaczenie z punktu widzenia budowania jednolitej interpretacji wolności gwarantowanej art. 57 Konstytucji RP. Por. A. Bodnar, A. Pietryka, Wolności konstytucyjne. Co rusz to ograniczenia, Gazeta Wyborcza z 15 marca 2010 r., artykuł dostępny pod adresem: Co_rusz_to_ograniczenia.html. 10

11 Najwyższego, który byłby jedynym sądem orzekającym w tych sprawach 32, zapewniając najwyższe sędziowskie kwalifikacje i jednolitość orzecznictwa. Bezpośrednie rozstrzyganie przez sąd w przedmiocie odwołania od decyzji zakazującej zgromadzenia publicznego byłoby także uzasadnione z punktu widzenia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Jednocześnie dotychczasowa praktyka wydawania zakazów zgromadzeń nie wskazuje na to, aby Sąd Najwyższy został nadmiernie obciążony pracą - można się spodziewać, że takich spraw byłoby maksymalnie kilka/kilkanaście w roku. Obecnie realizacja prawa do sądu w sprawach odwołań od decyzji w przedmiocie zakazu zgromadzenia publicznego jest iluzoryczna, ze względu na praktyczny brak możliwości rozstrzygnięcia sprawy przed terminem zgromadzenia. Wyrok uchylający decyzję organu administracji zakazującą zgromadzenia wydany po jego dacie nie ma dla organizatora zgromadzenia większego znaczenia, ponieważ zgromadzenie i tak nie mogło się odbyć, a w wielu wypadkach przekaz, który miał być na nim zaprezentowany stracił swoją aktualność. VII. Projekt ustawy zakazujący zasłaniania twarzy podczas zgromadzeń publicznych W Sejmie od listopada 2013 r. oczekuje na rozpatrzenie przedstawiony przez Prezydenta RP projekt nowelizacji Prawa o zgromadzeniach 33, którego zasadniczym celem jest wprowadzenie zakazu uczestniczenia w zgromadzeniach dla osób, których nie można zidentyfikować ze względu na ich ubiór lub zakrycie twarzy. W świetle nowelizacji, osoby te mogłyby wziąć udział w zgromadzeniu, tylko jeśli organizator wykaże związek pomiędzy celem zgromadzenia a uczestnictwem w nim osób, których twarze zostaną zakryte. W przypadku gdy takiego związku nie będzie, organ gminy będzie mógł wydać decyzję zakazującą organizacji zgromadzenia. W styczniu 2014 r. odbyło się pierwsze czytanie tego projektu na posiedzeniu plenarnym Sejmu, podczas którego zdecydowano o skierowaniu go do sejmowych Komisji: Spraw Wewnętrznych oraz Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Komisje te w sierpniu 2014 r. powołały podkomisję nadzwyczajną do rozpatrzenia projektu, która przez 5 miesięcy swojego istnienia nie zebrała się ani razu na posiedzenie. Można spodziewać się, że jest to efektem krytycznej oceny konstytucyjnoprawnej projektu przedstawionej m.in. przez Rząd RP 34, Związek Powiatów Polskich 35, Prokuraturę Generalną 36, Biuro Analiz Sejmowych 37 oraz Helsińską Fundację Praw Człowieka38 jak i Druk sejmowy nr 2023, Sejm RP VII kadencji. 34 Dostępne po adresem: 35 Dostępne pod adresem: 36 Dostępne pod adresem: 37 Opinia dr hab. Krzysztofa Skotnickiego, eksperta BAS, dostępna jest pod adresem: 11

12 stanowiska TK interpretującego wolność zgromadzeń wyrażonego w wyroku z września 2014 r. Może zatem zamiast procedować nad powyższą nowelizacją, warto raczej skupić się nad poprawnym wykonaniem wyroku TK z 18 września 2014 r. Autorzy: dr Adam Bodnar - wiceprezes zarządu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka oraz adiunkt w Zakładzie Praw Człowieka WPiA UW Michał Szwast - prawnik w Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, doktorant w Katedrze Prawa Konstytucyjnego WPiA UW Helsińska Fundacja Praw Człowieka ul. Zgoda Warszawa twitter.com/hfhrpl 38 Opinia HFPC z dnia 9 października 2014 r. dostępna jest pod adresem: 12

- o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy.

- o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 3858 Warszawa, 22 grudnia 2010 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku! Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) Warszawa, dnia 30 czerwca 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) I. Cel i przedmiot ustawy

Bardziej szczegółowo

Klauzula sumienia lekarza W wyroku z dnia 7 października Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 39: zdanie pierwsze ustawy o zawodach

Klauzula sumienia lekarza W wyroku z dnia 7 października Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 39: zdanie pierwsze ustawy o zawodach Klauzula sumienia lekarza W wyroku z dnia 7 października Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 39: zdanie pierwsze ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty z Konstytucją. Tym samym zauważa

Bardziej szczegółowo

303/4/B/2010. POSTANOWIENIE z dnia 11 marca 2010 r. Sygn. akt Ts 272/09. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak,

303/4/B/2010. POSTANOWIENIE z dnia 11 marca 2010 r. Sygn. akt Ts 272/09. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak, 303/4/B/2010 POSTANOWIENIE z dnia 11 marca 2010 r. Sygn. akt Ts 272/09 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Anwil

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE Red.: Dariusz Górecki Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa Rozdział

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266).

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-154(5)/09 Warszawa, 18 lutego 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna dotycząca rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 2075)

Opinia prawna dotycząca rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 2075) Warszawa, 31 stycznia 2014 r. Opinia prawna dotycząca rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk nr 2075) 1. Tezy opinii 1. Propozycja zmiany ustawy o systemie oświaty wymaga ponownego

Bardziej szczegółowo

98/8/A/2014. POSTANOWIENIE z dnia 10 września 2014 r. Sygn. akt K 18/11

98/8/A/2014. POSTANOWIENIE z dnia 10 września 2014 r. Sygn. akt K 18/11 98/8/A/2014 POSTANOWIENIE z dnia 10 września 2014 r. Sygn. akt K 18/11 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Biernat przewodniczący Leon Kieres Teresa Liszcz Małgorzata Pyziak-Szafnicka sprawozdawca

Bardziej szczegółowo

Pan. Władysław Kosiniak-Kamysz. Minister Pracy i Polityki Społecznej. Warszawa

Pan. Władysław Kosiniak-Kamysz. Minister Pracy i Polityki Społecznej. Warszawa RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-683517-V/ll/AB 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA TRANSPOZYCJI AKTÓW PRAWNYCH UNII EUROPEJSKIEJ,

PROCEDURA TRANSPOZYCJI AKTÓW PRAWNYCH UNII EUROPEJSKIEJ, PROCEDURA TRANSPOZYCJI AKTÓW PRAWNYCH UNII EUROPEJSKIEJ, W TYM WYKONYWANIA ZOBOWIĄZAŃ LEGISLACYJNYCH WYNIKAJĄCYCH Z ORZECZEŃ TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ I POSTĘPOWAŃ KOMISJI EUROPEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 24 września 2010 r. Opracowano na podstawie Dz. U. z 2010 r. Nr 197, poz. 1307. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1990 Nr 51 poz. 297 USTAWA. z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach. Rozdział 1. Przepisy ogólne

Dz.U. 1990 Nr 51 poz. 297 USTAWA. z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach. Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/7 Dz.U. 1990 Nr 51 poz. 297 USTAWA z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach Rozdział 1 Opracowano na podstawie: t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 397. Przepisy ogólne Art. 1. 1. Każdy

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1990 Nr 51 poz. 297. USTAWA z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach. Rozdział 1 Przepisy ogólne

Dz.U. 1990 Nr 51 poz. 297. USTAWA z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 1990 Nr 51 poz. 297 USTAWA z dnia 5 lipca 1990 r. Opracowano na podstawie: t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 397. Prawo o zgromadzeniach Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Każdy

Bardziej szczegółowo

Pismo procesowe. w sprawie o sygn. akt K 47/14 wyjaśniam, że zmiana art. 14 ustawy o bezpieczeństwie

Pismo procesowe. w sprawie o sygn. akt K 47/14 wyjaśniam, że zmiana art. 14 ustawy o bezpieczeństwie R ZE C ZN IK PRAW OBYWATEL SKICH Warszawa, dnia 29 marca 2016 r. II.511.994.2014.KŁS Trybunał Konstytucyjny Warszawa sygn. akt K 47/14 Pismo procesowe W odpowiedzi na pismo Trybunału Konstytucyjnego z

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 56/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 czerwca 2013 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Cyfrowy Polsat Spółki Akcyjnej w W. przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego.

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 3187 Warszawa, 15 czerwca 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb,

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb, 8 POSTANOWIENIE z dnia 22 stycznia 2003 r. Sygn. akt K 44/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II PK 68/07. Dnia 17 lipca 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jerzy Kwaśniewski

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II PK 68/07. Dnia 17 lipca 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jerzy Kwaśniewski Sygn. akt II PK 68/07 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 17 lipca 2007 r. SSN Jerzy Kwaśniewski w sprawie z powództwa S. M. przeciwko D. Sp. z o.o. w D. o odszkodowanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej oraz ustawy o Służbie Więziennej.

- o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej oraz ustawy o Służbie Więziennej. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 4147 Warszawa, 14 stycznia 2011 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku Na podstawie

Bardziej szczegółowo

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r.

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z DNIA 24 WRZEŚNIA 2013 R. (SYGN. AKT K 35/12) DOTYCZĄCYM USTAWY O SYSTEMIE OŚWIATY I. METRYKA ORZECZENIA

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

KOSZTY SĄDOWE W POSTĘPOWANIU CYWILNYM

KOSZTY SĄDOWE W POSTĘPOWANIU CYWILNYM BKS/DPK-134-28420/13 EK Warszawa, dnia 7 marca 2013 r. Nr: 28420 Data wpływu 29 listopada 2012 r. Data sporządzenia informacji o petycji 17 lutego 2013 r. KOSZTY SĄDOWE W POSTĘPOWANIU CYWILNYM TEMAT Zwolnienie

Bardziej szczegółowo

przedstawiam następujące stanowisko:

przedstawiam następujące stanowisko: RZECZPOSPOLITA POLSKA PROKURATOR GENERALNY Warszawa, dnia 9 czerwca 2015 r. PG VIII TK 104/14 P 64/14 TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY W związku z pytaniem prawnym Sądu Rejonowego w Białymstoku VI Wydział Pracy

Bardziej szczegółowo

Zakres i kierunki zmian ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zakres i kierunki zmian ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prof. zw. dr habil. Roman Hauser Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Zakres i kierunki zmian ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W roku 2012 minie 10 lat od uchwalenia ustaw

Bardziej szczegółowo

Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa

Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Stan wojenny został nareszcie oceniony i osądzony w kategoriach prawno konstytucyjnych przez kompetentny organ

Bardziej szczegółowo

Skarżący : Rzecznik Praw Obywatelskich Organ : Rada m. st. Warszawy. Skarga kasacyjna

Skarżący : Rzecznik Praw Obywatelskich Organ : Rada m. st. Warszawy. Skarga kasacyjna RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-623243-X/09/TS 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Warszawa, lipca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 23/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 grudnia 2014 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Elektrociepłowni Z. S.A. z siedzibą w Z. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji

Bardziej szczegółowo

W związki z napływającymi do mnie skargami indywidualnymi chciałabym. przedstawić Panu Pełnomocnikowi problem generalny dotyczący charakteru prawnego

W związki z napływającymi do mnie skargami indywidualnymi chciałabym. przedstawić Panu Pełnomocnikowi problem generalny dotyczący charakteru prawnego RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz RPO-736286-V-13/GH 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 55 1 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Jarosław Duda Sekretarz Stanu Pełnomocnik

Bardziej szczegółowo

Udział organizacji społecznych w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym

Udział organizacji społecznych w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym Anna Rytel-Warzocha Udział organizacji społecznych w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym Trybunał Konstytucyjny w Polsce jest konstytucyjnym organem władzy sądowniczej, który orzeka w sprawach

Bardziej szczegółowo

134/2/B/2015. POSTANOWIENIE z dnia 16 marca 2015 r. Sygn. akt Ts 278/13

134/2/B/2015. POSTANOWIENIE z dnia 16 marca 2015 r. Sygn. akt Ts 278/13 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar przewodniczący Andrzej Wróbel sprawozdawca Andrzej Rzepliński, 134/2/B/2015 POSTANOWIENIE z dnia 16 marca 2015 r. Sygn. akt Ts 278/13 po rozpoznaniu na

Bardziej szczegółowo

Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ

Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ Rodzaj postępowania: skarga konstytucyjna Inicjator: osoba fizyczna Skład orzekający: 5 sędziów Zdania odrębne: 0 Przedmiot kontroli Wzorce kontroli

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 17 marca 2016 r.

UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 17 marca 2016 r. UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 17 marca 2016 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi

Bardziej szczegółowo

Pan Wojciech R. Wiewiórowski Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych ul. Stawki 2 00-193 Warszawa

Pan Wojciech R. Wiewiórowski Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych ul. Stawki 2 00-193 Warszawa RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-681846-1/11/A WO 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Wojciech R. Wiewiórowski Generalny

Bardziej szczegółowo

75/1/B/2012. POSTANOWIENIE z dnia 2 sierpnia 2011 r. Sygn. akt Ts 102/10

75/1/B/2012. POSTANOWIENIE z dnia 2 sierpnia 2011 r. Sygn. akt Ts 102/10 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Kotlinowski, 75/1/B/2012 POSTANOWIENIE z dnia 2 sierpnia 2011 r. Sygn. akt Ts 102/10 po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Development

Bardziej szczegółowo

Pytania na egzamin magisterski dla kierunku prawo

Pytania na egzamin magisterski dla kierunku prawo Pytania na egzamin magisterski dla kierunku prawo 1. Pojęcie zasady naczelnej konstytucji 2. Zasada zwierzchnictwa Narodu 3. Formy realizacji zasady zwierzchnictwa Narodu 4. Zasada demokratycznego państwa

Bardziej szczegółowo

Pan Grzegorz Andrysiak Ul. 90-368 Łódź

Pan Grzegorz Andrysiak Ul. 90-368 Łódź BIURO RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH Warszawa, 0 7 LIS. 2014 Zespół Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego VII.602.20.2014. JZ Pan Grzegorz Andrysiak Ul. 90-368 Łódź W odpowiedzi na Pana

Bardziej szczegółowo

154/2/B/2011. POSTANOWIENIE z dnia 15 lutego 2011 r. Sygn. akt Ts 1/10. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat,

154/2/B/2011. POSTANOWIENIE z dnia 15 lutego 2011 r. Sygn. akt Ts 1/10. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat, 154/2/B/2011 POSTANOWIENIE z dnia 15 lutego 2011 r. Sygn. akt Ts 1/10 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Benedykta

Bardziej szczegółowo

przedstawiam następujące stanowisko:

przedstawiam następujące stanowisko: RZECZPOSPOLITA POLSKA PROKURATOR GENERALNY Warszawa, dnia grudnia 2015 r. PG VIII TK 135/15 (K 36/15) TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY W związku z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie niezgodności

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf Sygn. akt II PK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 lipca 2013 r. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

Bardziej szczegółowo

Druk nr 2856 Warszawa, 18 lutego 2010 r.

Druk nr 2856 Warszawa, 18 lutego 2010 r. Druk nr 2856 Warszawa, 18 lutego 2010 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Komisja Nadzwyczajna do spraw zmian w kodyfikacjach NKK-020-1-10 Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (druk nr 849)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (druk nr 849) Warszawa, dnia 22 kwietnia 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (druk nr 849) I. Cel i przedmiot ustawy Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010

Bardziej szczegółowo

Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Al. Ujazdowskie 1/3 00-583 Warszawa

Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Al. Ujazdowskie 1/3 00-583 Warszawa RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Irena Lipowicz Warszawa, 2-2 - J_ - 20 I.7202.6.2M4.AWO Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Al. Ujazdowskie 1/3 00-583 Warszawa i PUBsCt-it'

Bardziej szczegółowo

78/1/B/2012. POSTANOWIENIE z dnia 30 grudnia 2011 r. Sygn. akt Ts 130/10

78/1/B/2012. POSTANOWIENIE z dnia 30 grudnia 2011 r. Sygn. akt Ts 130/10 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Hermeliński, 78/1/B/2012 POSTANOWIENIE z dnia 30 grudnia 2011 r. Sygn. akt Ts 130/10 po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Wiesława

Bardziej szczegółowo

Zespół do spraw Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

Zespół do spraw Europejskiego Trybunału Praw Człowieka Zespół do spraw Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ZARZĄDZENIE NR 6 PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 23 stycznia 2015 r. zmieniające zarządzenie w sprawie utworzenia Zespołu do spraw Europejskiego Trybunału

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze

USTAWA z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 22 lipca 2010 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 155, poz. 1037. o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 3. Prace nad regulacjami ustawowymi po wejściu w życie

Spis treści. 3. Prace nad regulacjami ustawowymi po wejściu w życie Spis treści 1. WPROWADZENIE...................................................... 13 1.1. Uwagi wstępne...................................................... 13 1.2. Dyskusje konstytucjonalistów (2003

Bardziej szczegółowo

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r.

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 10 LUTEGO 2015 R. (SYGN. AKT P 10/11) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 20 LISTOPADA 1999 R. O ZMIANIE USTAWY O

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec Warszawa, dnia 15 lipca 2015 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (druk

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Protokolant Ewa Krentzel

POSTANOWIENIE. Protokolant Ewa Krentzel Sygn. akt I CSK 713/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 14 listopada 2014 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Dariusz Zawistowski Protokolant

Bardziej szczegółowo

215/6B/2005. POSTANOWIENIE z dnia 8 sierpnia 2005 r. Sygn. akt Tw 30/05. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jerzy Stępień,

215/6B/2005. POSTANOWIENIE z dnia 8 sierpnia 2005 r. Sygn. akt Tw 30/05. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jerzy Stępień, 215/6B/2005 POSTANOWIENIE z dnia 8 sierpnia 2005 r. Sygn. akt Tw 30/05 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jerzy Stępień, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Ogólnopolskiego Związku

Bardziej szczegółowo

183/2/B/2013. POSTANOWIENIE z dnia 4 grudnia 2012 r. Sygn. akt Ts 273/11

183/2/B/2013. POSTANOWIENIE z dnia 4 grudnia 2012 r. Sygn. akt Ts 273/11 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Teresa Liszcz, 183/2/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 4 grudnia 2012 r. Sygn. akt Ts 273/11 po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Grzegorza

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Od autora... Wykaz skrótów... Bibliografia...

Spis treści. Od autora... Wykaz skrótów... Bibliografia... Od autora... Wykaz skrótów... Bibliografia... XIII XV XIX Część I. Zagadnienia wstępne... 1 Rozdział I. Rozwój polskiego prawa uchodźczego... 3 1. Etapy rozwoju polskiego prawa uchodźczego... 3 2. Zasada

Bardziej szczegółowo

BIURO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Zespół Wstępnej Kontroli Skarg Konstytucyjnych i Wniosków. Warszawa, dnia 13 grudnia 2013 r. Sygn.

BIURO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Zespół Wstępnej Kontroli Skarg Konstytucyjnych i Wniosków. Warszawa, dnia 13 grudnia 2013 r. Sygn. BIURO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Zespół Wstępnej Kontroli Skarg Konstytucyjnych i Wniosków Warszawa, dnia 13 grudnia 2013 r. Sygn. akt Tw 16/13 Adwokat Błażej Gazda Kancelaria Adwokacka MAXIMUS Plac Wolności

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI OCHRONY PRAW I WOLNOŚCI. PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR LETNI 2014/2015 mgr Anna Kuchciak

ŚRODKI OCHRONY PRAW I WOLNOŚCI. PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR LETNI 2014/2015 mgr Anna Kuchciak ŚRODKI OCHRONY PRAW I WOLNOŚCI PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR LETNI 2014/2015 mgr Anna Kuchciak KO N S T Y T U C J A R P : Ś R O D K I O C H R O N Y P R A W I W O L N O Ś C I a r t. 4 5 u s t. 1 P R AW O

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druk nr 1097).

- o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druk nr 1097). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-24(4)/13 Warszawa, 18 kwietnia 2013 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek Przekazuję

Bardziej szczegółowo

Marek Safjan przewodniczący Marek Mazurkiewicz sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska,

Marek Safjan przewodniczący Marek Mazurkiewicz sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska, 79 POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt Tw 72/02 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Safjan przewodniczący Marek Mazurkiewicz sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska, po wstępnym rozpoznaniu

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04

Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04 Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04 Sędzia SN Józef Frąckowiak (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski Sędzia SN Zbigniew Strus Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA SPRAWOZDANIE. KOMISJI USTAWODAWCZEJ oraz KOMISJI RODZINY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA SPRAWOZDANIE. KOMISJI USTAWODAWCZEJ oraz KOMISJI RODZINY I POLITYKI SPOŁECZNEJ SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA Warszawa, dnia 18 grudnia 2007 r. Druk nr 14 S SPRAWOZDANIE KOMISJI USTAWODAWCZEJ oraz KOMISJI RODZINY I POLITYKI SPOŁECZNEJ o projekcie ustawy o zmianie ustawy

Bardziej szczegółowo

Na wniosek Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w Biurze Rzecznika Praw

Na wniosek Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w Biurze Rzecznika Praw RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-632772-XVIII/12/GK 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Bartłomiej Sienkiewicz Minister Spraw Wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III SK 1/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 29 czerwca 2011 r. SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Korzeniowski SSN Roman

Bardziej szczegółowo

60/1/B/2013. POSTANOWIENIE z dnia 17 lutego 2012 r. Sygn. akt Ts 177/11

60/1/B/2013. POSTANOWIENIE z dnia 17 lutego 2012 r. Sygn. akt Ts 177/11 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Maria Gintowt-Jankowicz, 60/1/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 17 lutego 2012 r. Sygn. akt Ts 177/11 po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA SPRAWOZDANIE

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA SPRAWOZDANIE SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 17 grudnia 2014 r. Druk nr 757 S SPRAWOZDANIE KOMISJI USTAWODAWCZEJ, KOMISJI PRAW CZŁOWIEKA, PRAWORZĄDNOŚCI I PETYCJI, KOMISJI RODZINY, POLITYKI

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 14 lutego 2005 r. I UK 166/04

Wyrok z dnia 14 lutego 2005 r. I UK 166/04 Wyrok z dnia 14 lutego 2005 r. I UK 166/04 Powództwo pracownika przeciwko pracodawcy o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy podlega oddaleniu ze względu na brak biernej legitymacji procesowej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r.

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. BAS-WAL-923/10 Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. Opinia prawna w sprawie konsekwencji braku przepisów prawnych w Prawie budowlanym, regulujących lokalizację i budowę farm wiatrowych I. Teza opinii Brak

Bardziej szczegółowo

Pani Teresa Piotrowska. Minister Spraw Wewnętrznych

Pani Teresa Piotrowska. Minister Spraw Wewnętrznych RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Irena Lipowicz Warszawa, 31 V.511.605.2014.TS Pani Teresa Piotrowska Minister Spraw Wewnętrznych Wpłynęło do mnie pismo obywatela, w którym kwestionuje konstytucyjność 8 ust.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

D E C Y Z J A. po rozpatrzeniu wniosku Pani adres do korespondencji: o udostępnienie informacji publicznej,

D E C Y Z J A. po rozpatrzeniu wniosku Pani adres do korespondencji: o udostępnienie informacji publicznej, SKO.4103.1507.2012 Koszalin, dnia 1 czerwca 2012 roku D E C Y Z J A Na podstawie: art. 104 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity w Dz.U. z 2000r.,

Bardziej szczegółowo

Kierunki nowelizacji ustaw regulujących funkcjonowanie i działalność uprawnionych organów w zakresie problematyki wykroczeń

Kierunki nowelizacji ustaw regulujących funkcjonowanie i działalność uprawnionych organów w zakresie problematyki wykroczeń Kierunki nowelizacji ustaw regulujących funkcjonowanie i działalność uprawnionych organów w zakresie problematyki wykroczeń Departament Porządku Publicznego Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Nietrzeźwi kierowcy

Bardziej szczegółowo

174/2/B/2012. POSTANOWIENIE z dnia 1 lutego 2012 r. Sygn. akt Ts 306/09

174/2/B/2012. POSTANOWIENIE z dnia 1 lutego 2012 r. Sygn. akt Ts 306/09 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz, 174/2/B/2012 POSTANOWIENIE z dnia 1 lutego 2012 r. Sygn. akt Ts 306/09 po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99

POSTANOWIENIE. z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99 20 POSTANOWIENIE z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Lech Garlicki przewodniczący Wiesław Johann sprawozdawca Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska po rozpoznaniu na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych OBOWIĄZYWANIE PRAWA I. Zasady konstytucyjne: 1. Zasada państwa prawa i jej konsekwencje w procesie stanowienia prawa: niezwykle ważna dyrektywa w zakresie stanowienia i stosowania prawa wyrok 9 V 2005

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem

USTAWA. z dnia 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem Dziennik Ustaw Nr 213 15098 Poz. 1395 1395 USTAWA z dnia 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 10 lipca 2002 r. III RN 135/01

Wyrok z dnia 10 lipca 2002 r. III RN 135/01 Wyrok z dnia 10 lipca 2002 r. III RN 135/01 Urząd skarbowy nie może umorzyć, a także odroczyć, płatności podatku przypadającego samorządowi terytorialnemu bez wniosku lub zgody przewodniczącego zarządu

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 289/14. Dnia 19 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 289/14. Dnia 19 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej Sygn. akt V KK 289/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 listopada 2014 r. SSN Roman Sądej na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 19 listopada 2014r.,

Bardziej szczegółowo

43/4/A/2007. POSTANOWIENIE z dnia 11 kwietnia 2007 r. Sygn. akt K 2/07. Trybunał Konstytucyjny w składzie:

43/4/A/2007. POSTANOWIENIE z dnia 11 kwietnia 2007 r. Sygn. akt K 2/07. Trybunał Konstytucyjny w składzie: 43/4/A/2007 POSTANOWIENIE z dnia 11 kwietnia 2007 r. Sygn. akt K 2/07 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Janusz Niemcewicz przewodniczący Jerzy Ciemniewski Zbigniew Cieślak I sprawozdawca Marian Grzybowski

Bardziej szczegółowo

Dopuszczalność złożenia skargi konstytucyjnej po nowelizacji przepisów kodeksu postępowania cywilnego dotyczących skargi kasacyjnej

Dopuszczalność złożenia skargi konstytucyjnej po nowelizacji przepisów kodeksu postępowania cywilnego dotyczących skargi kasacyjnej Dopuszczalność złożenia skargi konstytucyjnej po nowelizacji przepisów kodeksu postępowania cywilnego dotyczących skargi kasacyjnej Opinia Dyrektora Zespołu Wstępnej Kontroli Skarg Konstytucyjnych i Wniosków

Bardziej szczegółowo

13/2A/2004. Marian Grzybowski przewodniczący Jerzy Ciemniewski sprawozdawca Wiesław Johann Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska Marek Mazurkiewicz,

13/2A/2004. Marian Grzybowski przewodniczący Jerzy Ciemniewski sprawozdawca Wiesław Johann Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska Marek Mazurkiewicz, 13/2A/2004 POSTANOWIENIE z dnia 24 lutego 2004 r. Sygn. akt P 5/03 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marian Grzybowski przewodniczący Jerzy Ciemniewski sprawozdawca Wiesław Johann Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska

Bardziej szczegółowo

BL-112-254-TK/15 Warszawa, 30 grudnia 2015 r.

BL-112-254-TK/15 Warszawa, 30 grudnia 2015 r. BL-112-254-TK/15 Warszawa, 30 grudnia 2015 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 2 CZERWCA 2015 R. (SYGN. AKT K 1/13) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 23 MAJA 1991 R. O ZWIĄZKACH ZAWODOWYCH

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E 1. Pierwsza z proponowanych zmian dotyczy poszerzenia katalogu organizacji społecznych, które mogą wytaczać powództwa na rzecz obywateli i wstępować za ich zgodą do już toczących

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 14 lipca 1993 r. Sygn. akt (K. 5/92)

Postanowienie z dnia 14 lipca 1993 r. Sygn. akt (K. 5/92) 29 Postanowienie z dnia 14 lipca 1993 r. Sygn. akt (K. 5/92) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący: Sędziowie TK: Prezes TK Mieczysław Tyczka Tomasz Dybowski - sprawozdawca Kazimierz Działocha

Bardziej szczegółowo

Skarżący: Rzecznik Praw Obywatelskich. Organ administracji: Wójt Gminy Pruchnik ul. Rynek 1 37-560 Pruchnik. Strona: Pani Małgorzata M.

Skarżący: Rzecznik Praw Obywatelskich. Organ administracji: Wójt Gminy Pruchnik ul. Rynek 1 37-560 Pruchnik. Strona: Pani Małgorzata M. Warszawa,02/12/2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie za pośrednictwem Wójta Gminy Pruchnik ul. Rynek 1 37-560 Pruchnik Skarżący: Rzecznik Praw Obywatelskich Organ administracji: Wójt Gminy

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca) Sygn. akt III SO 2/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 9 marca 2011 r. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca) w sprawie z odwołania

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III SPP 123/14. Dnia 22 lipca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III SPP 123/14. Dnia 22 lipca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt III SPP 123/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 22 lipca 2014 r. SSN Józef Iwulski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Myszka SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec w sprawie

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy.

o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 5 grudnia 2013 r. Druk nr 512 KOMISJA RODZINY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej. skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego

POSTANOWIENIE. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej. skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego Sygn. akt V CSK 131/09 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 24 listopada 2009 r. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jan Górowski SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

II UK 97 Page 1 of 4

II UK 97 Page 1 of 4 II UK 97 Page 1 of 4 Waloryzacja rent i emerytur a zasada lex retro non agit Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych 2010-09-01, II UK 97/10 Opubl.: Legalis Teza:

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Z DNIA 30 CZERWCA 2008 R. IV KK 74/08

ZARZĄDZENIE Z DNIA 30 CZERWCA 2008 R. IV KK 74/08 ZARZĄDZENIE Z DNIA 30 CZERWCA 2008 R. IV KK 74/08 Międzynarodowy organ ochrony prawnej, jakim jest Europejski Trybunał Praw Człowieka, jest elementem kompletnego systemu ochrony prawnej Rady Europy, który

Bardziej szczegółowo

WOJEWODA MAŁOPOLSKI. Pan Andrzej Halicki Minister Administracji i Cyfryzacji ul. Królewska 27 00-060 Warszawa WN-IV.0521.1.2015

WOJEWODA MAŁOPOLSKI. Pan Andrzej Halicki Minister Administracji i Cyfryzacji ul. Królewska 27 00-060 Warszawa WN-IV.0521.1.2015 WOJEWODA MAŁOPOLSKI WN-IV.0521.1.2015 Kraków, 8 kwietnia 2015 r. Pan Andrzej Halicki Minister Administracji i Cyfryzacji ul. Królewska 27 00-060 Warszawa Szanowny Panie Ministrze W nawiązaniu do pisma

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II UK 159/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 4 grudnia 2013 r. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący) SSN Roman Kuczyński SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-562607-IV-DZ/07

RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-562607-IV-DZ/07 RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-562607-IV-DZ/07 00-090 Warszawa Teł. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pani dr Małgorzata Krasnodębska-Tomkiel Prezes Urzędu

Bardziej szczegółowo

BL-112-173-TK/14 Warszawa, 27 czerwca 2014 r.

BL-112-173-TK/14 Warszawa, 27 czerwca 2014 r. BL-112-173-TK/14 Warszawa, 27 czerwca 2014 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z DNIA 8 KWIETNIA 2014 R. (SYGN. AKT K 21/13) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 10 GRUDNIA 1993 R. O ZAOPATRZENIU

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III SK 5/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 1 czerwca 2010 r. SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący) SSN Jerzy Kwaśniewski SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

ORZECZENIE w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 kwietnia 1994 r. (Sygn. K. 10/93)

ORZECZENIE w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 kwietnia 1994 r. (Sygn. K. 10/93) 7 ORZECZENIE w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 kwietnia 1994 r. (Sygn. K. 10/93) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia TK Wojciech Łączkowski Sędziowie TK: Zdzisław Czeszejko-Sochacki

Bardziej szczegółowo

Wniosek złożony przez przedstawicieli SA KSAP do Prezydenta Bronisława Komorowskiego w styczniu 2011 r.

Wniosek złożony przez przedstawicieli SA KSAP do Prezydenta Bronisława Komorowskiego w styczniu 2011 r. Wniosek złożony przez przedstawicieli SA KSAP do Prezydenta Bronisława Komorowskiego w styczniu 2011 r. Prosimy o złożenie wniosku o stwierdzenie, że: 1. art. 4, 6 i 9-12 ustawy z dnia 16 grudnia 2010

Bardziej szczegółowo

BL-112-132-TK/13 Warszawa, 21 lutego 2014 r.

BL-112-132-TK/13 Warszawa, 21 lutego 2014 r. BL-112-132-TK/13 Warszawa, 21 lutego 2014 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z DNIA 24 LIPCA 2013 R. (SYGN. AKT Kp 1/13) DOTYCZĄCYM ZMIANY USTAWY O WYCHOWANIU W TRZEŹWOŚCI I PRZECIWDZIAŁANIU

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE. Ustaw, tj. od dnia 10 lipca 2014 r. Zakwestionowany przepis reguluje materię wymiaru czasu pracy zatrudnionych osób

UZASADNIENIE. Ustaw, tj. od dnia 10 lipca 2014 r. Zakwestionowany przepis reguluje materię wymiaru czasu pracy zatrudnionych osób UZASADNIENIE Przedkładany projekt ustawy stanowi realizację wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2013 r., sygn. K 17/11, który ogłoszony został w dniu 9 lipca 2013 r. w Dzienniku Ustaw pod

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE z dnia 27 września 2000 r. Sygn. U. 5/00. Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska przewodnicząca Jerzy Ciemniewski sprawozdawca Lech Garlicki

POSTANOWIENIE z dnia 27 września 2000 r. Sygn. U. 5/00. Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska przewodnicząca Jerzy Ciemniewski sprawozdawca Lech Garlicki 194 POSTANOWIENIE z dnia 27 września 2000 r. Sygn. U. 5/00 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska przewodnicząca Jerzy Ciemniewski sprawozdawca Lech Garlicki po rozpoznaniu

Bardziej szczegółowo

437/5/B/2012. POSTANOWIENIE z dnia 25 lipca 2011 r. Sygn. akt Ts 96/11

437/5/B/2012. POSTANOWIENIE z dnia 25 lipca 2011 r. Sygn. akt Ts 96/11 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński, 437/5/B/2012 POSTANOWIENIE z dnia 25 lipca 2011 r. Sygn. akt Ts 96/11 po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Teresy

Bardziej szczegółowo

II GSK 1438/11 - Postanowienie NSA z 2012-01-11

II GSK 1438/11 - Postanowienie NSA z 2012-01-11 II GSK 1438/11 - Postanowienie NSA z 2012-01-11 Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Pietrasz

Bardziej szczegółowo