Biuletyn projektu WAB

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Biuletyn projektu WAB"

Transkrypt

1 Biuletyn projektu WAB Projekt współfinansowany przez Unię Europejską (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego) Konferencja okresowa projektu WAB Od partnera wiodącego: Gmina Trelleborg, Szwecja Prezentujemy wydanie specjalne biuletynu projektu WAB, podsumowujące konferencję okresową projektu, która odbyła się w Gdańsku 25 stycznia Gospodarzem był Samorząd Województwa Pomorskiego. Zespół projektowy WAB z gminy Trelleborg chciałby przy tej okazji podziękować wszystkim organizatorom i uczestnikom konferencji. Z przyjemnością odnotowaliśmy tak duże zainteresowanie. Mamy nadzieję, że wszyscy uczestnicy dowiedzieli się wielu ciekawych rzeczy na temat projektu WAB i jego wyników. Wszystkie prezentacje są dostępne na stronie Można również obejrzeć prezentacje, klikając na towarzyszące zdjęcia. W celu uzyskania dalszych informacji na temat projektu Mokradła, Glony i Biogaz (Wetlands Algae Biogas - WAB), obejmujących sprawozdania, aktualności i poprzednie wydania biuletynu projektu, prosimy odwiedzić stronę Pan Ryszard Świlski, członek Zarządu Województwa Pomorskiego oficjalnie otworzył konferencję i przywitał wszystkich zebranych. Photo Zdjęcie: Sławomir Lewandowski Photo Zdjęcie: Patrick Finnis Pierwsze prezentacje przedstawili: Anna Korzeniowska, Zastępca Dyrektora Departamentu Środowiska i Rolnictwa Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego i Sten Björk, przewodniczący Komitetu Sterującego projektu WAB. Prosimy kliknąć na zdjęcia, zamieszczone poniżej, aby obejrzeć pełne prezentacje.

2 2 POMCERT, Agnieszka Kozak Łączna długość cieków wodnych w województwie pomorskim wynosi ok km rzek i 2000 km kanałów, które odwadniają obszar o powierzchni ponad km 2, niosąc zanieczyszczenia i nadmierną biomasę. Jakość wody w tych ciekach wpływa istotnie na procesy ekologiczne, zachodzące w Morzu Bałtyckim. W celu redukcji dopływu substancji pokarmowych do Morza Bałtyckiego i zapewnienia dodatkowego składnika substratu do produkcji biogazu ten nadmiar biomasy roślinnej może być usuwany. Nasze badania pokazują, że biomasa może być efektywnie uzyskiwana ze stacji pomp i elektrowni wodnych, gdzie dzisiaj stanowi problem jako odpad. Jakość biomasy z roślin słodkowodnych różni się nieco od jakości popularnych roślin energetycznych, wykorzystywanych w produkcji biogazu. Łatwiej i taniej jest transportować biomasę suchą. Dlatego zaproponowano system zbierania i suszenia biomasy uzyskiwanej w elektrowniach wodnych i stacjach pomp. Oszacowano, że całkowity potencjał możliwej do uzyskania biomasy roślin słodkowodnych wynosi w województwie pomorskim od do ton rocznie, a w rejonie Gdańska od do tony/rok. Królewska Politechnika w Sztokholmie, Prof. Fredrik Gröndahl We współpracy z gminą Trelleborg na południu Szwecji rozpoczęto projekt, obejmujący systemową analizę wszystkich etapów od zbioru glonów z Morza Bałtyckiego do produkcji biogazu. Projekt analizuje aspekty ekologiczne, społeczne i technologiczne w całym łańcuchu produkcji. W projekcie dokonuje się również porównania z innymi rodzajami biomasy, jak trzcina i omułki. Projekt rozpoczął się latem 2009 r. i będzie kontynuowany do roku Projekt zbada, czy zakładanie mokradeł, zbiory trzciny i glonów i hodowla omułków w strefie brzegowej oraz sinic na otwartym morzu może stanowić podstawę zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych na obszarze Morza Bałtyckiego. Celem projektu jest ocena zrównoważenia z perspektywy ekologicznej, gospodarczej i społecznej oraz analiza zarówno technologii, jak i ilości dostępnych zasobów naturalnych na tym obszarze. Projekt będzie realizowany w ścisłej współpracy z gminą Trelleborg na południu Szwecji i z przedsiębiorstwami, działającymi na jej terenie. Istnieje niewiele analiz naukowych, oceniających zrównoważenie projektu, który stara się zastosować całościowe podejście. W dzisiejszym społeczeństwie opracowywanie rozwiązań technologicznych dla problemów ekologicznych jest obszarem badań o wysokim priorytecie. Jeśli projekt odniesie sukces, może posłużyć za model rozwiązywania problemów zrównoważenia ekologicznego na terenach przybrzeżnych.

3 3 IOPAN, Instytut Oceanologii PAN Prof. Grazyna Kowalewska W lipcu 2011 molo w Sopocie zainstalowano aparaturę pomiarową, złożoną z wieloparametrowej sondy i stacji meteorologicznej. Sonda wykonuje pomiary parametrów wody morskiej: zasolenia, temperatury, poziomu ph, ORP, mętności, rozpuszczonego tlenu, chlorofilu i fikocyjaniny, a stacja meteorologiczna pomiary temperatury powietrza, ciśnienia, wilgotności względnej, opadów atmosferycznych, nasłonecznienia (promieniowanie słoneczne), prędkości i kierunku wiatru. Pomiary zarówno parametrów wody morskiej, jak i powietrza są wykonywane co 3 sekundy. Opracowano system zbierania i przekazywania danych ze stacji monitorującej do Instytutu Oceanologii PAN. System zbierania danych składa się z serwera umieszczonego na molo i połączonego z czujnikami. Serwer ma połączenie światłowodowe z Urzędem Miasta w Sopocie i dalej poprzez Internet z Instytutem Oceanologii PAN. Dla serwera opracowano i zainstalowano oprogramowanie. Dane pomiarowe są rejestrowane i wstępnie przetwarzane (uśrednianie i usuwanie zbędnych informacji), a następnie udostępniane Instytutowi Oceanologii PAN poprzez Internet. W Instytucie dane są przetwarzane. Zarówno dane nieprzetworzone, jak i zbiory danych uśrednionych co 1,5,10, 30 minut, 1,12, 24 godziny, oraz dla 7 i 30 dni są przechowywane w Instytucie. Uśrednione wartości parametrów co 0,5 godz. z ostatnich 72 godzin są dostępne na stronie (http://www.iopan.gda.pl/marpolab/wykresy/wykresy.php?lang=english+version). Urząd Gospodarki Wodnej dla Zlewni Południowego Bałtyku (Sea River Basin District Authority), Niklas Holmgren, zastępca dyrektora. Można podać kilka powodów do zakładania mokradeł: zmniejszenie eutrofizacji (wszelkie działania dla osiągnięcia celów Bałtyckiego Planu Działań są potrzebne), zwiększenie różnorodności biologicznej, zmniejszenie dużych przepływów i wreszcie rekreacja. Od XIX wielu Szwecja utraciła 25% swoich terenów podmokłych, a 50% jest zniszczonych hydrologicznie. Wcześniej państwo szwedzkie subsydiowało działania na rzecz osuszania ziemi rolnej - teraz z kolei wspiera zakładanie mokradeł i magazynowanie wody. Istnieją dwa systemy finansowego wsparcia dla zakładania i utrzymywania mokradeł albo programy rozwoju obszarów wiejskich, finansowane przez UE, albo krajowy fundusz, dążący do osiągnięcia celów Bałtyckiego Planu Działań. Bardzo ważną sprawą jest opracowywanie planów i śledzenie informacji w krajowych bazach danych na temat obszarów, gdzie mokradła są najbardziej opłacalne, jeśli chodzi o zmniejszenie dopływu substancji biogenicznych do Morza Bałtyckiego.

4 4 Uniwersytet im.lineusza Prof. Catherine Legrand Jednym z objawów eutrofizacji w Morzu Bałtyckim jest nadmierny wzrost glonów, które gromadzą się w strefach przybrzeżnych, w bardzo płytkich wodach i na plażach. Gęste kożuchy z glonów mogą powodować brak tlenu lub warunki ubogie w tlen i w istotnym stopniu umniejszać walory rekreacyjne tych terenów. W projekcie WAB przeanalizowano komercyjne wykorzystanie zebranej z plaż biomasy glonowej do produkcji biogazu i potencjalny eksport pozostałości pofermentacyjnych jako bionawozu. Dostępność substratu z glonów jest różna w różnych porach roku w poszczególnych rejonach Południowego Bałtyku. W południowej Szwecji glony wyrzucone na plażach (biomasa) reprezentują potencjał do produkcji energii (biogaz), pokrywający zapotrzebowanie gospodarstw domowych rocznie. W Polsce niektóre gatunki zielenic - makroglonów z Morza Bałtyckiego rosną z powodzeniem w akwenach słodkowodnych województwa pomorskiego. Glony mają również wyjątkową zdolność akumulacji metali ciężkich, których zawartość może być naprawdę wysoka i toksyczna dla wyższych poziomów troficznych (ryb) w wodach przybrzeżnych Morza Bałtyckiego. Zawartość kadmu w glonach może być nawet trzykrotnie wyższa na wybrzeżu Szwecji w porównaniu z wybrzeżem polskim. Wykorzystanie pozostałości pofermentacyjnych wymaga wówczas procesu oczyszczania w celu obniżenia poziomów niektórych metali ciężkich, jak kadm, miedź i cynk. Ołów nie będzie problemem w Trelleborgu ani w Sopocie. Współfermentacja glonów, roślin wodnych i innych odpowiednich substratów zwiększy efektywność procesu biogazowego i obniży poziom metali ciężkich w pozostałości pofermentacyjnej, a tym samym będzie przyjazna dla środowiska. Zbiór glonów umożliwi usunięcie substancji biogenicznych i metali ciężkich z wód przybrzeżnych i ich redystrybucję w łańcuchu czystej energii. Gmina Trelleborg, Ellinor Tjernström i Matilda Gradin Część terenów otaczających Trelleborg, to jedne z najlepszych obszarów rolniczych w Europie, intensywnie uprawiane. Spływ nawozów z pól uprawnych powoduje nadmierny przyrost glonów nitkowatych z poważnymi konsekwencjami dla bioróżnorodności i walorów rekreacyjnych. Gmina Trelleborg przeprowadziła testy, wykorzystując różne maszyny do zbioru na dużą skalę wyrzuconych glonów z plaż. Przetestowano trzy metody zbioru: chwytak z wywrotką a za nimi grabie mechaniczne z maszyną do oczyszczania plaży, widły podbierające i maszyna specjalnie zaprojektowana do zbioru glonów w płytkiej wodzie, którą zbudowano w Trelleborgu. Najbardziej efektywnym sposobem zbioru glonów według przeprowadzonych testów okazał się chwytak z wywrotką, który zebrał 45 m3 wyrzuconych glonów na godzinę. Zebrany materiał miał dobrą jakość do produkcji biogazu, z niewielką zawartością piasku. Jednakże zastosowanie tej metody wymaga dodatkowego oczyszczenia plaży do celów rekreacyjnych.

5 5 Miasto Sopot, Kamila Wróbel Od wielu lat Sopot zmaga się z problemem glonów, pojawiających się na plażach Sopotu. Problem ma tendencję do powtarzania się latem i po każdym sztormie. Glony są silnie zbite poprzez działanie fal i wiatru, tworząc ścisłe warstwy kompostu z wodorostów od jednego do kilku metrów. Po tygodniu glony na spodzie zaczynają obumierać głównie z powodu braku światła. Rozkład ten wyczerpuje tlen w wodzie i naraża środowisko na warunki beztlenowe. Obumieranie części glonów skutkuje rozwojem bakterii, nieprzyjemnym zapachem i dużą ilością gnijących wodorostów. Jest to bardzo nieprzyjemne głównie dla ludzi na plaży. Do tej pory prowadzono jedynie usuwanie glonów z plaży. Udział w projekcie WAB umożliwił miastu testowanie technik zbioru pływających glonów z wody. Dlatego w kwietniu 2011 Miasto Sopot ogłosiło dwa otwarte przetargi na testowanie takich technik. Jednakże w przetargu nie wybrano żadnej instytucji i z tej racji w czerwcu władze miasta powierzyły nam to zadanie. Staramy się oczyszczać plażę z glonów przy zastosowaniu różnych technik. Samorząd Województwa Pomorskiego, Teresa Jakubowska Obecnie roczna produkcja energii w województwie pomorskim wynosi 2,8-2,9 TWh, a zużycie brutto 7,8 8,0 TWh (dane z lat ), zatem produkujemy zaledwie 30% potrzebnej energii. Jeśli chodzi o odnawialne źródła energii do roku 2025 zaplanowano budowę zakładu termicznego przetwarzania odpadów (10-15 MWe), nowych farm wiatrowych na lądzie ( MWe), farm wiatrowych na morzu ( MWe, alternatywnie do 1500 MWe), biogazownie (75-85 MWe), inne źródła energii odnawialnej (moc około 30 MW). Regionalna Strategia Energetyki przewiduje powstanie do roku biogazowni, z których uzyskany biogaz zapewniłby łączną produkcję energii elektrycznej na poziomie MWe. Obecnie w województwie pomorskim istnieje pięć rolniczych biogazowi. Wszystkie należą do przedsiębiorstwa POLDANOR S.A., a ich łączna moc zainstalowana wynosi 4,85 MWe. Ponadto trzy wysypiska i jedna oczyszczalnia ścieków produkują łącznie energię elektryczną z biogazu o mocy 4.6 MWe. Podsumowując: województwo pomorskie ma duży potencjał do produkcji biogazu głównie pochodzenia rolniczego potencjał biogazu szacuje się na ok.217 mln m 3, co odpowiada rocznej produkcji TJ energii elektrycznej na terenie województwa znajdują się 133 gospodarstwa hodowlane, to dobre warunki do budowy biogazowni rolniczych w ich okolicy Samorząd Województwa Pomorskiego będzie wspierać budowę scentralizowanych biogazowni rolniczych, prowadzących utylizację odpadów produkcyjnych na terenach o dużym zagęszczeniu gospodarstw hodowlanych w promieniu kilkunastu kilometrów.

6 6 PODR, Danuta Makowska. koordynator Analiza potencjału produkcji biogazu w województwie pomorskim, opracowana przez PODR, przyniosła następujące wnioski: Województwo pomorskie ma spory i niewykorzystany potencjał do produkcji biogazu; Substraty są bardzo rozproszone i należy doradzać budowę małych biogazowni rolniczych w regionie; Przy lokalizacji biogazowni należy unikać terenów zalewowych i obszarów chronionych (dla obniżenia ryzyka inwestycyjnego); Pomorscy rolnicy powinni zakładać mokradła na nieużytkach rolniczych i wykorzystywać rośliny wodnobłotne jako dodatkowy substrat do produkcji biogazu; Substraty, rozmieszczone w odległości większej niż 30 km od biogazowi, są nieopłacalne ze względu na koszty transportu; Budowa biogazowni rolniczych będzie miała istotny wpływ na wzrost produkcji energii elektrycznej i produkcji ciepła ze źródeł odnawialnych w województwie pomorskim; Produkcja biogazu przyczyni się do zróżnicowania źródeł dochodu dla rolników; Rozwój produkcji biogazu oferuje korzyści ekologiczne i ekonomiczne jak: zmniejszenie zanieczyszczenia środowiska, odpowiedzialną gospodarkę odpadami organicznymi i zwierzęcym nawozem naturalnym, zmniejszenie eutrofizacji, co poprawi walory turystyczne regionu, oszczędność energii konwencjonalnej i większą niezależność od zewnętrznych dostaw. W przyszłości biogazownie rolnicze będą traktowane jako inwestycje priorytetowe w województwie pomorskim. Norup Bioraff AB. Sven Norup, CEO/konsultant w projekcie WAB Zwykłe biogazownie Nietypowe biogazownie (2-etapy dla glonów, substrat stały, mikrokomory fermentacyjne) Biogard (zgłoszony patent) - metoda produkcji biogazu z istniejącego zmagazynowanego nawozu naturalnego Produkcja energii elektrycznej i uszlachetnianie biogazu do gazu napędowego Oddzielanie nawozu naturalnego do produkcji biogazu na fazę płynną i stałą.

7 7 POMCERT, Ksawery Kuligowski Eutrofizacja akwenów skutkuje nadmiernym przyrostem zarówno makroglonów morskich (GM) w Zatoce Gdańskiej, jak i roślin słodkowodnych (RS) w wodach województwa pomorskiego. Jednocześnie sektor produkcji biogazu poszukuje alternatywnych substratów. W ramach tego zadania przeprowadzono cztery eksperymenty fermentacji beztlenowej w kontrolowanych warunkach w mobilnym laboratorium, wykorzystując reaktory o pojemności 50 l do fermentacji suchej(<50% s.m.) i mokrej (<8% s.m.) z mieszaniem ciągłym dla substratu złożonego z (1) GM + obornik koński i (2) RS + obornik koński, zmieszanego w stosunku 1:1. W ciągu 80 dni trwania eksperymentu z suchej fermentacji uzyskano l/ kg s.m. biogazu, niezależnie od rodzaju substratu, a zawartość metanu nie przekroczyła 50%. Z fermentacji mokrej uzyskano 90 i 150 l/kg s.m. biogazu (180 i 370 l/kg smo) odpowiednio dla GM i RS, z zawartością metanu do 74%. Te wyniki mogą być przydatne przy planowaniu inwestycji biogazowej w tym regionie. Skandynawski Bank Inwestycyjny. Anders Alm, Senior Manager Fundusz BSAP (Bałtyckiego Planu Działań) jest zarządzany przez Skandynawski Bank Inwestycyjny (Nordic Investment Bank - NIB) oraz Nordycką Korporację Finansową na rzecz Środowiska (NEFCO) w oparciu o wpłaty stron Konwencji Helsińskiej. Do tej pory otrzymano wpłaty ze Szwecji i Finlandii, wynoszące 11 milionów Euro. Fundusz oferuje w pierwszym rzędzie dofinansowanie pomocy technicznej dla projektów, wspierających wdrażanie Bałtyckiego Planu Działań (BSAP) HELCOM. Bałtycki Plan Działań (BSAP) ma na celu pomoc w przywróceniu dobrego stanu środowiska Morza Bałtyckiego. Fundusz BSAP przyjmuje wnioski od podmiotów publicznych i prywatnych o finansowanie prac w fazie wstępnej przed inwestycją, jak a) przygotowanie i rozwój projektu, studia wykonalności, biznesplany i modele przepływu środków pieniężnych; b) pomoc techniczna dla wsparcia instytucjonalnego; i c) zakup sprzętu dla celów demonstracyjnych. Ze szczególną uwagą spotkają się inicjatywy: obniżające obciążenie Morza Bałtyckiego substancjami biogenicznymi, dopływającymi z oczyszczalni ścieków komunalnych i przemysłowych oraz z rozproszonej zabudowy mieszkaniowej, z rolniczych źródeł punktowych i rozproszonych; związane z recyklingiem substancji pokarmowych z osadów ściekowych, nawozu naturalnego, odpadów organicznych i zebranej biomasy poprzez produkcję biogazu i inne wykorzystanie. zmniejszające obciążenia substancjami toksycznymi i biogenicznymi z wysypisk, z zanieczyszczonej gleby; oraz w emisjach do wód i atmosfery; obniżające emisje substancji biogenicznych, ilość gatunków inwazyjnych i substancji toksycznych z transportu morskiego i pracy portów.

8 8 Zdjęcia z konferencji Zdjęcia Sławomir Lewandowski

Biuletyn projektu WAB

Biuletyn projektu WAB Biuletyn projektu WAB Projekt współfinansowany przez Unię Europejską (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego) Wydanie 4 Istotne rezultaty w projekcie WAB Od partnera wiodącego: Gmina Trelleborg, Szwecja

Bardziej szczegółowo

Produkcja biogazu z glonów i roślin słodkowodnych w mobilnym laboratorium na potrzeby studium wykonalności dla inwestycji biogazowej

Produkcja biogazu z glonów i roślin słodkowodnych w mobilnym laboratorium na potrzeby studium wykonalności dla inwestycji biogazowej POMCERT Produkcja biogazu z glonów i roślin słodkowodnych w mobilnym laboratorium na potrzeby studium wykonalności dla inwestycji biogazowej Wetlands, Algae and Biogas a southern Baltic Sea eutrophicaton

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025

PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025 PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025 z uwzględnieniem źródeł odnawialnych Poznań,, 22.05.2012 2012-05-31 1 Dokumenty Strategiczne Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego (obowiązuje

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku ul. Trakt Św. Wojciecha 293 www.podr.pl Badania ankietowe rolników

Bardziej szczegółowo

POTENCJAŁ WYKORZYSTANIA ODPADÓW BIODEGRADOWALNYCH NA CELE ENERGETYCZNE W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM

POTENCJAŁ WYKORZYSTANIA ODPADÓW BIODEGRADOWALNYCH NA CELE ENERGETYCZNE W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DEPARTAMENT ŚRODOWISKA, ROLNICTWA I ZASOBÓW NATURALNYCH POTENCJAŁ WYKORZYSTANIA ODPADÓW BIODEGRADOWALNYCH NA CELE ENERGETYCZNE W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM Anna Grapatyn-Korzeniowska Gdańsk, 16 marca 2010

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Paweł Karpiński Pełnomocnik Marszałka ds. Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW Załącznik do uchwały Nr 1/201 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 22 lipca 201 r. Działanie.1 Energetyka oparta

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa Portinho da Costa oczyszczalnia ścieków z systemem kogeneracji do produkcji elektryczności i ogrzewania SMAS - komunalny zakład oczyszczania wody i ścieków, Portugalia Streszczenie Oczyszczalnia ścieków

Bardziej szczegółowo

SZANSA ROZWOJU MAŁYCH BIOGAZOWNI ROLNICZYCH W POLSCE Z PERSPEKTYWY DOKONANIA INWESTYCJI PRZEZ ROLNIKÓW INDYWIDUALNYCH

SZANSA ROZWOJU MAŁYCH BIOGAZOWNI ROLNICZYCH W POLSCE Z PERSPEKTYWY DOKONANIA INWESTYCJI PRZEZ ROLNIKÓW INDYWIDUALNYCH SZANSA ROZWOJU MAŁYCH BIOGAZOWNI ROLNICZYCH W POLSCE Z PERSPEKTYWY DOKONANIA INWESTYCJI PRZEZ ROLNIKÓW INDYWIDUALNYCH Wiktor Szmulewicz Prezes Krajowej Rady Izb Rolniczych Warszawa, 26 stycznia 2010 BEZPOŚREDNIE

Bardziej szczegółowo

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów.

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów. Newsletter Nr 4 wrzesień 2009 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO NA LATA 2007-2013 Wkrótce rusza konkurs dla działań: 5.4. Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych 5.5.

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju technologii biogazu rolniczego w UE i Polsce

Kierunki rozwoju technologii biogazu rolniczego w UE i Polsce Kierunki rozwoju technologii biogazu rolniczego w UE i Polsce SALON CZYSTEJ ENERGII 29 października 2008 Poznań Grzegorz Wiśniewski EC BREC - IEO Anna Oniszk Popławska Instytut Energetyki Odnawialnej Paweł

Bardziej szczegółowo

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych FUNDUSZ UNIA EUROPEJSKA SPÓJNOŚCI Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych Podtytuł prezentacji Anna Pekar Zastępca Dyrektora Departament Ochrony Klimatu Styczeń 2013, Lublin Narodowy

Bardziej szczegółowo

Poprawa stanu środowiska poprzez wykorzystanie możliwości zagospodarowania odpadów na Dolnym Śląsku. Mariusz Żebrowski Agnieszka Król Beata Biega

Poprawa stanu środowiska poprzez wykorzystanie możliwości zagospodarowania odpadów na Dolnym Śląsku. Mariusz Żebrowski Agnieszka Król Beata Biega Poprawa stanu środowiska poprzez wykorzystanie możliwości zagospodarowania odpadów na Dolnym Śląsku Mariusz Żebrowski Agnieszka Król Beata Biega KILKA SŁÓW O NAS Mariusz Żebrowski Doradca dla Esperotia

Bardziej szczegółowo

Biogazownie w energetyce

Biogazownie w energetyce Biogazownie w energetyce Temat opracował Damian Kozieł Energetyka spec. EGIR rok 3 Czym jest biogaz? Czym jest biogaz? Biogaz jest to produkt fermentacji metanowej materii organicznej przez bakterie beztlenowe

Bardziej szczegółowo

Rośliny słodkowodne i makroglony morskie jako substrat w produkcji biogazu

Rośliny słodkowodne i makroglony morskie jako substrat w produkcji biogazu (Freshwater plants and marine macroalgae as a substrate in biogas production) Rośliny słodkowodne i makroglony morskie jako substrat w produkcji biogazu Ksawery Kuligowski Agnieszka Kozak Pomorskie Centrum

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji OZE

System Certyfikacji OZE System Certyfikacji OZE Mirosław Kaczmarek miroslaw.kaczmarek@ure.gov.pl III FORUM EKOENERGETYCZNE Fundacja Na Rzecz Rozwoju Ekoenergetyki Zielony Feniks Polkowice, 16-17 września 2011 r. PAKIET KLIMATYCZNO

Bardziej szczegółowo

Biogazownie Rolnicze w Polsce

Biogazownie Rolnicze w Polsce 1 Biogazownie Rolnicze w Polsce Biogazownia co to jest? Dyrektywa 2003/30/UE definiuje biogaz: paliwo gazowe produkowane z biomasy i/lub ulegającej biodegradacji części odpadów, które może być oczyszczone

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Szwedzkie Rozwiązania Gospodarki Biogazem na Oczyszczalniach Ścieków. Dag Lewis-Jonsson

Szwedzkie Rozwiązania Gospodarki Biogazem na Oczyszczalniach Ścieków. Dag Lewis-Jonsson Szwedzkie Rozwiązania Gospodarki Biogazem na Oczyszczalniach Ścieków Dag Lewis-Jonsson Zapobieganie Obróbka Niedopuścić do dostarczania zanieczyszczeń których nie możemy redukować Odzysk związścieki i

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Ochrony Środowiska Katowice, 31 marca 2015 r. STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO ŚLĄSKIE

Bardziej szczegółowo

Stan obecny i perspektywy rozwoju technologii biogazowych w Polsce i na świecie

Stan obecny i perspektywy rozwoju technologii biogazowych w Polsce i na świecie Stan obecny i perspektywy rozwoju technologii biogazowych w Polsce i na świecie Jacek Dach, Instytut Inżynierii Biosystemów Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu KONFERENCJA Nowatorska produkcja energii

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM podstawowe założenia Dąbie 13-14.06.2013 2013-06-24 1 Dokumenty Strategiczne Program rozwoju elektroenergetyki z uwzględnieniem źródeł odnawialnych w Województwie

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE Czym jest biogaz? Roztwór gazowy będący produktem fermentacji beztlenowej, składający się głównie z metanu (~60%) i dwutlenku węgla

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Województwa Zachodniopomorskiego (strategia, planowane inwestycje, finasowanie)

Polityka energetyczna Województwa Zachodniopomorskiego (strategia, planowane inwestycje, finasowanie) Polityka energetyczna Województwa Zachodniopomorskiego (strategia, planowane inwestycje, finasowanie) Udział produkcji energii ze źródeł odnawialnych w całkowitej produkcji energii w województwie zachodniopomorskim

Bardziej szczegółowo

Efektywny rozwój rozproszonej energetyki odnawialnej w połączeniu z konwencjonalną w regionach Biomasa jako podstawowe źródło energii odnawialnej

Efektywny rozwój rozproszonej energetyki odnawialnej w połączeniu z konwencjonalną w regionach Biomasa jako podstawowe źródło energii odnawialnej Biomasa jako podstawowe źródło energii odnawialnej dr inż. Magdalena Król Spotkanie Regionalne- Warsztaty w projekcie Energyregion, Wrocław 18.02.2013 1-3 Biomasa- źródła i charakterystyka 4 Biomasa jako

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ FINANSOWANIE DZIAŁAŃ ZAWARTYCH W PGN

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ FINANSOWANIE DZIAŁAŃ ZAWARTYCH W PGN PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ FINANSOWANIE DZIAŁAŃ ZAWARTYCH W PGN Bytom, 23 grudnia 2014 r. 1 PROGRAMY PO Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 RPO woj. śląskiego na lata 2014-2020 Środki w ramach Systemu

Bardziej szczegółowo

BADANIA BIODEGRADACJI SUROWCÓW KIEROWANYCH DO BIOGAZOWNI

BADANIA BIODEGRADACJI SUROWCÓW KIEROWANYCH DO BIOGAZOWNI BADANIA BIODEGRADACJI SUROWCÓW KIEROWANYCH DO BIOGAZOWNI Dr Magdalena Woźniak Politechnika Świętokrzyska Wydział Inżynierii Środowiska, Geomatyki i Energetyki Katedra Geotechniki, Geomatyki i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy.

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy. Program ochrony środowiska Gmina Izbicko str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka

Bardziej szczegółowo

Stan aktualny oraz kierunki zmian w zakresie regulacji prawnych dotyczących wykorzystania biomasy leśnej jako źródła energii odnawialnej

Stan aktualny oraz kierunki zmian w zakresie regulacji prawnych dotyczących wykorzystania biomasy leśnej jako źródła energii odnawialnej Stan aktualny oraz kierunki zmian w zakresie regulacji prawnych dotyczących wykorzystania biomasy leśnej jako źródła energii odnawialnej 2 Ramy prawne funkcjonowania sektora OZE Polityka energetyczna Polski

Bardziej szczegółowo

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim Marian Magdziarz WOJEWÓDZTWO OPOLSKIE Powierzchnia 9.412 km² Ludność - 1.055,7 tys Stolica Opole ok. 130 tys. mieszkańców

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE Czym jest biogaz? Roztwór gazowy będący produktem fermentacji beztlenowej, składający się głównie z metanu (~60%) i dwutlenku węgla

Bardziej szczegółowo

Urząd Gminy we Włoszczowie Ul. Partyzantów Włoszczowa

Urząd Gminy we Włoszczowie Ul. Partyzantów Włoszczowa Urząd Gminy we Włoszczowie Ul. Partyzantów 14 29-100 Włoszczowa Włoszczowa, 2016 Zgodnie z Ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. 2015 poz. 478 ze zm.) - odnawialne źródła

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju rynku biogazowego na Mazowszu Wertle,listopad 2009

Stan i perspektywy rozwoju rynku biogazowego na Mazowszu Wertle,listopad 2009 Stan i perspektywy rozwoju rynku biogazowego na Mazowszu Stan i perspektywy rozwoju rynku biogazowego na Mazowszu Wertle,listopad 2009 Mazowiecka Agencja Energetyczna Cele powołania MAE: Przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Analiza potencjału gmin do produkcji surowców na cele OZE Projektowanie lokalizacji biogazowni rolniczych

Analiza potencjału gmin do produkcji surowców na cele OZE Projektowanie lokalizacji biogazowni rolniczych Analiza potencjału gmin do produkcji surowców na cele OZE Projektowanie lokalizacji biogazowni rolniczych Mateusz Malinowski Anna Krakowiak-Bal Kraków, kwiecień 2014 r. Rządowe plany rozwoju biogazowni

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM podstawowe założenia Dąbie 13-14.06.2013 2013-06-12 1 Dokumenty Strategiczne Program rozwoju elektroenergetyki z uwzględnieniem źródeł odnawialnych w Województwie

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W WOJEWÓDZTWIWE POMORSKIM

ENERGETYKA W WOJEWÓDZTWIWE POMORSKIM ENERGETYKA W WOJEWÓDZTWIWE POMORSKIM założenia do rozwoju sektora elektroenergetycznego woj. pomorskiego CHOJNICE 05.12.2009r. Aktualizacja RSE - konsultacje W dniach 6 maja 2009r i 10 lipca 2009r w Instytucie

Bardziej szczegółowo

Praktyczne sposoby wdrożenia idei produkcji biometanu z odpadów na cele transportowe w Polsce Barbara Smerkowska Magdalena Rogulska

Praktyczne sposoby wdrożenia idei produkcji biometanu z odpadów na cele transportowe w Polsce Barbara Smerkowska Magdalena Rogulska Warsztaty edukacyjne Biomaster GasShow 2014 Praktyczne sposoby wdrożenia idei produkcji biometanu z odpadów na cele transportowe w Polsce Barbara Smerkowska Magdalena Rogulska Biogaz z odpadów organicznych

Bardziej szczegółowo

Stan aktualny rynku biogazowego w Polsce i na świecie oraz kierunki rozwoju nowoczesnych technologii biogazowych

Stan aktualny rynku biogazowego w Polsce i na świecie oraz kierunki rozwoju nowoczesnych technologii biogazowych Stan aktualny rynku biogazowego w Polsce i na świecie oraz kierunki rozwoju nowoczesnych technologii biogazowych Jacek Dach, Andrzej Lewicki Instytut Inżynierii Biosystemów Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE

Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE Paweł Sulima Wydział Energii Odnawialnych i Biopaliw Departament Rynków Rolnych XI Giełda kooperacyjna

Bardziej szczegółowo

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Kraków, 15 maja 2008 r. 2 Programy operacyjne Realizacja wspieranego projektu Poprawa efektywności

Bardziej szczegółowo

Skutecznie korzystamy z obecności naszego kraju w Unii Europejskiej. Stawiamy na rozwój regionów i lepszą jakość życia.

Skutecznie korzystamy z obecności naszego kraju w Unii Europejskiej. Stawiamy na rozwój regionów i lepszą jakość życia. Możliwości finansowania projektów budowlanych w Polsce ze środków UE w świetle nowej perspektywy finansowania 2014-2020 Warszawa, 24 września 2013 r. 1 Dotychczasowe doświadczenia Skutecznie korzystamy

Bardziej szczegółowo

Energetyka Obywatelska Szansą Rozwoju Obszarów Wiejskich

Energetyka Obywatelska Szansą Rozwoju Obszarów Wiejskich Energetyka Obywatelska Szansą Rozwoju Obszarów Wiejskich Jan Kazak Wałbrzych, 15 września 2016 r. Czym jest energetyka obywatelska? Energetyka obywatelska to system, w którym osoby prywatne, rolnicy, organizacje,

Bardziej szczegółowo

Struktura corocznego raportu na temat rynku zrównoważonej energii w województwie wielkopolskim

Struktura corocznego raportu na temat rynku zrównoważonej energii w województwie wielkopolskim WIELKOPOLSKA AGENCJA ZARZĄDZANIA ENERGIĄ SP. Z O.O. Struktura corocznego raportu na temat rynku zrównoważonej energii w województwie wielkopolskim Wielkopolska Agencja Zarządzania Energią sp. z o.o. Maciej

Bardziej szczegółowo

BIOGAZOWNIA JAKO ELEMENT GOSPODARKI ODPADAMI- ASPEKTY PRAKTYCZNE. Poznao 22.11.2011

BIOGAZOWNIA JAKO ELEMENT GOSPODARKI ODPADAMI- ASPEKTY PRAKTYCZNE. Poznao 22.11.2011 BIOGAZOWNIA JAKO ELEMENT GOSPODARKI ODPADAMI- ASPEKTY PRAKTYCZNE Poznao 22.11.2011 Fermentacja anaerobowa 2 SKŁAD BIOGAZU 3 BIOGAZ WYSYPISKOWY WARUNKI DLA SAMOISTNEGO POWSTAWANIA BIOGAZU 4 Biogazownia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM FINANSOWANIA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ OBIEKTÓW DOTYCZĄCYCH CYCH KOGENERACJI ZE ŚRODKÓW W SUBFUNDUSZU OPŁAT ZASTĘPCZYCH I KAR

PROGRAM FINANSOWANIA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ OBIEKTÓW DOTYCZĄCYCH CYCH KOGENERACJI ZE ŚRODKÓW W SUBFUNDUSZU OPŁAT ZASTĘPCZYCH I KAR PROGRAM FINANSOWANIA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ OBIEKTÓW DOTYCZĄCYCH CYCH KOGENERACJI ZE ŚRODKÓW W SUBFUNDUSZU OPŁAT ZASTĘPCZYCH I KAR NALICZANYCH W OPARCIU O USTAWĘ PRAWO ENERGETYCZNE Schemat finansowania

Bardziej szczegółowo

PRODUKCJA I WYKORZYSTANIE ENERGII W GRUPOWEJ OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW W ŁODZI

PRODUKCJA I WYKORZYSTANIE ENERGII W GRUPOWEJ OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW W ŁODZI PRODUKCJA I WYKORZYSTANIE ENERGII W GRUPOWEJ OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW JACEK BEREK Grupowa Oczyszczalnia Ścieków w Łodzi Sp. z o.o. Energia Woda Środowisko 2016 PRODUKCJA I WYKORZYSTANIE ENERGII Grupowa Oczyszczalnia

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XLI-67/2010

Uchwała Nr XLI-67/2010 Uchwała Nr XLI-67/2010 Rady Miejskiej w Wołominie z dnia 11 października 2010 roku w sprawie: wyrażenia woli przystąpienia Gminy Wołomin do realizacji projektu inwestycyjnego pn. EKO Wołomin energia słoneczna,

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE Możliwości finansowania inwestycji w biomasę DZIAŁALNOŚĆ WFOŚIGW PRZYCHODY Przychody statutowe WF - ogółem Przychody z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska WYDATKI

Bardziej szczegółowo

Systemy wsparcia i kredytowania instalacji biogazowych i kogeneracji

Systemy wsparcia i kredytowania instalacji biogazowych i kogeneracji Systemy wsparcia i kredytowania instalacji biogazowych i kogeneracji NFOŚiGW Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i wysokosprawnej kogeneracji część 1. W Klasie A program obejmuje:

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska.

Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania...

Bardziej szczegółowo

Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE

Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE Agnieszka Zagrodzka Dyrektor Departament Ochrony Klimatu Płock, 3 luty 2014 r. Narodowy Fundusz

Bardziej szczegółowo

Nadmorskie Elektrownie Wiatrowe Darżyno sp. z o.o.

Nadmorskie Elektrownie Wiatrowe Darżyno sp. z o.o. Pomorskie Dni Energii Nadmorskie Elektrownie Wiatrowe Darżyno sp. z o.o. Doświadczenia z eksploatacji Biogazowni w Darżynie Marcin Tomaszewski 12.10.2016 Zdjęcia Marek Tomaszewski Elektrownie Wiatrowe

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE GOSPODARKI

FINANSOWANIE GOSPODARKI FINANSOWANIE GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ W GMINACH OPRACOWANO NA PODSTAWIE PUBLIKACJI NOWA MISJA NISKA EMISJA DOTACJE I POŻYCZKI Z NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA i GOSPODARKI WODNEJ W latach 2008

Bardziej szczegółowo

Dezintegracja osadów planowane wdrożenia i oczekiwane efekty

Dezintegracja osadów planowane wdrożenia i oczekiwane efekty Dezintegracja osadów planowane wdrożenia i oczekiwane efekty Poznań, 23-24.10.2012r. Plan prezentacji I. Wstęp II. III. IV. Schemat Wrocławskiej Oczyszczalni Ścieków Gospodarka osadowa Lokalizacja urządzeń

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia OZE w ofercie NFOŚiGW

Instrumenty wsparcia OZE w ofercie NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Instrumenty wsparcia OZE w ofercie NFOŚiGW Agnieszka Zagrodzka Dyrektor Departament Ochrony Klimatu Warszawa, 25.11.2014 Narodowy Fundusz Ochrony

Bardziej szczegółowo

Czy opłaca się budować biogazownie w Polsce?

Czy opłaca się budować biogazownie w Polsce? Czy opłaca się budować biogazownie w Polsce? Marek Jóźwiak BBI ZENERIS NFI S.A. Finansowanie budowy biogazowni szansą na zrównoważony rozwój energetyki odnawialnej NFOŚiGW, 15 października 2008 r. Tak,

Bardziej szczegółowo

Potencjał metanowy wybranych substratów

Potencjał metanowy wybranych substratów Nowatorska produkcja energii w biogazowni poprzez utylizację pomiotu drobiowego z zamianą substratu roślinnego na algi Potencjał metanowy wybranych substratów Monika Suchowska-Kisielewicz, Zofia Sadecka

Bardziej szczegółowo

Nowa rola gospodarki wodno-ściekowej w rozwoju miast i ograniczaniu zmian klimatycznych

Nowa rola gospodarki wodno-ściekowej w rozwoju miast i ograniczaniu zmian klimatycznych II Forum Ochrony Środowiska Ekologia stymulatorem rozwoju miast Nowa rola gospodarki wodno-ściekowej w rozwoju miast i ograniczaniu zmian klimatycznych Marek Gromiec Warszawa, 15 luty 2016 Paradygmat NEW

Bardziej szczegółowo

Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA

Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA Zestawienie standardów jakości środowiska oraz standardów emisyjnych Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA STANDARDY JAKOŚCI ŚRODOWISKA (IMISYJNE) [wymagania, które muszą być spełnione w określonym czasie przez

Bardziej szczegółowo

Biogaz z odpadów doświadczenia szwedzkie. Mikael Backman Magdalena Rogulska

Biogaz z odpadów doświadczenia szwedzkie. Mikael Backman Magdalena Rogulska Biogaz z odpadów doświadczenia szwedzkie Mikael Backman Magdalena Rogulska Główne obszary działania Szwedzko-Polskiej Platformy Zrównoważonej Energetyki * 2 Rodzaje działań Szwedzko-Polskiej Platformy

Bardziej szczegółowo

DOFINANSOWANIE NA ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Wsparcie dla mieszkańców

DOFINANSOWANIE NA ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Wsparcie dla mieszkańców DOFINANSOWANIE NA ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Wsparcie dla mieszkańców ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII (OZE) (1) Energia ze źródeł odnawialnych oznacza energię pochodzącą z naturalnych, powtarzających się procesów

Bardziej szczegółowo

CERTYFIKOWANIE INSTALATORÓW OZE. Stefan Wójtowicz Instytut Elektrotechniki

CERTYFIKOWANIE INSTALATORÓW OZE. Stefan Wójtowicz Instytut Elektrotechniki CERTYFIKOWANIE INSTALATORÓW OZE Instytut Elektrotechniki Nieodnawialne nośniki energii Węgiel Uran Ropa Gaz Zalety Duża gęstość mocy Dostępność Niski koszt Dyspozycyjność Opanowana technologia Wady Skażenie

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA DO KALKULACJI OPŁACALNOŚCI INWESTYCJI W MIKROBIOGAZOWNIE W GOSPODARSTWACH ROLNICZYCH Adam Wąs, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego (SGWW)

NARZĘDZIA DO KALKULACJI OPŁACALNOŚCI INWESTYCJI W MIKROBIOGAZOWNIE W GOSPODARSTWACH ROLNICZYCH Adam Wąs, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego (SGWW) NARZĘDZIA DO KALKULACJI OPŁACALNOŚCI INWESTYCJI W MIKROBIOGAZOWNIE W GOSPODARSTWACH ROLNICZYCH Adam Wąs, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego (SGWW) Edward Majewski, Fundacja Nauka i Edukacja dla Agrobiznesu

Bardziej szczegółowo

Biogazownie rolnicze szansa dla gmin

Biogazownie rolnicze szansa dla gmin Biogazownie rolnicze szansa dla gmin dr hab. inż. Jacek Dach Instytut Inżynierii Rolniczej Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Konferencja Porozumienie Burmistrzów inicjatywa Komisji Europejskiej w świetle

Bardziej szczegółowo

Energetyka Obywatelska Szansą Rozwoju Obszarów Wiejskich

Energetyka Obywatelska Szansą Rozwoju Obszarów Wiejskich Energetyka Obywatelska Szansą Rozwoju Obszarów Wiejskich Adrian Małachowski Dyrektor Generalny EkoEnergetyka.Eu Czym jest energetyka obywatelska? Energetyka obywatelska to system, w którym osoby prywatne,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna jako część strategii rozwoju regionalnego Województwa Podlaskiego. 13 stycznia 2016 r.

Energia odnawialna jako część strategii rozwoju regionalnego Województwa Podlaskiego. 13 stycznia 2016 r. Energia odnawialna jako część strategii rozwoju regionalnego Województwa Podlaskiego 13 stycznia 2016 r. PODLASIE BY NIGHT Wyzwanie województwa podlaskiego Przeprowadzenie rewolucji energetycznej, która

Bardziej szczegółowo

OBR NEMO SP. Z O.O. - WPROWADZENIE. Adrian Chudy Ośrodek Badawczo Rozwojowy Nemo Sp. z o.o.

OBR NEMO SP. Z O.O. - WPROWADZENIE. Adrian Chudy Ośrodek Badawczo Rozwojowy Nemo Sp. z o.o. OBR NEMO SP. Z O.O. - WPROWADZENIE Adrian Chudy Ośrodek Badawczo Rozwojowy Nemo Sp. z o.o. OBR NEMO KIM JESTEŚMY Misją firmy jest stymulowanie postępu technicznego i technologicznego z zakresu Odnawialnych

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Przyrodnicze uwarunkowania do produkcji biomasy na cele energetyczne ze szczególnym uwzględnieniem produkcji biogazu rolniczego Dr inż. Magdalena Szymańska

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu Program ochrony środowiska Powiat Strzelce Opolskie Spis treści str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania... 4 1.3. Informacje

Bardziej szczegółowo

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Bożena Cebulska Prezes Warmińsko-Mazurskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Olsztynie 1 Warszawa, dn. 18.04.2010 2 PLAN WYSTĄPIENIA MŚP W WARMIŃSKO-MAZURSKIM

Bardziej szczegółowo

Spotkanie w Bydgoszczy otworzył Prof. dr hab. inż. Marek Bieliński - Prorektor ds. współpracy z gospodarką i zagranicą UTP w Bydgoszczy.

Spotkanie w Bydgoszczy otworzył Prof. dr hab. inż. Marek Bieliński - Prorektor ds. współpracy z gospodarką i zagranicą UTP w Bydgoszczy. Odbyła się konferencja tematyczna pn. Instalacje OŹE, gaz łupkowy, stopień wodny oraz LPG i LNG w transporcie publicznym w województwie kujawsko-pomorskim Perspektywy wykorzystywania w naszym województwie

Bardziej szczegółowo

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU Załącznik do uchwały Nr 14/15 Rady Nadzorczej WFOŚiGW w Kielcach z dnia 29 czerwca 2015 r. L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANIE DOSTAWY REALIZACJA ROZRUCH

PROJEKTOWANIE DOSTAWY REALIZACJA ROZRUCH PROJEKTOWANIE DOSTAWY REALIZACJA ROZRUCH OFERTA spółki CHEMADEX S.A. dla przemysłu CUKROWNICZEGO Dorobek firmy Nasze produkty i usługi znalazły odbiorców w 28 krajach 48 lat doświadczenia Firma projektowo-wykonawcza

Bardziej szczegółowo

SUBSTANCJA POFERMENTACYJNA JAKO NAWÓZ. dr Alina Kowalczyk-Juśko Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Wydział Nauk Rolniczych w Zamościu

SUBSTANCJA POFERMENTACYJNA JAKO NAWÓZ. dr Alina Kowalczyk-Juśko Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Wydział Nauk Rolniczych w Zamościu SUBSTANCJA POFERMENTACYJNA JAKO NAWÓZ dr Alina Kowalczyk-Juśko Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Wydział Nauk Rolniczych w Zamościu Komory fermentacyjne Faza ciekła: Pozostałość pofermentacyjna - związki

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii naturalnej.

Wykorzystanie energii naturalnej. Wykorzystanie energii naturalnej. 2 Wprowadzenie 3 Tradycyjne zasoby naturalne są na wyczerpaniu, a ceny energii rosną. Skutkiem tej sytuacji jest wzrost zainteresowania produkcją energii bez emisji CO2

Bardziej szczegółowo

Czyste energie. Przegląd odnawialnych źródeł energii. wykład 4. dr inż. Janusz Teneta. Wydział EAIiE Katedra Automatyki

Czyste energie. Przegląd odnawialnych źródeł energii. wykład 4. dr inż. Janusz Teneta. Wydział EAIiE Katedra Automatyki Czyste energie wykład 4 Przegląd odnawialnych źródeł energii dr inż. Janusz Teneta Wydział EAIiE Katedra Automatyki AGH Kraków 2011 Odnawialne źródła energii Słońce Wiatr Woda Geotermia Biomasa Biogaz

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Szkoleniowo-Badawczy w Zakresie Energii Odnawialnej w Ostoi

Ośrodek Szkoleniowo-Badawczy w Zakresie Energii Odnawialnej w Ostoi Ośrodek Szkoleniowo-Badawczy w Zakresie Energii Odnawialnej w Ostoi Odnawialne źródła energii jako szansa zrównoważonego rozwoju regionalnego 09.10.2014 1 1. Zrównoważony rozwój 2. Kierunki rozwoju sektora

Bardziej szczegółowo

POLSKA IZBA GOSPODARCZA ENERGII ODNAWIALNEJ POLSKA GRUPA BIOGAZOWA. Paweł Danilczuk

POLSKA IZBA GOSPODARCZA ENERGII ODNAWIALNEJ POLSKA GRUPA BIOGAZOWA. Paweł Danilczuk KRAKÓW 09.06.2014 POLSKA IZBA GOSPODARCZA ENERGII ODNAWIALNEJ POLSKA GRUPA BIOGAZOWA Paweł Danilczuk Plan prezentacji 1. Surowce i substraty do wytwarzania biogazu rolniczego. 2. Biogazownia rolnicza elementy

Bardziej szczegółowo

Józef Neterowicz Absolwent wydziału budowy maszyn AGH w Krakowie Od 1975 mieszka i pracuje w Szwecji w przemy le energetycznym i ochrony

Józef Neterowicz Absolwent wydziału budowy maszyn AGH w Krakowie Od 1975 mieszka i pracuje w Szwecji w przemy le energetycznym i ochrony Józef Neterowicz Absolwent wydziału budowy maszyn AGH w Krakowie Od 1975 mieszka i pracuje w Szwecji w przemyśle energetycznym i ochrony środowiska, od 1992 roku pracował w Polsce jako Konsultant Banku

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska Janina Kawałczewska 1. Wykorzystanie OZE jako przeciwdziałanie zmianom klimatu. OZE jak przeciwwaga dla surowców energetycznych (nieodnawialne źródła energii),

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego dr Stanisław Sorys Wicemarszałek Województwa Małopolskiego 1_GOSPODARKA WIEDZY 2_CYFROWA MAŁOPOLSKA 3_PRZEDSIĘBIORCZA

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ENERGETYKI ODNAWIALNEJ W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM. Marek Palonka Mazowiecka Agencja Energetyczna

MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ENERGETYKI ODNAWIALNEJ W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM. Marek Palonka Mazowiecka Agencja Energetyczna MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ENERGETYKI ODNAWIALNEJ W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM Marek Palonka Mazowiecka Agencja Energetyczna Fakty o Mazowszu 2 Fakty o Mazowszu największy region w Polsce -35579 km 2 ponad 5 milionów

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Zadania stawiane przed polską gospodarką Pakiet energetyczny 3x20 - prawne wsparcie rozwoju odnawialnych źródeł

Bardziej szczegółowo

Przykłady realizacji inwestycji w odnawialne źródła energii

Przykłady realizacji inwestycji w odnawialne źródła energii Przykłady realizacji inwestycji w odnawialne źródła energii Tomasz Lis Sp. z o.o. Plan prezentacji Inwestycje w energię odnawialną: szanse i zagroŝenia, Proces inwestowania, Uwarunkowania prawne, Energia

Bardziej szczegółowo

Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego

Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego (BSR) Katowice, 24 listopada 2014 r. Obszar programu Dania Niemcy (częściowo) Polska Litwa Łotwa Estonia Finlandia Szwecja Norwegia Rosja (częściowo,

Bardziej szczegółowo

Model fizykochemiczny i biologiczny

Model fizykochemiczny i biologiczny Model fizykochemiczny i biologiczny dr Czesław Kliś Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Możliwości dofinansowania przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii ze środków NFOŚiGW Agnieszka Zagrodzka Departament Ochrony Powietrza

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH NA 2015 ROK I. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Aleksandra Malarz Z-ca Dyrektora Departament Integracji Europejskiej Ministerstwo Środowiska Katowice, 23 marca 2004

Bardziej szczegółowo

Opłacalność produkcji biogazu w Polsce. Magdalena Rogulska

Opłacalność produkcji biogazu w Polsce. Magdalena Rogulska Opłacalność produkcji biogazu w Polsce Magdalena Rogulska Możliwości wykorzystania biogazu/ biometanu Produkcja energii elektrycznej i ciepła Dotychczasowy kierunek wykorzystania w PL Sieć dystrybucyjna

Bardziej szczegółowo

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów.

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 3. Zadanie Zaznacz wyjaśnienie pojęcia smog. A. Kryształki lodu osadzone

Bardziej szczegółowo

Gospodarka w zlewni a jakość wód w zbiorniku

Gospodarka w zlewni a jakość wód w zbiorniku Gospodarka w zlewni a jakość wód w zbiorniku dr inż. Damian Panasiuk, NILU Polska 1 Eutrofizacja wzbogacenie wody biogenami, w szczególności związkami azotu i fosforu, powodującymi przyspieszony wzrost

Bardziej szczegółowo

Inwestycje proekologiczne w sektorze energetyki: doświadczenia krajowe i międzynarodowe firmy Vattenfall

Inwestycje proekologiczne w sektorze energetyki: doświadczenia krajowe i międzynarodowe firmy Vattenfall Inwestycje proekologiczne w sektorze energetyki: doświadczenia krajowe i międzynarodowe firmy Vattenfall Andrzej Rubczyński - Vattenfall Heat Poland S.A. Open Days 2008 Warszawa 27.10.2008 Vattenfall AB

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE I WDRAŻANIE PRZEDSIĘWZIĘĆ OCHRONY ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM

FINANSOWANIE I WDRAŻANIE PRZEDSIĘWZIĘĆ OCHRONY ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM FINANSOWANIE I WDRAŻANIE PRZEDSIĘWZIĘĆ OCHRONY ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM Danuta Grodzicka-Kozak Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku Główne obszary finansowania

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii mgr inż. Robert Niewadzik główny specjalista Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe

Bardziej szczegółowo