Godne życie prawem każdego człowieka. Nasz wpływ na życie pracowników w krajach globalnego Południa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Godne życie prawem każdego człowieka. Nasz wpływ na życie pracowników w krajach globalnego Południa"

Transkrypt

1 Materiały opracowane w ramach projektu Prawa człowieka perspektywa globalna. Scenariusze zajęć dla dzieci i młodzieży dofinansowanego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej Opracowanie scenariusza: Anna Paluszek Konsultacje metodyczne: Joanna Góral Wojtalik Godne życie prawem każdego człowieka. Nasz wpływ na życie pracowników w krajach globalnego Południa Scenariusz zajęć dla klas IV VI szkoły podstawowej Zajęcia można realizować na lekcjach przedmiotowych 1 : język polski historia i społeczeństwo matematyka przyroda zajęcia komputerowe etyka Czas: 90 min Główne zagadnienia zajęć Cele zajęć Metody i techniki pracy Kluczowe pojęcia prawa człowieka a prawa pracownicze rola konsumenta w poprawie warunków życia pracowników współzależności ekonomiczne z krajami globalnego Południa ubóstwo a bogactwo jako zjawisko nie cecha po zakończeniu zajęć uczeń powinien: wyjaśnić pojęcie godne życie wyjaśnić, skąd bierze się produkt wykazywać zależności między naszymi praktykami w życiu codziennym, a realizacją prawa do godnego życia przedstawić pozytywne aspekty powiązań i swoją rolę w poprawie sytuacji innych osób burza mózgów rozmowa kierowana praca w grupach miniwykład dywanik pomysłów godne życie prawa pracownicze decyzje konsumenckie 1 Za Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół. Dostępne na 1

2 Środki dydaktyczne Mapa polityczna świata, komputer (opcjonalnie), kartki, flamastry, karteczki post-it różnych kolorów. Literatura: hanna Czerwieńska, Prawo dziecka do godnego życia, w: Remedium, luty Marta Dorenda, Kto płaci za tanie ubranie Podręcznik dla aktywistek i aktywistów, Koalicja Karat Pietra Rivoli, Śladami T-shirta. O tym jak pewna ekonomistka badała rolę rynku, władzy i polityki w handlu światowym, PWN, Karta tematyczna Praktyki handlowe firm odzieżowych i dostawców, Przebieg zajęć Czas Co trzeba zrobić? Materiały Uwagi 5 min Przedstaw krótko temat zajęć. 15 min 1. Poproś o jak najwięcej skojarzeń do pojęcia godne życie. 2. najpierw zbierz jak najwięcej pomysłów (nie krytykując), następnie odczytaj wszystkie pomysły, dopytując o ich znaczenie, na końcu zróżnicuj pomysły kolorami na najbardziej trafne i najmniej przydatne. 3. podsumuj krótko burzę mózgów i dopowiedz te elementy, których zabrakło do pełnej definicji. 4. wyjaśnij niejasności i wytłumacz, że mimo ciężkiej pracy nie wszyscy na świecie mają szansę na godne życie. Materiał pomocniczy nr 1 Można zadać wcześniej jako pracę domową wybór bohatera literackiego, którego życie uznają uczniowie za godne. 25 min 1. Podziel uczniów na 5-6 osobowe grupy. 2. każda grupa losuje jeden z produktów uprawianych lub produkowanych w krajach globalnego Południa oraz kartę pytań. 3. poproś, aby w każdej grupie uczniowie wspólnie odpowiedzieli na pytania karty pytań. 4. każda grupa wybiera osobę, która zrelacjonuje klasie pracę swojego zespołu. 5. zapytaj uczniów, czy wiedzą, kto szyje w fabrykach lub uprawia na plantacjach te produkty? 6. Pozwól na podzielenie się każdym pomysłem. 7. podsumuj krótko ćwiczenie, dopowiadając, dlaczego część rzeczy nie jest produkowana w Polsce, mimo, że są ku temu warunki (np. ubrania). Materiał pomocniczy nr 2 produkt z listy na grupę kartki A4 długopis lub flamaster na grupę Warto pokazać na mapie lub zaznaczyć kraje pochodzenia produktów. Warto wcześniej wyjaśnić sposób prezentacji: nie jest to tylko odczytanie z kartki, lecz opowiedzenie o tym, jak wyglądała praca nad odpowiedziami. Podczas zajęć komputerowych warto przećwiczyć wyszukiwanie informacji na temat sposobów produkcji tych produktów. 15 min 1. przeczytaj list od pracownicy fabryki produkującej t-shirty lub dżinsy. 2. poproś o policzenie, ile godzin w tygodniu pracuje Yuying, a ile zostaje jej na zabawę i czas wolny? 3. zapytaj, czy to jest uczciwe traktowanie i czy tego życzyliby swojej koleżance. 4. Poproś o propozycję, co poprawiliby w losie Yuying? 5. Zapiszcie życzenia dla Yuying w widocznym miejscu. Materiał pomocniczy nr 3 Polecamy wykorzystanie fragmentów filmu China blue opowiadającego losy dziewczynki szyjącej dżinsy. Dostępny w Internecie. 2

3 10 min 1. Wytłumacz, że te życzenia to prawa, jakie ma każdy człowiek. 2. odnosząc się do pojęcia godne życie wytłumacz, że ciężka praca czasem nie wystarcza, by mieć wystarczające środki na godne życie. 3. pokaż łańcuch zależności od producenta po konsumenta i zapytaj uczniów czy wiedzą, w którym miejscu łańcucha znajdują się oni i ich rodzice? 4. podsumuj ćwiczenie, nawiązując do wcześniejszej pracy w grupach z produktami. Zwróć uwagę, że uczniowie wcześniej posiadali wiedzę na temat końcowego produktu i sklepu. Teraz dowiedzieli się o sytuacji w fabryce. Wytłumacz, że łańcuch opiera się na zależnościach między poszczególnymi elementami, a zależności te pozwalają na wzajemne wpływanie pozytywne lub negatywne. Materiał pomocniczy nr 4 15 min 1. zapytaj uczniów, czy wiedzą, co robi konsument? W przypadku problemów z odpowiedzią, wytłumacz i zapytaj, na co zwracają uwagę w sklepie? 2. poproś o pomysły: Co można zrobić, aby Yuying miała lepsze życie? 3. rozdaj kartki samoprzylepne. Każdy uczeń zapisuje swój pomysł. Następnie każdy odczytuje, co zapisał i przykleja kartkę obok wcześniej zapisanych życzeń dla Yuying. 4. podsumuj pomysły uczniów. Pokaż wcześniej przygotowany plakat z wypisanymi formami zaangażowania. 4. zaproponuj napisanie listu do firmy, która zatrudnia takich pracowników jak Yuying. 5. przedstaw propozycję listu lub wspólnie wymyślcie własną wersję. 6. poproś uczniów, by każdy napisał swój list podczas zajęć (to może być też zadanie domowe). 7. Listy mogą być wysłane lub oddane do sklepów danych firm. 8. podsumuj ćwiczenie zaznaczając, że najważniejsze to uwierzyć, że możemy mieć pozytywny wpływ na życie Yuyin i innych pracowników. 9. zapisz na tablicy adresy stron internetowych, które warto odwiedzić. Kartki A4, koperty, znaczki Materiał pomocniczy nr 5 Informacja dodatkowa dla nauczyciela. Włączcie się do akcji Pilnych Apeli. Zaplanujcie kampanię w swojej szkole na rzecz wprowadzania do sklepiku szkolnego produktów Sprawiedliwego Handlu. 5 min Zapytaj uczniów, co było dla nich najbardziej zaskakujące w dzisiejszych zajęciach? Podsumuj zajęcia, zwracając uwagę na to, że kupując różne rzeczy mamy wpływ na to, co się dzieje w odległych krajach. Materiały pomocnicze dla nauczyciela Materiał pomocniczy nr 1 Godne życie można się spotkać z dwoma podstawowymi znaczeniami tego pojęcia. Wynika to z dwojakiej natury pojęcia godność. Możemy wyróżnić: godność osobistą przynależną tylko wybranym, wybitnym jednostkom, które na nią zasłużyły swoimi czynami, czy zachowaniem, oraz godność osobową przynależną każdej istocie ludzkiej i wynikającą z samego faktu, że jest się człowiekiem. Jest to kategoria, na której opiera się cała doktryna praw człowieka. W związku z tym godne życie rozumieć należy jako prawo do godziwych warunków socjalnych, rozumianych różnie i dostosowanych do sytuacji ekonomiczno społecznej państw. Jednak pewien poziom życia uznaje się za podstawowy. Obejmuje on: dostęp do wyżywienia (niezbędnego do właściwego rozwoju psychofizycznego człowieka), schronienia, edukacji i opieki zdrowotnej. 3

4 Materiał pomocniczy nr 2 Karta pytań 1. Skąd może pochodzić ten produkt? (kontynent lub kraj) 2. Jaki jest tam klimat, pogoda? 3. Czy ten produkt można uprawiać lub produkować w Polsce? 4. Jak często go kupujemy? (raz w roku, miesiącu, tygodniu) 5. Ile musimy zapłacić za ten produkt? Lista produktów: Poniższe produkty są produkowane w krajach globalnego Południa 2 : banany uprawiane najczęściej na wielkich plantacjach, gdzie pracownicy otrzymują wynagrodzenie w wysokości zaledwie ok. 1 % ceny końcowej banana. Sprzedaż bananów jest jednym z najbardziej intratnych przedsięwzięć dla detalistów, którzy zarabiają ok. 40 % ceny banana. Rynek bananowy jest zdominowany przez kilka znanych firm: Chicquita, Dole i Del Monte. To międzynarodowe koncerny mające swoje siedziby w Stanach Zjednoczonych, ale działające na całym świecie. Są one właścicielami wielkich plantacji, których pracownicy często muszą znosić złe warunki pracy i nierzadko są zastraszani przez właścicieli. Alternatywą zakupu są banany pochodzące ze Sprawiedliwego Handlu oznaczone znakiem towarowym Fairtrade lub ze spółdzielni z Wysp Zawietrznych. W Polsce dostęp do sprawiedliwych bananów jest znacznie utrudniony. Więcej na temat bananów i ich bardziej sprawiedliwej produkcji na lub po polsku na www. sprawiedliwyhandel.pl. kakao, czekolada to kolejny produkt, bez którego nie wyobrażamy sobie naszych półek sklepowych. Pochodzi głównie z Ameryki Środkowej i Afryki, np. Ghany. Biznes czekoladowy, a więc i kakaowy, jest zdominowany przez korporacje międzynarodowe. 80% rynku czekolady opanowało sześć z nich: Hershey, Phillip Morris (właściciel Kraft-Jacobs-Suchard-Côte d Or), Nestlé, Mars, Cadbury-Schweepes i Ferrero. Rolnicy w Afryce Zachodniej czy Ameryce Środkowej dostają najwyżej 5% ceny, jaką płacimy za czekoladę. W tym wypadku mamy większe szanse na kupno czekolady ze znakiem Fairtrade zarówno w niektórych supermarketach, jak i sklepach internetowych oferujących produkty ze sprawiedliwego handlu. 2 Globalne Południe zastępuje powoli dawniej używany terminy Trzeci Świat lub kraje rozwijające się. Uznajemy, że zastosowanie tego pojęcia nie wyraża (nawet w sposób niezamierzony), jak poprzednie, poczucia wyższości ludzi z krajów wysokorozwiniętych (tzw. cywilizowanych ) nad ludźmi w krajach uboższych. Pojęcie to można stosować zamiennie z określeniem większość ludzkości. Pamiętajmy jednak, że podział na uboższe Południe i bogatą Północ nie pokrywa się idealnie z geograficznym podziałem na półkule południową i północną. Więcej na 3 Sprawiedliwy handel (ang. Fair trade) to alternatywa do zasad, jakie panują w konwencjonalnym światowym handlu międzynarodowym. Zasady, jakimi rządzi się SH, w skrócie: sprawiedliwa płaca i dobre warunki pracy, przejrzystość w kwestii marży, umożliwianie wzięcia kredytów lub przedpłat właścicielom małych plantacji na rozwój, ochrona praw kobiet i dzieci. Więcej na lub 4

5 t-shirt jego produkcja, w porównaniu z innymi częściami garderoby, jest stosunkowo mało skomplikowana. Niemniej jednak wymaga ona wiele pracy na plantacjach bawełny, z której to produkowane są nici. Nici są farbowane, a następnie tkany jest z nich materiał, z materiału wykrawany jest wzór, który jest nastepnie zszywany i wykańczany. Wszystkie etapy produkcji nigdy nie odbywają się w jednym miejscu, fabryce czy nawet w jednym kraju. Bawełna uprawiana może być w Stanach Zjednoczonych, ale także w Kazachstanie lub Burkina Faso w Afryce (gdzie często wykorzystywana jest praca dzieci). Jednocześnie trzeba wspomnieć, że uprawa bawełny czy praca farbiarni ma szkodliwy wpływ na środowisko naturalne. Jedynym etapem produkcji ubrań, którego nie udało się zmechanizować, jest szycie. Koszty fabryk, w których szyje się ubrania, w dużej mierze uzależnione są od kosztów siły roboczej, a ta jest najtańsza w krajach globalnego Południa. Aby obniżać koszty i zdobywać zamówienia, właściciele fabryk oferują możliwie najniższe ceny zamawiającym firmom, co zawsze odbywa się kosztem pracowników (ich niskiej płacy, nadgodzin i warunków bezpieczeństwa pracy). Ze względu na w miarę prosty proces produkcji, a więc łatwiejszy monitoring, w sklepach zaczęły się pojawiać t-shirty z bawełny ze znakiem Fairtrade lub z bawełny organicznej (ta pierwsza bierze pod uwagę prawa pracownicze, druga skupia się głównie na ekologii). W sklepach z etycznymi ubraniami można kupić t-shirty szyte w spółdzielniach kobiet z Nikaragui czy w monitorowanych fabrykach w Chinach. 4 dżinsy każdy z nas ma co najmniej jedną parę, na stałe weszły do naszej garderoby. Tutaj proces produkcji odbywa się podobnie, jak w przypadku t-shirta, lecz proces szycia i wykańczania są znacznie bardziej skomplikowane (dochodzą tu także takie dodatki jak zamki, guziki czy cekiny). Pracownicy szyjący nasze dżinsy doświadczają złych warunków pracy oraz niegodziwej płacy. Wynika to z przyzwyczajenia zamawiających firm do dyktowania coraz gorszych warunków umów, a ich przyjmowanie przez fabryki wiąże się z dużą konkurencją na rynku. Większość krajów globalnego Południa opiera swą gospodarkę na eksporcie ubrań do krajów globalnej Północy. Wynika to z umów handlowych w ramach systemu WTO (World Trade Organisation, Światowa Organizacja Handlu), wprowadzających liberalizację rynku, często niesprawiedliwą i uszytą na miarę interesów najbogatszych. W zglobalizowanej gospodarce, polegającej w dużej mierze na przepływie kapitału, towarów i usług, zyski podzielone są nierówno. Za ogromnymi pieniędzmi, posiadanymi przez firmy międzynarodowe, nie idzie odpowiednio duża odpowiedzialność za zatrudnianych ludzi, dlatego ciągle słyszymy o nadużyciach w fabrykach, jak długie nadgodziny, kiepska płaca lub praca dzieci. Materiał pomocniczy nr 3 Witajcie, Jestem Yuying i pracuję w Hua Yong Clothes Factory w Dougguan, niedaleko Hong Kongu. Mam 16 lat i przeprowadziłam się ze wsi do miasta, aby znaleźć pracę. Musiałam zapłacić łapówkę, by dostać tę pracę, choć w Chinach to nielegalne. Pracuję ze 150 innymi młodymi dziewczynami szyjąc ubrania, które zostaną sprzedane w sklepach w Ameryce Północnej i Europie może sami je kupicie! Pracuję 7 dni w tygodniu, 60 godzin tygodniowo, a dodatkowo jeszcze od 18 do 36 nadgodzin. Zarabiam 16 pensów na godzinę, co daje mi funta za 78-godzinny tydzień pracy. Miesięcznie mam dwa dni wolne. Nie dostaję pieniędzy za zwolnienie chorobowe ani za wakacje. Jeśli nie wyrabiam nadgodzin, muszę zapłacić karę. Podczas festiwalu Smoczych Łodzi opuściłam swoją zmianę, by być z przyjaciółmi. Zostałam ukarana brakiem pensji za cały dzień. Dzielę sypialnię z ośmioma innymi kobietami. Muszę przejść przez fabrykę, by dostać się do mojego pokoju. Nie wolno przyjmować gości i nie ma też wyjścia awaryjnego na wypadek pożaru, co jest niepokojące. Muszę pracować 6 godzin każdego dnia, by zarobić na samo jedzenie a w sypialni nie ma gdzie gotować. W fabryce nie ma związku zawodowego, o ile wiem, fabryka nie ma Kodeksu Postępowania (Code of conduct), aby zapewnić, że my, pracownicy, jesteśmy uczciwie traktowani. Nikt z nas nie ma umowy, więc nie mamy praw to oznacza, że zarząd może nas traktować jak chce. Źródło: Jak uczyć modnie i etycznie? Przewodnik dla nauczycieli i wykładowców z zakresu globalnej edukacji rozwojowej., 4 Ze względu na brak - w przypadku ubrań - systemu monitorującego proces produkcji na tak zaawansowanym poziomie jak system Fairtrade nie podajemy nazw firm wprowadzających podobne produkty. Więcej na temat etycznych ubrań na 5

6 Materiał pomocniczy nr 4 Łańcuch zależności jest stałym elementem zglobalizowanej gospodarki. Jego działanie pokazują wyraźnie akcje konsumenckie. Wynika on z istniejących w świecie współzależności: pracownicy bezpośrednio podlegają właścicielowi fabryki, w której produkcję zamawiają duże firmy międzynarodowe, a w sklepach kupujemy my konsumenci. konsument sklep/firma fabryka pracownica Materiał pomocniczy nr 5 Co możesz zrobić? Szanuj pracę ludzi. Przy okazji kolejnych zakupów zastanów się, czy faktycznie potrzebujesz nowych ubrań, zabawek? Może te stare są jeszcze w dobrym stanie i odrobina wyobraźni i pomoc rodziców sprawią, że znowu zaczną ci się podobać? Wybieraj mądrze. Zastanów się, skąd pochodzą twoje ubrania? Czy można ufać firmie, że zadbała o przestrzeganie praw pracowników w szyjących dla niej fabrykach? Jeśli możesz, wybieraj firmy, które znane są z dbania o sytuację pracowników, np. kupuj co jakiś czas produkty FairTrade. Wywieraj nacisk na firmy. Siłą, z którą najbardziej liczą się koncerny odzieżowe, jest głos ich klientów. Napisz do swojej ulubionej firmy i zapytaj, co robi na rzecz praw pracowniczych. Wspieraj kampanie na rzecz praw pracowników. Prowadzonych jest wiele kampanii mających na celu poprawę sytuacji pracowników na świecie. Ty też możesz włączyć się w te akcje przez Internet lub zorganizować je w swojej szkole! Pamiętaj o środowisku! Pamiętaj, że kolejna plastikowa torba lub dodatkowe opakowanie są często zbędne. Natomiast śmieci, skoro już są, warto segregować. Warto też zastanowić się, czy nie zużywasz za dużo prądu i wody. To też ma duży wpływ na życie ludzi na świecie. Dowiedz się więcej na temat tego, co dzieje się w fabrykach i plantacjach i co Ty możesz zrobić, żeby tę sytuację poprawić. W Internecie znajdziesz coraz więcej sposobów na to, abyś i Ty był/była świadomym konsumentem / świadomą konsumentką. Przykładowy list do firmy odzieżowej: Szanowna Pani/Szanowny Panie Nazywam się. i jestem Państwa częstym/ą klientem/klientką. Lubię Państwa produkty i chciałbym/chciałabym dowiedzieć się, czy są one produkowane w godziwych warunkach. Dowiedziałam/dowiedziałem się, że pracownicy szyjący nasze ubrania są często wykorzystywani w fabrykach odzieżowych i chciałabym/chciałbym się dowiedzieć: Czy Państwa firma zna miejsca (konkretne fabryki) produkcji swoich ubrań i sprawdza drogę produktu? Czy warunki pracy są godziwe dla pracowników? Czy pracownicy szyjący ubrania do Państwa kolekcji otrzymują wynagrodzenia, za które mogą się utrzymać i czy pracują w normowanym czasie pracy? 6

7 Czy Państwa firma posiada i realizuje w swoich działaniach etyczne zasady postępowania? Jeśli tak, czy ich realizację kontroluje jakaś niezależna organizacja? Liczę na Państwa odpowiedź. Z poważaniem... Źródło: Jak uczyć modnie i etycznie? Przewodnik dla nauczycieli i wykładowców z zakresu globalnej edukacji rozwojowej Informacje dodatkowe dla nauczyciela Młodzi konsumenci są grupą docelową firm, które już dawno doceniły ich potencjalną siłę nabywczą. Dlatego warto od najmłodszych lat uświadamiać uczniom role, jaką pełnią w świecie handlu. Będąc konsumentami nie zastanawiamy się, jak wielki wpływ może mieć nasz nacisk. Odpowiadając na pytanie: co ja mogę zrobić?, warto pamiętać, by nie nastawiać się na zmianę układu sił na świecie, ale zaczynać od najbliższego otoczenia, a najlepiej od swego koszyka w supermarkecie. Wiele pomysłów na to, aby być świadomym konsumentem, znajdziesz na stronie Przykłady akcji konsumenckich zakończonych sukcesem znajdziemy wśród działań prowadzonych przez Clean Clothes Campaign (CCC) platformę organizacji pozarządowych z 11 krajów europejskich, które odpowiedziały na apel pracowników fabryk i wspierają ich w walce o lepsze warunki pracy i poszanowanie praw pracowniczych. Sukcesem okazało się m.in. wsparcie listami i mailami z całego świata (tzw. system Pilnych Apeli) indyjskich pracowników fabryk produkujących dla Fiber and Fabrics International. Warunki pracy znacznie się polepszyły, a monitoring prowadzony jest przez lokalne organizacje współpracujące z CCC. Więcej na urgent/ffi.htm Inny przykład to sprawa pracowników fabryki Spektrum-Shyahriyar w Bangladeszu. Od kwietnia 2005 roku ponad 150 pracowników w Bangladeszu zmarło, a setki zostało rannych w wyniku pożarów i zawalenia się 5 fabryk odzieżowych. 11 kwietnia 2006 roku przypadała rocznica zawalenia się fabryki Spectrum-Shahriyar, gdzie zginęły 64 osoby, 70 zostało rannych, a setki pozostały bez pracy. Aby nagłośnić ten problem i upamiętnić dzień katastrofy, CCC uczestniczyło w Międzynarodowym Dniu Zdrowia i Bezpieczeństwa Pracowników w Bangladeszu. Do bangladeskiego rządu, za pośrednictwem ambasad w Belgii, Włoszech, Szwecji, Francji i Niemiec, wysłano setki i, listów, pocztówek z żądaniami poprawy bezpieczeństwa pracy. Ukazały się komunikaty w mediach krajowych i międzynarodowych związanych z rynkiem pracy. W Brukseli działacze CCC zajechali pod budynek ambasady wozem strażackim, który nawiązywał do niedawnej tragedii. W Amsterdamie inspektorzy bezpieczeństwa weszli do sklepów odzieżowych, szukając ubrań wyprodukowanych w Bangladeszu oraz żądając informacji na temat warunków sanitarnych panujących w tamtejszych fabrykach. Więcej na W Polsce system Pilnych Apeli koordynuje Koalicja KARAT tłumacząc na język polski sprawy prowadzone przez CCC. Zachęcamy do zapisania się na listę mailingową Pilnych Apeli, by dostawać informacje potrzebne do wsparcia pracowników. 7

Wprowadzanie globalnych współzależności i etyki do pracy z uczniami i studentami. MODNIE I ETYCZNIE Projekt edukacyjny PAH

Wprowadzanie globalnych współzależności i etyki do pracy z uczniami i studentami. MODNIE I ETYCZNIE Projekt edukacyjny PAH Wprowadzanie globalnych współzależności i etyki do pracy z uczniami i studentami MODNIE I ETYCZNIE Projekt edukacyjny PAH Typy zajęć dla uczniów i studentów wykłady ćwiczenia warsztaty zajęcia i akcje

Bardziej szczegółowo

Wymiar społeczny praw człowieka. Akcje konsumenckie i ja.

Wymiar społeczny praw człowieka. Akcje konsumenckie i ja. Materiały opracowane w ramach projektu Prawa człowieka perspektywa globalna. Scenariusze zajęć dla dzieci i młodzieży dofinansowanego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej Opracowanie scenariusza: Anna

Bardziej szczegółowo

Wolontariusz - bohater naszych czasów

Wolontariusz - bohater naszych czasów Joanna Żepielska Wolontariusz - bohater naszych czasów Scenariusz zajęć z edukacji humanitarnej dla gimnazjum Informacja o scenariuszu: Lekcja dotyczy takich pojęć, jak: wolontariusz, praca społeczna,

Bardziej szczegółowo

Etyka w biznesie międzynarodowym Anna Paluszek

Etyka w biznesie międzynarodowym Anna Paluszek Etyka w biznesie międzynarodowym Anna Paluszek Od dawna już panuje zgoda, że pracodawca jest odpowiedzialny za swoich pracowników, powinien szanować ich prawa i dbać o ich interesy. Stopniowo coraz więcej

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność

Społeczna odpowiedzialność ĆWICZENIE 14 wiedza o społeczeństwie Społeczna odpowiedzialność biznesu S 80 część opisowa Ćwiczenie to pokazuje drogę produkcji popularnych produktów oraz zachęca uczniów do zastanowienia się, jakie zagrożenia

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ NA ROWERY Dziewczyny na rowery! SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Czas trwania zajęć: 90 minut CELE LEKCJI Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji: Poznajemy prawa i obowiązki ucznia.

Scenariusz lekcji: Poznajemy prawa i obowiązki ucznia. Scenariusz lekcji: Poznajemy prawa i obowiązki ucznia. Autor: Katarzyna Karwacka Przedmiot: Edukacja historyczna i obywatelska w szkole podstawowej Podstawa programowa: Treści nauczania wymagania szczegółowe:

Bardziej szczegółowo

wymienia zagrożenia ekologiczne i społeczne związane z etapami produkcji i konsumpcji,

wymienia zagrożenia ekologiczne i społeczne związane z etapami produkcji i konsumpcji, Kurs internetowy Edukacja globalna z klasą Materiał pomocniczy do modułu 1. Tytuł: Społeczna odpowiedzialność biznesu Opis: Ćwiczenie pokazuje drogę produkcji popularnych produktów oraz zachęca uczniów

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: Geografia Realizowany zapis podstawy programowej:

Przedmiot: Geografia Realizowany zapis podstawy programowej: ĆWICZENIE 17 ĆWICZENIE 17 Geografia w chińskim mieście S 99 część opisowa Ćwiczenie pokazuje przyczyny przyspieszenia procesów urbanizacyjnych w Chinach oraz szanse i zagrożenia, jakie to niesie. Za 15

Bardziej szczegółowo

SPRAWIEDLIWY HANDEL. dla zaawansowanych. Kasia Szeniawska,15 marca 2008, Białobrzegi

SPRAWIEDLIWY HANDEL. dla zaawansowanych. Kasia Szeniawska,15 marca 2008, Białobrzegi SPRAWIEDLIWY HANDEL dla zaawansowanych Kasia Szeniawska,15 marca 2008, Białobrzegi OD CZEGO SIĘ ZACZĘŁO? znak certyfikacyjny FT powstał pod koniec lat 80-tych w Holandii Max Havelaar - twórca znaku odpowiedź

Bardziej szczegółowo

Sprawiedliwy Handel jako propozycja dla odpowiedzialnego biznesu

Sprawiedliwy Handel jako propozycja dla odpowiedzialnego biznesu Sprawiedliwy Handel jako propozycja dla odpowiedzialnego biznesu Wojciech Zięba Polskie Stowarzyszenie Sprawiedliwego Handlu Trzeci Świat i My Organizacja Pożytku Publicznego Certyfikowana Organizacja

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych Osiąganie moduł 3 Temat 3, Poziom 1 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO Akademia dla Młodych Moduł 3 Temat 3 Poziom 1 Zarządzanie czasem Przewodnik prowadzącego Cele szkolenia Efektywność osobista pozwala Uczestnikom

Bardziej szczegółowo

Na zakupy ze ściągą o przewodniku Dobre Zakupy

Na zakupy ze ściągą o przewodniku Dobre Zakupy Na zakupy ze ściągą o przewodniku Dobre Zakupy Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć ogólnopolska organizacja pożytku publicznego zrzeszająca organizacje ekologiczne działające w 10 województwach w

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Trendy na rynku nieruchomości Prof. Halina Zboroń. Przedsiębiorstwo społecznie odpowiedzialne Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 5 maja 2016 r. Społeczna odpowiedzialność biznesu

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ CZYM JEST PLAN DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (BIZNES-PLAN), I DO CZEGO JEST ON NAM POTRZEBNY? Plan działalności gospodarczej jest pisemnym dokumentem,

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony rozwój warunek przetrwania cywilizacji

Zrównoważony rozwój warunek przetrwania cywilizacji Kordian Kochanowicz Zrównoważony rozwój warunek przetrwania cywilizacji Scenariusz zajęć z edukacji globalnej dla gimnazjum Informacja o scenariuszu W Polsce od kilku lat można zauważyć ogólnoświatową

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu

Społeczna odpowiedzialność biznesu Akademia Młodego Ekonomisty Społeczna odpowiedzialność biznesu Prof. Halina Zboroń Prof. Piotr Banaszyk Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 24 października 2013 r. Społeczna odpowiedzialność biznesu Biznes:

Bardziej szczegółowo

www.filmotekaszkolna.pl

www.filmotekaszkolna.pl Temat: Jak zbudować dobre relacje z rodzicami? Rozważania na podstawie filmu Ojciec Jerzego Hoffmana Opracowanie: Lidia Banaszek Etap edukacyjny: ponadgimnazjalny Przedmiot: godzina wychowawcza Czas: 2

Bardziej szczegółowo

Propozycja ćwiczenia związanego z kształtowaniem postaw prospołecznych i obywatelskich wśród uczniów na różnych etapach edukacyjnych

Propozycja ćwiczenia związanego z kształtowaniem postaw prospołecznych i obywatelskich wśród uczniów na różnych etapach edukacyjnych [3] Temat: Jak działa metaplan. Analiza akcji charytatywnych i wyciąganie wniosków na przyszłość. Streszczenie, czyli o czym jest to ćwiczenie. Uczniowie pracując w grupach i wykorzystując metaplan będą

Bardziej szczegółowo

Kim chcę zostać w przyszłości? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości

Kim chcę zostać w przyszłości? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Kim chcę zostać w przyszłości? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Treści nauczania Czynniki warunkujące wybór zawodu, droga kształcenia kwalifikacje niezbędne do wykonywania wybranego zawodu,

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA GRUPA ŚREDNIA KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA Cel ogólny: tworzenie form 2 osoby l.poj. trybu rozkazującego. Cele operacyjne: uczeń będzie znał legendę o Złotej kaczce w wersji współczesnej,

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienie czym są kraje Globalnego Południa i Globalnej Północy.

Wyjaśnienie czym są kraje Globalnego Południa i Globalnej Północy. Niewieścin zajęcia w I kw. 2014 14.02.2014 3 z instruktorem Tematyka: Milenijne Cele Rozwoju Liczba dzieci na zajęciach:010 Wprowadzenie pojęcia edukacja globalna. Na co kładzie się największy nacisk podczas

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ WARSZTATU - MODNIE I ETYCZNIE

SCENARIUSZ WARSZTATU - MODNIE I ETYCZNIE SCENARIUSZ WARSZTATU - MODNIE I ETYCZNIE cele uczestnicy warsztatu potrafią: Rozpoznać podstawowe przyczyny i skutki globalnego zasięgu produkcji odzieży, Wyjaśnić zależności zachodzące pomiędzy poszczególnymi

Bardziej szczegółowo

Miasto Organizator Co się dzieje? Gdzie? Kiedy?

Miasto Organizator Co się dzieje? Gdzie? Kiedy? Wrocław Salezjański Wolontariat Misyjny Młodzi Światu Rozmowa z ekspertami na temat relacji handlowych między krajami Globalnego Południa i Północy. Handel a kryzys żywnościowy, rolnictwo w Afryce i Ameryce

Bardziej szczegółowo

Zaróbmy na swoje. Autor: Maria Białasz

Zaróbmy na swoje. Autor: Maria Białasz Autor: Maria Białasz Scenariusz powstał na zajęciach warsztatowych "Jak uczyć ekonomii?" Skrócony opis lekcji Zajęcia zaplanowano dla uczniów gimnazjum realizujących moduł przygotowanie do aktywnego udziału

Bardziej szczegółowo

Edukacja globalna z klasą

Edukacja globalna z klasą Kurs internetowy dla nauczycieli Edukacja globalna z klasą Slajd 1 MODUŁ 1 Czym jest edukacja globalna? Kurs internetowy jest współfinansowany w ramach programu polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica?

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Autor: Krzysztof Romaniuk Temat: Budżet partycypacyjny czego potrzebuje

Bardziej szczegółowo

9. świat w szafie, czyli o włókienniczej łodzi w globalnej perspektywie

9. świat w szafie, czyli o włókienniczej łodzi w globalnej perspektywie 9. świat w szafie, czyli o włókienniczej łodzi Łódź wyrosła jako miasto przemysłowe w XIX wieku. Do lat 80. XX wieku była centrum przemysłu włókienniczego i odzieżowego w Polsce. Lata 90. XX wieku stały

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy "Prezentacja" skopiowany dla każdego z dzieci arkusze papieru markery kredki flamastry klej nożyczki taśma klejąca lub magnesy

Materiał pomocniczy Prezentacja skopiowany dla każdego z dzieci arkusze papieru markery kredki flamastry klej nożyczki taśma klejąca lub magnesy Prezentacje Pomysł na lekcję Na każdym etapie życia trzeba prezentować wyniki swoich prac. Im szybciej człowiek zapamięta podstawowe zasady dobrej prezentacji, tym łatwiej będzie mu ja samodzielnie przygotować.

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZLEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO (dla IV etapu edukacyjnego)

SCENARIUSZLEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO (dla IV etapu edukacyjnego) SCENARIUSZLEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO (dla IV etapu edukacyjnego) Temat zajęć: Lekcja organizacyjna czyli co powinienem wiedzieć o wychowaniu fizycznym w nowej szkole? Zadania (cele szczegółowe): 1. Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

8. PIEPRZ I WANILIA W MOIM DOMU. PROJEKT ETYKIETY NA PAPIERZE CZERPANYM

8. PIEPRZ I WANILIA W MOIM DOMU. PROJEKT ETYKIETY NA PAPIERZE CZERPANYM EDUKACJA GLOBALNA NA PLASTYCE I ZAJĘCIACH ARTYSTYCZNYCH W GIMNAZJUM, CENTRUM EDUKACJI OBYWATELSKIEJ 201 8. PIEPRZ I WANILIA W MOIM DOMU. PROJEKT ETYKIETY NA PAPIERZE CZERPANYM Uczniowie i uczennice dowiedzą

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

Staram się o pracę. Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości

Staram się o pracę. Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Treści nauczania Czynności związane z poszukiwaniem pracy i jej podejmowaniem, CV, podanie, list motywacyjny, rozmowa kwalifikacyjna. Po zakończonych zajęciach

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA OCENĘ

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA OCENĘ WYMAGANIA EDUKACYJNE NA OCENĘ PRZEDMIOT: język angielski KLASA: I TYGODNIOWY WYMIAR GODZIN: 2h ROK SZKOLNY: 2015 / 2016 PROGRAM NAUCZANIA: data dopuszczenia 2010-03-04 numer dopuszczenia 30/2/2010 Tytuł:

Bardziej szczegółowo

Kampania Fair Trade Towns w Polsce. Tadeusz Makulski Koordynator kampanii FTT

Kampania Fair Trade Towns w Polsce. Tadeusz Makulski Koordynator kampanii FTT Kampania Fair Trade Towns w Polsce Tadeusz Makulski Koordynator kampanii FTT Katowice 1.04.2015 * Wprowadzenie do tematyki Fair Trade Czym jest Sprawiedliwy Handel? Światowy Ruch organizacji pozarządowych,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja dla nauczyciela: Przedmiot: Wiedza o społeczeństwie Realizowany zapis podstawy programowej: Cele ćwiczenia: S 52

Instrukcja dla nauczyciela: Przedmiot: Wiedza o społeczeństwie Realizowany zapis podstawy programowej: Cele ćwiczenia: S 52 ĆWICZENIE 8 WIEDZA o SPOŁeczeństwie kodeks pomocy humanitarnej S 52 część opisowa Ćwiczenie pozwala uczniom i uczennicom na wejście w rolę pracownika organizacji udzielającej pomocy humanitarnej. Dzięki

Bardziej szczegółowo

1. Czym jest społeczność lokalna?

1. Czym jest społeczność lokalna? 1. Czym jest społeczność lokalna? CELE ZAJĘĆ WYNIKAJĄCE Z ZAŁOŻEŃ PROGRAMU: 1. Uczniowie zdobywają wiedzę potrzebną do realizacji programu, poznają pojęcie,,społeczności lokalnej. 2. Uczniowie przygotowują

Bardziej szczegółowo

PSO i WYMAGANIA EDUKACYJNE NA OCENĘ KLASA: II

PSO i WYMAGANIA EDUKACYJNE NA OCENĘ KLASA: II PSO i WYMAGANIA EDUKACYJNE NA OCENĘ PRZEDMIOT: język angielski KLASA: II TYGODNIOWY WYMIAR GODZIN: 2h ROK SZKOLNY: 2015 / 2016 PROGRAM NAUCZANIA: data dopuszczenia 2010-03-04, numer dopuszczenia 30/2/2010

Bardziej szczegółowo

ETYKA W PRODUKCJI UBRAŃ. Katarzyna Szeniawska, Marta Minakowska

ETYKA W PRODUKCJI UBRAŃ. Katarzyna Szeniawska, Marta Minakowska ETYKA W PRODUKCJI UBRAŃ Katarzyna Szeniawska, Marta Minakowska W jakich krajach produkowane są ubrania popularnych marek noszonych w Polsce? Jakie firmy są właścicielami tych marek? a. H&M H&M nie ma własnych

Bardziej szczegółowo

Jak mieć. zdrowie, czas. i pieniądze

Jak mieć. zdrowie, czas. i pieniądze Jak mieć zdrowie, czas i pieniądze Pewnie zastanawiasz się. O co chodzi? Jak można mieć zdrowie, czas i pieniądze? Zaraz poznasz sekret, jak niektórzy ludzie mają te trzy rzeczy naraz! Jest system, który

Bardziej szczegółowo

Bezdomność- przeciwko stereotypom

Bezdomność- przeciwko stereotypom Bezdomność- przeciwko stereotypom Scenariusz zajęć z zakresu przełamywania stereotypów dotyczących osoby bezdomnej. Autor: Barbara Ruksztełło- Kowalewska Scenariusz przygotowany w ramach projektu Agenda

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć - 45 min

Scenariusz zajęć - 45 min Scenariusz zajęć - 45 min Grupa wiekowa: Szkoła ponadgimnazjalna Temat: ODZYSKAJ - KORZYSTAJ Cel ogólny zajęć: Kształtowanie świadomości ekologicznej uczniów z zakresu gospodarki odpadami. Zapoznanie uczniów

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Jesteśmy uczniami i kolegami

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Jesteśmy uczniami i kolegami SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Temat tygodniowy Temat dnia Zagadnienia z podstawy programowej Cele operacyjne Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Jesteśmy uczniami i kolegami

Bardziej szczegółowo

Produkty FM Group. Perfumy. Chemia gospodarcza. Telefonia komórkowa. Kosmetyka kolorowa

Produkty FM Group. Perfumy. Chemia gospodarcza. Telefonia komórkowa. Kosmetyka kolorowa ZARABIAJ Z NAMI Produkty FM Group Perfumy Chemia gospodarcza Telefonia komórkowa Kosmetyka kolorowa Sekret produkcji perfum na świecie Światowy udział producentów w rynku perfumeryjnym pokazuje że firma

Bardziej szczegółowo

Temat zajęć: Poznawanie właściwości i zastosowań magnesu. Rodzaj zajęć: lekcja wprowadzająca nowe pojęcia z zakresu oddziaływań (siły magnetyczne)

Temat zajęć: Poznawanie właściwości i zastosowań magnesu. Rodzaj zajęć: lekcja wprowadzająca nowe pojęcia z zakresu oddziaływań (siły magnetyczne) POZNAJEMY ZJAWISKO MAGNETYZMU Temat zajęć: Poznawanie właściwości i zastosowań magnesu Poziom nauczania: klasa VI Czas trwania zajęć: 2 x po 45 minut Rodzaj zajęć: lekcja wprowadzająca nowe pojęcia z zakresu

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości

Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości Temat: Dochody z kapitału Opracowała Grażyna Drożdżowska Uwagi realizacyjne Lekcja jest przewidziana jako jednostka 2- godzinna stanowiąca utrwalenie

Bardziej szczegółowo

Temat: Ziemia na rozdrożu, czyli czas na działanie!

Temat: Ziemia na rozdrożu, czyli czas na działanie! Autor: Urszula Depczyk Dla kogo: szkoła podstawowa, klasa VI Temat: Ziemia na rozdrożu, czyli czas na działanie! Cele lekcji: Kształcenie umiejętności dostrzegania zagrożeń związanych ze zmianami klimatycznymi

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Agnieszka Świętek Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 5.7 Temat zajęć: Struktura biznesplanu 1. Cele lekcji: Uczeń: zna pojęcie biznesplan, rozumie potrzebę pisania biznesplanu dla celów wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

RAPORT ZBIORCZY Z PRZEPROWADZONYCH BADAŃ NA TEMAT EKOLOGICZNEGO ŻYCIA

RAPORT ZBIORCZY Z PRZEPROWADZONYCH BADAŃ NA TEMAT EKOLOGICZNEGO ŻYCIA RAPORT ZBIORCZY Z PRZEPROWADZONYCH BADAŃ NA TEMAT EKOLOGICZNEGO ŻYCIA 1 Badania ankietowe zostały przeprowadzone w Punktach Przedszkolnych w województwie lubuskim w ramach projektu Hurra Idę do przedszkola

Bardziej szczegółowo

Opowieści nocy reż. Michel Ocelot

Opowieści nocy reż. Michel Ocelot Opowieści nocy reż. Michel Ocelot 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Jak powstaje film? 2. Karta pracy. (str. 5) MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI SCENARIUSZ LEKCJI Opracowała: Paulina

Bardziej szczegółowo

Gdzie jest moje miejsce w szkole?

Gdzie jest moje miejsce w szkole? LEKCJA 5 Gdzie jest moje miejsce w szkole? Co przygotować na lekcję Nauczyciel: kartę pracy dla każdego ucznia (załącznik 1), arkusze szarego papieru, flamastry, małe karteczki, arkusz papieru z narysowaną

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Danuta Szymczak Klasa II Edukacja: polonistyczna, przyrodnicza, matematyczna,zajęcia komputerowe Cel/cele zajęć: - doskonalenie

Bardziej szczegółowo

4. Rozpoznawanie zasobów społeczności lokalnej w materiałach prasowych.

4. Rozpoznawanie zasobów społeczności lokalnej w materiałach prasowych. 4. Rozpoznawanie zasobów społeczności lokalnej w materiałach prasowych. CELE ZAJĘĆ WYNIKAJĄCE Z ZAŁOŻEŃ PROGRAMU: 1. Uczniowie uczą się rozpoznawać zasoby społeczności lokalnej. PO ZAJĘCIACH UCZEŃ POWINIEN:

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: JESTEŚ TYM CO JESZ żywność zawierająca rośliny genetycznie modyfikowane

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: JESTEŚ TYM CO JESZ żywność zawierająca rośliny genetycznie modyfikowane SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

GRUPA DOCELOWA: Starsze klasy szkoły podstawowej i młodsze gimnazjum. CZAS TRWANIA: 45 min.

GRUPA DOCELOWA: Starsze klasy szkoły podstawowej i młodsze gimnazjum. CZAS TRWANIA: 45 min. ŚWIATOWY DZIEŃ SPRZECIWU WOBEC PRACY WYKONYWANEJ PRZEZ DZIECI PO ZAJĘCIACH UCZNIOWIE: - rozumieją pojęcie praw dziecka i znają dziesięć głównych praw; - znają skalę problemu wykorzystywania dzieci do pracy

Bardziej szczegółowo

Fairtrade: Biznes dla Rozwoju

Fairtrade: Biznes dla Rozwoju Fairtrade: Biznes dla Rozwoju Fairtrade robi różnicę Nie każdy handel jest sprawiedliwy! Drobni rolnicy i pracownicy plantacji w krajach rozwijających się, znajdujący się na początku łańcucha produkcji,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Lody na drodze Ent-teach Rozdział 6 Zarządzanie Projektami

ĆWICZENIE Lody na drodze Ent-teach Rozdział 6 Zarządzanie Projektami ĆWICZENIE Lody na drodze Ent-teach Rozdział 6 Zarządzanie Projektami Opis ćwiczenia W poniższym zadaniu, uczestnicy muszą zaplanować tydzień sprzedaży lodów na ulicy w ich rodzinnym mieście (centrum).

Bardziej szczegółowo

Dzielni poszukiwacze informacji

Dzielni poszukiwacze informacji Dzielni poszukiwacze informacji Wiedza w pigułce Poszukując informacji najczęściej korzystamy ze znanych wcześniej, sprawdzonych sposobów. Tymczasem poznawanie nowych strategii i technik wyszukiwania informacji

Bardziej szczegółowo

Pojęcie i klasyfikacja podatków

Pojęcie i klasyfikacja podatków Pojęcie i klasyfikacja podatków 1. Cele lekcji a) Wiadomości Zapoznanie z pojęciem podatku. Charakterystyka poszczególnych podatków bezpośrednich i pośrednich. b) Umiejętności Doskonalenie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji: Rządzenie, wpływ? Czym jest samorząd uczniowski?

Scenariusz lekcji: Rządzenie, wpływ? Czym jest samorząd uczniowski? Scenariusz lekcji: Rządzenie, wpływ? Czym jest samorząd uczniowski? Autor: Katarzyna Karwacka Tytuł: Przedmiot: Historia i społeczeństwo (zgodnie z podstawą programową) Podstawa programowa: Treści nauczania

Bardziej szczegółowo

Scenariusz warsztatów z Edukacji Globalnej Wysokie koszty niskich cen

Scenariusz warsztatów z Edukacji Globalnej Wysokie koszty niskich cen Osoba prowadząca (OP) Miejsce, data Scenariusz warsztatów z Edukacji Globalnej Wysokie koszty niskich cen Cel ogólny szkolenia: Cele szczegółowe: Chronologia układu treści Kinga Karp Październik, listopad

Bardziej szczegółowo

Fabryka czekolady konkurs. Etap I

Fabryka czekolady konkurs. Etap I Fabryka czekolady konkurs. Etap I Wprowadzenie do konkursu Duże przedsiębiorstwo produkujące różne rodzaje czekolad i czekoladek zdecydowało się otworzyć fabrykę w Twoim mieście. Niestety właściciele fabryki

Bardziej szczegółowo

Idea projektu Szkoła Globalna

Idea projektu Szkoła Globalna SZKOŁA GLOBALNA W bieżącym roku szkolnym nasza szkoła stara się o tytuł Szkoły Globalnej. W tym celu realizujemy w szkole międzynarodowy projekt realizowany dzięki pomocy finansowej Unii Europejskiej i

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z matematyki dla klasy I gimnazjum z wykorzystaniem programu edurom Matematyka G1

Scenariusz zajęć z matematyki dla klasy I gimnazjum z wykorzystaniem programu edurom Matematyka G1 Scenariusz zajęć z matematyki dla klasy I gimnazjum z wykorzystaniem programu edurom Matematyka G1 Rozdział V: Równania i nierówności I stopnia z jedną niewiadomą Temat: Ćwiczenia utrwalające przekształcanie

Bardziej szczegółowo

Edukacja kulturalna Warsztat ewaluacyjny zespołu

Edukacja kulturalna Warsztat ewaluacyjny zespołu Edukacja kulturalna Warsztat ewaluacyjny zespołu Program warsztatu powstał jako element projektu Jak dobrze ewaluować projekty kulturalne?. Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Bardziej szczegółowo

Grosikowa Gazetka. Wydanie specjalne nr 3/2012

Grosikowa Gazetka. Wydanie specjalne nr 3/2012 Grosikowa Gazetka Wydanie specjalne nr 3/2012 Pan Grosik Pan Grosik znowu w ostrowskiej Dziewiątce zagościł i zaczął drugoklasistów uczyć oszczędności. Przez jedenaście miesięcy dzieci na ciekawych planetach

Bardziej szczegółowo

Szkoła gimnazjalna i ponadgimnazjalna GODZINA Z WYCHOWAWC Scenariusz zgodny z podstaw programow (Rozporz

Szkoła gimnazjalna i ponadgimnazjalna GODZINA Z WYCHOWAWC Scenariusz zgodny z podstaw programow (Rozporz Szkoła gimnazjalna i ponadgimnazjalna GODZINA Z WYCHOWAWCĄ Godzina z wychowawcą. Scenariusz lekcji z wykorzystaniem nowych mediów i metody debata* (90 min) Scenariusz zgodny z podstawą programową (Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Liczy się tu i teraz!

Liczy się tu i teraz! Liczy się tu i teraz! 1. Musimy kupować, ale nie musimy sprzedawać. 2. Wszyscy chcemy żyć lepiej tzn. mieć więcej wolnego czasu i więcej pieniędzy. 3. Co powoduje, że nasz pomysł jest lepszy niż? a) brak

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Małgorzata Urbańska Klasa I Edukacja: społeczna, polonistyczna, plastyczna, matematyczna, techniczna, Cel zajęć: -zapoznanie

Bardziej szczegółowo

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. Masz to jak w banku! Zadania i funkcje banków.

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. Masz to jak w banku! Zadania i funkcje banków. O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI K Masz to jak w banku! Zadania i funkcje banków. ZAJĘCIA 2: Masz to jak w banku! Zadania i funkcje banków Grupa wiekowa: klasy IV VI szkoła podstawowa Czas zajęć: 1,5 godziny

Bardziej szczegółowo

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. banki i jakie

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. banki i jakie O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI K banki i jakie ZAJĘCIA 2: Dlaczego powstały banki i jakie są ich zadania? Grupa wiekowa: klasy I III szkoła podstawowa Czas zajęć: 1,5 godziny Wprowadzenie Zajęcia powinny

Bardziej szczegółowo

Współczesne problemy rozwojowe Kenii

Współczesne problemy rozwojowe Kenii Warszawa, listopad 2006 Natalia Ćwik Współczesne problemy rozwojowe Kenii Scenariusz zajęć z edukacji globalnej dla szkół ponadgimnazjalnych Informacje o scenariuszu: Pojęcie rozwoju gospodarczego i związane

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ:

AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ: AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ: Bezpłatne zajęcia dodatkowe w Twojej szkole dowiedz się więcej!!!! Projekt

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

ZNAJOMOŚĆ I WIEDZA NA TEMAT SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU WŚRÓD STUDENTÓW UCZELNI WYŻSZYCH WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO

ZNAJOMOŚĆ I WIEDZA NA TEMAT SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU WŚRÓD STUDENTÓW UCZELNI WYŻSZYCH WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO ZNAJOMOŚĆ I WIEDZA NA TEMAT SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU WŚRÓD STUDENTÓW UCZELNI WYŻSZYCH WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO P R E Z E N TA C J A W Y N I K Ó W Spis treści Informacje o badaniu Znajomość

Bardziej szczegółowo

Czy słyszałeś o sklepie, w którym

Czy słyszałeś o sklepie, w którym Czy słyszałeś o sklepie, w którym co miesiąc wydając 7,50zł kupisz produkty które normalnie kosztują 75zł! (bez wydawania żadnych dodatkowych pieniędzy) Czy już znasz sklep FM GROUP? A czy wiesz dlaczego

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 8

Scenariusz zajęć nr 8 Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka Blok tematyczny: Świat wokół nas Scenariusz zajęć nr 8 Temat dnia: Zabawy matematyką. I. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. II. Czynności przed lekcyjne: przygotowanie

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ ZINTEGROWANYCH edukacja zdrowotna

SCENARIUSZ ZAJĘĆ ZINTEGROWANYCH edukacja zdrowotna SCENARIUSZ ZAJĘĆ ZINTEGROWANYCH edukacja zdrowotna 1. Prowadząca: Beata Porolniczak 2. Klasa: Ic 3. Szkoła: Podstawowa nr 6 w Poznaniu 4. Data: 17.02.2014 r. 5. Temat zajęć: Rola aktywności ruchowej w

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji przyrody w klasie IV szkoły podstawowej. Hasło programowe: Czynności życiowe, higiena i zdrowie człowieka.

Scenariusz lekcji przyrody w klasie IV szkoły podstawowej. Hasło programowe: Czynności życiowe, higiena i zdrowie człowieka. Scenariusz lekcji przyrody w klasie IV szkoły podstawowej Hasło programowe: Czynności życiowe, higiena i zdrowie człowieka. Temat: Składniki pokarmowe i ich znaczenie dla organizmu. Korelacja ze ścieżką

Bardziej szczegółowo

W 80 SMAKÓW Dookoła świata. handel. Czy jest potrzebny? Czy działa?

W 80 SMAKÓW Dookoła świata. handel. Czy jest potrzebny? Czy działa? Sprawiedliwy handel Czy jest potrzebny? Czy działa? Opisując sprawiedliwy handel (fair trade), często zadaję sobie pytanie, co jest w nim najistotniejsze? Pomoc biednym? Sprawiedliwość międzynarodowa?

Bardziej szczegółowo

Czy potrafimy żyć bez pieniędzy. Autor: Małgorzata Zagórska

Czy potrafimy żyć bez pieniędzy. Autor: Małgorzata Zagórska Czy potrafimy żyć bez pieniędzy Autor: Małgorzata Zagórska Skrócony opis lekcji Celem głównym jest zaprezentowanie uczniom funkcji pieniądza, w gospodarce oraz dawnych i współczesnych jego form. Zajęcia

Bardziej szczegółowo

1. Roland rycerz średniowieczny

1. Roland rycerz średniowieczny 1. Roland rycerz średniowieczny Uczeń: Uczeń: a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości zna fragmenty tekstu Pieśni o Rolandzie, zna podstawowe wiadomości o zwyczajach i tradycjach rycerzy średniowiecznych, rozumie

Bardziej szczegółowo

[ Fachowiec ] Czy wiesz? CNV Hout en Bouw

[ Fachowiec ] Czy wiesz? CNV Hout en Bouw [ Fachowiec ] Czy wiesz? CNV Hout en Bouw Silni razem! [ Praca w Holandii ] Jeśli chcesz pracować w Holandii, istnieją ku temu różne możliwości. Możesz zostać zatrudniony przez własnego pracodawcę w Polsce

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Małgorzata Urbańska Klasa II Edukacja: polonistyczna, przyrodnicza, społeczna, muzyczna, ruchowa Cel/cele zajęć: - kształtowanie

Bardziej szczegółowo

ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO

ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO MARŻA BRUTTO Marża i narzut dotyczą tego ile właściciel sklepu zarabia na sprzedaży 1 sztuki pojedynczej pozycji. Marża brutto i zysk brutto odnoszą się do tego ile zarabia

Bardziej szczegółowo

Afryki Subsaharyjskiej

Afryki Subsaharyjskiej Dostęp do edukacji w krajach Abstrakt Afryki Subsaharyjskiej Dostęp do edukacji jest podstawowym warunkiem rozwoju wszystkich państw. Szczególnie istotne jest nauczanie najmłodszych obywateli, bo to oni

Bardziej szczegółowo

Jak odpowiedzialnie kupować elektronikę? Czy jest to w ogóle możliwe!!!

Jak odpowiedzialnie kupować elektronikę? Czy jest to w ogóle możliwe!!! Jak odpowiedzialnie kupować elektronikę? Czy jest to w ogóle możliwe!!! Powinieneś wiedzieć.. Produkcja: urządzenia są projektowane z myślą o dużej sprzedaż, krótkim życiu produktów oraz szybkiej zmianie

Bardziej szczegółowo

WYSZUKIWANIE INFORMACJI W INTERNECIE

WYSZUKIWANIE INFORMACJI W INTERNECIE Sławomir Szaruga Ośrodek Nowoczesnych Technologii Informacyjnych ŁCDNiKP WYSZUKIWANIE INFORMACJI W INTERNECIE II etap edukacji (klasa VI) Cele kształcenia Cele ogólne: kształtowanie umiejętności wyszukiwania

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Zabawki i prezenty Wspomnienia tygodniowy Temat dnia Jeśli nie potrafimy mówić... Jeśli nie potrafimy

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 6.9 Temat zajęć: Jak przyciągniemy klientów? Działania marketingowe (2)

Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 6.9 Temat zajęć: Jak przyciągniemy klientów? Działania marketingowe (2) Strona1 Anna Irena Szymańska Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 6.9 Temat zajęć: Jak przyciągniemy klientów? Działania marketingowe (2) 1. Cele lekcji: Uczeń: wyjaśnia znaczenie pojęć: marketing, marketing-mix,

Bardziej szczegółowo

Kambodża w drodze ku godnej płacy! Przegląd kampanii obywatelskich. Joanna Szabuńko - Fundacja Kupuj Odpowiedzialnie, Clean Clothes Polska

Kambodża w drodze ku godnej płacy! Przegląd kampanii obywatelskich. Joanna Szabuńko - Fundacja Kupuj Odpowiedzialnie, Clean Clothes Polska Kambodża w drodze ku godnej płacy! Przegląd kampanii obywatelskich Joanna Szabuńko - Fundacja Kupuj Odpowiedzialnie, Clean Clothes Polska Kraj: BUŁGARIA CHINY INDIE MOŁDAWIA KAMBODŻA UKRAINA RUMUNIA BANGLADESZ

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo. Oferujemy warsztaty: Poniżej przedstawiam szczegółowy opis proponowanych zajęć.

Szanowni Państwo. Oferujemy warsztaty: Poniżej przedstawiam szczegółowy opis proponowanych zajęć. Szanowni Państwo Centrum Szkoleń Profilaktycznych EDUKATOR oferuje Państwu przeprowadzenie warsztatów ekologicznych przeznaczonych dla uczniów szkół podstawowych. Trener podczas zajęć w praktyczny i atrakcyjny

Bardziej szczegółowo

PROJEKT EDUKACYJNY KRAJE GLOBALNEGO POŁUDNIA A

PROJEKT EDUKACYJNY KRAJE GLOBALNEGO POŁUDNIA A PROJEKT EDUKACYJNY KRAJE GLOBALNEGO POŁUDNIA A SPRAWIEDLIWY HANDEL FAIRE TRADE realizowany w Szkole Podstawowej nr 24 im. Krakowskiej Straży Pożarnej w Krakowie Umysł nie jest naczyniem, które należy napełniać,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia na dobry początek

Ćwiczenia na dobry początek Ćwiczenia na dobry początek Głównym celem projektu edukacyjnego jest wykonanie przez uczniów przedsięwzięcia znacznie szerszego niż tradycyjne zadanie domowe. Uczniowie realizujący projekt stają przed

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęd i materiały pomocnicze. Waga śmieci. www.ceo.org.pl/aktywni

Scenariusz zajęd i materiały pomocnicze. Waga śmieci. www.ceo.org.pl/aktywni Scenariusz zajęd i materiały pomocnicze Waga śmieci www.ceo.org.pl/aktywni Projekt jest współfinansowany ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego w Warszawie. Treści przedstawione na

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę działam - idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę działam - idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę działam - idę w świat Autor: Beata Sochacka Klasa II Edukacja: matematyczna, społeczna, plastyczna, polonistyczna (elementy). Cele zajęć: Rozwijanie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNE DZIECKO- PRZYJACIEL SZNUPKA DLA KLASY VI. CEL GŁÓWNY: Nabywanie umiejętności wyboru zachowań promujących zdrowie.

BEZPIECZNE DZIECKO- PRZYJACIEL SZNUPKA DLA KLASY VI. CEL GŁÓWNY: Nabywanie umiejętności wyboru zachowań promujących zdrowie. BEZPIECZNE DZIECKO- PRZYJACIEL SZNUPKA SCENARIUSZ DOTYCZĄCY UZALEŻNIEŃ TEMAT: Bieg po zdrowie. CZAS TRWANIA: 2 godz. lekcyjne. DLA KLASY VI CEL GŁÓWNY: Nabywanie umiejętności wyboru zachowań promujących

Bardziej szczegółowo

Projekt Jasne, że razem

Projekt Jasne, że razem Scenariusz zajęć dla uczniów częstochowskich szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych z zakresu partycypacji obywatelskiej OPRACOWANIE: dr Edyta Widawska Zaproponowane do przeprowadzenia zestawy ćwiczeń

Bardziej szczegółowo