Orzeczenie z dnia 4 grudnia 1990 r. (K. 12/90)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Orzeczenie z dnia 4 grudnia 1990 r. (K. 12/90)"

Transkrypt

1 7 Orzeczenie z dnia 4 grudnia 1990 r. (K. 12/90) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia TK Antoni Filcek Sędziowie TK: Protokolant: Kazimierz Działocha Maria Łabor-Soroka (sprawozdawca) Remigiusz Orzechowski Andrzej Zoll Jerzy Porowski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 1990 r. na rozprawie sprawy z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, z udziałem uczestników postępowania: Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej oraz Prokuratora Generalnego, o stwierdzenie niezgodności ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe (Dz. U. Nr 54, poz. 311) z przepisami art. 1, art. 3 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, orzeka: ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe (Dz. U. Nr 54, poz. 311) jest zgodna z przepisami: art. 1, art. 3 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. UZASADNIENIE Rzecznik Praw Obywatelskich w dniu 20 sierpnia 1990 r. wniosła o stwierdzenie, że ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o zasadach realizacji przedpłat samochodowych (Dz. U. Nr 54, poz. 311) narusza: a) zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 1 Konstytucji RP), I RP), b) zasadę poręczenia przez Państwo całkowitej ochrony własności osobistej obywateli (art. 7 Konstytucji c) zasadę praworządności (art. 3 Konstytucji RP). W uzasadnieniu wnioskodawczyni podniosła, że ustawa narusza takie pryncypia państwa prawnego, jak: zasadę pacta servanda sunt i zasadę zaufania podważając także prawa już nabyte. W ocenie RPO, poprzez naruszenie tych zasad w kwestionowanym rozwiązaniu ustawowym doszło do naruszenia Konstytucji RP, i to w dodatku nie niewątpliwą wolą większości parlamentarnej (ustawa została uchwalona przez Sejm RP 122 głosami posłów przy sprzeciwie 95 posłów i wstrzymujących się 72 posłów). Celem wniosku jest zatem, zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, doprowadzenie przede wszystkim do sytuacji, w której Sejm RP mógłby jeszcze raz rozważyć tę precedensowa sprawę i kwalifikowaną większością głosów potwierdzić swoje wcześniejsze stanowisko. Mogłoby to nastąpić jednakże w przypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny, że ustawa jest niezgodna z Konstytucją. Jednocześnie RPO podała, że docenia motywy, którymi kierował się Sejm uchwalając ustawę w dniu 20 lipca 1990 r., a z których to przyczyn również Senat nie zgłosił zastrzeżeń, a mianowicie konieczność przyznania wysokich dotacji budżetowych na wywiązanie się z zobowiązań względem osób, które dokonały

2 przedpłat na samochody w 1981 r., przy zastosowaniu zasady zawartej w art kc. Dotacje te wykroczyłyby poza kwoty przyjęte w ustawie budżetowej na rok 1990 z dnia 23 lutego 1990 r. (Dz. U. Nr 13, poz. 82) i tym samym doprowadziłyby do zachwiania realizacji innych niezmiernie ważnych celów społecznogospodarczych (np. produkcja płodów rolnych, budownictwo mieszkaniowe). Rzecznik Praw Obywatelskich podkreśliła, że jest świadoma faktu, iż wskutek inflacji w ostatnim dziesięcioleciu, a w szczególności hiperinflacji w drugiej połowie 1989 r. wszyscy obywatele, a także podmioty gospodarcze, ponieśli szereg strat, oraz że przedpłaty na samochody byłyby jedynym rachunkiem oszczędnościowym, który osiągnął rewaloryzację wkładów, a nawet nadwaloryzację. Rzecznik Praw Obywatelskich podniosła, że niewywiązanie się z zobowiązań sprzedaży samochodów na przedpłaty ludności zostało spowodowane sytuacją ekonomiczną, która miała wpływ na zahamowanie produkcji samochodów, przyjęciem przez NBP większej od dopuszczalnej ilości przedpłat oraz nierzetelnym stosunkiem do tego zobowiązania odpowiedzialnych członków poprzednich rządów, które dopuściły już w 1983 r. do wznowienia sprzedaży samochodów produkcji krajowej na tzw. Asygnaty i tym samym doprowadziły do uszczuplenia puli samochodów niezbędnych do wywiązania się z umów sprzedaży na przedpłaty. RPO zarzuciła, że kwestionowana ustawa z 20 lipca 1990 r., stanowiąc w art. 1 ust. 1, iż osoby, które w 1981 r. wniosły przedpłaty na zakup samochodów osobowych i dotychczas samochodu nie odebrały, nabywają je po cenach z dnia faktycznego odbioru samochodu, pomniejszonych o bonifikatę w wysokości 50% ceny samochodu, jest sprzeczna z zasadami wyrażonymi w przepisach art. 471, 479 i kodeksu cywilnego, zgodnie z którymi skutkami zwłoki (różnicą cen) obciążony powinien być wyłącznie dłużnik-sprzedawca, a nie jak to czyni ustawa - również wierzyciel-nabywca. Zdaniem RPO ustawa naruszyła tym samym fundamentalną zasadę prawa cywilnego, uwalniając w znacznej mierze dłużnika w zwłoce od skutków zwłoki, a przerzucając je na wierzyciela, co spowodowało jedynie pewne złagodzenie obciążeń majątkowych dłużników, tj. Banku PKO i PP Polmozbyt, kosztem budżetu. Rozważając problem na gruncie ostatniej zmiany kodeksu cywilnego, a w szczególności wprowadzenia w art klauzuli rebus sic stantibus oraz w art możliwości tzw. waloryzacji sędziowskiej, Rzecznik Praw Obywatelskich uznała, że powołana nowelizacja kodeksu dotyczy jednak uprawnień sądu, a nie - ustawodawcy, bowiem sąd orzeka po zbadaniu każdej sprawy jednostkowej, oceniając okoliczności pojedynczego wypadku, a ustawodawca tego uczynić nie może działając in abstracto. Są to więc działania z dwóch różnych płaszczyzn, heterogenne, nie dające podstaw do rozumowań typu a fortiori czy a minori ad maius. RPO wskazała ponadto, iż klauzula rebus sic stantibus, jak i waloryzacja sędziowska zostały wyraźnie wyłączone w stosunkach, w których po stronie korzystającego z nich miałaby wystąpić strona prowadząca przedsiębiorstwo (art i art kc), a więc profesjonalista, co do którego nie zmniejsza się ciążących na nim ryzyk wynikających z trudnych inflacyjnych warunków gospodarczych. Merytorycznie największy ciężar gatunkowy ma argument wynikający z zestawienia idei waloryzacji z fundamentalną zasadą prawa cywilnego, polegającą na tym, że ujemnymi skutkami zwłoki dłużnika (sprzedawcy) nie można obciążyć wierzyciela (nabywcy). Zasada ta ma walor reguły, waloryzacja jest wyjątkiem, nie może więc być stosowana rozszerzająco, tzn. wobec sytuacji, które nią wyraźnie nie zostały objęte. Rzecznik Praw Obywatelskich, uzasadniając szczegółowo pogląd naruszenia przez ustawę z 20 lipca 1990 r. art. 7 Konstytucji RP, zarzuciła, że ustawa spowodowała skutki identyczne z wywłaszczaniem, wyzuje bowiem nabywców-właścicieli z dalszych dodatkowych kwot, jakie zapłacą za odbierane samochody, albo pozbawi ich wierzytelności, tj. roszczenia o wydanie samochodu, wypłacając rezygnującym z jego odbioru kwoty tzw. bonifikat, które nie mogą być uznane za słuszne odszkodowanie skoro wynosić mają zaledwie część ceny samochodu. W ocenie RPO takie rozwiązanie ustawowe jest szczególnie drastyczną formą ingerencji na niekorzyść obywateli w treść stosunków umownych, nawiązanych przez tych obywateli z instytucjami państwowymi szczególnego zaufania (NBP) i gwarantowanych przez państwo poprzez wydanie uchwały przez Radę Ministrów. Jest to sprzeczne zarazem z art. 1 i 3 Konstytucji. Nie mogą bowiem w państwie prawnym jego organy (Rząd, Sejm, Senat, Prezydent) działać w sposób naruszający konstytucję.

3 Prokurator Generalny w piśmie z dnia 28 września 1990 r. zajął stanowisko, że ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe (Dz. U. Nr 54, poz. 311) jest zgodna z przepisami art. 1, art. 3 i art. 7 Konstytucji RP. Prokurator nie podzielił poglądu Rzecznika RP, iż skutkami zwłoki (różnicą cen samochodów) obciążony ma być wyłącznie dłużnik - sprzedawca. Zgodnie bowiem z art. 471 kc, na który powołała się Rzecznik Praw Obywatelskich - dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Stosownie zaś do dyspozycji art kc - zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła, co oznacza, że kodeks cywilny ogranicza odpowiedzialność tylko do niektórych następstw, a mianowicie do następstw normalnych, typowych w danym układzie stosunków i warunków. Zjawiska hiperinflacji, jakie wystąpiły w przedmiotowej sprawie, zdaniem Prokuratora Generalnego, nie mogą być uznane za normalne następstwa w rozumieniu art kc, a tym samym za okoliczności zawinione przez dłużnika-sprzedawcę. Jakkolwiek ustawa o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe istotnie wkracza w stosunki umowne poprzez zmianę wysokości świadczenia pieniężnego, które powinien uiścić nabywca samochodu, to jednak czyni tak ze względu na to, że w sytuacji wzrostu wskutek inflacji kosztów produkcji samochodów realizacja umów w dotychczasowym kształcie groziłaby dla jednej ze stron (sprzedawcy) nadmiernymi trudnościami i stratami, a dla drugiej strony (nabywcy samochodu) stwarzałaby możliwości uzyskania nie usprawiedliwionych korzyści. W dalszej ocenie Prokuratora Generalnego utrzymanie obowiązującego systemu sprzedaży samochodów na zaległe przedpłaty oznaczałoby konieczność wprowadzenia bezpośrednich dotacji budżetowych do sprzedaży samochodów osobowych, wypłacanych przedsiębiorstwom Polmozbyt i Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej. Łącznie dopłaty te do samochodów za okres od 1990 r. do końca realizacji przedpłat wyniosłyby około mld złotych. Prokurator Generalny podał, że zamiar sprzedaży samochodów marki Fiat 126P za 7,8% i marki FSO 1500 za 11 % aktualnie obowiązującej ceny detalicznej oraz wysokie obciążenie budżetu państwa dotacjami spowodowało silną krytykę społeczną. Podnoszono bowiem, że w sytuacji ograniczonych możliwości finansowania z budżetu ważnych społecznie celów (m. in. budownictwa mieszkaniowego, gospodarki żywnościowej, pomocy społecznej) wypłacanie wysokich dotacji do samochodów nie jest uzasadnione i zgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej, wyrażoną w art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto przedpłaty na samochody wniesione w 1981 r. byłyby jedynym rodzajem lokaty oszczędności, które nie straciłyby na wartości w wyniku inflacji, co godziłoby w zasadę równości obywateli przy ponoszeniu skutków inflacji (art. 67 ust. 2 Konstytucji RP). W ocenie Prokuratora Generalnego ustawodawca słusznie postanowił rozłożyć skutki wzrostu cen samochodów pomiędzy osoby posiadające przedpłaty i budżet państwa, mając na uwadze konieczność dotrzymania zawartych umów, jak też i zmianę warunków w gospodarce narodowej. Prokurator Generalny ponadto podniósł, że ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. nawiązuje do zasady rebus sic stantibus - znanej przepisom kodeksu zobowiązań - opartej na koncepcji, iż nieprzewidziana zmiana warunków wykonania umowy nie powinna obciążać tylko jednej strony. W związku z tym, że zasada ta została już przywrócona ustawodawstwu polskiemu ustawą z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321), bowiem przepis art kc przewiduje możliwość dokonywania zmiany umowy (oznaczenia sposobu wykonywania zobowiązania, wysokości świadczenia) przez sąd, Prokurator Generalny uznał modyfikację umów dotyczących przedpłat na samochody i sposób ich realizacji w drodze ustawowej za uzasadnione, choćby ze względu na masowy charakter tych umów ( ) i konieczność globalnego wyasygnowania środków budżetowych. Wskazał, iż podobne rozwiązanie zostało przyjęte w sytuacji konieczności weryfikacji umów kredytowych w drodze ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o uporządkowaniu stosunków kredytowych (Dz. U. Nr 74, poz. 440). Na rozprawie w dniu 4 grudnia 1990 r. przedstawiciel wnioskodawcy podtrzymał stanowisko zawarte we wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, a przedstawiciel Prokuratora Generalnego wnosił również jak w złożonym piśmie procesowym.

4 Przedstawiciel Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej dopiero na rozprawie ustosunkował się do wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, nie wypowiadając się jednakże w kwestii zgodności zakwestionowanej ustawy z powołanymi we wniosku RPO zasadami prawa cywilnego. Wnosił przede wszystkim o rozważenie przez Trybunał Konstytucyjny tych okoliczności, które miał na uwadze Sejm uchwalając kwestionowaną ustawę, a mianowicie ograniczoną możliwość dotowania przedpłat na samochody kosztem ogółu obywateli przy narastających pilnych potrzebach finansowania z budżetu państwa tak ważnych dziedzin życia, jak gospodarka żywnościowa, pomoc społeczna, oświata, służba zdrowia etc. Przedstawiciel Sejmu podał, iż Sejm - uwzględniając w kwestionowanej ustawie zasadę rebus sic stantibus - miał na uwadze, iż zasada ta będzie również zawarta w kodeksie cywilnym po jego zmianie. Na podstawie tekstów aktów prawnych, zebranego materiału dowodowego i po przeprowadzeniu rozprawy Trybunał Konstytucyjny ustalił, co następuje. Uchwałą Nr 49 Rady Ministrów z dnia 26 lutego 1981 r. w sprawie sprzedaży samochodów osobowych dla ludności oraz rozwoju zaplecza motoryzacji (M. P. Nr 7, poz. 59) Rada Ministrów wprowadziła możliwość nabycia samochodów osobowych produkcji krajowej dla ludności w systemie przedpłat, znosząc jednocześnie tym aktem prawnym dotychczasowy system przydziałów i sprzedaży samochodów osobowych na imienne upoważnienie (tzw. talony ). W 3 ust. 1 tej uchwały postanowiono, że przedpłaty na określone marki samochodów osobowych produkcji krajowej będą dokonywane na specjalne rachunki przedpłat na nabycie samochodu, prowadzone przez oddziały specjalistyczne Narodowego Banku Polskiego - powszechne kasy oszczędności - właściwe według miejsca zamieszkania wpłacającego. Według 3 ust. 2 Uchwały Minister Przemysłu Maszynowego i Minister Finansów w porozumieniu z Ministrem Handlu Wewnętrznego i Usług mieli określić szczegółowe zasady i tryb sprzedaży samochodów osobowych oraz dokonywanie przedpłat na specjalne rachunki przedpłat, czego nie uczynili. Rachunki te zostały oprocentowane na rzecz wpłacającego (4% - jeżeli okres oszczędzania na specjalnym rachunku przedpłat nie przekracza trzech lat, 5% - jeżeli okres oszczędzania na specjalnym rachunku przedpłat przekracza trzy lata) oraz na rzecz Funduszu Rozwoju Zaplecza Motoryzacji - 2%. W 3 ust. 2 pkt 5 Uchwały przyjęto, że: jeżeli ilość wniesionych przedpłat przekroczy ilość samochodów przewidzianych do sprzedaży w danym roku, uprawnienie do nabycia samochodu osobowego produkcji krajowej w systemie przedpłat ustala się w drodze publicznego losowania, w którym uczestniczyć będą wszyscy posiadacze specjalnego rachunku przedpłat otwartego na ten okres. W 4 uchwały postanowiono, iż przy sprzedaży samochodów osobowych stosuje się zasadę, że ceną samochodu jest cena detaliczna obowiązująca w dniu jego odbioru. Do czasu obowiązywania uchwały Nr 49 Rady Ministrów z dnia 26 lutego 1981 r. (M. P. Nr 7, poz. 59), pomimo zmian, które w niej później nastąpiły (M. P. z 1981 r. Nr 29, poz. 269 i Nr 31, poz. 281; z 1982 r. Nr 25, poz. 232; z 1984 r. Nr 12, poz. 83), 4 uchwały nie był zmieniony. Zastępujące tę uchwałę uchwały Rady Ministrów: Nr 3 z dnia 23 stycznia 1989 r. w sprawie sprzedaży samochodów osobowych w latach (M. P. Nr 1, poz. 3; Nr 30, poz. 225 i Nr 40, poz. 316) oraz Nr 179 z dnia 27 grudnia 1989 r. w sprawie sprzedaży samochodów osobowych objętych obowiązkowym pośrednictwem w obrocie (M. P. Nr 44, poz. 351) nie wprowadziły zmian dotyczących zasad ustalania ceny, stanowiąc, że sprzedaż samochodów na przedpłaty z lat kontynuowana będzie na dotychczasowych zasadach. Analogicznie określały czas, z którego przyjmowana była cena samochodu sprzedawanego na przedpłaty, postanowienia w sprawie nabywania tych samochodów, ustanowione przez NBP (później PKO) w 1981 r., 1986 r. i 1988 r. Wbrew jednak brzmieniu tych postanowień - nie były one tłumaczone dosłownie, a ze względu na terminowy charakter umowy (termin odbioru samochodu ustalony był w drodze losowania) przyjmowano - w razie niezachowania przez sprzedawcę terminu wydania samochodu - że obowiązuje cena z chwili, w której samochód miał być wydany. W tym kierunku poszła judykatura Sądu Najwyższego, wyrażona m. in. w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 1989 r., III CZP 123/88 (NP z 1989 r. Nr 10-12), i zaakceptowały ją ostatnie postanowienia PKO z dnia 2 sierpnia 1989 r. w sprawie regulaminu dla posiadaczy przedpłat na nabycie samochodów osobowych, stanowiąc w 10, że nabycie samochodu następuje według ceny detalicznej obowiązującej w ostatnim dniu roku, w którym samochód miał być wydany. Takie stanowisko odpowiadało treści art kc. W latach sprzedaż samochodów osobowych produkcji krajowej dla ludności w systemie przedpłat miała objąć następujące marki: Fiat 126P, Fiat 125P, Polonez, Syrena 105, w łącznej ilości 150 tys. w każdym roku, czyli razem w latach tys. samochodów. II

5 W dniu 20 marca 1981 r. została zawarta Umowa o współpracy przy sprzedaży samochodów osobowych produkcji krajowej w formie przedpłat wnoszonych na specjalne rachunki przedpłat pomiędzy Narodowym Bankiem Polskim (Departament Wkładów Pieniężnych) a Centralną Techniczno-Handlową Motoryzacji Polmozbyt. W 1 tej umowy przyjęto, że: sprzedaż samochodów osobowych produkcji krajowej w drodze przedpłat realizowana będzie przez Polmozbyt jako sprzedawcę przy udziale powszechnych kas oszczędności, które jako oddziały specjalistyczne Narodowego Banku Polskiego wobec nabywców samochodów w zakresie czynności związanych ze sprzedażą występować będą jako pełnomocnicy Centrali Polmozbyt, upoważnieni do zawarcia umowy przedwstępnej. W umowie tej zawarte zostały podstawowe postanowienia uchwały Rady Ministrów Nr 49/81 oraz wynikające z nich wzajemne obowiązki. Umowa przewidywała między innymi ( 7), że oddziały NBP przekażą do właściwych placówek Polmozbyt w terminie do 15 listopada roczne listy nabywców samochodów w roku następnym. Listy te miały służyć jednostkom Polmozbyt do wysłania pisma do właściciela rachunku przedpłat, w którym Polmozbyt miał potwierdzić zawartą umowę wstępną z PKO i określić orientacyjnie kwartał i miejsce, w którym nastąpi realizacja sprzedaży samochodu. Na podstawie powyższych ustaleń należy dojść do wniosku, że stroną zobowiązaną w umowie zawartej w oparciu o uchwałę Nr 49/81 Rady Ministrów w pierwszym stadium był Narodowy Bank Polski (później PKO), który działał w imieniu własnym i przyjmując przedpłaty na samochody stawał się stroną umowy rachunku bankowego (art. 725 kc), natomiast w drugim stadium obejmującym transakcję kupna - sprzedaży samochodu sprzedawcą samochodu, zobowiązanym do jego wydania nabywcy, był Polmozbyt, reprezentowany przez powszechne kasy oszczędności jako oddziały specjalistyczne NBP, a następnie przez PKO. Skarb Państwa nie był stroną tych umów. Jednakże zarówno Bank, jak i Polmozbyt skrępowane były ustaleniami właściwych organów państwowych, zwłaszcza wynikającymi z uchwały Nr 49/81 Rady Ministrów. Przedpłaty na nabycie samochodów w latach przyjmowane były przez NBP tylko przez okres jednego miesiąca (od 23 marca do 22 kwietnia 1981 r.). Liczba przyjętych przedpłat wyniosła tys. Z uwagi na to, że liczba przyjętych przedpłat znacznie przekroczyła określoną w uchwale Nr 49/81 Rady Ministrów liczbę samochodów przewidzianych do sprzedaży w latach r., kolejność nabycia samochodów ustalono w drodze publicznego losowania. Realizacja przedpłat na nabycie samochodów osobowych produkcji krajowej w latach od pierwszego roku sprzedaży przebiegała ze znacznymi opóźnieniami. We wszystkich 4 latach nie osiągnięto rocznego poziomu sprzedaży 150 tys. samochodów określonego uchwałą Nr 49/81 Rady Ministrów. Również w latach późniejszych sytuacja nie uległa takiej poprawie, która pozwoliłaby na sprzedaż wszystkich samochodów, na które zostały przyjęte przedpłaty. Było to również następstwem sprzedaży samochodów na asygnaty. W celu sprzedaży samochodów na tzw. asygnaty uchwała Nr 49/81 Rady Ministrów upoważniła Ministra Przemysłu Maszynowego do wydzielenia, w porozumieniu z Ministrem Handlu Wewnętrznego i Usług, z przeznaczonych do sprzedaży dla ludności samochodów osobowych ( 5 ust. 2) bliżej nie określonej liczby samochodów na inne cele, tj.: - dla inwalidów, lekarzy wiejskich, taksówkarzy; - dla osób uprawnionych do używania własnego samochodu do celów służbowych; - dla osób, które wniosły przedpłaty na samochody przed dniem wejścia w życie uchwały; - na cele wymiany samochodów z tytułu gwarancji i rękojmi, na nagrody w ramach gier liczbowych oraz na inne, nieprzewidziane potrzeby. Później sprzedaż na asygnaty rozszerzono na potrzeby premiowania z tytułu bonów oszczędnościowych, tak że roczna sprzedaż samochodów na asygnaty w latach wahała się w granicach od około 43 tys. do około 62 tys. Z wyjaśnienia PKO z 4 lutego 1988 r. złożonego Rzecznikowi Praw Obywatelskich wynika, że Bank nie miał wpływu na ilość produkowanych samochodów, a tym samym na zmniejszenie opóźnień w realizacji przedpłat, niemniej czynił starania o rytmiczne ich dostawy do PP Polmozbyt, jak również udzielał pomocy temu przedsiębiorstwu w równomiernej ich sprzedaży posiadaczom przedpłat. W rezultacie w 1990 r. pozostało nie zrealizowanych umów o sprzedaży samochodu na przedpłaty z lat

6 Przedpłaty - pomimo narastającej inflacji - nie ulegały urealnieniu. Dopiero po interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich w 1988 i 1989 r. rachunek przedpłat został oprocentowany przy terminie realizacji w 1987 r. - 44%, a dla terminu realizacji 1988 r. - 55%. Wiceprezes Rady Ministrów w piśmie z dnia 10 kwietnia 1989 r. skierowanym do Rzecznika Praw Obywatelskich podał, że przedpłaty przyjęto w sytuacji, w której stan i rokowania gospodarki były zupełnie inne od tych, które nastąpiły, oraz że kryzys gospodarczy nie mógł nie pozostać bez wpływu na interesy grupy posiadaczy przedpłat. Wyraziło się to przede wszystkim opóźnieniami w realizacji umów i wzrostem cen samochodów, spadkiem relatywnej wartości wniesionych wpłat wraz z oprocentowaniem i rat miesięcznych. Dotknęło to jednak i inne grupy oszczędzających, których lokaty traciły na wartości wraz z inflacją. Różnice wynikłe z podwyższenia cen samochodów w okresie opóźnienia w ich dostarczaniu nabywcom były wyrównywane przez budżet państwa. W latach różnice te na skutek hiperinflacji wzrosły do niespotykanych uprzednio rozmiarów. I tak - jak wynika z przykładów wskazanych w uzasadnieniu projektu kwestionowanej ustawy (druk sejmowy Nr 455) - nabywców, którzy uzyskali uprawnienie do nabycia samochodu w 1988 r. obowiązywały ceny z końca tego roku, wynoszące zł za Fiata 126P oraz za FSO 1500 (odpowiednik Fiata 125P), podczas gdy ceny tych samochodów z lipca 1990 r. wynosiły zł za Fiata 126P oraz zł za FSO Nabycie samochodu Fiat 126P następowałoby zatem za 8,6%, a FSO 1500 za 13% aktualnie obowiązującej ceny. Na skutek późniejszych zwyżek cen różnice te jeszcze w 1990 r. uległy zwiększeniu, w następstwie czego nabywcy płaciliby jeszcze niższy procent aktualnie obowiązującej ceny samochodu. Spowodowałoby to obciążenie budżetu państwa kwotą ponad 4 bilionów złotych na dotacje dla sprzedawcy w celu wyrównania opisanej różnicy cen. Takiego obciążenia nie byłby bowiem w stanie ponieść Polmozbyt, zaś w razie jego upadłości - wątpliwym wydaje się, aby z masy upadłości wierzyciele, którzy dokonali przedpłat na samochody, otrzymali więcej niż wynosi bonifikata przyznana kwestionowaną ustawą. Ostatecznie kwestię zobowiązań powstałych na tle dokonanych przedpłat na samochody rozstrzygnęła kwestionowana ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe (Dz. U. Nr 54, poz. 311), w sposób określony w I części uzasadnienia niniejszego orzeczenia. Przed przystąpieniem do rozważań nad właściwym przedmiotem postępowania Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że przedstawione przez Rzecznika Praw Obywatelskich w uzasadnieniu wniosku argumenty z zakresu przepisów kodeksu cywilnego nie mają decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Przepisy zakwestionowanej ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe stanowią bowiem unormowanie szczególne w stosunku do przepisów kodeksu cywilnego i nie muszą być z nimi zgodne, natomiast winny być zgodne z Konstytucją. Istota rozpatrywanej sprawy sprowadza się zatem do ustalenia, czy ustawa ta jest zgodna czy też nie z Konstytucją RP. Zresztą argumenty cywilistyczne podniesione we wniosku nie są niewątpliwe. W szczególności trudno jest dopatrzyć się zwłoki dłużnika-sprzedawcy samochodu, zakładanej we wniosku jako podstawa zarzutu, że kwestionowana ustawa ujemnymi skutkami zwłoki dłużnika obciąża wierzycieli-nabywców samochodów na przedpłaty. W świetle bowiem art. 476 kc zwłoka dłużnika ma miejsce wtedy, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które ponosi on odpowiedzialność, zwłaszcza gdy jest przez niego zawinione. Jak ustalono wyżej, opóźnienia w realizacji umów sprzedaży samochodów były następstwem przyjęcia zbyt wielkiej liczby przedpłat w stosunku do ilości samochodów przeznaczonych do sprzedaży na warunkach przedpłat oraz sprzedaży samochodów na asygnaty. Za okoliczności te nie ponosi odpowiedzialności Polmozbyt ani występujący jako jego pełnomocnik bank. Były one niejako narzucone przez Państwo w ramach prowadzonej polityki finansowej, skoro w 3 ust. 2 pkt 5 uchwały RM Nr 49/81 przewidziano przyjęcie większej ilości przedpłat od ilości samochodów przeznaczonych do sprzedaży na przedpłaty. Chodziło, bowiem o zdjęcie tzw. nawisu inflacyjnego w postaci zapasów pieniędzy posiadanych przez obywateli, który groził zwiększeniem inflacji. Również o ilości wydawanych asygnat na samochody decydowały uprawnione do tego organy państwowe. Z tych też względów Państwo poczuwało się do obowiązku wyrównywania sprzedawcy różnic cenowych, wynikających z opóźnienia w realizacji przedpłat oraz zwyżki cen samochodów w tym czasie. III

7 RPO nie zwrócił też uwagi na intertemporalny przepis art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny. Przepis ten w stosunku do zobowiązań pieniężnych powstałych poczynając od 30 października 1950 r., a nie wykonanych do dnia wejścia w życie tej ustawy, odsyła do stosowania przepisu art znowelizowanego kc, upoważniającego sąd, w razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, do zmiany - po rozważeniu interesów stron i zgodnie z zasadami współżycia społecznego - wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego, chociażby było ustalone w orzeczeniu lub umowie, natomiast nie zawiera odesłania do art kc, wyłączającego możliwość złożenia wniosku o zmianę wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego przez stronę prowadzącą przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa. Brak tego odesłania wskazuje, że do zobowiązań powstałych przed wejściem w życie ustawy z 28 lipca 1990 r. o zmianie kodeksu cywilnego stosuje się przepis art kc bez ograniczenia zawartego w art kc. Rozwiązanie takie jest zrozumiałe, gdy się zważy, że przed wejściem w życie wymienionej ustawy zobowiązania pieniężne na obszarze Polski mogły być wyrażane - z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie - tylko w pieniądzu polskim (art kc). Po jej wejściu w życie strony mogą zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości (art kc.), czym mogą się na przyszłość zabezpieczyć przed ujemnymi skutkami zmiany siły nabywczej pieniądza. Od osoby prowadzącej przedsiębiorstwo można wymagać, aby o tej możliwości wiedziała, co uzasadnia zastosowanie do niej art kc, ale tylko do zobowiązań pieniężnych powstałych po tej dacie. Trybunał Konstytucyjny, badając, czy wymieniona ustawa z 20 lipca 1990 r. jest zgodna z Konstytucją, rozważył w pierwszej kolejności znaczenie przepisu art. 7 Konstytucji RP. Art. 7 Konstytucji stanowi, że Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia oraz poręcza całkowitą ochronę własności osobistej. Wywłaszczenie jest dopuszczalne wyłącznie na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Trybunał Konstytucyjny we wcześniejszym swoim orzecznictwie przyjął (np. sygn. K. 2/88), że własnością osobistą jest wszelka własność przedmiotów osobistego użytku przysługująca jednostce. Chociaż Konstytucja pojęcia tego nie wyjaśnia, a wobec zmiany kodeksu cywilnego z dnia 28 lipca 1990 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 321), a w szczególności skreślenia art , który stanowił, że własnością osobistą jest własność rzeczy przeznaczonych do zaspokajania osobistych potrzeb materialnych i kulturalnych właściciela i jego bliskich - została usunięta i ta podstawa do wyjaśnienia tego terminu, jednakże Trybunał nadal uważa, że własnością osobistą jest wszelka własność przedmiotów osobistego użytku przysługująca jednostce. Wraz ze zmianą Konstytucji dokonaną ustawą z 29 grudnia 1989 r. zostały skreślone w niej art. 12, 17 i 18 odnoszące się do własności, a w szczególności art. 12, który dotyczył ochrony mienia. Przemawiały one za szerszą wykładnią terminu własność w rozumieniu Konstytucji - jako synonimu mienia obejmującego nie tylko własność sensu stricto (w znaczeniu, jakie nadaje temu pojęciu prawo cywilne), lecz także inne prawa majątkowe, nie wyłączając praw obligacyjnych, do których należy rozważana w niniejszej sprawie wierzytelność z tytułu przedpłat na nabycie samochodu. Z kolei na tle art. 46 Konstytucji w brzmieniu znowelizowanym ustawą z dnia 8 marca 1990 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 94), stanowiącego, że w skład mienia komunalnego wchodzi należące do gminy prawo własności i inne prawa majątkowe, wydaje się możliwa węższa wykładnia pojęcia własności jako, jednego z dwóch (obok innych praw majątkowych) elementów składających się na pojęcie mienia. Przesądzenie tego zagadnienia nie jest w niniejszej sprawie konieczne, gdyż również przy założeniu, że zachowuje aktualność szersza wykładnia konstytucyjnego pojęcia własności jako mienia, zarzut, iż kwestionowana ustawa narusza art. 7 Konstytucji, nie jest trafny. Poręczenia całkowitej ochrony własności osobistej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 7 Konstytucji) nie można bowiem rozumieć krańcowo, tzn. w tym sensie, że każda ingerencja ustawodawcy w sferę własności osobistej stanowi naruszenie Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny w tym względzie stwierdza, co następuje. Konstytucja chroni różne dobra, zarówno związane z interesem indywidualnym obywateli, jak i z potrzebami całego społeczeństwa. Stosownie do okoliczności zachodzi nieraz potrzeba dania pierwszeństwa IV

8 jednym dobrom przed drugimi. Tak też jest z ochroną własności osobistej. W konkurencji z niektórymi dobrami ma ona charakter nadrzędny, a przed innymi musi ustąpić. Zakres ochrony własności osobistej jest zależny również od tego, o jakie składniki tej własności chodzi. Z tego punktu widzenia prawami, którym należy zapewnić ochronę najdalej idącą, są te, które dotyczą podstawowych potrzeb osobistych. W rozpoznawanej sprawie wymaga rozważenia, czy kwestionowana ustawa, modyfikując zakres odpowiedzialności dłużnika (sprzedawcy) ze względu na powstałe procesy hiperinflacyjne, rzeczywiście godzi w podstawowe potrzeby osobiste, a więc w istotę własności osobistej, i jest niezgodna z art. 7 Konstytucji RP. Wprawdzie ustawa z 20 lipca 1990 r. ograniczyła uprawnionych ze stosunku zobowiązaniowego do uzyskania pełnej waloryzacji przedpłat, a więc doszło do uszczuplenia ich mienia (a nie do wywłaszczenia na cele publiczne), lecz w wielu stosunkach zobowiązaniowych dochodzi do takich sytuacji, że dłużnik nie odpowiada za powstałą stratę w majątku wierzyciela, o ile nienależyte wykonanie zobowiązania lub jego niewykonanie nastąpiło wskutek okoliczności od dłużnika niezależnych (art. 471 kc, art kc.). Uszczuplenie mienia osób, które dokonały przedpłat na samochody, gdy chodzi o tę grupę, której dotyczy ustawa z 20 lipca 1990 r., było wynikiem istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania. Nie jest to jednak takie dobro podstawowe, któremu należy zapewnić najdalej idącą ochronę, wykładając na ten cel środki z budżetu państwa na pełne pokrycie straty wierzyciela-nabywcy, z którym Skarb Państwa nie pozostawał w stosunku zobowiązaniowym. Poprzez danie pierwszeństwa temu prawu wskutek wyłożenia kosztem całego społeczeństwa środków z budżetu na pełne pokrycie straty doszłoby do niemożliwości dofinansowania innych niezmiernie ważnych celów społeczno-gospodarczych, takich jak budownictwo mieszkaniowe, oświata, produkcja płodów rolnych, i to w dobie kryzysu ekonomicznego. Naruszona zostałaby tym samym niezmiernie ważna i nadrzędna inna zasada konstytucyjna, a mianowicie wynikająca z art. 1 Konstytucji zasada sprawiedliwości społecznej. Zatem, realizując przede wszystkim zasadę sprawiedliwości społecznej, Sejm RP w ustawie z dnia 20 lipca 1990 r. nie naruszył art. 7 Konstytucji. Nie naruszył też art. 1, bowiem zasada sprawiedliwości społecznej - jako wymieniona w tym przepisie expressis verbis - ma pierwszeństwo przed wydedukowanymi z zawartej w nim ogólnej zasady państwa prawnego takimi zasadami, jak: pacta sunt servanda, zaufania obywateli do organów państwa i ochrona praw nabytych. Trybunał Konstytucyjny - ustosunkowując się do wniosku RPO w tej jego części, w której Rzecznik stwierdza, że gdyby wyniki głosowania w Sejmie nad ustawą wskazywały na niewątpliwą wolę większości parlamentarnej przyjęcia tej ustawy, Rzecznik Praw Obywatelskich nie wystąpiłby z tym wnioskiem - stwierdza, co następuje. Trybunał Konstytucyjny, odczytując ten zarzut jako niedochowanie przez Sejm RP ustawowego trybu wymaganego do wydania aktu i naruszenie tym samym art. 3 Konstytucji, nie podziela tego poglądu RPO, bowiem takie naruszenie nie nastąpiło. Dopuszczalne jest stanowienie w drodze zwykłych ustaw, z ważnych przyczyn, mających na uwadze - jak napisano - ochronę innych wartości chronionych Konstytucją, przepisów ograniczających prawa obywateli, odnoszących się także do własności osobistej, mimo że z reguły godzi to w sposób oczywisty w integralność tej własności. Ograniczenia własności bowiem są również przewidziane w kodeksie cywilnym (np. art. 144, 145, 147, 172). Do uchwalenia kwestionowanej ustawy z 20 lipca 1990 r. wystarczała zatem większość zwykła, a nie kwalifikowana. Obowiązujący stan prawny, gdy idzie o ochronę własności osobistej, nie przyjmuje, że każda ingerencja ustawodawcy zwykłego w sferę własności osobistej stanowi zmianę Konstytucji wymagającą kwalifikowanej większości. Poza tym Trybunał Konstytucyjny stwierdza, nie godząc się z odmiennym poglądem RPO, że Sejm RP był władny unormować w kwestionowanej ustawie całościowo problem konwersji umów na przedpłaty samochodowe z uwagi na ich masowy charakter ( ). Zadecydowały tu względy ekonomii postępowania i potrzeba równego traktowania nabywców. Zresztą w ten sam sposób Sejm dokonał zmiany stosunków kredytowych w ustawie z dnia 28 grudnia 1989 r. o uporządkowaniu stosunków kredytowych (Dz. U. Nr 74, poz. 440).

9 Trybunał Konstytucyjny przyjął, że kwestionowana regulacja mieści się w swobodzie zwykłego ustawodawcy, gdyż wprowadza tylko usprawiedliwione ścieśnienie własności osobistej z uwagi na zmianę warunków w gospodarce narodowej, nie pozostając tym samym w niezgodności z art. 3 Konstytucji. Do innej konkluzji TK mógłby dojść tylko wtedy, gdyby wykazano, że rzeczywiście miało miejsce naruszenie jednej chociażby normy Konstytucji. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny nie znalazł uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, że kwestionowana przez RPO ustawa z 20 lipca 1990 r. o zasadach realizacji przedpłat samochodowych jest niezgodna z art. 1, 3 i 7 Konstytucji RP. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 22, poz. 98 z późn. zm.), TK wydał rozstrzygnięcie jak w sentencji orzeczenia.

Postanowienie z dnia 14 lipca 1993 r. Sygn. akt (K. 5/92)

Postanowienie z dnia 14 lipca 1993 r. Sygn. akt (K. 5/92) 29 Postanowienie z dnia 14 lipca 1993 r. Sygn. akt (K. 5/92) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący: Sędziowie TK: Prezes TK Mieczysław Tyczka Tomasz Dybowski - sprawozdawca Kazimierz Działocha

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

Wniosek. o podjęcie uchwały wyjaśniającej zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości

Wniosek. o podjęcie uchwały wyjaśniającej zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO/100566/93/VI/Z-GM 00-090 Warszawa Al. Solidarności 77 Tel. sekr. 27 42 02 Fax 27 42 02 Tel.centr.27 62 61 Warszawa, 21 kwietnia 1993 r. Sąd Najwyższy

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1992 Nr 75 poz. 376 UCHWAŁA. TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO z dnia 30 września 1992 r. (W. 5/92)

Dz.U. 1992 Nr 75 poz. 376 UCHWAŁA. TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO z dnia 30 września 1992 r. (W. 5/92) Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 1992 Nr 75 poz. 376 UCHWAŁA TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO z dnia 30 września 1992 r. (W. 5/92) w sprawie wykładni art. 44 ust. 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 25 marca 1992 r. Sygn. akt (K. 11/91) Kazimierz Działocha - sprawozdawca Wojciech Łączkowski Janina Zakrzewska

Postanowienie z dnia 25 marca 1992 r. Sygn. akt (K. 11/91) Kazimierz Działocha - sprawozdawca Wojciech Łączkowski Janina Zakrzewska 14 Postanowienie z dnia 25 marca 1992 r. Sygn. akt (K. 11/91) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący: Sędziowie TK: sędzia TK Henryk Groszyk Czesław Bakalarski Kazimierz Działocha - sprawozdawca

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1990 Nr 66 poz. 395 UCHWAŁA TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO. z dnia 18 września 1990 r. (W. 4/89)

Dz.U. 1990 Nr 66 poz. 395 UCHWAŁA TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO. z dnia 18 września 1990 r. (W. 4/89) Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 1990 Nr 66 poz. 395 UCHWAŁA TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO z dnia 18 września 1990 r. (W. 4/89) w sprawie wykładni przepisu art. 121 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. Prawo

Bardziej szczegółowo

Orzeczenie w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 grudnia 1992 r. Sygn. akt (K. 6/92)

Orzeczenie w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 grudnia 1992 r. Sygn. akt (K. 6/92) 27 Orzeczenie w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 grudnia 1992 r. Sygn. akt (K. 6/92) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący: Sędziowie TK: Protokolant: Sędzia TK Wojciech Łączkowski

Bardziej szczegółowo

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb,

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb, 8 POSTANOWIENIE z dnia 22 stycznia 2003 r. Sygn. akt K 44/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE z dnia 27 września 2000 r. Sygn. U. 5/00. Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska przewodnicząca Jerzy Ciemniewski sprawozdawca Lech Garlicki

POSTANOWIENIE z dnia 27 września 2000 r. Sygn. U. 5/00. Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska przewodnicząca Jerzy Ciemniewski sprawozdawca Lech Garlicki 194 POSTANOWIENIE z dnia 27 września 2000 r. Sygn. U. 5/00 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska przewodnicząca Jerzy Ciemniewski sprawozdawca Lech Garlicki po rozpoznaniu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

przedstawiam następujące stanowisko:

przedstawiam następujące stanowisko: RZECZPOSPOLITA POLSKA PROKURATOR GENERALNY Warszawa, dnia grudnia 2015 r. PG VIII TK 135/15 (K 36/15) TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY W związku z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie niezgodności

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Anna Janczak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Anna Janczak Sygn. akt II KK 270/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 kwietnia 2013 r. SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Eugeniusz

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 104/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 lutego 2015 r. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE z dnia 20 stycznia 1998 r. Sygn. akt K. 9/97

POSTANOWIENIE z dnia 20 stycznia 1998 r. Sygn. akt K. 9/97 6 POSTANOWIENIE z dnia 20 stycznia 1998 r. Sygn. akt K. 9/97 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sokolewicz przewodniczący Stefan J. Jaworski sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska Wiesław Johann

Bardziej szczegółowo

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r.

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 10 LUTEGO 2015 R. (SYGN. AKT P 10/11) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 20 LISTOPADA 1999 R. O ZMIANIE USTAWY O

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99

POSTANOWIENIE. z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99 20 POSTANOWIENIE z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Lech Garlicki przewodniczący Wiesław Johann sprawozdawca Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska po rozpoznaniu na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSA Andrzej Niedużak

POSTANOWIENIE. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSA Andrzej Niedużak Sygn. akt I CSK 459/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 14 czerwca 2012 r. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSA Andrzej Niedużak w sprawie z

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) Warszawa, dnia 30 czerwca 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) I. Cel i przedmiot ustawy

Bardziej szczegółowo

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę.

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. 4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. W ramach spraw wywłaszczeniowych należy przywołać mający precedensowe znaczenie

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 10 lutego 2012 r., II CSK 294/11

Wyrok z dnia 10 lutego 2012 r., II CSK 294/11 Wyrok z dnia 10 lutego 2012 r., II CSK 294/11 W razie sprzedaży lokalu mieszkalnego nabytego z bonifikatą od jednostki samorządu terytorialnego i przeznaczenia ceny na nabycie po dniu 22 października 2007

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Protokolant Ewa Krentzel

POSTANOWIENIE. Protokolant Ewa Krentzel Sygn. akt I CSK 713/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 14 listopada 2014 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Dariusz Zawistowski Protokolant

Bardziej szczegółowo

Orzeczenie 1 z dnia 9 kwietnia 1991 r. (U. 9/90)

Orzeczenie 1 z dnia 9 kwietnia 1991 r. (U. 9/90) 9 Orzeczenie 1 z dnia 9 kwietnia 1991 r. (U. 9/90) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący: Sędziowie TK: Protokolant: sędzia TK Antoni Filcek Czesław Bakalarski Wojciech Łączkowski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy.

- o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 3858 Warszawa, 22 grudnia 2010 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku! Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Kary umowne czy to zabezpieczenie interesów zamawiającego w umowie o zamówienie publiczne marzec 2015

Kary umowne czy to zabezpieczenie interesów zamawiającego w umowie o zamówienie publiczne marzec 2015 Kary umowne czy to zabezpieczenie interesów zamawiającego w umowie o zamówienie publiczne PROJEKT WYZWANIE ROZWIĄZANIE Kancelaria Radców Prawnych Brudkiewicz, Suchecka i Partnerzy www.brudkiewicz-suchecka.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 stycznia 2012 r. Sygn. akt K 8/11. Trybunał Konstytucyjny

Warszawa, dnia 12 stycznia 2012 r. Sygn. akt K 8/11. Trybunał Konstytucyjny Warszawa, dnia 12 stycznia 2012 r. Sygn. akt K 8/11 BAS-WPTK-471/11 Trybunał Konstytucyjny Na podstawie art. 34 ust. 1 w związku z art. 27 pkt 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 24 września 2003 r., III CZP 55/03

Uchwała z dnia 24 września 2003 r., III CZP 55/03 Uchwała z dnia 24 września 2003 r., III CZP 55/03 Sędzia SN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) Sędzia SN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) Sędzia SN Irena Gromska-Szuster Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Sprawy dotyczące odpowiedzialności majątkowej żołnierzy są rozpoznawane w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy (art. 1 k.p.c. w związku z art.

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy.

o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 5 grudnia 2013 r. Druk nr 512 KOMISJA RODZINY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski Sygn. akt I CK 460/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 stycznia 2005 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 29 maja 2001 r. III ZP 8/01

Uchwała z dnia 29 maja 2001 r. III ZP 8/01 Uchwała z dnia 29 maja 2001 r. III ZP 8/01 Przewodniczący SSN Maria Tyszel, (przewodnicząca), Sędziowie SN: Beata Gudowska, Jerzy Kuźniar (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Prokuratury

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CSK 111/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 listopada 2007 r. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Zbigniew

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Bronisław Czech (sprawozdawca) SSN Maria Grzelka

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Bronisław Czech (sprawozdawca) SSN Maria Grzelka Sygn. akt II CK 406/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 lutego 2005 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Bronisław Czech (sprawozdawca) SSN Maria Grzelka

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 217/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 23 listopada 2012 r. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

D E C Y Z J A. po rozpatrzeniu wniosku Pani adres do korespondencji: o udostępnienie informacji publicznej,

D E C Y Z J A. po rozpatrzeniu wniosku Pani adres do korespondencji: o udostępnienie informacji publicznej, SKO.4103.1507.2012 Koszalin, dnia 1 czerwca 2012 roku D E C Y Z J A Na podstawie: art. 104 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity w Dz.U. z 2000r.,

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r.,

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r., Sygn. akt III KK 217/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 listopada 2013 r. SSN Michał Laskowski na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada

Bardziej szczegółowo

Druk nr 1645 Warszawa, 6 czerwca 2013 r.

Druk nr 1645 Warszawa, 6 czerwca 2013 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Marszałek Senatu Druk nr 1645 Warszawa, 6 czerwca 2013 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek Zgodnie z art. 118

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi

Bardziej szczegółowo

Dr Anna Fogel. Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa

Dr Anna Fogel. Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa Dr Anna Fogel Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa Prawne uwarunkowania poddawania terenów ochronie instrumenty odszkodowawcze i roszczenie o wykup nieruchomości Przyroda a teren

Bardziej szczegółowo

Sędziowie TK: Lech Garlicki Wojciech Łączkowski (sprawozdawca) Ferdynand Rymarz Błażej Wierzbowski. Protokolant: Karol Radziwiłł

Sędziowie TK: Lech Garlicki Wojciech Łączkowski (sprawozdawca) Ferdynand Rymarz Błażej Wierzbowski. Protokolant: Karol Radziwiłł 6 ORZECZENIE w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej dnia 29 marca 1994 r. (Sygn. akt K. 13/93) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący Prezes TK: Andrzej Zoll Sędziowie TK: Lech Garlicki Wojciech

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne, ustawy

Bardziej szczegółowo

Posługiwanie się sformułowaniami określi zasady albo określi szczegółowe zasady w upoważnieniach ustawowych do wydania aktu wykonawczego

Posługiwanie się sformułowaniami określi zasady albo określi szczegółowe zasady w upoważnieniach ustawowych do wydania aktu wykonawczego Dobre praktyki legislacyjne 107 Posługiwanie się sformułowaniami określi zasady albo określi szczegółowe zasady w upoważnieniach ustawowych do wydania aktu wykonawczego Tezy: Ustawodawca powinien unikać

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 18 marca 2015 r. Druk nr 853 KOMISJA PRAW CZŁOWIEKA, PRAWORZĄDNOŚCI I PETYCJI Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 159/13. Dnia 19 czerwca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 159/13. Dnia 19 czerwca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt I CSK 159/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 czerwca 2013 r. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska SSN Kazimierz Zawada w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt II PK 296/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 marca 2012 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa J. P. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak Sygn. akt IV KK 413/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 kwietnia 2015 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz SSA del.

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CSK 149/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 14 września 2006 r. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05

Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05 Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05 Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Barbara Myszka Sędzia SN Marek Sychowicz Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Skarbu

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Dorota Rysińska (przewodniczący) SSN Józef Dołhy (sprawozdawca) SSN Dariusz Świecki

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Dorota Rysińska (przewodniczący) SSN Józef Dołhy (sprawozdawca) SSN Dariusz Świecki Sygn. akt III KK 54/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 17 lipca 2014 r. SSN Dorota Rysińska (przewodniczący) SSN Józef Dołhy (sprawozdawca) SSN Dariusz Świecki

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 14 lutego 2005 r. I UK 166/04

Wyrok z dnia 14 lutego 2005 r. I UK 166/04 Wyrok z dnia 14 lutego 2005 r. I UK 166/04 Powództwo pracownika przeciwko pracodawcy o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy podlega oddaleniu ze względu na brak biernej legitymacji procesowej

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

POSTANOWIENIE. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian Sygn. akt I CSK 218/06 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 10 listopada 2006 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian w sprawie

Bardziej szczegółowo

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W świetle art. 17 3 prawa prywatnego międzynarodowego samo miejsce zamieszkiwania małżonków może mięć zasadnicze znaczenie dla istniejącego między nimi reżimu majątkowego. Tego rodzaju zależność sprawia,

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Maria Szulc Sygn. akt IV CSK 319/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 lutego 2014 r. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Maria Szulc w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266).

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-154(5)/09 Warszawa, 18 lutego 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc Sygn. akt V CZ 161/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 28 marca 2012 r. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa Alicji

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/8 USTAWA z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych Rozdział 1 Przepisy ogólne Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2000 r. Nr 39, poz. 443, z 2002 r. Nr 216, poz. 1824, z

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 23/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 grudnia 2014 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Elektrociepłowni Z. S.A. z siedzibą w Z. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji

Bardziej szczegółowo

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych OBOWIĄZYWANIE PRAWA I. Zasady konstytucyjne: 1. Zasada państwa prawa i jej konsekwencje w procesie stanowienia prawa: niezwykle ważna dyrektywa w zakresie stanowienia i stosowania prawa wyrok 9 V 2005

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich

RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO/ 00-090 Warszawa 115162 /93/VI/AK-Z Al. Solidarności 77 Tel. sekr. 27 42 02 Fax 27 42 02 Tel. centr. 27 62 61 Sąd Najwyższy Izba Cywilna W a r s z

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 1 czerwca 2010 r. III UZ 3/10

Postanowienie z dnia 1 czerwca 2010 r. III UZ 3/10 Postanowienie z dnia 1 czerwca 2010 r. III UZ 3/10 Zwrot kosztów procesu strony korzystającej z pomocy radcy prawnego w sprawie o ustalenie odpowiedzialności wspólników spółki jawnej za zaległości z tytułu

Bardziej szczegółowo

BL-112-173-TK/14 Warszawa, 27 czerwca 2014 r.

BL-112-173-TK/14 Warszawa, 27 czerwca 2014 r. BL-112-173-TK/14 Warszawa, 27 czerwca 2014 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z DNIA 8 KWIETNIA 2014 R. (SYGN. AKT K 21/13) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 10 GRUDNIA 1993 R. O ZAOPATRZENIU

Bardziej szczegółowo

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-634333-X-09/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Pani Ewa Kopacz Minister Zdrowia W toku analizy przepisów

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jan Górowski SSN Marian Kocon

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jan Górowski SSN Marian Kocon Sygn. akt III CSK 113/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 5 lutego 2010 r. SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jan Górowski SSN Marian Kocon

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. Sygn. akt III CZP 17/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. z dnia 28 maja 2013 r. Czy osoba będąca członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

316/5/B/2010. POSTANOWIENIE z dnia 15 września 2010 r. Sygn. akt Tw 12/10. p o s t a n a w i a: UZASADNIENIE

316/5/B/2010. POSTANOWIENIE z dnia 15 września 2010 r. Sygn. akt Tw 12/10. p o s t a n a w i a: UZASADNIENIE 316/5/B/2010 POSTANOWIENIE z dnia 15 września 2010 r. Sygn. akt Tw 12/10 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Cieślak przewodniczący Ewa Łętowska sprawozdawca Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz, po

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CNP 47/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 25 listopada 2009 r. SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Jan Katner SSA Barbara

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Henryk Pietrzkowski. Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Henryk Pietrzkowski. Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 61/08 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 28 sierpnia 2008 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Henryk Pietrzkowski Protokolant Bożena Kowalska

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 7 marca 2014 r. Druk nr 579 KOMISJA USTAWODAWCZA Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie art. 85a ust.

Bardziej szczegółowo

zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 7 lutego 2013 r. Druk nr 299 KOMISJA BUDŻETU I FINANSÓW PUBLICZNYCH Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji,

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celnej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 620 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska Sygn. akt II CSK 50/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 31 stycznia 2014 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka

Bardziej szczegółowo

Opinia UZP: Zmiana umowy w sprawie zamówienia publicznego w związku z ustawową zmianą stawki podatku od towarów i usług (VAT)

Opinia UZP: Zmiana umowy w sprawie zamówienia publicznego w związku z ustawową zmianą stawki podatku od towarów i usług (VAT) Opinia UZP: Zmiana umowy w sprawie zamówienia publicznego w związku z ustawową zmianą stawki podatku od towarów i usług (VAT) I. Stosownie do postanowienia art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. w sprawie nieletniej Sandry K. urodzonej 6 października 1992 r. o czyn karalny przewidziany w art. 190 1 k.k. oraz art. 280 1 k.k.

POSTANOWIENIE. w sprawie nieletniej Sandry K. urodzonej 6 października 1992 r. o czyn karalny przewidziany w art. 190 1 k.k. oraz art. 280 1 k.k. Sygn. akt V CZ 64/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 października 2010 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski SSN Marta Romańska (sprawozdawca) w sprawie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Ewa Wolna

UCHWAŁA. Protokolant Ewa Wolna Sygn. akt II UZP 4/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 4 lipca 2013 r. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński SSN Jolanta Strusińska-Żukowska Protokolant Ewa Wolna w

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 25 maja 2001 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 89, poz. 967 o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 Dopuszczalne jest orzeczenie na podstawie art. 42 1 k.k. zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, kierowanie którymi nie wymaga posiadania uprawnień

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY 1) (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA. Tytuł XI.

USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY 1) (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA. Tytuł XI. Dz.U.1964.16.93 2012.04.28 zm. Dz.U.2011.230.1370 USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY 1) (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA [ ] Tytuł XI. SPRZEDAŻ [ ] DZIAŁ II. RĘKOJMIA

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 7 lipca 1999 r. III RN 23/99

Wyrok z dnia 7 lipca 1999 r. III RN 23/99 Wyrok z dnia 7 lipca 1999 r. III RN 23/99 Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (art. 5 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, jednolity tekst: Dz.U. z 1996

Bardziej szczegółowo

ORZECZENIE z dnia 28 października 1996 r. Sygn. akt P. 1/96

ORZECZENIE z dnia 28 października 1996 r. Sygn. akt P. 1/96 ORZECZENIE z dnia 28 października 1996 r. Sygn. akt P. 1/96 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zoll przewodniczący Lech Garlicki Wojciech Łączkowski sprawozdawca Joanna Szymczak protokolant po

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf Sygn. akt II PK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 lipca 2013 r. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 8 maja 2008 r. I PZP 1/08

Postanowienie z dnia 8 maja 2008 r. I PZP 1/08 Postanowienie z dnia 8 maja 2008 r. I PZP 1/08 Świadczenie socjalne należne w okresie od 8 lutego 2001 r. górnikowi, który przeszedł na urlop górniczy przed tą datą, przysługuje w wysokości pomniejszonej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA * Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 1994 r. Sygn. akt W. 8/94

UCHWAŁA * Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 1994 r. Sygn. akt W. 8/94 25 UCHWAŁA * Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 1994 r. Sygn. akt W. 8/94 w sprawie wykładni art. 34 ust. 2 i 3 oraz art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy

Bardziej szczegółowo

98/8/A/2014. POSTANOWIENIE z dnia 10 września 2014 r. Sygn. akt K 18/11

98/8/A/2014. POSTANOWIENIE z dnia 10 września 2014 r. Sygn. akt K 18/11 98/8/A/2014 POSTANOWIENIE z dnia 10 września 2014 r. Sygn. akt K 18/11 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Biernat przewodniczący Leon Kieres Teresa Liszcz Małgorzata Pyziak-Szafnicka sprawozdawca

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej oraz ustawy o Służbie Więziennej.

- o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej oraz ustawy o Służbie Więziennej. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 4147 Warszawa, 14 stycznia 2011 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku Na podstawie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 5 czerwca 1997 r. o kasach oszczędnościowo-budowlanych i wspieraniu przez państwo oszczędzania na cele mieszkaniowe

USTAWA z dnia 5 czerwca 1997 r. o kasach oszczędnościowo-budowlanych i wspieraniu przez państwo oszczędzania na cele mieszkaniowe Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 5 czerwca 1997 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1997 r. Nr 85, poz. 538, z 2001 r. Nr 4, poz. 27. o kasach oszczędnościowo-budowlanych i wspieraniu przez państwo

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I CSK 284/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 3 lutego 2011 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz SSN Dariusz

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 23 września 2004 r. I PK 657/03

Wyrok z dnia 23 września 2004 r. I PK 657/03 Wyrok z dnia 23 września 2004 r. I PK 657/03 Spadkobiercom pracownika Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A., zmarłego przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy o działalności

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk

POSTANOWIENIE. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk Sygn. akt V CZ 41/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 października 2013 r. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka. Protokolant Katarzyna Bartczak

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 72/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 października 2014 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka Protokolant

Bardziej szczegółowo

ORZECZENIE w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 kwietnia 1994 r. (Sygn. K. 10/93)

ORZECZENIE w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 kwietnia 1994 r. (Sygn. K. 10/93) 7 ORZECZENIE w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 kwietnia 1994 r. (Sygn. K. 10/93) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia TK Wojciech Łączkowski Sędziowie TK: Zdzisław Czeszejko-Sochacki

Bardziej szczegółowo

Proszę ocenić zasadność obu roszczeń uwzględniając wszystkie przesłanki każdego (nawet gdyby zachodziły przesłanki negatywne).

Proszę ocenić zasadność obu roszczeń uwzględniając wszystkie przesłanki każdego (nawet gdyby zachodziły przesłanki negatywne). Kazus egzamin 23 czerwca 2015 r. Spółka Koleje Pilickie S.A. kupiła od Spółki Wagony Polskie S.A. pięć składów kolejowych. Składy miały być dostarczone do dnia 15 czerwca 2015 r. Koleje Pilickie wniosły

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 7 maja 1999 r.

USTAWA z dnia 7 maja 1999 r. Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej i Agencji

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek Sygn. akt II CSK 585/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 czerwca 2015 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 195/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 10 lutego 2012 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Marta Romańska

Bardziej szczegółowo

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl www.pip.gov.pl Zawarcie umowy Pracodawca, który prowadzi działalność jako podmiot gospodarczy, może zabezpieczyć swoje interesy przed ewentualnymi, niepożądanymi zachowaniami aktualnie zatrudnionych, jak

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 12 października 2001 r., III CZP 57/01

Uchwała z dnia 12 października 2001 r., III CZP 57/01 Uchwała z dnia 12 października 2001 r., III CZP 57/01 Sędzia SN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Kazimierz Zawada Sędzia SA Krystyna Bilewicz Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 27 sierpnia 2014 r. wniosku. sędziego w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania,

POSTANOWIENIE. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 27 sierpnia 2014 r. wniosku. sędziego w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, Sygn. akt SNO 16/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie: Dnia 27 sierpnia 2014 r. SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Szewczyk SSN Rafał Malarski w sprawie

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż państwowego lub komunalnego budynku (lokalu) użytkowego bez przetargu

Sprzedaż państwowego lub komunalnego budynku (lokalu) użytkowego bez przetargu Sprzedaż państwowego lub komunalnego budynku (lokalu) użytkowego bez przetargu Po wiosennym szkoleniu notariuszy Izby Dolnośląskiej wydawało się, że problem sprzedaży przez Skarb Państwa lub gminę lokali

Bardziej szczegółowo