Grabowski ARTYKUŁY ML. POGLĄDOWE Założenia i możliwości / REVIEW realizacji PAPERS przez Państwową Inspekcję Sanitarną... cz.3

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Grabowski ARTYKUŁY ML. POGLĄDOWE Założenia i możliwości / REVIEW realizacji PAPERS przez Państwową Inspekcję Sanitarną... cz.3"

Transkrypt

1 Grabowski ARTYKUŁY ML. POGLĄDOWE Założenia i możliwości / REVIEW realizacji PAPERS przez Państwową Inspekcję Sanitarną... cz Założenia i możliwości realizacji przez Państwową Inspekcję Sanitarną zadań z zakresu zdrowia publicznego w aspekcie odpowiedzialności za stan bezpieczeństwa zdrowotnego Polski. Cz. 3. Oświata zdrowotna i promocja zdrowia, systemy zarządzania jakością, działalność organizacyjnoprawna i ekonomiczna, wnioski Assumptions and possibilities for the achievement of public health objectives by the National Sanitary Inspection in the aspect of its responsibility for the health safety status of Poland. Part 3. Health education and health promotion, quality management systems, organizational & legal and economic activity, conclusions MAREK LUDWIK GRABOWSKI * Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Częstochowie W części 3 pracy przedstawiono najważniejsze programy prozdrowotne realizowane w Polsce przez stacje sanitarno-epidemiologiczne szczebla wojewódzkiego i powiatowego pod nadzorem Głównego Inspektoratu Sanitarnego. Nawiązywanie współpracy dotyczącej promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej z instytutami resortowymi, towarzystwami naukowymi, organizacjami pozarządowymi, Kościołem, a nawet sektorem prywatnym, pomoże wdrożyć prawidłowe zasady higieny wśród dzieci i młodzieży, właściwe dietetyczne odżywianie się zwłaszcza w okresie rozwoju człowieka i kształtowania jego sylwetki, aktywność fizyczną pomagającą przeciwdziałać nadwadze i otyłości oraz wynikającym z tego chorobom przewlekłym, a także, a może przede wszystkim poprawiać kondycję zdrowotną Polaków. Ponadto w części tej pokazano systemy zarządzania jakością w działalności laboratoryjnej i nadzorowej w Państwowej Inspekcji Sanitarnej dostosowane do norm obowiązujących w całej Unii Europejskiej. Dzięki akredytacji laboratoriów w stacjach sanitarnoepidemiologicznych, polskie badania laboratoryjne wykonywane w nich stały się porównywalne z wynikami badań uzyskanymi w pozostałych krajach unijnych. Wprowadzenie teleinformatyki oraz spójnego systemu informatycznego, przy pionowym podporządkowaniu Państwowej Inspekcji Sanitarnej, znacznie przyśpieszy przekaz informacji tak ważnej w działaniach inspekcji sanitarnej, łącznie z postępowaniem w sytuacjach kryzysowych i potrzebą przekazania istotnych informacji zarówno dla naszego Rządu, jak również krajów Unii Europejskiej. Problem niedofinansowania służb sanitarno-epidemiologicznych jest problemem starym i ciągle należy szukać możliwości jego rozwiązania. Wnioski, a właściwie to strategiczne kierunki działań na najbliższą przyszłość, wynikają z długich lat pracy w inspekcji sanitarnej autora oraz jego doświadczenia w tym zakresie. Słowa kluczowe: Państwowa Inspekcja Sanitarna, nowe zdrowie publiczne, promocja i oświata zdrowotna, profilaktyka chorób zakaźnych, profilaktyka nadwagi i otyłości, system zarządzania jakością, budżet, strategiczne kierunki działań Probl Hig Epidemiol 2008, 89(2): Nadesłano: Zakwalifikowano do druku: Part 3 presents the most important health promoting programmes carried out in Poland by sanitary & epidemiology stations of provincial (voivodeship) and district (powiat) levels under the supervision of the Chief Sanitary Inspectorate. Establishing cooperation with departmental institutes, scientific societies, non-governmental organization, the Church, and even with the private sector in the field of promotion of health and health education could help to implement the correct principles of hygiene among children and youth, proper dietetic nourishment, particularly in the period of development of an adolescent and formation of his/her silhouette, and physical activity helping in the prevention of overweight and obesity and resulting chronic diseases, and, last but not least, to improve the health condition of Poles. This Part shows also quality management systems in the laboratory and supervisory activity of the State Sanitary Inspection, adjusted to the standards applicable in the entire European Union. Thanks to the accreditation of laboratories at sanitary & epidemiology stations, domestic laboratory tests carried out there have become comparable with test results obtained in the remaining EU countries. The introduction of computer telecommunications and a consistent information system, with vertical subordination to the State Sanitary Inspection, will considerably speed up the transmission of information, which is crucial to sanitary inspection activities, and also to the emergency procedure and the transfer of important information either to the Polish Government or to other EU countries, if needed. The problem of underfunding of Sanitary & Epidemiological Services is an old issue, and possibilities of its solution should be constantly sought for. The conclusions or, more specifically, the strategic directions of actions for the nearest future result from the years of the author's working in sanitary inspection and his experience in this field. Keywords: National Sanitary Inspection, new public health, health promotion and education, infectious disease prophylaxis, overweight and obesity prophylaxis, quality management system, budget, strategic activity directions Adres do korespondencji / Address for correspondence Dr n. med. Marek Ludwik Grabowski Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna, ul. Jasnogórska 15a, Częstochowa, tel. (0-34) , (0-34) fax: (0-34) , * B. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia; b. zastępca Głównego Inspektora Sanitarnego

2 152 Probl Hig Epidemiol 2008, 89(2): Działalność oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia Przedsięwzięcia oświatowo-zdrowotne i promocja zdrowia w działaniach Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS) na rzecz zdrowia publicznego stanowią podstawę naszych oddziaływań skierowanych do całego społeczeństwa. Dlatego w ostatnich latach edukacja prozdrowotna inicjowana przez PIS została wzmocniona i ukierunkowana w zakresie zapobiegania głównym problemom zdrowotnym występującym w naszym kraju [1]. Główny Inspektor Sanitarny (GIS) z dniem r. utworzył Departament Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej w Głównym Inspektoracie Sanitarnym, który oprócz wykonywania codziennych ustawowych obowiązków, współpracował m.in. z Kancelarią Prezydenta RP, Biurem WHO, Przedstawicielstwem ONZ UNDP, instytutami resortowymi, towarzystwami naukowymi lekarskimi, organizacjami pozarządowymi, Kościołem, sektorem prywatnym, realizując zadania szerokiej profilaktyki przeciwko chorobom zakaźnym i niezakaźnym. Następnie w 2006 r. został przekształcony w Departament Zdrowia Publicznego i Promocji Zdrowia poszerzając tym samym swoją działalność promocyjną i edukacyjną [2]. Aktualnie z inicjatywy Głównego Inspektoratu Sanitarnego wojewódzkie i powiatowe stacje sanitarno-epidemiologiczne w szerokiej współpracy lokalnej realizują w całym kraju następujące długofalowe programy edukacyjne, które w sposób ciągły należy nie tylko kontynuować, ale również rozszerzać i udoskonalać [2]. 1. Profilaktyka próchnicy zębów i chorób przyzębia Program pt. Radosny Uśmiech Radosna Przyszłość adresowany jest do uczniów klas II szkół podstawowych Próchnica zębów jest jedną z najszerzej rozpowszechnionych chorób. Dotyczy 85-90% mieszkańców naszego kraju. Szczególnie podatne na próchnicę są dzieci i młodzież, ze względu na różnice w budowie twardych tkanek zębów u dzieci i dorosłych. Zdrowie zębów i jamy ustnej w największym stopniu zależy od nas samych, tzn. od naszej wiedzy i umiejętności dbania o ich stan. PIS dostarcza do wszystkich szkół podstawowych pakiety edukacyjne dla nauczycieli i uczniów klas II, które zawierają materiały oświatowo-zdrowotne, pomoce dydaktyczne, zestawy past i szczoteczek do zębów dla dzieci biorących udział w programie. Stacje sanitarno-epidemiologiczne przygotowują nauczycieli i pielęgniarki szkolne do realizacji zadań. Celem programu jest dostarczenie wiedzy na temat zdrowia jamy ustnej oraz wyrobienie właściwych nawyków higienicznych od najmłodszych lat, podniesienie wśród dzieci odpowiedzialności za higienę jamy ustnej oraz zachęcanie rodziców do współdziałania na rzecz prawidłowej higieny jamy ustnej. Program realizowany jest systematycznie od 11 lat. Tylko w ostatnim roku szkolnym 2007/2008 program realizowany jest w szkołach podstawowych i obejmuje swym zasięgiem uczniów. Pracownicy wojewódzkich i powiatowych stacji sanitarno-epidemiologicznych w ramach zajęć programowych w szkołach i środowiskach lokalnych organizują szereg szkoleń i narad dla realizatorów programu, a dla odbiorców przeprowadzają konkursy, prelekcje, wykłady, pokazy i pogadanki. Informacja o realizacji programu profilaktyki próchnicy zębów i chorób przyzębia zostaje również przekazywana lokalnym i regionalnym mediom. 2. Programy dotyczące profilaktyki chorób zakaźnych Program profilaktyki HIV/AIDS realizowany jest przez PIS od 1988 r., a więc prawie od początku epidemii w Polsce Prowadzona edukacja i uświadamianie społeczeństwa, ze szczególnym nasileniem działań adresowanych do młodzieży oraz prowadzone szkolenia wybranych grup zawodowych, tj. pracowników służby zdrowia, służby więziennej, policjantów, strażaków, strażników miejskich oraz fryzjerów i kosmetyczek - są ważnym czynnikiem działalności profilaktycznej w zakresie zdrowia publicznego. PIS poszerza współpracę z UNDP (United Nations Development Programme) w zakresie podnoszenia świadomości społecznej i wiedzy specjalistycznej na temat HIV/AIDS, szczególnie w środowisku lekarskim i pielęgniarskim, w oparciu o rezultaty kampanii społecznej Kobieta a HIV realizowanej w 2005 r. Przeprowadzono także szkolenie lekarzy rodzinnych w województwach: podlaskim, warmińsko-mazurskim i pomorskim w ramach europejskiego programu INTERREG. Społeczna kampania multimedialna rozpoczęta w 2007 r. W życiu jak w tańcu, każdy krok ma znaczenie wiązała się z następującymi przedsięwzięciami: pozyskanie patronatów nad Kampanią przez wojewódzkie stacje sanitarno-epidemiologiczne, takich jak: wojewodowie, marszałkowie województw, prezydenci i burmistrzowie miast, pozyskanie partnerów Kampanii przez wojewódzkie i powiatowe stacje sanitarno-epidemiologiczne takich jak: przedstawicieli samorządów lokalnych, urzędów miast i gmin, centrów zdrowia

3 Grabowski ML. Założenia i możliwości realizacji przez Państwową Inspekcję Sanitarną... cz publicznego, kuratoriów oświaty, szkół wyższych, zakładów opieki zdrowotnej, reprezentantów środków masowego przekazu (w tym pozyskanie patronów medialnych kampanii wojewódzkich i powiatowych), ośrodków kultury i innych placówek kulturalno-oświatowych, PCK, organizacji pozarządowych, policji, straży miejskiej, poradni psychologiczno-pedagogicznych, ośrodków doskonalenia nauczycieli, ośrodków pomocy społecznej, centrów interwencji kryzysowej, organizacja imprez przez wojewódzkie i powiatowe stacje sanitarno-epidemiologiczne, takich jak: imprezy środowiskowe, w tym happeningi dot. solidarności z zakażonymi HIV i chorymi na AIDS oraz pamięci zmarłych na AIDS, stoiska informacyjno-edukacyjne w szkołach i na wyższych uczelniach, punkty informacyjno-konsultacyjne w jednostkach PIS oraz w miejscach dużego natężenia ruchu ludzi (m.in. centra handlowe, kina, itp.), konferencje prasowe, konferencje z okazji Światowego Dnia AIDS (1 grudnia 2007 r.), emisje filmów edukacyjnych, emisje spotów edukacyjnych w kinach i radiach, przeglądy sztuk teatralnych, akcje informacyjne w dyskotekach, klubach, pubach itp. miejscach przebywania młodych ludzi (wydrukowanie podkładek pod piwo, ulotek, plakatów, zawieszek informacyjnych na klamki w toaletach), akcje informacyjne w tramwajach, akcje informacyjne w trakcie spotkań w Poradniach Przedmałżeńskich, wystawy prac młodzieży, ekspozycje plakatów okolicznościowych, szkolenia personelu medycznego, pedagogicznego, liderów młodzieżowych, zajęcia warsztatowe z zakresu profilaktyki HIV/ AIDS w szkołach, na uczelniach wyższych, informacje na stronach internetowych PIS i partnerów kampanii w województwach. HCV można pokonać w ramach prowadzonej kampanii dotyczącej profilaktyki HCV kontynuowane będzie współdziałanie z Polską Grupą Ekspertów HCV Od października 2005 r. do r. w 5 wojewódzkich stacjach sanitarno-epidemiologicznych przeszkolono lekarzy i pielęgniarek z 851 szpitali i przychodni. Zasadniczym zadaniem w zapobieganiu wirusowego zapalenia wątroby typu C jest przerwanie transmisji czynnika etiologicznego, jakim jest wirus HCV, poprzez unieszkodliwienie źródła zakażenia i przecięcie dróg szerzenia się zakażenia. W związku z tym rozpoczęło się dokształcanie fachowego personelu medycznego w zakresie przestrzegania zasad aseptyki i antyseptyki w codziennej pracy zawodowej. W trakcie prowadzenia systematycznego nadzoru w zakładach opieki zdrowotnej PIS będzie współdziałała z kierownictwem szpitali i przychodni w poprawianiu warunków pracy i wyposażenia w/w jednostek w odpowiedni sprzęt do sterylizacji (autoklawy). Obecnie Główny Inspektorat Sanitarny prowadzi rozmowy i uzgodnienia z Narodowym Funduszem Zdrowia, w zakresie prowadzenia działań profilaktycznych wśród pacjentów POZ. 3. Program dotyczący profilaktyki raka piersi Program pt. Różowa Wstążeczka Program ten zainicjowała w 2002 r. w 10 szkołach ponadgimnazjalnych Kancelaria Prezydenta RP, która już do następnej edycji zaprosiła Główny Inspektorat Sanitarny z siecią stacji sanitarno-epidemiologicznych. W roku szkolnym 2004/2005 program objął swoim zasięgiem placówki, w tym szkół ponadgimnazjalnych, 142 szkoły gimnazjalne i 184 inne jednostki. Odbiorcami programu było uczniów (dziewcząt i chłopców) i innych odbiorców matek, nauczycieli, pracowników administracyjno-technicznych szkół ogółem osób. W realizację programu na poziomie krajowym włączyły się: Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Edukacji i Nauki, a także Kluby Kobiet po Mastektomii "Amazonki", Polski Komitet Zwalczania Raka, Polska Unia Onkologiczna i firma AVON, która przygotowała wydawnictwa i pomoce dydaktyczne dla wszystkich szkół ponadgimnazjalnych w kraju, zainteresowanych realizacją programu. Celem programu jest nauczenie uczennic szkół ponadgimnazjalnych, ich matek i pracownic tych szkół techniki samobadania piersi oraz utrwalenie nawyku samokontroli i samoobserwacji swego stanu zdrowia. Program realizowany jest w szkołach przez wychowawców, pielęgniarki środowiska szkolnego lub nauczycieli biologii w ramach lekcji biologii. Realizacji programu w szkołach często towarzyszą imprezy prozdrowotne, które rozszerzają przekaz edukacyjny na środowisko lokalne. Do imprez towarzyszących programowi należą: Marsze Nadziei, festyny rodzinne, targi zdrowia, happeningi, kampanie osiedlowe, na których można skorzystać z konsultacji lekarzy onkologów, uczestniczyć w pokazach samobadania piersi, a także otrzymać materiały oświatowo-zdrowotne. Uzgodniono także z Kancelarią Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego w ramach współpracy, kontynuację programu i rozszerzanie zakresu działań o profilaktykę innych nowotworów u kobiet (np. rak szyjki

4 154 Probl Hig Epidemiol 2008, 89(2): macicy) i ewentualne możliwości częściowej rekompensaty finansowej szczepień w tym zakresie, młodych kobiet, przez niektóre samorządy. 4. Program dotyczący profilaktyki astmy oskrzelowej Program pt. Wolność Oddechu Zapobiegaj Astmie Jest to nowatorskie przedsięwzięcie realizowane przez PIS wspólnie z lekarzami alergologami z Polskiego Towarzystwa Alergologicznego, Centrum Zdrowia Dziecka oraz Polskiego Towarzystwa Oświaty Zdrowotnej, a adresowany jest do uczniów klas I, II, III szkół podstawowych, ich rodziców i nauczycieli. Celem programu jest edukacja w/w grup docelowych w zakresie znaczenia wczesnego wykrycia dzieci zagrożonych astmą. W pierwszych edycjach programu, w roku 2003 i 2004 oprócz edukacji, dzieci w szkołach objęte zostały także badaniami przesiewowymi, które pozwoliły określić, że astma oskrzelowa dotyczy 8% dzieci w tej grupie wiekowej. Bardzo istotnym wynikiem była wiedza o chorobie dziecka jedynie u 50% rodziców. Pozostała część rodziców, u których dzieci stwierdzono zaburzenia układu oddechowego, dowiedziała się o tym fakcie dzięki badaniom przesiewowym, przeprowadzonym w ramach tego programu. W ciągu pięciu edycji programu ( ) służby oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia PIS realizowały zadania na terenie całej Polski, w szkołach podstawowych, obejmując swym zasięgiem uczniów klas I-III. Przeprowadzono 672 szkolenia dla koordynatorów szkolnych i powiatowych oraz osób realizujących program (w sumie osób), zorganizowano 474 narady dla osób, 188 wykładów i 691 prelekcji. Przekazano informacje o realizacji programu do lokalnych mediów (radia, telewizji, gazet, Internetu). Stacje sanitarno-epidemiologiczne we współpracy z lokalnymi lekarzami alergologami przygotowali przedstawicieli środowiska szkolnego (nauczycieli, pielęgniarki szkolne) do realizacji edukacji w szkole (uczniów, rodziców) oraz dostarczają wszystkim szkołom pakiety edukacyjne z materiałami oświatowo-zdrowotnymi i pomocami dydaktycznymi tematycznie związanymi z programem. Działania te należy kontynuować również w latach kolejnych. 5. Działania dotyczące profilaktyki nadwagi i otyłości W dniu 22 maja 2004 r. podczas 57. Światowego Zgromadzenia Zdrowia przyjęto projekt Globalnej Strategii dotyczącej Diety, Aktywności Fizycznej i Zdrowia Światowej Organizacji Zdrowia, która wzywała kraje członkowskie do rozwinięcia, wdrożenia i ewolucji działań na rzecz poprawy zdrowia społeczeństw poprzez zdrowe żywienie żywnością bezpieczną dla zdrowia i wzrost aktywności fizycznej. Badania naukowe wskazują, że zdrowie społeczeństwa polskiego w 50% zależy od naszego stylu życia, którego ważnym elementem jest racjonalne odżywianie i aktywność fizyczna. Polska należy do krajów o częstym występowaniu chorób żywieniowo-zależnych. W 2005 r. 47% wszystkich zgonów spowodowanych było chorobami układu krążenia, a 23% nowotworami złośliwymi. Dostępne dane świadczą o wysokim udziale, w tych niechlubnych statystykach, osób z nadwagą i otyłością w Polsce, a dotyczy to ok. 60% mężczyzn i ok. 50% kobiet. Zgodnie z badaniami przeprowadzonymi w kraju, zaledwie 30% młodzieży uczestniczy w zajęciach poprawiających sprawność fizyczną w czasie wolnym od zajęć, odsetek ten zmniejsza się drastycznie do 5% w wieku dojrzałym. Spada sprawność fizyczna młodzieży mierzona międzynarodowymi testami [3]. W dniu r. Sekretarz Generalny Komisji Europejskiej rozesłał do wszystkich krajów UE Zieloną Księgę: Promowanie zdrowego żywienia i aktywności fizycznej europejski wymiar zapobiegania nadwadze, otyłości i chorobom przewlekłym, w celu opracowania krajowych strategii realizujących idee zawarte w tym dokumencie przez stosowne gremia eksperckie, instytucje rządowe, organizacje pozarządowe i konsumenckie. W Polsce, Główny Inspektorat Sanitarny we współpracy z Ministerstwem Zdrowia, Instytutem Żywności i Żywienia, organizacjami pozarządowymi opracował Stanowisko Rządu w sprawie zapisów Zielonej Księgi, w którym zawiera propozycje działań dla społeczeństwa polskiego w zakresie profilaktyki nadwagi i otyłości. Dokument ten został przyjęty na posiedzeniu Komitetu Europejskiego Rady Ministrów 14 marca 2006 r. W Stanowisku Rządu określono, że priorytetowo należy potraktować kwestię edukacji dzieci, młodzieży szkolnej oraz ich rodziców w zakresie promowania zdrowego stylu życia, odpowiednich prozdrowotnych zachowań, a szczególnie żywienia i aktywności fizycznej [3]. W związku z powyższym, Główny Inspektor Sanitarny, który jest odpowiedzialny za zdrowie publiczne w Polsce, 24 kwietnia 2006 r. powołał Zespół ds. Opracowania i Wdrożenia Krajowego Programu Edukacyjnego Zapobiegania Nadwadze, Otyłości i Chorobom Przewlekłym w skład, którego wchodzą: przedstawiciele Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Ministerstwa Sportu, pracownicy PIS,

5 Grabowski ML. Założenia i możliwości realizacji przez Państwową Inspekcję Sanitarną... cz przedstawiciele nauki, specjaliści zajmujący się edukacją zdrowotną i promocją zdrowia, przedstawiciele stowarzyszeń przemysłu spożywczego. W Głównym Inspektoracie Sanitarnym opracowane zostały założenia realizacji programu edukacyjnego Trzymaj Formę! oraz nawiązana została współpraca ze Stowarzyszeniem Polska Federacja Producentów Żywności, która dostarczyła wydawnictwa oświatowo-zdrowotne i pomoce dydaktyczne przeznaczone nieodpłatnie szkołom realizującym wymieniony program. Program edukacyjny Trzymaj Formę! i przygotowane przez specjalistów pomoce dydaktyczne i wydawnictwa oświatowo-zdrowotne mają pomóc młodym ludziom w zerwaniu z dotychczasowymi, nieprawidłowymi nawykami związanymi z brakiem aktywności fizycznej oraz złą, nieprawidłową dietą i wypracować wzorzec zdrowego stylu życia. Diagnoza problemu dotycząca występowania nadwagi i otyłości w Polsce, wpłynęła na ustalenie najważniejszych działań, jakimi są programy edukacyjne, skierowane do dzieci i młodzieży szkolnej oraz ich rodziców. Główny Inspektorat Sanitarny wraz ze stacjami sanitarno-epidemiologicznymi przygotowuje się i realizuje te przedsięwzięcia we współpracy z Instytutem Żywności i Żywienia, władzami samorządowymi, organizacjami pozarządowymi i stowarzyszeniami producentów żywności [3]. W czerwcu 2007 r. Komisja Europejska przedstawiła krajom członkowskim Białą Księgę Strategia dla Europy w zakresie zagadnień zdrowia związanych z odżywianiem, nadwagą i otyłością. Celem jej było wytyczenie zintegrowanego podejścia Unii Europejskiej w celu zmniejszania złego stanu zdrowia spowodowanego niewłaściwym odżywianiem się, nadwagą i otyłością. Opinie i postulaty partnerów społecznych zostały uwzględnione w opracowanym przez Główny Inspektorat Sanitarny Stanowisku Rządu RP dotyczącym Białej Księgi, które następnie zostały przyjęte przez Komitet Europejski Rady Ministrów w dniu 13 lipca 2007 r. W Stanowisku Rządu, Polska poparła zawarte w Białej Księdze cele, zadania i obszary działań określone przez Komisję Europejską dotyczące promowania zdrowego stylu życia, a zwłaszcza prewencji chorób niezakaźnych, wynikających z nadwagi, otyłości i braku aktywności fizycznej. Ogólnopolski program edukacyjny Trzymaj Formę dotyczący profilaktyki nadwagi i otyłości w ciągu najbliższych kilku lat znacznie przyczyni się do wzrostu świadomości wśród społeczeństwa i przekonania, że nasze zdrowie zależy aż w połowie od nas samych, od zdrowego stylu życia, którego ważnym elementem są: racjonalne odżywianie się i aktywność fizyczna. Krajowy program profilaktyki nadwagi i otyłości winien opracować zespół w skład którego wejdą przedstawiciele nauki z Instytutu Żywności i Żywienia, specjaliści ds. oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia oraz bezpieczeństwa żywności z Głównego Inspektoratu Sanitarnego, przedstawiciele wojewódzkich urzędów marszałkowskich, Narodowego Funduszu Zdrowia, Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Sportu oraz przedstawiciele stowarzyszeń i organizacji zajmujących się produkcją żywności. Wdrażanie w/w Programu rozpoczęto w 3 województwach już w 2006 r., a perspektywicznie do 2009 r. na obszarze całego kraju. Ze względu na fakt, iż prawidłowe żywienie jest jednym z najbardziej istotnych czynników zapobiegających chorobom układu krążenia, chorobom nowotworowym, wydaje się, że podejmowane działania przyniosą wymierne korzyści dla stanu zdrowia populacji polskiej. Udział PIS w tym programie będzie znaczący, gdyż będzie dotyczył przekazu edukacyjnego, jak również nadzoru nad zakładami żywienia zbiorowego w szkołach, zakładach pracy, stołówkach, szpitalach [3]. Program realizowany jest według jednolitych założeń merytorycznych, metodycznych i organizacyjnych w szkołach podstawowych i gimnazjach, w szerokiej współpracy międzyresortowej, regionalnej i lokalnej oraz ze wsparciem władz samorządowych i organizacji pozarządowych. Realizacja programu oparta jest na metodzie projektu, dzięki której uczniowie wspólnie z nauczycielami, rodzicami i środowiskiem lokalnym przygotowują najciekawsze sposoby propagowania zasad zdrowego stylu życia, zarówno w szkole, w domu jak i w środowisku lokalnym (organizowane są festyny, zawody sportowe, imprezy plenerowe). W roku szkolnym 2006/2007 program realizowano w szkołach podstawowych i gimnazjach, odbiorcami było uczniów oraz ich rodzice i opiekunowie, natomiast w drugim roku wdrażania 2007/2008 program został rozszerzony na szkół, w których odbiorcami jest uczniów. Stacje sanitarno-epidemiologiczne corocznie dostarczają szkołom biorącym udział w programie pakiety z materiałami wydawniczymi i pomocami dydaktycznymi, przeznaczonymi do realizacji zadań programowych. Ponadto specjaliści ds. promocji zdrowia PIS prowadzą szkolenia dla szkolnych koordynatorów i wykonawców programu w całym kraju. W I edycji programu zorganizowano szkoleń dla koordynatorów programu, wśród których byli przede wszystkim nauczyciele, pielęgniarki środowiska szkolnego i przedstawiciele władz samo-

6 156 Probl Hig Epidemiol 2008, 89(2): rządowych oraz innych instytucji zajmujących się lokalnie ww. zagadnieniami. Program przyczynił się do podniesienia świadomości młodzieży w zakresie zdrowego odżywania i aktywności fizycznej. Dzięki realizacji programu uczniowie i nauczyciele zdobyli umiejętność planowania posiłków, zdrowego odżywania, czynnego odpoczynku i aktywności fizycznej. Z inicjatywy Głównego Inspektora Sanitarnego, Zarządzeniem z r., Minister Zdrowia powołał Radę do Spraw Diety, Aktywności Fizycznej i Zdrowia, która pełni funkcję opiniodawczo-doradczą w zakresie prowadzenia działań na rzecz zapobiegania nadwadze i otyłości w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem zaleceń Białej Księgi Komisji Europejskiej. Ponadto Rada zajmuje się: 1. określaniem priorytetowych działań w zakresie promocji zbilansowanej diety, aktywności fizycznej i zdrowia, zdrowego stylu życia dla poszczególnych grup wiekowych oraz określaniem kierunków ich realizacji w całym kraju poprzez środki masowego przekazu, 2. opiniowaniem i wspieraniem inicjatywy tworzenia akcji, ruchów i koalicji na rzecz zdrowia publicznego, w tym promocji zachowań prozdrowotnych oraz w zakresie zapobiegania chorobom niezakaźnym wynikającym z nadmiernej masy ciała, ze szczególnym uwzględnieniem partnerstwa publiczno-prywatnego. W skład Rady wchodzą przedstawiciele resortu zdrowia, edukacji, sportu oraz instytucji zajmujących się naukowo zagadnieniami zdrowia publicznego, a także przedstawiciele organizacji pozarządowych skupiających producentów i dystrybutorów żywności, przedstawiciele zajmujący się reklamą i zdrowiem konsumenta, reprezentanci mediów. Pierwsze takie posiedzenie Rady odbyło się r. w Ministerstwie Zdrowia. Informację dotyczącą programu edukacyjnego Trzymaj Formę! oraz Rady do Spraw Diety, Aktywności Fizycznej i Zdrowia przekazano r. do Przewodniczącego Europejskiej Platformy ds. Diety, Aktywności Fizycznej i Zdrowia - Roberta Madelina. Członkowie Rady we współpracy z Ministrem Zdrowia i Głównym Inspektorem Sanitarnym, który jest jej przewodniczącym, będą z udziałem wsparcia interdyscyplinarnego i międzysektorowego, koordynować i inicjować działania prozdrowotne opisane wyżej, a skierowane do szerokiego grona odbiorców w całym kraju [4]. 6. Profilaktyka palenia tytoniu Ograniczenie palenia tytoniu stanowi w ostatnich latach jedno z głównych zadań w zakresie poprawy i umacniania zdrowia Polaków. Realizowane jest w ramach dwóch dużych programów zdrowotnych: Narodowego Programu Zdrowia oraz Programu Ograniczania Zdrowotnych Następstw Palenia Tytoniu w Polsce, nad którym od roku 2007 decyzją Ministra Zdrowia, koordynację przejął Główny Inspektor Sanitarny, odpowiedzialny w naszym kraju za zdrowie publiczne. W strukturze Głównego Inspektoratu Sanitarnego w ramach Departamentu Zdrowia Publicznego i Promocji Zdrowia funkcjonuje Wydział Profilaktyki Palenia Tytoniu, którego głównym zadaniem jest koordynowanie i nadzorowanie zadań wynikających z założeń krajowego Programu na lata , w oparciu o przepisy obowiązującego prawa. Prace w ww. zakresie skupiono na działalności edukacyjnej i informacyjnej realizowanej głównie przez PIS, a mianowicie: organizowanie masowych ogólnokrajowych kampanii interwencyjnych z okazji Światowego Dnia bez Tytoniu 31 maja oraz Światowego Dnia Rzucania Palenia trzeci czwartek listopada; przeprowadzono ww. kampanie pod auspicjami Światowej Organizacji Zdrowia oraz Centrum Onkologii Instytutu w Warszawie, z naciskiem na działania w społecznościach lokalnych: kampanie, happeningi, imprezy plenerowe koordynowane przez pracowników pionu oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia PIS, organizowanie kampanii edukacyjno-interwencyjnych dla społeczności lokalnych z udziałem stacji sanitarno-epidemiologicznych, zakładów opieki zdrowotnej, szkół, organów samorządowych, organizacji pozarządowych i innych realizowano przedsięwzięcia na poziomie lokalnym, wykorzystując często pomysły autorskie pracowników stacji sanitarno-epidemiologicznych, nawiązano współpracę ze studenckim Stowarzyszeniem MANKO realizującym społeczną kampanię Lokal bez papierosa, sfinansowano przygotowanie przez Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce wytycznych dla lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej w zakresie minimalnej interwencji antytytoniowej wśród palących pacjentów, opracowanie, druk i dostarczanie materiałów edukacyjnych na poziomie wojewódzkim i lokalnym wznowiono najpopularniejszy polski plakat antytytoniowy Papierosy są do dupy autorstwa Andrzeja Pągowskiego oraz opracowano i przygotowano trzy nowe plakaty o tematyce antytytoniowej, przeznaczone do realizacji podczas kampanii społecznej w kolejnych latach. W plakaty te wyposażono stacje sanitarno-epidemiologiczne w całym kraju oraz umożliwiono dystrybucję tych materiałów do wszystkich zainteresowanych instytucji za pośrednictwem pracowników,

7 Grabowski ML. Założenia i możliwości realizacji przez Państwową Inspekcję Sanitarną... cz wykreowanie liderów lokalnych działań na rzecz środowiska (szkolnego, domowego, zawodowego) bez dymu tytoniowego przeprowadzono 2 szkolenia (w Kazimierzu Dolnym i Łodzi) dla pracowników pionu oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia wojewódzkich i powiatowych stacji sanitarno-epidemiologicznych ze wschodniej i centralnej Polski celem przygotowania merytorycznego i metodycznego do prowadzenia profesjonalnej kampanii antytytoniowej oraz budowania lokalnej koalicji prozdrowotnej, stworzenie grup działaczy z udziałem lokalnych polityków, menedżerów, administratorów, działaczy samorządowych, nauczycieli, duszpasterzy, katechetów itp. zaangażowanych w działania antytytoniowe m.in. poprzez organizowanie konferencji, narad, szkoleń przeprowadzono warsztaty szkoleniowe (w Kamieniu Śląskim) dla 16 kierowników działów/oddziałów oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia wojewódzkich stacji sanitarno-epidemiologicznych, celem przygotowania regionalnych Programów Ograniczania Zdrowotnych Następstw Palenia Tytoniu, wymiany doświadczeń, przekazania narzędzi edukacyjnych oraz wiedzy merytorycznej niezbędnej do koordynowania Programem na poziomie wojewódzkim. W związku z szerokim zakresem zadań i koniecznością wielokierunkowej współpracy na poziomie krajowym, Prezes Rady Ministrów, zarządzeniem Nr 3 z r. powołał Międzyresortowy Zespół Koordynacyjny, w skład którego wchodzą przedstawiciele właściwych ministerstw i innych instytucji zaangażowanych w prace nad poprawą zdrowia Polaków w zakresie profilaktyki palenia tytoniu r. pod przewodnictwem Głównego Inspektora Sanitarnego wznowiono obrady powyższego gremium, w celu cyklicznej i regularnej współpracy w zakresie wdrażania metod i standardów działania [4]. 7. Akcje i kampanie prozdrowotne Światowy Dzień Zdrowia Każdego roku PIS organizuje i przeprowadza wspólnie z Biurem Światowej Organizacji Zdrowia w Polsce obchody Światowego Dnia Zdrowia. Dnia 7 kwietnia 2007 r. obchody Światowego Dnia Zdrowia przebiegały pod hasłem: Inwestujmy w zdrowie, budujmy bezpieczniejszą przyszłość i skupiały się na bezpieczeństwie zdrowotnym. Celem przewodnim obchodów było nakłanianie rządów, organizacji oraz świata biznesu do inwestowania w ludzkie zasoby oraz na wzmocnienie systemów ochrony zdrowia. Ponadto działalność międzynarodowa odgrywa ogromną rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa zdrowotnego oraz jest pierwszą linią obrony w przypadku nagłych zdarzeń, które mają zagrozić populacji i społeczeństwu. PIS podjęła na terenie całego kraju następujące działania: wojewódzkie i powiatowe stacje sanitarno-epidemiologiczne opracowały materiały informacyjne związane z Hasłem Roku w postaci ulotek, broszur i plakatów, które przekazały władzom rządowym i samorządowym oraz środkom masowego przekazu. Zaangażowały do współpracy władze lokalne, fachowych pracowników medycznych, pacjentów zakładów opieki zdrowotnej, dyrektorów placówek oświatowo-wychowawczych, nauczycieli, dzieci, młodzież i ich rodziców, organizacje pozarządowe oraz ogół społeczności lokalnej do czynnego udziału w pogłębianiu wiedzy dotyczącej poprawy i dbałości o własne zdrowie. W 2008 r. tematem przewodnim obchodów Światowego Dnia Zdrowia jest ochrona zdrowia przed szkodliwym wpływem zmian klimatycznych. Pracownicy pionu oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia PIS podejmują działania zmierzające do zwrócenia uwagi na konsekwencje zdrowotne związane ze zmianą klimatu oraz pokazania społeczeństwu wpływu rosnącej współzależności między zdrowiem i klimatem oraz międzynarodowymi decyzjami, zwłaszcza politycznymi [4]. Pierwszy Światowy Tydzień Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego W 2007 r. po raz pierwszy PIS we współpracy z Biurem Światowej Organizacji Zdrowia w Polsce zaangażowała się w zorganizowanie i przeprowadzenie Pierwszego Światowego Tygodnia Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego pod hasłem "Wypadek to nie przypadek". Akcja ta odbyła się w dniach kwietnia 2007 r. i miała na celu podjęcie działań w kierunku poprawy bezpieczeństwa milionów młodych ludzi, którzy będąc każdego dnia użytkownikami ruchu drogowego stanowią grupę najwyższego ryzyka. Dodatkowym przesłaniem było podniesienie poziomu bezpieczeństwa na polskich drogach, przede wszystkim poprzez wywołanie i wspieranie przemian świadomościowych oraz skoordynowanie, nasilenie i nagłośnienie działań dążących do zwiększenia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Pierwszy Światowy Tydzień Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego przeprowadzony został w każdym województwie i powiecie w formie imprez, akcji i konkursów skierowanych przede wszystkim do dzieci i młodzieży. Z analizy wszystkich sprawozdań wysuwa się informacja o ogromnym zaangażowaniu i wsparciu ze strony Policji, która służyła pomocą we wszystkich etapach działań. Działania edukacyjne i prewencyjne przeprowadzone po raz pierwszy zostaną przedłużone na cały rok realizacji, a także planowane są w następnych latach [4].

8 158 Probl Hig Epidemiol 2008, 89(2): Ogólnopolski Konkurs Plastyczny pt. Pomaluj życie na novo W 2007 r. Główny Inspektor Sanitarny objął honorowym patronatem konkurs plastyczny Pomaluj życie na novo, skierowany do osób chorych na cukrzycę i ich rodzin. Głównym celem konkursu jest upowszechnianie przesłania, że cukrzyca nie przekreśla możliwości pełnego i twórczego życia. Zadaniem uczestników Konkursu jest przedstawienie w formie artystycznej przeżyć, porażek i osiągnięć w walce z cukrzycą oraz promowanie zdrowego stylu życia i odżywiania [4]. Wystawa Grzybów pt. Poznaj Grzyby Unikniesz Zatrucia Główny Inspektor Sanitarny 11 września 2007 r. dokonał otwarcia Wystawy Grzybów Poznaj Grzyby Unikniesz Zatrucia zorganizowanej w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej w Warszawie. Głównym celem Wystawy była profilaktyka poprzez zapoznanie społeczeństwa z tematyką zatruć grzybami, cechami identyfikującymi najważniejsze grzyby jadalne i podobne do nich, często z nimi mylone, grzyby trujące. Ponadto zwiedzający Wystawę mogli zapoznać się z zasadami zbierania grzybów. Przedsięwzięcie to miało charakter edukacyjny i skierowane było do szerokiego grona odbiorców, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i młodzieży. Na wystawie zaprezentowano 77 atrap grzybów jadalnych, niejadalnych i trujących, pogrupowanych pod kątem ich podobieństwa zewnętrznego, tak, aby łatwiej można było dostrzec różnice między nimi. Łącznie wystawę odwiedziło 987 osób [4]. Tego typu akcje, kampanie prozdrowotne należy bezwzględnie powtarzać, gdyż tylko wzrost świadomości społecznej dotyczącej profilaktyki w zdrowiu publicznym, działa skutecznie, zmniejsza ilość zagrożeń, zmniejsza ilość absencji chorobowej, a przede wszystkim poprawia zdrowie Polaków. Działalność w zakresie systemów zarządzania jakością System zarządzania jakością w działalności laboratoryjnej Dla określenia strategicznych celów działania w latach szczególne znaczenie ma wdrożenie od r. regulacji zawartych w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia i dobrostanu zwierząt, które wytycza kierunki rozwoju urzędowych służb kontroli żywności, harmonizacji zadań oraz współpracy przy ustanawianiu zasad zintegrowanego podejścia do nadzoru i kontroli wszystkich ogniw łańcucha żywnościowego [5]. Akredytacja badań związana z urzędową kontrolą żywności winna być realizowana zgodnie z kierunkami i zakresami badań określonymi w Planie pobierania próbek i badania żywności w ramach urzędowej kontroli i monitoringu w PIS na 2007 r. oraz przekazywanymi zaleceniami Komisji Europejskiej dotyczącymi skoordynowanego wspólnotowego programu monitorowania, jak też krajowymi programami monitorowania [6]. Obecnie wszystkie stacje sanitarno-epidemiologiczne włączone w system zintegrowanego badania żywności funkcjonują, podlegają ocenie i są akredytowane zgodnie z następującymi normami europejskimi: a. EN ISO/IEC dotycząca wymagań ogólnych w zakresie kompetencji laboratoriów badawczych i kalibracyjnych, b. EN dotycząca kryteriów ogólnych w zakresie oceny laboratoriów badawczych, c. EN dotycząca systemu akredytacyjnego laboratoriów badawczych i kalibracyjnych wymagania ogólne funkcjonowania i uznawania". Obowiązkowo należy utrzymywać i uzyskiwać akredytację we wszystkich kierunkach i zakresach badań związanych z urzędową kontrolą żywności oraz zgodnie z nowymi decyzjami Unii Europejskiej. Te ostatnie mogą nastręczać sporo trudności ze względu na krótki czas potrzebny na wprowadzenie nowych metod badawczych lub zmianę metod już istniejących i szybką akredytację. Aby więc zapewnić szybką reakcję systemu urzędowej kontroli żywności na decyzje Unii Europejskiej, należy dążyć podczas kolejnych auditów przeprowadzanych przez Polskie Centrum Akredytacji do uzyskiwania akredytacji tzw. poziomej, jako preferowanego sposobu akredytacji dla laboratoriów o szerokim zakresie badań i dużym doświadczeniu w zakresie zarządzania systemem jakości w działalności laboratoryjnej. Oczywiście poprawnie pracujące laboratoria akredytowane wg metody tzw. podejścia poziomego same będą mogły decydować, kiedy określone badanie może być wdrożone jako równoznaczne z akredytowanym, jednak w przypadku poważnych wad funkcjonowania choćby tylko jednej metody, np. dotyczącej pestycydów, stracą całą akredytację w wersji poziomej właśnie na badania pestycydów [7]. Podejście pionowe do akredytacji winno być realizowane dla laboratoriów o bardzo ograniczonym zakresie prac. Równie ważna jest akredytacja wszystkich laboratoriów stacji sanitarno-epidemiologicznych włą-

9 Grabowski ML. Założenia i możliwości realizacji przez Państwową Inspekcję Sanitarną... cz czonych w zintegrowany system badania wody w wyznaczonych kierunkach i zakresach badań. Jeszcze około 15% ze 116 laboratoriów włączonych w ten system oczekujących na certyfikaty akredytacyjne, audit lub planujących w najbliższym czasie złożyć stosowny wniosek o przeprowadzenie auditu akredytacyjnego powinno uzyskać akredytację w 2007 r. Istotne kierunki w zakresie akredytacji laboratoriów wykonujących badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Laboratoria wykonujące te badania i pomiary powinny uzyskać akredytację na podstawie przepisów ustawy z r. o systemie oceny zgodności, najpóźniej do r. Tak więc jest to okres, w którym wszystkie laboratoria działające w tym obszarze powinny uzyskać certyfikaty akredytacyjne potwierdzające kompetencje w tym zakresie. Kolejny kierunek akredytacji wytycza rozporządzenie Ministra Zdrowia z r. w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej. W świetle powyższego rozporządzenia, laboratoria ochrony radiologicznej PIS będą musiały do r. uzyskać akredytację na zgodność z normą PN-EN ISO w zakresie wykonywania testów specjalistycznych. W celu potwierdzenia swoich kompetencji laboratoria badawcze PIS systematycznie biorą udział w badaniach biegłości organizowanych przez polskie i zagraniczne instytucje naukowe, uzyskując w nich bardzo dobre wyniki. W oparciu o Przewodnik ISO/IEC 43:1997 Badania biegłości poprzez porównania międzylaboratoryjne, laboratoria również same organizują porównawcze badania międzylaboratoryjne w zakresie rutynowo wykonywanych badań. Ponadto należy dążyć, aby we wszystkich obszarach działania PIS w zakresie laboratoriów badawczych wdrażać, utrzymywać i doskonalić system zarządzania jakością w oparciu o PN-EN ISO/IEC dla pełnej wiarygodności otrzymywanych wyników badań. System zarządzania jakością w działalności nadzorowej Nadal należy utrzymywać i doskonalić system zarządzania jakością w działalności kontrolnej z uwzględnieniem normy PN-EN ISO/IEC 17020:2005 Ogólne kryteria działania różnych jednostek kontrolujących. Jednolite systemy zarządzania jakością należy utrzymywać na poziomie całego województwa ze wsparciem systemu jednolitych form kontroli i poboru próbek dla całej PIS zarządzanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Należy również rozpatrzyć możliwości i potrzebę akredytacji działalności PIS w obszarze związanym z urzędową kontrolą żywności, celem uzyskania przez pierwszą polską służbę kontroli, oficjalnej notyfikacji w Komisji Europejskiej. Stosowanie jednolitych form kontroli przyczyni się do osiągania celów działalności kontrolnej PIS poprzez zapewnienie jednolitej płaszczyzny odniesienia dla planowania, przeprowadzenia i oceny wyników kontroli, a jednocześnie pozwoli na przejrzyste, skuteczne i efektywne działanie dające gwarancję utrzymania wysokiego poziomu pracy kontrolnej na uznanym europejskim poziomie [8]. Działalność organizacyjno-prawna Głównym kierunkiem działalności organizacyjno-prawnej w PIS było skumulowanie działalności merytorycznej w wojewódzkich, powiatowych i granicznych stacjach sanitarno-epidemiologicznych w trzech zasadniczych pionach funkcjonalnych: nadzoru, laboratoryjnym i ekonomiczno-administracyjnym. Rezultatem tych działań była m.in. likwidacja komórek organizacyjnych o etatach jedno- i dwuosobowych, a tym samym uproszczenie struktury kierowania. Wypracowano w ramach wspólnych konsultacji docelowy model struktury organizacyjnej WSSE, który przekłada się na sprawniejsze kierowanie działalnością bieżącą w stacjach, w których już został wdrożony. Skoordynowano prace zmierzające do zintensyfikowania tempa uzyskiwania akredytacji w obszarach obowiązkowych, wdrażania systemów jakości w całej działalności PIS. Utrzymywano system jednolitych form kontroli w działalności nadzorowej. Promowano najlepsze rozwiązania w zakresie wdrożonych systemów jakości, celem doskonalenia funkcjonujących w stacjach systemów jakości. W działalności organizacyjno-prawnej prowadzone są przez Wydział Prawny GIS prace legislacyjne od 2005 r. związane z implementacją przepisów Unii Europejskiej, w tym przede wszystkim przepisów z zakresu prawa żywnościowego oraz prawa pracy, szczególnie w zakresie higieny środowiska, a także trwają prace nad rozporządzeniami regulującymi bezpieczeństwo żywności, aktami wykonawczymi do Kodeksu pracy, nowelizacją przepisów wykonawczych do ustawy o kosmetykach, ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia. Przygotowany został projekt ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, dostosowujący krajowe prawo żywnościowe do przepisów wspólnotowych. Ponadto dla usprawnienia i ujednolicenia pracy stacji sanitarno-

10 160 Probl Hig Epidemiol 2008, 89(2): epidemiologicznych w ramach systemów jakości wprowadzono procedury jednolitych form sprawowania nadzoru oraz pobierania próbek do badań. W trakcie narad z pracownikami komórek prawnych PIS należy podsumowywać osiągnięcia w zakresie dostosowywania przepisów do potrzeb funkcjonowania inspekcji sanitarnej ze szczególnym uwzględnieniem dostosowania ich do prawa unijnego oraz wskazywać na wspólny kierunek działań legislacyjnych mających na celu stworzenie podstaw prawnych dla procesu dostosowania struktur organizacyjnych do zmieniających się potrzeb oraz normujących działalność PIS. Ze względu na występujące, ujawniane podczas kontroli kompleksowych, duże nieprawidłowości na szczeblu powiatu, należy wzmóc nadzór nad PSSE. Strategia informatyzacji PIS wytycza kierunek rozwoju informatyzacji, zgodny z planami Unii Europejskiej. Tworzone szczegółowe plany działania w zakresie informatyzacji powiązane są między innymi z wymogami merytorycznymi zawartymi w odpowiednich dokumentach PHARE i Transition Facility i zawierają szereg konkretnych i kompleksowych rozwiązań. Możliwości techniczne oferowane przez rozwijające się technologie informacyjne - telekomunikację i informatykę oraz cyfrowe media audiowizualne, a także aspiracje cywilizacyjne Polski urzeczywistniane w procesie integracji europejskiej, stawiają przed nami wyzwanie przeprowadzenia dalszej przemyślanej i skoordynowanej informatyzacji PIS. Stopień informatyzacji jest jednym z mierników rozwoju krajów i społeczeństw. Wskaźnik ten w PIS jest na wysokim poziomie w zakresie wyposażenia w infrastrukturę informatyczną, sieci lokalne i dostęp do Internetu. Natomiast w zakresie budowy jednolitej sieci rozległej dla potrzeb PIS powinno dążyć się docelowo do jej rozbudowy. Częściowo budowę takiego rozwiązania zapoczątkowano przy tworzeniu monitoringu jakości sanitarnej wody zmieniając całkowicie konfigurację dotychczas istniejących połączeń na połączenia Internetowe z wykorzystaniem najnowszych rozwiązań techniki tzn. VPN. W dalszych działaniach należy dążyć do: powszechności dostępu do treści i usług udostępnianych elektronicznie, tworzenia szerokiej i wartościowej oferty treści i usług dostępnych w Internecie, powszechnej umiejętności posługiwania się teleinformatyką. Zapoczątkowany proces budowy jednego, spójnego systemu informatycznego wspomagającego statutową działalność PIS jest realizowany w oparciu o istniejąca strukturę organizacyjną wynikająca z Ustawy o PIS, czyli strukturę pionowego podporządkowania. Ponieważ istniejąca struktura zapewnia szereg korzyści w zakresie automatyzacji kierowania (prowadzenia analiz i na ich bazie podejmowania odpowiednich i trafnych decyzji) i merytorycznej koordynacji działań. Jest ona optymalna z punktu widzenia nakładów finansowych na informatyzację, Jest to szczególnie ważne w realizacji założeń rozwiązań Taniego Państwa oraz sprawnego kierowania strukturami PIS w sytuacjach kryzysowych i dlatego powinno być kontynuowane. Działalność ekonomiczna Budżet PIS w rozdziale Inspekcja Sanitarna, może wydawać się dużym w odniesieniu do pozostałych jednostek ujętych w planie budżetu Ministra Zdrowia. W racjonalnej ocenie tego stanu rzeczy należy jednak wziąć pod uwagę wiele czynników, m.in. ilość i zakres realizowanych zadań oraz liczbę jednostek organizacyjnych PIS (344 stacje sanitarno-epidemiologiczne różnego szczebla). W chwili obecnej w PIS budżet przeznaczony na wydatki rzeczowe i inwestycyjne zabezpiecza jedynie funkcjonowanie jednostek przez około 3-4 miesiące (w zależności od województwa), pozostałe 8-9 miesięcy pokrywają dochody własne, przesunięcia z wydatków płacowych oraz dofinansowanie z budżetu Ministra Zdrowia w trakcie roku budżetowego. Zwiększenie budżetu PIS w 2006 r. i częściowe w 2007 r. w stosunku do roku ubiegłego, gdzie wartości wydatków rzeczowych stacji sanitarno-epidemiologicznych na 2006 rok wzrosły o 68,3%, płacowych o 1,4%, a inwestycyjnych o 42,7%, nie rekompensowało zwiększonych wydatków związanych z nowymi zadaniami, ale stworzyło pozytywny kierunek działania dający szansę i promyk nadziei na dojście do właściwego finansowania PIS. Istotne uzupełnienie środków budżetowych przeznaczonych na realizację zadań ustawowych PIS stanowią przychody uzyskiwane z działalności pozaustawowej prowadzonej przez stacje sanitarno-epidemiologiczne i są przeznaczane głównie na: dofinansowanie wydatków bieżących związanych z prowadzoną działalnością statutową; dofinansowanie wydatków inwestycyjnych związanych z zakupem aparatury kontrolno-pomiarowej, sprzętu komputerowego oraz finansowanie akredytacji badań laboratoryjnych i działalności kontrolno-pomiarowej stacji; finansowanie specjalistycznych szkoleń pracowników. Szczególne znaczenie, jakie odgrywają ww. przychody w dofinansowaniu działalności bieżącej PIS, wynika z utrzymującego się od wielu lat niedofinansowania.

11 Grabowski ML. Założenia i możliwości realizacji przez Państwową Inspekcję Sanitarną... cz Z analizy budżetu PIS wynika, że pomimo planowanego zwiększenia w 2006 r., do jego optymalnej wielkości brakuje jeszcze ok. 100 mln zł. Należy dążyć w ciągu najbliższych lat do urealnienia budżetu PIS. Dofinansowanie w tej wymienionej wysokości pozwoliłoby na osiągnięcie w rozdziale Inspekcja Sanitarna, optymalnej proporcji wydatków i osiągnięcie kwoty wydatków rzeczowych na poziomie zapewniającym bieżące funkcjonowanie stacji, bez konieczności przenoszenia środków z wydatków płacowych na rzeczowe, zagrożeń powstania zobowiązań oraz dokończenie akredytacji poprzez poprawę infrastruktury, a także zakup niezbędnej, nowoczesnej i specjalistycznej aparatury laboratoryjnej. Wnioski (strategiczne kierunki działalności w najbliższej przyszłości w PIS) 1. Likwidacja zbędnych struktur, powodujących nieuzasadnione koszty w połączeniu z racjonalizacją zatrudnienia dostosowaną do faktycznie wykonywanych zadań. 2. Dalsza restrukturyzacja bazy laboratoryjnej i nadzorowej, wdrażanie systemów zarządzania jakością i akredytacja laboratoriów. 3. Dalszy rozwój informatyzacji w ramach współpracy w Unii Europejskiej. 4. Intensyfikacja prac nad wdrożeniem zautomatyzowanego systemu zbierania i analizy danych epidemiologicznych w sieci nadzoru epidemiologicznego. 5. Działania poprawiające jakość zdrowotną żywności i żywienia poprzez udoskonalanie realizacji zadań wynikających ze Strategii Bezpieczeństwa Żywności. 6. Intensyfikacja działań w ramach sieci monitoringu jakości sanitarnej wody. 7. Zmniejszanie ryzyka i skutków narażania ludności na czynniki szkodliwe w środowisku życia, pracy i nauki. 8. Systematyczne dostosowywanie przepisów prawa polskiego w zakresie kompetencji PIS do wymogów w Unii Europejskiej. 9. Bezwzględna potrzeba szybkiego dopracowania nowoczesnej ustawy dotyczącej zdrowia publicznego w Polsce. 10. Podnoszenie kwalifikacji i wykształcenia pracowników PIS poprzez szkolenia specjalistyczne i dostęp do sieci wydziałów zdrowia publicznego w Polsce. 11. Zwiększenie skuteczności edukacji zdrowotnej społeczeństwa i działań w zakresie promocji zdrowia oraz realizacja programów prozdrowotnych. 12. Realizacja zadań związanych z rozpoznawaniem, przygotowywaniem i likwidacją skutków ewentualnego ataku bioterrorystycznego lub innych niespodziewanych zdarzeń losowych. 13. Podejmowanie wspólnych działań z Ministrem Zdrowia zmierzających do polepszenia warunków pracy i płacy pracowników PIS w Polsce. Jak widać z przedstawionej obszernej działalności PIS, a także prognoz sygnalizujących przesunięcie tej instytucji w kierunku nowego zdrowia publicznego, koncepcja realizowania kolejnych zamierzeń w najbliższych latach będzie wdrażana w zależności od aktualnych potrzeb stanu zdrowia naszego polskiego społeczeństwa, korelacji profilaktycznozdrowotnych z pozostałymi krajami Unii Europejskiej, aktualnej sytuacji epidemiologicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych zagrożeń środowiskowych, analizy mierników zdrowia, konieczności zabezpieczenia ludności na ewentualny wypadek działań bioterrorystycznych lub innych zdarzeń losowych, implementacji postanowień zawartych w drugim wspólnotowym programie działań w dziedzinie zdrowia na lata wynikających z decyzji nr 1350/2007/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, a także, a może przede wszystkim musi być realna z możliwościami finansowymi Ministra Zdrowia [2, 9, 10, 11, 12, 13].

12 162 Probl Hig Epidemiol 2008, 89(2): Piśmiennictwo / References 1. Woynarowska B. Narodowy Program Zdrowia w Polsce. Geneza, historia, ewolucja koncepcji i możliwości realizacji. Promocja Zdrowia i Nauki Społeczne. Medycyna 2000; 19: Decyzja nr 1350/2007/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia r. ustanawiająca drugi wspólnotowy program działań w dziedzinie zdrowia na lata (Dz. Urz. UE z r., L301/3/2007). 3. Jarosz M. Diagnoza a kierunki dalszych działań w prewencji otyłości i przewlekłych chorób niezakaźnych - podsumowanie [w:] Jarosz M (red): Otyłość, żywienie, aktywność fizyczna, zdrowie Polaków. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2006: ***Główny Inspektorat Sanitarny: 5. Rozporządzenie (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE L 191 z , str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 200). 6. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2073/2005 z dnia w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych. 7. Głowacka B. Organizmy genetycznie zmodyfikowane. Wzmocnienie systemu informacji o środowisku w szczególności z zakresu bezpieczeństwa biologicznego. Usługa szkoleniowa w ramach Transition Facility 2004/ Nr Ref. 2004/ /P, Materiały szkoleniowe. Centrum Informacji o środowisku. Ekoportal Poznań Opolski K, Szemborska E. Sfery zarządzania jakością w służbie zdrowia. Antidotum 1997; 9: Balcerzak B. Państwowa Inspekcja Sanitarna - w stronę nowego zdrowia publicznego? Zdr Publ 2002; 112(2): Wysocki MJ, Miller M. Nowe zdrowie publiczne w perspektywie ostatnich 30 lat. Zdr Publ 2003;113(1/2): Nosko J. O potrzebie ustawy o zdrowiu publicznym. Zdr Publ 2001;111(2): Leowski J. Funkcja zdrowia publicznego. Zdr Publ 2001; 111: Miller M, Wysocki M. Promocja zdrowia w kontekście reformy systemu ochrony zdrowia w Polsce. Zdr Publ 2005; 115(1):

Programy Oświatowo Zdrowotne realizowane w placówkach edukacyjnych na terenie powiatu suskiego w roku szkolnym 2014/2015.

Programy Oświatowo Zdrowotne realizowane w placówkach edukacyjnych na terenie powiatu suskiego w roku szkolnym 2014/2015. Programy Oświatowo Zdrowotne realizowane w placówkach edukacyjnych na terenie powiatu suskiego w roku szkolnym 2014/2015. Stanowisko pracy ds. oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia w PSSE Sucha Beskidzka

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO

ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO PT. TRZYMAJ FORMĘ! W ROKU SZKOLNYM 2008/2009 III EDYCJA I. CEL GŁÓWNY: Zwiększenie świadomości dotyczącej wpływu żywienia i aktywności fizycznej na zdrowie. II.

Bardziej szczegółowo

2. na poziomie wojewódzkim: powołany przez wojewódzkiego koordynatora Programu Ograniczania Zdrowotnych Następstw Palenia Tytoniu w Polsce.

2. na poziomie wojewódzkim: powołany przez wojewódzkiego koordynatora Programu Ograniczania Zdrowotnych Następstw Palenia Tytoniu w Polsce. Ramowe założenia Ogólnopolskiej Kampanii Społecznej organizowanej w ramach obchodów Światowego Dnia bez Tytoniu, ogłoszonego przez WHO w dniu 31 maja 2009 roku pt. Ostrzeżenia Zdrowotne. I.ORGANIZATORZY

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska Narodowego Programu Zdrowia na lata 2007-2015: zjednoczenie wysiłków społeczeństwa i administracji publicznej prowadzące do zmniejszenia nierówności i poprawy

Bardziej szczegółowo

Odświeżamy nasze miasta.

Odświeżamy nasze miasta. Odświeżamy nasze miasta. TOB3CIT (Tobacco Free Cities) Joanna Skowron Kierownik Projektu Departament Promocji Zdrowia, Biostatystyki i Analiz Główny Inspektorat Sanitarny Odświeżamy nasze miasta. TOB3CIT

Bardziej szczegółowo

Wybierz Życie Pierwszy Krok

Wybierz Życie Pierwszy Krok Wybierz Życie Pierwszy Krok Spotkanie dla Koordynatorów Szkolnych Leszno, 12 października 2015 Rak szyjki macicy w Polsce RSM to drugi co do częstości występowania nowotwór złośliwy narządów rodnych u

Bardziej szczegółowo

3.1. KOSZTY REALIZACJI PROGRAMU OGRANICZENIA ZDROWOTNYCH NASTĘPSTW PALENIA TYTONIU W POLSCE W 2002 R.

3.1. KOSZTY REALIZACJI PROGRAMU OGRANICZENIA ZDROWOTNYCH NASTĘPSTW PALENIA TYTONIU W POLSCE W 2002 R. 3.1. KOSZTY REALIZACJI PROGRAMU OGRANICZENIA ZDROWOTNYCH NASTĘPSTW PALENIA TYTONIU W POLSCE W 2002 R. ZADANIE TREŚĆ ZADANIA REALIZACJA WYKONAWCY ODPOWIEDZIALNY KOSZT Zadanie 7 Zadanie 10 Prowadzenie interwencyjnych

Bardziej szczegółowo

Cel główny: ograniczanie konsumpcji tytoniu w SZ RP

Cel główny: ograniczanie konsumpcji tytoniu w SZ RP IV. SZCZEGÓŁOWY ZAKRES ZADAŃ PROGRAMU ŻW DOTYCZĄCEGO OGRANICZANIA KONSUMPCJI TYTONIU W SIŁACH ZBROJNYCH RP. Cel główny: ograniczanie konsumpcji tytoniu w SZ RP Szczegółowy obszar działania Cel Szczegóły

Bardziej szczegółowo

Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia. Analiza SWOT

Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia. Analiza SWOT 49 Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Dobrze rozwinięte zaplecze instytucjonalne (zakłady opieki zdrowotnej, instytucje publiczne). 2. Współpraca pomiędzy podmiotami zajmującymi

Bardziej szczegółowo

Założenia Realizacji Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! w latach 2012 2015 Założenia ogólne

Założenia Realizacji Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! w latach 2012 2015 Założenia ogólne Założenia Realizacji Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! w latach 2012 2015 Założenia ogólne 1. Celem Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! jest edukacja w zakresie trwałego

Bardziej szczegółowo

KOMENDA GŁÓWNA ŻANDARMERII WOJSKOWEJ

KOMENDA GŁÓWNA ŻANDARMERII WOJSKOWEJ KOMENDA GŁÓWNA ŻANDARMERII WOJSKOWEJ ZARZĄD PREWENCJI ODDZIAŁ PROFILAKTYKI ZATWIERDZAM MINISTER OBRONY NARODOWEJ Tomasz SIEMONIAK PROGRAM ŻANDARMERII WOJSKOWEJ DOTYCZĄCY OGRANICZANIA PALENIA TYTONIU W

Bardziej szczegółowo

Działania. Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Łodzi na rzecz dzieci. inicjatywy podejmowane w ramach obchodów Roku Korczakowskiego

Działania. Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Łodzi na rzecz dzieci. inicjatywy podejmowane w ramach obchodów Roku Korczakowskiego Działania Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Łodzi na rzecz dzieci inicjatywy podejmowane w ramach obchodów Roku Korczakowskiego Urszula Sztuka Polińska Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Katarzyna Stępniak, ORE

Opracowanie: Katarzyna Stępniak, ORE Opracowanie: Katarzyna Stępniak, ORE Materiał informacyjny oraz odpowiedzi na pytania dotyczące dwóch programów upowszechnianych w Ośrodku Rozwoju Edukacji przez Zespół ds. Promocji Zdrowia w Szkole. 1.

Bardziej szczegółowo

Kraków, 27 października 2014 r.

Kraków, 27 października 2014 r. Kraków, 27 października 2014 r. . Program wychowawczy szkoły edukacja (wychowanie) Szkolny program profilaktyki zdrowie spójna całość uwzględniająca wszystkie wymagania ujęte w podstawie programowej na

Bardziej szczegółowo

CZYSTE POWIETRZE WOKÓŁ NAS Program Przedszkolnej Edukacji Antytytoniowej

CZYSTE POWIETRZE WOKÓŁ NAS Program Przedszkolnej Edukacji Antytytoniowej CZYSTE POWIETRZE WOKÓŁ NAS Program Przedszkolnej Edukacji Antytytoniowej PODSUMOWANIE REALIZACJI II EDYCJI PROGRAMU Główny Inspektorat Sanitarny 12-15 października 2010 Rzeszów RAMOWE ZAŁOŻENIA PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

Centrum Onkologii Instytut spotkanie współorganizator. organizatorów w akcji Programu Prewencji Pierwotnej Nowotworów

Centrum Onkologii Instytut spotkanie współorganizator. organizatorów w akcji Programu Prewencji Pierwotnej Nowotworów Centrum Onkologii Instytut spotkanie współorganizator organizatorów w akcji Programu Prewencji Pierwotnej Nowotworów 5 maja 2008 Janusz Marek Jaworski Europejski Kodeks Walki z Rakiem Kontekst: przystąpienie

Bardziej szczegółowo

MOJE DZIECKO IDZIE DO SZKOŁY. WSSE Rzeszów

MOJE DZIECKO IDZIE DO SZKOŁY. WSSE Rzeszów MOJE DZIECKO IDZIE DO SZKOŁY WSSE Rzeszów Moje dziecko idzie do szkoły Autorem programu jest Wojewódzka Stacja Sanitarno- Epidemiologiczna - Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia w Poznaniu. W

Bardziej szczegółowo

Program edukacyjny profilaktyki raka szyjki macicy. Wybierz Ŝycie - pierwszy krok

Program edukacyjny profilaktyki raka szyjki macicy. Wybierz Ŝycie - pierwszy krok Program edukacyjny profilaktyki raka szyjki macicy PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA inicjuje, organizuje, prowadzi, koordynuje i nadzoruje działalność oświatowo zdrowotną w celu ukształtowania odpowiednich

Bardziej szczegółowo

Tworzenie stref wolnych od dymu tytoniowego

Tworzenie stref wolnych od dymu tytoniowego Tworzenie stref wolnych od dymu tytoniowego Odświeżamy nasze miasta. TOB3CIT (Tobacco Free Cities) Joanna Skowron Kierownik Projektu Weronika Motylewska-Reczek Koordynator Projektu Departament Promocji

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA RZĄDU W ZAKRESIE PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE

DZIAŁANIA RZĄDU W ZAKRESIE PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE DZIAŁANIA RZĄDU W ZAKRESIE PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE 1. Ustawa z dnia 10 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw 2. Nowy Krajowy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN. Konkursu na zaprojektowanie plakatu promującego. Kodeks Walki z Rakiem

REGULAMIN. Konkursu na zaprojektowanie plakatu promującego. Kodeks Walki z Rakiem REGULAMIN Konkursu na zaprojektowanie plakatu promującego Kodeks Walki z Rakiem 1. Postanowienia ogólne 1. Konkurs graficzny prowadzony jest na terytorium Województwa Lubuskiego w klasach I-III szkół gimnazjalnych.

Bardziej szczegółowo

PYTANIE : Promocja zdrowia czy profilaktyka, czy jedno i drugie?

PYTANIE : Promocja zdrowia czy profilaktyka, czy jedno i drugie? PYTANIE : Promocja zdrowia czy profilaktyka, czy jedno i drugie? Gmina art.7 Ustawa o samorządzie gminnym z 8 marca 1990 (Dz.U.01.142.1591 z późn.zm.) ochrona zdrowia Powiat art.4 Ustawa o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w m. st. Warszawie Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia Zapobieganie chorobom zachowaniozależnym Od Samobadania Piersi Do Mammografii 2011/12 pilotaż

Bardziej szczegółowo

PROGRAM EDUKACJI ZDROWOTNEJ NA ROK SZKOLNY 2013/2014

PROGRAM EDUKACJI ZDROWOTNEJ NA ROK SZKOLNY 2013/2014 PROGRAM EDUKACJI ZDROWOTNEJ NA ROK SZKOLNY 2013/2014 Koordynator RENATA SOCHACKA Jesteśmy Szkołą Promującą Zdrowie od 2010 roku. Główne cele edukacji zdrowotnej: Kształtowanie zdrowego stylu życia i inspirowanie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie Krajowego Programu Zapobiegania Zakażeniom HIV i Zwalczania AIDS

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie Krajowego Programu Zapobiegania Zakażeniom HIV i Zwalczania AIDS Dziennik Ustaw Nr 44 2922 Poz. 227 227 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie Krajowego Programu Zapobiegania Zakażeniom i Zwalczania Na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Szkoła Promująca Zalecenia Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Program edukacyjny upowszechniania zaleceń Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem

Szkoła Promująca Zalecenia Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Program edukacyjny upowszechniania zaleceń Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Szkoła Promująca Zalecenia Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Program edukacyjny upowszechniania zaleceń Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem działanie realizowane w ramach zadania Prewencja pierwotna

Bardziej szczegółowo

Program edukacyjny Kleszcz mały czy duży nic dobrego nie wróży

Program edukacyjny Kleszcz mały czy duży nic dobrego nie wróży SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI INTERWENCJI w woj. warmińsko-mazurskim II edycja 1. Nazwa interwencji programowej: Program edukacyjny Kleszcz mały czy duży nic dobrego nie wróży 2. Grupa docelowa: uczniowie

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ PROMOCJI, OCHRONY ZDROWIA I SPRAW SPOŁECZNYCH - PZS

WYDZIAŁ PROMOCJI, OCHRONY ZDROWIA I SPRAW SPOŁECZNYCH - PZS 36 WYDZIAŁ PROMOCJI, OCHRONY ZDROWIA I SPRAW SPOŁECZNYCH - PZS Opracowuje strategię rozwoju powiatu i koordynuje działania związane z jej realizacją, zajmuje się problematyką związaną z promowaniem powiatu

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE PROJEKT

SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE PROJEKT Szkoła Podstawowa nr 1 im. Bohaterów Warszawy w Kamienicy SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE Plan działań Czas realizacji 2014 2017 PROJEKT W szkole, gdzie naturalnym procesem jest nauczanie i kształtowanie postaw,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ CENTRUM KSZTAŁCENIA ROLNICZEGO W MOKRZESZOWIE

PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ CENTRUM KSZTAŁCENIA ROLNICZEGO W MOKRZESZOWIE PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ CENTRUM KSZTAŁCENIA ROLNICZEGO W MOKRZESZOWIE I. ZAŁOŻENIA OGÓLNE 1. Program Profilaktyczny adresowany jest do społeczności szkolnej ZSCKR w Mokrzeszowie. W swojej koncepcji,

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Nowelizacja art. 7 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych (Dz. U. Nr 143, poz. 1200), zwana dalej,,ustawą,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROMOCJI I OCHRONY ZDROWIA W MIEŚCIE CHEŁM NA LATA 2015 2017

PROGRAM PROMOCJI I OCHRONY ZDROWIA W MIEŚCIE CHEŁM NA LATA 2015 2017 Załącznik do Uchwały Nr IV/25/14 Rady Miasta Chełm z dnia 30 grudnia 2014r. w sprawie przyjęcia Programu Promocji i Ochrony Zdrowia w Mieście Chełm na lata 2015-2017 PROGRAM PROMOCJI I OCHRONY ZDROWIA

Bardziej szczegółowo

WYBIERZ ŻYCIE PIERWSZY KROK Podsumowanie VI edycji programu edukacyjnego, realizowanego w roku szkolnym 2013/2014 w województwie mazowieckim

WYBIERZ ŻYCIE PIERWSZY KROK Podsumowanie VI edycji programu edukacyjnego, realizowanego w roku szkolnym 2013/2014 w województwie mazowieckim 1. DANE OGÓLNE Liczba powiatów w województwie 38 Liczba powiatów realizujących program 37 (oprócz Pruszkowa) Liczba szkół ponadgimnazjalnych w województwie 640 Liczba szkół ponadgimnazjalnych, którym zaproponowano

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie realizacji VIII edycji programu edukacyjnego,,trzymaj Formę w województwie małopolskim. (rok szkolny 2013/2014)

Podsumowanie realizacji VIII edycji programu edukacyjnego,,trzymaj Formę w województwie małopolskim. (rok szkolny 2013/2014) Podsumowanie realizacji VIII edycji programu edukacyjnego,,trzymaj Formę w województwie małopolskim (rok szkolny 2013/2014) Cel główny: Zwiększenie wiedzy dotyczącej wpływu żywienia i aktywności fizycznej

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM NR 1 IM. H. SIENKIEWICZA W ŁOWICZU Program został uchwalony przez Radę Rodziców w porozumieniu z Radą Pedagogiczną w dn. 22. 09. 2015 roku Spis treści I. Podstawa

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE II EDYCJI PROGRAMU PRZEDSZKOLNEJ EDUKACJI ANTYTYTONIOWEJ CZYSTE POWIETRZE WOKÓŁ NAS

PODSUMOWANIE II EDYCJI PROGRAMU PRZEDSZKOLNEJ EDUKACJI ANTYTYTONIOWEJ CZYSTE POWIETRZE WOKÓŁ NAS PODSUMOWANIE II EDYCJI PROGRAMU PRZEDSZKOLNEJ EDUKACJI ANTYTYTONIOWEJ CZYSTE POWIETRZE WOKÓŁ NAS II edycja przedszkolnego programu edukacji antytyoniowej pt.: Czyste Powietrze Wokół Nas została wdrożona

Bardziej szczegółowo

Cel główny: - zmniejszenie występowania i umieralności na raka szyjki macicy,

Cel główny: - zmniejszenie występowania i umieralności na raka szyjki macicy, Edukacja prozdrowotna jest niezwykle istotnym elementem funkcjonowania szkoły w zakresie pracy dydaktyczno - wychowawczej. Program edukacyjny Wybierz Życie - Pierwszy Krok doskonale wpisuje się w założenia

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie ze szkolenia. Doskonalenie jakości pracy Szkół Promujących Zdrowie w województwie podkarpackim

Sprawozdanie ze szkolenia. Doskonalenie jakości pracy Szkół Promujących Zdrowie w województwie podkarpackim Sprawozdanie ze szkolenia Doskonalenie jakości pracy Szkół Promujących Zdrowie w województwie podkarpackim 26 27 sierpnia 2010 r w Ośrodku Edukacji Nauczycieli i Pracowników Administracji Samorządowej

Bardziej szczegółowo

Oferta programów edukacyjnych skierowana do dyrektorów szkół w Warszawie

Oferta programów edukacyjnych skierowana do dyrektorów szkół w Warszawie Powiatowa Stacja Sanitarno- Epidemiologiczna w m. st. Warszawie; Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia. Tel: (22) 310-79 33-36 Oferta programów edukacyjnych skierowana do dyrektorów szkół w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1. do Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Lipusz na lata 2008-2013 WYKAZ ZAŁOŻONYCH CELÓW STRATEGICZNYCH,

Załącznik Nr 1. do Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Lipusz na lata 2008-2013 WYKAZ ZAŁOŻONYCH CELÓW STRATEGICZNYCH, Załącznik Nr 1 do Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Lipusz na lata WYKAZ ZAŁOŻONYCH CELÓW STRATEGICZNYCH, OPERACYJNYCH, SZCZEGÓŁOWYCH (OPIS DZIAŁAŃ) Załącznik nr 1 WYKAZ ZAŁOŻONYCH

Bardziej szczegółowo

PROMOCJA ZDROWIA I OŚWIATA ZDROWOTNA

PROMOCJA ZDROWIA I OŚWIATA ZDROWOTNA PROMOCJA ZDROWIA I OŚWIATA ZDROWOTNA Działania podejmowane w 2009 roku przez pion Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej wynikały z założeń krajowych, wojewódzkich oraz powiatowych oraz aktualnej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Regulamin. powiatowego konkursu dla placówek oświatowych powiatu ryckiego pn. Zdrowie to nasz skarb

Regulamin. powiatowego konkursu dla placówek oświatowych powiatu ryckiego pn. Zdrowie to nasz skarb Regulamin powiatowego konkursu dla placówek oświatowych powiatu ryckiego 1. Postanowienia ogólne 1) Konkurs o tematyce z zakresu ochrony i promocji zdrowia zgodnie z celami konkursu w kategoriach: a) przedszkola

Bardziej szczegółowo

Państwowa Inspekcja Sanitarna. Wrocław, 18 19 września 2014 roku

Państwowa Inspekcja Sanitarna. Wrocław, 18 19 września 2014 roku Państwowa Inspekcja Sanitarna Wrocław, 18 19 września 2014 roku Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny 2 Kompetencje Państwowej Inspekcji Sanitarnej ustawa z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej

Bardziej szczegółowo

Zadania Formy realizacji Odpowiedzialni Terminy

Zadania Formy realizacji Odpowiedzialni Terminy Zadania Formy realizacji Odpowiedzialni Terminy 1. Promowanie zdrowego i bezpiecznego stylu życia: 1. Ukazanie uczniom rodzajów zagrożeń, 2. Uświadomienie przyczyn i skutków wynikających z nierozważnych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH W KRZESZOWICACH NA ROK SZKOLNY 2014/2015

PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH W KRZESZOWICACH NA ROK SZKOLNY 2014/2015 PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH W KRZESZOWICACH NA ROK SZKOLNY 2014/2015 Główne cele programu: budowanie przekonań i systemu wartości u młodych ludzi, prowadzących w konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Polska Liga Walki z Rakiem. Międzynarodowe inspiracje

Polska Liga Walki z Rakiem. Międzynarodowe inspiracje Polska Liga Walki z Rakiem Międzynarodowe inspiracje Stowarzyszenie Europejskich Lig Walki z Rakiem (ECL) www.europeancancerleagues.org Bruksela, Belgia info@europeancancerleagues.org ECL WIZJA: Europa

Bardziej szczegółowo

Rodzaj działania Sposób realizacji Grupa oraz liczba odbiorców. w razie wystąpienia. sytuacji kryzysowych oraz zaistnienia zagrożenia radiacyjnego

Rodzaj działania Sposób realizacji Grupa oraz liczba odbiorców. w razie wystąpienia. sytuacji kryzysowych oraz zaistnienia zagrożenia radiacyjnego Sprawozdanie z wykonania w 2013 roku Miejskiego Programu Promocji, Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki Zdrowia Mieszkańców na lata 2010-2013 - Uchwała Nr LXVIII/1081/2010 z dnia 3 lutego 2010 r. CEL I.

Bardziej szczegółowo

Dylematy przedsiębiorczości społecznej"

Dylematy przedsiębiorczości społecznej Konferencja zat.: "Ekonomia Społeczna szansą rozwoju regionu" podsumowująca realizację projektu Ośrodki Wsparcia Ekonomii Społecznej Szczecin, 04 luty 2015 r. Samorządowa Fundacja Opieki Medycznej Zdrowie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZACYJNY KRAJOWEGO CENTRUM OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W OCHRONIE ZDROWIA

REGULAMIN ORGANIZACYJNY KRAJOWEGO CENTRUM OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W OCHRONIE ZDROWIA Załącznik nr 2 REGULAMIN ORGANIZACYJNY KRAJOWEGO CENTRUM OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W OCHRONIE ZDROWIA 1. Krajowe Centrum Ochrony Radiologicznej w Ochronie Zdrowia, zwane dalej Centrum, działa na podstawie

Bardziej szczegółowo

Inspektor Sanitarny w Łodzi GRUNT TO ZDROWIE. wojewódzka kampania profilaktyczna. podsumowanie edycji pilotażowej / 2008r.

Inspektor Sanitarny w Łodzi GRUNT TO ZDROWIE. wojewódzka kampania profilaktyczna. podsumowanie edycji pilotażowej / 2008r. Wicewojewoda Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi GRUNT TO ZDROWIE wojewódzka kampania profilaktyczna podsumowanie edycji pilotażowej / 2008r. W dniach od 17 do 21 listopada 2008r. w

Bardziej szczegółowo

Kwidzyn, 13.04.2015 r.

Kwidzyn, 13.04.2015 r. Kwidzyn, 13.04.2015 r. Okres realizacji projektu: luty 2015r. kwiecień 2016r. Beneficjenci projektu: mieszkańcy powiatu kwidzyńskiego Wartość projektu: 3 150 207,79 PLN Pozyskane dofinansowanie: 100% wartości

Bardziej szczegółowo

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Załącznik nr 1 do Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Powiatu Kieleckiego na lata 2012-2015 Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Na podstawie Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM NA LATA 2014 2018

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM NA LATA 2014 2018 Załącznik do Uchwały Nr XXXVIII/452/14 Sejmiku Województwa Podlaskiego z dnia 31 marca 2014 r. PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM NA LATA 2014 2018 Białystok 2014 SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIAŁU W PROJEKCIE RAKOOBRONA. (z dnia 15 października 2015 r.) I. O projekcie. Organizator

REGULAMIN UDZIAŁU W PROJEKCIE RAKOOBRONA. (z dnia 15 października 2015 r.) I. O projekcie. Organizator REGULAMIN UDZIAŁU W PROJEKCIE RAKOOBRONA (z dnia 15 października 2015 r.) I. O projekcie "Rakoobrona" (dalej również Projekt lub Program ) to ogólnopolska kampania informacyjnoedukacyjna, skierowana do

Bardziej szczegółowo

Rządowy program ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań "Razem Bezpieczniej"

Rządowy program ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań Razem Bezpieczniej Rządowy program ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań "Razem Bezpieczniej" Program Razem Bezpieczniej to formuła kompleksowego i zdecydowanego działania w celu ograniczenia zjawisk i zachowań,

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Zespole Szkół w Ozimku

Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Zespole Szkół w Ozimku Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Zespole Szkół w Ozimku Ozimek 2012 1 Spis treści: 1. Projekt ewaluacji wewnętrznej 2. Wyniki projektu 3. Zalecenia 4. Załączniki 2 1. PROJEKT EWALUACJI

Bardziej szczegółowo

Regulamin. powiatowego konkursu dla placówek oświatowych powiatu ryckiego pn. Szlachetne zdrowie

Regulamin. powiatowego konkursu dla placówek oświatowych powiatu ryckiego pn. Szlachetne zdrowie Regulamin powiatowego konkursu dla placówek oświatowych powiatu ryckiego 1. Postanowienia ogólne 1) Konkurs o tematyce z zakresu ochrony i promocji zdrowia zgodnie z celami konkursu w kategoriach: a) przedszkola

Bardziej szczegółowo

Program budowy infrastruktury informacji przestrzennej (IIP) w Ministerstwie Zdrowia (MZ)

Program budowy infrastruktury informacji przestrzennej (IIP) w Ministerstwie Zdrowia (MZ) Program budowy infrastruktury informacji przestrzennej (IIP) w Ministerstwie Zdrowia (MZ) 1. WIADOMOŚCI WSTĘPNE 1.1 CHARAKTERYSTYKA ORGANU WIODĄCEGO 1) Stanowisko, imię i nazwisko, dane adresowe organu

Bardziej szczegółowo

Harmonogram Szkolnego Programu Profilaktyki na rok 2012/2013

Harmonogram Szkolnego Programu Profilaktyki na rok 2012/2013 Harmonogram Szkolnego Programu Profilaktyki na rok 2012/2013 OBSZAR PROFILAKTYKI ZADANIA METODY I FORMY REALIZACJI REALIZATOR TERMIN Rozpoznawanie potrzeb szkoły w zakresie profilaktyki 1) Diagnozowanie

Bardziej szczegółowo

KaŜdego roku z powodu palenia tytoniu umiera w Polsce średnio 67 tysięcy osób dorosłych (51 tysięcy męŝczyzn i 16 tysięcy kobiet). W 2010 roku liczba

KaŜdego roku z powodu palenia tytoniu umiera w Polsce średnio 67 tysięcy osób dorosłych (51 tysięcy męŝczyzn i 16 tysięcy kobiet). W 2010 roku liczba CELE STRATEGICZNE PROGRAMU NA LATA 2014-2018: Zmniejszanie zachorowań, inwalidztwa i zgonów wynikających z palenia tytoniu (choroby układu krąŝenia, nowotwory złośliwe, nienowotworowe choroby układu oddechowego,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR III/17/15 RADY MIASTA JEDLINA-ZDRÓJ. z dnia 29 stycznia 2015 r.

UCHWAŁA NR III/17/15 RADY MIASTA JEDLINA-ZDRÓJ. z dnia 29 stycznia 2015 r. UCHWAŁA NR III/17/15 RADY MIASTA JEDLINA-ZDRÓJ z dnia 29 stycznia 2015 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2015 rok. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Czym jest program Trzymaj formę? Dlaczego taki program? Cele programu

Czym jest program Trzymaj formę? Dlaczego taki program? Cele programu Czym jest program Trzymaj formę? Główny Inspektorat Sanitarny i Stowarzyszenie Polska Federacja Producentów Żywności wychodząc naprzeciw zaleceniom strategii Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w zakresie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI UZALEŻNIEŃ OD ALKOHOLU NA TERENIE POWIATU GRODZISKIEGO NA LATA 2007-2008. Powiat Grodziski

PROGRAM PROFILAKTYKI UZALEŻNIEŃ OD ALKOHOLU NA TERENIE POWIATU GRODZISKIEGO NA LATA 2007-2008. Powiat Grodziski Załącznik do Uchwały nr IV / 27 / 2007 Rady Powiatu Grodziskiego z dnia 30 stycznia 2007 roku PROGRAM PROFILAKTYKI UZALEŻNIEŃ OD ALKOHOLU NA TERENIE POWIATU GRODZISKIEGO NA LATA 2007-2008 Powiat Grodziski

Bardziej szczegółowo

46% 43% 44% 46% 43% 40% Gimnazja Szkoły Podstawowe 33% 33% 35% 27% 28%

46% 43% 44% 46% 43% 40% Gimnazja Szkoły Podstawowe 33% 33% 35% 27% 28% Podsumowanie realizacji ycji programu edukacyjnego pt. Trzymaj Formę! na terenie województwa mazowieckiego, rok szkolny 2014/2015 analiza w odniesieniu do wszystkich edycji Grupę docelową programu zgodnie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROMOCJI I OCHRONY ZDROWIA W MIEŚCIE CHEŁM NA 2013 ROK

PROGRAM PROMOCJI I OCHRONY ZDROWIA W MIEŚCIE CHEŁM NA 2013 ROK Załącznik do Uchwały Nr XXVI/299/12 Rady Miasta Chełm z dnia 28.12.2012 r. w sprawie przyjęcia Programu Promocji i Ochrony Zdrowia w Mieście Chełm na 2013r. PROGRAM PROMOCJI I OCHRONY ZDROWIA W MIEŚCIE

Bardziej szczegółowo

Lp. Zadania Cele Formy realizacji, skierowanie Odpowiedzialni Termin 1 Diagnozowanie środowiska szkolnego

Lp. Zadania Cele Formy realizacji, skierowanie Odpowiedzialni Termin 1 Diagnozowanie środowiska szkolnego IV Profilaktyka zagroŝeń Lp. Zadania Cele Formy realizacji, skierowanie Odpowiedzialni Termin 1 Diagnozowanie środowiska szkolnego rozpoznanie sytuacji problemowej przeprowadzanie ankiet i analiza wyników

Bardziej szczegółowo

Zbiorcza informacja z realizacji I edycji programu edukacyjnego. ARS, czyli jak dbać o miłość? rok szkolny 2013/2014

Zbiorcza informacja z realizacji I edycji programu edukacyjnego. ARS, czyli jak dbać o miłość? rok szkolny 2013/2014 Zbiorcza informacja z realizacji I edycji programu edukacyjnego ARS, czyli jak dbać o miłość? rok szkolny 2013/2014 W związku z realizacją Projektu KIK/68 pn. Profilaktyczny program w zakresie przeciwdziałania

Bardziej szczegółowo

Inicjatorką wprowadzenia programu szczepień na terenie gminy Lipie była Wójt, Bożena Wieloch. Działania zmierzające do opracowania programu podjęto

Inicjatorką wprowadzenia programu szczepień na terenie gminy Lipie była Wójt, Bożena Wieloch. Działania zmierzające do opracowania programu podjęto * Inicjatorką wprowadzenia programu szczepień na terenie gminy Lipie była Wójt, Bożena Wieloch. Działania zmierzające do opracowania programu podjęto już na początku ubiegłego roku. Opracowanie dokumentu

Bardziej szczegółowo

Współpraca międzyinstytucjonalna w środowisku lokalnym dobre praktyki w woj. lubelskim.

Współpraca międzyinstytucjonalna w środowisku lokalnym dobre praktyki w woj. lubelskim. Współpraca międzyinstytucjonalna w środowisku lokalnym dobre praktyki w woj. lubelskim. Debata regionalna Organizacje pozarządowe w profilaktyce uzależnień Lublin 06.04.2016 Program Zintegrowane Systemy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXI/191/13 RADY MIASTA JEDLINA-ZDRÓJ. z dnia 20 grudnia 2013 r.

UCHWAŁA NR XXXI/191/13 RADY MIASTA JEDLINA-ZDRÓJ. z dnia 20 grudnia 2013 r. UCHWAŁA NR XXXI/191/13 RADY MIASTA JEDLINA-ZDRÓJ z dnia 20 grudnia 2013 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok. Na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa w Racławiczkach dostarcza owoce objęte dotacjami Unii Europejskiej w ramach europejskiego programu dopłat do spożycia owoców.

Szkoła Podstawowa w Racławiczkach dostarcza owoce objęte dotacjami Unii Europejskiej w ramach europejskiego programu dopłat do spożycia owoców. Szkoła Podstawowa w Racławiczkach dostarcza owoce objęte dotacjami Unii Europejskiej w ramach europejskiego programu dopłat do spożycia owoców. Celem programu Owoce w szkole jest ukształtowanie wśród dzieci

Bardziej szczegółowo

Program Przeciwdziałania Narkomanii dla Miasta i Gminy Pelplin na 2010 rok. Wprowadzenie i diagnoza problemu

Program Przeciwdziałania Narkomanii dla Miasta i Gminy Pelplin na 2010 rok. Wprowadzenie i diagnoza problemu Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXIX/282/09 Rady Miejskiej w Pelplinie z dnia 15 grudnia 2009 roku Program Przeciwdziałania Narkomanii dla Miasta i Gminy Pelplin na 2010 rok Wprowadzenie i diagnoza problemu

Bardziej szczegółowo

Krajowy Program Zwalczania AIDS i Zapobiegania Zakażeniom HIV na lata 2012-2016. Realizacja Programu w 2012 r.

Krajowy Program Zwalczania AIDS i Zapobiegania Zakażeniom HIV na lata 2012-2016. Realizacja Programu w 2012 r. Krajowy Program Zwalczania AIDS i Zapobiegania Zakażeniom HIV na lata 2012-2016 Realizacja Programu w 2012 r. Zapobieganie zakażeniom HIV wśród ogółu społeczeństwa Cel ogólny 1: Ograniczenie rozprzestrzeniania

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 23 stycznia 2015 r.

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 23 stycznia 2015 r. UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE z dnia 23 stycznia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Żarów na 2015 rok Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr/ XXXIV/179/06 Rady Gminy Rawa Mazowiecka z dnia 20 stycznia 2006 roku.

Uchwała Nr/ XXXIV/179/06 Rady Gminy Rawa Mazowiecka z dnia 20 stycznia 2006 roku. Uchwała Nr/ XXXIV/179/06 Rady Gminy Rawa Mazowiecka z dnia 20 stycznia 2006 roku. w sprawie :przyjęcia Gminnego programu Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2006-2008 w Gminie Rawa Mazowiecka. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Rys historyczny Służb Sanitarno Epidemiologicznych i Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w Słupcy

Rys historyczny Służb Sanitarno Epidemiologicznych i Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w Słupcy Rys historyczny Służb Sanitarno Epidemiologicznych i Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w Słupcy Po I wojnie światowej, po uzyskaniu niepodległości przez Państwo Polskie, Sejm RP uchwalił 19

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU na ulotkę informacyjną dla młodzieży w ramach realizacji Programu Ograniczania Zdrowotnych Następstw Palenia Tytoniu w Polsce

REGULAMIN KONKURSU na ulotkę informacyjną dla młodzieży w ramach realizacji Programu Ograniczania Zdrowotnych Następstw Palenia Tytoniu w Polsce REGULAMIN KONKURSU na ulotkę informacyjną dla młodzieży w ramach realizacji Programu Ograniczania Zdrowotnych Następstw Palenia Tytoniu w Polsce 1. Postanowienia ogólne. Hasło konkursu: MŁODZIEŻOWA ULOTKA

Bardziej szczegółowo

NIE PAL PRZY MNIE, PROSZĘ

NIE PAL PRZY MNIE, PROSZĘ RAMOWE ZAŁOŻENIA PROGRAMU EDUKACJI ANTYTYTONIOWEJ DLA UCZNIÓW KLAS I-III SZKÓŁ PODSTAWOWYCH NIE PAL PRZY MNIE, PROSZĘ EDYCJA PILOTAŻOWA ROK 2010 I. CEL GŁÓWNY PROGRAMU Zmniejszenie narażenia dzieci na

Bardziej szczegółowo

Program promocji zdrowia psychicznego

Program promocji zdrowia psychicznego Załącznik nr 1 Psychicznego Mieszkańców Gminy Bojszowy na lata 2013-2015 Program promocji zdrowia psychicznego Cel główny 1: Promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym. cel szczegółowy

Bardziej szczegółowo

mgr Dąbrówka Załuska kierownik Oddziału OZiPZ WSSE Szczecin Szczecin, 14 kwiecień 2015

mgr Dąbrówka Załuska kierownik Oddziału OZiPZ WSSE Szczecin Szczecin, 14 kwiecień 2015 mgr Dąbrówka Załuska kierownik Oddziału OZiPZ WSSE Szczecin Szczecin, 14 kwiecień 2015 Cele szczegółowe: - kształtowanie właściwych nawyków higienicznych w zakresie zdrowia jamy ustnej u dzieci, - kształtowanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROMOCJI I OCHRONY ZDROWIA W MIEŚCIE CHEŁM NA 2014 ROK

PROGRAM PROMOCJI I OCHRONY ZDROWIA W MIEŚCIE CHEŁM NA 2014 ROK Załącznik do Uchwały Nr XXXVII/424/13 Rady Miasta Chełm z dnia 30 grudnia 2013r. w sprawie przyjęcia Programu Promocji i Ochrony Zdrowia w Mieście Chełm na 2014r. PROGRAM PROMOCJI I OCHRONY ZDROWIA W MIEŚCIE

Bardziej szczegółowo

w sprawie Programu Przeciwdziałania Narkomanii dla Gminy i Miasta Żuromin na 2015 rok.

w sprawie Programu Przeciwdziałania Narkomanii dla Gminy i Miasta Żuromin na 2015 rok. UCHWAŁA NR 19/V/15 RADY MIEJSKIEJ W ŻUROMINIE z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie Programu Przeciwdziałania Narkomanii dla Gminy i Miasta Żuromin na 2015 rok. Na podstawie art. 10 ust. 1, 2 i 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI. Zespołu Szkół Zawodowych im. Stefana Bobrowskiego w Rawiczu 2011/2012

PROGRAM PROFILAKTYKI. Zespołu Szkół Zawodowych im. Stefana Bobrowskiego w Rawiczu 2011/2012 PROGRAM PROFILAKTYKI Zespołu Szkół Zawodowych im. Stefana Bobrowskiego w Rawiczu 2011/2012 1 Przedmiotem profilaktyki może być każdy problem, w odniesieniu do którego odczuwamy potrzebę uprzedzającej interwencji

Bardziej szczegółowo

WYBIERZ ŻYCIE PIERWSZY KROK Druk podsumowania dla koordynatora powiatowego VII edycja programu realizowanego w roku szkolnym 2014/2015

WYBIERZ ŻYCIE PIERWSZY KROK Druk podsumowania dla koordynatora powiatowego VII edycja programu realizowanego w roku szkolnym 2014/2015 1. DANE OGÓLNE Nazwa stacji Imię i nazwisko koordynatora Pieczęć PSSE Stanowisko Liczba szkół ponadgimnazjalnych w powiecie Liczba szkół ponadgimnazjalnych, którym zaproponowano realizację programu w roku

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA RAMOWE PROGRAMU

ZAŁOŻENIA RAMOWE PROGRAMU ZAŁOŻENIA RAMOWE PROGRAMU Używanie środków psychoaktywnych przez młodzież stanowi jeden z głównych problemów społecznych w Polsce. Badania 1 przeprowadzone w szkołach gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Bardziej szczegółowo

PROMOCJA ZDROWIA I OŚWIATA ZDROWOTNA

PROMOCJA ZDROWIA I OŚWIATA ZDROWOTNA Kierunki działań Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia wynikają z założeń Narodowego Programu Zdrowia, wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia i dostosowane są do potrzeb zdrowotnych ludności. Ponadto

Bardziej szczegółowo

PLAN RZECZOWO-FINANSOWY na rok 2013

PLAN RZECZOWO-FINANSOWY na rok 2013 Załącznik nr 3a PLAN RZECZOWO-FINANSOWY na rok 2013 Działania I. Popularyzacja zapisów Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem w społeczeństwie poprzez wielopłaszczyznowe populacyjne działania edukacyjno-informacyjne

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Dokument z posiedzenia 2009 30.11.2007 B6-0000/2007 PROJEKT REZOLUCJI w odpowiedzi na pytanie wymagające ustnej odpowiedzi B6-0000/2007 zgodnie z art. 108 ust. 5 regulaminu złożyli

Bardziej szczegółowo

Europejski kodeks walki z rakiem

Europejski kodeks walki z rakiem Europejski kodeks walki z rakiem 2. Wystrzegaj się otyłości 1. Nie pal; jeśli już palisz, przestań. Jeśli nie potrafisz przestać, nie pal przy niepalących 3. Bądź codziennie aktywny ruchowo, uprawiaj ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Działania na rzecz edukacji zdrowotnej podejmowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej

Działania na rzecz edukacji zdrowotnej podejmowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej Działania na rzecz edukacji zdrowotnej podejmowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej Sprawozdanie opracowane zostało po debacie Jak wspierać zdrowie Polaków? Zdrowie publiczne na rzecz zdrowia społeczeństwa,

Bardziej szczegółowo

RAMOWE ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU PRZEDSZKOLNEJ EDUKACJI ANTYTYTONIOWEJ PT. CZYSTE POWIETRZE WOKÓŁ NAS

RAMOWE ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU PRZEDSZKOLNEJ EDUKACJI ANTYTYTONIOWEJ PT. CZYSTE POWIETRZE WOKÓŁ NAS RAMOWE ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU PRZEDSZKOLNEJ EDUKACJI ANTYTYTONIOWEJ PT. CZYSTE POWIETRZE WOKÓŁ NAS I. CELE GŁÓWNE PROGRAMU: 1. Wzrost kompetencji rodziców w zakresie ochrony dzieci przed ekspozycją

Bardziej szczegółowo

Liczba szkół bioracych udział w programie z podziałem na województwa

Liczba szkół bioracych udział w programie z podziałem na województwa Zbiorcza informacja z realizacji programu edukacji tytoniowej dla uczniów klas I-III szkół podstawowych Nie Pal Przy Mnie, Proszę 1. Liczba szkół podstawowych w Polsce, które przystąpiły do realizacji

Bardziej szczegółowo

Program promocji zdrowia psychicznego

Program promocji zdrowia psychicznego Program promocji zdrowia psychicznego Cel główny 1: Promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym. Załącznik nr 1 Psychicznego Mieszkańców Gminy Bojszowy na lata 2011-2012 cel szczegółowy

Bardziej szczegółowo

Nie pal przy mnie, proszę

Nie pal przy mnie, proszę Nie pal przy mnie, proszę Program edukacji antytytoniowej dla uczniów klas I-III szkół podstawowych Opracowała: a: mgr Emilia Naruszewicz Promocja Zdrowia i Oświata O Zdrowotna Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna

Bardziej szczegółowo

ZNAJDŹ WŁAŚCIWE ROZWIĄZANIE

ZNAJDŹ WŁAŚCIWE ROZWIĄZANIE ZNAJDŹ WŁAŚCIWE ROZWIĄZANIE Program profilaktyki palenia tytoniu dla uczniów Gimnazjum nr 3 przy Zespole Szkół nr 12 w Jastrzębiu Zdroju w roku szkolnym 2009/2010 1 Największym darem, jaki można dać dziecku

Bardziej szczegółowo

Realizacja programu edukacyjnego Trzymaj Formę w powiecie ostródzkim. PSSE w Ostródzie PZiOZ mgr Anna Skiba

Realizacja programu edukacyjnego Trzymaj Formę w powiecie ostródzkim. PSSE w Ostródzie PZiOZ mgr Anna Skiba Realizacja programu edukacyjnego Trzymaj Formę w powiecie ostródzkim. PSSE w Ostródzie PZiOZ mgr Anna Skiba Zgody na realizację programu. W dniu 08.06.2009 r. został przygotowany formularz wyrażający zgodę

Bardziej szczegółowo

Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00

Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00 Załącznik nr 6 do procedur zarządzania projektem ZASADY INFORMACJI I PROMOCJI W PROJEKCIE Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00 PRIORYTET IX DZIAŁANIE

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 listopada 2015 r. Poz. 1829 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 8 października 2015 r. w sprawie szkolenia obronnego Na podstawie art. 6 ust.

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto studiować Zdrowie Publiczne?

Dlaczego warto studiować Zdrowie Publiczne? Dlaczego warto studiować Zdrowie Publiczne? Wieloaspektowy charakter wiedzy studiując Zdrowie Publiczne zdobywasz wiedzę z zakresu nauk medycznych, nauk społecznych, nauk o zdrowiu, nauk o kulturze fizycznej.

Bardziej szczegółowo