Wolters Kluwer przedstawia HIT sezonu! SPRAWDŹ W SWOJEJ KSIĘGARNI LUB NA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wolters Kluwer przedstawia HIT sezonu! SPRAWDŹ W SWOJEJ KSIĘGARNI LUB NA WWW.LEXMISJA.PL"

Transkrypt

1

2 1

3 Wolters Kluwer przedstawia HIT sezonu! SPRAWDŹ W SWOJEJ KSIĘGARNI LUB NA

4 Spis tre Wuchta wiary jedzie do Poznania czyli pierwsze od wielu lat Law School w Polsce! Step - is it another exchange programme? Legislator obywatelski - internetowa platforma zmienprawo.pl Zakaz tortur w Uniwersalnym Systemie Ochrony Praw Człowieka oraz w Systemie Rady Europy Open Access Działalność Rzecznika Praw Obywatelskich na przykładzie Pełnomocnika Terenowego RPO w Katowicach Z wizytą w ONZ Wymiar sprawiedliwości na obszarze dawnego Związku Radzieckiego w świetle orzecznictwa Komitetu Praw Człowieka Każdy z nas jest negocjatorem - dlaczego nie być w tym dobrym? Prawa człowieka w sądzie: iluzja gwarancji vs zabieganie o ich przestrzeganie...28 Studenckie Forum Business Centre Club ELSA Poland Europejskie Stowarzyszenie Studentów Prawa Ul. Marszałkowska 45/49 m. 31, Warszawa Skład: Sebastian Rusin

5 Zieleń. Zapach kwiatów, świeżo koszonej trawy. Event ELSA. Ogólnopolskie Dni Praktyk Prawniczych, może Konferencja. Wieczorem impreza, wyjście do baru ze znajomymi. W perspektywie przerwa na Święta Wielkanocne. W tym roku wyjątkowo długa, będzie więc czas na naładowanie baterii przed pierwszymi przygotowaniami do sesji, zaliczeniami, zerówkami. Piękny jest ten kwiecień dla studenta. I właśnie teraz, właśnie w kwietniu, w czasie jednym z najpiękniejszych w roku, zapraszam Was, Drodzy Czytelnicy, do zerknięcia do środka Magazynu Studenckiego INDEX. Na ławce w parku, w przerwie między zajęciami. Zajrzyjcie. Warto. Po raz pierwszy wydajemy wspomniany Magazyn w takiej formie. Po raz pierwszy także wiosną. Po raz pierwszy INDEX poświęcony jest niemal wyłącznie zagadnieniom prawnym. Nie ma tutaj wielu opisów przedstawiających nasze projekty. Jest merytoryka. Konkret. Tematem przewodnim, któremu zdecydowaliśmy się poświęcić najwięcej miejsca, są Prawa Człowieka, tak często łamane ostatnimi czasy w różnych częściach świata. Także tutaj, w Europie. W środku znajdziecie materiały przesłane m.in. od specjalistów z Ministerstwa Sprawiedliwości, Rzecznika Praw Obywatelskich, Fundacji Court Watch. Przeczytacie na czym polega jedna z najciekawszych możliwości, jakie daje ELSA, a więc wyjazd na Delegację. Znajdziecie także kalendarz na rok 2014, który będziecie mogli wyrwać ze środkowych stron i przykleić w Waszych pokojach. Aby przypominał, codziennie. O tym, że zawsze drzwi biur ELSA w całej Polsce są dla Ciebie otwarte. Z ELSowskimi pozdrowieniami, Arkadiusz Steć Wieceprezes ds. Marketingu ELSA Poland kadencji 2013/2014

6 W poprzednim wydaniu INDEX-u mieliśmy okazję poznać wrażenia jednej z ELSowiczek z wizyty w Lizbonie na Szkole Prawa organizowanej przez ELSA Portugal. Bazując na wymianie doświadczeń w ramach całej S i eci, E u r o p ej sk i e S towarzyszen i e S tu d en tów Prawa E L S A Pozn ań rów n i eż p osta n ow i ło zorgan i zować ten projekt dotyczący własności intelektualnej w kontekście jednolitego patentu europejskiego. Law School skąd i jak? Pomysł na organizację projektu o zasięgu międzynarodowym krążył w ELSA Poznań już od ponad roku, cały czas staraliśmy się jednak zdecydować na organizację projektu, który zarówno tematyką jak i formą przyciągnie zainteresowanie potencjalnych uczestników. Wybór padł, już w marcu 2013 roku, właśnie na

7 Szkołę Prawa projekt, który nie był w ramach ELSA Poland organizowany od wielu lat. Czym tak właściwie jest ten projekt? Od tego pytania zaczęliśmy właśnie nasze działania, w które na chwilę obecną zaangażowana jest większość członków ELSA Poznań. Co zatem szykujemy dla uczestników? 40 osób ze wszystkich 43 krajów członkowskich ELSA będzie miało możliwość przyjechać do Poznania od lipca 2014 roku. Zaczniemy z prawdziwym rozmachem a mianowicie Konferencją, która będzie otwarta i bezpłatna dla szerokiej publiczności. Dzięki temu przybliżymy problematykę jednolitego patentu europejskiego szerszemu gronu odbiorców, jednocześnie oferując osobom z zagranicy możliwość kolejnej wymiany doświadczeń w trakcie Konferencji. Po oficjalnym zakończeniu Konferencji, uczestniczy Szkoły Prawa udadzą się na pierwszy z paneli warsztatowych. Te zostały podzielone na dwa dziennie popołudniowy ma na celu przybliżyć określony temat. Po skończonym warsztacie uczestnicy będą mieli możliwość przygotować się do następnego (przedpołudniowego) panelu, który poruszy praktyczne aspekty zagadnień z dnia poprzedniego. Językiem zarówno Konferencji jak i warsztatów będzie oczywiście angielski. Coś dla ducha Czyli to, co jest najważniejsze w projekcie program akademicki. Wybór tematu nie był łatwą decyzją, jednakże zdecydowaliśmy się na poruszenie kwestii własności intelektualnej. Na skupienie się na jednolitym patencie europejskim zdecydowaliśmy się głównie ze względu na świeżość, co połączone jest (niestety) z niedostatecznym poinformowaniem studentów jak i branży w tym zakresie. Jednocześnie jest to temat wybitnie ponadnarodowy, co idealnie wpasowuje się w charakter samego Law School. Ponadto od ka dr y a ka demi ckiej Wydz ia łu Pr awa i A dmin istr a cji UA M w Poznaniu otrzymaliśmy znaczne wsparcie merytoryczne projektu. W przeciągu tygodnia chcielibyśmy szerzej omówić między innymi takie zagadnienia jak handlowe aspekty patentów, Jednolity Sąd Patentowy czy system podatkowy jako element zarządzania własnością intelektualną. Jednocześnie cały czas modyfikujemy kolejne tematy paneli we współpracy z ich prowadzącymi oraz poszukujemy kolejnych doświadczonych osób do współpracy wszystko w celu dopracowania do perfekcji programu akademickiego. Oczywiście na zakończenie projektu postaramy się odpowiedzieć na pytanie jakie korzyści zagrożenia niesie ze sobą jednolity patent europejski. Największą korzyścią dla uczestników, jaką niesie ze sobą omawiania wskazanego tematu (jak i każdego innego) w ramach Law School są sami uczestnicy! Oczywiście każdy temat będzie omawiany przez praktyków zarówno z Polski jak i zagranicy, jednakże to właśnie wymiana poglądów pomiędzy uczestnikami stworzy ostateczny odbiór całości problemu. Chcielibyśmy jednocześnie wskazać, że charakter Law School, jako projektu kładącego ogromny nacisk na merytorykę przyciąga osoby mocno zaangażowane w daną dziedzinę prawa, podnosząc tym samym jeszcze bardziej jego poziom. Coś dla ciała Oczywiście nie pozwolimy uczestnikom Law School odwiedzić stolicy Wielkopolski bez odpowiedniego zaplecza socjalnego! Pomijają kwestie dotyczące zakwaterowania oraz posiłków, które oczywiście spoczywają na barkach członków ELSA Poznań, zapewnimy w ciągu tygodnia szereg atrakcji. W pierwszej kolejności zamierzamy oprowadzić naszych gości po najbardziej zapadających w pamięć miejscach Poznania począwszy od Starego Rynku, przez Katedrę i Ostrów Tumski po najmłodszy (i świeżo wyremontowany) Zamek w Europie. Ponadto, uczestników z pewnością nie ominie wizyta w sławnych Browarach Lecha, gdzie będą mieli okazję zapoznać się z lokalnymi specjałami. Zwieńczeniem całego programu będzie oficjalna Gala, w trakcie której w wieczorowych strojach w centrum miasta uczestnicy będą mieli możliwość zakosztować specjałów polskiej kuchni. Networking czyli w czym tkwi siła ELSA W jaki sposób zamierzamy poinformować studentów z ca łej E ur o p y (i n ie tylko!) o Po z n a ń skim Law Sch o o l? W bardzo prosty sposób jako ELSA tworzymy Sieć zarówno jako organizacja, grono znajomych dzielących wspólne pasje, czy wreszcie Sieć osób szukających najciekawszych projektów o charakterze akademickim. W tym roku ELSA organizuje łącznie aż 18 Law Schools ich promocja na arenie międzynarodowej odbywa się p o p r z ez p o r ta l, któ r y z n a leź ć mo ż n a p o d a dr esem: Dzięki takim rozwiązaniom jesteśmy w stanie dotrzeć z naszymi najlepszymi projektami do szerokiego spektrum studentów i osób związanych z branżą, jednocześnie zwiększając poziom merytoryczny kolejnych wydarzeń dzięki wzajemnej wymianie doświadczeń, pomocy i kontaktów. O Poznańskim Law School więcej informacji oraz kontakt możecie znaleźć za pośrednictwem strony internetowej www. lsp2014.pl oraz naszego fanpage u na facebook u. Jeżeli macie ochotę zaprezentować się w trakcie Law School, uczestniczyć w profesjonalnie prowadzonych warsztatach dotyczących tematyki jednolitego patentu europejskiego oraz posmakować prawdziwie międzynarodowego charakteru naszego Stowarzyszenia, zapraszamy od lipca do Poznania na Law School 2014; Intellectual Property Law European Unitary Patent! Paweł Podjacki Prezes ELSA Poznań

8 STEP (Student Trainee Exchange Programme) is a main programme conducted by the European Law Students Association. Its aim is to promote student and cultural exchange and develop the legal knowledge and skills of students and young lawyers. It was launched in 1984, which means that this year is more special than any other and we have a 30th anniversary of STEP. You could make it special for you as well and apply for a traineeship you dream of! 30 years means 30 years of experience. Since 1984 ELSA has been helping students and young lawyers to pursue their dreams and gain international experience. Nowadays, the legal market requires and expects everybody to possess an international perspective. You could gain it by participating in STEP. What do you need to do? Make a step forward, get to know about how to apply and make your STEP into the future. In this article you could find out about the programme and the procedure of applying. The programme is supervised by ELSA International that is seated in Brussels. However, applying procedure is conducted by National and Local Groups of ELSA, which means that all you have to do is approach a Vice President for Student Trainee Exchange Programme in your Local Group and ask for further explanation. STEP is divided into two cycles. Offers are published two times a year in winter and spring. The upcoming publication of new traineeships is going to happen on the 13rd of April. Usually, in the cycle there is approximately one hundred traineeships, so there is a broad scope of traineeships to choose. Traineeships are organized mostly in Europe, but ELSA cooperates also with organizations and employers from other continents, who take part in the programme as well. If you want something more exotic, you could choose Pakistan or India. If you are interested in big cities, you could go for a traineeship in the United States or Russia. Why STEP is so attractive? First of all, it is a unique programme that is not offered by any other organization. What is so special about it? It is completely free of charge, an applicant does not pay anything to apply for the traineeship and then participate in it. Moreover, you get a salary that is a condition sine qua non to make the apprenticeship a STEP traineeship. STEP is available for every student and graduate, who is currently studying or studied in the city, where a Local Group of ELSA has its seat. In general, STEP programme is directed for members of ELSA, but there is also a possibility to apply for traineeships without having a ordinary membership. In this case, one that is selected by employer from another country and then confirm his/her willingness to take part in the traineeship, receives a special membership, which make h i m/h er ava ila b le to sta r t th e b est jo ur n ey in life. Such a person is only obliged to participate in a general training about ELSA and STEP itself. These are all requirements for non-members of ELSA. Look how simple and clear it is! STEP traineeships are always paid. Usually, the compensation covers the general living costs during the time of the traineeship, so the trainee doesn t have to bother about financial difficulties. Sometimes, an exception is made and offers don t guarantee any salary. The case mostly applies for public institutions and in that case accommodation and food if possible are provided. As you see, there is no possibility that you will have to spend a lot of money for going abroad. In fact, ELSA takes care of that and you could be sure that you will receive either a sufficient salary or accommodation at least. Because of the fact that STEP traineeships are organized by Local Groups of ELSA, which are called Hosting Groups, they take care of the trainee during the traineeship. For sure, you will be kindly welcomed and they will organize time for you as you wish. It is a part of the programme that differentiates STEP traineeships from another offers. It is not easy to adjust to a new environment and feel really comfortable. Therefore, ELSA takes care of the trainee and makes the time of the internship special for him/her. Before the traineeship starts, every detail is discussed with the trainee and the Hosting Group provides the trainee with a detailed timetable of the traineeship. These are the main advantages of STEP traineeships. Are you still not decided? Are you scared of being rejected because of the blurry applying procedure? You should leave your anxiety! Applying procedure is very transparent and professional. Every applicant has a right to apply for three traineeships in one cycle. The applicant chooses the traineeships by preference, which will affect later the matching and selection process. After checking the applications if they are in accordance with the employer s requirements, applications are send to the employer, who makes a final decision and selects a suitable trainee. Last year, ELSA received 2067 applications for 147 traineeships in total. This year in the first cycle we offered students 89 traineeships, which means that STEP programme is constantly growing. The number of available traineeships is getting higher and the quality of them seems to be better. All of this, is a result of experience we have gained during last 30 years. Trainees really enjoy their stay in another countries.

9 By participating in STEP you could broaden your horizons about law and other cultures. Moreover, you would sure meet new friends and struck up new friendhips. If you ever dreamt to travel, gain professional experience and socialize simultaneously, STEP is an ideal option for you. My STEP happened in the beautiful Vilnius where I spent a month working for law firm specialized in the arbitration law and simultaneously enjoyed the family welcoming of amazing ELSA Lithuania. Probably no other exchange programme would allow you to feel like at home in a foreign country said Dariia Oliinyk, a student from Ukraine. In Poland, more and more students are getting selected and they indeed are going for traineeships. I attended a traineeship in Arad, Romania in September Having the experience of the internship in the law firm abroad I can say that there is no better means to fully understand the work as a lawyer in a foreign country - Bartosz Balewski, a student from Poland describes his stay in Romania that way. The advantages of working in a law-related area abroad are invaluable and highly respected by Polish employers, especially those who cooperate with ELSA within exchange programme. We received a lot of appreciation from employers that STEP develops skills of young lawyers and gives them an international perspective, which is so important in a modern lawyer s work. To conclude, it would be a great mistake not to try Student Trainee Exchange Programme. It is a unique, free and professional possibility to gain work experience abroad and simultaneously spend time in a friendly atmosphere with people who take care of you. If you want to get more information, please contact Vice President for STEP in your Local Group or visit the website: There, on the 13rd of April a new offer of traineeships will be published and opened for young lawyers. Do not miss your chance! Application deadline expires on the 4th of May 2014! Łukasz Strankowski wiceprezes ds. Międzynarodowego Programu Wymiany Praktyk Studenckich ELSA Poland

10 Prawo reguluje postępowanie nas wszystkich. Nasze plany życiowe, dążenia, marzenia i sposoby realizacji naszych możliwości i potencjału zależą od jakości i spójności obowiązującego prawa. Jakość stanowionego prawa, najczęściej chaotyczna, przypadkowa, służąca doraźnym celom, stanowi niekwestionowaną barierę dla rozwoju Polaków. Na fundamencie tych przekonań powstała internetowa platforma ZmienPrawo.pl - Legislator Obywatelski, narzędzie do formułowania konsensusu ustawodawczego i zmiany obowiązującego prawa. Zamysł funkcjonowania sprowadza się do następującego schematu: 1. Użytkownik zgłasza problem prawny (także społeczny i instytucjonalny). Nad treścią problemu pracują studenci prawa, prawnicy akademiccy i praktycy, analizując zasadność spostrzeżeń i redagując treść zagadnienia w sposób możliwie czytelny. 2. Użytkownicy proponują rozwiązanie opracowanego problemu. Rozwiązania można zgłaszać jako osoby indywidualne, jako organizacja lub anonimowo - opracowane rozwiązanie zostanie podpisane nazwą (imieniem i nazwiskiem) autora, opatrzone logotypem przekierowującym do strony autora. 3. Pod wybranym rozwiązaniem można głosować. Rozwiązanie, które osiągnie głosów zostaje sko men towa n e p r z ez eksp er ta da n ej dz iedz in y p r awa, a komentarz opublikowany na stronie. Rozwiązanie, które osiągnie głosów przechodzi do kolejnego etapu. 4. Dla popularnego rozwiązania zostaje przygotowany projekt nowelizacji. Popularne rozwiązania różnych instytucji jednej gałęzi prawa mogą kumulować się w jednej zmianie legislacyjnej. 5. Projekt zmiany legislacyjnej trafia do inicjatywy ustawodawczej przez inicjatywę obywatelską ( podpisów), koalicję 15 posłów, Prezydenta - wybór ścieżki będzie podyktowany okolicznościami. 6. Całość procesu legislacyjnego zostaje zaprezentowana na portalu Obserwator Legislacyjny (obserwatorlegislacyjny. pl) - tam znajduje się lista nazwisk wszystkich posłów, zegar, który wyświetla informacje, o tym jak długo dany poseł nie ustosunkował się do zapytania w sprawie projektu, możliwość wysyłki przypomnienia z prośbą o ustosunkowanie się w sprawie, informacja jak zagłosował nad rozwiązaniem. 7. Rozwiązanie, które zostaje uchwalone w procesie legislacyjnym jest sukcesem społeczeństwa obywatelskiego. Rozwiązanie, które nie przejdzie pomyślnie procesu trafia do Kodeksu Obywatelskiego. 8. Ko deks O bywa telski (ko dekso bywa telski.p l), to otwarta szuflada obywatelskich projektów ustaw, wypracowanych w drodze społecznego konsensusu - trwała wartość społeczeństwa obywatelskiego. Całość tego schematu opiera się o kilka zasad funkcjonowania: Po pierwsze: portal jest wspólny narzędziem społeczeństwa obywatelskiego i ma funkcjonować pro publico bono. Po drugie: portal jest całkowicie apolityczny - wolny od partyjnych szyldów. Po trzecie: unikamy dyskusji o sprawach światopoglądowych. Zajmujemy się centrum problemów, czyli pomijamy sprawy bardzo drobiazgowe (np. trzecia rubryka PITu 4), jak i fundamentalne dylematy, jak aborcja, eutanazja, kara śmierci, czy też powszechnie nagłaśnianie dzisiaj kwestie obyczajowe. Pomiędzy tymi sprawami jest olbrzymia przestrzeń problemów zasługujących na rozwiązanie. Legislator Obywatelski to w znacznej mierze przestrzeń dla studentów prawa, którzy są motywowani z jednej strony naturą młodzieńczego sceptycyzmu, a z drugiej prawniczą pasją badawczą. Portal daje im możliwość uczestniczenia w p r z edsięwz ięciu, któ r e p o z wa la uwa ln ia ć te en er gie, w zupełnie nowy sposób, z pożytkiem dla dobra wspólnego. Przy całym zaangażowaniu, ze strony podmiotów profesjonalnych, do których zaliczyć należy zarówno profesorów i doktorów prawa, adwokatów i radców prawnych, jak i doktorantów i aplikantów - rola jaką odgrywają studenci jest nadzwyczaj istotna. W zamyśle bowiem, to studenci są pierwszymi redaktorami wstępnych propozycji i to oni gromadzą opinie i wiedzę ekspertów. Portal daje zatem studentom realną szansę by uczestniczyć w autentycznym dyskursie prawnym, który funkcjonuje w jego najbardziej wyrafinowanej formule - postulatów de lege ferenda i de lege lata. Taki mechanizm działania, może być odczytywany jako odpowiedź na dynamizm funkcjonowania takich organizacji studenckich jak ELSA, która angażuje studentów prawa, pragnących ze swoich studenckich lat wycisnąć jak najwięcej. Michał Rybicki

11

12 12 I. Zakaz tortur, uznawany za jedno z najbardziej fundamentalnych praw przynależnych osobie ludzkiej, został zawarty w szeregu dokumentów prawa międzynarodowego z zakresu ochrony praw człowieka. Postanowienia odnoszące się do zakazu tortur (oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub p o n iż a ją ceg o tr a ktowa n ia ), o dn a leź ć mo ż n a m.in. w M iędz yn a r o dowym Pa kcie Pr aw O bywa telskich i Politycznych (MPPOiP) (art. 7), Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPCz) (art. 3), a także Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP) (art. 4). Na szczególną uwagę zasługują jednak dwie umowy międzynarodowe, które odnoszą się tylko i wyłącznie do wspomnianego zakazu, tworząc swego rodzaju dwubiegunowy system, którego założeniem jest kontrola jego przestrzegania oraz podejmowanie działań na rzecz zwalczania przypadków stosowania tortur: Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania, przyjęta pod auspicjami Organizacji Narodów Zjednoczonych dnia 10 grudnia 1984 r. (Konwencja CAT), oraz Europejska konwencja przeciwko torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, przyjęta dnia 26 listopada 1987 r. (Konwencja CPT). O tym, jak istotny jest charakter zakazu tortur, świadczy art. 2 ust. 2 Konwencji CAT, z którego wyraźnie wynika, że ma on charakter niederogowalny 1. Podobne postanowienia znajdują się także w instrumentach o charakterze ogólnym, w tym w MPPOiP (art. 4 ust. 2) oraz EKPCz (art. 15 ust. 2). Wyjątkiem w tym zakresie wydaje się być KPP, która nie zawiera wskazania explicite na charakter zakazu tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Szczegółowa 1 Zgodnie z tym przepisem: Żadne okoliczności wyjątkowe, takie jak stan wojny, groźba wojny, brak wewnętrznej stabilizacji politycznej lub jakakolwiek inna sytuacja wyjątkowa, nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla stosowania tortur. analiza jej postanowień pozwala jednak dojść do wniosku, że także w tym przypadku przedmiotowy zakaz ma charakter absolutny 2. II. Warto zwrócić uwagę, że w żadnym z w/w instrumentów (poza Konwencją CAT) pojęcie tortur nie zostało zdefiniowane 3. Z Konwencji CAT wynika, że każda z form okrutnego i nieludzkiego traktowania (w tym tortury) wymaga zadawania ostrego bólu lub cierpienia, jednakże w przypadku szczególnie poniżającego traktowania zadawanie bólu lub cierpienia (które nie osiąga wymaganego poziomu ostrości), może zostać uznane za traktowanie lub karanie na tyle poniżające, by uznać je za naruszenie art. 16 Konwencji CAT [zobowiązanie stron Konwencji do zapobiegania takim aktom - przyp. aut.]. To, czy okrutne lub nieludzkie traktowanie może być kwalifikowane także jako tortury, zależeć będzie od spełnienia pozostałych wymagań definicyjnych z art. 1 Konwencji CAT, 2 Art. 52 ust. 3 KPP stanowi, że: w zakresie, w jakim niniejsza Karta zawiera prawa, które odpowiadają prawom zagwarantowanym w europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ich znaczenie i zakres są takie same jak praw przyznanych przez tę konwencję. Niniejsze postanowienie nie stanowi przeszkody, aby prawo Unii przyznawało szerszą ochronę. Skoro zatem EKPCz uznaje niederogowalny charakter zakazu tortur, także odpowiednie postanowienie KPP winno być w tym duchu odczytywane. 3 Art. 1 ust. 1 Konwencji CAT stanowi, że określenie tortury oznacza każde działanie, którym jakiejkolwiek osobie umyślnie zadaje się ostry ból lub cierpienie, fizyczne bądź psychiczne, w celu uzyskania od niej lub od osoby trzeciej informacji lub wyznania, w celu ukarania jej za czyn popełniony przez nią lub osobę trzecią albo o którego dokonanie jest ona podejrzana, a także w celu zastraszenia lub wywarcia nacisku na nią lub trzecią osobę albo w jakimkolwiek innym celu wynikającym z wszelkiej formy dyskryminacji, gdy taki ból lub cierpienie powodowane są przez funkcjonariusza państwowego lub inną osobę występującą w charakterze urzędowym lub z ich polecenia albo za wyraźną lub milczącą zgodą. Określenie to nie obejmuje bólu lub cierpienia wynikających jedynie ze zgodnych z prawem sankcji, nieodłącznie związanych z tymi sankcjami lub wywołanych przez nie przypadkowo.

13 13 tj. przede wszystkim od tego, czy nieludzkie traktowanie miało spowodować osiągnięcie jednego z celów w tym przepisie wskazanych 4. To właśnie element celu jest (przynajmniej w systemie ONZ) najważniejszym kryterium odróżniającym tortury od okrutnego lub nieludzkiego traktowania. Lista celów z art. 1 wydaje się być listą zamkniętą, przy czym warunkiem koniecznym zaistnienia tortur jest sytuacja, w której dana osoba znajduje się pod faktyczną kontrolą lub władzą osoby zadającej ból lub cierpienie. Nieco inaczej tę kwestię rozwiązano w Statucie Międzynarodowego Trybunału Karnego, gdzie również zawarta została definicja tortur 5. W odróżnieniu od definicji z Konwencji CAT, w przypadku definicji Statutu MTK nie jest wymagane, by tortury były powodowane w określonym celu przez funkcjonariusza publicznego. Ma to związek z faktem, iż Statut MTK wprowadza odpowiedzialność osobistą za dokonywanie aktów tortur, natomiast Konwencja CAT punkt ciężkości przesuwa w stronę odpowiedzialności państwa 6. Pomimo, że zakaz tortur oraz innych form okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania został odzwierciedlony w międzynarodowym prawie praw człowieka jako prawo o charakterze absolutnym, może mieć do niego zastosowanie zasada proporcjonalności. Zasada ta może jednak służyć wyłącznie zdefiniowaniu zakresu stosowania prawa do bycia wolnym od okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego, nie zaś prawa do bycia wolnym od tortur. Jeżeli ból fizyczny lub psychiczny albo cierpienie są zadawane umyślnie dla celó w z g o dn ych z p r awem, tj. p o z o sta ją p o z a z a kr esem art. 1, zachowanie takie musi być uznane za uzasadnione użycie siły i, ex definitione, nie prowadzi do okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Jeśli użycie siły nie jest absolutnie konieczne do osiągnięcia takiego celu, traktowanie może zostać zakwalifikowane jako poniżające, nieludzkie lub okrutne. Jeśli natomiast siła stosowana jest w sytuacji bezsilności ofiary (przede wszystkim w sytuacji pozbawienia wolności) dla któregokolwiek z celów wskazanych w art. 1 i prowadzi jednocześnie do [zadawania] ostrego bólu lub cierpienia, należy uznać takie zachowanie za powodowanie tortur. Co więcej, zachowanie takie nie może być usprawiedliwiane przez zastosowanie zasady proporcjonalności. Owa bezsilność ofiary jest najistotniejszym kryterium, które projektodawcy Konwencji CAT brali pod uwagę przy wprowadzaniu dystynkcji między torturami a innymi formami niewłaściwego traktowania 7. Ocena, czy niewłaściwe traktowanie powinno zostać 4 M. Nowak, The United Nations Convention Against Torture. A Commentary, Oxford 2008, s Art. 7 ust. 2 lit. e) Statutu MTK: Tortury oznaczają celowe zadawanie dotkliwego bólu lub cierpienia, fizycznego bądź psychicznego, jakiejkolwiek osobie będącej pod opieką lub pod kontrolą oskarżonego; termin ten nie obejmuje bólu i cierpienia wynikających jedynie ze zgodnych z prawem sankcji, nieodłącznie związanych z tymi sankcjami lub wywołanych przez nie przypadkowo. 6 M. Kjaeurum, Komentarz do art. 4 Karty Praw Podstawowych UE [w:] Komentarz Sieci Niezależnych Ekspertów ds. Praw Podstawowych, s. 48. Dokument dostępny na stronie Agencji Praw Podstawowych UE pod adresem: infoportal.fra.europa.eu 7 Ibidem, s. 77. uznane za tortury, okrutne, nieludzkie lub poniżające traktowanie jest zatem raczej względna. Przy jej dokonywaniu powinno brać się pod uwagę szereg istotnych czynników, jak np. kontekst, w jakim następuje karanie, czas trwania, fizyczne i psychiczne skutki traktowania, wiek, zdrowie i płeć ofiary. Nie jest przy tym konieczne odróżnianie traktowania od karania, skoro nie występują one oddzielnie. Należy jednak pamiętać, że termin traktowanie jest terminem szerszym od karania i stanowi działanie lub zaniechanie jednostki, dokonane na jej żądanie lub takie, które może co najmniej zostać jej przypisane 8. Choć żadna z umów międzynarodowych z zakresu ochrony praw człowieka przyjmowanych pod auspicjami Rady Europy nie zawiera definicji tortur ani okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, w orzecznictwie ETPCz można zaobserwować próby klaryfikacji tych pojęć. W ocenie Trybunału, traktowanie - by być zakwalifikowanym jako tortury - musi spełnić kryterium umyślności, a zarazem być natury wyjątkowo 9 okrutnej i poważnej 10. III. Może nieco dziwić fakt, że definicji tortur nie zawarto w Konwencji CPT. Należy jednak mieć przy tym na uwadze, że stanowi ona tylko jeden z fundamentalnych elementów systemu ochrony praw człowieka Rady Europy, bazującym w głównej mierze na EKPCz i orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który wielokrotnie w swoim dorobku odnosił się do zakazu tortur 11. Celem opracowania Konwencji CPT było przede wszystkim utworzenie mechanizmu pozasądowego właściwego w zakresie badania sposobu traktowania osób pozbawionych wolności, także pod kątem ewentualnego wzmocnienia ochrony takich osób przed torturami oraz nieludzkim lub poniżającym traktowaniem albo karaniem 12. Mechanizmem takim jest Europejski Komitet ds. Zapobiegania Torturom oraz Innemu Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu albo Karaniu (Komitet CPT), do którego głównych zadań należy wizytowanie miejsc pozbawienia wolności w państwach członkowskich Rady Europy, zwłaszcza w celu kątem badania warunków panujących w takich miejscach oraz sposobu traktowania osób w nich przebywających. Ponieważ określenie miejsca pozbawienia wolności jest rozumiane szeroko (zgodnie z orzecznictwem ETPCz), Komitet (ściślej rzecz 8 M. Nowak, UN Covenant on Civil and Political Rights, CCPR Commentary, Engel. Publisher, Kehl-Strasbourg-Arlington, W oryginale: (...) be of the most cruel and serious nature. 10 M. Kjaeurum, Komentarz do art. 4 Karty Praw Podstawowych UE [w:] Komentarz Sieci Niezależnych Ekspertów ds. Praw Podstawowych, s. 48. Dokument dostępny na stronie Agencji Praw Podstawowych UE pod adresem: infoportal.fra.europa.eu 11 Zob. np. wyrok z dnia 18 stycznia 1978 r. w sprawie Irlandia przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (sygn. 5310/71), gdzie ETPCz rozważał m.in. kwestię odróżnienia tortur od nieludzkiego lub poniżającego traktowania ; wyrok z dnia 6 kwietnia 2000 r. w sprawie Labita przeciwko Włochom (sygn /95), w którym ETPCz uznał, że przepis art. 3 EKPCz wyrażający zakaz tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania ma charakter absolutny, niezależny od okoliczności zachowania pokrzywdzonego ( 119 wyroku). 12 Vide: sprawozdanie wyjaśniające dot. Konwencji CPT. Dokument jest dostępny na stronie pod adresem: pdf

14 14 biorąc - delegacje składające się z jego członków) bada warunki panujące nie tylko w aresztach śledczych i zakładach karnych, ale także m.in. w szpitalach psychiatrycznych, młodzieżowych ośrodkach wychowawczych czy izbach wytrzeźwień. Po każdej wizycie sporządzany jest raport zawierający zalecenia kierowane do państwa członkowskiego, do którego musi się ono ustosunkować w terminie 6 miesięcy. Odpowiedź państwa na raport Komitetu CPT może być podana do publicznej wiadomości, nie jest to jednak wymóg konieczny. Praktyka pokazuje jednak, że państwa z reguły wyrażają zgodę na taką publikację 13. Ta swego rodzaju mobilność jest głównym czynnikiem odróżniającym Komitet CPT od jego odpowiednika w systemie powszechnym - Komitetu Przeciwko Torturom (Komitet CAT). Podobnie jak inne ciała tworzone na podstawie prawnoczłowieczych umów międzynarodowych przyjmowanych przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, Komitet CAT (z siedzibą w Genewie) wykonuje zadania polegające w głównej mierze na ocenianiu stopnia realizacji postanowień Konwencji CAT na podstawie przedstawianych periodycznie (raz na 4 lata) raportów przez Państwa Strony. Na tej podstawie Komitet CAT może zgłaszać uwagi służące zwiększeniu poziomu ochrony przed zjawiskiem tortur w państwie, które złożyło raport. Ponadto kompetencje Komitetu CAT mogą zostać zwiększone o możliwość otrzymywania i rozpatrywania informacji dotyczących doniesień jednego Państwa Strony, że inne Państwo Strona nie wypełnia swoich zobowiązań wynikających z Konwencji CAT 14. Takie uznanie kompetencji ma jednak charakter fakultatywny. Czynnik mobilności w kontekście powszechnego systemu zapobiegania torturom (ONZ) został wprowadzony Protokołem Fakultatywnym do Konwencji CAT (OPCAT) z 2002 r., który ustanowił bipolarny podsystem służący zapobieganiu aktom tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania 15. Po pierwsze: OPCAT utworzył Podkomitet do spraw prewencji, którego głównym zadaniem jest przeprowadzanie regularnych wizyt w miejscach pozbawienia wolności (można zatem uznać, że Podkomitet jest lustrzanym odbiciem Komitetu CPT, choć osadzonym w powszechnym systemie ochrony praw człowieka), po drugie: na państwa wiążące się Protokołem OPCAT został nałożony obowiązek utworzenia, wyznaczenia lub utrzymania krajowego organu wizytującego miejsca pozbawienia wolności, tzw. krajowego mechanizmu prewencji 16. Korelacja działań obu tych mechanizmów, tj. zewnętrznego (Podkomitet ds. prewencji) i wewnętrznego (KMP) ma w założeniu służyć rzeczywistemu zwiększeniu poziomu ochrony przed zjawiskami tortur oraz okrutnego, n ieludz kieg o l ub p o n iż a ją ceg o tr a ktowa n ia a lb o ka r a n ia, a zarazem - zwiększeniu poziomu recepcji uwag kierowanych 13 Ostatnia wizyta Komitetu CPT w Polsce miała miejsce w czerwcu 2013 r. 14 Art. 21 Konwencji CAT. 15 Polska ratyfikowała OPCAT w dniu 14 sierpnia 2005 r. 16 W Polsce (od dnia 18 stycznia 2008 r.) funkcje Krajowego Mechanizmu Prewencji pełni Rzecznik Praw Obywatelskich, ściślej rzecz ujmując - Zespół ds. Krajowego Mechanizmu Prewencji w Biurze RPO. do państw w związku z rozpatrywaniem raportów z realizacji Konwencji CAT przez utworzony na jej podstawie Komitet 17. IV. System egzekwowania zakazu stosowania tortur oraz innych zachowań, określanych także mianem niewłaściwego traktowania 18 jest przykładem ewolucji mechanizmów służących zapewnieniu skutecznej ochrony praw człowieka we współczesnym świecie. O ile początkowo w systemie ONZ wysiłki koncentrowały się głównie na działalności sprawozdawczej (pomijając, rzecz jasna, inne ogólne mechanizmy, takie jak skargi indywidualne kierowane do Komitetu Praw Człowieka w związku z naruszeniem art. 7 MPPOiP), początek XXI wieku przyniósł zmianę jakościową. ONZ uznał, że dla zapewnienia skutecznej egzekucji zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania potrzebne są ta kż e in n e n a r z ędz ia - stą d p r z yjęcie Pr o to ko łu O PC AT i przewidziany w nim podsystem o dualistycznej konstrukcji. Oczywiście, związanie się OPCAT jest w pełni dobrowolne, a potencjał tego mechanizmu nieco obniża stosunkowo niska liczba związanych nim państw 19. Niemniej jednak rozwiązanie to należy ocenić jako krok w dobrym kierunku. Dla państw będących członkami Rady Europy zakaz tortur ma charakter wielowymiarowy, w ich przypadku bowiem uprawnione jest mówienie o swego rodzaju piramidzie zakazowej, w której wyróżnić można trzy szczeble weryfikacji stopnia przestrzegania tego zakazu (krajowy mechanizm prewencji/komitet CPT i jego odpowiednik z protokołu OPCAT - Podkomitet do spraw prewencji/komitet CAT). Ta stopniowalność - przechodzenie od organu niezależnego, ale funkcjonującego wewnątrz danego państwa (KMP),poprzez szczebel regionalny (Komitet CPT) do poziomu ONZ (Podkomitet i Komitet CAT) - bez wątpienia przyczynia się do utwierdzania państw w przekonaniu, że naruszenia przedmiotowego zakazu nie pozostaną niezauważone, a co więcej - zostaną odnotowane przez społeczność międzynarodową. Przede wszystkim należy jednak pamiętać, że zakaz tortur wypływa z nakazu poszanowania godności ludzkiej, zaś sposób, w jaki państwo przestrzega tego zakazu, znajdować będzie odzwierciedlenie w realizacji innych, nie mniej ważnych praw człowieka. 17 Ostatnie sprawozdanie z realizacji postanowień Konwencji CAT Polska przedstawiła Komitetowi CAT w listopadzie 2013 r. 18 Określenie to stosunkowo często pojawia się w sprawozdaniach Komitetu CPT. 19 edług danych z United Nations Treaty Collection, Protokołem OPCAT związały się 72 państwa (stan na dzień 9 marca 2014 r.). Dawid Grochowski Główny Specjalista Wydział ds. Międzynarodowych Procedur Ochrony Praw Człowieka Departament Współpracy Międzynarodowej i Praw Człowieka Ministerstwo Sprawiedliwości

15 Otwarty Dostęp jest obecnie jednym z najważniejszych punktów w debacie o przyszłości życia akademickiego. Wraz z nowymi technologiami pojawiają się nowe możliwości dystrybucji i publikacji, które mają szansę na nowo ukształtować krajobraz nauki. Rozwój ruchu Open Access jest bardzo szybki. Jeszcze na początku lat 90 można było obserwować odosobnione działania grup entuzjastów nowych technologii, którzy wykorzystywali sieć w swojej pracy. Obecnie widzimy inicjatywy największych uczelni świata, które w sposób otwarty udostępniają swoje kursy i zasoby swoich bibliotek, a największe programy finansowania nauki w USA oraz w Unii Europejskiej (np. Horizon 2020, który zakłada przeznaczenie 80 mld Euro na badania) za warunek uzyskania finansowania stawiają publikację w Otwartym Dostępie. I chociaż zmiany te przynoszą powszechne korzyści wszystkim uczestnikom życia akademickiego, to zdanie studentów oraz ich interesy nie są przedstawiane na pierwszym planie. Nie jest to zaskoczenie, w końcu centralnymi tematami są naukowe badania i publikacje w czasopismach, czyli zagadnienia, które zbyt rzadko dotyczą studentów. Ale paradoksalnie, chociaż studenci bywają pomijani w wielkiej, globalnej dyskusji o wprowadzeniu Otwartego Dostepu, to stanowią oni grupę, która może najwięcej zyskać na ułatwieniu dostępu do publikacji naukowych. Otwarty Dostęp zakłada swobodny i darmowy dostęp do wyników badań, artykułów, czasopism a nawet książek w internecie. Daje również możliwość ponownego wykorzystania treści, ułatwia ich wyszukiwanie, gwarantuje jakość wyszukiwanych materiałów. To ogromne wartości z punktu widzenia procesu dydaktycznego. Rzeczywistość znana studentom to punkty ksero, wirtualne dyski i grupowe maile, które są przepełnione złej jakości kopiami, skanami, zdjęciami prezentacji, konspektami stworzonymi przez anonimowego kolegę, edytowanymi przez nieznaną ilość osób na przestrzeni lat. Nie są to warunki stymulujące do twórczej, naukowej pracy. Problem ten zidentyfikowali twórcy kampanii Open Access - możesz to zrobić lepiej niż chomik prowadzonej w ramach Biblioteki Otwartej Nauki. Otwarty Dostęp daje szansę na skokową poprawę jakości nauczania na uniwersytetach - dzięki otwartemu publikowaniu skryptów, artykułów, książek czy podręczników można zapewnić wysokiej jakości treści, które stanowić będą podstawę nauki oraz własnej naukowej pracy. Przenosi to akcent studiowania z szukania materiałów w stronę ich twórczego i konstruktywnego wykorzystania. Zamiast tygodnia szukania w bibliotekach - tydzień pracy na materiałach dostępnych w sieci. Korzyści mają jednak wiele wymiarów. Założyciele Inicjatywy Otwieracz - pierwszego koła naukowego w Polsce, które skupia się na zagadnieniach Otwartego Dostępu zwracają uwagę na jeszcze inny problem - ambitni studenci mają duże problemy z publikowaniem swoich prac - zarówno artykułów, jak i prac licencjackich czy magisterskich. Chociaż są to wartościowe materiały, w które włożyli mnóstwo ciężkiej pracy - mają niewielką szansę na ujrzenie światła dziennego. To demotywujące i kontrproduktywne, szczęśliwie internet pozwala na zmianę. Studenci stanowią bardzo ważną i długo niedocenianą grupę nacisku. Podkreśla to Klaudia Grabowska, koordynatorka Biblioteki Otwartej Nauki - projektu Centrum Cyfrowego, który zaczął powstawać, kiedy prowadziła indywidualne dyskusje ze swoimi wykładowcami w trakcie studiów, aby ci udostępnili swój dorobek naukowy. Tego typu działania dają błyskawiczne wyniki, które o lata wyprzedzają administracyjne zmiany. Proces ten jest o tyle dobry, że służy zarówno studentom, jak i wykładowcom, którzy udostępnili swój dorobek w Otwartym Dostępie. Dyskusje o otwieraniu dorobku naukowego stają się przez to łatwiejsze - nie ma mowy o konflikcie interesów, wyłacznie o współpracy. A aby jeszcze bardziej ułatwić przekonywanie do otwartości, w ramach akcji promującej Open Access powstały materiały, które pomogą w dyskusji, w tym filmy, w których o swojej motywacji opowiadają wybitni badacze, którzy docenili korzyści z upowszechniania wiedzy w internecie. Kuba Danecki Współpracuje z Centrum Cyfrowym, prowadzi bloga o prawie autorskim Działa na rzecz otwartej nauki i kultury, prowadzi projekt szkoleniowy w Małopolskim Instytucie Kultury. W wolnych chwilach próbuje przeczytać cały internet.

16

17

18 I. Rzecznik Praw Obywatelskich odgrywa istotną rolę w systemie kontroli organów władzy publicznej. Jest pewnym fundamentalnym podmiotem, który prowadząc swoje własne postępowania, może w znaczący sposób wpływać na proces stanowienia i stosowania prawa. Gdy przeanalizuje się działalności Rzecznika 1, to można dojść do wniosku, że jest ona niezwykle szeroka, aktywność Rzecznika obejmuje bardzo wiele dziedzin życia społecznego, politycznego, społecznego gospodarczego itd. Można stwierdzić, że w wielu sprawach działania Rzecznika są skuteczne, tzn., że osiągnięty zostaje zamierzony skutek. Nie jest jednak Rzecznik trybunem ludowym, który mógłby pomóc w każdej bez wyjątku, sytuacji. Działalność jego limitowana jest przez m.in. fakt, iż występuje on tylko wtedy, gdy stwierdzi naruszenie wolności i praw człowieka i obywatela. Ponadto może prowadzić postępowanie jedynie wobec organów władzy publicznej, co oznacza, że nie może np. nakazać osobie czy instytucji prywatnej, by zachowała się w określony sposób. W społecznej świadomości jest on jednak organem, który jest ostatnią deską ratunku w sporach obywateli z organami administracji publicznej i wymiarem sprawiedliwości. Taki społeczny obraz nie jest jednak zgodny ze statusem, jaki nadaje Rzecznikowi Konstytucja RP oraz przepisy ustawowe. Jak wskazuje E. Łętowska, Rzecznik nie może zajmować się dystrybucją mieszkań, przyznawaniem uprawnień do świadczeń socjalnych ani obrotem (czy reglamentacją obrotu) nieruchomościami. Rzecznikowi po prostu tego robić nie wolno 2. Rzecznik nie zajmuje się więc przydzielaniem dóbr rzadkich, nie ma możliwości załatwienia pracy itd. I dalej: Rzecznik może i powinien kontrolować działanie różnych agend państwowych, wedle kryteriów nie 1 Informacje o czynnościach podejmowanych przez Rzecznika znaleźć można nie tylko na stronie domowej (www.rpo.gov.pl), ale także na: sprawy-generalne.brpo.gov.pl. 2 E. Łętowska, Jak zaczynał Rzecznik Praw Obywatelskich, Łódź 1992, s. 28. tylko czystej legalności, ale i proobywatelskiej przyzwoitości. I powinien formułować stosowne postulaty zmian istn ieją cej p r a ktyki w swych wystą p ien ia ch, z gła sz a ć wn io ski i podejmować działania zmierzające do wyeliminowania błędów systemowych, tak dotyczących prawa, jak i jego stosowania 3. Jak już wyżej wskazano, działania takie są niezwykle skuteczne. Powo duje to, ż e Rz ecz n ik jest p o z ytywn ie o db ier a n y w społeczeństwie. Również w literaturze przedmiotu docenia się jego rolę 4. Zauważyć także należy, że ombudsman, w przeciwieństwie do trybunałów i sądów, w żadnym z państw, nie ma kompetencji narzucania swego stanowiska podmiotom kontrolowanym, rozstrzygania sporów czy załatwiania finalnego spraw w rozumieniu administrowania. Jego skuteczność zależy od siły argumentacji i reagowania na nią adresatów kierowanych do nich wniosków 5. Gdy jednak porównamy kompetencje ombudsmanów w różnych państwach, to dojdziemy do wniosku, że uprawnienia polskiego Rzecznika Praw Obywatelskich są większe, niż gdzie indziej. Wskazane wyżej uwagi E. Łętowskiej formułowane były w początkach działalności Biura RPO. Jednak wiele jej uwag pozostaje nadal aktualnych. Jedną z uwag, stale powtarzaną przez pierwszego Rzecznika Praw Obywatelskich, jest to, że obywatel musi sam dbać o swoje prawa. Przedsięwzięcie jakiegokolwiek działania przez Rzecznika Praw Obywatelskich winno być poprzedzone stwierdzeniem, iż w danym wypadku jednostka nie będzie w stanie samodzielnie bronić 3 Ibidem. 4 Docenia się mianowicie doniosłą rolę, jaką instytucja ta odgrywa w sferze kształtowania standardów demokratycznych i budowania kultury prawnej społeczeństwa, zwłaszcza w dobie wciąż jeszcze stosunkowo młodej demokracji por. S. Patyra, Rzecznik Praw Obywatelskich I kadencji ( ). Doświadczenia przełomu ustrojów, Studia Iuridica Lublinensa 11, 2008, s J. Świątkiewicz, W piętnastą rocznicę ustanowienia instytucji Rzecznika Praw Obywatelskich (w:) Godność człowieka a prawa ekonomiczne i socjalne. Księga Jubileuszowa wydana w piętnastą rocznicę ustanowienia Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 2003, s. 9.

19 swych wolności lub praw. Wiąże się to oczywiście z zasadą subsydiarności (pomocniczości), którą to Rzecznik ma obowiązek respektować. Pamiętać bo-wiem trzeba, że Rzecznik Praw Obywatelskich winien podejmować prawem p r z ewidz ia n e kr o ki tylko wtedy, gdy jedn o stka n ie jest w stanie samodzielnie bronić swych wolności bądź praw. Należy podkreślić, że konieczną przesłanką podjęcia działania przez Rzecznika Praw Obywatelskich jest uprzednie wyczerpanie dostępnych obywatelowi środków prawnych służących do ochrony ich praw i wolności. Rzecznik Praw Obywatelskich działa bowiem na zasadzie subsydiarności i nie zastępuje obywateli w wykonaniu nadanych im uprawnień. II. Zauważyć można, że stale zwiększający się przedmiotowy zakres spraw, jakimi zajmuje się Rzecznik Praw Obywatelskich. Rzecznik obciążany jest stopniowo nowymi zadaniami, np. w zakresie Krajowego Mechanizmu Prewencji, równego traktowania i zakazu dyskryminacji, monitorowania skuteczności Konwencji ONZ dotyczącej praw osób niepełnosprawnych. Prawodawca nakłada na Rzecznika takie obowiązki zapewne z tego powodu, że uważa go za organ o generalnych kompetencjach w zakresie ochrony praw człowieka i obywatela nie jest więc Rzecznik organem wyspecjalizowanym w ochronie wolności i praw w określonym obszarze. Zauważyć można, że funkcjonują również inne organy, które mają kompetencje w zakresie ochrony wolności i praw o określonym zakresie lub ochrony tych wolności lub praw konkretnej grupy osób tzw. rzecznicy wyspecjalizowani. Obok nich działają także inne organy, o nie rzecznikowskim ch a r a kter z e, któ r ych ko mp eten cje jedn a k z wią z a n e są z ochroną wolności i praw człowieka i obywatela. Zauważyć można, ze pozycja Rzecznika Praw Obywatelskich jest tu wyjątkowa, albowiem podmiot ten, korzysta z niezależności. Jest ona podstawowym wymogiem właściwego ukształtowania mechanizmu ochrony wolności i praw jednostki przez Rzecznika 6. Na Rzecznika nałożony jest jednak obowiązek współdziałania z innymi podmiotami, których zadaniem jest troska o wolności i prawa jednostki. III. Rzecznik Praw Obywatelskich ma prawo do powoływania swoich pełnomocników terenowych. Obecnie działa trzech takich Pełnomocników: we Wrocławiu, Gdańsku i Katowicach. Zakres pełnomocnictwa obejmuje fragment terytorium Polski. Wskazać należy, że w chwili powstawania urzędu Rzecznika Praw Obywatelskich trwała dyskusja na temat sensowności powoływania pełnomocników terenowych. Działalność powołanych dotychczas pełnomocników wskazuje, że wyrażane wówczas obawy okazały się płonne dzięki pełnomocnikom Rzecznik jest bliżej obywatela może reagować na lokalne problemy i im sprawie i szybko przeciwdziałać. Niezależnie od wyżej wymienionych Pełnomocnictw, pracownicy Biura Rzecznika Pr aw O bywa telskich p r z yjmują r ó wn ież in ter esa n tó w w kilku miastach Polski. Wskazać jednak należy, że wiosną 2014 r. działalność takich punktów przyjęć została znacząco 6 M. Zubik, Rzecznik Praw Obywatelskich (po 20 latach istnienia urzędu), PiP 11/2008, s. 4. ograniczona ze względów finansowych. Biuro Pełnomocnika Terenowego Rzecznika Praw Obywatelskich w Katowicach obejmuje zasadniczo swoim zakresem wszystkie sprawy, objęte właściwością Biura RPO w Warszawie. Jeżeli spojrzeć na informację roczną za 2012 r. 7, to stwierdzić można, że tematyka spraw kierowanych do Biur Pełnomocników Terenowych nie różniła się w znaczący sposób od spraw, które wpływały w latach poprzednich. W sprawach z zakresu prawa cywilnego i gospodarki nieruchomościami znaczącą grupę spraw stanowiły wnioski, krytykujące orzecznictwo sądowe. W skargach zwracano uwagę także na brak systemu powszechnej pomocy prawnej, uwzględniającej potrzeby osób o różnym statusie majątkowym, w szczególności osób, które ze względu na ograniczenia finansowe nie korzystają z usług adwokata czy radcy prawnego. Przykładowo, w ramach problematyki prawa administracyjnego i spraw mieszkaniowych odnotować należy zmniejszenie się liczby skarg na zarządców nieruchomości. Spadek ten zauważalny jest od dwóch lat, co może świadczyć o poprawie jakości sprawowanego zarządu. Jeżeli zaś chodzi o prawo karne, bardzo duża liczna skarg dotyczyła odmowy wszczęcia postępowania lub jego umorzenia. Umorzenia postępowania karnego lub odmowy jego wszczęcia często odbywały się bez przeprowadzenia dowodów koniecznych do podjęcia decyzji procesowej. Sprawy z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego dotyczyły wysokości świadczeń emerytalnych i rentowych, działań orzeczników oraz trudności w udokumentowaniu liczby lat pracy koniecznej do wyliczenia emerytury. IV.. Zastanowić się można nad przyszłością urzędu Rzecznika Praw Obywatelskich i innych podobnych podmiotów. Zauważalna jest tendencja do powoływania wyspecjalizowanych rzeczników ; z drugiej jednak strony pojawiają się głosy (propozycja jednej z partii politycznych), iż należy zlikwidować urząd Rzecznika Praw Dziecka, a jego kompetencje przekazać RPO. Niewątpliwie na Rzecznika Praw Obywatelskich nakładane są nowe obowiązki co pozwala sformułować tezę, że organ ten przestrzegany jest jako stabilny i trwały gwarant wolności i praw człowieka. Zachodzące zmiany w prawie, ale też przeobrażenia społeczne, polityczne i gospodarcze powinny skłaniać polskiego prawodawcę do przemyślenia obecnego kształtu kompetencji przyznanych Rzecznikowi, tak by mógł on efektywnie reagować na nowe wyzwania stojące przed konstytucyjnym organem powołanym do ochrony wolności i praw człowieka i obywatela 8. 7 W chwili oddawania niniejszego artykułu do druku Rzecznik Praw Obywatelskich nie przekazał informacji rocznej za 2013 r. 8 Ibidem, s. 19. Dr Grzegorz Krawiec Główny Specjalista w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich

20 20 Zapewne wielu z Was aktywnie działa w strukturach ELSA na poziomie lokalnym lub krajowym. Może nadszedł czas, by podjąć jakieś działanie na szczeblu europejskim? Taką możliwość daje Wam międzynarodowy projekt ELSA Delegations, jeden z czołowych programów ELSA International, w którym miałam okazję uczestniczyć aż trzykrotnie. O projekcie ELSA Delegations to projekt dający studentom prawa niezwykłą możliwość uczestniczenia w najważniejszych sesjach organów głównych organizacji międzynarodowych takich jak ONZ czy Rada Europy oraz na spotkaniach innych międzynarodowych partnerów jak na przykład International Trademark Association. Delegaci, wybierani spośród zgłoszeń nadesłanych z całej Europy, mają wyjątkową szansę, by pogłębić swoją wiedzę w zakresie prawa międzynarodowego, będąc obserwatorami spotkań czołowych dyplomatów. Projekt otwarty jest dla wszystkich członków ELSA, wystarczy uważnie śledzić stronę znaleźć swoją wymarzoną delegację i śmiało aplikować! Stworzenie idealnej aplikacji nie zajmuje wiele czasu, składają się na nią: CV, formularz dotyczący dotychczasowej aktywności w ELSA oraz przekonujący list motywacyjny. Nie trzeba być Elsowiczem z kilkuletnim stażem, by aplikować na udział w projekcie - ELSA International stara się tak zbalansować delegację, by zasłużeni członkowie zostali należycie docenieni, a nowi - odpowiednio zmotywowani do dalszych działań w strukturach ELSA. Do obowiązków delegatów należą głównie: godne reprezentowanie stowarzyszenia, udział we wszystkich spotkaniach przewidzianych w ramach sesji danej organizacji, przeprowadzenie własnych badań i obserwacji na temat poruszanego prawnego zagadnienia, promowanie ELSA wśród innych delegacji i organizacji, przedstawienie odpowiedniego raportu po zakończeniu delegacji. Obecnie w ramach projektu ELSA Delegations możecie wziąć udział w posiedzeniach: Rady Praw Człowieka ONZ, UNESCO, Rady Gospodarczej i Społecznej ONZ, UNCITRAL, WIPO, INTA i Rady Europy! Warto jednak zaznaczyć, że lista ta nie jest zamknięta dzięki uznaniu i szacunkowi, jakim cieszy się ELSA w międzynarodowej społeczności, wciąż przed stowarzyszeniem kolejne, ciekawe możliwości! W mieście pokoju Najpopularniejszym kierunkiem delegatów z pewnością jest Genewa. Nowy Jork czy Dubaj, mimo, że kuszące, często pozostają poza zasięgiem przeciętnego studenta. Nie oznacza to jednak, że szwajcarskie miasto na tle światowych metropolii prezentuje się mniej atrakcyjnie! Genewa od pierwszej chwili ujmuje swoją wyjątkową, międzynarodową a tmo sfer ą, z a ska kują cym sp o ko jem, ur o cz ym jez io r em w samym centrum miasta Niepowtarzalny szwajcarski klimat sprzyja działalności wielu ogólnoświatowych organizacji, które na swoją siedzibę wybrały właśnie to miasto. Podczas każdego mojego pobytu w Genewie towarzyszy niesamowite uczucie - wszystko wydaje się tu żyć w pokoju i w poszanowaniu praw człowieka. W samym sercu ONZ Klasycznym przykładem delegacji ELSA jest posiedzenie Ra d y Pr aw C z łowieka O NZ, któ r a z b ier a się tr z y r a z y w roku na 4-tygodniowe sesje. Podczas każdej z nich obecni są członkowie ELSA, którzy mają możliwość bacznie obserwować działalność najważniejszego organu ONZ podejmującego temat praw człowieka. Posiedzenia Rady odbywają się w pięknej, owalnej Sali XX z imponującym sufitem dziełem hiszpańskiego artysty - Miquela Barcelò. To także miejsce wyjątkowe - w jednym pomieszczeniu na temat praw człowieka debatują delegacje z całego świata i organizacje pozarządowe. Jest to swoiste forum wymiany myśli, doświadczeń, konfrontacji przedstawicieli

Państwa Strony zobowiązują się ponadto przyznać Podkomitetowi do spraw prewencji nieograniczony dostęp do wszystkich informacji dotyczących:

Państwa Strony zobowiązują się ponadto przyznać Podkomitetowi do spraw prewencji nieograniczony dostęp do wszystkich informacji dotyczących: UZASADNIENIE Protokół Fakultatywny do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania został przyjęty w dniu 18 grudnia 2002 r.

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP

Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP Anna Błaszczak Zespół Prawa Konstytucyjnego i Międzynarodowego Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

KRAJOWY ZESPÓŁ DO SPRAW PREWENCJI (FOREBYGGINGSENHET)

KRAJOWY ZESPÓŁ DO SPRAW PREWENCJI (FOREBYGGINGSENHET) Norweski Rzecznik Praw Obywatelskich (Sivilombudsmannen): KRAJOWY ZESPÓŁ DO SPRAW PREWENCJI (FOREBYGGINGSENHET) Zapobiega torturom i nieludzkiemu traktowaniu osób pozbawionych wolności Krajowy Zespół do

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Aleje Ujazdowskie 1/3 00-071 Warszawa W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na dzień 26 stycznia 2012 r. podpisaniu przez Polskę

Bardziej szczegółowo

ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE

ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE OBYWATELSTWO UNII EUROPEJSKIEJ Każda osoba będąca obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obywatelem europejskim. Obywatelstwo Unii Europejskiej uzupełnia

Bardziej szczegółowo

Polsko-włoska wymiana doświadczeń. Wizyta podlaskich policjantów w Guardia di Finanza w Rzymie

Polsko-włoska wymiana doświadczeń. Wizyta podlaskich policjantów w Guardia di Finanza w Rzymie Dotacje-STOP-Manipulacje "This(event, publication, conference, training session) has been co-funded by theeuropean Commission (OLAF) under the Hercule II Programme 2007-2013: ACommunity Action Programme

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I RUCHY SPOŁECZNE

Spis treści. Rozdział I RUCHY SPOŁECZNE Spis treści Wstęp... 10 Rozdział I RUCHY SPOŁECZNE 1. Definicja ruchu społecznego... 21 2. Rodzaje ruchów społecznych... 31 2.1. Wybrane klasyfikacje... 31 2.2. Stare i nowe ruchy społeczne... 35 3. Ruch

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku

Zgodnie z art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Ryszard CZERNIAWSKI 1 Szko³a Wy sza Psychologii Spo³ecznej, Warszawa Krajowy mechanizm prewencji funkcje i zadania Rzecznika Praw Obywatelskich Zgodnie z art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

I rocznica dr Janusza Kochanowskiego na stanowisku Rzecznika Praw Obywatelskich

I rocznica dr Janusza Kochanowskiego na stanowisku Rzecznika Praw Obywatelskich I rocznica dr Janusza Kochanowskiego na stanowisku Rzecznika Praw Obywatelskich Słowo od Rzecznika Praw Obywatelskich Jako rzecznik jestem od tej chwili pełnomocnikiem, mandatariuszem wszystkich obywateli

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

TEKST JEDNOLITY STATUTU TOWARZYSTWA EDUKACJI OBYWATELSKIEJ

TEKST JEDNOLITY STATUTU TOWARZYSTWA EDUKACJI OBYWATELSKIEJ TEKST JEDNOLITY STATUTU TOWARZYSTWA EDUKACJI OBYWATELSKIEJ I 1. 1. Towarzystwo Edukacji Obywatelskiej, zwane dalej Towarzystwem jest stowarzyszeniem zarejestrowanym i posiada osobowość prawną. 2. Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z Międzynarodowej Konferencji Improving protection of victims rights: access to legal aid

Sprawozdanie z Międzynarodowej Konferencji Improving protection of victims rights: access to legal aid Sprawozdanie z Międzynarodowej Konferencji Improving protection of victims rights: access to legal aid W dniu 9 czerwca 2014 r. na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Rzecznika Praw Obywatelskich z realizacji przez Polskę zobowiązań wynikających z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych

Sprawozdanie Rzecznika Praw Obywatelskich z realizacji przez Polskę zobowiązań wynikających z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych Sprawozdanie Rzecznika Praw Obywatelskich z realizacji przez Polskę zobowiązań wynikających z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych Konferencja podsumowująca badania pt. Polityka publiczna wobec osób

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze słuchu 1.1. 1.2.

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266).

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-154(5)/09 Warszawa, 18 lutego 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z języka angielskiego poziom podstawowy ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi SIERPIEŃ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Egzamin maturalny z języka angielskiego

Bardziej szczegółowo

Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych wdrażanie w Polsce. Rehabilitation value for societies in Europe

Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych wdrażanie w Polsce. Rehabilitation value for societies in Europe Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych wdrażanie w Polsce Rehabilitation value for societies in Europe Warszawa, 7 października 2014 Droga do ratyfikacji Podpisanie Konwencji 30 marca 2007 Przegląd

Bardziej szczegółowo

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/568/WSISW(1) z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/568/WSISW(1) z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym RADA UNII EUROPEJSKIEJ, Stan prawny: 2009-03-18 Numer dokumentu LexPolonica: 63305 DECYZJA RAMOWA RADY 2003/568/WSISW(1) z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając

Bardziej szczegółowo

WZÓR. Sprawozdanie roczne z działalności uczelnianej organizacji studenckiej (stan na dzień 31 grudnia 2010 r.)

WZÓR. Sprawozdanie roczne z działalności uczelnianej organizacji studenckiej (stan na dzień 31 grudnia 2010 r.) Załącznik nr 3 do Zarządzenia nr 17 Rektora z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu rejestracji uczelnianych organizacji studenckich i uczelnianych organizacji doktorantów na UW WZÓR

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA NORMALIZACJI W DZIEDZINIE JAKOŒCI

WYBRANE ZAGADNIENIA NORMALIZACJI W DZIEDZINIE JAKOŒCI MARIAN GO ÊBIOWSKI WYBRANE ZAGADNIENIA NORMALIZACJI W DZIEDZINIE JAKOŒCI STUDIA I PRACE WYDZIA U NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZ DZANIA NR 12 211 Marian Go³êbiowski WYBRANE ZAGADNIENIA NORMALIZACJI W DZIEDZINIE

Bardziej szczegółowo

Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon. Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r.

Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon. Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r. Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r. Program Europa Master Czym jest? STUDY EUROPE LIVE EUROPE! Program Europa Master

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ Egzamin maturalny maj 2009 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów ze słuchu 1.1. E 1.2. A 1.3. Zdający selekcjonuje informacje (II. 1 d)

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich. Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/KG/MMa

RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich. Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/KG/MMa RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/KG/MMa 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Tadeusz Sławecki

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNY KOMITET RATOWNIKÓW MEDYCZNYCH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

SPOŁECZNY KOMITET RATOWNIKÓW MEDYCZNYCH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA SPOŁECZNY KOMITET RATOWNIKÓW MEDYCZNYCH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Społeczny Komitet Ratowników Medycznych w dalszych postanowieniach statutu zwane

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi CZERWIEC 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie

Bardziej szczegółowo

Tekst Jednolity Statutu Krajowego Stowarzyszenia Funduszu Poręczeniowych. I. Postanowienia Ogólne

Tekst Jednolity Statutu Krajowego Stowarzyszenia Funduszu Poręczeniowych. I. Postanowienia Ogólne Tekst Jednolity Statutu Krajowego Stowarzyszenia Funduszu Poręczeniowych I. Postanowienia Ogólne 1. 1. Stowarzyszenie działające na podstawie niniejszego statutu nosi nazwę Krajowego Stowarzyszenia Funduszy

Bardziej szczegółowo

KARTA ZAWODOWA INŻYNIERA W POLSCE I W EUROPIE

KARTA ZAWODOWA INŻYNIERA W POLSCE I W EUROPIE Do p. 8 porządku obrad 14. posiedzenia RP w Krakowie Józef S. Suchy wiceprezes Naczelnej Organizacji Technicznej KARTA ZAWODOWA INŻYNIERA W POLSCE I W EUROPIE Jednolity rynek to jeden z najważniejszych

Bardziej szczegółowo

Uniwersal Periodic Review UPR POWSZECHNY OKRESOWY PRZEGLĄD PRAW CZŁOWIEKA RADY PRAW CZŁOWIEKA ONZ

Uniwersal Periodic Review UPR POWSZECHNY OKRESOWY PRZEGLĄD PRAW CZŁOWIEKA RADY PRAW CZŁOWIEKA ONZ Uniwersal Periodic Review UPR POWSZECHNY OKRESOWY PRZEGLĄD PRAW CZŁOWIEKA RADY PRAW CZŁOWIEKA ONZ POWSZECHNY/OKRESOWY/PRZEGLĄD POWSZECHNY: 192 państwa członkowskie podlegają przeglądowi na takich samych

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA RADCY PRAWNEGO

KANCELARIA RADCY PRAWNEGO OPINIA PRAWNA Warszawa, dnia 23 czerwca 2015r. I. Zleceniodawca opinii Opinia prawna została sporządzona na zlecenie Krajowego Związku Zawodowego Geologów Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI 4.8.2011 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 229/1 II (Komunikaty) KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ PARLAMENT EUROPEJSKI Regulamin Konferencji Komisji do Spraw

Bardziej szczegółowo

przedstawiam następujące stanowisko:

przedstawiam następujące stanowisko: RZECZPOSPOLITA POLSKA PROKURATOR GENERALNY Warszawa, dnia grudnia 2015 r. PG VIII TK 135/15 (K 36/15) TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY W związku z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie niezgodności

Bardziej szczegółowo

RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH W arszawa, S.ff. ZJAli r.

RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH W arszawa, S.ff. ZJAli r. RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH W arszawa, S.ff. ZJAli r. I.7036.49.2014.AKB 0. Pani Małgorzata Omilanowska Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ul. Krakowskie Przedmieście 15/17 /V\aX/ Q>di^/\AA/ iyvts

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr.../.../15 Rady Miejskiej w Siewierzu z dnia... 2015 r. w sprawie: powołania Gminnej Rady Seniorów w Siewierzu oraz nadania jej statutu.

Uchwała Nr.../.../15 Rady Miejskiej w Siewierzu z dnia... 2015 r. w sprawie: powołania Gminnej Rady Seniorów w Siewierzu oraz nadania jej statutu. PROJEKT - Uchwała Nr.../.../15 Rady Miejskiej w Siewierzu z dnia... 2015 r. w sprawie: powołania Gminnej Rady Seniorów w Siewierzu oraz nadania jej statutu. Na podstawie art. 5 c ust.2 i ust.5, art. 40

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 16.03.2015. Pan Komendant Nadinsp. Krzysztof Gajewski Komendant Główny Policji. Szanowny Panie Komendancie,

Warszawa, 16.03.2015. Pan Komendant Nadinsp. Krzysztof Gajewski Komendant Główny Policji. Szanowny Panie Komendancie, Warszawa, 16.03.2015 Pan Komendant Nadinsp. Krzysztof Gajewski Komendant Główny Policji Szanowny Panie Komendancie, Organizacje tworzące Koalicję na rzecz CEDAW zwracają się do Pana Komendanta z prośbą

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 13 stycznia 2015 r. Komisja Praw Człowieka przy Naczelnej Radzie Adwokackiej ul. Świętojerska 16 00-202 Warszawa

Warszawa, dnia 13 stycznia 2015 r. Komisja Praw Człowieka przy Naczelnej Radzie Adwokackiej ul. Świętojerska 16 00-202 Warszawa Warszawa, dnia 13 stycznia 2015 r. Komisja Praw Człowieka przy Naczelnej Radzie Adwokackiej ul. Świętojerska 16 00-202 Warszawa Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej ul. Nowogrodzka

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Kierując się dobrem ogółu jakim jest zagwarantowanie równego dla wszystkich obywateli prawa do ochrony zdrowia stanowiącego zarazem sprawę o szczególnym znaczeniu dla Państwa jako

Bardziej szczegółowo

Zapobieganie Torturom

Zapobieganie Torturom Ewa Dawidziuk Zespół Prawa Karnego Wykonawczego Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Zapobieganie Torturom Szanowni Państwo, Mam zaszczyt reprezentować Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. W moim referacie

Bardziej szczegółowo

Zrozumieć prawa pacjenta

Zrozumieć prawa pacjenta Zrozumieć prawa pacjenta Historia praw dziecka w pigułce 1819 r. - Wielka Brytania, Robert Owen proponuje prawem zagwarantowany zakaz zatrudnienia małych dzieci w kopalniach i fabrykach; 1908 r. zakaz

Bardziej szczegółowo

Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka) Żaneta Mucha (ESN SGGW) Joanna Jóźwik (FRSE) Warszawa, 27 listopada 2015 r.

Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka) Żaneta Mucha (ESN SGGW) Joanna Jóźwik (FRSE) Warszawa, 27 listopada 2015 r. Przygotowanie Porozumienia o programie studiów/praktyki rola studenta, uczelni wysyłającej (wydziałowego i uczelnianego koordynatora Erasmusa+) i uczelni przyjmującej. Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka)

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LII/1229/14 RADY MIASTA KATOWICE. z dnia 30 lipca 2014 r. w sprawie powołania Rady Seniorów Miasta Katowice

UCHWAŁA NR LII/1229/14 RADY MIASTA KATOWICE. z dnia 30 lipca 2014 r. w sprawie powołania Rady Seniorów Miasta Katowice UCHWAŁA NR LII/1229/14 RADY MIASTA KATOWICE z dnia 30 lipca 2014 r. w sprawie powołania Rady Seniorów Miasta Katowice Na podstawie art. 5c, w zw. z art.40 ust.2 pkt. 4, art. 41 ust. 1 art. 42 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Zasady realizacji Programu ERASMUS+ Mobilność w Gdańskim Uniwersytecie Medycznym w latach 2014-2020

Zasady realizacji Programu ERASMUS+ Mobilność w Gdańskim Uniwersytecie Medycznym w latach 2014-2020 Zasady realizacji Programu ERASMUS+ Mobilność w Gdańskim Uniwersytecie Medycznym w latach 2014-2020 I. Wstęp 1. Uczelnianego Koordynatora ds. Programu Erasmus+ powołuje Rektor osobiście, natomiast Koordynatorów

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry! Patrycja Rokicka. Business Relationship Manager - Universities ACCA Poland. The global body for professional accountants

Dzień dobry! Patrycja Rokicka. Business Relationship Manager - Universities ACCA Poland. The global body for professional accountants Dzień dobry! Patrycja Rokicka Business Relationship Manager - Universities ACCA Poland Twoja przyszłość zaczyna się teraz! Chcesz poszerzyć swoją wiedzę i umiejętności podczas studiów? Chcesz wyróżnić

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Idea

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 9. Wykaz skrótów... 13

Wstęp... 9. Wykaz skrótów... 13 Spis treści Wstęp... 9 Wykaz skrótów... 13 Rozdział 1. Polski model dostępu do informacji w administracji publicznej. Zagadnienia ogólne (Grzegorz Rydlewski)... 14 1.1. Doktrynalne i normatywne aspekty

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników ankiety satysfakcji ze studiów na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego za rok akademicki 2012/13

Analiza wyników ankiety satysfakcji ze studiów na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego za rok akademicki 2012/13 Analiza wyników ankiety satysfakcji ze studiów na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego za rok akademicki 2012/13 Ankieta satysfakcji ze studiów na Wydziale Pedagogiki i Psychologii,

Bardziej szczegółowo

Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych.

Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych. Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych. W szerszym znaczeniu termin "demokracja elektroniczna" obejmuje również elektroniczny

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2015 ISSN 2353-5822 NR 61/2015 WIEDZA O UŁATWIENIACH W GŁOSOWANIU PRZED WYBORAMI PREZYDENCKIMI

Warszawa, kwiecień 2015 ISSN 2353-5822 NR 61/2015 WIEDZA O UŁATWIENIACH W GŁOSOWANIU PRZED WYBORAMI PREZYDENCKIMI Warszawa, kwiecień 2015 ISSN 2353-5822 NR 61/2015 WIEDZA O UŁATWIENIACH W GŁOSOWANIU PRZED WYBORAMI PREZYDENCKIMI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRACY RADY ŁAWNICZEJ przy SĄDZIE OKRĘGOWYM w WARSZAWIE

REGULAMIN PRACY RADY ŁAWNICZEJ przy SĄDZIE OKRĘGOWYM w WARSZAWIE REGULAMIN PRACY RADY ŁAWNICZEJ przy SĄDZIE OKRĘGOWYM w WARSZAWIE Na podstawie art.175 3 Ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sadów powszechnych (Dz. U. nr 98 poz. 1070, z późn. zm.); Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Warszawa, dnia 1 października 2015 r. Stanowisko Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji w sprawie tajemnicy zawodowej w związku z żądaniem komornika w trybie art. 761 KPC 1. Komornik wystąpił do Kancelarii

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ANKIETA

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ANKIETA ul. Szpitalna 5/5, 00-031 Warszawa, tel. (022) 828 91 28 wew. 135 fax. (022) 828 91 29 Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to do business prowadzić interesy Prowadzę interesy w

Bardziej szczegółowo

STATUT FORUM WSPÓŁPRACY EMPOWERMENT

STATUT FORUM WSPÓŁPRACY EMPOWERMENT STATUT FORUM WSPÓŁPRACY EMPOWERMENT I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Forum Współpracy Empowerment, nazywane dalej Forum, jest autonomicznym ciałem bez osobowości prawnej. 2. Forum powołuje się na czas nieokreślony.

Bardziej szczegółowo

Regulamin Rady Nadzorczej spółki VIGO System S.A.

Regulamin Rady Nadzorczej spółki VIGO System S.A. Regulamin Rady Nadzorczej spółki VIGO System S.A. 1. Postanowienia ogólne 1. Niniejszy Regulamin określa zasady funkcjonowania Rady Nadzorczej spółki VIGO System S.A. 2. Rada Nadzorcza działa na podstawie:

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie rekrutacji London Study Excursion 2013

Podsumowanie rekrutacji London Study Excursion 2013 Podsumowanie rekrutacji London Study Excursion 203 Rekrutacja do kolejnej edycji London Study Excursion została zakończona. Po trwającym blisko dwa miesiące procesie rekrutacji, który był także okresem

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie Lepsze Grajewo w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Adult Education and Lifelong Learning

Adult Education and Lifelong Learning Adult Education and Lifelong Learning Adult Education Centers can provide a number of courses many of which are free to the learner. For information on the courses they provide visit www.lincolnshire.gov.uk/

Bardziej szczegółowo

Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych

Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych Jakie prawa mają osoby niepełnosprawne? W czym Rzecznik może pomóc? Jak się skontaktować? Infolinia Obywatelska 800 676 676 BROSZURA_RPO_A5_20120927_1050.indd

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ FAKULTATYWNY. do Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet,

PROTOKÓŁ FAKULTATYWNY. do Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, Dz.U.04.248.2484 PROTOKÓŁ FAKULTATYWNY do Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, przyjęty przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 6 października 1999 r. (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO

PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO Warszawa, 09.11.2015 Szanowna Pani Elżbieta Bieńkowska Unijna Komisarz ds. rynku wewnętrznego i usług, przemysłu oraz małych i średnich przedsiębiorstw. PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO Działając w imieniu

Bardziej szczegółowo

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my Volley English! Już od dziś, co miesiąc, znajdziecie w naszym serwisie nową ofertę. Zapraszamy Cię do nauki angielskiego w praktycznym wydaniu. Przygotowaliśmy dla Ciebie wyjątkowe materiały, które odnoszą

Bardziej szczegółowo

stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 189c Traktatu, we współpracy z Parlamentem Europejskim,

stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 189c Traktatu, we współpracy z Parlamentem Europejskim, DYREKTYWA RADY 97/80/WE z dnia 15 grudnia 1997 r. dotycząca ciężaru dowodu w sprawach dyskryminacji ze względu na płeć RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Porozumienie w sprawie polityki społecznej załączone

Bardziej szczegółowo

WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI

WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI dr Marta Janina Skrodzka WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI Wprowadzenie Najbardziej pożądanym rezultatem prowadzenia postępowania mediacyjnego jest zawarcie przez strony

Bardziej szczegółowo

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki 2017-2018 Zanim zaczniesz wypełniać formularz, zapoznaj się z Instrukcjami! Imię i nazwisko:

Bardziej szczegółowo

STATUT Ogólnopolskiego Forum Rad Rodziców i Organizacji Rodzicielskich. Rozdział I Postanowienia ogólne

STATUT Ogólnopolskiego Forum Rad Rodziców i Organizacji Rodzicielskich. Rozdział I Postanowienia ogólne STATUT Ogólnopolskiego Forum Rad Rodziców i Organizacji Rodzicielskich Rozdział I Postanowienia ogólne Art. 1. Ogólnopolskie Forum Rad Rodziców i Organizacji Rodzicielskich, zwane dalej Forum, jest obywatelską

Bardziej szczegółowo

W związki z napływającymi do mnie skargami indywidualnymi chciałabym. przedstawić Panu Pełnomocnikowi problem generalny dotyczący charakteru prawnego

W związki z napływającymi do mnie skargami indywidualnymi chciałabym. przedstawić Panu Pełnomocnikowi problem generalny dotyczący charakteru prawnego RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz RPO-736286-V-13/GH 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 55 1 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Jarosław Duda Sekretarz Stanu Pełnomocnik

Bardziej szczegółowo

KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO Zadania egzaminacyjne Rozmowa wstępna (rozgrzewka językowa) Zadanie 1 rozmowa sterowana Zadanie 2 ilustracja + 3 pytania Zadanie

Bardziej szczegółowo

Regulamin pracy Rady Fundacji PCJ Otwarte Źródła

Regulamin pracy Rady Fundacji PCJ Otwarte Źródła Regulamin pracy Rady Fundacji PCJ Otwarte Źródła Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Regulamin określa organizację wewnętrzną i tryb pracy Rady Fundacji PCJ Otwarte Źródła. 2. Rada Fundacji działa na

Bardziej szczegółowo

Sala C1 Sala 101 Sala 102. 12:30 14:00 Efektywne uczenie się - lepiej, przyjemniej i szybciej.

Sala C1 Sala 101 Sala 102. 12:30 14:00 Efektywne uczenie się - lepiej, przyjemniej i szybciej. Sala C1 Sala 101 Sala 102 11:30 13:30 ABC pracy w instytucjach i agencjach UE Agnieszka Zakrzewska (EU Careers Ambassador, członek Team Europe) Zapraszamy do kontaktu z pracodawcami przy stoiskach wystawienniczych

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

STATUT INTERDYSCYPLINARNEGO STUDENCKIEGO KOŁA NAUKOWEGO COACHINGU I ROZWOJU INSPIRO

STATUT INTERDYSCYPLINARNEGO STUDENCKIEGO KOŁA NAUKOWEGO COACHINGU I ROZWOJU INSPIRO UNIWERSYTET JANA KOCHANOWSKIEGO W KIELCACH UL. ŻEROMSKIEGO 5 25-369 KIELCE STATUT INTERDYSCYPLINARNEGO STUDENCKIEGO KOŁA NAUKOWEGO COACHINGU I ROZWOJU INSPIRO ROZDZIAŁ l Postanowienia ogólne 1. Pełna nazwa

Bardziej szczegółowo

12. Sesja Selekcyjna EYP Poland. Wrocław 2015. Informator dla szkół

12. Sesja Selekcyjna EYP Poland. Wrocław 2015. Informator dla szkół 12. Sesja Selekcyjna EYP Poland Wrocław 2015 Informator dla szkół Europejski Parlament Młodzieży EYP Poland ul. Nowogrodzka 31 00-511 Warszawa www.eyppoland.com facebook.com/eyppoland info@eyppoland.com

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PIANISTÓW przy Katedrze Fortepianu Akademii Muzycznej w Krakowie

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PIANISTÓW przy Katedrze Fortepianu Akademii Muzycznej w Krakowie STATUT KOŁA NAUKOWEGO PIANISTÓW przy Katedrze Fortepianu Akademii Muzycznej w Krakowie Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Koło nosi nazwę Koło Naukowe Pianistów i działa przy Katedrze Fortepianu Akademii

Bardziej szczegółowo

Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Joanna Skonieczna

Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Joanna Skonieczna Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej Joanna Skonieczna Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej European Union Agency for Fundamental Rights (FRA) Rozporządzenie Rady (WE) nr 168/2007 z dnia

Bardziej szczegółowo

Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Al. Ujazdowskie 1/3 00-583 Warszawa

Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Al. Ujazdowskie 1/3 00-583 Warszawa RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Irena Lipowicz Warszawa, 2-2 - J_ - 20 I.7202.6.2M4.AWO Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Al. Ujazdowskie 1/3 00-583 Warszawa i PUBsCt-it'

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo, Koordynator Festiwalu BOSS

Szanowni Państwo, Koordynator Festiwalu BOSS Szanowni Państwo, w imieniu Fundacji Studenckie Forum Business Centre Club zwracamy się do Państwa z ofertą współpracy przy projekcie Festiwal BOSS. Mamy nadzieję, że poniższa oferta będzie dla Państwa

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA PARTYCYPUJ. Rozdział I Postanowienia ogólne

STATUT STOWARZYSZENIA PARTYCYPUJ. Rozdział I Postanowienia ogólne STATUT STOWARZYSZENIA PARTYCYPUJ Kraków, dnia 10.06.2010 r. Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie Partycypuj, zwane dalej Stowarzyszeniem, działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN DZIAŁANIA KRAJOWEJ RADY RZECZNIKÓW PATENTOWYCH

REGULAMIN DZIAŁANIA KRAJOWEJ RADY RZECZNIKÓW PATENTOWYCH Załącznik do uchwały Krajowej Rady Rzeczników Patentowych nr 53/III/2003 z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie Regulaminu Działania Krajowej Rady Rzeczników Patentowych REGULAMIN DZIAŁANIA KRAJOWEJ RADY

Bardziej szczegółowo

Konwencja nr 187 dotycząca struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy

Konwencja nr 187 dotycząca struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Konwencja nr 187 dotycząca struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjna Międzynarodowego Biura

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA Dokumenty międzynarodowe

PRAWA CZŁOWIEKA Dokumenty międzynarodowe Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności Prawa i wolności: prawo do życia, zniesienie kary śmierci, wolność od tortur i nieludzkiego lub poniżającego traktowania lub karania, wolność

Bardziej szczegółowo

Polska Federacja Klubów Business and Professional Women

Polska Federacja Klubów Business and Professional Women Polska Federacja Klubów Business and Professional Women 5 października 2013 roku zainaugurowała we Dworze Podstolice Kampanię EQUAL PAY DAY na lata 2014-2015 pod hasłem: JOINT ACTION WSPÓLNA AKCJA. Polska

Bardziej szczegółowo

Przeszło dwa lata temu zwracałem się do Pani Minister w sprawie. niepokojących sygnałów dotyczących sposobu i trybu rekrutacji absolwentów szkół

Przeszło dwa lata temu zwracałem się do Pani Minister w sprawie. niepokojących sygnałów dotyczących sposobu i trybu rekrutacji absolwentów szkół Przeszło dwa lata temu zwracałem się do Pani Minister w sprawie niepokojących sygnałów dotyczących sposobu i trybu rekrutacji absolwentów szkół średnich na uczelnie wyższe. Pomimo wielu korzystnych zmian

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej Al. J. Ch. Szucha 25 00-918 Warszawa

Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej Al. J. Ch. Szucha 25 00-918 Warszawa RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-654450 - I/10/AWO 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world PROGRAM Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie Tytuł projektu: My dream will change the world Państwa partnerskie: Hiszpania i Włochy Czas realizacji projektu:

Bardziej szczegółowo

Uchwały podjęte przez Nadzwyczajne WZA w dniu 28 października 2014 roku

Uchwały podjęte przez Nadzwyczajne WZA w dniu 28 października 2014 roku Serwisy Zamknięte GPW https://4brokernet.gpw.pl/4bn_prd/index.php/pl/,danainfo=.alpedp9hu2vjr19nr43r8... Strona 1 z 3 2014-10-28 Serwisy Zamknięte GPW ktg@eurosystem.com.pl ktg@eurosystem.com.pl (Emitenci)

Bardziej szczegółowo

Dokument informacyjny

Dokument informacyjny Dokument informacyjny Opis inicjatywy 1. W skrócie Global Student Entrepreneur Awards to prestiżowy, międzynarodowy konkurs skierowany do studentów, którzy prowadzą własną działalność gospodarczą. Celem

Bardziej szczegółowo

Twoja Kariera" w Małopolsce

Twoja Kariera w Małopolsce Twoja Kariera" w Małopolsce Za nami krakowska konferencja, która odbyła się 11 marca br. w hotelu Qubus, inaugurując ogólnopolski cykl otwartych konferencji biznesowych. h K bnferencja Twoja Kariera" zostazaplanowana

Bardziej szczegółowo

Odpowiednia motywacja podstawą sukcesu na kursach E-edu

Odpowiednia motywacja podstawą sukcesu na kursach E-edu Odpowiednia motywacja podstawą sukcesu na kursach E-edu 1 Warunkiem skutecznego uczenia się jest dobrowolność i świadomość celów podejmowanych działań, dlatego bardzo istotną kwestią, na którą kursanci

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo