Lamus osobliwości odcinek drugi. CZTERY OPINIE O ADOLFIE HITLERZE.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Lamus osobliwości odcinek drugi. CZTERY OPINIE O ADOLFIE HITLERZE."

Transkrypt

1 Lamus osobliwości odcinek drugi. CZTERY OPINIE O ADOLFIE HITLERZE. Witkacy przed drugą wojną światową. Stanisław Ignacy Witkiewicz, Narkotyki. Niemyte dusze, Warszawa 1979, s.275: Marzyłem zawsze, że Hitler, ten bezsprzecznie jedyny naprawdę... z jajami facet w Europie,skondensowawszy siłę do maksimum zrobi czysto społecznego szpryngla, tzn. rewolucję, raczej transformację od góry, i zaprowadzi radykalnie socjalistyczny ustrój, tzn. naprawdę demokratyczny, bez zakłamań dotychczasowej demokracji, ustrój pozbawiony jednocześnie koszarowości i falansteryzmu. Ustrój, w którym będzie miejsce na to moje minimum własności: szczotkę do zębów, kobietę, domek z ogródkiem, a mimo to wyzysk jednych ludzi przez drugich i niewolnictwo będzie uniemożliwione. Niestety oczekiwanie to zawiodło. Będzie on na równi z innymi uciekać kiedyś jak tylu innych zamiast być błogosławionym przez wszystkich dobroczyńcą. Orwell podczas drugiej wojny światowej. George Orwell, I ślepy by dostrzegł.wybór esejów i felietonów, Kraków 1990, s.119: Chciałbym, żeby zapamiętano, iż nigdy nie potrafiłem zdobyć się na niechęć do Hitlera. Odkąd zdobył on władzę aż do tamtej pory łudziłem się, jak zresztą niemal wszyscy, iż jest on postacią bez znaczenia wiedziałem z pewnością, że choć na pewno zgładziłbym go, gdybym tylko zdołał to uczynić, nie czuję doń jednak żadnej urazy osobistej. Jest w nim bowiem coś głęboko pociągającego. Łatwo to dostrzec, patrząc na jego fotografie polecam tu zwłaszcza fotografię znajdującą się na poczatku wydania Hursta i Blacketta, ukazującą Hitlera z wczesnego okresu Brunatnych Koszul. Na tym zdjęciu ma on patetyczną psią twarz człowieka cierpiącego pod brzemieniem niewypowiedzianych krzywd. Jej wyraz przypomina w wymiarze ludzkim wyraz oblicza ukrzyżowanego Chrystusa z niezliczonych wizerunków. Jest niemal pewne, iż tak właśnie widzi się Hitler. Przyczyny jego osobistego żalu do świata można się tylko domyślać, tym niemniej ów żal jest faktem. Hitler jest męczennikiem, ofiarą. Prometeuszem przykutym do skały, dokonującym samopoświęcenia bohaterem, toczącym w pojedynkę beznadziejną walkę. Diana Mosley po drugiej wojnie światowej. Anne de Courcy, Diana Mosley. Angielska przyjaciółka Hitlera, Warszawa 2005, s. 466: Na pytanie, czy żałuje swojej przyjaźni z Hitlerem, odpowiedziała: Nie mogę żałować. To było interesujące i fascynujące. Spośród wszystkich znanych i sławnych ludzi, których poznałam w życiu, nie mogę żałować znajomości z nim, ponieważ dzięki temu jestem w stanie ocenić nonsensy, jakie się na jego temat wypisuje. Bardzo go podziwiałam. Miał niezwykle urzekające niebieskie oczy i wiele do powiedzenia. Był interesujący i fascynujący, i chętny do rozmowy. Nie osiągnąłby tego wszystkiego, co osiągnął, gdyby był taki, za jakiego ludzie go uważają. Paul Johnson, Historia świata od roku 1917 do lat dziewięćdziesiątych, Londyn 1992, s. 769: W 1945 roku dominował nastrój rozpaczy i bezsilności. Era Europy dobiegła kresu. Można w pewnym sensie uznać Hitlera za ostatniego, prawdziwie europejskiego przywódcę, który potrafił zainicjować rozwój wydarzeń w skali światowej, kierując się perspektywą eurocentryczną. Julian Tuwim WIERSZ WIELCE UCZONY. Na insułach, za Japonami,

2 Kokosz-pstrokosz czubata, gdy jej Sprowadzono kura z Indyiey, Zniosła jajo z karakterami. A pisało na onym jaju: Panim + Echad + Eloim + Hubem, I przyfrunął z kraju Nogajów Gryphus-skrzekot z czarnym Cherubem. A siedziała na onym jaju Kokosz-pstrokosz lat siedemdziesiąt U pygmejów w mieście Bombaju, Dokąd drogi sto lat i miesiąc. A ów Cherub miał złote szpony, A ów Gryphus po chińsku świstał ( Jako pisze wielce uczony Lycosthenes, naturalista ). A z onego jaja się wykluł Kynocephal z ognistą szyją ( U czarownic na konwentyklu Przedni przysmak, pisze Del Rio ). By zaś zgubić tego niewida, Czytaj traktat Horsta z Frankonii. ( Misceatur assa foetida cum oleo hypericoni. ) Za morzami, w dziwnych narodziech, Ukazali się auripedzi, Item Człekoń albo Mężodziew na brandańskiej insule siedzi... Item czytaj księgi Merlina, Aldrovanda i Montigrada, Item słuchaj radia z Berlina, Gdy uczony Adolphus gada - Vir et miles gloriosus, castus, Mystagogus magnae experientiae, Theofrastus Paracelsus Bombastus, Który posiadł one wszystkie scyencye. (1936). ALEKSANDER WIELKI DO SWYCH WOJSK PODCZAS PODBOJU WSCHODU Kwintus Kurcjusz Rufus, Historia Aleksandra Wielkiego: Czy sądzicie, że te wszystkie ludy, przywykłe do imienia i panowania kogoś innego, nie związane z nami ani wierzeniami, ani zwyczajami, ani wspólnym językiem, ujarzmiliśmy w tej samej bitwie, w której je pokonaliśmy? Tym, co je powściąga, jest wyłącznie wasza broń, a nie własne usposobienie, a ci, którzy się nas lękają teraz, kiedy tutaj jesteśmy, staną się naszymi wrogami, kiedy stąd odejdziemy. Mamy do czynienia z dzikimi bestiami, które pojmane i umieszczone w klatce dopiero upływ czasu może poskromić, ich własna bowiem natura tego nie dokona... Dlatego musimy albo zrezygnować z tego, co zajęliśmy, albo zdobyć to, czym jeszcze nie władamy. MYŚLI NIEUCZESANE WODZA TRZECIEJ RZESZY. Adolf Hitler, Rozmowy przy stole , Warszawa 1996: Piękno Krymu, dostępnego nam dzięki autostradzie niemieckie Południe. Kreta gorąca, bezleśna; Cypr piękny, ale Krym osiągalny drogą lądową Kijów. I jako region turystyczny dla nas

3 Chorwacja. Myślę, że po wojnie będzie się z czego cieszyć.( 5/6 lipca 1941 ). Sankt-Petersburg jako miasto jest nieporównanie piękniejszy od Moskwy. Dzieła sztuki z Ermitażu prawdopodobnie nike zostały tym razem przewiezione na Kreml, jak to było w cvzasie wojny światowej, lecz do zamków na wsi, o ile nie wywieziono ich do miast położonych na wschód od Moskwy lub w ogóle nie wyrzucono do wody. ( 5/6 lipca 1941 ). Interesujące jest, że propaganda rosyjska wciąż zachowuje umiar w krytykowaniu nas. Ten cwany góral jest gotów oddać Rosję europejską, jeśli alternatywą miałaby być utrata wszystkiego. Nie mówmy, że z Kaukazu może odbić Europę. Równie dobrze mogłbym siedzieć na Słowacji i próbować stamtąd odbić Rzeszę. ( 11/12 lipca 1941 ). Fascynujące jest podobieństwo pomiędzy rozwojem Niemiec i Włoch! Twórcy języka wystąpili przeciwko uniwersalizmowi papeskiemu Dante i Luter. Narody doprowadzone do jedności przez jednego człowieka, wbrew interesom dynastycznym. Stały się narodami wbrew woli papieża. ( 21/22 lipca 1941 ). Czar Florencji i Frzymu, Rawenny, Sieny czy Perugii, piękna Toskania i Umbria! Kazdy pałac we Florencji czy Rzymie jest więcej wart niż cały Windsor. Jeśli Anglicy zniszczą coś we Florencji czy Rzymie, będzie to zbrodnią. Moskwy nie ma co żałować, i przykro mówić po Berlinie takim, jakim jest jeszcze dziś, też nie byłoby co płakać. Widziałem Rzym, widziałem Paryż i, -sdzczerze mówiąc, w Paryżu może poza Łukiem Triumfalnym nie ma nic na miarę Koloseum, Zamku św. Anioła czy bazyliki św. Piotra, dzieł zbiorowości, wybijających się ponad przeciętność... Co widziałem w Parużu odrzucało mnie. Rzym mnie porwał. ( 21/22 lipca 1941 ). Musimy stale twardo pilnować, by po tej stronie Uralu nigdy więcej nie powstała siła militarna nasi zachodni sąsiedzi zawsze byliby naturalnymi sojusznikami wschodnich. Tak Francuzi trzymali z Turkami, a teraz Anglicy trzymają z Sowietami. ( 27 lipca 1941 ). Jeśli ktoś się modli o nasze zwycięstwo, to szach perski. Gdy tylko się u niego pojawimy, wreszcie nie będzie się musiał bać Anglii. ( 10 sierpnia 1941 ). Rosja to nasze Indie, i jak Anglicy z garstką ludzi panują nad Indiami, tak my będziemy rządzić ta naszą kolonią. Próby wychowywania tubylców byłyby błędem. To co byśmy osiągnęli, to pół-wiedza, która prowadzi do rewolucji. To nie przypadek, że wynalazca anarchizmu był Rosjaninem. Gdyby Rosjanie nie byli organizowani przez innych, począwszy od Waregów, to do dziś byliby królikami... Pozostawiony sam sobie, Słowianin nigdy nie wyszedłby poza ścisły krąg rodzinny. ( 17 września 1941 ). Upadek komunizmu najboleśniej dotknie Czechów. Niewątpliwie w głębi serca cały czas tęsknili za Matką Rosją. Jak w czasie wojny japońskiej przyszły wiadomości o klęsce Rosji, czescy chłopcy w mojej klasie płakali, inni wiwatowali. Z tego okresu pochodzi mój sentyment do Japonii. ( 21 września 1941 ). Co za sens wyznaczać granicę między dwoma światami, jakimi są Europa i Azja na średniej wielkości łańcuchu górskim, jakim jest Ural! Równie dobrze możnaby ogłosić granicą którąś z rosyjskich rzek. Nie geograficznie Azja przechodzi w Europę bez naturalnej granicy. ( 23 września 1941 ). W dawnej Austrii Wiedeń miał tak niesłychanie dominującą pozycję w kulturze, że zrozumiała jest istniejąca na prowincji nienawiąść do iednia, nienawiść, jakiej w tej skali nie budził Berlin...Wszystko było przykrojone do Wiednia, i bardzo uważano, żeby ta zasada nigdzie nie została złamana. Tak na przykład katedra w Linzu nie mogła zostać doprowadzona do projektowanej wysokości, bo wieża katedry św. Stefana przestałaby być najwyższą wieżą w kraju. Musiała pozostać o parę metrów niższa od wieży św. Stefana. Prawdziwego wiedeńczyka szlag trafia, jeśli choćby jakiś obraz trafia do Grazu lub innego miasta Marchii Wschodniej, zamiast do Wiednia. Mam nadzieję, że jeszcze nie zwiedeńczyli Schiracha! ( 1 października 1941). Anglia jest groźna tylko przez to, że potrafi przeciwko mocarstwu europejskiemu, które jej zagraża, rozegrać inne mocarstwo. Wojna światowa była dla Anglików pyrrusowym zwycięstwem. Jeśli chcą utrzymać status mocarstwa światowego, potrzebują silnego sojusznika na kontynencie. A tym mogą być tylko Niemcy. ( 9/10 października 1941 ). Z chwilą upadku Odessy dla Rumunii wojna praktycznie się skończyła. Wobec sukcesu Antonescu opozycja przycichnie naród kocha zwycięskich wodzów... Antonescu może też zapisać sobie na plus, że się rozprawił z Codreanu. Nie licząc Duce, Antonescu robi wrażenie

4 najsilniejszego z naszych sojuszników, człowieka z klasą, konsekwentnego i nieprzekupnego, człowieka, jakiego Rumunia jeszcze nie miała. (17 października 1941 ). 22 czerwca [1941] otwarła się przed nami brama, o której nikt nie wiedział, co za nią leży. Musieliśmy liczyć się z wojną chemiczną i biologiczną, a niepewność ciążyła mi potwornie. Tamtejsi ludzie to zupełnie inny gatunek. Wszystko, co ma piozór kultury, zostało przez bolszewików zrabowane, i nie będę nic czuł, gdy przyjdzie mi zrównać z ziemią Kijów, Moskwę i Petersburg... W porównaniu z Rosją Polska to całkiem kulturalny kraj! (17/18 października 1941). Odbudowanie niemieckiej jedności było w zeszłym stuleciu zadaniem Prus. Zadanie, jakie stoi przed nami stworzenie Wielkich Niemiec i wybicie się na pozycję światowergo mocarstwa mógł rozwiązać tylko południowiec. Jeśli teraz powołuję ludzi z Południa i jeśli posłałem do Berlina najlepszego budowniczego, to dlatego, że ci ludzie pochodzą z terenu karmionego kulturą od bardzo dawna... Berlin będzie kiedyś stolicą świata. ( 21/22 października 1941 ). Gdyby Imperium [Brytyjskie] teraz się załamało, stałoby się to dzięki naszej broni, lecz nie my, a Rosja wzięłaby Indie, Japonia Azję Wschodnią, Ameryka Kanadę, i nawet nie zdołałbym przeszkodzić Amerykanom usadowić się na Południu. Dziś śmierć Anglii nic mi nie daje. Musiałbym walczyć ze spadkobiercami, a mogę mieć udział w masie upadłościowej, byle jej nie licytowano teraz. Dziś nie interesuje mnie już Anglia, lecz ten, kto za nią stoi. (26/27 października 1941). Za sto lat nasz język będzie językiem europejskim. Kraje Wschodu, Północy i Zachodu będą się uczyły naszego języka, żeby móc się z nami porozumieć. Ale warunek: miejsce pisma zwanego gotyckim musi zająć pismo, które dotychczas nazywaliśmy łacińskim, a teraz nazywamy normalnym. Dla kogoś, kto chce się uczyć rosyjskiego my nie chcemy sama obcość liter jest koszmarem! Nie sądzę przy tym, byśmy z tak zwanym gotykiem tracili coś swoistego dla nas. Nordyckie runy o wiele bardziej przypominają pismo greckie. Dlaczego barokowe ozdóbki mają być wyrazem niemieckości! ( 2 listopada 1941 ). Z wyobrażeń o lesie Wotana-Odyna wyleczyłem się przez to, że pewnego dnia trafiłem do Lasu Odyna. Na Nizinie Reńskiej widzieliśmy pięknych ludzi, w Lesie samych kretynów. Pojąłem wtedy, co się stało: germańscy zwycięzcy rozsiedli się na żyznej równinie, podczas gdy pierwotni mieszkańcy wycofali się w nieurodzajne góry... Egipt, świat grecki, Rzym, wszystkie te narody w ten sposób osiągnęły swoją potęgę. ( 5 listopada 1941 ). Monarchia to przestarzała forma. Może się utrzymać tylko tam, gdzie monarcha jest jedynie symbolem konstytucji, a kierowanie państwem spoczywa w rękach premiera albo kogoś takiego. Ostatnią podporą niewydolnego władcy jest armia, a to rodzi niebezpieczeństwo, że armia popadnie w konflikt z racją stanu. ( 11 listopada 1941 ). Los wszystkich państw kulturalnych był podobny kiedy słabła ich siła biologiczna ulegały naporowi z Azji. Najpierw to byli Grecy przeciw Persom, potem był marsz Kartagińczyka na Rzym, Hunowie i bitwa na Polach Katalauńskich, wojny tureckie począwszy od bitwy opod Poitiers, wreszcie najazd Mongołów, od którego Europa została uratowana zupełnie nie wiadomo, dlaczego coś musiało być nie tak w ich kraju! Teraz najgorsze zagrożenie mobilizacja Azji przez bolszewizm. ( 12 listopada 1941 ). U nas jednolite państwo rozumie się jako coś, w czym wszystko jest rządzone z centrali. Najmniejszy urzędniczyna w Berlinie jest ważniejszy od nadburmistrza Essen. Całkiem odwrotnie postępują Anglicy w Indiach, 145 tysięcy ludzi rządzi 350 milionami. My potrzebowalibyśmy do tego iks milionów urzędnikow! Francuzi nie mają żadnego samorządu i są dla nas przykładem negatywnym raj dla prawników i adwokatów!... Nasz korpus urzędniczy jest wytresowany na meldowanie o wykonaniu. Jest to idealny korpus urzędniczy według wyobrażeń Berlina. Gdybyśmy bezwzględnie zweryfikowali rozbudowę administracji, dałoby się oszczędzić dwie trzecie! Prawnik może być tylko doradcą, nie może kierować!... Robię wszystko, żeby obrzydzić życie prawnikom, żeby jak najmniej ludzi szło na takie studia. Ten zawód trzeba tak skompromitować, żeby brali się za niego tylko ludzie, którzy nie widzą świata poza paragrafami... Naród żyje nie dzięki, lecz - pomimo działalności prawników. Nie jestem pierwszym, kto widzi w nich siedlisko zarazy! Fryderyk Wielki myślał podobnie. ( 16 listopada 1941 ). Poza wszystkim innym nie możemy zapominać o tym: jakie by to miało następstwa, gdyby Włochy swego czasu stały się bolszewickie, a nie faszystowskie! Musimy dziękować Duce, że

5 odwrócił od Europy to niebezpieczeństwo. Mussolini to ktoś na miarę wieku, historyczna postać. Ćzegóż to Mussolini nie stworzył we Włoszech! Nawet z Rodosu, pogrążonego w marazmie, zrobił żyzną wyspę. Porównanie między Rodosem a greckimi wyspami pokazuje, czym Mussolini jest dla Włoch. (20 listopada 1941 ). Dobrze się stało, że nie wpuściłem klechów do Partii. 21 marca 1933 w Poczdamie pojawiło się pytanie - do kościoła, czy bez kościoła? Zdobyłem państwo pomimo klątwy obydwu wyznań. Gdybym wówczas rozpoczął od skorzystania z usług Kościoła kiedy politycy byli w kościele, myśmy poszli na groby teraz podzieliłbym los Duce. Sam w sobie wolny duch, ale zaczął od koncesji, podczas gdy ja na jego miejscu obrałbym kierunek bardziej rewolucyjny. Wkroczyłbym do W.[atykanu] i wyrzucił całe towarzystwo. Powiedziałbym: przepraszam, pomyliłem się! Ale oni tego nie zrobią. ( 13 grudnia 1941 ). Nie o to mi chodziło z Azją Wschodnią! Latami tłumaczyłem wszystkim Anglikom: jeśli rozpoczniecie konflikt w Europie, stracicie Azję Wschodnią! A ci panowie nic, nos go góry... Japończycy będą zajmowali wyspę za wyspą, zajmą i Australię. Rasa biała zniknie z tej części świata. Ten proces rozpoczął się, gdy w 1914 mocarstwa europejskie pozwoliły Japonii wziąć Kiauczou. ( 18 grudnia 1941 ). Azję Wschodnią można było utrzymać, gdyby wszystkie białe państwa utworzyły koalicję. Przeciwko nim Japonia by nie wystąpiła! ( 31 grudnia 1941/1 stycznia 1942 ). Cieszę się tylko, że jeszcze raz powiedziałem wszystko co myślę o Roosevelcie, on naprawdę jest psychicznie chory! Teatr, który odstawił na swojej konferencji prasowej jest prawdziwie żydowski. Głupszego narodu, jak ci Amerykanie, nie ma na świecie! Tym większe będzie rozczarowanie! To zawstydzenie teraz! Przy tym obaj Anglosasi nie mają sobie nic do zarzucenia. Z tego mogą jeszcze wyniknąć niesamowite rzeczy! Churchill i Roosevelt, dobrana para oszustów! ( 4/5 stycznia 1942 ). Stalin uchodzi za człowieka, który zamyśla doprowadzić do zwycięstwa idei bolszewickiej. W rzeczywistości jest to tylko Rosja, kontynuacja carskiego panslawizmu! Bolszewizm jest dla niego tylko środkiem do celu;w stosunku do ludów germańskich i romańskich służy jako kamuflaż. Gdybyśmy w 33-cim nie doszli do władzy, przetoczyłoby się to przez Europę jak najazd Hunów! Cała Europa stałaby się ofiarą, a my nic nie moglibyśmy zrobić! Uniknęliśmy zagrożenia, jakiego ludzkie oko nie widziało. Trzy, cztery dni przed atakiem na Rosję miałem jeszcze rozmowę z marszałkiem Rzeszy: Goering, to będzie najcięższa walka, spośród tych jakie stoczyliśmy! (5/6 stycznia 1942). Dokonałem odkrycia: najgorszy w masonerii nie jest element światopoglądowy, lecz fakt, że stanowi ona największą bazę korupcji. Garstka ludzi wywołała wojnę. Urodzony przeciwnik Churchilla, Lloyd George, jest o dwadzieścia lat za stary. Kryzys nastąpił w momencie powrotu Chamberlaina i Daladiera z Monachium. Obaj musieli sobie zdawać sprawę, że należałoby natychmiast rozwiązać parlamenty ich krajów. Gdyby Daladier wtedy rozpisał wybory, podżegacze wojenni byliby izolowani cały naród poparłby politykę pokojową. Toteż podżegaczom wojennym tylko na chwilę zaparło dech w piersiach! ( 6 stycznia 1942 ). Nie zdarzyło mi się jeszcze rozmawiać z Anglikiem, który by akceptował Churchilla. Wszyscy mówią, że jest chory na umyśle!... Toteż ponieważ Ameryka żąda od Anglii zrezygnowania z Azji Wschodniej, Churchill nie dopuszcza myśli o zmianie swoich stosunków z Ameryką. Drażliwe stworzenie. Jednego nie uważam za wykluczone: Jeżeli jedno państwo ze wszystkich wyciągnie bilans generalny, to jest to Anglia. Jedno jedyne państwo nie może na tej wojnie nic zyskać, a tylko stracić: Anglia. Raz zrezygnowawszy z Singapuru, długo nie wystąpią przeciwko Japonii... Sądzę, że gdyby Anglicy wiedzieli dziś, że mogą stamtąd wrócić z podbitym okiem, skończyli by sprawę raczej prędzej niż później. Panowanie na lądzie w Indiach nic im nie da, jeśli stracą Singapur... Anglicy zawsze byli bardzo wielkoduszni dopóki chodziło o rozdawanie własności innych mocarstw. Ale teraz toczy się wojna o istnienie Imperium. Dotąd mogli mówić: co nam Europa, nie nas biją!; gdy stracą Singapur, to koniec... Sądzę, że jeżeli jakieś państwo wycofa się z tej wojny przed jej zakończeniem, to Anglia... Anglii może chodzić tylko o to, czy pozostaną jej Indie. Trzeba by zawrzeć odrębny pokój. Pytanie: co zrobi Ameryka? Strat terytorialnych nie poniosą. Anglia zostanie pewnego dnia zmuszona do połączenia się z kontynentem!... Amerykanom nie wróżę wielkiej przyszłości, bo mam ich za kraj przegniły i

6 skorumpowany. Dochodzą do tego sprzeczności społeczne w najgorszej postaci. Starożytny Rzym był kolosalnym, poważnym państwem. Były wielkie idee, które ożywiały Rzymian, W dzisiejszej Anglii tak nie jest. Mimo to Anglicy są mi tysiąc razy bliżsi niż Amerykanie. Do Japończyków nie mam wyrobionego stosunku, są nzm zbyt obcy kulturowo i obyczajowo. Do amerykanizmu czuję natomiast nienawiść i wstręt ostatniego rzędu. Każde państwo europejskie jest sobie bliskie. Ameryka w całej swej postawie umysłowej jest społeczeństwem w jednej połowie zżydziałym, a w drugiej zmurzyniałym. Już państwo brytyjskie, uważam, jest w sobie bardziej zdolne do istnienia. ( 7 stycznia 1942 ). Churchill jest reprezentantem przestarzałej koncepcji. Stworzenie równowagi europejskiej jest już niemożliwe. Ale właśnie po to wpakował Anglię w tę wojnę. Kiedy Singapur padnie, zdejmą go, o tym jestem święcie przekonany... Generalnie sympatia między Anglią i Ameryką nie wzrosła. Ze strony Anglii odraza nawet wzrosła. Bez Japonii rachunki byłyby wyrównane. Ale teraz cały rachunek zapłaci Anglia. ( 11/12 stycznia 1942 ). Z kapitalistycznego punktu widzenia Anglia jest najbogatszym krajem świata. Mieszczaństwo staje się odważne, jak mu wleźć na portfel. Teraz mają dwie możliwości: albo zlikwidują Europę i utrzymają Wschód, albo odwrotnie. Wszystkiego mieć nie można! Zmiana rządu będzie związana z decyzją o likwidacji Europy. Churcilla będą trzymali na tym urzędzie dopoty, dopóki istnieje wola prowadzenia tej wojny bez względu na wszystko. Gdyby mieli zupełnie dosyć, to zaskończyliby wojnę, bo to byłoby najcięższym ciosem dla Roosevelta. Mogliby powiedzieć: Anglia nie jest w stanie dłużej prowadzić tej wojny, wy nam nie jesteście w stanie pomóc, jesteśmy zmuszeni zająć inne stanowisko wobec Europy! Z tą chwilą pada amerykańska gospodarka, pada Roosevelt i Ameryka przestaje być zagrożeniem dla Anglii. ( 24 stycznia 1942 ). Człowiekiem, który stanie z podniesionym czołem przed sądem historii jest niewątpliwie Lloyd George. W memoriale napisał: Ten pokój będzie ojcem następnej wojny. Niemcy walczyli tak bohatersko, że ten dumny naród nigdy się nie pogodzi z takim pokojem. Gdyby wtedy miał władzę, doszłoby do porozumienia niemiecko-angielskiego. Politycy je udaremnili. (27 stycznia 1942). Krwawe ofiary faszystów były nieporównanie większe od naszych. Kiedy czyta się historię przejęcia władzy przez faszystów, serce rośnie: jakże bohatersko walczyli! Rozumiem, dlaczego ze wzruszeniem myślą o swoich wielkich dniach, o Marszu na Rzym. Dlaczego jednak nie są nic warci jako żołnierze? Bo nie mają dowódców! Naród jest idealistyczny, lecz dowódcy reakcyjni. ( 31 stycznia 1942 ). Churchill jest jak podrażniona bestia. Wszędzie węszy pułapki, nawet jak mu dają więcej władzy. Jest w podobnym położeniu, jak Robespierre przed upadkiem: najpierw wszyscy chwalili Obywatela Robespierre i jego bojówki, a potem nagle go obalono. Churchill nie ma już zwolenników... Myślę, że wszystkiemu winien jest Churchill, a też Belisha, Vansittart i szereg takich ludzi. Francuzi są tacy śliscy. Powszechnie uważano przecież, że Niemcy zaraz się załamią. Polski ambasador Lipski pisze w swoim raporcie, że wie z urzędowego źródła, z którym ma kontakty, że Niemcy załamią się w ciągu ośmiu dni. Lipski miał kontakty i w salonie Dirksenów. Przez swoje nieodpowiedzialne wybryki ci ludzie stali się współwinni temu, co się stało. Wielu myślało wtedy: a potem wrócą stare, dobre czasy! Jeżeli tak myślał Lipski, który wszak bywał na wszystkich naszych imprezach partyjnych, to co musieli wypisywać inni! ( 2 lutego 1942 ). Karol Wielki był jedną z największych postaci w historii świata. To on poskładał w jedną całość te niemieckie klocki! Dziś wiadono, dlaczego nasi przodkowie nie posuwali się na wschód a na południe. Cały prawy brzeg Łaby nic nie różnił się od tego, czym dziś dla nas jest Rosja. Nie darmo Rzymianom strach było ruszyć za Alpy, Germanie też nie znaleźli się tu bez przyczyny... Dopiero w Grecji czy Italii germański duch mógł rozwinąć skrzydła... Przeniesienie się do Germanii było dla Rzymianina czymś podobnym, jak dla nas przez jakiś czas przeniesienie się do Poznania. Pomyśleć: wieczna słota, cały kraj miesiącami zamieniany w trzęsawisko!... Gdyby Henryk Lew stanął po stronie władzy cesarskiej, nigdy nie powstałaby mu w głowie myśl o Wschodzie. Gdyby mu się powiodło, Słowiańszczyzna miałaby germańską klasę rządzącą, nic poza tym. A ileż niemieckiej krwi zesłowiańszczyło się przez to! Wolę iść pieszo do Flandrii, niż jechać na rowerze na Wschód... W każdym razie jedno pewne: jeśli w ogóle mamy ambicje światowego mocarstwa, musimy odwołać się do historii niemieckich cesarzy. Cała reszta jest taka świeża, taka

7 wątpliwa i do tego niekoniecznie udana! Historia cesarzy to najwspanialszy epos, jaki widział świat na równi z historią starożytnego Rzymu. To dostojeństwo! Pomyśleć, jak często ci ludzie jeździli przez Alpy, to byli ludzie z klasą! Rządzili z Sycylii! Co jest naszym problemem: nie znaleźliśmy do tej pory dramaturga o talencie na miarę historii niemieckich cesarzy! Był Schiller, to nie miał nic lepszego do roboty, tylko gloryfikować tego szwajcarskiego łazęgę! ( 4 lutego 1942 ). Churchill jest najgorszym typem skorumpowanego dziennikarza, autentyczną, polityczną kurwą. Sam napisał: nie do wiary, co można na wojnie załatwić klamstwem! Amoralny, ohydny stwór! Jestem przekonany, że już przygotował sobie miejsce za Atlantykiem. Nie w Kanadzie, ale w Ameryce. W Kanadzie zbiliby go na śmierć. (18 lutego 1942). Kiedy Berlin stanie się stolicą świata będzie można go porównywać tylko ze starożytnym Egiptem, Babilonem albo Rzymem. W porównaniu z nim czym będzie Londyn, czym Paryż! (11/12 marca 1942). Każdy, kto obserwuje kurs Franco, mówi: to się skończy nową rewolucją. Hiszpanii nie da się odgrodzić od reszty świata chińskim murem. W końcu dojdzie do eksplozji... Gdybym się w 1936 nie zdecydował posłać pierwszych junkersów, już dawno by było po nim. A teraz mówią, że im święta Izabela pomogła! Izabela, katoliczka, to był kawał k...! Dostała od papieża Różę Cnoty w tym samym czasie, kiedy naszego Ludwika mało w Bawarii nie ukrzyżowali za Lolę Montez! ( 1 sierpnia 1942 ). W 1923 byłem w Szwajcarii, jadłem w Zurychu i mało mnie szlag nie trafił od lawiny dań. Jaką ideologię w życiu może mieć takie małe państwo? W Marchii Wschodniej zdobyliśmy takie cudowne tereny alpejskie, że nikt już nie potrzebuje jeździć do Szwajcarii, która zresztą prędzej czy później jako państwo zdechnie i stanie się częścią Trzeciej Rzeszy. ( 5 sierpnia 1942 ). W Bułgarach mamy niezawodnych sojuszników przeciwko Turkom. Finowie chcą tylko jednego: Karelii Wschodniej i żeby znikł Petersburg. Kto ma Petersburg, ma Bałtyk. Istnienie drugiego mocarstwa na Bałtyku jest dla nas nie do pomyślenia. Mogliby tę sadzawkę kompletnie zapaskudzić minami. ( 8 sierpnia 1942 ). Stalin to z jednej strony potwór, z drugiej olbrzym. Sprawy społeczne nic go nie obchodzą. Ludzie zdychają, a on ma to gdzieś. Dać mu jeszcze dziesięć lat, to Europa poszłaby z dymem jak za Hunów. Żeby nie Wehrmacht, już byłoby po nas. Znając głupotę naszych mas, pewnie by im jeszcze bramy triumfalne stawiali! ( 9 sierpnia 1942 ). Stalin anarchista wychowany w seminarium duchownym! Należałoby teraz zapytać na łamach prasy, czy w Moskwie też śpiewał z Churchillem psalmy! Nic na to nie poradzę, że to nie Churchill rozdawał tam karty... Kiedyś powiedziałem jednemu z tych panów: Naród niemiecki przeżył wędrówkę ludów, wojny rzymskie, najazdy Hunów, Węgrów i Mongołów, wojnę trzydziestoletnią, wojny fryderycjańskie i napoleońskie i mnie też przeżyje! ( 16 sierpnia 1942 ). Ostatni cesarz robił wszystko, żeby przez głupie, aroganckie mowy zrazić do siebie wszystkich niemieckich książąt, zupełnie nie dbając o konsekwencje. Jest po prostu aktem głupoty, kiedy względnie młody monarcha mówi o nich jako o swoich wasalach. To tak, jakbym ja mówił o Horthym i Tiso jako o swoich wasalach. ( 20 sierpnia 1942 ). Węgrzy to straszni pozerzy. W sprawach wojny są tacy sami jak Anglicy i Polacy. Wojna jest dla nich sprawą racji stanu i stad bydła. Wszyscy nosili szable, ale brakowało im rycerskości. Po jakiejkolwiek powadze nie zostało ani śladu! ( 22 sierpnia 1942 ). Stalin z czasem zbudowałby niesamowity świat uprzemysłowiony, przy całkowitym lekceważeniu szerokich mas, z użyciem pewnej frazeologii i podniesieniem standardu życia aparatu. Celem ostatecznym byłaby bolszewizacja Europy. Posłużył się Żydami, żeby się pozbyć inteligencji ukraińskiej, a potem transporty Żydów poszły na Syberię. Uważam, że pewnego dnia pójdzie do Chin, jak nie będzie miał innego wyjścia! Ze wszystkich Anglików największe wrażenie zrobił na mnie Lloyd George. O ile angielszczyzna Edena jest odrażająca, w jego ustach jest to coś fascynującego. To jest człowiek z klasą! Jego memoriał w związku z traktatem pokojowym powinien wejść do klasyki. Napisał: oto pokój, który wywoła wojnę! Kto to wymyślił, że taki naród

8 jak Niemcy da się zniszxczyć! Interes Anglii od zawsze wymaga przyjaźni z Niemcami. ( 24 sierpnia 1942 ). Gdybyśmy dziś zawarli pokój z Francuzami, byłoby to bezcelowe. Nie można okroić armii francuskiej do takich rozmiarów, żeby w ciągu trzech lat nie była w stanie roznieść Włochów, Do tego wystarczyłaby sama paryska policja! Musielibyśmy ich ciągle pilnować. Czego nie spowodowała ofensywa polska, Norwegia, Francja, Wschód i wojna pustynna, to uda się Włochom wykończą naszych nerwowo! Mam książkę o Stalinie i trzeba powiedzieć, że to niesamowita osobowość, prawdziwy asceta, który trzyma to olbrzymie państwo żelazną ręką. Ale powiedzieć, że to państwo socjalistyczne, to jest oszustwo jakich mało! To jest państwo państwowo-kapitalistyczne... A nad tym wszystkim jeden człowiek, który pyta: czy uważacie, że 13 milionów ludzi to za dużo wobec tak wspaniałej idei? Polaków by rozdeptali jak nic, zresztą nas ze stutysięczną armią też, ani byśmy się obejrzeli. W Paryżu i tak by wisiała czerwona flaga. Europa wyszła z tego z podbitym okiem. Już raz tak było, dlaczego się o tym nie pamięta! Węgrzy w bitwie pod Legnicą! Czy do odwrotu skłoniły ich wysokie straty, czy śmierć Dżyngis-chana w kraju? Pokój westfalski podniósł bezsilność Niemiec do godności ustawy. Zawsze mówiłem moim ludziom: nie chodzi o przezwyciężenie traktatu wersalskiego, lecz westfalskiego. W traktacie wersalskim Francuzom przyświecał jeden cel: odnowienie pokoju westfalskiego. (26 sierpnia 1942). Jeżeli Stalinowi coś się przytrafi, azjatyckie imperium padnie. Rozpadnie się tak samo, jak powstało. W historii Niemiec Rzesza pod berłem Habsburgów prowadziła niezwykle przewlekłą wojnę z Turkami. Trwało to prawie trzysta lat. Turcy wylecieliby z Europy, gdyby ich nie poparła Rosja. Oto złote czasy księcia Eugeniusza. Musimy z tego wyciągnąć wnioski. Jeżeli nie zrobimy raz na zawsze porządku na Wschodzie, każde pokolenie będzie miało ten sam problem. Pod dobrym wodzem nawet głupia rasa może mieć pewne osiągnięcia. Osiągnięcia organizatorskie Dżyngis-chana były niepowtarzalne. Rzesza potrzebuje tylko prawdziwej stolicy. Na razie Budapeszt jest najwspanialszy z możliwych. W całej Rzeszy Niemieckiej nie ma czegoś takiego. Parlament, zamek, katedra, mosty wieczorem podświetlone, robi to niesamowite wrażenie. Wiedeń też robi niesamowite wrażenie, ale nie leży nad rzeką. Budowniczowie wszystko Niemcy. Tu widać, jakie to ważne zrobić z miasta stolicę. Buda i Pest to były kiedyś dziury zabite dechami. W ciągu stu lat ze mieszkańców zrobiło się 1.3 miliona. Wszystko poza ratuszem postawiono dwa razy większe niż w Wiedniu. Taki musi być Berlin! Wiem, że Berlin stanie się czymś równie potężnym. ( 28 sierpnia 1942 ). Pytałem Lloyd George'a, dlaczego na konferencji pokojowej nie przeforsował swojej koncepcji (był zwolennikiem łagodnego pokoju). Powiedział mi, że od początku miał przeciwko sobie Wilsona, Francuzi też wariowali. Robił, co mógł, ale nic od niego nie zależało! Po oświadczeniu rządu niemieckiego, że w życiu czegoś takiego nie podpisze, przygotowano drugą wersję traktatu. Alianci mieli zrezygnować z korytarza, Kamerun miał zostać przy Niemczech, flota zatrzymać cztery ciężkie krążowniki i osiem lekkich, a reparacje zostać obniżone do 25 czy 26 miliardów. Anglicy, mówił mi Lloyd George, ściągnęli na siebie nienawiść Francuzów. W Paryżu pisano o perfidnej polityce Anglii. Był wstrząśnięty, jak przedstawiciele niemieccy w ostatniej chwili zjawili się gotowi do podpisania traktatu. Przy wyjściu Clemenceau syknął: Voila! Jeśli jakiś naród zachowuje się tak służalczo, można stracić respekt przed nim. Mowa Windsora do frontowców, że uważa połączenie z Niemcami za swoją życiową misję była dla niego samobójcza. Byli wtedy w Berlinie, to był naprawdę przyjacielski związek. To zły znak, jak potraktowali Windsora. ( 31 sierpnia 1942 ). Stary Wilhelm to był pan jak się patrzy. Wilhelm II był pod każdym względem mięczakiem bez charakteru! Każdy list Bismarcka jest więcej wart niż wszystkie pisma tego cesarza! (1 września 1942). Franco powinien wystawić pomnik junkersa-

9 52. Bez Ju-52 w życiu by tej wojny nie wygrał! Łaska boska, że im starczało zasięgu ze Stuttgartu do Hiszpanii. Jak kiedyś niemieccy elektorzy przyjmowali korony z rąk Francuzów, tak zaraz po zawieszeniu broni zwrócił się do mnie pretendent do tronu francuskiego. Mówił, że będzie w pełnym zakresie przestrzegał niemieckich przepisów! Co za brak charakteru! ( 3 września 1942 ). Hiszpania jest to kraj, którego nie można nie kochać. Ludzie z niesamowitym gestem w czasie pokoju, niezwykle dzielni na wojnie! Jeszcze nie widziałerm Niemca, który by inaczej oceniał Hiszpanów... Nie zdarzyło mi się dotąd rozmawiać z kimś, kto by nie czuł respektu dla Hiszpanów! Kiedy Franco wyjeżdża, ma przed sobą szwadron marokańskich jeźdzców, którzy rozglądają się na boki, to samo z tyłu. Zbudował dookoła siebie dwór jak monarcha. Król. Jak się pojawi król, będzie mógł mu podać strzemię. Sądzę, że jednym z naszych najcelniejszych posunięć było przyjęcie na front Błękitnej Dywizji. Munozowi Grandesowi dam jeszcze Liść Dębu z Brylantami, niech się tylko zdarzy okazja. To się opłaci. Żołnierze, skąd by nie byli, szybko przyzwyczajają się do dzielnego dowódcy. W ostatnim momencie musimy jeszcze chłopców świetnie wyposażyć i dodać im trochę łupów i paru rosyjskich generałów jako trofea. Ich wjazd do Madrytu będzie naprawdę triumfem. Nikt im nie podskoczy. W ogólności nie ma drugiej takiej prasy, jak hiszpańska! ( 5 września 1492 ). Metternich pod wieloma względami jest oceniany niesprawiedliwie. Próbował dać trupowi zdolność do życia. Jako kanclerz austriacki tudzież z punktu widzenia dynastii Habsburgów nie mógł postępować inaczej. Służył domowi Habsburgów i chciał przywrócić mu jego dawną świetność stąd jego dążenie do odtworzenia za wszelką cenę dawnej Rzeszy. Nie da się zaprzeczyć, że nieraz chwytał się nieodpowiednich środków. Ale jego działalność trzeba oceniać z perspektywy jego czasów. Droga obrana później przez Bismarcka, w latach była nie do pomyślenia. Pytanie nie brzmiało: Bismarck czy Metternich, ale Kancelaria Państwa czy parlament federalny, połączenie wszystkich możliwych nurtów politycznych. We Frankfurcie niczego nie stworzono i niczego by się stworzyć nie dało. To Metternich ocenił prawidłowo. Metternich ostatecznie dążył do tego samego celu co Bismarck, tyle, że on chciał to osiągnąć przez wyniesienie Habsburgów, a Bismarck przez dominację Prus. Wariant parlamentarny odrzucali obaj. Bismarck osiągnął swój cel, Metternich przegrał, ale to nie powód, żeby go traktować jak zbrodniarza. Bez rewolucyjnego kroku w postaci wojny 1866 roku Bismarckowi też by się nie powiodło. Gdyby tą drogą nie osiągnął sukcesu, to by go niezawodnie chcieli ukrzyżować. Kiedy Metternich był u steru, po prostu czas jeszcze nie dojrzał do definitywnego rozwiązania kwestii zjednoczenia. Ostatecznie do Bismarcka też nie można mieć pretensji, że nie stworzył Wielkich Niemiec. W walce z Napoleonem Metternich był równie fanatyczny jak każdy inny niemiecki patriota... Doprawdy trudno jest zająć właściwe stanowisko wobec takiego zjawiska historycznego jak Metternich.( 14 czerwca 1943 ).

10 UMIĘDZYNARODOWIANIE PEWNEJ PIEŚNI. Adam Zagajewski: GORLIWOŚĆ : Hannah Arendt w jednym z listów do Jaspersa wspomina o pewnym niemieckim profesorze filologii klasycznej, który pod panowaniem Hitlera nieproszony, z własnej woli, przełożył na grekę Horst-Wessel Lied. Wiesława Czapińska, ARTYŚCI W TRZECIEJ RZESZY, Kraków 1997 przedrukowuje.. polski przekład tej pieśni: Chorągiew w dłoń, SA wyrusza w akcję, Szeregi równe, spokojny, mocny krok. Kamraci dawnej walki z czerwonym i z reakcją, Są z nami tu, choć ich nie dostrzega wzrok. Ustąpcie drogi brunatnym batalionom, Ulica wolna, SA nadchodzi tam. Swastyka wieść przynosi dziś milionom: Wolności, chleba dzień już świta nam. Ostatni raz zatrąbią dziś na apel, Gotowi żeśmy wszyscy do walki i do burz. Niedługo w miastach zawisną nasze flagi, Zerwiemy pęta, ten czas nadchodzi już. Chorągiew w dłoń, SA wyrusza w akcję, Szeregi równe, spokojny, mocny krok. Kamraci dawnej walki z czerwonym i z reakcją, Są z nami tu, choć ich nie dostrzega wzrok. Przełożyła: Joanna Sokół. Konstanty Ildefons Gałczyński PIEŚŃ O SZALONEJ ULICY ( Fragment ): Ulsteinie mój, ty popatrz, popatrz, jaki to śliczny marsz: chłop w chłopa; myśmy są z niższych sfer. Przez most muzyczny xięcia Pepi w czwórkach, w oktawach, coraz lepiej, słonecznie: ONR. Usuń się, śliczny, jeśli łaska! Mecz. Gola. Klaskać! Klaskać! Klaskać! O N R. Stanisław Mackiewicz Cat HISTORIA POLSKI OD 11 LISTOPADA 1918 R. DO 17 WRZEŚNIA 1939 R. Warszawa 1989, s.269: Beck miał swoją formułę, którą często wypowiadał i w którą, niestety, całkiem szczerze uwierzył. Powiadał: ani o jeden krok nie bliżej Berlina niż Moskwy. Formuła ta była alogiczna i ahistoryczna. Niestdety, polityka Becka doprowadziła do jej realizacji. Formuła ta triumfowała dn. 17 września 1939 r., gdy Beck opuszczał kraj zajmowany na równi przez wojska niemieckie i

11 sowieckie wtedy istotnie dzieliła politykę polską taka sama idealnie odległość od Moskwy, jak od Berlina. Władysław Broniewski TUŁACZA ARMIA Tam na Uchcie, na Soświe rośnie sosna przy sośnie, drzewa piękne, masztowe wyrosły. Myśmy ostrym toporem rozprawiali się z borem nie dla Polski: dla Rosji... dla Rosji... Dobywaliśmy węgiel pod Polarnym aż kręgiem, lub spławialiśmy las na Peczorze, i rzucała nas dola na bezdroża, na pola, w tundrę, tajgę, za góry, za morze... Bieda była, oj bieda! Trzeba było się nie dać, trzeba było być twardym, upartym, poprzez łagry i tiurmy jak na froncie do szturmu, iść z żołnierskim honorem i hartem. Dziś w angielskiej kantynie, przy dziewczynie i winie, wspominamy, jak gdzieś na Ładodze od tyfusu, malarii tysiącamiśmy marli i tysiące nas padły po drodze. Dobrze jest, że nas nie ma tam gdzie zima, Kołyma, gdzie Workuty, Irkucki, Tobolski, że przez Morze Kaspijskie i przez piaski libijskie wędrujemy prościutko do Polski. SZTAUFOWIE ( ) NAJWSPANIALSI CESARZE ŚREDNIOWIECZA. Pięciu cesarzy: Konrad III ( ) Fryderyk I Barbarossa ( ) Henryk VI ( ) Fryderyk II ( ) Konrad IV ( ). Po nich Wielkie bezkrólewie ( ) podczas którego papiestwo realizowało swój plan wytępienia dynastii Sztaufów do szczętu, w następstwie czego: Manfred, syn Fryderyka II, przeciwko któremu papież Klemens IV wezwał Francuzów pod wodzą Karola Anjou, stracił koronę i życie w bitwie pod Benevento ( ); jego żona i syn aż

12 do śmierci trzymani byli w ciężkim więzieniu. Konradyn, młody syn Konrada IV, jako kolejny dziedzic korony wyprawił się w 1267 do Italii; został pobity przez Karola Anjou pod Tagliacozzo ( ), skazany i w wieku 17 lat ścięty w Neapolu ( ). Enzio, król Sardynii, piękny syn Fryderyka II, zmarł po 22 latach więzienia w Bolonii. Ostatnia córka Fryderyka II, Katarzyna zmarła w 1279 roku jako zakonnica we francuskim klasztorze pod Montargis. HEINRICH HEINE DO FRANCUZÓW. A. Valentin, Henryk Heine, Warszawa 1958, s. 206: Kiedy usłyszycie hałas i szczęk, nie wtrącajcie się, Francuzi, do spraw, które się będą u nas działy. Pożałowalibyście tego. Strzeżcie się podsycać ogień, strzeżcie się go gasić: możecie sobie łatwo poparzyć palce. Nie śmiejcie się z moich rad, rad marzyciela, ostrzegającego was przed uczniami Kanta, Fichtego i filozofów panteistycznhych. Nie drwijcie z fantasty, oczekującego w świecie rzeczywistym tej samej rewolucji, jaka zaszła w świecie duchowym. Myśl poprzedza czyn, jak piorun poprzedza grzmot. Grzmot niemiecki jest oczywiście bardzo niemiecki, ociężały i porusza się wolno: ale zabrzmi pewnego dnia i kiedy usłyszycie huk, jakiego jeszcze nie było w historii świata, dowiecie się, że piorun niemiecki trafił do celu... I przyjdzie dzień. Niby na schodach amfiteatru zbiorą się narody wokół Niemiec, aby przyglądać się wielkiemu turniejowi. Radzę wam, Francuzi, zachowujcie się spokojnie, a nade wszystko nie oklaskujcie. Moglibyśmy się łatwo pomylić i przywołać was do porządku, we właściwy nam brutalny sposób. Bo jeżeli mogliśmy górować nad wami wówczas, gdyśmy żyli w służalstwie, będziemy do tego bardziej jeszcze zdolni upojeni wolnością... Pewnego dnia w winiarni w Getyndze pewien młody Stary Niemiec mówił mi, że trzeba pomścić Konrada von Stauffen, którego Francuzi ścięli w Neapolu. Zapomnieliście zapewne o tym dawno. Ale my nie zapominamy niczego. Widzicie, gdyby nam pewnego dnia przyszła ochota pokłócić się z wami, nie zbraknie nam wytłumaczenia. Henryk Heine NIEMCY BAŚŃ ZIMOWA 1844 ( Fragment ). W gospodzie też mi się nie wiodło, Nie smakowało jadło, Nie mogłem zasnąć: kołdra gniotła, Paliło prześcieradło. Alkowę dano mi z betami, Gdzie suty brud z atłasem, Kotara złotem lamowana, A w górze strop z kutasem. Przeklęty kutas! Wciąż mi mącił Snu chwilę pokojową, Jak Damoklesa miecz okrutny Nad moją wisiał głową... Upiory straszne mnie chwyciły, Powlokły mnie zuchwale I zobaczyłem, że przykuty Wiszę na stromej skale. I znów pokazał się nade mną Ów kutas zatracony, Tym razem jako sęp krwiożerczy: Dziób czarny, ostre szpony.

13 Podobny całkiem do pruskiego Był orła, nad mym ciałem Zawisnął, opadł i wątrobę Tak żarł mi, że jęczałem. Długo jęczałem. Zapiał kogut. Zbudzony tym hałasem, Przecieram oczy: dziwo orzeł Znowu się stał kutasem. PRUSY PAŃSTWO DYNASTYCZNE, WROGIE IDEI NIEMIEC NARODOWYCH. Wacław Schmidt, Prusy między Wschodem a Zachodem, Paryż-Warszawa 1934, s. 40n.: Jednakowoż proces przyswajania sobie przez dynastię Hohenzollernów narodowej idei niemieckiej idzie w dalszym ciągu opornie. Strach przed rozwijającym się ruchem narodowym ogarnia w pierwszym rzędzie króla pruskiego. Hohenzollernowie wszelkimi siłami wzbraniają się związać losy swej dynastii z ideą zjednoczenia politycznego krajów niemieckich, czego tak uporczywie domaga się mieszczaństwo i inteligencja. Z niechęcią odpychają od siebie natrętnych proroków, głoszących dziejowe posłannictwo rasy germańskiej. Rząd pruski karze surowo agitatorów ruchu zjednoczeniowego, jako szkodliwych demagogów. Jeden z największych patriotów niemieckich, Fryderyk Jahn, który w roku 1813 w czasie kampanii przeciwko Napoleonowi wstąpił jako ochotnik do wojska pruskiego, a po wojnie oddaje się całkowicie wychowaniu fizycznemu i moralnemu młodzieży w duchu narodowym, zostaje w lipcu 1819 osadzony w twierdzy, skąd wychodzi po 6-ciu latach z zakazem powrotu do stolicy. Raport urzędowy komisji śledczej zarzuca mu propagandę niezwykle niebezpiecznej nauki o jedności Niemiec. Poeta i historyk Ernst Arndt, głoszący w swych dziełach, iż Ren jest rzeką Niemiec, a nie ich granicą, zostaje przez okres dwudziestu lat zawieszony w swych czynnościach profesorskich i niejednokrotnie odsiaduje kary więzienia. W roku 1824 ukazuje się rozkaz policji, zabraniający drukować Fichtego Mowy do narodu niemieckiego, a zakaz ten znajduje potwierdzenie prezydenta prowincji Brandenburgii. Poetę Reutera za agitację narodowo-niemiecką sąd skazuje na karę śmierci, którą mu jednakże zamienia na długie lata ciężkiego więzienia. Hoffmann von Fallersleben pozbawiony zostaje katedry i skazany na nędzę za napisanie pieśni. A jest nią właśnie owa słynna Deutschland, Deutschland ueber alles. Patriotyzm niemiecki należy do rzeczy podejrzanych, wszystko, co nacechowane jest zapałem dla idei narodowej, ulega prześladowaniu ze strony policji pruskiej. Wystarczy poruszyć tę kwestię, ażeby uchodzić w oczach władz za wichrzyciela. CZY WÓWCZAS I W POLSCE MOGŁO BYĆ PODOBNIE? Juliusz Słowacki, Liryki i inne wiersze, Wrocław 1949, s. 274n.: Chcesz wiedzieć, czym dziś byłby nasz kraj odzyskany W trzydziestym pierwszym roku; to patrz na Hiszpany, A ujrzysz ziarno, które było w czasu łonie. Austryjak jakiś baba siedziałby na tronie, Głupi a nieruchomy, tak jak Jowisz Stator; Przy nim stałby podporą upadły dyktator. Przeciw myślom praktycznej broniliby tezy Ministry uszablone grube Narwaezy. Słodki nasz książę i pan wielce ukochany, Polityk, jak on cichy Martynez różany, Do ministerium częstym wracałby nawrotem, Sterując między królem a prawem z Guizotem. Polskim groszem, co z chleba sypie się anielski, Bankrutować by zaczął dawno już pan Jelski;

14 Po nim zaś pan C[ieszkowski] w kredytu postaci Byłby już nas pozbawił dawno cyrkulacji. Cóż więcej? pod wojennym prawem i pod biczem Barceloną byłoby Wilno z Mickiewiczem; Gdy przeciwnie wieszcz ciemny, w swoich drogach skryty, Wlatując w dwór przez okna albo przez kobiety, Znikałby nawarzywszy kwaśnych intryg piwa, Sądząc, że ciemny dramat z królami odbywa. Z ludem byłoby trudniej przyszłoby nareszcie Do sikawek, jak w Porta-sol na Starym Mieście. REAKCJA ZACHODU NA UPADEK POWSTANIA LISTOPADOWEGO. Marian Kukiel, Dzieje Polski porozbiorowe ( ), Londyn 1993, s.247n.: Upadek Warszawy wywarł tu, według opinii współczesnych, większe wrażenie, niż byłby wywarł upadek Paryża. Gdy Sebastiani zakomunikował w Izbie Ustawodawczej raport konsula o poddaniu stolicy, kończący się stwierdzeniem, że w chwili, gdy to pisał spokój panował w Warszawie, słowa te, źle zrozumiane, wywołały burzę w Izbie i zamieszki uliczne. Pieśń Delavigne'a La Varsovienne, którą w przekładzie Karola Sienkiewicza śpiewano u nas za powstania i którą dotąd się śpiewa, i piosenka Berangera o Poniatowskim poruszają sumienia młodzieży i ludu. Komitet Lafayette'a wciąż panuje nad opinią publiczną. W październiku staje obok niego Komitet Polsko-Amerykański, którego twórcą był znakomity pisarz James Fenimore Cooper. Zewsząd, od Lafayette'a, od Lelewela i od Czartoryskiego przychodzą te same wezwania na Zachód, aby swą emigracją protestować przeciw ujarzmieniu Polski i przedłużać walkę o jej wyzwolenie. Dzięki energii i rzutkości generała Bema ruszyły w styczniu 1832 r. kolumny z Prus; inne szły z Galicji. Pochód przez Niemcy był prawie triumfalny. Liberałowie niemieccy i młode niemieckie podziemie patrzyli na walkę Polski z Rosją z podziwem, ale i z wdzięcznością za związanie potęgi carskiej, gdy miała ruszać na zachód, za przeciwstawienie się mocarstwu terroryzującemu rządy niemieckie i narzucającemu im politykę reakcji i represji. Wszędzie po drodze czekały na Polaków niemieckie komitety przyjęcia. I tu przodowali literaci. Powstały dziesiątki Polenlieder, a wśród nich pieśń Juliusza Mosena o pułku 4. piechoty liniowej Tysiąc walecznych śpiewana w Polsce jeszcze w tym stuleciu. KAROL MARKS O POLSCE PODCZAS POWSTANIA STYCZNIOWEGO. Przyczynki do historii kwestii polskiej. Rękopisy z lat , Warszawa 1986, s.5: Przeto wszystkie zagadnienia polityki zagranicznej Niemiec sprowadzają się dla Niemiec do jednego problemu: odbudowania Polski. Jednakże Niemcy to nie Prusy, a Prusy to nie Niemcy. POLSKA-UKRAINA DWA BRATANKI. Bohdan Zaleski ( ): LACH SERDECZNY NA MARACH (Przecław Lanckoroński, Rycerz Jerozolimski, drugi w kolejności hetman kozacki) Czarnym szlachem, za swym Lachem, Ukraina wzdłuż Jako umie, w tęsknej dumie, krok za krokiem tuż. Wielki żal podaje w Niebo, wszystkimi och! dzwony: Wraca Lach jej, Lach serdeczny do swej Lanckorony. Wóz się toczy, zrywa oczy, a nie widno w łzach, Wóz bogaty hej makaty, na marach bo Lach!

15 Za marami pan Bohdanko: a między Kozaczą Jazłowiecki i Sieniawski i Herbort w głos płaczą. Wóz się toczy, zrywa oczy, prześwietla się wzwyż: Hej buława! szabla rdzawa! hej czerwony krzyż! Hej hetmańska zbroja sławna, po świecie szerokim! Hej hetmański koń sierota! rży smutnie, wie po kim. Mogił tyle! Na mogile, co kilkoro staj, Mary stoją, świecą zbroją i modli się kraj: A posępni towarzysze i bojów i chwały, Przyhukują naokoło na pochód wspaniały: Cześć na dobie, pokłon tobie, atamanie nasz! Sojusz stary, szczerej wiary mołojców swych znasz. Już ty nie nasz my nie twoi. Hej sojusz skończony Wracasz ojcze na słobodę, do swej Lanckorony. Lanckorona twa rodzona nie puści cię w świat: W Ukrainie, och! jedynie sława inszych lat, W pieśń powieje przez mogiły od rodu do rodu, Boś hetmanił i serdecznie i sławnie od młodu. Żywot krwawy krwawej sławy, ktoć zapomni z nas? Lach nasz chrobry, i w czas dobry i w najgorszy czas, Czem Bóg darzył żył i białym i czarnym on chlebem, Leżał z nami w cudzych grodach i w stepie pod niebem. Żal się Boże! step i morze obiegliśmy z nim, Grody dawne, kraje sławne, Wołosza i Krym, Nie zapomną na wiek wieków, jak z pola na pole Bujał orzeł tam i wodził swe stado sokole. Cześć na dobie, chwała tobie, chwała póki nas! Hej serdeczny! pokój wieczny! w niepożyty czas! Póki świata, słońca, żal nasz, żal nieukojony, W pieśń niech wieje od Kudaku aż do Lanckorony! Czarnym szlachem, za swym Lachem, Ukraina wzdłuż, Jako umie, w tęsknej dumie, w płacz zawodzi już, Nabożeństwem się do Boga na niebie przyczynia: A wtórują głosy w głosach z Podola, z Wołynia. Taras Szewczenko ( ): DO POLAKÓW Kiedyśmy byli Kozakami I nic o unii nie słyszeli, Na wolnych stepach, wolni sami, Brataliśmy się z Polakami I żyli sobie najweselej! W sadach dziewczęta, niczym białe Lilije, kwitły dla miłości, A matki z dumą spoglądały Na swoich synów, którzy rośli Jak wolni ludzie i koili Matczyne starych lat cierpienia... Aż przyszli księża i w imieniu Chrystusa Pana podpalili Nasz cichy raj, rozlali morze Łez i krwi ludzkiej, a sierotom

16 Zadali śmierć męczeńską oto Ku jeszcze większej chwale Bożej... Już głowy chylą się kozacze Jak wiatrem przygnieciona trawa, Już Ukraina jęczy, płacze, Już się zaczęła uczta krwawa A ksiądz bez przerwy wyśpiewuje Wściekłe: Te Deum! Alleluja! I tak Polaku, druhu, bracie, Zachłanni księża i magnaci Nas poróżnili, rozdzielili, A my wciąż zgodnie byśmy żyli. Podajże rękę Kozakowi I serce swe do niego przychyl, I razem w imię Chrystusowe Odbudujemy raj nasz cichy! 1847 Przełożył Jerzy Jędrzejewicz. CIEŃ PONUREGO WSCHODU Marian Zdziechowski, Napoleon i Chateaubriand, Wilno 1932, s.223 n. Rosjanie, którzy byli w piekle komunizmu pisze Mereżkowski (<Napoleon l'homme>) - wiedzą już o Napoleonie to, czego jeszcze nie wiedzą europejczycy i nie znajdą w 40 tysiącach napisanych o nim dzieł to są dwie uzupełniające się daty: co się zaczęło w tamtym roku, zakończone zostało w tym. W r Napoleon wkraczał do Moskwy na czele opadającej z wyczerpania, choć zwycięskiej armii. Moskwa witała go dymem pożarów. Kto podpalił? Synowie ojczyzny? Nie złodzieje, mordercy, zbójcy, których wypuszczono z więzień... Co za ludzie! Co za ludzie! Powtarzał Napoleon, jakby strachem proroczym przejęty. Ale w tym proroczym strachu zrozumiał istotę swej misji: bronić religii, kultury, cywilizacji, organizować narody cywilizowane przeciw napastującej barbarii. I stało się to ideą napoleońską, którą się przejął Napoleon III, którą szerzył i służył jej słowem, piórem i orężem. Ludzie mówił Napoleon na Św. Helenie czcić będą pamięć moją, gdy barbarzyńcy zawładną Europą, a do tego by nie doszło nigdy, gdyby nie wy signori Inglesi. Dziś by powiedział: Panowie europejczycy... Rosjanie widzą to, czego nie dostrzegają Europejczycy: widzą wysoko nad nami na czerwonym tle nieba, krwawiącego się łunami pożóg, rycerza na koniu z obnażonym mieczem w ręku, z twarzą ku Wschodowi zwróconą. To On czuwa nad Europą, on ją ochrania przeciw Czerwonemu Piekłu. POETYCKI TRYPTYK POŻEGNALNY DLA DESPOTYZMU CARSKIEGO. Do cara Aleksandra II w roku Władysław Ludwik Anczyc: PIEŚŃ STRZELCÓW. Hej bracia wraz! Nad nami orzeł biały, A przeciw nam śmiertelny stoi wróg, Wnet z naszych strzelb piorunne zagrzmią strzały, Niech lotem kul kieruje Zbawca-Bóg. Więc gotuj broń i kulę bij głęboko, O ojców grób bagnetów poostrz stal, Na odgłos trąb twój sztucer bierz na oko, Hej baczność! Cel i w serce lub w łeb pal! Hej trąb, hej trąb Strzelecka trąbko w dal! A kłuj a rąb

17 I w serce lub w łeb pal! Wzrósł liściem bór, więc górą wiara strzelcy, Masz w ręku broń, a w piersi święty żar, Hej Moskwa tu, a nuże tu wisielcy, Od naszych kul nie schroni kniaź ni car. Raz przecież już zagrzmiały trąbek dźwięki, Lśni polska broń jak stalnych kłosów fal, Dziś spłacim wam łzy matek i wdów jęki, Hej baczność! cel i w serce lub we łeb pal! Hej trąb, hej trąb... ` Chcesz zdurzyć nas, oszukać świat chcesz czule, Plujem ci w twarz za morze twoich łask, Amnestią twą obwiniem nasze kule, Odpowiedź da huk strzelby, kurków trzask. Do Azji precz, potomku Dżyngis-chana, Tam żywioł twój, tam ziemia carskich gal. Nie dla cię, nie, krwią polską ziemia zlana, Hej baczność! cel i w serce lub w łeb pal! Hej trąb, hej trąb... Do Azji precz tyranie tam siej mordy, Tam gniazdo twe, tam panuj, tam twój śmieć, Tu Polska jest, tu zginiesz i twe hordy, Lub naród w pień wymorduj, wysiecz, zgnieć. O Boże nasz! O Matko z Jasnej Góry! Błogosław nam, niech korne łzy i żal Przebłaga Cię, niewoli zedrze chmury, Hej baczność! Cel i w serce lub w łeb pal! Hej trąb, hej trąb... Do cara Aleksandra III w roku 1894 Włodzimierz Sołowiew: PANMONGOLIZM Panmongolizmu nazwa dzika Łagodnie przecie pieści słuch, Urokiem losów wysłannika, Którego natchnął Boży Duch. Kiedy w Bizancyum spróchniałem Ofiarne ognie zmroził chłód, I Cezar opętany szałem Zdradzał Mesyasza a z nim lud, Wtedy od Wschodu podniósł głowę Naród nieznany, obcy im, Rozpadły bramy się spiżowe I w prochu runął drugi Rzym. Starożytnego grodu losy Dziś nas nie trwożą końcem swym, I chwalców Rosyi brzmią wciąż głosy: Tyś jest Rzym trzeci! trzeci Rzym! Lecz cóż? Narzędzi Bożej kary Nie wyczerpano jeszcze tu, W smaganiu nas nie znajdzie miary Rój plemion rwiących się ze snu. ` Z dalekich wschodnich wysp wodzowie

18 Pod Ałtaj od malajskich wód U murów chińskich któż wypowie - Ilotysięczny zbroją lud! Jako szarańcza, niezliczone, Niesyte w żądzy, jak i ona, Tajemną mocą osłonione W północną suną dal plemiona. Zapomnij Rosyo, dawną sławę! Dwugłowy runął orzeł carów, I żółtym dzieciom na zabawę Rzucono strzępy twych sztandarów! I korzy się, i drży w popłochu Ten, kto miłości zgubił kruż... I oto padł Rzym trzeci w prochu, A czwarty nie powstanie już!... Przełożył Tadeusz Nalepiński. Do cara Mikołaja II w roku 1918 Julian Tuwim: RAPSOD ŻAŁOBNY NA ŚMIERĆ PUŁKOWNIKA MIKOŁAJA ROMANOWA (Fragmenty). Nie biły działa na twój zgon, Nie dzwonił tobie w Kremlu dzwon, Ni cerkwie boże. Ani cię z wielką pompą wiózł Żałobny, sześciokonny wóz, Imperatorze! Nie modlił się przy trumnie twej Wsieja Rossiei Archirej, Ani u twoich zwłok wa wront Nie stanął lejbgwardiejców rząd, Imperatorze! Ani na władzy carskiej czyn Błogosławieństwa twego syn Nie wziął w pokorze. A dwugłowego orła herb Zerwał dwugłowy młot i sierp, Imperatorze! Małoż Griszka Rasputin ci szeptał, W długie noce o bożej twej władzy? A but chłopski jak glistę ją zdeptał! Pięść ją zgniotła! Pięść, czarna od sadzy. I legendę twojego imienia Przekreśliła ich krasna rubacha, Nie pomogły molebnie i pienia Ani święty kołpak Monomacha! Gdy zabrzmiała ta pieśń purpurowa, Kłam zadając historii i wiekom, Kiedy wreszcie czerwone jej słowa Wszystko zniosły jak płomienną rzeką! Gdzie podziali się twoi siepacze, Gdzie podziali się twoi obrońcy, Gdzie podziały się pułki kozacze, Atamany i junkry mołojcy? Marność wszystko i marność marności,

19 Gdy na całej rosyjskiej twej glebie Na tysiącach wiorst własnych twych włości Nigdzie miejsca nie było dla ciebie! I że Ruś twa olbrzymia nie płacze, Tylko wiatr, tylko wiatr syberyjski I złowróżbnie kruk czarny w nim kracze: Car car car rosyjski!... ROK POSTSOWIECKI EPILOG Władimir Wojnowicz: HYMN JAK NOWY Niezłomny nasz Związek na wieki się rozpadł i tkwi na rozdrożu Kraj Rad rad nierad. Czy całkiem do końca rozpadnie się Rosja? Nie znajdziesz nikogo, kto trafnie by zgadł. Do rynku wolnego po życiu chu... wdepnąwszy w komunizm, nie bacząc na trud, pod flagą trójbarwną, pod orłem dwugłowym i z hymnem sowieckim na ustach prze lud. Refren: Sław się, ojczyzno, kraju bezhołowia, sław się, narodzie posłuszny nasz, sław, ty, co wciąż zmieniasz symbole od nowa jakby nie było ważniejszych już spraw. Pod władzą caratu przez wiekiśmy żyli, a gdy Października rozpalił się żar, burżujówśmy bili i cerkwie burzyli i cara zabili, bo po co nam car? A potemśmy szczątków po błocie szukali, by godnym pochówkiem odkupić ten czyn; niech dziś nam wybaczą i Lenin, i Stalin, że oto upadliśmy niżej swych win. Refren: Sław się, ojczyzno... My Boga gorliwie i szczerze wielbimy, choć leninizmowi kłaniamy się w pas, my znów Dzierżyńskiego, gdzie był, postawimy, by znowu po nocach mógł straszyć on nas. My wnet oficerom mieszkania przyznamy, sprawimy, by starcom nie brakło już rent, raz dwa terrorystów jak psy wystrzelamy, i z oligarchami rozprawim się wnet. Refren: Sław się, ojczyzno... Rekiny korupcji do cel powsadzamy, w Butyrkach niech gniją za przekręty swe, mężczyznom po litrze na chłopa wydamy, a babom po chłopie niech ma, co kto chce! Traciliśmy czas swój na bitwy, na trwogi, lecz wreszcie na słuszny szlak weszliśmy dziś dojdziemy, o ile nas durnie i drogi nie zmylą, jak zwykle, gdzie cel i jak iść. Refren: Sław się, ojczyzno... Przełożył Michał Jagiełło.

20 MYŚLI POLAKA EUROPEJCZYKA. Wacław A. Zbyszewski, Zagubieni romantycy i inni, Instytut Literacki, Paryż Wojna ostatnia prowadzona była przez cywilów: Hitlera, Stalina, Churchilla, Roosevelta itd. Dwa państwa, w których rządziło wojsko Polska i Jugosławia okazały się do wojny właśnie najgorzej przygotowane. To generałowie kapitulowali: Keitel, Petain, nie cywilni wodzowie. Musimy więc w Polsce ustalić absolutną supremację władz cywilnych, co powinno się m.in. wyrażać w tym, że tekę obrony narodowej powinna stale dzierżyć osoba cywilna. (s.22). Chociaż o planowości tyle gadaliśmy w epoce Kwiatkowskiego, właśnie bezplanowość była główną cechą jego poczynań, Stworzony takim nakładem sił i środków które użyte gdzie indziej, dawałyby dużo wyższą dywidendę w dochodzie społecznym COP nie dał nam absolutnie nic w chwili wojny tj. właśnie w tej, dla której został stworzony. (s.24). Przykre to dla naszej miłości własnej, ale upadek monarchii habsburskiej był dla Europy Środkowej, dla Europy w ogóle większą jeszcze katastrofą, niż rozbiory Polski. (s.37). Rosja do Europy nie należy cywilizacyjnie, a cywilizacja jest ważniejsza i trwalsza od etnografii, i ona powinna dyktować granice, a nie odwrotnie. Europa będzie się zawsze kończyć na wschodnich granicach Polski, czy te będą nad Dnieprem, na linii ryskiej czy nad Bugiem. (s.37). Jestem przekonany, że wyrzucenie Rosji z Niemiec Wschodnich, z Czech, ze Słowacji i Węgier, zapewne także z Rumunii i Bałkanów nastąpi przed końcem bieżącego stulecia i to bez wojny. Co do Polski, to oczywiście sprawa jest dużo trudniejsza, bo, po Ukrainie, Polska jest tym terytorium, które Rosja najbardziej pragnie opanować i na dalszą metę zrusyfikować. (s.38). Gdyby nie było Amerykanów, trzeba by wszędzie faszyzmów i dyktatur wojskowych, by powstrzymać zachodnie narody przed rzuceniem się do stóp Moskali z błaganiem o litość. (s.39). Św. Stanisław jest nie tylko naszym patronem; jest on, znacznie bardziej niż przereklamowany Chrobry, założycielem naszego państwa i ojcem naszego narodu. Dość, że przez swe zwycięskie męczeństwo wyznaczył on raz na zawsze granice samowoli, totalizmu i tyranii. Rosja nie miała swego św. Stanisława. (s. 52). Unia uniemożliwiła nam skuteczne wyrugowanie prawosławia, które pozostanie zawsze i wszędzie agenturą Moskwy. Stworzenie polskiego prawosławia w katolickiej Polsce jest taką samą mrzonką jak stworzenie rzymskiego katolicyzmu, który byłby z ducha rosyjski. Rosja naprawdę nawrócona na katolicyzm łaciński przestała by być Rosją, bo stałaby się wreszcie częścią Europy. (s.59). W rezultacie Żydów zlikwidowali Niemcy, unitów Moskale, a i jedni i drudzy uważają Polaków, którzy właściwie żadnej poważnej krzywdy ani jednym ani drugim nie wyrządzili, za swych najgorszych wrogów. A w dalszej konsekwencji obrońcy Żydów na Zachodzie, lewicowcy wszelkiego autoramentu uważają nas za gorszych antysemitów od poczciwych Niemców oszukanych przez Hitlera, a obrońca unii, Watykan, po cichu uważa nas za bodaj większą kłodę niż Rosję, na drodze do połączenia cerkwi z kościołem. Trudno w obu wypadkach o większy błąd a raczej obłęd. (s.59 n.). Weźmy największe sukcesy naszych czasów Napoleona i Hitlera. Obaj w końcu przecenili swe siły i swe możliwości i to źle się dla nich skończyło. (s.84). Jak można odwieść barbarzyńskich i zuchwałych sąsiadów na Wschodzie i na Południu od

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku I Komunia Święta Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku Ktoś cię dzisiaj woła, Ktoś cię dzisiaj szuka, Ktoś wyciąga dzisiaj swoją dłoń. Wyjdź Mu na spotkanie Z miłym powitaniem, Nie lekceważ znajomości

Bardziej szczegółowo

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja.

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. ALLELUJA 1. Niech zabrzmi Panu chwała w niebiosach, na wysokościach niech cześć oddadzą. Wielbijcie Pana Jego Zastępy, Wielbijcie Pana Duchy niebieskie. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja,

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają.

Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają. Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają. /Matka Celina Zapiski -17.VI.1883r./...dziecko drogie, chcę ci objaśnić...ogólną

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Kocham Cię 70 sekund na minutę, 100 minut na godzinę, 40 godzin na dobę, 500 dni w roku...

Kocham Cię 70 sekund na minutę, 100 minut na godzinę, 40 godzin na dobę, 500 dni w roku... Wyznania Wyznania Kocham Cię 70 sekund na minutę, 100 minut na godzinę, 40 godzin na dobę, 500 dni w roku... Wolę być chwilą w Twoim życiu niż wiecznością w życiu innej!!! Nie wiem, czy chcesz ze mną chodzić,

Bardziej szczegółowo

Ziemia. Modlitwa Żeglarza

Ziemia. Modlitwa Żeglarza Ziemia Ziemia, którą mi dajesz, nie jest fikcją ani bajką, Wolność którą mam w Sobie Jest Prawdziwa. Wszystkie góry na drodze muszą, muszą ustąpić, Bo wiara góry przenosi, a ja wierzę Tobie. Ref: Będę

Bardziej szczegółowo

CREDO. Materiały dla animatorów muzycznych na rekolekcje. Warszawa, 2010

CREDO. Materiały dla animatorów muzycznych na rekolekcje. Warszawa, 2010 Materiały dla animatorów muzycznych na rekolekcje CREDO Warszawa, 2010 I dzień Zwiastowanie W: Jahwe, ja wiem, jesteś tu (176) Ty BoŜe wszystko wiesz (516) Wstanę i pójdę dziś D: Składamy Ci Ojcze (824)

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ AKADEMII Z OKAZJI ŚWIĘTA NIEPODLEGŁOŚCI 11 LISTOPADA

SCENARIUSZ AKADEMII Z OKAZJI ŚWIĘTA NIEPODLEGŁOŚCI 11 LISTOPADA SCENARIUSZ AKADEMII Z OKAZJI ŚWIĘTA NIEPODLEGŁOŚCI 11 LISTOPADA Scenariusz i prowadzenie - Elżbieta Bełz Dekoracje - Lidia Zasada, Justyna Goch Opracowanie muzyczne - Magdalena Witkowska Pokaz slajdów

Bardziej szczegółowo

Propozycje śpiewów na Rekolekcje Oazowe stopnia podstawowego

Propozycje śpiewów na Rekolekcje Oazowe stopnia podstawowego Propozycje śpiewów na Rekolekcje Oazowe stopnia podstawowego Wersja robocza 1999 Diakonia Muzyczna Ruchu Światło Życie Archidiecezji Warszawskiej i Diecezji Warszawsko Praskiej Objaśnienia: Pd: Piosenka

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Kto chce niech wierzy

Kto chce niech wierzy Kto chce niech wierzy W pewnym miejscu, gdzie mieszka Bóg pojawił się mały wędrowiec. Przysiadł na skale i zapytał: Zechcesz Panie ze mną porozmawiać? Bóg popatrzył i tak odpowiedział: mam wiele czasu,

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian nr 2. Rozdział II. Za wolną Polskę. 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C.

Sprawdzian nr 2. Rozdział II. Za wolną Polskę. 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C. Rozdział II. Za wolną Polskę GRUPA A 0 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C. Wykrzyknąłem z uniesieniem [ ]: Niech żyje Polska wolna, cała i niepodległa!, co w ogóle

Bardziej szczegółowo

11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego

11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego 11. Licheń. Bazylika górna. Modlitwa o powstanie Katolickiego Królestwa Narodu Polskiego MARIA REGINA POLONIAE NR 6 / 18 / 2015 Na naszą modlitwę w Bazylice górnej musieliśmy poczekać z powodu koncertu,

Bardziej szczegółowo

Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć.

Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć. o. Walerian Porankiewicz Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć. To całkowite oddanie się Bogu

Bardziej szczegółowo

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM 2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM PIERWSZE CZYTANIE Syr 24, 1-2. 8-12 Mądrość Boża mieszka w Jego ludzie Czytanie z Księgi Syracydesa. Mądrość wychwala sama siebie, chlubi się pośród swego ludu. Otwiera

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG Piotr Kalinowski KALETY 2006 Słowo wstępu Katalog, który macie Państwo przed sobą powstał na podstawie wydanego w 1988 dzieła Ivo Halački Mince

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM?

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? wg Lucy Rooney, Robert Faricy SJ MODLITWA NA TYDZIEŃ DRUGI Skrucha i przyjęcie przebaczenia Pana Jezusa Dzień pierwszy Przeczytaj ze zrozumieniem fragment Pisma Świętego: Łk 18,

Bardziej szczegółowo

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA Tekst biblijny: Dz. Ap. 16,19 36 Tekst pamięciowy: Dz. Ap. 16,31 ( ) Uwierz w Pana Jezusa, a będziesz zbawiony, ty i twój dom. Bóg chce, abyś uwierzył w Jego Syna, Jezusa

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan.

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan. "Gdy Jezus przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i skończył ją, rzekł jeden z uczniów do Niego: «Panie, naucz nas się modlić, jak i Jan nauczył swoich uczniów». Łk 11,1 Najczęściej o modlitwie Jezusa

Bardziej szczegółowo

Przed podróŝą na Litwę

Przed podróŝą na Litwę Przed podróŝą na Litwę Źródło: http://www.hotels-europe.com/lithuania/images/lithuania-map-large.jpg BirŜai to niewielkie miasto litewskie wyznaczone jako miejsce kolejnego, juŝ piątego spotkania przedstawicieli

Bardziej szczegółowo

Katharsis. Tyle bezimiennych wierszy, ilu poległych rycerzy Dariusz Okoń

Katharsis. Tyle bezimiennych wierszy, ilu poległych rycerzy Dariusz Okoń 1 Spis treści Od Autora......6 Katharsis...7 Zimowy wieczór......8 Cierpienie i rozpacz......9 Cel.... 10 Brat Niebieski.... 11 Czas.... 12 Opętana.... 14 * * * [Moja dusza słaba].... 16 * * * [Człowiek

Bardziej szczegółowo

KOCHAM CIĘ-NIEPRZYTOMNIE WIEM, ŻE TY- MNIE PODOBNIE NA CÓŻ WIĘC CZEKAĆ MAMY OBOJE? Z NASZYM SPOTKANIEM WSPÓLNYM? MNIE- SZKODA NA TO CZASU TOBIE-

KOCHAM CIĘ-NIEPRZYTOMNIE WIEM, ŻE TY- MNIE PODOBNIE NA CÓŻ WIĘC CZEKAĆ MAMY OBOJE? Z NASZYM SPOTKANIEM WSPÓLNYM? MNIE- SZKODA NA TO CZASU TOBIE- WCZEŚNIEJSZA GWIAZDKA KOCHAM CIĘ-NIEPRZYTOMNIE WIEM, ŻE TY- MNIE PODOBNIE NA CÓŻ WIĘC CZEKAĆ MAMY OBOJE? Z NASZYM SPOTKANIEM WSPÓLNYM? MNIE- SZKODA NA TO CZASU TOBIE- ZAPEWNE TAKŻE, WIĘC SPOTKAJMY SIĘ

Bardziej szczegółowo

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny KLUCZ ODPOWIEDZI K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny Zadanie 1. max. 7 p. Wiosna Ludów na ziemiach polskich Zaznacz w tabeli (wpisując w odpowiednią rubrykę literę ), czy poniższe

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

Boże spojrzenie na człowieka 1

Boże spojrzenie na człowieka 1 Boże spojrzenie na człowieka 1 opracował: Artur Trzęsiok Knurów, 24 marca 2006 1 wersja beta 1 Wprowadzenie dla Animatora Człowiek nie może żyć bez miłości. Człowiek pozostaje dla siebie istotą niezrozumiałą,

Bardziej szczegółowo

Motto. Wszystko ma swoje przyczyny i sens. Wojciech Zinka

Motto. Wszystko ma swoje przyczyny i sens. Wojciech Zinka Dzień dobry! O mnie Nazywam się Wojciech Zinka i jestem wariatem Na schizofrenię zachorowałem w roku 2004, w wieku 22 lat Opowiem jak szaleństwo zmieniło moje życie Motto Wszystko ma swoje przyczyny i

Bardziej szczegółowo

Zjednoczenie Niemiec

Zjednoczenie Niemiec Zjednoczenie Niemiec 1. Drugie Cesarstwo we Francji lipiec 1851 - Ludwik Napoleon żąda od Zgromadzenia rewizji konstytucji, gdyż chce być wybrany po raz drugi (konstytucja nie przewidywała reelekcji prezydenta);

Bardziej szczegółowo

Podobny czy inny? Dziedziczyć można też majątek, ale jest coś, czego nie można odziedziczyć po rodzicach.

Podobny czy inny? Dziedziczyć można też majątek, ale jest coś, czego nie można odziedziczyć po rodzicach. Podobny czy inny? Agata Rysiewicz 1. Pogadanka o podobieństwie. - W czym jesteś podobny do rodziców? - Jak to się stało, że jesteś podobny do rodziców? Dziedziczysz cechy wyglądu, charakteru, intelektu.

Bardziej szczegółowo

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady,

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, Laura Mastalerz, gr. IV Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, w których mieszkały wraz ze swoimi rodzinami:

Bardziej szczegółowo

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Okresu Wielkiego Postu 2016. Gliwice 2016

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Okresu Wielkiego Postu 2016. Gliwice 2016 Spis treści Wprowadzenie do Liturgii Domowej na Okres Wielkiego Postu 2016... 2 Spotkania na niedziele Okresu Wielkiego Postu 2016: 1 Niedziela Wielkiego Postu [C]... 3 LITURGIA DOMOWA 2 Niedziela Wielkiego

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska spektakl edukacyjno-profilaktyczny dla najmłodszych. (Scenografia i liczba aktorów - zależne od wyobraźni i możliwości technicznych reżysera.) Uczeń A - Popatrz

Bardziej szczegółowo

Dusze czyśćowe potrzebują naszej modlitwy

Dusze czyśćowe potrzebują naszej modlitwy Dusze czyśćowe potrzebują naszej modlitwy 128. Panie mój p r z y c h o d z ę d z i ś, G C serce me skruszone przyjm. G C Skłaniam się przed świętym tronem Twym. e a D D7 Wznoszę ręce moje wzwyż, G C miłość

Bardziej szczegółowo

Twoje prawa obywatelskie

Twoje prawa obywatelskie Twoje prawa obywatelskie Dostęp do praw i sprawiedliwości dla osób z niepełnosprawnością intelektualną Inclusion Europe Raport Austria Anglia Belgia Bułgaria Chorwacja Cypr Czechy Dania Estonia Finlandia

Bardziej szczegółowo

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ Łukasz Leśniak IVti W początkowej fazie drugiej wojny światowej rząd polski w skutek działań wojennych musiał ewakuować się poza granice kraju. Po agresji sowieckiej

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni Biblia dla Dzieci przedstawia Kobieta Przy Studni Autor: Edward Hughes Ilustracje: Lazarus Redakcja: Ruth Klassen Tłumaczenie: Joanna Kowalska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org 2014 Bible

Bardziej szczegółowo

Marcin Ufnalski. Wiersz o Janie Pawle II. Laura Romanowska

Marcin Ufnalski. Wiersz o Janie Pawle II. Laura Romanowska Ojcze Janie Pawle, kiedy byłeś wśród nas, my, dzieci, i dorośli - bardzo kochaliśmy Cię. A kiedy Cię zabrakło, nie smucimy się, bo wiemy, że gdzieś z nieba patrzysz na nas i uśmiechasz się. Wielka radość

Bardziej szczegółowo

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu 1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu W 1945 roku skończyła się II wojna światowa. Był to największy, jak do tej pory, konflikt zbrojny na świecie. Po 6 latach ciężkich walk hitlerowskie

Bardziej szczegółowo

Chcielibyśmy bardziej służyć. Chcielibyśmy bardziej służyć

Chcielibyśmy bardziej służyć. Chcielibyśmy bardziej służyć Chcielibyśmy bardziej służyć Karol Białkowski: Witam serdecznie Piotra Nazaruka, dyrygenta, kompozytora i chyba można tak powiedzieć twórcę chóru Trzeciej Godziny Dnia? Piotr Nazaruk: Twórca to za dużo

Bardziej szczegółowo

Miłosne Wierszyki. Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać!

Miłosne Wierszyki. Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać! Miłosne Wierszyki Noc nauczyła mnie marzyć. Gwiazdy miłością darzyć. Deszcz nauczył mnie szlochać A ty nauczyłeś mnie kochać! Miłość jedyna jest Miłość nie zna końca Miłość cierpliwa jest zawsze ufająca

Bardziej szczegółowo

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Jako mała dziewczynka miałam wiele marzeń. Chciałam pomagać innym ludziom. Szczególnie starzy, samotni

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Lectio Divina Rz 6,1-14

Lectio Divina Rz 6,1-14 Lectio Divina Rz 6,1-14 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus

Bardziej szczegółowo

TOTUS TUUS Cały twój

TOTUS TUUS Cały twój TOTUS TUUS Cały twój Przecież niecały umieram. To, co we mnie niezniszczalne, trwa Tryptyk rzymski W swoim właściwym i pełnym kształcie miłosierdzie objawia się jako dowartościowywanie, jako podnoszenie

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

...Dumny sztandar pręży pierś W słońcu błyszczą karabiny, Dziś rozlega się już pieśń... rytm jej -wolność przypomina...

...Dumny sztandar pręży pierś W słońcu błyszczą karabiny, Dziś rozlega się już pieśń... rytm jej -wolność przypomina... 1 Budzik dzwonił coraz głośniej i głośniej, a słońce jakby za wszelką cenę chciało się wedrzeć do mojego pokoju. Niedali mi spać już dłużej;wstałam. Wtedy właśnie uswiadomiłam sobie, że jest dzień 11 listopada

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie?

Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie? Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie? UWIELBIAJ DUSZO MOJA PANA!!! ZANIM UWIELBISZ PRAWDZIWIE ZAAKCEPTUJ SYTUACJĘ, KTÓRĄ BÓG DOPUSZCZA UWIELBIANIE

Bardziej szczegółowo

Koperta 2 Grupa B. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię

Koperta 2 Grupa B. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Koperta 2 Grupa B Podczas dzisiejszego szukania śladów przeszłości dla waszej grupy ciekawe będą przede wszystkim: Ratusz,

Bardziej szczegółowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo Andrzej Graca BEZ SPINY CZYLI NIE MA CZEGO SIĘ BAĆ Andrzej Graca: Bez spiny czyli nie ma czego się bać 3 Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2

Bardziej szczegółowo

Krystyna Wajda Horodko. Opowieści spod złocistej. Kraina Wodospadów. Moim dorosłym już dzieciom: Natalii, Filipkowi i Jakubowi

Krystyna Wajda Horodko. Opowieści spod złocistej. Kraina Wodospadów. Moim dorosłym już dzieciom: Natalii, Filipkowi i Jakubowi 2 Krystyna Wajda Horodko Opowieści spod złocistej tęczy Kraina Wodospadów Moim dorosłym już dzieciom: Natalii, Filipkowi i Jakubowi 4 K o s z a l i n 2013 by Krystyna Wajda, Koszalin 2013 ISBN 978-83-64234-09-5

Bardziej szczegółowo

20 Kiedy bowiem byliście. niewolnikami grzechu, byliście wolni od służby sprawiedliwości.

20 Kiedy bowiem byliście. niewolnikami grzechu, byliście wolni od służby sprawiedliwości. Lectio Divina Rz 6,15-23 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus

Bardziej szczegółowo

Co to są prawa dziecka?

Co to są prawa dziecka? Prawa Dziecka Co to są prawa dziecka? Każdy człowiek jest osobą, ale żaden człowiek nie rodzi się w pełni ukształtowany. Pełnię swojej osobowości musi rozwinąć. Każdy człowiek musi odpowiednio ukształtować

Bardziej szczegółowo

TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej

TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej Szymon Andrzejewski IV rok, gr. I TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej K. Przybysz, W. J. Jakubowski, M. Włodarczyk, Historia dla gimnazjalistów. Dzieje nowożytne. Podręcznik. Klasa II, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Główna myśl: Bądź naśladowcą Jezusa Tekst: Mk 8,34 Jezus zapowiada swoją śmierć i zmartwychwstanie

Bardziej szczegółowo

Jezus do Ludzkości. Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego

Jezus do Ludzkości. Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego Jezus do Ludzkości Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego źródło: www.thewarningsecondcoming.com tłumaczenie: www.armiajezusachrystusa.pl Modlitwa Litanii 1 Ochrona

Bardziej szczegółowo

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne (Wystawienie Najświętszego Sakramentu) K: O Boże, Pasterzu i nauczycielu wiernych, któryś dla zachowania i rozszerzenia swojego Kościoła

Bardziej szczegółowo

Duchowa Mądrość ZWIĄZKACH HAROLD L D KLEMP

Duchowa Mądrość ZWIĄZKACH HAROLD L D KLEMP Duchowa Mądrość o ZWIĄZKACH e HAROLD L D KLEMP P Duchowa Mądrość o ZWIĄZKACH HAROLD KLEMP E ECKANKAR www.eckankar.org Duchowa Mądrość o związkach Copyright 2008 ECKANKAR Wszystkie prawa zastrzeżone. Ta

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Polacy podczas I wojny światowej

Polacy podczas I wojny światowej Polacy podczas I wojny światowej 1. Orientacje polityczne Polaków przed rokiem 1914 Orientacja proaustriacka (koncepcja austropolska) Szansa to unia z Austrią, a największym wrogiem Rosja 1908 r. we Lwowie

Bardziej szczegółowo

Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej

Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej Obsada: - prowadząca - Wielki Magik - pomocnicy magika (2 3 osoby) Pomoce: - 2-3 miotły - 2-3 zraszacze - 2-3 kredy - ołówek z biało-czerwoną kokardą - dyplomy

Bardziej szczegółowo

JOWITA KĘCIŃSKA-KACZMAREK

JOWITA KĘCIŃSKA-KACZMAREK II Zlot Młodzieży z Krajny Bohaterowie Krajny Łobżenica Górka Klasztorna, 12 czerwca 2014 r. Wybór pieśni JOWITA KĘCIŃSKA-KACZMAREK HYMN RODŁA Od wieków wszystko zwykli kłaść w ofierze, Od wieków walczyć

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA I Semestr I Ocena dopuszczająca -Umie wykonać znak krzyża, -Zna niektóre modlitwy i wymaga dużej pomocy

Bardziej szczegółowo

Ewangelizacja O co w tym chodzi?

Ewangelizacja O co w tym chodzi? Ewangelizacja O co w tym chodzi? Droga małego ewangelizatora ;) Warsztaty ewangelizacyjne: 11 maja 2013 r. Ks. Tomek Moch, Diecezjalna Diakonia Ewangelizacji Ruchu Światło-Życie Archidiecezja Warszawska

Bardziej szczegółowo

Ewangelia Jana 3:16-19

Ewangelia Jana 3:16-19 1. POTRZEBA ŁASKI "(16) Bóg bowiem tak bardzo ukochał świat, że dał swego Jedynego Syna, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne. (17) Bóg nie posłał swego Syna na świat, aby

Bardziej szczegółowo

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH?

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? Podstawowa zasada radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych:,,nie reaguj, tylko działaj Rodzice rzadko starają się dojść do tego, dlaczego ich

Bardziej szczegółowo

pójdziemy do kina Gimnazjum kl. I, Temat 57

pójdziemy do kina Gimnazjum kl. I, Temat 57 pójdziemy do kina pragnę sprawić Ci radość kupię kwiaty chcę być z Tobą ofiaruję prezent dobrze jest być razem przygotuję dobre jedzenie przyjaźń z Tobą jest dla mnie ważna Grupa 1 Przeczytaj poniższy

Bardziej szczegółowo

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca Autor wiersza: Anna Sobotka PATRON Każdy patron to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie Pani Ania. Mądra, dobra i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca uszczęśliwić mnie umiała. Myśli moje do Niej

Bardziej szczegółowo

WYCISZAMY PLANETĘ CO ROBI CZŁOWIEK STROSKANY, KIEDY NIE MOŻE WYTRZYMAĆ? TRZYMA KARABIN!

WYCISZAMY PLANETĘ CO ROBI CZŁOWIEK STROSKANY, KIEDY NIE MOŻE WYTRZYMAĆ? TRZYMA KARABIN! WYCISZAMY PLANETĘ CO ROBI CZŁOWIEK STROSKANY, KIEDY NIE MOŻE WYTRZYMAĆ? TRZYMA KARABIN! 2 CO ROBI CZŁOWIEK ULEGŁY, KIEDY NIE MOŻE WYTRZYMAĆ? RZUCA BOMBY! CO ROBI CZŁOWIEK MIŁOSIERNY, KIEDY NIE MOŻE WYTRZYMAĆ?

Bardziej szczegółowo

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania MICHAIŁ DARAGAN Życzliwy gubernator i jego dokonania RODZINA Szlachecka rodzina Daraganów bierze swój początek z dwóch ziem ukraińskich. Najstarszym znanym przodkiem gubernatora był jego pradziadek Iwan

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

Francja od konsulatu do cesarstwa. Każdy z Was nosi w plecaku buławę marszałkowską Napoleon Bonaparte

Francja od konsulatu do cesarstwa. Każdy z Was nosi w plecaku buławę marszałkowską Napoleon Bonaparte Francja od konsulatu do cesarstwa Każdy z Was nosi w plecaku buławę marszałkowską Napoleon Bonaparte 1. Rządy dyrektoriatu Forma rządów po zamachu 9 thermidora Rada Starszych i Rada 500-set wybierała 5

Bardziej szczegółowo

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami DARMOWY FRAGMENT projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami Od Autorki Cześć drogi Czytelniku! Witaj w darmowym fragmencie podręcznika Jak zacząć projekt biznesowy?! Jego pełna wersja, zbiera w jednym

Bardziej szczegółowo

dla Mariusza Krótka historia o z łosiem w tle.

dla Mariusza Krótka historia o z łosiem w tle. Krótka historia o życiu z łosiem w tle. Kim jest Mariusz? Mariusz Kowalczyk - Mario Przystojny 34 letni brunet o niebieskoszarych oczach, pasjonat muzyki i życia W jego życiu liczą się trzy kobiety: żona

Bardziej szczegółowo

BOśE NAKAZY - DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ

BOśE NAKAZY - DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ BOśE NAKAZY - DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ W Biblii znajdujemy nakazy i Ŝądania. Zawierają one to, co wierzący nazywają wolą BoŜą. Najbardziej znanym ich zbiorem jest Dziesięć przykazań (Wj 34, 28). Znajdujemy go

Bardziej szczegółowo

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy Kongres wiedeński Kongres się nie posuwa, on tańczy 1. Zwołanie kongresu w Wiedniu Wiosna 1814 r. armie VI koalicji wchodzą do Paryża i detronizują Napoleona Królem został Ludwik XVIII, Bonaparte na Elbie

Bardziej szczegółowo

II WOJNA ŚWIATOWA GRZEGORZ GRUŻEWSKI KLASA III G SZKOŁA PODSTAWOWA NR 19 GDAŃSK

II WOJNA ŚWIATOWA GRZEGORZ GRUŻEWSKI KLASA III G SZKOŁA PODSTAWOWA NR 19 GDAŃSK KLASA III G SZKOŁA PODSTAWOWA NR 19 GDAŃSK WYBUCH II WOJNY ŚWIATOWEJ PRZEBIEG WOJNY - NAJWAŻNIEJSZE WYDARZENIA UDZIAŁ POLAKÓW W WOJNIE POWSTANIE WARSZAWSKIE KAPITULACJA NIEMIEC I JAPONII II Wojna Światowa

Bardziej szczegółowo

Duch dziecięctwa i droga dziecięctwa

Duch dziecięctwa i droga dziecięctwa ks.porankiewicz ks.woźny Duch dziecięctwa i droga dziecięctwa Zaprawdę powiadam wam: Jeśli się nie odmienicie i nie staniecie jak dzieci, nie wejdziecie do królestwa niebieskiego. Dlaczego mamy być jak

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

Pewien człowiek miał siedmiu synów, lecz ciągle nie miał córeczki, choć

Pewien człowiek miał siedmiu synów, lecz ciągle nie miał córeczki, choć troszeczkę, z każdego kubeczka wypiła łyczek, do ostatniego kubeczka rzuciła zaś obrączkę, którą zabrała ze sobą. Nagle usłyszała trzepot piór i poczuła podmuch powietrza. Karzełek powiedział: Panowie

Bardziej szczegółowo

4. po Wielkanocy CANTATE

4. po Wielkanocy CANTATE Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl 4. po Wielkanocy CANTATE Główna myśl: Wysławiaj Boga! Wiersz przewodni: Wysławiam cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi. Mt 11,25a Fragment biblijny: Jezus wysławia

Bardziej szczegółowo

ŚWIĘTY JÓZEFIE, OPIEKUNIE RODZIN. 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa. tel. 618 529 293; www.karmelici.info e-mail poznan@karmelicibosi.

ŚWIĘTY JÓZEFIE, OPIEKUNIE RODZIN. 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa. tel. 618 529 293; www.karmelici.info e-mail poznan@karmelicibosi. ŚWIĘTY JÓZEFIE, OPIEKUNIE RODZIN 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa tel. 18 529 293; www.karmelici.info e-mail poznan@karmelicibosi.pl okładka.indd 1 2015-03-03 08:10:05 Alicja Maksymiuk ŚWIĘTY JÓZEFIE,

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Główna myśl: Pan Jezus chce być blisko każdego z nas. Tekst: Mt 3,13-17: Chrzest Jezusa Wiersz:

Bardziej szczegółowo

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE 2015.05.11 1 BALTIJOS JŪRA LENKIJOS IR LIETUVOS KONCEPCIJOSE IR POLITIKOJE: ŽVILGSNIS Į LIETUVIŠKUS VADOVĖLIUS / MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

Bardziej szczegółowo

Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98

Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98 Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98 Nadchodzi dla Miłosza czas przełomowy zmierzenie się ze sławą i popularnością. Milczenie krytyki polskiej na temat Miłosza ; nieśmiałe upominanie się o jego miejsce.

Bardziej szczegółowo

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa-

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa- Przedstawienie Agata od kilku dni była rozdrażniona. Nie mogła jeść ani spać, a na pytania mamy, co się stało, odpowiadała upartym milczeniem. Nie chcesz powiedzieć? mama spojrzała na nią z troską. Agata

Bardziej szczegółowo

Kiedy niebo dotyka dzieci

Kiedy niebo dotyka dzieci BOŻA HISTORIA 1 Dzieci Bungomy dla Jezusa! Dzieci Bungomy dla Jezusa! słychać było w całym mieście Bungoma w Kenii. Ponad dwa tysiące dzieci wyszło na ulice. Śpiewały, tańczyły i maszerowały, niosąc transparenty

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy

Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy Szkoła pisania - rozprawka 1. W poniższej rozprawce wskaż wstęp, rozwinięcie i zakończenie. Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy Na bogactwo świata składają się między innymi dziedzictwo kulturowe

Bardziej szczegółowo

Twoje prawa obywatelskie

Twoje prawa obywatelskie Twoje prawa obywatelskie Osoba niepełnosprawna w obliczu prawa Inclusion Europe Raport Austria Anglia Belgia Bułgaria Chorwacja Cypr Czechy Dania Estonia Finlandia Francja Grecja Hiszpania Holandia Islandia

Bardziej szczegółowo

Spacer? uśmiechnął się zając. Mógłbyś używać nóg do bardziej pożytecznych rzeczy.

Spacer? uśmiechnął się zając. Mógłbyś używać nóg do bardziej pożytecznych rzeczy. Zając wychodził z siebie ze złości i krzyczał: Biegniemy jeszcze raz, jeszcze raz wkoło! Nie ma sprawy, odparł jeż, Ile razy masz ochotę. Biegał więc zając siedemdziesiąt trzy razy, a jeż ciągle dotrzymywał

Bardziej szczegółowo

Komponent kulturowy w nauczaniu języka kaszubskiego - opinie młodzieży. Wanda Lew-Kiedrowska Danuta Stanulewicz

Komponent kulturowy w nauczaniu języka kaszubskiego - opinie młodzieży. Wanda Lew-Kiedrowska Danuta Stanulewicz Komponent kulturowy w nauczaniu języka kaszubskiego - opinie młodzieży Wanda Lew-Kiedrowska Danuta Stanulewicz Cele referatu Przedstawienie opinii młodzieży nt. obecności kultury w nauczaniu języka kaszubskiego

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

1. Roland rycerz średniowieczny

1. Roland rycerz średniowieczny 1. Roland rycerz średniowieczny Uczeń: Uczeń: a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości zna fragmenty tekstu Pieśni o Rolandzie, zna podstawowe wiadomości o zwyczajach i tradycjach rycerzy średniowiecznych, rozumie

Bardziej szczegółowo