AUTOREFERAT W JĘZYKU POLSKIM. Dr n. med. GRAŻYNA JOLANTA IWANOWICZ-PALUS AUTOREFERAT

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "AUTOREFERAT W JĘZYKU POLSKIM. Dr n. med. GRAŻYNA JOLANTA IWANOWICZ-PALUS AUTOREFERAT"

Transkrypt

1 ZAŁĄCZNIK 2. AUTOREFERAT W JĘZYKU POLSKIM Dr n. med. GRAŻYNA JOLANTA IWANOWICZ-PALUS AUTOREFERAT SAMODZIELNA PRACOWNIA UMIEJĘTNOŚCI POŁOŻNICZYCH WYDZIAŁ PIELĘGNIARSTWA I NAUK O ZDROWIU UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE LUBLIN

2 SPIS TREŚCI 1. Dane osobowe 4 2. Informacje o dotychczasowym zatrudnieniu 4 3. Posiadane dyplomy, stopnie naukowe 5 4. Wskazanie osiągnięcia naukowego wynikającego z art. 16 ust. 2 Ustawy z dnia 14 marca 2003r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 z późn. zm.) 4.1. Tytuł osiągnięcia naukowego Publikacje wchodzące w skład osiągnięcia naukowego Omówienie celu naukowego ww. prac i osiągniętych wyników wraz z omówieniem ich ewentualnego wykorzystania Wprowadzenie i cel naukowy Metodologia przeprowadzonych badań i przedstawienie wyników badań Omówienie i znaczenie uzyskanych wyników Piśmiennictwo Omówienie pozostałych osiągnięć naukowo-badawczych Realizowane tematy badawcze Ocena bibliometryczna Sumaryczny impact factor według listy Journal Citation Reports (JCR), zgodnie z rokiem opublikowania 5.4. Liczba cytowań publikacji według bazy Web of Science (WOS) Indeks Hirscha według bazy Web of Science (WOS) Kierowanie międzynarodowymi i krajowymi projektami badawczymi oraz udział w takich projektach 5.7. Międzynarodowe i krajowe nagrody za działalność naukową albo artystyczną 5.8. Wygłoszenie referatów na międzynarodowych i krajowych konferencjach tematycznych Dorobek dydaktyczny i popularyzatorski Uczestnictwo w programach europejskich oraz innych programach międzynarodowych i krajowych 6.2. Aktywny udział w międzynarodowych i krajowych konferencjach naukowych 6.3. Udział w komitetach organizacyjnych i naukowych międzynarodowych i krajowych konferencji naukowych Otrzymane nagrody i wyróżnienia Udział w konsorcjach i sieciach badawczych Udział w komitetach redakcyjnych i radach naukowych czasopism i publikacji zwartych 45 2

3 6.7. Członkostwo w międzynarodowych i krajowych organizacjach oraz towarzystwach naukowych 6.8. Osiągnięcia dydaktyczne i w zakresie popularyzacji nauki lub sztuki Opieka naukowa nad studentami i lekarzami w toku specjalizacji Staże w zagranicznych i krajowych ośrodkach naukowych lub akademickich Wykonane ekspertyzy lub inne opracowania na zamówienie organów państwa, samorządu lokalnego, instytucji publicznych lub przedsiębiorców Udział w zespołach eksperckich i konkursowych Recenzowanie projektów międzynarodowych i krajowych Recenzowanie publikacji w czasopismach międzynarodowych i krajowych Inne osiągnięcia

4 1. DANE OSOBOWE: Imię i nazwisko: Data i miejsce urodzenia: GRAŻYNA JOLANTA IWANOWICZ-PALUS r. BIAŁYSTOK Obecnie zajmowane stanowisko: ADIUNKT, p.o. KIEROWNIKA Aktualne miejsce pracy: UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE WYDZIAŁ PIELĘGNIARSTWA I NAUK O ZDROWIU SAMODZIELNA PRACOWNIA UMIEJĘTNOŚCI POŁOŻNICZYCH LUBLIN UL. STASZICA INFORMACJE O DOTYCHCZASOWYM ZATRUDNIENIU od r. do chwili obecnej Uniwersytet Medyczny w Lublinie stanowisko adiunkta, p. o. kierownika Samodzielnej Pracowni Umiejętności Położniczych Wydziału Pielęgniarstwa i Nauk o Zdrowiu od r. do r. Akademia Medyczna w Lublinie stanowisko asystenta w Katedrze i Zakładzie Organizacji Pracy Pielęgniarskiej (od 2000r. - Katedra i Zakład Zarządzania w Pielęgniarstwie) od r. do chwili obecnej Wyższa szkoła Ekonomii i Prawa im. Prof. Edwarda Lipińskiego w Kielcach (od r. Wyższa Szkoła Ekonomii, Prawa i Nauk Medycznych) stanowisko adiunkta od r. do r. od r. do r. Akademia Medyczna / Uniwersytet Medyczny w Białymstoku stanowisko adiunkta w Zakładzie Zdrowia Publicznego ½ etatu Państwowy Szpital Kliniczny im. dr Jerzego Sztachelskiego w Białymstoku stanowisko położnej odcinkowej na sali porodowej 4

5 3. POSIADANE DYPLOMY, STOPNIE NAUKOWE o Rok ukończenia studiów, kierunek, Wydział, Uczelnia Wyższa: 1994r., Wydział Pielęgniarski Akademia Medyczna w Lublinie (Dyplom Nr 1519 z dnia r. z wynikiem celującym) 1996r. Studia Podyplomowe w zakresie Menedżerskim dla Kadry Kierowniczej w Zakładach Opieki Zdrowotnej, na Wydziale Ekonomicznym UMCS w Lublinie (Świadectwo Nr 3521 wyd. UMCS w Lublinie - Wydział Ekonomiczny z dnia r. - z wynikiem bardzo dobrym) o Data uzyskania stopnia doktora, nazwa jednostki, która nadała stopień, nazwiska promotora i recenzentów, temat rozprawy doktorskiej 2000r. uzyskanie stopnia doktora nauk medycznych (z wyróżnieniem) na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Lublinie (Dyplom Nr 1462/2000 z dnia r.) Temat rozprawy doktorskiej Prawa pacjenta: stan prawny, ich znajomość, oczekiwania podopiecznych i realizacja przez personel medyczny. Promotor: Prof. dr hab. n.med. LESZEK WDOWIAK Recenzenci: Prof. dr hab. LEON JABŁOŃSKI; Prof. dr hab. MARIAN SYGIT o Posiadane Specjalizacje rok i miejsce uzyskania, stopień i zakres specjalizacji, numer 1997r. Pierwszy stopień specjalizacji w zakresie medycyny społecznej (Dyplom Pierwszego Stopnia Specjalizacji Nr 113/1997r. wyd. Wydział Zdrowia w Lublinie z dnia r.) 2000r. Drugi stopień specjalizacji w zakresie organizacji ochrony zdrowia - egzamin zdany z wyróżnieniem (Dyplom Specjalisty Drugiego Stopnia Nr 1326/ 15 / I / 2000r. wyd. CMKP w Warszawie z dnia r.) 2005r. Zgodnie z Decyzją Nr 8 Ministra Zdrowia (MZ-NS-ZM-851-8/MG/2004) z dnia 31 stycznia 2005r. - powierzenie obowiązków specjalisty w dziedzinie ZDROWIA PUBLICZNEGO, określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 30 września 2002r. w sprawie uzyskiwania tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia (DZ. U. Nr 173, poz. 1419). 2012r. Specjalizacja w dziedzinie zdrowia publicznego - z wynikiem bardzo dobrym (Dyplom Nr 008/2012.1/4 wyd. Centrum Egzaminów Medycznych w Łodzi z dn r.) 2013r. Zgodnie z Decyzją Ministra Zdrowia (MZ-PP /IG/13) z dnia 20 sierpnia 2013r. zwolnienie w całości z obowiązku odbywania specjalizacji w dziedzinie pielęgniarstwa położniczego, na postawie uznania dorobku naukowego i zawodowego za równoważny ze zrealizowaniem całego programu specjalizacji w dziedzinie pielęgniarstwa położniczego dla położnych, zgodnie z 7 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2003r. w sprawie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych (DZ. U. Nr 197, poz. 1923). 2014r. Specjalizacja w dziedzinie pielęgniarstwa położniczego (Dyplom Nr 24252/14 wyd. Centrum Kształcenia Podyplomowego Pielęgniarek i Położnych w Warszawie z dn r.) 5

6 4. WSKAZANIE OSIĄGNIĘCIA NAUKOWEGO wynikającego z art. 16 ust. 2 Ustawy z dnia 14 marca 2003r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 z późn. zm.) 4.1. Tytuł osiągnięcia naukowego ZDROWIE KOBIET W RÓŻNYM OKRESIE ŻYCIA I OPTYMALIZACJA OPIEKI ZADANIEM POŁOŻNEJ 4.2. Publikacje wchodzące w skład osiągnięcia naukowego IF 10,609; IC 131,84; KBN/MNiSW 147,00 Publikacje naukowe w czasopismach znajdujących się w bazie Journal Citation Reports (JRC) 1. Iwanowicz-Palus G., Bałanda A., Bień A., Stadnicka G., Prażmowska B., Siwak E.: Influence of the Maternity Experience on the Active Participation in the Uterine Cervix Prophylactic Examination. Pol. J. Environ. Stud 2007, Vol. 16, No 5A, IF 0,627; IC 11,770; KBN/MNiSW 10,00 praca oryginalna Mój wkład w powstanie tej pracy polegał na: opracowaniu koncepcji badań, opracowaniu założeń i metodologii badań, analizie materiału badawczego, statystycznym opracowaniu wyników badań, interpretacji uzyskanych wyników badań, wstępnym przygotowaniu tekstu opracowania i opracowaniu ostatecznej wersji publikacji, nadzorze nad przebiegiem badań. Mój udział procentowy szacuję na 80%. 2. Iwanowicz-Palus G., Bień A., Bałanda A., Stadnicka G., Ćwiek D., Siwak E.: Women's Knowledge on the Uterine Cervix Cancer Prevention. Pol. J. Environ. Stud 2007 Vol. 16 No 5A, IF 0,627; IC 11,770; KBN/MNiSW 10,00 praca oryginalna Mój wkład w powstanie tej pracy polegał na: opracowaniu koncepcji badań, opracowaniu założeń i metodologii badań, analizie materiału badawczego, interpretacji uzyskanych wyników badań, wstępnym przygotowaniu tekstu opracowania i opracowaniu ostatecznej wersji publikacji, nadzorze nad przebiegiem badań. Mój udział procentowy szacuję na 80%. 3. Iwanowicz-Palus G., Stadnicka G., Bałanda A., Bień A., Tobor E., Kłoskowicz M.: Women's Involvement in the Breast Cancer Prevention. Pol. J. Environ. Stud 2007 Vol. 16 No 5A, IF 0,627; IC 11,770; KBN/MNiSW 10,00 praca oryginalna Mój wkład w powstanie tej pracy polegał na: opracowaniu koncepcji badań, opracowaniu założeń i metodologii badań, analizie materiału badawczego, interpretacji uzyskanych wyników badań, wstępnym przygotowaniu tekstu opracowania i opracowaniu ostatecznej wersji publikacji, nadzorze nad przebiegiem badań. Mój udział procentowy szacuję na 80%. 4. Iwanowicz-Palus G., Stadnicka G., Bień A., Bałanda A., Kiełbratowska B., Kłoskowicz M.: Women's Knowledge Concerning Breast Tumors Prevention. Pol. J. Environ. Stud 2007 Vol. 16 No 5A, IF 0,627; IC 11,770; KBN/MNiSW 10,00 praca oryginalna Mój wkład w powstanie tej pracy polegał na: opracowaniu koncepcji badań, opracowaniu założeń i metodologii badań, analizie materiału badawczego, interpretacji uzyskanych wyników badań, wstępnym przygotowaniu tekstu opracowania i opracowaniu ostatecznej wersji publikacji, nadzorze nad przebiegiem badań. Mój udział procentowy szacuję na 80%. 5. Pięta B., Samulak D., Opala T., Iwanowicz-Palus G., Wilczak M., Gozdecka-Gródecka S., Więznowska-Mączyńska K.: Women's lifestyle and the risk of breast tumors. Eur. J. Gynaecol. Oncol Vol. 30 No 2, IF 0,614; IC 14,380; MNiSW 10,00 praca oryginalna 6

7 Mój wkład w powstanie tej pracy polegał na: przeglądzie i analizie literatury przedmiotu, analizie materiału badawczego, statystycznym opracowanie wyników badań. Mój udział procentowy szacuję na 25%. 6. Iwanowicz-Palus G., Stadnicka G., Bień A.: Determinant factors of health in rural women in their perimenopausal period. Ann. Agric. Environ. Med Vol. 20 No 1, IF 3,060; IC 22,00; MNiSW 30,00 praca oryginalna Mój wkład w powstanie tej pracy polegał na: opracowaniu założeń i metodologii badań, przeglądzie i analizie literatury przedmiotu, analizie materiału badawczego, interpretacji uzyskanych wyników badań, analizie krytycznej roboczej wersji artykułu i opracowaniu ostatecznej wersji publikacji, nadzorze nad przebiegiem badań i nadzorze nad przygotowaniem publikacji. Mój udział procentowy szacuję na 85 %. 7 Iwanowicz-Palus G., Rzońca E., Bień. A., Włoszczak-Szubzda A., Walczuk E.: High Evaluation of Medical Staff by Women after Miscarriage during Hospitalization. Tohoku J. Exp. Med. 2014, Vol. 232, No. 3, IF 1,367; MNiSW 25,00 praca oryginalna Mój wkład w powstanie tej pracy polegał na: opracowaniu koncepcji badań oraz opracowaniu założeń i metodologii badań, przeprowadzeniu badań zasadniczych - gromadzeniu materiału badawczego, analizie materiału badawczego, statystycznym opracowaniu wyników badań, interpretacji uzyskanych wyników badań, opracowaniu wstępnej i ostatecznej wersji publikacji, nadzorze nad przebiegiem badań, ostatecznym zatwierdzeniu publikacji. Mój udział procentowy szacuję na 85 %. 8. Iwanowicz-Palus G., Rzońca E., Bień. A., Włoszczak-Szubzda A.: Self-reported preparation of Polish midwives for independent performance of prophylactic activities within the scope of women s diseases and obstetric pathologies. Ann. Agric. Environ. Med. 2014, Vol. 21 No 2, IF 3,060; IC 29,80; KBN/MNiSW 30,00 praca oryginalna Mój wkład w powstanie tej pracy polegał na: opracowaniu koncepcji badań oraz opracowaniu założeń i metodologii badań, przeprowadzeniu badań zasadniczych - gromadzeniu materiału badawczego, analizie materiału badawczego, statystycznym opracowaniu wyników badań, interpretacji uzyskanych wyników badań, opracowaniu wstępnej i ostatecznej wersji publikacji, nadzorze nad przebiegiem badań, ostatecznym zatwierdzeniu publikacji, pozyskaniu wsparcia finansowego na badania Mój udział procentowy szacuję na 85 %. Publikacje naukowe w czasopismach krajowych innych niż znajdujące się w bazie Journal Citation Reports (JRC) 9. Iwanowicz-Palus G., Bień A., Stadnicka G., Golonka E.: Self-evaluation of Polish midwives health state. Zdrowie Publiczne 2012, 4(122), IC 4,79; KBN/MNiSW 4,0 praca oryginalna Mój wkład w powstanie tej pracy polegał na: koncepcji badań, opracowaniu założeń i metodologii badań, przeprowadzeniu badań zasadniczych - gromadzeniu materiału badawczego, analizie materiału badawczego, statystycznym opracowaniu wyników badań, interpretacji uzyskanych wyników badań, opracowaniu wstępnej i ostatecznej wersji publikacji, nadzorze nad przebiegiem badań, ostatecznym zatwierdzeniu publikacji, pozyskaniu wsparcia finansowego na badania i ich opracowanie. Mój udział procentowy szacuję na 85 %. 10. Iwanowicz-Palus G., Bień A., Stadnicka G., Golonka E.: Psycho-social determinants in health state self-evaluation by Polish midwives. Zdrowie Publiczne 2012, 4 (122), IC 4,79; KBN/MNiSW 4,0 praca oryginalna Mój wkład w powstanie tej pracy polegał na: koncepcji badań, opracowaniu założeń i metodologii badań, przeprowadzeniu badań zasadniczych - gromadzeniu materiału badawczego, analizie materiału badawczego, statystycznym opracowaniu wyników badań, interpretacji uzyskanych wyników badań, opracowaniu wstępnej i ostatecznej wersji publikacji, nadzorze nad przebiegiem badań, ostatecznym zatwierdzeniu publikacji, pozyskaniu wsparcia finansowego na badania i ich opracowanie. Mój udział procentowy szacuję na 85 %. 7

8 11. Iwanowicz-Palus G., Rzońca E., Bień. A., Włoszczak-Szubzda A.: Self-reported preparation of Polish midwives for independent performance of health education activities. J. Public Health Nurs. Med. Rescue 2014, 2, IC 9,0; KBN/MNiSW 4,0 praca oryginalna Mój wkład w powstanie tej pracy polegał na: opracowaniu koncepcji badań oraz opracowaniu założeń i metodologii badań, przeprowadzeniu badań zasadniczych - gromadzeniu materiału badawczego, analizie materiału badawczego, statystycznym opracowaniu wyników badań, interpretacji uzyskanych wyników badań, opracowaniu wstępnej i ostatecznej wersji publikacji, nadzorze nad przebiegiem badań, ostatecznym zatwierdzeniu publikacji, pozyskaniu wsparcia finansowego na badania Mój udział procentowy szacuję na 85 % Omówienie celu naukowego ww. prac i osiągniętych wyników wraz z omówieniem ich ewentualnego wykorzystania Wprowadzenie i cel naukowy Wzorce zdrowia i choroby wskazują, że na stan zdrowotny człowieka oddziałują liczne czynniki zewnętrzne i wewnętrzne, pozostające lub nie, pod świadomą kontrolą i wpływające na zachowania człowieka. Kryteria zdrowia zmieniają się wraz z sytuacją społeczną, warunkami środowiskowymi, normami i zwyczajami określonych zbiorowości. Są zależne od dążeń i wartości, jakie kierują życiem ludzi. Ocena zdrowia i choroby zmienia się w zależności od jednostki, ponieważ jest uwarunkowana bardzo indywidualnymi reakcjami i potrzebami subiektywnymi [1]. Zdrowie jest najczęściej ujmowane zgodnie z modelem biomedycznym, w którym przeważa orientacja patologiczna, i gdzie pojmuje się je jako brak choroby, a więc stan, w którym nie ujawnia się żadna ze znanych jednostek chorobowych bądź patologii w funkcjonowaniu organizmu [2]. W Konstytucji WHO zamieszczono definicję zdrowia, określanego jako pełny dobrostan biologiczny, psychiczny i społeczny a nie tylko brak choroby lub niedomagania [3]. Komponenty zamieszczone w definicji pozwalają na zastosowanie jej w ocenie zdrowia zarówno w aspekcie subiektywnym, jak i obiektywnym dokonywanym przez pracowników medycznych [4]. Jednym ze sposobów określania stanu zdrowia dowolnie wybranej populacji jest samoocena, element jakości życia, subiektywne postrzeganie własnego zdrowia. Ma to znaczenie w utrzymaniu poziomu aktywności jednostki, kontaktów społecznych, sposobów radzenia sobie ze stresem, wpływa na samoakceptację [5]. Ogólna dobra ocena sytuacji własnej, rodzinnej, zawodowej wpływa na poczucie dobrego zdrowia [6]. Dobrostan, bo tak też bliskoznacznie określana jest jakość życia, powoduje wzrost pozytywnego nastawienia w stosunku do siebie, rodziny i społeczeństwa. Dowiedziono, że wpływa na poziom aktywności fizycznej i psychicznej człowieka, na liczbę kontaktów społecznych. Osoby dobrze postrzegające swoje zdrowie maja więcej planów na przyszłość i są bardziej zadowolone z sytuacji życiowej [7]. Zdrowie stanowi wartość, która ma najsilniejszy wpływ na sytuację życiową kobiet, a często jest utożsamiane z dobrą jakością życia [8]. Badania przeprowadzone przez WHO wykazały, że na ogólny stan zdrowia kobiet mają problemy zdrowotne związane z układem rozrodczym. W krajach rozwijających się, jedna trzecia chorób kobiet w wieku prokreacyjnym jest związana z tym układem [9]. Obecna sytuacja zdrowotna kobiet w Polsce oceniana jest poprzez pryzmat zmian w czasie, jakie dokonały się zwłaszcza w ciągu ostatnich lat oraz odwołania do sytuacji w innych krajach, a przede wszystkim w krajach Unii Europejskiej. Wskazywane są zarówno ważne zmiany pozytywne 8

9 (przede wszystkim spadek umieralności kobiet i niemowląt, zmniejszenie się natężenia urodzeń wśród nastolatek), jak i negatywne (np. wzrost zachorowań na choroby nowotworowe i śmiertelności, rosnące zagrożenie chorobami przenoszonymi drogą płciową, zbyt wolny postęp w upowszechnianiu zdrowego stylu życia) oraz zagrożenia, których znaczenie może rosnąć w przyszłości (np. skutki obniżającego się wieku inicjacji seksualnej czy uzależnienia od narkotyków i alkoholu, pogłębiające się zróżnicowanie warunków życia ludności) [10]. Występowanie wielu wskazanych wyżej negatywnych zjawisk w realizacji programu kairskiego w Polsce, przyjętego na Międzynarodowej Konferencji na rzecz Ludności i Rozwoju w 1994 roku w Kairze [11], wymusza konieczność zmian i aktualizacji polityki zdrowotnej oraz strategii w sferze zdrowia prokreacyjnego. Wraz z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej polityka UE oraz innych organizacji międzynarodowych zajmujących się zdrowiem (WHO, UNFPA, UNAIDS), dla których zdrowie kobiet, zdrowie prokreacyjne jest obecnie głównym priorytetem, obliguje Polskę jako członka UE do wprowadzania szeregu zmian [10]. Zgodnie z definicją zdrowia prokreacyjnego, ludzie mogą prowadzić satysfakcjonujące i bezpieczne życie seksualne oraz są zdolni do prokreacji, a także mają prawo dostępu do odpowiednich usług służby zdrowia, zapewniających kobietom opiekę podczas ciąży i bezpieczny przebieg porodu, parom szansę posiadania zdrowego potomstwa, a w sytuacji niepowodzenia profesjonalną opiekę ma najwyższym poziomie dostosowaną do potrzeb [11]. Opieka perinatalna to wielodyscyplinarne działanie, którego celem jest zapewnienie opieki medycznej wraz z promocją zdrowia i postępowaniem leczniczym w okresie przedkoncepcyjnym, okołoporodowym, obejmujące matkę, płód i noworodka. W postępowanie takie, zaangażowanych jest wielu specjalistów, z których kluczową rolę odgrywają położnicy i neonatolodzy oraz położne [12]. Grupa kobiet w wieku rozrodczym ma swoją specyfikę w obszarze chorobowości hospitalizowanej. Dominują w tej grupie problemy związane z porodem i połogiem, stanowiące główne przyczyny hospitalizacji. Na drugim miejscu znajdują się choroby układu moczowo-płciowego i nowotwory, spośród których najważniejsze to rak piersi i szyjki macicy [10]. Jednak największym wyzwaniem dla opieki zdrowotnej początku XXI wieku jest zapobieganie i leczenie chorób nowotworowych [13]. Nowotwory złośliwe są drugą co do częstości przyczyną zgonów kobiet w wieku prokreacyjnym w większości krajów UE, ale w Polsce poziom umieralności z ich powodu należy do zdecydowanie wysokich [9]. Wśród nowotworów stanowiących przyczynę umieralności, największe zagrożenie życia stanowi rak piersi, następnie rak szyjki macicy [9,14,15,16]. W Polsce, podobnie jak w innych 10 nowych krajach Unii Europejskiej (2004), od połowy lat 90. obserwuje się spadek umieralności z powodu raka piersi, ale zachorowania na nowotwory złośliwe piersi we wszystkich grupach wieku ciągle rosną. Polska należy do krajów europejskich o najwyższym poziomie zachorowań i umieralności z powodu nowotworów złośliwych szyjki macicy [9]. Pomimo, że rak szyjki macicy należy do najczęściej występujących nowotworów złośliwych u kobiet, to jest torównocześnie jedyny nowotwór, który może być całkowicie wyeliminowany. W Polsce na raka szyjki macicy zapada około 3200 kobiet rocznie, a umiera blisko 1800 (2009r.). Dziś Polska ma jeden z najwyższych wskaźników umieralności w Europie - około 8,9 przypadków na 100 tysięcy. Średni standaryzowany wskaźnik śmiertelności w krajach starej Unii Europejskiej wynosi 1,6 i ta przepaść wynika z realizowanych programów profilaktycznych [17]. Natomiast zachorowania na nowotwory złośliwe piersi w Polsce we wszystkich grupach wieku ciągle rosną, ale tempo wzrostu w najmłodszej grupie wieku jest najmniejsze. Zachorowania na nowotwory piersi są bardzo rzadkie poniżej 25 roku życia (poniżej 5 nowych zachorowań/100 tys. kobiet), następnie ostro rosną we 9

10 wszystkich grupach wieku aż do 50 roku życia (98 nowych zachorowań/100 tys. kobiet). Zachorowania u kobiet powyżej 50 roku życia stabilizują się [18]. Aktualnie jedynym skutecznym rozwiązaniem trudnego problemu raka szyjki macicy w Polsce jest wdrożenie programu powszechnej profilaktyki opartej na edukacji zdrowotnej i populacyjnym, aktywnym skriningu cytologicznym, przy szczególnej koncentracji na grupach słabiej wykształconych i gorzej uposażonych [17,19]. Szybko zachodzące zmiany w zakresie profilaktyki i wczesnego wykrywania raka szyjki macicy wymuszają podniesienie poziomu wiedzy lekarzy, pielęgniarek, położnych i samych kobiet w zakresie karcinogenezy raka szyjki macicy. Wymaga to prowadzenia ciągłych szkoleń położników i ginekologów, a także położnych i pielęgniarek. Warunkiem powodzenia badań przesiewowych jest: wysoka zgłaszalność kobiet do badań, regularne wykonywanie odpowiedniej jakości badań, wysokie kwalifikacje personelu, prawidłowo prowadzona dalsza diagnostyka, odpowiednie leczenie stanów przedrakowych i raka szyjki macicy [20,21]. Umieralność z powodu raka piersi czy też raka szyjki macicy nie zostanie zahamowana w wyniku jakieś pojedynczej akcji interwencyjnej, lecz może być jedynie obniżona dzięki wielu skoordynowanym działaniom prewencji pierwotnej (poprzez identyfikację czynników ryzyka i modyfikację związanych z nimi zachowań), wtórnej (poprzez wcześniejsze rozpoznania choroby i wydłużenie okresu od inicjacji procesu nowotworowego do wystąpienia pierwszych jej objawów) i trzeciorzędowej (poprzez poprawę skuteczności leczenia) [13,17,18,20]. Ograniczenie zachorowalności kobiet na raka piersi i szyjki macicy wymaga uświadomienia kobiet na temat działań profilaktycznych oraz nauki pozytywnych zachowań zdrowotnych, co jest szczególnym wyzwaniem dla położnych [13,21]. Przyszłe matki stanowią grupę kobiet, które są szczególnie zachęcane, motywowane do regularnych wizyt w ciąży, a zarazem do badań, co stwarza sprzyjające warunki do wykonywania badań profilaktycznych. Choroby nowotworowe piersi i szyjki macicy są najczęściej diagnozowane u kobiet ciężarnych, a tendencja ta będzie rosnąć, co może wynikać z faktu, że kobiety coraz częściej podejmują decyzję o ciąży w późniejszym wieku [22]. Mimo, że rak piersi u kobiet w wieku rozrodczym (<49 roku życia) nie jest głównym problemem Polski, to jednak zachowania prokreacyjne i styl życia kobiet młodych warunkuje zachorowania w wieku peri- i postmenopauzalnym, tj. w wieku największych zachorowań na raka piersi [18]. Okres okołomenopauzalny rozpoczyna się w momencie pojawienia się endokrynologicznych, biologicznych i klinicznych zmian związanych z menopauzą. Klimakterium niesie ze sobą wiele niekorzystnych następstw, dotyczących ogólnego stanu zdrowia. Na pierwszy plan wysuwają się schorzenia uroginekologiczne, sercowo-naczyniowe, jak również osteoporoza i zmiany atroficzne [23,24]. Zaburzenia hormonalne pojawiające się u kobiet w okresie okołomenopauzalnym prowadzą do szeregu zmian zachodzących w ich organizmie, w tym do zakłóceń metabolicznych, otyłości, rozchwiania systemu immunologicznego, zaburzeń układu hemostazy. W związku z tym priorytetowym zadaniem położnej, lekarza rodzinnego oraz lekarza ginekologa powinna być opieka nad każdą pacjentką w tym okresie. Coroczna ocena stanu zdrowia kobiet w okresie okołomenopauzalnym jest pożądana i powinna obejmować zarówno somatyczne oraz psychologiczne problemy okresu przekwitania, jak również poradnictwo dotyczące właściwego stylu życia. Istotną rolę w poradnictwie powinna odgrywać edukacja w zakresie diety, aktywności fizycznej, relacji społecznych, higieny życia psychicznego, zachowań prozdrowotnych, stosowania leków oraz czynników ryzyka chorób charakterystycznych dla tego okresu [25,26,27]. Jakość życia kobiet w okresie okołomenopauzalnym i po menopauzie, stanowi poważny problem zdrowia publicznego. 10

11 Poprawa zdrowia i dobrego samopoczucia tej grupy kobiet poprawi również zdrowie i samopoczucie rodzin i całych społeczności [28]. Wiele problemów zdrowotnych kobiet ma związek z zaburzeniami dotyczącymi budowy anatomicznej bądź z fizjologią narządów płciowych. W wyniku chorób ginekologicznych, zastosowanych metod leczenia dochodzi nie tylko do ograniczeń funkcji w obrębie wymienionych narządów, ale mają one również wpływ na niekorzystne zmiany w psychice kobiet [29]. W przypadku poronienia bez względu na czas trwania ciąży, jest to dla kobiety roniącej bardzo silne i trudne wydarzenie w życiu, zarówno na poziomie poznawczym, emocjonalnym, jak i behawioralnym. Dlatego bardzo ważna jest wielodyscyplinarna opieka nad kobietą po poronieniu, w tym udzielana również przez położną [30]. Położna, to odpowiedzialna, samodzielna profesjonalistka, która pracuje wspólnie z kobietami, a sprawując opiekę, udziela im niezbędnego wsparcia emocjonalnego i informacyjnego [31]. Położna pełni rolę promotora i edukatora zdrowia nie tylko dla kobiet, ale całych rodzin i społeczeństwa [32,33]. Opieka położniczo-ginekologiczna sprawowana przez położną obejmuje szereg aspektów, a są to m.in. świadczenia zdrowotne realizowane wobec kobiety w każdym okresie jej życia i stanie zdrowia, kobiety ciężarnej, rodzącej, położnicy i noworodka oraz kobiety chorej ginekologicznie i zagrożonej chorobą w zakresie promocji zdrowia, profilaktyki i profesjonalnej opieki przedkoncepcyjnej, prenatalnej, perinatalnej oraz w okresie przekwitania i senium. Do zadań położnej, bez względu na miejsce pracy, należy realizowanie funkcji zawodowych w stosunku do wszystkich podopiecznych. Tak szeroko pojęta opieka sprawowana przez położną wyznaczała kierunki i problematykę badań w tym zakresie. Zmiany wprowadzone w art. 5 ust. 2 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej [34], dotyczące poszerzenia uprawnień położnej do realizacji określonych świadczeń zdrowotnych, wynikają w sposób bezpośredni z regulacji zawartej w art. 4 ust. 2 Dyrektywy Rady 80/155/EWG [35], który został przetransportowany do art. 42, ust 2 Dyrektywy 2005/36/WE [36], wskazując, że państwa członkowskie mają zagwarantować, iż położne będą uprawnione do podejmowania i wykonywania przynajmniej czynności, enumeratywnie wymienionych w kolejnych punktach tego artykułu, były przedmiotem analizy w badaniach własnych, dotyczących samooceny polskich położnych odnośnie posiadania umiejętności samodzielnego podejmowania określonych działań medycznych, wynikających z zapisów znowelizowanego ustawodawstwa zawodowego. Celem podjętych badań, przeprowadzonych w kilku etapach, było poznanie poziomu wiedzy i postaw kobiet, szczególnie w wieku rozrodczym, odnośnie badań profilaktycznych oraz poznanie przygotowania położnych do realizowania samodzielnie określonych działań medycznych wynikających z zapisów znowelizowanego ustawodawstwa zawodowego, mających wpływ na optymalizację opieki nad kobietami w różnych okresie życia i stanie zdrowia, a w szczególności obejmujących przygotowanie do działań profilaktycznych z zakresu chorób kobiecych i patologii położniczych oraz prowadzenia działalności edukacyjno-zdrowotnej z zakresu przygotowania do życia w rodzinie, metod planowania rodziny oraz ochrony macierzyństwa i ojcostwa Metodologia przeprowadzonych badań i przedstawienie wyników badań Badania będące przedmiotem zainteresowania, przeprowadzono wśród kobiet w różnym okresie życia zróżnicowanych pod względem cech społeczno-demograficznych, będących tych samym zmiennymi niezależnymi. W badaniach zastosowano metodę sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem techniki kwestionariuszowej. Narzędzie badawcze stanowił głównie autorski 11

12 kwestionariusz ankiety obejmujący pytania dotyczące charakterystyki badanych osób oraz przedmiotu badań, przygotowany na podstawie analizy literatury przedmiotu, a opracowany w oparciu o pięciostopniową skalę Likerta. We współcześnie pojętej opiece nad zdrowiem kobiet, jedną z czołowych pozycji zajmuje zagadnienie zwalczania nowotworów narządów płciowych oraz piersi. Zarówno rak szyjki macicy, jak i rak piersi ze względu na swoje umiejscowienie daje stosunkowo największe możliwości wczesnego wykrywania i prowadzenia prawidłowej profilaktyki. Jednak skuteczność tych działań wymaga nie tylko zaangażowania kobiet, ale również osób sprawujących opiekę, a w szczególności położnych. Iwanowicz-Palus G., Bień A., Bałanda A., Stadnicka G., Ćwiek D., Siwak E.: Women's Knowledge on the Uterine Cervix Cancer Prevention. Pol. J. Environ. Stud 2007 Vol. 16 No 5A, Iwanowicz-Palus G., Bałanda A., Bień A., Stadnicka G., Prażmowska B., Siwak E.: Influence of the Maternity Experience on the Active Participation in the Uterine Cervix Prophylactic Examination. Pol. J. Environ. Stud 2007, Vol. 16, No 5A, Badania, których celem było określenie stanu wiedzy kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy oraz próba oceny wpływu doświadczeń macierzyńskich na aktywny udział w badaniach profilaktycznych raka szyjki macicy, przeprowadzono wśród 200 kobiet na terenie województwa małopolskiego i podkarpackiego. Najliczniej reprezentowane były kobiety w przedziale wiekowym lat (42,0%), mężatki (55,5%); mieszkanki małych miast (68,0%) i wsi (26,0%); kobiety legitymujące się wykształceniem średnim (56,6%), ponad dwie piąte (41,5%) respondentek nie posiadało dzieci, a ponad dwie trzecie kobiet biorących udział w badaniu oceniło własną sytuację materialną jako średnią (76,5%) oraz swój stan zdrowia jako średni (79,0%). Przedstawiając wiedzę kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy, dokonywano oceny subiektywnej i obiektywnej. Ocena subiektywna była wskazaniem respondentek, a obiektywna zawierała się w odpowiedziach na pytania ankietowe, ukierunkowane. Zdecydowana większość respondentek (84,0%) była przekonana o istnieniu związku pomiędzy wpływem zdrowego stylu życia na profilaktykę nowotworową. Obiektywnej oceny znajomości czynników ryzyka wystąpienia raka szyjki macicy dokonano na podstawie prawidłowych wskazań 15 dystraktorów. Co najmniej 2 prawidłowe elementy, uznano jako dobry poziom wiedzy. Analiza statystyczna wykazała, że więcej kobiet uznawało swoją wiedzę jako dobrą lub bardzo dobrą niż miało to miejsce w rzeczywistości (80,5% - ocena subiektywna, 49,0% - ocena obiektywna). Wiedza kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy. Istnieje związek pomiędzy znajomością czynników ryzyka powstawania chorób nowotworowych a wykształceniem (p<0,05), natomiast nie stwierdzono takiej zależności pomiędzy wiekiem, doświadczeniami macierzyńskimi i miejscem zamieszkania (p>0,05). Tylko nieliczne kobiety znają metody diagnozowania stanu szyjki macicy, a wśród najczęściej wymienianych znajduje się badanie ginekologiczne (19,2%), badanie histopatologiczne (16,8%), badanie cytologiczne (14,5%) oraz badanie kolposkopowe (10,4%). Ponad połowa kobiet posiada wiedzę na temat istnienia związku pomiędzy wcześnie rozpoczętym współżyciem seksualnym (52,5%) oraz częstą zmianą partnerów seksualnych (57,0%) a zachorowalnością na raka szyjki macicy. Istnieje związek pomiędzy wiedzą na temat wpływu częstej zmiany partnerów seksualnych na zachorowalność na raka szyjki macicy a wykształceniem (p<0,05). Wpływ doświadczeń macierzyńskich na aktywny udział w badaniach profilaktycznych raka szyjki macicy. Uzyskane wyniki badań wskazują, że doświadczenia macierzyńskie badanych kobiet mają istotny wpływ na czas, jaki upłynął od ostatniego badania cytologicznego ankietowanych (p<0,01). Kobiety powinny zacząć systematycznie wykonywać badania cytologiczne od momentu rozpoczęcia współżycia. Zdecydowana większość (88,0%) badanych jest świadoma faktu, że to od 12

13 nich samych w największym stopniu zależy etap, w którym zdiagnozowana zostanie choroba nowotworowa. Ponad połowa kobiet ostatni raz z wizytą u ginekologa była w ciągu ostatniego roku (53,0%) a co druga badana (22,0%) nie wcześniej niż dwa lata temu. Ponad dwie piąte badanych miało wykonane, co najmniej dwa badania cytologiczne (46,0%), a ostatnie w ciągu minionego roku (41,0%). Istnieje zależność (p<0,01) pomiędzy ostatnią wizytą u ginekologa a doświadczeniem macierzyńskim - w grupie respondentek, które nigdy nie były jeszcze u ginekologa ponad cztery piąte (83,33%) stanowiły kobiety, które nie posiadają dzieci. Doświadczenia macierzyńskie mają również istotny wpływ (p<0,05) na czas, jaki upłynął od ostatniego badania cytologicznego badanych kobiet - ponad trzy piąte (63,41%) kobiet, posiadających dzieci miało wykonane badanie cytologiczne w ciągu ostatniego roku, a natomiast w grupie kobiet, które nigdy nie miały wykonanego badania cytologicznego ponad dwie trzecie (69,70%) stanowiły kobiety bez doświadczeń macierzyńskich. Stwierdzono istnienie statystycznej zależności (p<0,05) pomiędzy częstotliwością wykonywania badań ginekologicznych i badań cytologicznych oraz liczbą wykonanych badań cytologicznych a doświadczeniami macierzyńskimi kobiet. Głównym źródłem informacji na temat badań cytologicznych są media (24,3%), broszury i ulotki (16,4%) oraz lekarza ginekolog (15,1%), a rzadziej położna (10,8%) i pielęgniarkę (10,2%). Należy dążyć do zwiększenia aktywnego udziału pracowników służby zdrowia w procesie edukacji kobiet w zakresie problematyki raka szyjki macicy, a tym samym przyczyniać się do możliwości wczesnego wykrycia nowotworu w jego wyleczalnym stadium. Iwanowicz-Palus G., Stadnicka G., Bień A., Bałanda A., Kiełbratowska B., Kłoskowicz M.: Women's Knowledge Concerning Breast Tumors Prevention. Pol. J. Environ. Stud 2007 Vol. 16 No 5A, Iwanowicz-Palus G., Stadnicka G., Bałanda A., Bień A., Tobor E., Kłoskowicz M.: Women's Involvement in the Breast Cancer Prevention. Pol. J. Environ. Stud 2007 Vol. 16 No 5A, Znajomość zagadnień z zakresu czynników raka piersi, samokontroli gruczołu piersiowego wśród kobiet predysponuje do skutecznej profilaktyki nowotworów piersi a rozpoznanie nowotworów piersi we wczesnym etapie ich rozwoju daje doskonałe prognozy na wyleczenie. Badanie, którego celem była ocena stanu wiedzy kobiet w zakresie profilaktyki raka piersi oraz ocena udziału w profilaktyce i wczesnej diagnostyce nowotworów piersi, przeprowadzono wśród 200 kobiet w okresie rozrodczym i około menopauzalnym, zgłaszających się do poradni dla kobiet. Spośród kobiet biorących udział w badaniu największą grupę stanowiły osoby w wieku lat (37,0%), a następnie w wieku lat (30,5%) oraz powyżej 40 lat (27,5%). Prawie co druga respondentka (49,0%) posiadała wykształcenie średnie. Prawie połowa ankietowanych (48,5%) pochodziła z małych miast, a co trzecia (35,0%) była mieszkanką wsi. Ponad dwie piąte (62,5%) było mężatkami, co trzecia (34,5%) nie posiadała dzieci. Największą grupę kobiet biorących udział w badaniu stanowiły respondentki, które własną sytuację materialną określiły jako średnią (80,0%) oraz stan swojego zdrowia jako średni (84,0%) i co dziesiąta badana (10%) przyznała, że w najbliższej rodzinie (córki, siostry, matki, babci) wystąpił nowotwór piersi. Wiedzę kobiet biorących udział w badaniu na temat znajomości różnych aspektów związanych z nowotworem piersi u kobiet określono na podstawie czteropunktowej skali przedziałowej (0 brak wiedzy, 1 niewystarczająca, brak zainteresowania, 2 niewystarczająca pomimo zapotrzebowania, 3 wystarczająca). Najwyżej ankietowane oceniły swoją wiedzę na temat samobadania piersi (2,28 punktu), nieco słabiej w zakresie występowania objawów (2,20), czynników ryzyka (2,17) oraz profilaktyki raka piersi (2,16). Tylko 2,01 punktu respondentki uzyskały w zakresie 13

14 znajomości diagnostyki raka piersi. Najsłabiej wypadła znajomość leczenia i rokowania (1,87) w przypadku wystąpienia nowotworu. Wiedza kobiet w zakresie profilaktyki nowotworów piersi. Badania własne wykazały, że prawie połowa (48,00%) respondentek znała czynniki ryzyka raka piersi. Spośród objętych badaniem kobiet tylko, co druga respondentka (51,0%) znała najbardziej optymalny czas badania piersi u kobiet miesiączkujących. Nie stwierdzono zależności pomiędzy wiedzą na temat wieku rozpoczęcia samokontroli piersi a wykształceniem i miejscem zamieszkania (p>0,05), natomiast wiedza kobiet badanych kobiet w tym zakresie była uzależniona (p<0,05) od doświadczeń macierzyńskich. Prawie połowa (46%) badanych kobiet posiadała znikomą wiedzę z zakresu czynników ryzyka raka piesi. Poziom wiedzy w zakresie profilaktyki raka piersi nie jest uzależniony od wykształcenia i miejsca zamieszkania (p>0,05), a tylko doświadczeń macierzyńskich (p<0,05) badanych kobiet. Zaangażowanie kobiet w profilaktykę raka piersi. Stwierdzono, że ponad jedna trzecia (34,5%) kobiet biorących udział w badaniu wykonywała samobadanie piersi co najmniej raz w miesiącu. Pozostałe 65,5% przeprowadzają takie badanie sporadycznie lub w ogóle. Badane były zdecydowanie zainteresowane instruktażem samobadania piersi (31,0%) oraz weryfikacją swoich umiejętności (31,0%) w tym zakresie. Nie stwierdzono istotnej statystycznie zależności pomiędzy poziomem wiedzy kobiet w zakresie samobadania piersi a wiekiem badanych, wykształceniem, miejscem zamieszkania, doświadczeniem macierzyńskim (p>0.05). Większość badanych kobiet nie wykonuje samokontroli piersi i wykazuje, że nie posiada umiejętności w tym zakresie. Kobiety wykazują duże zainteresowanie instruktażem samobadania piersi i weryfikacją swoich umiejętności. Kobiety w większości (62,0%) są zainteresowane nauką samobadania piersi i są świadome korzyści z tego wynikających najczęściej wskazując na możliwość wcześniejszego wykrycia raka piersi (47,05%) i wczesnego wykrycia innej choroby piersi (19,11%). Istnieje zależność między zainteresowaniem instruktażem samobadania a doświadczeniem macierzyńskim (p<0,001) i wiekiem kobiet (<0,05). Kobiety (96,0%) wiedzą, że istnieje zależność pomiędzy profilaktyką pierwotną a obniżeniem współczynnika zachorowań i umieralności na nowotwór piersi, a wiedza w tym zakresie uzależniona jest od wieku badanych (p<0,05). Pięta B., Samulak D., Opala T., Iwanowicz-Palus G., Wilczak M., Gozdecka-Gródecka S., Więznowska-Mączyńska K.: Women's lifestyle and the risk of breast tumors. Eur. J. Gynaecol. Oncol Vol. 30 No 2, Badanie, którego celem była analiza stylu życia kobiet i jego wpływu na ryzyko zachorowania na raka piersi oraz nowotwory łagodne, przeprowadzono wśród 555 kobiet w wieku lat. Badaną grupę stanowiły zdrowe kobiety bez zmian w gruczołach piersiowych oraz kobiety, u których zdiagnozowano raka piersi lub nowotwory łagodne gruczołu. Kryteriami włączenia do pierwszej grupy (n=292) było badanie przeprowadzone przez specjalistę, w którym nie wykazano zmian patologicznych oraz prawidłowy wynik badania mammograficznego i / lub USG. Druga i trzecia grupa składała się z pacjentek podzielonych według wyniku badania histopatologicznego materiału uzyskanego za pomocą biopsji piersi lub operacji: zmian łagodnych (n=184) i złośliwych zmian chorobowych (n=79). Badania przeprowadzono metodą sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem kwestionariusza ankiety składającego się z pytań dotyczących warunków społeczno-ekonomicznych, stosowania używek i aktywności fizycznej. Dla wszystkich uczestniczek wyliczono wskaźnik BMI. Najwyższy wskaźnik BMI (BMI = 26,4) zaobserwowano w grupie pacjentek z rakiem sutka. W pozostałych grupach badanych z łagodnymi guzami piersi i bez zmian w piersiach był 14

15 porównywalny i wynosił odpowiednio: 24,7 i 24,4 BMI. Wykazano istotną statystycznie (p<0,05) zależność pomiędzy grupą z rakiem piersi i bez zmian. Wykazano istotną statystycznie zależność między kobietami palącymi papierosy, a występowaniem zmian w gruczole piersiowym (p=0.006). Wykazano istotną statystycznie zależność pomiędzy podejmowaniem aktywności fizycznej w poszczególnych grupach kobiet: z rakiem piersi i zdrowych (p=0.002). Wysoka wartość wskaźnika BMI zwłaszcza wśród kobiet w okresie pomenopauzalnym jest negatywnym czynnikiem zwiększającym ryzyko wystąpienia raka sutka. Aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko raka piersi. Edukacja z zakresu prozdrowotnego stylu życia może przyczynić się do redukcji/ zmniejszenia ryzyka występowania raka piersi. Iwanowicz-Palus G., Stadnicka G., Bień A.: Determinant factors of health in rural women in their perimenopausal period. Ann. Agric. Environ. Med Vol. 20 No 1, Środowisko oraz styl życia mają istotny wpływ na zdrowie kobiet w okresie okołomenopauzalnym. Celem badań była próba oceny czynników determinujących zdrowie kobiet wiejskich w okresie okołomenopauzalnym. Badania przeprowadzono wśród 150 pacjentek poradni ginekologicznej, w SPZOZ w Tomaszowie Lubelskim w okresie od r. do r. W badaniu użyto kwestionariusza Menopause Health Questionnaire (MHQ) oraz Skali Objawów Menopauzy. Do analizy statystycznej użyto testu chi kwadrat i test U Manna-Whitneya. Przyjęto poziom istotności p<0,05. Grupa badana była zróżnicowana pod względem demograficzno-społecznym. Ponad połowa pacjentek objętych badaniem mieszkała na wsi (60,0%). Najliczniejszą grupę stanowiły kobiety w wieku lat (36,0%) oraz lat (30,0%), natomiast, co druga respondentka była w wieku lat (20,7%). Około dwie trzecie respondentek (66,0%) posiadało wykształcenie średnie. Zdecydowana większość badanych kobiet pozostawała w związku małżeńskim (80,0%). Tylko nieco ponad połowa respondentek (50,7%) to osoby czynne zawodowo, a ponad jedna czwarta (27,3%) badanych deklarowała status bezrobotnej. Prawie, co trzecia respondentka swoją sytuację finansową określiła, jako złą (30,0%) lub przeciętną (32,0%). Najliczniejszą grupę stanowią respondentki z nadwagą 54,0%. Kwestionariusz - Skala Objawów Menopauzy, pozwolił na ocenę wśród kobiet wiejskich częstości występowania psychosomatycznych objawów menopauzy i ich odbiór przez respondentki. Stopień dyskomfortu, jakie dają wyżej wymienione objawy podzielono na 5 kategorii (brak, łagodne, umiarkowane, poważne, bardzo poważne) i porównywano je pomiędzy kobietami aktywnymi zawodowo i niepracującymi. W obu grupach, kobiety najczęściej uskarżały się na uderzenia gorąca, uczucie zdenerwowania, huśtawkę nastrojów, suchość pochwy, problemy z oddawaniem moczu oraz ból stawów, różnił je natomiast stopień odczuwanego dyskomfort związanego z objawami. Stwierdzono istotne różnice w ocenie dyskomfortu związanego z występowaniem: uderzeń gorąca (p=0,01), kołatania serca (p=0,03), poczucia lęku (p<0,0000), nastroju depresyjnego (p=0,02), suchości pochwy (p=0,01) i problemów w zakresie życia seksualnego (p=0,03) pomiędzy grupami kobiet pracujących i nieaktywnych zawodowo. Natomiast nie stwierdzono istotnych różnic w takich domenach jak: problemy ze snem, drażliwość, wyczerpanie fizyczne i umysłowe, problemy z pęcherzem, dyskomfort związany ze stawami i mięśniami (p>0,05). Tylko, co piąta respondentka (19,33%) regularnie, co roku przeprowadzała badanie ginekologiczne. Objawy lęku, nastrój depresyjny były w sposób istotny (odpowiednio: p= 0,000; p=0,02) zależne od statusu zawodowego badanych kobiet. 15

16 Status zawodowy kobiet wiejskich ma znaczący wpływ na ich samopoczucie w okresie menopauzy, a większość z nich w okresie okołomenopauzalnym nie dba w sposób właściwy o własne zdrowie i samopoczucie. Iwanowicz-Palus G., Rzońca E., Bień. A., Włoszczak-Szubzda A., Walczuk E.: High Evaluation of Medical Staff by Women after Miscarriage during Hospitalization. Tohoku J. Exp. Med. 2014, Vol. 232, No. 3, Strata dziecka niezależnie od czasu trwania ciąży jest traumatycznym wydarzeniem. Celem badania była próba poznania opinii kobiet po poronieniu na temat sprawujących nad nimi opiekę położnymi podczas hospitalizacji, które po tak trudnym i traumatycznym wydarzeniu wymagają pomocy i wsparcia. Badaniem objęto 350 kobiet, które były w okresie od kilku dni do 2 miesięcy po stracie ciąży. Były to pacjentki oddziałów ginekologii, podopieczne poradni dla kobiet i położnych rodzinnych na terenie województwa lubelskiego. Wśród kobiet uczestniczących w badaniu, większość stanowiły respondentki w przedziale wiekowym lat (31,68%), zamężne (76,24%), mieszkanki miast (53,13%), deklarujące wykształcenie średnie (37,95%), posiadające jedno dziecko (35,97%) oraz dwoje i więcej dzieci (35,97%), oceniające swoje warunki materialno-ekonomiczne (46,86%) i mieszkaniowe (46,20%), jako dobre. Większość badanych kobiet po poronieniu stwierdziła, że położne wykazały się odpowiednimi umiejętnościami (57,43%), udzieliły im niezbędnego wsparcia informacyjnego (52,81%) oraz pozytywnie oceniły wiedzę położnych (45,21%) oraz postępowanie, które miało wpływ na ich emocje w tym okresie (45,21%). Respondentki, które mogły swobodnie wyrazić swoje emocje podczas pobytu w szpitalu istotnie wyżej oceniały położne realizujące opiekę (p<0,0001) niż badane, które nie miały takiej możliwości lub też nie pamiętały tego faktu. Badane, które oceniały swój stan psychiczny po poronieniu jako ciężki, lepiej oceniały pomoc i wsparcie udzielane przez położne (p<0,01) niż te, które oceniły swój stan jako umiarkowany lub lekki (p<0,001). Respondentki, które oceniały swój stan psychiczny po poronieniu, jako ciężki miały bardziej nasilone potrzeby podczas hospitalizacji niż badane, które oceniały swój stan psychiczny, jako lekki i umiarkowany (p<0,0001). Z kolei ankietowane, które w momencie utraty dziecka były w związku małżeńskim miały istotnie bardziej nasilone potrzeby, niż samotne badane (p<0,01). Wykazano istotną korelację pomiędzy poziomem nasilenia potrzeb podczas pobytu w szpitalu a oceną położnych (R=0,23; p=0,02). Im większe było nasilenie potrzeb pacjentek, tym lepiej oceniały one położne sprawujące opiekę na nimi. Analiza statystyczna wykazała, że ankietowane, które otrzymały od personelu medycznego wskazówki kompletne i wystarczające odnośnie dalszej pomocy po starcie dziecka, wyżej oceniały położne niż badane, które miały informacje niewystarczające lub ich w ogóle nie uzyskały (p<0,0001). Badania własne wykazały, dość wysoką ocenę położnych sprawujących opiekę nad kobietami po poronieniu podczas ich pobytu w szpitalu. Wraz ze zwiększonymi potrzebami kobiet w czasie hospitalizacji ocena położnych była wyższa. Zdecydowanie lepiej oceniały personel medyczny kobiety, które miały możliwość swobodnego wyrażania swoich opinii podczas hospitalizacji, postrzegały swój stan psychiczny po poronieniu, jako ciężki oraz otrzymały kompletne informacje. Należy podkreślić, że niezbędne jest ciągłe podnoszenie kwalifikacji położnych z zakresu udzielania wsparcia emocjonalnego i psychicznego dla kobiet po poronieniu, aby zapewnić opiekę jak najwyższej jakości i spełnić oczekiwania kobiet po tak trudnym wydarzeniu. 16

17 Iwanowicz-Palus G., Bień A., Stadnicka G., Golonka E.: Self-evaluation of Polish midwives health state. Zdr Pub 2012, 4(122), Iwanowicz-Palus G., Bień A., Stadnicka G., Golonka E.: Psycho-social determinants in health state self-evaluation by Polish midwives. Zdr Pub 2012, 4 (122), Iwanowicz-Palus G., Rzońca E., Bień. A., Włoszczak-Szubzda A.: Self-reported preparation of Polish midwives for independent performance of prophylactic activities within the scope of women s diseases and obstetric pathologies. Ann. Agric. Environ. Med. 2014, Vol. 21 No 2, Iwanowicz-Palus G., Rzońca E., Bień. A., Włoszczak-Szubzda A.: Self-reported preparation of Polish midwives for independent performance of health education activities. J. Public Health Nurs. Med. Rescue 2014, 2, Celem badań była próba poznania samooceny sytuacji zdrowotnej polskich położnych wraz z uwarunkowaniami tej oceny oraz próba poznania samooceny położnych dotyczącej przygotowania do realizowania samodzielnie określonych działań medycznych wynikających z zapisów znowelizowanego ustawodawstwa zawodowego, obejmującego w szczególności działań profilaktycznych z zakresu chorób kobiecych i patologii położniczych oraz prowadzenia działalności edukacyjno-zdrowotnej z zakresu przygotowania do życia w rodzinie, metod planowania rodziny oraz ochrony macierzyństwa i ojcostwa. Analizę materiału badawczego wykonano w oparciu o oprogramowanie komputerowe: UPSA_Plus (AltaSoft S.C. Software Development Company w Katowicach) oraz STATISTICA 6.1 (StatSoft, Polska - Kraków). Związek między cechami dzielącymi weryfikowano za pomocą testu Chikwadrat (χ2) na niezależność cech, przyjmując poziom istotności p<0,05. W badaniu wykorzystano metodę losowania dwustopniowego, zespołowego ze stratyfikacją na położne aktywne zawodowo, według schematu losowania wielostopniowego warstwowo grupowo indywidualnego. Wielkość próby określono, biorąc pod uwagę cztery najważniejsze czynniki mające znaczenie w tym zakresie: wielkość akceptowalnego błędu pomiaru, zakres zmienności mierzonej cechy w populacji, zakładany przedział ufności oraz wielkość populacji. Badania zasadnicze, poprzedzone badaniem pilotażowym pozwalającym na weryfikację autorskiej części kwestionariusza ankiety, zostały przeprowadzone w latach , wśród reprezentatywnej ogólnopolskiej grupy 3569 położnych, obejmując tym samym 17,13% ogółu położnych pełnozatrudnionych w kraju. Badaniem objęto 13,35% aktywnych zawodowo położnych z regionu centralnego, 14,03% z regionu południowego, 24,00% z regionu wschodniego, 20,67% z regionu północno-zachodniego, 20,90% z regionu południowo-zachodniego oraz 14,25% z regionu północnego Polski. Podziału kraju na sześć regionów dokonano zgodnie z Rozporządzeniem w sprawie wprowadzenia Nomenklatury Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NTS), które weszło w życie z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej (Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 listopada 2007 roku w sprawie wprowadzenia Nomenklatury). Badana próba położnych była reprezentowana przez osoby w wieku od 25 do 76 lat, ze średnią wieku 42,42±7,31 lata. Blisko połowa (48,18%) ogółu badanych położnych to mieszkanki miast powiatowych, a co czwarta (24,94%) mieszkała w mieście wojewódzkim. Ponad dwie trzecie (77,89%) badanych położnych było mężatkami. Wśród 3569 położnych uczestniczących w badaniu, większość stanowiły osoby legitymujące się wykształceniem policealnym (87,55%), badane w ogóle nie uczestniczące w kształceniu podyplomowym szkoleniach specjalizacyjnych (84,88%), kursach kwalifikacyjnych (73,63%), specjalistycznych (59,69%) oraz położne, które ukończyły co najmniej jeden kurs dokształcający (54,15%). Położne swoje warunki mieszkaniowe oceniły jako dobre (47.88%), a materialne jako średnie (48.28%) i blisko połowa respondentek była zadowolona z jakości swojego życia (48,01%). 17

18 Przeprowadzona analiza danych opisująca uwarunkowania psycho-społeczne samooceny zdrowia wskazuje, iż rozkład analizowanych cech był porównywalny we wszystkich grupach. Iwanowicz-Palus G., Bień A., Stadnicka G., Golonka E.: Self-evaluation of Polish midwives health state. Zdr Pub 2012, 4(122), Ponad połowa badanych położnych, niezależnie od regionu kraju (p>0,05), ocenia swoje zdrowie (57,44%), kondycję fizyczną (54,89%) jako dobre. Tylko nieliczne położne przyznają się do złego, a nawet bardzo złego stanu zdrowia (2,72%) i takiej samej kondycji fizycznej (2,63%). W większości położne (63,35%) stwierdzają, że ich stan zdrowia jest porównywalny ze stanem zdrowia innych osób w zbliżonym wieku, a ponad dziesięciokrotnie mniejsza grupa (6,33%) uważa, że zdecydowanie gorsze. Jako lepszy stan własnego zdrowia od społeczeństwa ocenia 22,33% położnych. Ponad połowa badanych położnych, niezależnie od regionu kraju (p>0,05), ocenia swoje zdrowie (57,44%), kondycję fizyczną (54,89%) jako dobre. Tylko nieliczne położne przyznają się do złego, a nawet bardzo złego stanu zdrowia (2,72%) i takiej samej kondycji fizycznej (2,63%). W większości położne (63,35%) stwierdzają, że ich stan zdrowia jest porównywalny ze stanem zdrowia innych osób w zbliżonym wieku, a ponad dziesięciokrotnie mniejsza grupa (6,33%) uważa, że jednak zdecydowanie gorsze. Położne oceniające swój stan zdrowia jako bardzo dobry, ale również bardzo zadowolone ze stanu swojego zdrowia, to przede wszystkich, istotnie statystycznie zróżnicowane grupy osób (p<0,001): poniżej 30 roku życia, stanu wolnego, nie posiadających doświadczenia macierzyńskiego, legitymujących się wykształceniem wyższym, posiadających krótki staż pracy, oceniających bardzo dobrze swoje warunki mieszkaniowe, materialne i jakość swojego życia. Iwanowicz-Palus G., Bień A., Stadnicka G., Golonka E.: Psycho-social determinants in health state selfevaluation by Polish midwives. Zdr Pub 2012, 4 (122), Ponad połowa badanych położnych niezależnie od regionu kraju (p>0,05) ocenia swoją kondycję psychiczną jako dobrą (56,35%), natomiast co czwarta (25,33%) jako przeciętną. Położne oceniające swój stan zdrowia jako bardzo dobry, to osoby (p<0,001) prawie nigdy lub rzadko przeżywające sytuacje trudne, stresujące w życiu osobistym (18,04%) oraz w pracy zawodowej (19,38%), w sytuacjach trudnych otrzymujących zawsze wsparcie ze strony przyjaciół (p=0,001), rodziny (p=0,0025), koleżanek / kolegów z pracy(p=0,0082) oraz przełożonych (p=0,0005), z wysokim poziomem globalnego poczucia koherencji (p=0,0000). Natomiast położne oceniające swój stan zdrowia jako zły, a nawet bardzo zły to przede wszystkim osoby (p<0,001) bardzo często przeżywające sytuacje trudne, stresujące w życiu osobistym (7,87%), jak i w pracy zawodowej (5,75%), tylko czasami otrzymujące wsparcie w sytuacjach trudnych ze strony przyjaciół (3,49%), rodziny (3,19%), a także bardzo rzadko lub nigdy ze strony przełożonych (p<0,01) oraz z niskim poziomem globalnego poczucia koherencji (p<0,001). Ponad połowa położnych (57,44%), niezależnie od regionu kraju (p>0,05), ocenia swoje zdrowie jako dobre. Natomiast prawie co trzecia położna ocenia jako przeciętne swój stan zdrowia (30,74%). Tylko nieliczne położne przyznają się do złego, a nawet bardzo złego stanu zdrowia (2,72%). Położne oceniające swój stan zdrowia jako bardzo dobry, to grupy osób prawie nigdy bądź raczej rzadko (p<0,0001) przeżywających sytuacje trudne, stresujące w życiu osobistym (18,04%), jak i w pracy zawodowej (19,38%). Natomiast położne oceniające swój stanu zdrowia jako zły, a nawet bardzo zły, to przede wszystkim, istotnie statystycznie zróżnicowane (p<0,001), grupy osób które bardzo często przeżywały sytuacje trudne, stresujące w życiu osobistym (7,87%), jak i w pracy zawodowej (5,75%). 18

19 Dobra samoocena zdrowia badanych położnych jest dodatnio skorelowana z wysokim poczuciem koherencji. Istnieje zależność pomiędzy bardzo dobrą i dobrą samooceną stanu zdrowia a wsparciem otrzymywanym od rodziny, przyjaciół, koleżanek / kolegów z pracy i przełożonych. Występowanie sytuacji trudnych w życiu osobistym oraz w pracy zawodowej badanych kobiet determinuje niższą samoocenę stanu zdrowia. Iwanowicz-Palus G., Rzońca E., Bień. A., Włoszczak-Szubzda A.: Self-reported preparation of Polish midwives for independent performance of prophylactic activities within the scope of women s diseases and obstetric pathologies. Ann. Agric. Environ. Med. 2014, Vol. 21 No 2, Położne zdecydowanie przyznające się do posiadania przygotowania do samodzielnego prowadzenia profilaktyki chorób kobiecych, w porównaniu z próbą ogólnopolską, co najmniej wysoce istotnie statystycznie przeważają wśród ankietowanych mieszkających w regionie południowozachodnim (45,90%) i wschodnim kraju (45,47%), powyżej 50 roku życia (54,18%), legitymujących się wykształceniem wyższym (51,45%), jak i uczestniczących w kształceniu podyplomowym, tj. w szkoleniach specjalizacyjnych (50,38%), kursach kwalifikacyjnych (46,76%), oraz kursach dokształcających (45,34%). Natomiast położne przyznające się do braku przygotowania do samodzielnego prowadzenia profilaktyki chorób kobiecych, w porównaniu z próbą ogólnopolską, co najmniej wysoce istotnie statystycznie przeważały wśród badanych mieszkających w regionie północnym (8,56%), w przedziale wiekowym lat (7,57%), legitymujących się wykształceniem policealnym (7,85%) oraz nie uczestniczących w kształceniu podyplomowym w szkoleniach specjalizacyjnych (7,71%), kursach kwalifikacyjnych (7,64%) i kursach dokształcających (8,24%). Położne zdecydowanie przyznające się do posiadania przygotowania do samodzielnego prowadzenia profilaktyki patologii położniczych, w porównaniu z próbą ogólnopolską, co najmniej wysoce istotnie statystycznie przeważają wśród osób w przedziale wiekowym lat (47,97%), legitymujących się wykształceniem wyższym (48,55%), jak również uczestniczących w kształceniu podyplomowym w kursach dokształcających (39,48%). Natomiast położne przyznające się do braku przygotowania do samodzielnego prowadzenia profilaktyki patologii położniczych, w porównaniu z próbą ogólnopolską, co najmniej wysoce istotnie statystycznie przeważały wśród osób najstarszych tj. powyżej 50 roku życia (12,20%), legitymujących się wykształceniem policealnym (11,59%) oraz nie uczestniczących w kształceniu podyplomowym, tj. w kursach dokształcających (11,83%. Iwanowicz-Palus G., Rzońca E., Bień. A., Włoszczak-Szubzda A.: Self-reported preparation of Polish midwives for independent performance of health education activities. J. Public Health Nurs. Med. Rescue 2014, 2, Przeprowadzona analiza statystyczna wykazała, iż najlepiej oceniają swoje przygotowanie do samodzielnego prowadzenia działalności edukacyjno-zdrowotnej w zakresie przygotowania do życia w rodzinie położne mieszkające w regionie północno-zachodnim (27,77%), powyżej 50 roku życia (38,54%), legitymujące się wykształceniem wyższym (49,42%) oraz uczestniczące w kształceniu podyplomowym posiadające co najmniej jedną specjalizację (34,77%), co najmniej jeden kurs kwalifikacyjny (33,69%), kurs specjalistyczny (26,62) oraz kurs dokształcający (30,16%). Natomiast położne przyznające się do braku przygotowania do samodzielnego realizowania działalności edukacyjno-zdrowotnej w zakresie przygotowania do życia w rodzinie, w porównaniu z próbą ogólnopolską, co najmniej wysoce istotnie statystycznie (p<0,01) przeważały wśród badanych mieszkających w regionie północnym (19,21%) kraju, w przedziale wiekowym lat (18,38%), legitymujących się wykształceniem policealnym (18,03%) i nie uczestniczących w kształceniu podyplomowym, to jest nie posiadających specjalizacji (18,02%), nie uczestniczących w kursach kwalifikacyjnych (19,04%), kursach specjalistycznych (17,88%) i kursach dokształcających (20,68%). 19

20 Położne, które najlepiej oceniają swoje przygotowanie do samodzielnego prowadzenia działalności edukacyjno-zdrowotnej w zakresie metod planowania rodziny, w porównaniu z próbą ogólnopolską, przeważają wśród ankietowanych mieszkających w regionie wschodnim (29,48%) kraju, powyżej 50 roku życia (35,33%), legitymujących się wykształceniem wyższym (50,29%), jak i uczestniczących w kształceniu podyplomowym posiadających co najmniej jedną specjalizację (37,22%) oraz wśród tych, które ukończyły co najmniej jeden kurs kwalifikacyjny (34,99%), kurs specjalistyczny (31,29%), jak i kurs dokształcający (31,87%). Natomiast położne przyznające się do braku przygotowania do samodzielnego prowadzenia działalności edukacyjno-zdrowotnej w zakresie metod planowania rodziny, w porównaniu z próbą ogólnopolską, co najmniej wysoce istotnie statystycznie przeważały wśród respondentek mieszkających w regionie południowym (14,38%), w przedziale wiekowym lat (12,71%), legitymujących się wykształceniem policealnym (13,16%) oraz nie uczestniczących w kształceniu podyplomowym szkoleniach specjalizacyjnych (13,57%), w kursach kwalifikacyjnych (14,04%), kursach specjalistycznych (13,51%) oraz kursach dokształcających (15,98%). Położne oceniające, iż są bardzo dobrze przygotowane do samodzielnego prowadzenia działalności edukacyjno-zdrowotnej w zakresie ochrony macierzyństwa i ojcostwa, w porównaniu z próbą ogólnopolską przeważają wśród osób mieszkających w regionie centralnym (24,72%), powyżej 50 roku życia (32,76%), legitymujących się wykształceniem wyższym (39,83%) i uczestniczących w kształceniu podyplomowym posiadających co najmniej jedną specjalizację (29,14%), wśród tych, które ukończyły co najmniej jeden kurs kwalifikacyjny (29,05%), kurs specjalistyczny (26,08%) i kurs dokształcający (26,58%). Z kolei położne przyznające się do braku przygotowania do samodzielnego prowadzenia działalności edukacyjno-zdrowotnej w zakresie ochrony macierzyństwa i ojcostwa, w porównaniu z próbą ogólnopolską przeważały wśród badanych mieszkających w regionie południowym (19,73%), poniżej 30 roku życia (19,11%), legitymujących się wykształceniem policealnym (17,32%), jak i nie uczestniczących w kształceniu podyplomowym nie posiadających specjalizacji (17,42%), nie uczestniczących w kursach kwalifikacyjnych (18,65%), kursach specjalistycznych (17,32%) oraz kursach dokształcających (19,83%). Samoocena położnych dotycząca posiadania umiejętności samodzielnego podejmowania określonych działań medycznych wynikających z zapisów znowelizowanego ustawodawstwa zawodowego, pozwala na stwierdzenie, że większość położnych jest przygotowanych do samodzielnego prowadzenia działalności edukacyjno-zdrowotnej w zakresie przygotowania do życia w rodzinie, metod planowania rodziny, ochrony macierzyństwa i ojcostwa oraz profilaktyki chorób kobiecych i patologii położniczych. Najlepiej oceniają swoje przygotowanie w analizowanym zakresie położne posiadające wykształcenie wyższe oraz położne z ukończoną specjalizacją. Jednak prawie co dziesiąta badana położna, niezależnie od zamieszkiwanego regionu kraju, wieku oraz uczestnictwa w kształceniu podyplomowym nie jest jednak przygotowana do samodzielnego prowadzenia profilaktyki patologii położniczych. Natomiast, do braku przygotowania do samodzielnego prowadzenia profilaktyki chorób kobiecych przyznają się głównie położne w wieku lat, legitymujące się wykształceniem policealnym oraz nieuczestniczące w żadnych formach kształcenia podyplomowego. Wyniki badań własnych oraz analiza literatury przedmiotu wskazują, iż konieczne jest podnoszenie przez położne kwalifikacji w zakresie powyższej działalności edukacyjno-zdrowotnej i profilaktycznej poprzez uczestnictwo w różnych formach kształcenia podyplomowego, celem świadczenia opieki na najwyższym poziomie na rzecz kobiet i ich rodzin. 20

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET: http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

OBSZARY NAUK: PRZYRODNICZYCH, ROLNICZYCH, LEŚLNYCH I WETERYNARYJNYCH ORAZ MEDYCZNYCH, NAUK O ZDROWIU, NAUK O KULTURZE FIZYCZNEJ

OBSZARY NAUK: PRZYRODNICZYCH, ROLNICZYCH, LEŚLNYCH I WETERYNARYJNYCH ORAZ MEDYCZNYCH, NAUK O ZDROWIU, NAUK O KULTURZE FIZYCZNEJ WZÓR OBSZARY NAUK: PRZYRODNICZYCH, ROLNICZYCH, LEŚLNYCH I WETERYNARYJNYCH ORAZ MEDYCZNYCH, NAUK O ZDROWIU, NAUK O KULTURZE FIZYCZNEJ Wykaz opublikowanych prac naukowych lub twórczych prac zawodowych oraz

Bardziej szczegółowo

2. Autor/autorzy, data wydania, tytuł, wydawca lub czasopismo, tom, strony. Mój wkład w powstanie tej pracy polegał na Mój udział procentowy szacuję

2. Autor/autorzy, data wydania, tytuł, wydawca lub czasopismo, tom, strony. Mój wkład w powstanie tej pracy polegał na Mój udział procentowy szacuję WZÓR OBSZAR NAUK SPOŁECZNYCH Wykaz opublikowanych prac naukowych lub twórczych prac zawodowych oraz informacja o osiągnięciach dydaktycznych, współpracy naukowej i popularyzacji nauki I. Wykaz publikacji

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja dorobku artystycznego oraz informacja o osiągnięciach dydaktycznych, współpracy naukowej i popularyzacji nauki

Dokumentacja dorobku artystycznego oraz informacja o osiągnięciach dydaktycznych, współpracy naukowej i popularyzacji nauki WZÓR OBSZAR SZTUKI Dokumentacja dorobku artystycznego oraz informacja o osiągnięciach dydaktycznych, współpracy naukowej i popularyzacji nauki I. Wykaz dorobku stanowiącego osiągnięcie naukowe lub artystyczne,

Bardziej szczegółowo

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY W.S.H.E w Łodzi Kierunek Pielęgniarstwo Poziom B Mariola Krakowska Nr Albumu 42300 PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY TEMAT PRACY: UDZIAŁ PIELĘGNIARKI W PROFILAKTYCE

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu POŁOŻNICTWO I GINEKOLOGIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca

Bardziej szczegółowo

Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna

Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna Kształcenie w zakresie podstaw promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej Zdrowie, promocja zdrowia, edukacja zdrowotna, zapobieganie chorobom. Historia promocji zdrowia.

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Spis treści Wstęp.... 15 Rozdział 1 Narodziny i rozwój psychologii zdrowia... 19 1.1. Źródła wyodrębnienia się psychologii zdrowia..... 20

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi Program profilaktyki raka piersi 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Rak piersi jest najczęściej występującym

Bardziej szczegółowo

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie Dziennik Ustaw Nr 52 3302 Poz. 271 2. Program profilaktyki raka szyjki macicy macicy etap podstawowy pobranie materiału z szyjki macicy do przesiewowego badania cytologicznego. macicy etap diagnostyczny

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych 2015-02-03 1 opracowała: Agnieszka Podlaszczak Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r.

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia Programu Zdrowotnego ZDROWA GMINA na lata 2015-2016 oraz udzielenia dotacji dla Samodzielnego Publicznego Zakładu Podstawowej

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi dla Wielkopolski i części Ziemi Lubuskiej (Wielkopolskie Centrum

Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi dla Wielkopolski i części Ziemi Lubuskiej (Wielkopolskie Centrum Program Profilaktyki Raka Piersi Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi dla Wielkopolski i części Ziemi Lubuskiej (Wielkopolskie Centrum Onkologii) 13.06.2006

Bardziej szczegółowo

Sytuacja epidemiologiczna w zakresie chorób nowotworowych oraz opinie konsultantów krajowych i wojewódzkich na temat rozwoju onkologii

Sytuacja epidemiologiczna w zakresie chorób nowotworowych oraz opinie konsultantów krajowych i wojewódzkich na temat rozwoju onkologii Sytuacja epidemiologiczna w zakresie chorób nowotworowych oraz opinie konsultantów krajowych i wojewódzkich na temat rozwoju onkologii IV posiedzenie Zespołu do spraw Bezpieczeństwa Zdrowotnego przy Wojewodzie

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KOBIETY O PROFILAKTYCE RAKA PIERSI I RAKA SZYJKI MACICY BS/57/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2002

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KOBIETY O PROFILAKTYCE RAKA PIERSI I RAKA SZYJKI MACICY BS/57/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2002 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 14 marca 2003 roku o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

Ustawa z dnia 14 marca 2003 roku o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki Ustawa z dnia 14 marca 2003 roku o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 roku w sprawie

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia nr 66/2007/DSOZ ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest szóstym*, co do częstości, nowotworem u kobiet

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 Autor programu: Miasto Kielce, ul. Rynek 1, 25-303 Kielce 1 I. Opis problemu zdrowotnego Rak

Bardziej szczegółowo

(Nie)przychodzi Polka do lekarza

(Nie)przychodzi Polka do lekarza ()przychodzi Polka do lekarza Wyniki badania Kontakt: Aneta Jaworska Tel. +48 +48 (22) 592 63 00 e-mail: aneta.jaworska@grupaiqs.pl Z badania omnibusowego IQS96, przeprowadzonego przez instytut badawczy

Bardziej szczegółowo

Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia. Analiza SWOT

Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia. Analiza SWOT 49 Priorytet 2 : Ochrona Zdrowia Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Dobrze rozwinięte zaplecze instytucjonalne (zakłady opieki zdrowotnej, instytucje publiczne). 2. Współpraca pomiędzy podmiotami zajmującymi

Bardziej szczegółowo

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Spis treści Wstęp 3 Cele Kodeksu Profilaktyki RSM 4 Zasady skutecznej komunikacji z kobietami 5 Czynniki ryzyka rozwoju raka szyjki macicy 6 Badanie cytologiczne

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Słowa kluczowe: rehabilitacja uzdrowiskowa, dysfunkcje narządu ruchu, ból, jakość życia Zdrowie na podstawie definicji prezentowanej, przez WHO oznacza całkowity brak

Bardziej szczegółowo

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 68/2013 Rady Gminy Zagnańsk z dnia 26 sierpnia 2013 roku PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Autor

Bardziej szczegółowo

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000 Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Korzystny wpływ skryningu na zmniejszenie umieralności z powodu raka

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ WIEDZA O PROFILAKTYCE RAKA PIERSI BS/161/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LISTOPAD 2001

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ WIEDZA O PROFILAKTYCE RAKA PIERSI BS/161/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LISTOPAD 2001 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia.

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia. Jakość życia w chorobie nowotworowej Krzysztof G. Jeziorski Warszawa Definicja jakości życia WHO (1993) Poczucie jednostki co do jej pozycji życiowej w ujęciu kulturowym oraz systemu wartości, w którym

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 Okres realizacji: wrzesień 2013 czerwiec 2016 Autor programu: Gmina i Miasto Drzewica, ul. Stanisława

Bardziej szczegółowo

1. Świadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki. 1) Rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym podopiecznych.

1. Świadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki. 1) Rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym podopiecznych. Zakres zadań pielęgniarki i położnej POZ 1. Pielęgniarka i położna podstawowej opieki zdrowotnej wybrana przez świadczeniobiorcę planuje i realizuje kompleksową opiekę pielęgniarską i pielęgnacyjną opiekę

Bardziej szczegółowo

Bank pytań na egzamin magisterski 2013/2014- kierunek Zdrowie Publiczne. Zdrowie środowiskowe

Bank pytań na egzamin magisterski 2013/2014- kierunek Zdrowie Publiczne. Zdrowie środowiskowe Bank pytań na egzamin magisterski 2013/2014- kierunek Zdrowie Publiczne Zdrowie środowiskowe 1. Podaj definicję ekologiczną zdrowia i definicję zdrowia środowiskowego. 2. Wymień znane Ci czynniki fizyczne

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Nowelizacja art. 7 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych (Dz. U. Nr 143, poz. 1200), zwana dalej,,ustawą,

Bardziej szczegółowo

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES STAROSTWO POWIATOWE W ŚWIDNICY WYDZIAŁ ZDROWIA 2007 r. Opracowała Barbara Świętek PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES UMOŻLIWIAJĄCY JEDNOSTKOM, GRUPOM, SPOŁECZNOŚCIĄ ZWIĘKSZENIE KONTROLI NAD WŁASNYM ZROWIEM I JEGO

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 84/2014/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 grudnia 2014r. I. CZĘŚĆ A. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA. (Dz. U. Nr 210, poz. 1540)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA. (Dz. U. Nr 210, poz. 1540) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 7 listopada 2007 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną

Bardziej szczegółowo

Programy zdrowotne w praktyce. Współpraca z placówkami medycznymi Małgorzata Stelmach - Fundacja MSD dla Zdrowia Kobiet Warszawa, 21 kwietnia 2015

Programy zdrowotne w praktyce. Współpraca z placówkami medycznymi Małgorzata Stelmach - Fundacja MSD dla Zdrowia Kobiet Warszawa, 21 kwietnia 2015 FORUM INNOWACYJNA OCHRONA ZDROWIA Programy zdrowotne w praktyce. Współpraca z placówkami medycznymi Małgorzata Stelmach - Fundacja MSD dla Zdrowia Kobiet Warszawa, 21 kwietnia 2015 Fundacja MSD dla Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Marzena Zarzeczna-Baran Zakład Zdrowia Publicznego i Medycyny Społecznej GUMed

Dr n. med. Marzena Zarzeczna-Baran Zakład Zdrowia Publicznego i Medycyny Społecznej GUMed Dr n. med. Marzena Zarzeczna-Baran Zakład Zdrowia Publicznego i Medycyny Społecznej GUMed Zakłada się, że na zdrowie ludzkie ma wpływ wiele czynników pozamedycznych związanych ze środowiskiem życia, takich

Bardziej szczegółowo

13. Typ modułu kształcenia. 1. Nazwa jednostki. Kod przedmiotu. 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa modułu: Pierwszy stopień

13. Typ modułu kształcenia. 1. Nazwa jednostki. Kod przedmiotu. 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa modułu: Pierwszy stopień 1. Nazwa jednostki Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych 2. Kierunek Pielęgniarstwo Kod przedmiotu 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa : 5. Poziom kształcenia 6. Forma studiów Położnictwo,

Bardziej szczegółowo

Wyniki badania profilaktyki lekarskiej w zakresie porad żywieniowych dla dzieci do lat 3

Wyniki badania profilaktyki lekarskiej w zakresie porad żywieniowych dla dzieci do lat 3 Warszawa, 29 maja 2013 roku Wyniki badania profilaktyki lekarskiej w zakresie porad żywieniowych dla dzieci do lat 3 Cele badania Badanie przeprowadzono w celu poznania dodatkowych przyczyn złej sytuacji

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE PIELĘGNIARSTWO POŁOŻNICZO-GINEKOLOGICZNE Studia pierwszego stopnia stacjonarne

KARTA PRZEDMIOTU. INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE PIELĘGNIARSTWO POŁOŻNICZO-GINEKOLOGICZNE Studia pierwszego stopnia stacjonarne CECHA PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Poziom realizacji przedmiotu Jednostka realizująca KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE PIELĘGNIARSTWO POŁOŻNICZO-GINEKOLOGICZNE Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 81/2013/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17grudnia 2013 r. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY I. CZĘŚĆ A. 1. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

Helena Tendera-Właszczuk Kraków, 15.04.2013 Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Helena Tendera-Właszczuk Kraków, 15.04.2013 Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Helena Tendera-Właszczuk Kraków, 15.04.2013 Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Recenzja dorobku naukowego, dydaktycznego i organizacyjnego dr Krzysztofa Wacha w postępowaniu habilitacyjnym w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 57/2009/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 października 2009 r. I. CZĘŚĆ A. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Dokument z posiedzenia 2009 30.11.2007 B6-0000/2007 PROJEKT REZOLUCJI w odpowiedzi na pytanie wymagające ustnej odpowiedzi B6-0000/2007 zgodnie z art. 108 ust. 5 regulaminu złożyli

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie reumatologii za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie reumatologii za rok 2014 Marzena Olesińska Instytut Reumatologii Klinika i Poliklinika Układowych Chorób Tkanki Łącznej Ul. Spartańska 1 02-637 Warszawa Tel. 22.844 57 26 Fax. 22 646 78 94 Email: marzena.olesinska@vp.pl Warszawa

Bardziej szczegółowo

II. EFEKTY KSZTAŁCENIA dla kierunku studiów optometria Studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki

II. EFEKTY KSZTAŁCENIA dla kierunku studiów optometria Studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Załącznik do uchwały nr 80/2014 r. z dnia 28.05.2014r. II. EFEKTY KSZTAŁCENIA dla kierunku studiów optometria Studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki II.1. Tabela odniesień efektów kierunkowych

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji zadań wynikających z pełnienia funkcji Konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie pielęgniarstwa rodzinnego za rok 2008.

Sprawozdanie z realizacji zadań wynikających z pełnienia funkcji Konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie pielęgniarstwa rodzinnego za rok 2008. Sprawozdanie z realizacji zadań wynikających z pełnienia funkcji Konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie pielęgniarstwa rodzinnego za rok 2008. Działając na podstawie Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 14/2012 Kod PNS modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu I nforma cje ogólne Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

Bardziej szczegółowo

PROJEKT PROMOCJA ZDROWIA SPOŁECZNOŚCI SZKOŁY: nauczycieli i pracowników niepedagogicznych proces i ważniejsze wyniki ewaluacji końcowej

PROJEKT PROMOCJA ZDROWIA SPOŁECZNOŚCI SZKOŁY: nauczycieli i pracowników niepedagogicznych proces i ważniejsze wyniki ewaluacji końcowej PROJEKT PROMOCJA ZDROWIA SPOŁECZNOŚCI SZKOŁY: nauczycieli i pracowników niepedagogicznych proces i ważniejsze wyniki ewaluacji końcowej Magdalena Woynarowska-Sołdan Zakład Zdrowia Publicznego Warszawski

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE Katowice 2007 Śl.C.Z.P Dział Chorobowości Hospitalizowanej 23 luty Ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Rola położnej w opiece nad ciężarną, rodzącą, położnicą z cukrzycą Leokadia Jędrzejewska Konsultant Krajowy w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologicznego i położniczego Kraków 20 21 maja 2011r. Grażyna

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA RADY. z dnia 21 stycznia 1980 r.

DYREKTYWA RADY. z dnia 21 stycznia 1980 r. DYREKTYWA RADY z dnia 21 stycznia 1980 r. dotycząca koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do podejmowania i wykonywania działalności przez położne (80/155/EWG)

Bardziej szczegółowo

POŁOŻNICTWO I OPIEKA POŁOŻNICZA dla studentów I ROKU Kierunku: Położnictwo - studia I stopnia licencjackie

POŁOŻNICTWO I OPIEKA POŁOŻNICZA dla studentów I ROKU Kierunku: Położnictwo - studia I stopnia licencjackie POŁOŻNICTWO I OPIEKA POŁOŻNICZA dla studentów I ROKU Kierunku: Położnictwo - studia I stopnia licencjackie semestry II, rok akad. 2013-2014 SYMBOL ZAJĘCIA PRAKTYCZNE LICZBA GODZIN Z1 Przygotowanie kobiety

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Elżbieta Kraśnianin. Mgr Izabela Kowalska

Dr n. med. Elżbieta Kraśnianin. Mgr Izabela Kowalska (1) Nazwa przedmiotu Położnictwo środowiskowe (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu - (4) Studia Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. n. med. Grzegorz Raba

Prof. dr hab. n. med. Grzegorz Raba (1) Nazwa przedmiotu Diagnostyka prenatalna (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu - (4) Studia Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH

PLAN ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH ZAKŁAD PIELĘGNIARSTWA W GINEKOLOGII I POŁOŻNICTWIE KATEDRY ZDROWIA KOBIETY Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach 8 00-15 30 PLAN ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH Z PRZEDMIOTU PIELĘGNIARSTWO POŁOŻNICZO-GINEKOLOGICZNE

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU DOKSZTAŁCAJACEGO W ZAKRESIE POBIERANIA ROZMAZÓW CYTOLOGICZNYCH W SKRYNINGU RAKA SZYJKI MACICY

PROGRAM KURSU DOKSZTAŁCAJACEGO W ZAKRESIE POBIERANIA ROZMAZÓW CYTOLOGICZNYCH W SKRYNINGU RAKA SZYJKI MACICY PROGRAM OPRACOWANY PRZEZ CENTRALNY OŚRODEK KOORDYNUJĄCY POPULACYJNE PROGRAMY WCZESNEGO WYKRYWANIA RAKA PIERSI ORAZ PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA RAKA SZYJKI MACIY Centrum Onkologii- Instytut im.

Bardziej szczegółowo

Sztum, dnia 10 lutego 2015r.

Sztum, dnia 10 lutego 2015r. Konferencja inaugurująca projekt pn. Uprzedź nowotwór i ciesz się życiem - efektywna profilaktyka chorób nowotworowych oraz promocja zdrowego stylu życia w powiecie sztumskim finansowany w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r.

U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r. U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r. W sprawie: przyjęcia Programu szczepień profilaktycznych przeciwko wirusowi HPV wywołującego raka szyjki macicy na lata 2014-2016

Bardziej szczegółowo

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Załącznik nr 1 do Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Powiatu Kieleckiego na lata 2012-2015 Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Na podstawie Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

kształcenia PREWENCYJNA W GINEKOLOGII B.W, B.U

kształcenia PREWENCYJNA W GINEKOLOGII B.W, B.U Nazwa modułu/przedmiotu Sylabus Część A - Opis przedmiotu Grupa szczegółowych efektów MEDYCYNA PREWENCYJNA W Nazwa grupy POŁOŻNICTWIE I Kod grupy Nauki w zakresie GINEKOLOGII B.W, B.U opieki specjalistycznej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 01.02.2015. Lidia Popek. Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul.

Warszawa, 01.02.2015. Lidia Popek. Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul. Lidia Popek Warszawa, 01.02.2015 Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul. Sobieskiego 9 tel. 22 4582806; fax22 6421272 ; email. lpopek@ipi.edu.pl Raport

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 55 Rady Wydziału Teologii Uniwersytetu Warmiosko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 10 stycznia 2013 roku

Uchwała Nr 55 Rady Wydziału Teologii Uniwersytetu Warmiosko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 10 stycznia 2013 roku Uchwała Nr 55 Rady Wydziału Teologii Uniwersytetu Warmiosko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 10 stycznia 2013 roku W sprawie: szczegółowego trybu przeprowadzania czynności w postępowaniach habilitacyjnych

Bardziej szczegółowo

TRYB PRZEPROWADZANIA POSTĘPOWANIA HABILITACYJNEGO W WOJSKOWYM INSTYTUCIE MEDYCZNYM

TRYB PRZEPROWADZANIA POSTĘPOWANIA HABILITACYJNEGO W WOJSKOWYM INSTYTUCIE MEDYCZNYM TRYB PRZEPROWADZANIA POSTĘPOWANIA HABILITACYJNEGO W WOJSKOWYM INSTYTUCIE MEDYCZNYM 1. Rada Naukowa posiada uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie: nauk medycznych

Bardziej szczegółowo

Wiedza i postawy kobiet wobec profilaktyki raka szyjki macicy Knowledge and attitudes of women towards cervical cancer prevention

Wiedza i postawy kobiet wobec profilaktyki raka szyjki macicy Knowledge and attitudes of women towards cervical cancer prevention Grażyna J. Iwanowicz-Palus, Iwona Adamska-Kuźmicka, Agnieszka Bień, Grażyna Stadnicka Wiedza i postawy kobiet wobec profilaktyki raka szyjki macicy Knowledge and attitudes of women towards cervical cancer

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest drugim,

Bardziej szczegółowo

As zdolny do zajęć bez ograniczeń, uprawiający dodatkowo sport; B zdolny do zajęć WF z ograniczeniami; Bk zdolny do zajęć WF z ograniczeniami,

As zdolny do zajęć bez ograniczeń, uprawiający dodatkowo sport; B zdolny do zajęć WF z ograniczeniami; Bk zdolny do zajęć WF z ograniczeniami, Pielęgniarka szkolna Pielęgniarka szkolna od 1992 roku jest jedynym profesjonalnym pracownikiem ochrony zdrowia na terenie placówki szkolno-wychowawczej. Pełni ona główną rolę w profilaktycznej opiece

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 22 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 22 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 22 SECTIO D 2004 Zakład Organizacji Pracy Pielęgniarskiej Wydziału Opieki i Oświaty Zdrowotnej Śląskiej Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

PO.1.OS-Ginekologia i opieka ginekologiczna 2013/2014

PO.1.OS-Ginekologia i opieka ginekologiczna 2013/2014 Efekty kształcenia dla przedmiotu GINEKOLOGIA I OPIEKA GINEKOLOGICZNA dla studentów II ROKU Kierunku: Położnictwo - studia I stopnia licencjackie ( 3 semestry I, II, III ) (zgodny z planem studiów w roku

Bardziej szczegółowo

Zadania położnej rodzinnej w opiece okołoporodowej - obowiązujące standardy. mgr Barbara Gardyjas

Zadania położnej rodzinnej w opiece okołoporodowej - obowiązujące standardy. mgr Barbara Gardyjas Zadania położnej rodzinnej w opiece okołoporodowej - obowiązujące standardy mgr Barbara Gardyjas 1 Wzorcowa reguła postępowania w danej dziedziny Obowiązująca procedura postępowania w danym zakresie mgr

Bardziej szczegółowo

KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ

KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ MAJ 2009 REZOLUCJA RADY EUROPEJSKICH LEKARZY DENTYSTÓW (CED) KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ WPROWADZENIE Lekarz dentysta jest podstawowym świadczeniodawcą

Bardziej szczegółowo

Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu. Dr n med. Urszula Wojciechowska

Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu. Dr n med. Urszula Wojciechowska Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu Dr n med. Urszula Wojciechowska Rak gruczołu krokowego na świecie Rak gruczołu krokowego jest drugim najczęściej diagnozowanym rakiem i piątą co do częstości

Bardziej szczegółowo

Ocena potrzeb szkoleniowych oraz wiedzy lekarzy i lekarzy dentystów w zakresie kompetencji miękkich oraz organizacji systemu ochrony zdrowia

Ocena potrzeb szkoleniowych oraz wiedzy lekarzy i lekarzy dentystów w zakresie kompetencji miękkich oraz organizacji systemu ochrony zdrowia Ocena potrzeb szkoleniowych oraz wiedzy lekarzy i lekarzy dentystów w zakresie kompetencji miękkich oraz organizacji systemu ochrony zdrowia Raport z badania ilościowego realizowanego wśród lekarzy i lekarzy

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki i edukacji przedporodowej Szkoła Rodzenia

Program profilaktyki i edukacji przedporodowej Szkoła Rodzenia Program profilaktyki i edukacji przedporodowej Szkoła Rodzenia Okres realizacji programu: lata 2014 2020 Opinia Agencji Technologii Medycznych: - pozytywna I). Typ programu: edukacyjny II) Uzasadnienie

Bardziej szczegółowo

Program budowy infrastruktury informacji przestrzennej (IIP) w Ministerstwie Zdrowia (MZ)

Program budowy infrastruktury informacji przestrzennej (IIP) w Ministerstwie Zdrowia (MZ) Program budowy infrastruktury informacji przestrzennej (IIP) w Ministerstwie Zdrowia (MZ) 1. WIADOMOŚCI WSTĘPNE 1.1 CHARAKTERYSTYKA ORGANU WIODĄCEGO 1) Stanowisko, imię i nazwisko, dane adresowe organu

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. n. med. Grzegorz Raba

Prof. dr hab. n. med. Grzegorz Raba (1) Nazwa przedmiotu Diagnostyka prenatalna (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu - (4) Studia Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH W WOJ. ŚWIĘTOKRZYSKIM. Dorota Stępień Świętokrzyskie Centrum Onkologii Zakład Epidemiologii Nowotworów

EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH W WOJ. ŚWIĘTOKRZYSKIM. Dorota Stępień Świętokrzyskie Centrum Onkologii Zakład Epidemiologii Nowotworów EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH W WOJ. ŚWIĘTOKRZYSKIM Dorota Stępień Świętokrzyskie Centrum Onkologii Zakład Epidemiologii Nowotworów Nowotwory złośliwe stanowią narastający problem zdrowotny i ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka chorób nowotworowych diagnostyka i rola lekarzy rodzinnych. dla Fundacji Onkologia 2025

Profilaktyka chorób nowotworowych diagnostyka i rola lekarzy rodzinnych. dla Fundacji Onkologia 2025 Profilaktyka chorób nowotworowych diagnostyka i rola lekarzy rodzinnych P R E Z E N T A C J A W Y N I K Ó W B A D A N I A dla Fundacji Onkologia 2025 21 listopada 2014 Badania diagnostyczne rekomendowane

Bardziej szczegółowo

rozpowszechnienie (występowanie i rozmieszczenie chorób, inwalidztwa, zgonów oraz innych stanów związanych ze zdrowiem, w populacjach ludzkich),

rozpowszechnienie (występowanie i rozmieszczenie chorób, inwalidztwa, zgonów oraz innych stanów związanych ze zdrowiem, w populacjach ludzkich), EPIDEMIOLOGIA Określenie Epidemiologia pochodzi z języka greckiego: epi na demos lud logos słowo, nauka czyli, nauka badająca: rozpowszechnienie (występowanie i rozmieszczenie chorób, inwalidztwa, zgonów

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 86/2014 z dnia 5 maja 2014 r. o projekcie programu Program profilaktyki i wczesnego wykrywania raka piersi gmina

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie art. 31d ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

Kształcenie przeddyplomowe i podyplomowe w dziedzinie medycyny rodzinnej. Gdzie jesteśmy? Dokąd zmierzamy?

Kształcenie przeddyplomowe i podyplomowe w dziedzinie medycyny rodzinnej. Gdzie jesteśmy? Dokąd zmierzamy? Kształcenie przeddyplomowe i podyplomowe w dziedzinie medycyny rodzinnej Gdzie jesteśmy? Dokąd zmierzamy? lek. med. Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Warszawa, 5 października

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych".

- o zmianie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-175-07 Druk nr 80 Warszawa, 8 listopada 2007 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 6 grudnia 2013 r.

Warszawa, 6 grudnia 2013 r. Warszawa, 6 grudnia 2013 r. Rak szyjki macicy to poważny problem Rak szyjki macicy w Polsce Codziennie 10 kobiet słyszy: Ma Pani raka szyjki macicy. Niestety 5 z nich umiera, bo zgłosiły się zbyt późno

Bardziej szczegółowo

TRYB PRZEPROWADZANIA POSTĘPOWANIA O NADANIE TYTUŁU PROFESORA W WOJSKOWYM INSTYTUCIE MEDYCZNYM

TRYB PRZEPROWADZANIA POSTĘPOWANIA O NADANIE TYTUŁU PROFESORA W WOJSKOWYM INSTYTUCIE MEDYCZNYM TRYB PRZEPROWADZANIA POSTĘPOWANIA O NADANIE TYTUŁU PROFESORA W WOJSKOWYM INSTYTUCIE MEDYCZNYM 1. Rada Naukowa WIM posiada uprawnienia do przeprowadzania postępowania o nadanie tytułu profesora w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 października 2005 r. (Dz. U. z dnia 28 października 2005 r.)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 października 2005 r. (Dz. U. z dnia 28 października 2005 r.) Dz.U.05.214.1816 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 października 2005 r. w sprawie zakresu zadań lekarza, pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. z dnia 28 października

Bardziej szczegółowo

DIGITAL MEDICINE IN THE FUTURE

DIGITAL MEDICINE IN THE FUTURE 1 I Gdańskie prezentacje kolposkopowe- atlas multimedialny XIV. Konrad Florczak, Janusz Emerich, Ewa Żmudzińska Wcześnie wykryty rak szyjki macicy w zdecydowanej większości przypadków jest wyleczalny.

Bardziej szczegółowo

Sylabus na rok 2014-2015

Sylabus na rok 2014-2015 (1) Nazwa przedmiotu Przygotowanie do rodzicielstwa (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu - (4) Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

EKSPERTYZA ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W CIĄŻY

EKSPERTYZA ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W CIĄŻY EKSPERTYZA ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W CIĄŻY Krzysztof Przewoźniak i Witold Zatoński Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów, Centrum Onkologii Instytut w Warszawie Posiedzenie Plenarne Rady Naukowej

Bardziej szczegółowo

1. Nazwa jednostki. Kod przedmiotu. 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa modułu: pierwszy stopień. 5. Poziom kształcenia

1. Nazwa jednostki. Kod przedmiotu. 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa modułu: pierwszy stopień. 5. Poziom kształcenia 1. Nazwa jednostki Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych 2. Kierunek Pielęgniarstwo POMOSTOWE Kod przedmiotu 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa modułu: 5. Poziom kształcenia 6. Forma

Bardziej szczegółowo

Pomaga przygotować się do porodu. Rozwiązuje problemy laktacyjne oraz udziela wskazówek w pielęgnacji noworodka.

Pomaga przygotować się do porodu. Rozwiązuje problemy laktacyjne oraz udziela wskazówek w pielęgnacji noworodka. Agnieszka Brześcińska położna z wyższym wykształceniem, specjalizacja położnicza, pedagog. Pracuje od 1998 roku w Klinice Położnictwa i Patologii Ciąży Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego Nr

Bardziej szczegółowo

your smear test results

your smear test results Wyniki badania cytologicznego your smear test results Informacje szczegółowe explained POLISH Twój ostatni wynik badania cytologicznego wykazał pewne nieprawidłowości. Niniejsza ulotka wyjaśnia, co oznacza

Bardziej szczegółowo

Wykłady ul. Medyków 14, sala CSK B. godz. 08.00-11.45 (5h) Lp. Data wykładu Temat wykładu

Wykłady ul. Medyków 14, sala CSK B. godz. 08.00-11.45 (5h) Lp. Data wykładu Temat wykładu Wykłady z przedmiotu Opieka specjalistyczna w położnictwie, neonatologii i ginekologii dla studentów I-go roku studiów II stopnia stacjonarnych Wydziału Nauk o Zdrowiu SUM w Katowicach roku akad. 2014/2015

Bardziej szczegółowo

Protokół. z 50 posiedzenia Rady do Spraw Zwalczania Chorób Nowotworowych z dnia 16 grudnia 2013 r.

Protokół. z 50 posiedzenia Rady do Spraw Zwalczania Chorób Nowotworowych z dnia 16 grudnia 2013 r. Protokół z 50 posiedzenia Rady do Spraw Zwalczania Chorób Nowotworowych z dnia 16 grudnia 2013 r. Posiedzenie Rady odbyło się w dniu 16 grudnia 2013 r. w Sali Mauretańskiej w Ministerstwie Zdrowia. W spotkaniu

Bardziej szczegółowo

kierownictwa jednostki i Wydziału dodatkowe:

kierownictwa jednostki i Wydziału dodatkowe: Regulamin Oceny Okresowej Nauczycieli Akademickich Wydziału Pedagogicznego UW 1. KRYTERIA OCENY DOKTORÓW PO 2 LATACH ZATRUDNIENIA NA STANOWISKU ASYSTENTA I ADIUNKTA podstawowe ( których niespełnienie powoduje

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 5 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. OPIS ŚWIADCZEŃ Porada na etapie podstawowym obejmuje: 1) zarejestrowanie

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE W JĘZYKU POLSKIM

STRESZCZENIE W JĘZYKU POLSKIM STRESZCZENIE W JĘZYKU POLSKIM Środowisko zawodowe, w jakim przebywa pracownik, jest bardzo ważnym elementem, który może wpływać na zdrowie fizyczne i psychiczne oraz funkcjonowanie społeczne. Pielęgniarki

Bardziej szczegółowo

Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków

Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków Witold Zatoński Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie Seminarium edukacyjne pt.: Innowacje w systemie szczepień

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA Załącznik do Zarządzenia Prezesa Funduszu nr 19/2004 NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ

Bardziej szczegółowo