ZARZ DZANIE OCHRON PRZYRODY W LASACH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZARZ DZANIE OCHRON PRZYRODY W LASACH"

Transkrypt

1 ZARZ DZANIE OCHRON PRZYRODY W LASACH Praca zbiorowa pod redakcj¹ Krzysztofa Kannenberga i Huberta Szramki TOM III TUCHOLA 2009

2 Recenzenci: doc. dr hab. in. Janusz Kocel dr hab. in. Roman Wojtkowiak Projekt ok³adki: Krzysztof Kannenberg Redakcja techniczna: Daniel Wierzchucki Copyright by Wy sza Szko³a Zarz¹dzania Œrodowiskiem w Tucholi Wydawnictwo Wy szej Szko³y Zarz¹dzania Œrodowiskiem w Tucholi ul. Pocztowa 13, Tuchola Wydano za zgod¹ Rektora WSZŒ w Tucholi Wydawnictwo wspó³finansowane przez Gminê Tuchola Sk³ad i druk: Firma Us³ugowo-Wydawnicza "DANIEL" Ewa Wierzchcuka ul. Wiatrakowa 3, Sêpólno Krajeñskie, tel ISBN

3 SPIS TREŒCI PRZEDMOWA... 5 CZÊŒÆ PIERWSZA PRZYRODNICZE ASPEKTY OCHRONY PRZYRODY W LASACH... 7 Rozdzia³ I. Zarys historii i motywy ochrony drzew i krzewów pomnikowych na terenie lasów (Joanna Pietrzak)... Rozdzia³ II. Zasiêg i natê enie zmian w zespo³ach leœnych rezerwatu Olszyny Rakutowskie w latach (Wies³aw Cyzman) Rozdzia³ III. Charakterystyka wzrostu sosny zwyczajnej [Pinus Sylvestris (L.)] w ró nych wariantach przygotowania gleby na terenie by³ego poligonu Borne Sulinowo (Wojciech Weso³y, Piotr Lisiñski) Rozdzia³ IV. Struktura biomasy nadziemnej sosny zwyczajnej w odnowieniach spontanicznych na przyk³adzie Nadleœnictwa W³oc³awek (Anna Kannenberg) Rozdzia³ V. Rola czynników œrodowiskowych w zamieraniu drzewostanów dêbowych (Wojciech Szewczyk, Robert KuŸmiñski) Rozdzia³ VI. Ochrona przyrody w Nadleœnictwie Gdañsk (Ma³gorzata Baran) Rozdzia³ VII. Ocena skutecznoœci rezerwatowej formy ochrony przyrody na przyk³adzie Nadleœnictwa Woziwoda (Mariusz Brunka) Rozdzia³ VIII. Wp³yw rejonu i okresu pozyskania na masê tuszy Jelenia szlachetnego (Cervus elaphus L.) na przyk³adzie Okrêgowych Zarz¹dów Polskiego Zwi¹zku owieckiego w Szczecinie i Olsztynie (Krzysztof Adamowicz, Remigiusz Piecewicz, Krzysztof WoŸny) Rozdzia³ IX. Cis pospolity (Taxus baccata L.)w Nadleœnictwie Kaliska (Krzysztof Frydel, Urszula Nawrocka- Grzeœkowiak) Rozdzia³ X. Wystêpowanie w Polsce oraz sk³ad po ywienia wydry Lutra lutra (Linnaeus, 1758) (Stefan Sikora)

4 CZÊŒÆ DRUGA EKONOMICZNE, PRAWNE, ORGANIZACYJNE I TECHNICZNE ASPEKTY OCHRONY PRZYRODY W LASACH... Rozdzia³ XI. Metoda oceny efektów gospodarowania zasobami przyrodniczymi, ludzkimi i ekonomicznymi nadleœnictw (Janusz Kocel, Ryszard Kwiecieñ)... Rozdzia³ XII. Wp³yw systemów wynagradzania na koszty pozyskania drewna (Hubert Szramka) Rozdzia³ XIII. Podstawowe problemy szacowania strat w drzewostanach uszkodzonych przez wiatr (Anna Ankudo- Jankowska, Jakub Glura, Karol Sikora)... Rozdzia³ XIV. Natura 2000 w leœnictwie prognozy, zagro enia i konsekwencje dla gospodarki leœnej (Jan ukaszewicz, Rafa³ Paluch) Rozdzia³ XV. Problemy wdra ania sieci Natura 2000 w Lasach Pañstwowych (Ewa Referowska- Chodak) Rozdzia³ XVI. Technologia GIS w leœnictwie (Janusz Kwiecieñ) Rozdzia³ XVII. Technologie teledetekcyjne wspomagaj¹ce pomiary wymiany CO 2 pomiêdzy atmosfer¹ a ekosystemem leœnym (Pawe³ Strzeliñski, Tomasz Zawi³a-NidŸwiecki, Janusz Olejnik) Rozdzia³ XVIII. Mo liwoœci zastosowania Projakoœciowej Metody Wartoœciowania Pracy w Pañstwowym Gospodarstwie Leœnym Lasy Pañstwowe (Krzysztof Kannenberg)... Rozdzia³ XIX. Wykorzystanie dzia³alnoœci sk³adnic leœnych jako elementu podnosz¹cego rentownoœæ Lasów Pañstwowych na przyk³adzie Zespo³u Sk³adnic Lasów Pañstwowych w Bia³ogardzie (Piotr Marciniak)

5 PRZEDMOWA Oddany do r¹k czytelników III tom ksi¹ ki Zarz¹dzanie ochron¹ przyrody w lasach tradycyjnie podzielony zosta³ na dwie czêœci. Pierwsza zawiera rozdzia³y poœwiêcone aspektom przyrodniczym, w drugiej czêœci poruszone zosta³y aspekty: ekonomiczne, prawne, organizacyjne i techniczne. Ksi¹ ka nie jest zbiorem gotowych recept dotycz¹cych zarz¹dzania ochron¹ przyrody w lasach, zawiera jedynie wskazówki oraz rezultaty przemyœleñ i badañ autorów, którzy poddali LAS analizie zarówno pod wzglêdem funkcjonowania biologicznego, wykorzystania ekonomicznego a tak e statusu jego ochrony. Niniejsza pozycja z racji swojej struktury a przed wszystkim adresata (ludzie ró nych profesji) nie mo e zawieraæ wszystkich aspektów dotycz¹cych problemów zawartych w tytule, jednak te w niej poruszone niech stan¹ siê dla czytelników inspiracj¹ do przemyœleñ i poszukiwañ. Tak wiêc ka dy powinien znaleÿæ w niej coœ interesuj¹cego czego byæ mo e nie znalaz³ w innych pozycjach. Przed kilkoma tysi¹cami lat LAS y³ swoim biologicznym rytmem wyznaczonym przez pory roku i zjawiska atmosferyczne i radzi³" sobie doskonale. Daj¹c schronienie, wy ywienie i miejsce do rozrodu naturalnym swoim mieszkañcom celuj¹co wype³nia³ swoj¹ misjê ekologiczn¹. Zachodzi³y owszem pewne perturbacje i wahniêcia w kondycji LASU, spowodowane naturalnymi czynnikami i zjawiskami wystêpuj¹cymi na Ziemi, ale zgodnie z prawami selekcji i doboru naturalnego LAS odbudowywa³ swoj¹ potêgê i wzmocniony lepszymi genami" funkcjonowa³ jeszcze lepiej. Pojawi³ siê Homo sapiens, który potrzebowa³ coraz wiêcej przestrzeni do budowania nowych cywilizacji i zacz¹³ zagra aæ LASOWI.

6 Korzystaj¹c z dobrodziejstw LASU cz³owiek jednoczeœnie go niszczy³. Po up³ywie tych kilku tysiêcy lat okaza³o siê, e LAS potrzebuje naszej pomocy i to natychmiastowej, polegaj¹cej na w³aœciwie rozumianej ochronie. Do tego potrzebna jest rzesza ludzi skutecznie motywowanych, nie tylko racjonalnie gospodaruj¹cych zasobami leœnymi, ale równie dbaj¹cych o dobr¹ kondycjê ekosystemów leœnych dla szeroko pojêtej u ytecznoœci publicznej (aspekt ekonomiczny, kulturowy, naukowy, edukacyjny, rekreacyjny itd.). W ludziach drzemie olbrzymi potencja³ ale nale y go umiejêtnie wyzwoliæ. Tego nie da siê osi¹gn¹æ bez pieniêdzy. Nie sam¹ mi³oœci¹ do LASU cz³owiek yje i LASOWI te samo uczucie mi³oœci i sympatii nie wystarczy. Tu pojawia siê problem. Jak maj¹c tak niewiele zrobiæ bardzo du o? Takich pytañ godnych Salomona jest wiêcej. Dlaczego nale y ochraniaæ dany zespó³ roœlinny lub jeden gatunek flory lub fauny? Jakie wymierne korzyœci wynikn¹ z konkretnych dzia³añ ochronnych? Jakie by³y kiedyœ a jakie s¹ obecnie motywy i formy ochrony przyrody? Na te i wiele innych pytañ autorzy tej ksi¹ ki starali siê Pañstwu udzieliæ odpowiedzi nie szczêdz¹c czasu, si³, energii i zapa³u w pracach badawczych. Krzysztof Kannenberg 6

7 CZÊŒÆ PIERWSZA PRZYRODNICZE ASPEKTY OCHRONY PRZYRODY W LASACH

8 Joanna Pietrzak Szko³a G³ówna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Wydzia³ Leœny, Katedra Ochrony Lasu i Ekologii ROZDZIA I ZARYS HISTORII I MOTYWY OCHRONY DRZEW I KRZEWÓW POMNIKOWYCH NA TERENIE LASÓW WSTÊP Drzewa towarzysz¹ cz³owiekowi od pocz¹tku jego istnienia, oddaj¹c mu wielorakie, czêsto niedoceniane wartoœci duchowe oraz dobra materialne, niezbêdne do jego harmonijnej egzystencji oraz rozwoju. Wszechstronny kontakt cz³owieka z drzewami, trwaj¹cy stale, najszerzej i najdok³adniej odbija siê w symbolice, legendach i opowieœciach, zapisanych w œwiadomoœci, obyczajowoœci i kulturze ró nych narodów. Drzewa od zawsze fascynowa³y i wzbudza³y podziw ludzi. Stanowi¹ one element kultury materialnej, œwiadcz¹ o odrêbnoœci przyrodniczej i kulturowej spo³eczeñstwa. Tradycje ochrony niektórych drzew ³¹cz¹ siê przede wszystkim z wierzeniami oraz obyczajami naszych przodków. Drzewa budzi³y podziw i uznanie oraz uwalnia³y najdziwniejsze wyobra enia, praktyki magiczne, przes¹dy. Uwa a siê, e struktura drzew znajduje odzwierciedlenie w ich symbolice. Trójdzielna natura drzew ukazuje zwi¹zek miêdzy trzema poziomami wszechœwiata: korona tkwi w niebie, korzenie obejmuj¹ œwiat podziemny, 1 a znajduj¹cy siê miêdzy nimi pieñ oznacza rzeczywistoœæ ziemsk¹. Wiara w drzewa stanowi¹ce siedzibê bóstw i ludzkich dusz by³a bardzo powszechna. Œwiête gaje i drzewa znane by³y w Grecji od czasów minojskich, otaczane czci¹ przez Rzymian, 2 ludy normañskie i s³owiañskie. Miejscem ukazywania siê s³owiañskich bóstw by³y gaje dêbowe. Ma to uzasadnienie miêdzy innymi z powodu okaza³ych rozmiarów i d³ugowiecznoœci przedstawicieli tego gatunku. Podziwianym atrybutem drzew, swoist¹ cech¹ wyró niaj¹c¹ je spoœród innych istot ywych, a w szczególnoœci roœlin, jest ich d³ugowiecznoœæ. Istnienie sêdziwych drzew uœwiadamia, e by³y one œwiadkami historycznego rozwoju cz³owieka, jego cywilizacji i zmieniaj¹cych siê warunków œrodowiskowych w jakich egzystowa³. Znaczenie drzew dla krajobrazu 1 Galera H., Morfologia a symbolika drzew, Nauka 2007 z Kopaliñski W., S³ownik mitów i tradycji kultury, PIW, Warszawa 1987.

9 jest nie do przecenienia ze wzglêdu na widoczne w ostatnich dziesiêcioleciach, pogarszaj¹cy siê stan œrodowiska. Drzewa stanowi¹ najliczniejsz¹ grupê spoœród pojedynczych tworów przyrody o ywionej objêtych ochron¹ prawn¹ w Polsce. Wed³ug znowelizowanej w 2008 r. Ustawy o ochronie przyrody pomnikami przyrody mog¹ byæ pojedyncze twory przyrody ywej i nieo ywionej lub ich skupiska o szczególnej wartoœci przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczaj¹ce siê indywidualnymi cechami, wyró niaj¹cymi je wœród innych 3 tworów. S¹ to np.: okaza³ych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, Ÿród³a, wodospady, wywierzyska, ska³ki, jary, g³azy narzutowe oraz jaskinie. Na terenach niezabudowanych, je eli nie stanowi to zagro enia dla ludzi lub mienia, drzewa stanowi¹ce pomniki przyrody podlegaj¹ ochronie a do ich samoistnego, ca³kowitego rozpadu. HISTORIA OCHRONY DRZEW - POMNIKÓW PRZYRODY NA ZIEMIACH POLSKICH Twórc¹ pojêcia pomnik przyrody by³ w XIX w. Aleksander von Humboldt ( ), niemiecki przyrodnik i podró nik, pod wp³ywem wra enia, jakie wywar³y na nim olbrzymie drzewa ogl¹dane podczas podró y po Ameryce Po³udniowej w latach Pojêcie to rozszerzyli i nape³nili yw¹ treœci¹ kolejni niemieccy przyrodnicy: Hugo Conwentz ( ) poprzez m.in. dokonanie inwentaryzacji okaza³ych g³azów na Pomorzu Gdañskim oraz przez wykonanie spisu sêdziwych drzew na ziemiach polskich a tak e Fritz Pful ( ) który to dzie³o kontynuowa³ i uzupe³nia³. Tradycje ochrony przyrody w Polsce s¹ nierozerwalnie zwi¹zane z histori¹ naszej pañstwowoœci. Potwierdza to analiza zwyczajów i przepisów prawnych reguluj¹cych u ytkowanie wybranych elementów przyrody ywej lub te ca³ych kompleksów przyrodniczych. W œredniowieczu w krajach zachodniej i œrodkowej Europy utrwali³ siê zwyczaj utrzymywania w stanie naturalnym du ych obszarów leœnych maj¹cych znaczenie strategiczne. By³y to lasy wzd³u granic pañstwowych, które mia³y zapewniaæ skuteczn¹ ich obronnoœæ. Rozleg³e puszcze i mokrad³a tworzy³y naturalne zabezpieczenia przed napadami wroga. Z przyczyn obronnych lasy utrzymywano te na granicy niektórych ksiêstw, a tak e wokó³ maj¹tków klasztornych. 3 Ustawa o ochronie przyrody z dn.16 kwietnia 2004 r., z póÿn. zm. (Dz. U. z dnia 13 listopada 2008 r.). 9

10 Za pierwotn¹ formê ochrony przyrody na ziemiach polskich uznaje siê tzw. regale panuj¹cego, czyli zastrze one dla w³adcy dziedziny dzia³alnoœci 4 gospodarczej. Dla ochrony przyrody szczególne znaczenie mia³y regale ³owieckie, nastêpnie rybackie, bartne i górnicze. Pierwsze tzw. normy stanowione, których przedmiotem by³a taka ochrona zasobów przyrody, które dotyczy³y lasów, zwierzyny ³ownej i ryb, odnajdujemy w statutach Kazimierza Wielkiego z po³owy XIV wieku (Statut Wiœlicki z 1347 r.), które przewidywa³y surowe kary za kradzie drewna oraz za wycinanie tzw. drzew z pszczo³ami, czyli barci, a karê œmierci za wzniecanie po aru w cudzym lesie. W Statucie Warckim W³adys³awa Jagie³³y 5 z 1423 r., zapisy dotyczy³y ochrony cennego drzewa, jakim wówczas by³ cis, nadmiernie wycinany jako przydatny do wyrobu kusz, ³uków i eksportowany do krajów Europy Zachodniej. Kary za bezprawne pozyskiwanie cisa by³y reakcj¹ na nadmiern¹ eksploatacjê jednego z zasobów przyrody. Rozbudowane przepisy ochronne, szczególnie dotycz¹ce gatunków zwierz¹t, wprowadzono do trzech 6 kolejnych Statutów Litewskich z lat 1529, 1566 i Poczynania kolejnych królów Polski nios³y ze sob¹ korzyœci dla obejmowanych ró nymi przepisami gatunków zwierz¹t i roœlin, to nie mo na jednak mówiæ o ochronie przyrody w dzisiejszym znaczeniu tego pojêcia. Wzglêdy, jakimi wówczas siê kierowano dotyczy³y ochrony praw feudalnych, a póÿniej praw posiadaczy rozleg³ych maj¹tków ziemskich. Do dzia³añ zwi¹zanych z ochron¹ gatunkow¹ nale y zaliczyæ, akcjê ratowania zwierz¹t tatrzañskich: kozic i œwistaków, podjêt¹ na forum Sejmu Krajowego we Lwowie, gatunków ju wówczas zagro onych w swym bycie przez k³usowników. Ustawa wzglêdem zakazu ³apania, wytêpiania i sprzedawania 7 zwierz¹t alpejskich w³aœciwych Tatrom, œwistaka i dzikich kóz (1869 r.). Mia³a ona charakter ustawy karnej: za naruszenie zakazu polowania, ³apania i sprzedawania tych zwierz¹t oraz zakazu sprzeda y sad³a œwistaczego grozi³a kara grzywny. Ustawa przynios³a oczekiwane korzyœci, a wprowadzona wówczas ochrona gatunkowa kozic i œwistaków istnieje do dziœ. Kolejna, zwracaj¹ca uwagê na ochronê gatunkow¹, to ustawa O ochronie niektórych zwierz¹t dla uprawy ziemi 8 po ytecznych (1874) Sejmu Krajowego we Lwowie. PóŸniej zosta³a zmieniona 4 Bardach J. i in., Historia pañstwa i prawa polskiego, Warszawa 1985, s Grodecki R., Czachorowski S., D¹browski J., Dzieje Polski œredniowiecznej, t.2., Kraków 1995, s Tekst I Statutu w Statut Wielikogo Knia estwa Litowskogo 1529 goda, pod red. K. J. Jab³onskisa, Miñsk 1960; tekst III Statutu w: Statut Wielkiego Ksiêstwa Litewskiego z 1588 roku, Wilno Dziennik ustaw i rozporz¹dzeñ krajowych dla Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Ksiêstwem Krakowskim 1869, cz. XI, nr Dziennik ustaw i rozporz¹dzeñ krajowych op. cit., nr

11 i pod nowym tytu³em ustawy. Naruszenie zakazów by³o zagro one grzywn¹ lub aresztem do 3 dni. Szacunek jakim obdarzano drzewa by³ przez wieki decyduj¹cym motywem ich ochrony. Dopiero z czasem dochodzi³y do tego zapisy prawne dotycz¹ce ochrony drzew, zakazu wycinania egzemplarzy nale ¹cych do gatunków o najbardziej wartoœciowym drewnie. Czas wnikliwej inwentaryzacji zabytków przyrodniczych, nie tylko na terenach leœnych, która sta³a siê powszechnym zwyczajem zastêpuj¹cym prawo to wiek XVIII i XIX. Z tego okresu pochodz¹ najwa niejsze opracowania i publikacje. W inwentaryzacji, oprócz drzew, uwzglêdniano tak e okaza³e g³azy narzutowe, interesuj¹ce formy skalne, wodospady i inne osobliwoœci natury. Pierwszym zestawieniem syntetycznym, rejestruj¹cym drzewa zabytkowe jako pomniki minionych wieków na ziemiach polskich by³ Tabelaryczny przegl¹d 9 nadzwyczaj starych oraz rzadkich drzew w lasach zachodniej Galicji og³oszony przez leœnika polskiego, cesarsko-królewskiego komisarza do spraw szacowania lasów, V. M. Bõhme w 1866 r. w krakowskim Dzienniku Rolniczym. Wczeœniejsze publikacje ograniczaj¹ siê jedynie do podania w³aœciwoœci poszczególnych, najpopularniejszych gatunków drzew i krzewów wystêpuj¹cych na terenach podleg³ych zaborcy, np. Ustawy powszechne dla dóbr moich rz¹dców 10 ksiê nej Anny Jab³onkowskiej. Tom V tego dzie³a z 1787 r. zawiera krótkie opisy drzew i krzewów krajowych, dok³adnie: Opisanie u ytku ró nych drzew krajowych. W podobny sposób opisane s¹ inne gatunki naszych lasów oraz krzewy, takie jak np. berberys, dereñ, g³óg. Inwentaryzacja zabytków przyrodniczych czêsto dawa³a pocz¹tek rezerwatom, które by³y now¹ form¹ ochrony przyrody. Na ziemiach polskich najstarsze rezerwaty powstawa³y na gruntach prywatnych, a by³o to mo liwe dziêki osobistemu zaanga owaniu i poparciu w³aœcicieli ziemskich, gdy wtedy nie by³o jeszcze adnych przepisów prawnych. Przed zjednoczeniem ziem polskich w niepodleg³e pañstwo, w rozmaity sposób objawia³y siê d¹ enia do ochrony przyrody, a w tym drzew zabytkowych. H. Conwentz jako dyrektor muzeum przyrodniczego w Gdañsku, od 1887 roku zabiega³ o realizowanie za³o eñ ochroniarskich. W roku 1898 jego akcja zosta³a poparta przez wyst¹pienie w parlamencie pruskim pos³a Wetekampa z mow¹ podnosz¹c¹ znaczenie ochrony zabytków przyrody dla pañstwa pruskiego. Od tego 9 Bõhme V.M. Tabelaryczny przegl¹d nadzwyczaj starych oraz rzadkich drzew w lasach zachodniej Galicji, z krótkimi objaœnieniami co do miejsc na których rosn¹, ich wieku, wysokoœci, jak niemniej z innemi potrzebnemi uwagami, Dziennik Rolniczy, Kraków Jab³onkowska A. X. Ustawy powszechne dla dóbr moich rz¹dców, Siemiatycze, Tom V

12 czasu rozpocz¹³ siê, dziêki poparciu rz¹dowemu, wzrost powszechnego zainteresowania spraw¹ ochrony gin¹cych zabytków przyrody w ca³ych Prusach, zw³aszcza zaœ w polskich dzielnicach. W 1900 r. Conwentz wyda³ Pamiêtniki 11 drzew Prus Królewskich ( Forstbotanisches Merkbuch fûr Westpreussen"), która dziêki instrukcji pruskiego Ministerstwa Rolnictwa i Dóbr Pañstwowych, sta³a siê wzorem analogicznych wydawnictw dla innych dzielnic. W 1904 roku poznañski nauczyciel gimnazjalny i kustosz niemieckiego muzeum przyrodniczego F. Pfuhl wyda³ Pamiêtnik drzew i lasów Ksiêstwa Poznañskiego (Bäume und Wälder in 12 Posen), a w 1906 r. T. Schube: Pamiêtnik lasów œl¹skich (Waldbuch von 13 Schlesien). W wielu wydawnictwach towarzystw naukowych w miastach zaboru pruskiego (Toruñ, Bydgoszcz, Gdañsk, Grudzi¹dz i inne), w pismach periodycznych i codziennych, pojawia³y siê liczne wiadomoœci i artyku³y, o nowych osobliwoœciach przyrody. Centralny organ rz¹du pruskiego do ochrony przyrody w Berlinie ( Staatliche Stelle fûr Naturdenkmalpflege ), obejmuje od 1906 r. kierownictwo tego potê nego ruchu. Wystosowano dziesi¹tki tysiêcy odezw i kwestionariuszy (samo Ksiêstwo Poznañskie wype³ni³o ich w krótkim czasie egzemplarzy). W by³ym zaborze rosyjskim akcja d¹ enia do ochrony przyrody przebiega³a zupe³nie inaczej i rozpoczê³a siê najpóÿniej. Rz¹d rosyjski okaza³ siê dla idei ochrony przyrody nieprzystêpnym, a z istniej¹cych naukowych towarzystw najwiêcej zainteresowania okaza³o tylko Moskiewskie Towarzystwo Mi³oœników Przyrody oraz stworzone przez Niemców Ryskie Towarzystwo Przyrodników. Powstanie trzech rezerwatów stepów pierwotnych, w po³udniowych guberniach rosyjskich, wysz³o z prywatnej inicjatywy kilku œwiat³ych jednostek i nie mog¹ byæ policzone na poczet jakiejkolwiek pracy planowo organizowanej przez rz¹d lub naród rosyjski. Dopiero przed samym wybuchem pierwszej wojny œwiatowej wniesiono do Dumy Pañstwowej projekt ustawy ochrony przyrody, która jednak nie wesz³a w ycie w tym czasie. Wobec braku jakiegokolwiek planowego ruchu popieranego przez czynniki rz¹dowe w kwestii ochrony przyrody w dawnym pañstwie rosyjskim, dzia³alnoœæ podjêta na ziemiach polskich by³ego zaboru rosyjskiego by³a spontanicznym aktem spo³eczeñstwa. Po przygotowaniu gruntu przez przyrodników warszawskiego Pamiêtnika Fizjograficznego, czêœciowo te Wszechœwiata, rozpoczê³o j¹ samorzutnie Polskie Towarzystwo Krajoznawcze, 11 Conwentz H., Forstbotanisches Merkbuch fûr Westpreussen, Pful F. Baume und Walder der Prowinz Posen, Schube T., Waldbuch von Schlesien, Breslau, Szafer W., Ochrona przyrody w Polsce, Ochrona Przyrody 1920, R.1, s

13 15 organizuj¹c na wiosnê 1908 r. Komisjê Ochrony Osobliwoœci Przyrody. Rozes³ano kwestionariusze, z których w ci¹gu roku (1909), tylko nieliczne powróci³y z odpowiedziami. Nie mog¹c obudziæ ruchu w spo³eczeñstwie, Towarzystwo Krajoznawcze zajê³o siê prac¹ wewnêtrzn¹, przygotowawcz¹, oddaj¹c na us³ugi idei ochrony przyrody ³amy swego doskonale redagowanego tygodnika ( Ziemia ). Pod sta³ym tytu³em Ze skarbów naszej przyrody stworzono w nim miejsce do og³aszania licznych artyku³ów i notatek, odnosz¹cych siê do polskich osobliwoœci przyrody. Owocem pracy Komisji by³o zgromadzenie cennego zbioru fotograficznego i kartograficznego oraz dwie rozprawy popularyzuj¹ce idee ochrony przyrody: K. Kulwiecia: Osobliwoœci i zabytki przyrody oraz ich ochrona (1908) i J. Ko³odziejczyka: Zabytki przyrody (1917). Liczne fotografie i opisy pami¹tkowych lub osobliwych drzew, rzadkich zwierz¹t i roœlin, ska³, Ÿróde³ i krajobrazów, zgromadzone w rocznikach,,ziemi, sta³y siê w póÿniejszym czasie podstaw¹ do inwentarza polskich pomników natury. Podobnie jak w innych dzielnicach Polski, nie brakowa³o prywatnej, czêsto bezimiennej inicjatywy w spo³eczeñstwie, przyrodników i leœników, dziêki której ocala³y zarówno liczne pojedyncze okaza³e drzewa rozrzucone po ca³ym kraju, jak niemniej liczne pami¹tkowe aleje i stare parki dworskie, kryj¹ce w sobie niejeden cenny zabytek przyrody. Z rezerwatów prywatnych, zawdziêczaj¹cych swe powstanie jednostkom œwiat³ym i mi³uj¹cym ojczyst¹ przyrodê, wspomnieæ nale y o rezerwacie leœnym w Z³otym Potoku, gdzie pod nazw¹ dzielnicy parkowej w³aœciciel (hrabia Raczyñski) wydzieli³ fragment lasu mieszanego z grodziskiem historycznym. Zabór austriacki, korzystaj¹c z konstytucji i pewnego samorz¹du krajowego, móg³ rozwin¹æ w wielu dziedzinach wiêcej od innych dzielnic inicjatywy na polu pracy kulturalnej. Szczególnie korzystn¹ okolicznoœci¹ dla sprawy ochrony przyrody by³, wy szy ni gdzie indziej na ziemiach polskich, stan kultury naukowej, dziêki dzia³alnoœci dwu polskich uniwersytetów i kilku wy szych szkó³ zawodowych. Oœrodkami, w których skupia³a siê dzia³alnoœæ na polu ochrony przyrody by³y: Kraków (Komisja Fizjograficznej Akademii Umiejêtnoœci i w Towarzystwie Tatrzañskim) i Lwów (Towarzystwo Przyrodników 16 im. Kopernika a tak e w Muzeum Przyrodniczym im. Dzieduszyckich). Namiestnictwo we Lwowie wyda³o w lutym 1904 r. (z dnia 6 lutego) wezwanie do Galicyjskiego Towarzystwa Leœnego, aby do koñca marca 1904 r. nades³a³o zestawiony wed³ug powiatów inwentarz wszelkich zabytków przyrody, 15 Regulamin Komisji Ochrony Osobliwoœci Przyrody zosta³ opublikowany w II Roczniku Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, Warszawa, 1908, s Szafer W., op.cit. s

14 zas³uguj¹cych na ochronê. Zinwentaryzowanie zabytków przyczyni³o siê do zachowania wielu cennych okazów przyrodniczych. Aby zachêciæ instytucje i osoby prywatne do nadsy³ania wiadomoœci z ca³ej Galicji, treœæ Okólnika c. k. Namiestnictwa w sprawie ochrony zabytków przyrody wydrukowano 17 w czasopiœmie leœnym Sylwanie w 1904 r.. Niestety Namiestnictwo by³ej Galicji nie poczyni³o adnych kroków, aby upowszechniaæ wœród spo³eczeñstwa ideê ochrony przyrody. Memoria³y, plany i fragmenty inwentarza, by³y odk³adane bez rozpatrzenia. Po odzyskaniu przez Polskê niepodleg³oœci, Wilkosz zwróci³ siê do Ministerstwa Wyznañ Religijnych i Oœwiecenia Publicznego w Warszawie z memoria³em w tej sprawie i za ¹da³ z Namiestnictwa lwowskiego zwrotu pism i wykazów sk³adanych tam przez kilkanaœcie lat, aby je przes³aæ do prawowitej w³adzy Rzeczypospolitej Polskiej. Okaza³o siê, e wszystkie akta zaginê³y. Praca podjêta przez polskich przyrodników i leœników trwa³a jednak dalej i doprowadzi³a do zebrania cennych materia³ów z ca³ego kraju. Towarzystwo Przyrodników rozpoczê³o pracê nad u³o eniem pierwszego inwentarza zabytków przyrody, zbieraj¹c do niego rozmaite materia³y przez rozes³ane w du ej liczbie kwestionariusze. Druki te rozes³ano po ziemiach ca³ej Polski, a wiêc tak e do innych by³ych zaborów. Taki Kwestionariusz w sprawie ochrony zabytków przyrodniczych zamieszczono w Sylwanie w 1908 r., w którym Polskie Towarzystwo Przyrodników im. Kopernika zwraca siê o pomoc i informacje do wszystkich ludzi dobrej woli oraz do Obywateli wiejskich, 18 Leœniczych, Urzêdników krajowych i Rz¹dowych. Kwestionariusz ten zawiera³ 6 pytañ o godne ochrony zabytki przyrodnicze naszego kraju: Czy i jakie rosn¹ w okolicy drzewa z powodu wieku, wymiarów, postaci lub tradycji nad inne osobliwe; najwiêkszych drzew proszê podaæ obwód pnia w wysokoœci metra nad ziemi¹ i przybli on¹ wysokoœæ? Czy w okolicy roœnie dziko modrzew, cis, ja³owiec, jod³a lub buk; gdzie rosn¹; jak grube i wysokie s¹ okazy najstarsze? Czy w okolicy znane s¹ roœliny (zio³a, krzewy, drzewa) obecnie gin¹ce i jakie? Czy w okolicy znane s¹ rzadkie i osobliwe, gin¹ce obecnie zwierzêta (ssaki, ptaki etc.); jakie i gdzie? Czy w okolicy znane s¹ osobliwsze ska³y, wodospady, Ÿród³a zachowania godne, gdzie i jakie? Czy w okolicy s¹ miejsca z powodu osobliwej piêknoœci po³o enia, wspomnieñ dziejowych lub legend uwagi 19 i zachowania godne?. Znaczn¹ liczbê odpowiedzi jakie nades³ano, zu ytkowa³ czêœciowo M. Raciborski (o ile chodzi³o o zbiorowiska roœlinnoœci i stare, osobliwe drzewa) 17 Okólnik c. k. Namiestnictwa w sprawie ochrony zabytków przyrody, Sylwan R. 1904, s Kwestionariusz w sprawie ochrony zabytków przyrodniczych w kraju, 1908, Sylwan, s Tam e, s

15 20 w publikacji Ochrony godne drzewa i zbiorowiska roœlin, stanowi¹cej pocz¹tek tworzenia inwentarza zabytków przyrody ca³ej Polski. Stwierdza³ równie w nim, e sprawa ta liczyæ powinna przede wszystkim na si³y w³asne, opieraæ siê na chêtnych jednostkach w kraju, wœród obywateli wiejskich, nauczycieli, leœników, 21 duchowieñstwa, turystów, przyrodników dziœ wreszcie i œród w³oœcian naszych, wymieni³ leœników i botaników jako tych, którzy maj¹ wdziêczne pole dla 22 uzupe³niania sporz¹dzonego inwentarza. Raciborski w Zabytkach przyrody, przedstawi³ teoretyczn¹ koncepcjê zabytków przyrody, którymi nazwa³ przedmioty przyrody martwej lub ywej, które budz¹ ciekawoœæ rzadkoœci¹ pojawiania siê, a zarazem powa ne wiekiem s¹ œwiadkami minionych czasów. Zaliczy³ do nich miejsca piêknie po³o one, równie ska³y, wodospady, jeziora, rzadkie zwierzêta, olbrzymie lub rzadkie drzewa lub nawet odmienne od innych skupienia roœlin takie jak resztki stepów, halaw, lejki gipsowe, torfowiska. Termin zabytek przyrody (jeszcze nie pomnik ) by³ szczególnie charakterystyczny dla konserwatorstwa przyrodniczego prze³omu wieków XIX i XX i wyraÿnie wskazywa³ na przewodni motyw ochrony przyrody owego okresu, jakim by³o d¹ enie do zachowania resztek gin¹cej przyrody. Wyda³ on tak e broszurê pt. Badanie i ochrona zabytków przyrody - program pracy dla dzia³aczy kultury (1914). Na corocznie odbywanych zjazdach Galicyjskiego Towarzystwa Leœnego leœnicy z chêci¹ zajmowali siê spraw¹ ochrony przyrody. Rezolucje przyjête przez zjazdy w 1912 i 1913 r. œwiadcz¹ o zrozumieniu przez nich has³a ochrony gin¹cej przyrody, zw³aszcza rzadkich gatunków drzew leœnych i wymieraj¹cej fauny pierwotnej. Kó³ko Przyrodnicze S³uchaczy Wy szej Szko³y Lasowej we Lwowie zbiera³o cenne materia³y odnosz¹ce siê do pierwotnych zbiorowisk leœnych drog¹ rozsy³ania swych w³asnych kwestionariuszy. Sylwan, poczytny organ leœników ma³opolskich, og³asza³ na swoich ³amach artyku³y, rozprawy i notatki dotycz¹ce zabytków przyrody leœnej. Komisja Fizjograficzna Akademii Umiejêtnoœci w Krakowie niejednokrotnie ratowa³a od zniszczenia zagro one zabytki przyrody. Skierowa³a ona w czasie wojny memoria³ do austriackich w³adz okupacyjnych wlublinie, w którym domaga³a siê ochrony rodzimego modrzewia polskiego i cisa, czyni³a tak e zabiegi dla ochrony azalii pontyjskiej w Woli arczyckiej pod 23 Le ajskiem oraz zimozio³u pó³nocnego pod Lublinem. W tym czasie Muzeum Przyrodnicze im. Dzieduszyckich we Lwowie wyda³o pierwszy opis ochrony godnych osobliwoœci przyrody okolic Lwowa ( Osobliwoœci przyrody okolic 20 Raciborski M. Ochrony godne drzewa i zbiorowiska roœlin, odbitka z czasopisma Kosmos 1910, Z Tam e, Z Raciborski M. Zabytki przyrody. Ateneum Polskie, Lwów 1908, T. I, s Szafer W., op.cit., s

16 Lwowa ). Warto te wspomnieæ o prywatnej inicjatywie œwiat³ych jednostek dla ochrony przyrody w tej czêœci Polski. Na pierwszym miejscu wymieniæ nale y stworzenie przez za³o yciela Muzeum im. Dzieduszyckich hr. W³odzimierza Dzieduszyckiego w koñcu ubieg³ego wieku tzw. Pami¹tki pieniackiej, 40-morgowego rezerwatu leœnego, który do czasu wielkiej wojny skwapliwie chronili jego nastêpcy, oraz utworzenie przez hrabiego A. Stadnickiego (in yniera leœnika) w Nawojowej podobnego rezerwatu leœnego, przechowuj¹cego w sobie nieskalane piêkno pierwotnej przyrody karpackiego regla dolnego. Wspomnieæ te trzeba o wielu w³aœcicielach wiêkszej i drobnej w³asnoœci rolnej, którzy chronili przed zniszczeniem i otaczali opiek¹ liczne piêkne lub pami¹tkowe, rozrzucone po ca³ym kraju drzewa. Przyk³adem takiej ofiarnej opieki p³yn¹cej z poczucia obywatelskiego obowi¹zku mo e byæ postêpowanie hrabiego A. Krasiñskiego w swych dobrach w Lisku, lub ma³orolnego w³aœciciela, Miko³aja Golonki 24 w stosunku do Cisa Raciborskiego w Harbutowicach pod Lanckoron¹. Czas pierwszej wojny œwiatowej i lata powojenne nie sprzyja³y ochronie przyrody. Olbrzymia dewastacjê lasów polskich, przejawiaj¹ca siê licznymi wyciêciami drzew dotychczas szanowanych z powodu ich powa nego wieku lub dla tradycji, jaka by³a z nimi przywi¹zana. Wœród przyrodników i leœników istnia³o jednak przekonanie, e ochrona wartoœci przyrodniczych le y w interesie spo³eczeñstwa i nie przeszkadza d¹ eniom do poprawy sytuacji ekonomicznej. Po odzyskaniu niepodleg³oœci pierwszymi aktami prawnymi pozwalaj¹cymi na rozwijanie ochrony przyrody w Polsce by³y: dekret Rady Regencyjnej z paÿdziernika 1918 r. o opiece nad zabytkami sztuki i kultury, który dopuszcza³ uznanie za zabytki m.in. ogrodów ozdobnych, alej cmentarnych i przydro nych, drzew sêdziwych i okaza³ych oraz rozporz¹dzenie Ministerstwa Wyznañ Religijnych i Oœwiecenia Publicznego w Warszawie z 15 wrzeœnia 1919 r. 26 o ochronie zabytków przyrody zakazuj¹ce niszczenia, uszkadzania b¹dÿ wywo enia z kraju okazów przyrody okreœlonych b¹dÿ generalnie (np. meteoryty, limby, œwistaki, kozice), b¹dÿ indywidualnie (np. kamieñ Filaretów obok drogi z Tuhanowicz do Baranowicz, lipa Chodkiewicza w Rudawie w powiecie nowogródzkim). W Rz¹dzie Rzeczypospolitej utworzono pierwsz¹ pañstwow¹ organizacjê ochrony przyrody. By³ ni¹ urz¹d delegata Ministra Wyznañ Religijnych i Oœwiecenia Publicznego do spraw ochrony przyrody (z siedzib¹ w Krakowie), którego zadaniem by³o czuwanie nad ca³oœci¹ istniej¹cych rezerwatów w kraju, 24 Szafer W. op. cit., R., Dziennik Praw Pañstwa Polskiego 1918, Nr 16, poz Monitor Polski, Nr 208 z 16 wrzeœnia

17 a tak e inicjatywa tworzenia nowych, wykonywanie opieki nad wszelkiego rodzaju zabytkami przyrody w Polsce, oraz przewodnictwo w Pañstwowej Radzie Ochrony Przyrody. Przy pomocy PROP podjêto dok³adn¹ inwentaryzacjê istniej¹cych na ziemiach polskich zabytków i osobliwoœci przyrodniczych, a tak e rozpoczêto akcjê, której celem by³a ich ochrona. Uda³o to siê osi¹gn¹æ dziêki kwestionariuszowi wydanemu w 1920 roku w iloœci 10 tys. egzemplarzy, w którym zamieszczono m.in. nastêpuj¹ce pytania: Czy znajduj¹ siê w okolicy okazy bardzo grubych, starych lub pami¹tkowych drzew?; Które gatunki drzew uchodz¹ w okolicy za rzadkie i dlaczego?; Czy znajduj¹ siê w okolicy miejsca szczególnie piêkne, lub osobliwe z powodu swej niezwyk³ej przyrody, wspomnieñ historycznych lub legend ludowych?; Czy powierzchnia ziemi nie posiada szczególnie piêknych lub osobliwych kszta³tów (jary, w¹wozy, ska³y, wodospady, Ÿród³a, jaskinie, wertepy, lejki gipsowe, wydmy piaszczyste, wa³y morenowe itd.)?; Czy znajduj¹ siê w okolicy szczególnie du e g³azy narzutowe (bloki eratyczne) lub wiêksze ich skupienia? Czy maj¹ one powierzchniê g³adk¹, z rysami lub bez 27 rysów?. Powo³ano do ycia liczne rezerwaty np. na Górze Che³mowej u stóp Gór Œwiêtokrzyskich, doraÿnie zabezpieczono przed zniszczeniem ca³y szereg zabytków, jak: alejê królewsk¹ w Pu³awach, staro ytne dêby w Strzy owie i Gdyni, brzosty w Beresteczku i inne. Postanowiono równie podj¹æ starania o uchwalenie ustawy o ochronie zabytków przyrodniczych oraz o utworzenie w Polsce poza rezerwatami kilku wiêkszych parków narodowych miêdzy innymi w Tatrach, Pieninach, Karpatach Zachodnich, w Karpatach Wschodnich, w pasie krakowskowieluñskim, w Górach Œwiêtokrzyskich, na wybrze u morza, na pojezierzu, na Polesiu i w Puszczy Bia³owieskiej (powo³anie Leœnictwa Rezerwat w Bia³owie y w 1921 roku sta³o siê zal¹ kiem przysz³ego parku narodowego). Utworzono centralne biuro Komisji w Krakowie, a tak e trzy kuratoria w Warszawie, Poznania i Lwowie. W okresie miêdzywojennym sprawy ochrony przyrody znajdowa³y du e zrozumienie wœród leœników. W prasie leœnej znajdujemy liczne artyku³y z tamtego okresu poœwiêcone problematyce ochrony drzew wyró niaj¹cych siê rozmiarami i kszta³tem, autorstwa zarówno naukowców, jak i praktyków leœników lub przyrodników zwi¹zanych prac¹ zawodow¹ z leœnymi placówkami naukowodydaktycznymi. W okresie miêdzywojennym i po II wojnie œwiatowej problematyk¹ wyró niania zabytkowych drzew zajmowa³a siê Pañstwowa Rada Ochrony Przyrody. 27 Kwestionariusz Pañstwowej Komisji Osobliwoœci Przyrodniczych w sprawie inwentaryzacji osobliwoœci przyrodniczych znajduj¹cych siê w kraju, Ochrona Przyrody, Z.1, 1920, s

18 W niepodleg³ej Polsce rozpoznanie sêdziwych drzew rozwinê³o siê szybko i objê³o ca³y kraj. Zebrano wystarczaj¹c¹ iloœæ wiadomoœci, eby na ich podstawie zosta³y wydane spisy i albumy wszystkich zabytkowych, rozproszonych po ca³ej Polsce drzew. Wiêkszoœæ informacji pochodzi³a z rozsy³anych po ca³ej Polsce od czasu uzyskania niepodleg³oœci kwestionariuszy, przy których wype³nianiu niew¹tpliwie brali udzia³ leœnicy. Œwiadczyæ mo e o tym np. rozporz¹dzenie, które ukaza³o siê w 1922 r. w Ochronie Przyrody, skierowane Do wszystkich nadleœnictw pañstwowych Okrêgu Dyrekcji lasów w Bydgoszczy. W treœci tego zarz¹dzenia w³adze Dyrekcji LP deklaruj¹, e w krótkim przebiegu czasu odnajd¹ zabytki przez zaborców ju piecz¹ otoczone, jak równie, odnajd¹ nie odkryte dotychczas relikty maj¹ce wartoœæ dla nas pod wzgl¹dem historycznym, czy te naukowym, charakteryzuj¹ce nasz¹ dawn¹ florê i faunê, granice pó³nocno-zachodni¹ zasiêgu gatunków, lub zas³uguj¹ce na ochronê ze wzglêdu na szczególn¹ budowê lub wygl¹d poszczególnych osobników. Do wykonania tego zadania przygotowano w za³¹czeniu po cztery egzemplarze kwestionariusza. Pierwszy mieli wype³niæ leœnicy, aby zinwentaryzowaæ pomniki przyrody spisane na mapach gospodarczych. Nadleœniczowie proszeni byli o podanie jak najwiêcej szczegó³ów uzasadniaj¹cych opiekê obiektu, projekt ochrony, dok³adne oznaczenie stanowiska w oddziale i pododdziale, wymiar powierzchni zbiorowej, iloœci sztuk lub wysokoœci i obwodu w pierœnicy przy pojedynczych okazach drzew. Drugi egzemplarz kwestionariusza przeznaczony by³ do projektu uznania nowo odkrytych a nie zinwentaryzowanych przez zaborców, jako pomniki przyrody w lasach pañstwowych, obiektów. Trzeci egzemplarz przeznaczono do zinwentaryzowania pomników przyrody, znajduj¹cych siê poza granicami lasów pañstwowych. Pierwszy sierpnia mia³ byæ rok rocznie dniem, w którym nadleœnictwa donosi³yby o stanie pomników przyrody i w tym celu termin ten umieszczono w terminarzu. Rozporz¹dzenie to podpisali: Dyrektor Lasów Pañstwowych - Zalewski i Inspektor Lasów Pañstwowych i Delegat Pañstwowej Komisji Ochrony Przyrody - Kazimierz Gottwald. Takiej samej treœci rozporz¹dzenie rozes³a³a do jednostek terenowych Dyrekcja Lasów Pañstwowych w Toruniu. O zaanga owaniu leœników w tê akcjê mog¹ œwiadczyæ podziêkowania redakcji Ochrony Przyrody, zamieszczone na ³amach tego pisma w 1924 r., dla Wojewódzkiego Radcy Leœnictwa, który zada³ sobie trud, na podstawie kwestionariuszy Dyrekcji Toruñskiej (w sk³ad, której wchodzi³a równie by³a Dyrekcja Gdañska), zestawienia w przejrzysty i wyczerpuj¹cy sposób pomników przyrody, znajduj¹cych siê na terenie tej e Dyrekcji. 18

19 Przeprowadzenie ogólnopolskiego konkursu wyró niaj¹cego szczególne 28 okazy drzew przez redakcjê Rynku Drzewnego (22 marca 1934 r.), pragn¹c, w zwi¹zku ze Œwiêtem Lasu, spopularyzowaæ jak najszerzej piêkno i bogactwo lasów, borów, zwróci³a uwagê na sêdziwe drzewa og³aszaj¹c konkurs pod has³em: Najokazalsze drzewo w Polsce. Konkurs by³ ograniczony do piêciu najbardziej charakterystycznych gatunków drzew naszych drzewostanów: sosny pospolitej, dêbu szypu³kowego, jod³y pospolitej, œwierka pospolitego, modrzewia, maj¹cego cechy polskiego. Nadsy³ane opisy musia³y zawieraæ: okreœlenie gatunku, wymiary pnia i korony, przypuszczalny wiek, ewentualne wydarzenia historyczne lub podania ludowe, zwi¹zane z drzewem, po³o enie, dojazd, w³aœciciela itp. Zalecano tak e dodanie fotografii. Termin nadsy³ania zg³oszeñ up³ywa³ 25 kwietnia 1934 r. Na podstawie zgromadzonych materia³ów zosta³y wybrane najokazalsze drzewa, 29 ale tylko z trzech konkursowych gatunków. W grupie dêbów bezapelacyjnie wygra³ d¹b Bartek z miejscowoœci Zagnañsk na terenie Nadleœnictwa Samsonów (23,25 m wysokoœci, obwód 8,32 m na 1,3 m). Drugie miejsce w tej grupie zaj¹³ D¹b królewski z puszczy Niepo³omickiej, trzecie d¹b rosn¹cy w gminie G³êbokie w powiecie dziœnieñskim. W grupie modrzewia wygra³ modrzew rosn¹cy na terenie Nadleœnictwa Skar ysko w Majdowie (wys. 40 m, 4,45 m na 1,3 m). W grupie jod³y wygra³a jod³a z lasów nawojowskich, stanowi¹cych w³asnoœæ hrabiego Adama Stadnickiego, uroczysko Uchroñ (wys. 42 m, obwód 6,28 m na 1,3 m). Wybrane drzewa otrzyma³y artystyczne plakaty, a ich w³aœciciele, w lasach pañstwowych nadleœniczowie, dyplomy honorowe. W sk³ad s¹du konkursowego weszli najwybitniejsi leœnicy i botanicy polscy, w tym W³adys³aw Szafer i Boles³aw Hryniewiecki. Tego rodzaju akcje przyczyni³y siê w znacznej mierze do popularyzacji szczególnie wartoœciowych pod wzglêdem przyrodniczym wielowiekowych olbrzymich drzew. Jednak e znaczenie sêdziwych drzew, koniecznoœæ ich ochrony a czêsto i konserwacji nie le ¹ jedynie w ich pomnikowym, kulturalno-spo³ecznym znaczeniu, ale tak e w korzyœciach gospodarczych i bioró norodnoœci. 30 Wykaz Raciborskiego zawiera³ drzewa zachowania i opieki godne, wymieni³ w nim przedstawicieli modrzewia, sosny, œwierka, limby, buka, jod³y, ja³owca, cisa, dêbu, olszy, topoli, jesionu, klonu, lipy, brekinii. Autor zwróci³ uwagê na potrzebê wyró niania, otaczania opiek¹ sêdziwych drzew, zwróci³ uwagê na ra ¹ce braki w wykazach oraz brak instytucji sprawuj¹cej opiekê nad osobliwymi drzewami. W sumie sporz¹dzono rejestr 90 pozycji pomnikowych drzew (w tym 3 aleje i 2 grupy drzew). Raciborski postulowa³ o nadawanie nazw w³asnych 28 Najokazalsze drzewo w Polsce, Rynek Drzewny,Warszawa 1934, s Wyniki konkursu Najokazalsze drzewo w Polsce, Rynek Drzewny, Warszawa 1934, s

20 drzewom zwi¹zanym z postaciami historycznymi i wydarzeniami. Najstarszy cis rosn¹cy wówczas na ziemiach Polskich nazwano Cisem Raciborskiego. Pierwszy tego rodzaju inwentarz sporz¹dzony przez Andrzeja Œrodonia obejmuje dok³adny wykaz i opis zabytkowych dêbów z 425 miejscowoœci. Zarejestrowano w nim 677 dêbów, których minimalny obwód na wysokoœci 130 cm wynosi³ 300 cm. Najliczniejsz¹ grup¹ spoœród zarejestrowanych wówczas dêbów stanowi³y drzewa o obwodzie cm (31% ogó³u). Wyró niono 5 okazów o obwodzie w przedziale cm. Najwiêcej spoœród zabytkowych drzew (304) ros³o w parkach i ogrodach, nieco mniej przy drogach (88), przy budynkach (88), w lasach (86) i przy budowlach sakralnych (63). Intencj¹ Rady Ochrony Przyrody by³o, aby wszystkie obiekty obj¹æ ochron¹ prawn¹. W tym samym roku, ze wzglêdu na du e zainteresowanie powsta³o uzupe³nienie inwentarza zabytkowych dêbów o 248 drzew. A wiêc wszystkie wyró nione wówczas dêby stanowi¹ liczbê 925 drzew. Najbardziej okaza³ym dêbem by³ D¹b Rembrandta z Ostromecka w powiecie che³miñskim (województwo pomorskie) maj¹cy cm w obwodzie na wysokoœci 130 cm. Rok póÿniej ten sam autor opublikowa³, 32 równie w Ochronie Przyrody, uzupe³nienie inwentarza dêbów, gdy spis z 1934 r. spowodowa³ du e zainteresowanie spo³eczeñstwa, które zaowocowa³o 253 nowymi wiadomoœciami o zabytkowych dêbach. Informacje te zebra³ w tabeli, a zinwentaryzowane dêby posegregowa³ wed³ug kategorii gruboœci i miejsca ich wystêpowania (Tab.1). Dwa lata póÿniej w 1935 r. skierowano podobny apel. W wyniku nadsy³ania informacji o najbardziej okaza³ych lipach, sporz¹dzono inwentarz zabytkowych lip, zawieraj¹cy 579 pojedynczych drzew i 84 alej lipowych. Wyró niono drzewa o nieco mniejszym obwodzie ni dêby. Najwiêksz¹ grupê stanowi³y drzewa o obwodzie cm 203 obiekty. Wyró niono 5 szt drzew o obwodzie w przedziale cm. Pod wzglêdem lokalizacji drzew zabytkowych najwiêcej ros³o w parkach i ogrodach, przy koœcio³ach i cerkwiach. Drzew na terenach leœnych zarejestrowano 5%. Najgrubsz¹ lip¹ wyró nion¹ w inwentarzu by³a lipa w Babicach, w powiecie rzeszowskim, w województwie lwowskim. Wyró niono miêdzy innymi dwie aleje lipowe w Plancie, o d³ugoœci 0,5 km, w powiecie opatowskim, w województwie kieleckim, z adnotacj¹, e zosta³y zasadzone prawdopodobnie przez Ossoliñskich 33 oko³o r (Tab. 2). 30 Raciborski M. Ochrony godne drzewa i zbiorowiska roœlin, odbitka z czasopisma Kosmos 1910, z Œrodoñ A., Inwentarz zabytkowych dêbów w Polsce., Ochrona Przyrody, R. XIV, Kraków Œrodoñ A., Uzupe³nienie inwentarza zabytkowych dêbów w Polsce, Ochrona Przyrody, R. XV, Kraków Œrodoñ A., Inwentarz zabytkowych lip w Polsce., Ochrona Przyrody, R. XV, Kraków

Wstęp. Część pierwsza - historyczna ROZWÓJ PRZEPISÓW O OCHRONIE PRZYRODY W POLSCE

Wstęp. Część pierwsza - historyczna ROZWÓJ PRZEPISÓW O OCHRONIE PRZYRODY W POLSCE Wstęp Część pierwsza - historyczna ROZWÓJ PRZEPISÓW O OCHRONIE PRZYRODY W POLSCE ROZDZIAŁ 1. Zalążki prawnej ochrony przyrody w systemie regaliów panującego ROZDZIAŁ 2. Elementy prawnej ochrony przyrody

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku w sprawie określenia trybu powoływania członków oraz organizacji i trybu działania Będzińskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A NR XIX/81/2008. Rady Gminy Ostrowite z dnia 21 maja 2008 roku. u c h w a l a s ię:

U C H W A Ł A NR XIX/81/2008. Rady Gminy Ostrowite z dnia 21 maja 2008 roku. u c h w a l a s ię: U C H W A Ł A NR XIX/81/2008 Rady Gminy Ostrowite z dnia 21 maja 2008 roku w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów. Na podstawie art. 90f. ustawy z dnia 7

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 99 6485 Poz. 905 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ÂRODOWISKA. z dnia 20 czerwca 2002 r.

Dziennik Ustaw Nr 99 6485 Poz. 905 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ÂRODOWISKA. z dnia 20 czerwca 2002 r. Dziennik Ustaw Nr 99 6485 Poz. 905 905 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ÂRODOWISKA z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie jednorazowego odszkodowania za przedwczesny wyràb drzewostanu. Na podstawie art. 12 ust. 5a

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE Konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem, sporządzona w Waszyngtonie dnia 3 marca 1973 r., zwana dalej Konwencją Waszyngtońską lub

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym Województwa Wielkopolskiego Nr 127 13535 2351 UCHWA A Nr XVIII/152/08 RADY POWIATU GOSTYÑSKIEGO z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie: zasad i trybu przyznawania, wstrzymywania i cofania oraz wysokoœci stypendiów

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VIII/43/2015 r. RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 26 marca 2015 r.

UCHWAŁA NR VIII/43/2015 r. RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 26 marca 2015 r. UCHWAŁA NR VIII/43/2015 r. RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie określenia regulaminu otwartego konkursu ofert na realizację zadania publicznego z zakresu wychowania przedszkolnego oraz

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

Pomniki Przyrody W Gdyni

Pomniki Przyrody W Gdyni Pomniki Przyrody W Gdyni Pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości naukowej, kulturowej, historyczno - pamiątkowej i krajobrazowej odznaczające

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 45 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

Zarządzenie Nr 45 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Zarządzenie Nr 45 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie postępowania z materiałami archiwalnymi i dokumentacją niearchiwalną w archiwach wyodrębnionych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY ZGODNOŚCI Z LSR

KARTA OCENY ZGODNOŚCI Z LSR Załącznik nr 3 do Regulaminu Rady A. część ogólna - operacje inne niż granty Karty oceny zgodności z LSR PIECZĘĆ LGD NUMER WNIOSKU NADANY PRZEZ LGD KARTA OCENY ZGODNOŚCI Z LSR DATA ZŁOŻENIA WNIOSKU WERSJA

Bardziej szczegółowo

Edukacja leśna społeczeństwa w Lasach Państwowych. Barbara Czołnik

Edukacja leśna społeczeństwa w Lasach Państwowych. Barbara Czołnik Edukacja leśna społeczeństwa w Lasach Państwowych Barbara Czołnik Edukacja leśna społeczeństwa w Lasach Państwowych rozwijana jest już od 33 lat 1983 r. otwarcie pierwszej wystawy stałej Muzeum Leśnictwa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXVIII/294/2013 RADY GMINY NOWY TARG. z dnia 27 września 2013 r. w sprawie przyjęcia programu 4+ Liczna Rodzina

UCHWAŁA NR XXVIII/294/2013 RADY GMINY NOWY TARG. z dnia 27 września 2013 r. w sprawie przyjęcia programu 4+ Liczna Rodzina UCHWAŁA NR XXVIII/294/2013 RADY GMINY NOWY TARG z dnia 27 września 2013 r. w sprawie przyjęcia programu 4+ Liczna Rodzina Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 oraz art.51 ust.1 z dnia 8 marca 1990 r. ustawy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 listopada 2015 r. Poz. 1821 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 października 2015 r.

Warszawa, dnia 6 listopada 2015 r. Poz. 1821 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 października 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 listopada 2015 r. Poz. 1821 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków

Bardziej szczegółowo

Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO

Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO DZIENNIK URZÊDOWY WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 TREŒÆ: Poz.: ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO 81 nr 6 z dnia 29 sierpnia 2006 r. zmieniaj¹ce zarz¹dzenie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 23 lipca 2015 r. Poz. 1025 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 7 lipca 2015 r.

Warszawa, dnia 23 lipca 2015 r. Poz. 1025 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 7 lipca 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 23 lipca 2015 r. Poz. 1025 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 7 lipca 2015 r. w sprawie udzielania informacji o osobach oraz o podmiotach

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, ROZDZIAŁ 1

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, ROZDZIAŁ 1 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 1217/2003 z dnia 4 lipca 2003 r. ustanawiające powszechne specyfikacje dla krajowych programów kontroli jakości w zakresie ochrony lotnictwa cywilnego (Tekst mający znaczenie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr.. /.../.. Rady Miasta Nowego Sącza z dnia.. listopada 2011 roku

Uchwała Nr.. /.../.. Rady Miasta Nowego Sącza z dnia.. listopada 2011 roku Projekt Uchwała Nr / / Rady Miasta Nowego Sącza z dnia listopada 2011 roku w sprawie określenia wysokości stawek podatku od środków transportowych Na podstawie art 18 ust 2 pkt 8 i art 40 ust 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Radcy Prawnego

Kancelaria Radcy Prawnego Białystok, dnia 30.03.2007 r. OPINIA PRAWNA sporządzona na zlecenie Stowarzyszenia Forum Recyklingu Samochodów w Warszawie I. Pytania: 1. Czy zakaz ponownego użycia przedmiotów wyposażenia i części, ujętych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 23 lipca 2013 r. Poz. 832

Warszawa, dnia 23 lipca 2013 r. Poz. 832 Warszawa, dnia 23 lipca 2013 r. Poz. 832 OBWIESZCZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO z dnia 2 kwietnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 3 września 2015 r.

OBWIESZCZENIE RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 3 września 2015 r. OBWIESZCZENIE RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 3 września 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały nr XLVII/1415/10 Rady Miejskiej Wrocławia w sprawie szczegółowych zasad, trybu umarzania,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW. z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu

UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW. z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu Na podstawie art. 5c w związku z art.7 ust.1 pkt 17 ustawy z

Bardziej szczegółowo

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie Załącznik Nr 11 do Uchwały Nr XX/136/2012 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 25 września 2012 r. STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie ROZDZIAŁ I NAZWA I OBSZAR SOŁECTWA 1. Samorząd

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA RYBNIKA. z dnia 19 listopada 2015 r. w sprawie wzorów formularzy na podatek rolny

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA RYBNIKA. z dnia 19 listopada 2015 r. w sprawie wzorów formularzy na podatek rolny Projekt z dnia 29 października 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MASTA RYBNKA w sprawie wzorów formularzy na podatek rolny Na podstawie: - art. 18 ust. 2 pkt 8, art. 40 ust. 1, art. 41 ust.

Bardziej szczegółowo

KRAJOBRAZY PRZEKSZTAŁCONE PRZEZ CZŁOWIEKA

KRAJOBRAZY PRZEKSZTAŁCONE PRZEZ CZŁOWIEKA SCE.58/2 27/15 Tarnów, dnia 30 marca 2016 r. III MIĘDZYPOWIATOWY KONKURS PRZYRODNICZY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POD HASŁEM: KRAJOBRAZY PRZEKSZTAŁCONE PRZEZ CZŁOWIEKA PATRONAT HONOROWY: BURMISTRZ RYGLIC DYREKTOR

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA Kocie Życie. Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław

FUNDACJA Kocie Życie. Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław FUNDACJA Kocie Życie Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław Sprawozdanie finansowe za okres 01.01.2012 do 31.12.2012 1 SPIS TREŚCI: WSTĘP OŚWIADCZENIE I. BILANS I. RACHUNEK WYNIKÓW II. INFORMACJA DODATKOWA

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1.

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. P r o j e k t z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. W ustawie z dnia 18 września 2001 r. o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 122, poz.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ w KOZIENICACH z dnia 29 marca 2012 r.

UCHWAŁA Nr XIX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ w KOZIENICACH z dnia 29 marca 2012 r. UCHWAŁA Nr XIX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ w KOZIENICACH z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie zasad udzielania stypendiów o charakterze motywującym ze środków Gminy Kozienice. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXIV/195/16 RADY MIEJSKIEJ W KOŻUCHOWIE. z dnia 24 lutego 2016 r.

UCHWAŁA NR XXIV/195/16 RADY MIEJSKIEJ W KOŻUCHOWIE. z dnia 24 lutego 2016 r. UCHWAŁA NR XXIV/195/16 RADY MIEJSKIEJ W KOŻUCHOWIE z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie określenia zasad udzielania dotacji na sfinansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych

Bardziej szczegółowo

www.naszanatura2000.pl

www.naszanatura2000.pl 1 Biuro Projektu Stowarzyszenie Tilia ul. Przysiecka 13, 87-100 Toruń Tel./fax: 6 67 60 8 e-mail: tilia@tilia.org.pl www.tilia.org.pl Szkoła Leśna na Barbarce www.szkola-lesna.torun.pl www.naszanatura2000.pl

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA

REGULAMIN WYNAGRADZANIA Załącznik nr 1 REGULAMIN WYNAGRADZANIA Do Zarządzenia nr 46/2009 Wójta Gminy Miękinia Z dnia 13 maja 2009r. Na podstawie art. 39 ust. l i 2 ustawy z dnia 21. 11. 2008 r. - o pracownikach samorządowych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku

UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku w sprawie ulg w podatku od nieruchomości dla przedsiębiorców na terenie Gminy Lubomierz Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu Na podstawie art. 18 ust 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE. z dnia 4 kwietnia 2016 r.

UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE. z dnia 4 kwietnia 2016 r. UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE z dnia 4 kwietnia 2016 r. w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Miechów

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 19 /2009 Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z dnia 20 kwietnia 2009 r.

Zarządzenie Nr 19 /2009 Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z dnia 20 kwietnia 2009 r. Zarządzenie Nr 19 /2009 Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z dnia 20 kwietnia 2009 r. w sprawie szczegółowego sposobu przeprowadzania służby przygotowawczej i organizowania egzaminu kończącego tę służbę

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XX/193/16 RADY MIEJSKIEJ W IŁAWIE. z dnia 22 lutego 2016 r.

UCHWAŁA NR XX/193/16 RADY MIEJSKIEJ W IŁAWIE. z dnia 22 lutego 2016 r. UCHWAŁA NR XX/193/16 RADY MIEJSKIEJ W IŁAWIE z dnia 22 lutego 2016 r. w sprawie określenia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie miasta Iławy w roku

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 15/19/2015 ZARZĄDU POWIATU W WĄBRZEŹNIE z dnia 11 marca 2015 r.

UCHWAŁA Nr 15/19/2015 ZARZĄDU POWIATU W WĄBRZEŹNIE z dnia 11 marca 2015 r. UCHWAŁA Nr 15/19/2015 ZARZĄDU POWIATU W WĄBRZEŹNIE z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie ogłoszenia otwartego konkursu ofert na prowadzenie rehabilitacji osób niepełnosprawnych w różnych typach placówek -

Bardziej szczegółowo

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.),

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), Istota umów wzajemnych Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Dział III Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych. art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, dnia 2 czerwca 2016 r. Poz. 2034 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU. z dnia 23 maja 2016 r.

Gdańsk, dnia 2 czerwca 2016 r. Poz. 2034 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU. z dnia 23 maja 2016 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Gdańsk, dnia 2 czerwca 2016 r. Poz. 2034 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU z dnia 23 maja 2016 r. zmieniające zarządzenie w sprawie

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 4851/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r.

Zarządzenie Nr 4851/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r. Zarządzenie Nr 4851/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r. w sprawie: przyjęcia Regulaminu przyznawania, wydawania i użytkowania Karty Rodzina Plus. Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6a i

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE Rozdział I Postanowienia Ogólne. 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Polskie Stowarzyszenie Dyrektorów Szpitali w Krakowie w dalszej części określone

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, dnia 11 lutego 2011 r. MINISTER FINANSÓW ST4-4820/109/2011 Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE nr 1/2016 REKTORA WYŻSZEJ SZKOŁY EKOLOGII I ZARZĄDZANIA W WARSZAWIE z dnia 15.01.2016 r.

ZARZĄDZENIE nr 1/2016 REKTORA WYŻSZEJ SZKOŁY EKOLOGII I ZARZĄDZANIA W WARSZAWIE z dnia 15.01.2016 r. ZARZĄDZENIE nr 1/2016 REKTORA WYŻSZEJ SZKOŁY EKOLOGII I ZARZĄDZANIA W WARSZAWIE z dnia 15.01.2016 r. w sprawie zmian w zasadach wynagradzania za osiągnięcia naukowe i artystyczne afiliowane w WSEiZ Działając

Bardziej szczegółowo

KODEKS ETYKI PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W LUBLINIE

KODEKS ETYKI PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W LUBLINIE Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr z dnia Dyrektora PCPR w Lublinie KODEKS ETYKI PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W LUBLINIE ROZDZIAŁ I Zasady ogólne 1 1. Kodeks wyznacza zasady postępowania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU FOTOGRAFICZNEGO

REGULAMIN KONKURSU FOTOGRAFICZNEGO I. Założenia ogólne 1. Organizatorem konkursu jest Nadleśnictwo Międzychód oraz Powiat Międzychodzki. 2. Celem konkursu jest: a) Podniesienie wiedzy na temat przyrody na terenie Puszczy Noteckiej i Pojezierza

Bardziej szczegółowo

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 w celu wszczęcia postępowania i zawarcia umowy opłacanej ze środków publicznych 1. Przedmiot zamówienia:

Bardziej szczegółowo

Wniosek o rejestrację podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym 1) FUNDACJA, STOWARZYSZENIE, INNA ORGANIZACJA SPOŁECZNA LUB ZAWODOWA

Wniosek o rejestrację podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym 1) FUNDACJA, STOWARZYSZENIE, INNA ORGANIZACJA SPOŁECZNA LUB ZAWODOWA KRS-W20 Sygnatura akt (wypełnia sąd) CORS Centrum Ogólnopolskich Rejestrów Sądowych Krajowy Rejestr Sądowy Wniosek o rejestrację podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym 1) FUNDACJA, STOWARZYSZENIE, INNA

Bardziej szczegółowo

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które Oddział Powiatowy ZNP w Gostyninie Uprawnienia emerytalne nauczycieli po 1 stycznia 2013r. W związku napływającymi pytaniami od nauczycieli do Oddziału Powiatowego ZNP w Gostyninie w sprawie uprawnień

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr RADY MIASTA KONINA. w sprawie ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego.

UCHWAŁA Nr RADY MIASTA KONINA. w sprawie ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego. DRUK NR 911 projekt UCHWAŁA Nr RADY MIASTA KONINA z dnia 2014 roku w sprawie ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego. Na podstawie art.18 ust. 2 pkt 8 oraz art. 40 ust.1, art.41 ust. 1 i art.

Bardziej szczegółowo

z dnia... 2013 r. w sprawie wzoru zbiorczej informacji dotyczącej produktów ubocznych

z dnia... 2013 r. w sprawie wzoru zbiorczej informacji dotyczącej produktów ubocznych Projekt z dnia 22 sierpnia 2013 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A Ś R O D O W I S K A 1) z dnia... 2013 r. w sprawie wzoru zbiorczej informacji dotyczącej produktów ubocznych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Regulamin Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej

Regulamin Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej Regulamin Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej Podstawę prawną Regulaminu Walnego Zebrania Członków Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej zwanego dalej Walnym Zebraniem

Bardziej szczegółowo

Współfinansowanie V osi priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych

Współfinansowanie V osi priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: Współfinansowanie V osi priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych Część 1) Dla potencjalnych

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 269/VI/2013 Rady Miasta Józefowa z dnia 22 marca 2013 roku

Uchwała Nr 269/VI/2013 Rady Miasta Józefowa z dnia 22 marca 2013 roku Uchwała Nr 269/VI/2013 Rady Miasta Józefowa z dnia 22 marca 2013 roku w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Miasta Józefowa w

Bardziej szczegółowo

- o Fundacji Wspierania Współpracy na Rzecz Demokracji i Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej.

- o Fundacji Wspierania Współpracy na Rzecz Demokracji i Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Druk nr 676 Warszawa, 9 czerwca 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO. z dnia 31 marca 2014 r.

UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO. z dnia 31 marca 2014 r. UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO z dnia 31 marca 2014 r. w sprawie w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Przodkowo.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO Załącznik nr 1 do Uchwały Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Opolu Nr 786/VI/2014 z dnia 29.09.2014 r. REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 339/2011 Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 17 października 2011r.

Zarządzenie Nr 339/2011 Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 17 października 2011r. Zarządzenie Nr 339/2011 Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 17 października 2011r. w sprawie: ustalenia instrukcji dotyczącej sposobu i trybu przetwarzania informacji niejawnych oznaczonych klauzulą

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXVI/387/09 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 24 listopada 2009r.

Uchwała Nr XXXVI/387/09 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 24 listopada 2009r. Uchwała Nr XXXVI/387/09 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 24 listopada 2009r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek niepublicznych oraz trybu i

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 388/2012 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU. z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie ustanowienia stypendiów artystycznych dla uczniów radomskich szkół

UCHWAŁA NR 388/2012 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU. z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie ustanowienia stypendiów artystycznych dla uczniów radomskich szkół UCHWAŁA NR 388/2012 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie ustanowienia stypendiów artystycznych dla uczniów radomskich szkół Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt.14a ustawy z dnia 8

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 18/2009 WÓJTA GMINY KOŁCZYGŁOWY z dnia 4 maja 2009 r.

ZARZĄDZENIE Nr 18/2009 WÓJTA GMINY KOŁCZYGŁOWY z dnia 4 maja 2009 r. ZARZĄDZENIE Nr 18/2009 WÓJTA GMINY KOŁCZYGŁOWY z dnia 4 maja 2009 r. w sprawie ustalenia Regulaminu Wynagradzania Pracowników w Urzędzie Gminy w Kołczygłowach Na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 65/2015 PREZYDENTA MIASTA RACIBÓRZ. z dnia 4 lutego 2015 r.

ZARZĄDZENIE NR 65/2015 PREZYDENTA MIASTA RACIBÓRZ. z dnia 4 lutego 2015 r. ZARZĄDZENIE NR 65/2015 PREZYDENTA MIASTA RACIBÓRZ z dnia 4 lutego 2015 r. w sprawie zatwierdzenia regulaminu konkursu pod nazwą "Najładniejsza elewacja 2014 roku" Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 i pkt

Bardziej szczegółowo

Wniosek o rejestrację podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym 1)

Wniosek o rejestrację podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym 1) KRS-W20 Sygnatura akt (wypełnia sąd) CORS Centrum Ogólnopolskich Rejestrów Sądowych Krajowy Rejestr Sądowy Wniosek o rejestrację podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym 1) FUNDACJA, STOWARZYSZENIE, INNA

Bardziej szczegółowo

im. Powstańców Śląskich na rok szkolny 2014/2015

im. Powstańców Śląskich na rok szkolny 2014/2015 Wewnątrzszkolny regulamin rekrutacji uczniów do klas pierwszych Publicznego Liceum Ogólnokształcącego im. Powstańców Śląskich z Oddziałami Dwujęzycznymi w Dobrzeniu Wielkim na rok szkolny 2014/2015 I.

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 8 kwietnia 2016 r. Poz. 472 OBWIESZCZENIE MINISTRA RODZINY, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 30 marca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.gddkia.gov.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.gddkia.gov.pl 1 z 6 2012-03-08 14:33 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.gddkia.gov.pl Rzeszów: Wynajem i obsługa przenośnych toalet przy drogach

Bardziej szczegółowo

Uchwała Rady Miejskiej Kalisza z dnia 22 lutego 2007 roku

Uchwała Rady Miejskiej Kalisza z dnia 22 lutego 2007 roku Uchwała Rady Miejskiej Kalisza z dnia 22 lutego 2007 roku w sprawie wyrażenia woli realizacji projektu w ramach Działania 1.3 schemat a) Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich 2004-2006,

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA CYFRYZACJI

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA CYFRYZACJI DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA CYFRYZACJI Warszawa, dnia 7 kwietnia 2016 r. Poz. 9 ZARZĄDZENIE NR 9 MINISTRA CYFRYZACJI 1) z dnia 5 kwietnia 2016 r. w sprawie Karty Audytu Wewnętrznego w Ministerstwie Cyfryzacji

Bardziej szczegółowo

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy a Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy Bydgoszcz, dnia 29 luty 2016r. 1 Plan Połączenia spółek Grupa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLIV/218/2013 Rady Powiatu w Parczewie z dnia 29 listopada 2013 r.

UCHWAŁA NR XLIV/218/2013 Rady Powiatu w Parczewie z dnia 29 listopada 2013 r. UCHWAŁA NR XLIV/218/2013 Rady Powiatu w Parczewie z dnia 29 listopada 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną, upowszechnianiem

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

. Wiceprzewodniczący

. Wiceprzewodniczący Uchwała Nr 542/LVI/2014 Rady Miasta Ostrołęki z dnia 30 stycznia 2014 r. w sprawie przyjęcia Wieloletniego Programu Osłonowego w zakresie pomocy społecznej Pomoc w zakresie dożywiania w mieście Ostrołęka

Bardziej szczegółowo

Zebranie Mieszkańców Budynków, zwane dalej Zebraniem, działa na podstawie: a / statutu Spółdzielni Mieszkaniowej WROCŁAWSKI DOM we Wrocławiu,

Zebranie Mieszkańców Budynków, zwane dalej Zebraniem, działa na podstawie: a / statutu Spółdzielni Mieszkaniowej WROCŁAWSKI DOM we Wrocławiu, R E G U L A M I N Zebrania Mieszkańców oraz kompetencji i uprawnień Samorządu Mieszkańców Budynków Spółdzielni Mieszkaniowej WROCŁAWSKI DOM we Wrocławiu. ROZDZIAŁ I. Postanowienia ogólne. Zebranie Mieszkańców

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR V/24/2015 RADY GMINY KUŚLIN. z dnia 19 lutego 2015 r.

UCHWAŁA NR V/24/2015 RADY GMINY KUŚLIN. z dnia 19 lutego 2015 r. UCHWAŁA NR V/24/2015 RADY GMINY KUŚLIN z dnia 19 lutego 2015 r. w sprawie określenia "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Kuślin w roku 2015"

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LXI/797/14 RADY MIEJSKIEJ W SŁUPSKU. z dnia 29 października 2014 r.

UCHWAŁA NR LXI/797/14 RADY MIEJSKIEJ W SŁUPSKU. z dnia 29 października 2014 r. UCHWAŁA NR LXI/797/14 RADY MIEJSKIEJ W SŁUPSKU z dnia 29 października 2014 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków udzielania pomocy materialnej o charakterze motywacyjnym dla uczniów będących stałymi

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA NABORU PRACOWNIKÓW NA STANOWISKA URZĘDNICZE DO URZĘDU MIEJSKIEGO W KOWARACH

PROCEDURA NABORU PRACOWNIKÓW NA STANOWISKA URZĘDNICZE DO URZĘDU MIEJSKIEGO W KOWARACH Załącznik nr 2 do Zarządzenia Nr 76/ 2005 Burmistrza Miasta Kowary z dnia 23. 09. 2005 PROCEDURA NABORU PRACOWNIKÓW NA STANOWISKA URZĘDNICZE DO URZĘDU MIEJSKIEGO W KOWARACH I. Cel procedury: Celem procedury

Bardziej szczegółowo

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Załącznik nr 1 do Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2008-2015 Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Przepisy ogólne 1 1. Walne Zebranie Członków

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR.../.../2015 RADY MIASTA PUŁAWY. z dnia... 2015 r.

UCHWAŁA NR.../.../2015 RADY MIASTA PUŁAWY. z dnia... 2015 r. Projekt z dnia 24 czerwca 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR.../.../2015 RADY MIASTA PUŁAWY z dnia... 2015 r. w sprawie zwolnienia od podatku od nieruchomości budynków lub ich części w ramach pomocy

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Chcemy Pomagać, zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez: Piotra Sołtysa zwanego dalej fundatorem, aktem notarialnym sporządzonym

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, dnia 13 listopada 2014 r. Poz. 3763 UCHWAŁA NR L/327/14 RADY POWIATU TCZEWSKIEGO. z dnia 28 października 2014 r. Tczewskiego.

Gdańsk, dnia 13 listopada 2014 r. Poz. 3763 UCHWAŁA NR L/327/14 RADY POWIATU TCZEWSKIEGO. z dnia 28 października 2014 r. Tczewskiego. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Gdańsk, dnia 13 listopada 2014 r. Poz. 3763 UCHWAŁA NR L/327/14 RADY POWIATU TCZEWSKIEGO z dnia 28 października 2014 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA Powiat Wrocławski z siedzibą władz przy ul. Kościuszki 131, 50-440 Wrocław, tel/fax. 48 71 72 21 740 SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

Bardziej szczegółowo

ZASADA PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ

ZASADA PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ ZASADA PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ W samorządzie jest prowadzony dialog społeczny, samorząd wspiera organizowanie się mieszkańców by uczestniczyli w rozwiązywaniu problemów społeczności lokalnej Zadanie 2.:

Bardziej szczegółowo

Opole, dnia 30 marca 2015 r. Poz. 746 UCHWAŁA NR VIII/36/15 RADY GMINY STRZELECZKI. z dnia 26 marca 2015 r.

Opole, dnia 30 marca 2015 r. Poz. 746 UCHWAŁA NR VIII/36/15 RADY GMINY STRZELECZKI. z dnia 26 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO Opole, dnia 30 marca 2015 r. Poz. 746 UCHWAŁA NR VIII/36/15 RADY GMINY STRZELECZKI z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie ustalenia regulaminu przyznawania uczniom stypendium

Bardziej szczegółowo

Druk nr 1013 Warszawa, 9 lipca 2008 r.

Druk nr 1013 Warszawa, 9 lipca 2008 r. Druk nr 1013 Warszawa, 9 lipca 2008 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Komisja Nadzwyczajna "Przyjazne Państwo" do spraw związanych z ograniczaniem biurokracji NPP-020-51-2008 Pan Bronisław

Bardziej szczegółowo

Mapa umiejętności czytania, interpretacji i posługiwania się mapą Polski.

Mapa umiejętności czytania, interpretacji i posługiwania się mapą Polski. Mapa umiejętności czytania, interpretacji i posługiwania się mapą Polski. Uczeń: odczytuje z map informacje przedstawione za pomocą różnych metod kartograficznych Mapa i jej przeznaczenie Wybierając się

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Konkurs ROLNIK-FARMER ROKU. XXIII edycja. Ankieta dla Grup Producentów Rolnych

Ogólnopolski Konkurs ROLNIK-FARMER ROKU. XXIII edycja. Ankieta dla Grup Producentów Rolnych Ogólnopolski Konkurs ROLNIK-FARMER ROKU XXIII edycja Ankieta dla Grup Producentów Rolnych ORGANIZATOR: Stowarzyszenie Polski Klub ROLNIK-FARMER ROKU PARTNER KONKURSU: Agencja Nieruchomości Rolnych PATRONAT

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacji przetwarzania i ochrony danych osobowych w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego im. Komisji Edukacji Narodowej w Jaworze

Regulamin organizacji przetwarzania i ochrony danych osobowych w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego im. Komisji Edukacji Narodowej w Jaworze Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 9/11/12 dyrektora PCKZ w Jaworze z dnia 30 marca 2012 r. Regulamin organizacji przetwarzania i ochrony danych osobowych w Powiatowym Centrum Kształcenia Zawodowego im.

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ NOWA www.nowa-amerika.net AMERIKA ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ STANOWISKO ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POLSKO-NIEMIECKIEGO REGIONU PRZYGRANICZNEGO 1 Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mcs-przychodnia.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mcs-przychodnia.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mcs-przychodnia.pl Warszawa: Dostawa materiałów i wypełnień stomatologicznych dla Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Organizowanego przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego w ramach IV Forum Funduszy Europejskich

Organizowanego przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego w ramach IV Forum Funduszy Europejskich Regulamin Ogólnopolskiego Konkursu na Prezentację Multimedialną dla uczniów szkól gimnazjalnych pt. Moje Miejsce w Europie Organizowanego przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego w ramach IV Forum Funduszy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN POWIATOWEGO KONKURSU LITERACKIEGO

REGULAMIN POWIATOWEGO KONKURSU LITERACKIEGO REGULAMIN POWIATOWEGO KONKURSU LITERACKIEGO 1. Organizatorem konkursu jest Szkoła Podstawowa im. Władysława Zamoyskiego w Brzegach. Głównym patronem i sponsorem konkursu jest Wójt i Rada Gminy Bukowina

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za 2012 rok

Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za 2012 rok Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za 2012 rok Informacja dodatkowa sporządzona zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Finansów z 15.11.2001 (DZ. U. 137 poz. 1539 z późn.zm.) WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie: Źródło: http://bip.mswia.gov.pl/bip/projekty-aktow-prawnyc/2005/481,projekt-rozporzadzenia-ministra-spraw-wewnetrznych-i -Administracji-z-dnia-2005-r.html Wygenerowano: Czwartek, 28 stycznia 2016, 20:27

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA. Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii

INSTRUKCJA. Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii Załącznik do Zarządzenia nr 44 Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii INSTRUKCJA Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 19 listopada 2012 r. w sprawie wyznaczania na czas określony lekarzy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLIX/274/2014 RADY GMINY JERZMANOWICE-PRZEGINIA. z dnia 24 marca 2014 r.

UCHWAŁA NR XLIX/274/2014 RADY GMINY JERZMANOWICE-PRZEGINIA. z dnia 24 marca 2014 r. UCHWAŁA NR XLIX/274/2014 RADY GMINY JERZMANOWICE-PRZEGINIA z dnia 24 marca 2014 r. w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy

Bardziej szczegółowo

Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego. w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury.

Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego. w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury. identyfikator /6 Druk nr 114 UCHWAŁY NR... Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego z dnia... w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9 i art. 18 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W SZCZUCINIE

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W SZCZUCINIE Projekt z dnia 22 lutego 2016 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W SZCZUCINIE z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania

Bardziej szczegółowo