Poród domowy anachronizm czy wybór i potrzeba świadomych kobiet?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Poród domowy anachronizm czy wybór i potrzeba świadomych kobiet?"

Transkrypt

1 Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 6, zeszyt 4, , 2013 Poród domowy anachronizm czy wybór i potrzeba świadomych kobiet? MAŁGORZATA GIERSZEWSKA 1, WERONIKA KWIATKOWSKA 2, MARZENA KAŹMIERCZAK 1, ESTERA MIECZKOWSKA 1, GRAŻYNA GEBUZA 1 Streszczenie W Polsce mimo zmian, jakie zachodzą w dziedzinie położnictwa, porody domowe wydają się cały czas tematem tabu. Większości kobiet ciąża kojarzy się z niebezpieczeństwem dla niej oraz dla dziecka, boją się komplikacji i powikłań, o których nieustanie mówi się w mediach. Dodatkowo w tym przeświadczeniu utrzymują kobiety lekarze prowadzący ich ciąże, każąc wykonywać im specjalistyczne badania genetyczne bez wyraźnego wskazania medycznego. Państwo polskie nie informuje kobiet ciężarnych o alternatywach, jakie występują dla porodów medycznych, mimo tego iż porody pozaszpitalne są zapisane w prawach kobiet zawartych w standardzie opieki okołoporodowej. Wiele kobiet nie jest tego świadomych, tak samo jak nie jest świadomych, iż mogą zaplanować przebieg swojej ciąży i porodu. Słowa kluczowe: poród domowy, opieka okołoporodowa Wstęp W drugiej połowie XX wieku nastąpił regres w wyrażaniu się człowieczeństwa, co doprowadziło do medykalizacji i przedmiotowego traktowania położnictwa i kobiet rodzących. Przez taki stan rzeczy zawód położnej zaczął znacznie tracić na wartości, a porody w domach stały się anachronizmem. Zaczęto zamykać prowadzone przez położne izby porodowe, a sam poród zaczęto porównywać z zabiegami operacyjnymi. Tak bardzo chciano uchronić nowonarodzone dzieci przed bakteriami, że zaczęto izolować kobiety od świata zewnętrznego i bliskich im osób, a zaczęto je traktować jak pacjentów chorych. Rola położnej, która winna polegać na wspieraniu kobiety rodzącej, zapewnieniu jej spokoju i pomocy w przywitaniu na świcie dziecka, zamiast tego ograniczała się do wykonywania poleceń lekarza przewidzianych w porodzie kierowanym [1]. Współcześnie, warunki zaczynają się zmieniać, lecz jeszcze wiele osób z personelu medycznego nie może sobie wyobrazić, że kobiety mogą i chcą rodzić w domu. W czasach kiedy postęp położnictwa pnie się tak wysoko, istnieje specjalistyczna aparatura medyczna, umożliwiająca wykryć nawet najmniejsze nieprawidłowości, istnieje możliwość walki z bólem porodowym, szpitale wprowadziły możliwość porodów domowych, aktywności w czasie porodu, a nawet porody wodne. Dla specjalistów jest wręcz niedorzecznym faktem, wracanie do historycznych metod z jakimi kojarzą im się porody w domu. Lecz najważniejszym aspektem przemawiającym za porodami domowymi jest to, iż odbywają się one w tworzonym wspólnie przez parę środowisku, są oni otoczeni przez świat, w którym żyją na co dzień, co daje im możliwość przeżycia narodzin dziecka jako naturalnego rytmu ich życia, mogą delektować się ta chwilą wspólnie, w atmosferze spokoju i z zachowaniem ich intymności. Dla ludzi decydujących się rodzić w domu przyjście na świat ich dziecka, jest czymś więcej niż tylko wypchnięciem go z ciała kobiety. Narodziny reprezentują kreację nowego, pojawienie się nowej nadziei, możliwość przemiany wszystkiego, co stare i brzydkie, w świat czysty i piękny ( ) narodziny i śmierć są wydarzeniami, z którymi każdy nieuchronnie staje twarzą w twarz. To część przypływów i odpływów samego życia [2]. Zawód i rola położnej w prehistorycznych plemionach, narodziny dziecka były wydarzeniem świętowanym przez wszystkich ludzi i towarzyszyły temu odprawianie modłów do bogów. Do porodu stosowano różne pozycje porodowe: stojące, kolankowe, kuczne, siedzące czy wiszące. Początkowo pomocy rodzącym kobietom udzielali najbliżsi krewni, potem to zadanie przejęte zostało przez starsze kobiety, które miały doświadczenie związane ze swoimi wcześniejszymi porodami. Następnie niektóre z nich zaczęły zawodowo zajmować się porodami, zapoczątkowując w ten sposób zawód położnej. W 1244 roku w Krakowie założono pierwszy szpital w Polsce zajmujący się opieką położniczą. Placówka nie zajmowała się szkoleniem położnych, ale była miejscem opieki nad kobietami chorymi i ciężarnymi. Podczas pobytu w szpitalu kobiety pomagały sobie wzajemnie, również w czasie porodu, gdyż lekarze nie zajmowali się wówczas położnictwem [3]. W późniejszym czasie mądre zajmowały się odbieraniem porodów, zdobywając z upływem czasu coraz to większe doświadczenie. Z czasem na kobiety zajmujące się porodami mówiono babki, gdy zaczynał się poród w izbie rodzącej gromadziły się kobiety, wraz z babką, która zajmowała się porodem. Jej rola w czasie porodu ograniczała się głównie do odebrania rodzącego się płodu, podwiązania pępowiny, wykąpania i powicia dziecka [4]. 1 Pracownia Podstaw Opieki Położniczej, Collegium Medicum w Bydgoszczy, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu 2 Studentka I roku studiów II stopnia, kierunek Położnictwo, Collegium Medicum w Bydgoszczy, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

2 Poród domowy anachronizm czy wybór i potrzeba świadomych kobiet? 221 W starożytnym Egipcie istniały już skomplikowane praktyki porodowe, nadzór nad przebiegiem porodu sprawowali kapłani i położne. Stosowano już wówczas narzędzia przypominające kleszcze, wykonywano cięcia cesarskie na zmarłej matce, wykonywano obroty za nóżkę oraz używano do zabiegów gotowanej wody, co stanowiło początek aseptyki. W okresie biblijnym w Egipcie, położnictwem zajmowały się tylko i wyłącznie kobiety. W starożytnej Grecji nastąpił podział obowiązków położniczych, otóż porodami fizjologicznymi zajmowały się wykwalifikowane położne, natomiast porodami patologicznymi lekarze. Najsłynniejszą grecką położną była matka Sokratesa Fenerata. W starożytnym Rzymie położnictwem zajmowały się kobiety specjalnie przyuczone do zawodu w domach kobiet rodzących. Do porodu używano krzesła porodowego, do ochrony krocza stosowano lnianą chustę, a pępowinę podwiązywano i przecinano nożem. W XI wieku w Persji położnictwem zajmowały się tylko kobiety, porody odbywały się w domach rodzących w pozycjach siedzącej lub klęczącej, natomiast lekarze pełnili tylko role doradców [3]. W 1452 roku w Ratyzbonie wydano pierwsze przepisy normujące prace kobiet zajmujących się położnictwem. Przepisy te normowały prace położnych, określały ich prawa i obowiązki. Nauka zawodu trwała trzy do czterech lat, prawo wykonywania zawodu w dużych miastach udzielano na podstawie egzaminu. Po zdanym egzaminie następowało zaprzysiężenie położnej w sądzie. W małych miastach położna otrzymywała prawo wykonywania zawodu na podstawie świadectwa moralności, wydawanym przez proboszcza [3]. W 1589 roku w Monachium powstała pierwsza szkoła kształcąca położne. W 1780 roku przy Szkole Głównej Koronnej, dzisiejszym Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie została powołana do życia Katedra i Klinika Położnictwa [4]. W 1802 powołano do życia w Warszawie pierwszy Instytut Położniczy, a w 1820 unormowano przepisy, które obowiązywały położne pracujące w zawodzie. W czasie II wojny światowej porody w większości odbywały się domach, podobnie jak to było na przełomie XIX i XX wieku. Po zakończeniu wojny większość województw miało szkoły położnicze lub pielęgniarsko-położnicze. Od 1950 roku zaczęto otwierać izby porodowe, prowadzone przez położne. W drugiej połowie XX wieku zwiększono wymagania odnośnie wykształcenia położnych, wymagając świadectwa dojrzałości oraz wydłużając o pół roku czas nauki w szkołach położniczych. Współcześnie położne, aby uzyskać prawo wykonywania zawodu muszą ukończyć studia wyższe na kierunku położnictwo, trwające 3 lata ukończone tytułem licencjata położnictwa oraz mogą kontynuować naukę na 2-letnich studiach, kończąc je tytułem magistra położnictwa. Opieka okołoporodowa obecnie kompetencje położnych zostały ustalone przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Położnych (ICM). Obowiązują one również organizacje odpowiedzialne, za kształcenie z zakresu położnictwa w danym kraju. W Polsce kompetencje zawarte zostały w Ustawie o Zawodzie Pielęgniarek i Położnych oraz w Standardzie Opieki Okołoporodowej. Położna w Polsce uzyskuje kompetencje zawodowe, po ukończeniu toku kształcenia na poziomie studiów licencjackich i magisterskich. Kompetencje te zostały ustalone na podstawie następujących dokumentów: Europejska Strategia WHO kształcenia pielęgniarek i położnych, Deklaracja Monachijska: Pielęgniarki i Położne na rzecz zdrowia, Program WHO, FIGO, ICM 1992 Bezpieczne macierzyństwo pakiet matka-dziecko: wdrażanie zasad bezpiecznego macierzyństwa w państwach członkowskich, Program transformacji kształcenia pielęgniarek i położnych projekt Ministerstwa Zdrowia [5]. Podział kompetencji położnej został ustalony w ten sposób, aby odnosiły się one do poszczególnych etapów życia kobiety. O tym, jak winna wyglądać opieka okołoporodowa nad kobietą w Polsce mówi Standard Opieki Okołoporodowej. Według standardu, celem opieki medycznej w czasie ciąży i okresu okołoporodowego jest osiągniecie dobrego stanu zdrowia matki i dziecka, przy możliwie jak najniższym poziomie interwencji medycznej [6]. Położna sprawująca opiekę nad kobieta ciężarną ponosi całkowitą odpowiedzialność zawodową za wszystkie podjęte decyzje odnoszące się do prowadzenia ciąży, prowadzenia i przyjęcia porodu, oceny stanu zdrowia matki i nowonarodzonego dziecka. Natomiast, gdy wystąpią patologie położnicze, położna zobowiązana jest do przekazania ciężarnej pod opiekę lekarza położnika-ginekologa, który prowadząc taką ciążę czy poród, staje się osobą odpowiedzialną, za stan ciężarnej i jej dziecka, a sama położna staje się osobą asystującą. Położna sprawująca opiekę prenatalną wraz z ciężarną winny ustalić plan opieki prenatalnej odejmujący elementy postępowania medycznego z uwzględnieniem czasu ich wykonywania oraz plan porodu obejmujący elementy postępowania podczas porodu. Oba plany mogą ulec modyfikacji w zależności od stanu zdrowia kobiety i dziecka. Podczas układania takiego planu ważne jest, aby umożliwić kobiecie wybór miejsca porodu, przedstawiając jej wyczerpujące informacje odnośnie wskazań i przeciwwskazań danego miejsca [6]. Porody domowe współcześnie w Polsce poród w domu nadal budzi wiele kontrowersji. Społeczeństwo odzwyczaiło się od tego, że dzieci mogą się rodzić w domach. W przeciwieństwie do niektórych krajów Unii

3 222 M. Gierszewska, W. Kwiatkowska, M. Kaźmierczak, E. Mieczkowska, G. Gebuza Europejskiej (Wielka Brytania, Niemcy czy Holandia), organizacja naszej służby zdrowia oraz system ubezpieczeń społecznych i refundacji świadczeń zdrowotnych nie zapewniają prawidłowej opieki rodzinom decydującym się na takie rozwiązanie ciąży. Mimo to około 3% dzieci rodzi się w Polsce poza szpitalem. Idea porodów domowych powstała w połowie lat osiemdziesiątych, gdy polskie szpitale były miejscami mało przyjaznymi dla porodów, wówczas wiele kobiet decydowało się na urodzenie dziecka poza szpitalem. Mimo iż dzisiejsze porodówki uległy diametralnej poprawie i są przyjazne porodom rodzinnym, to ludzie wybierający dom jako miejsce rozwiązania ciąży kierują się już zupełnie innymi pobudkami [7]. Świadomość współczesnych kobiet kobiety będące w ciąży i przygotowujące się do porodu, marzą o porodzie fizjologicznym, normalnym bez powikłań. Coraz więcej z nich uczęszcza do szkoły rodzenia i decyduje się na opiekę prywatnej położnej. Lecz niestety w Polsce rola położnej nie jest jeszcze tak powszechnie znana. Nie wszyscy wiedzą, jakie ma kompetencje zawodowe, wynikające z ustawy o zawodach pielęgniarek i położnych. Wśród społeczeństwa cały czas przeważa opinia, że to lekarz sprawuje opiekę nad rodzącą, a położna jest tylko do pomocy. Kobiety ze zdziwieniem dowiadują się, że położne mogą samodzielnie prowadzić ciążę, poród oraz sprawować opiekę w połogu nad matką i dzieckiem [7]. Taki stan rzeczy związany jest bezpośrednio z trwającą od lat medykalizacją porodów, która nastąpiła w latach siedemdziesiątych. Przez to ciąża i poród kojarzą się kobietom z chorobą. Większość z nich, gdy dowiaduje się, że jest w ciąży, od razu przechodzi na zwolnienia chorobowe. Alternatywą dla tak zmedykalizowanego porodu w szpitalu są porody rodzinne i domowe. Niestety niewiele jest publikacji analizujących dane dotyczące takich porodów, a większość z nich opisuje i łączy zaplanowane porody z udziałem wykwalifikowanej położnej wraz z nagłymi porodami odbywającymi się bez udziału wykwalifikowanej asysty. Przez takie ukazanie porodów pozaszpitalnych kobiety ciężarne mają ukazany zafałszowany obraz odnośnie bezpieczeństwa porodów domowych oraz kompetencji zawodowych położnych. Motywy wyboru domu jako miejsca porodu bardzo duży wpływ na decyzję o porodzie domowym ma holistyczna opieka nad matką i dzieckiem, jaką roztacza położna. Kobiety odczuwają silną potrzebę pozostania w środowisku dla siebie znanym, w którym czują się bezpiecznie, chcą mieć wpływ na przebieg porodu i uniknąć często niepotrzebnej medykalizacji i sztywnych procedur medycznych [7]. Większość kobiet decydujących się na poród w domu kieruje się następującymi zasadami: rodząca kobieta jest w danym momencie najważniejsza, jest u siebie w domu i decyduje o tym co chce robić; dziecko rodzi się w warunkach, jakie wybierze matka uważając je za najbardziej komfortowe, bez ostrego światła, krzyku i niepotrzebnych osób dookoła; w domu położna jest tylko dla rodzącej i może w pełni się nią zająć nie martwiąc się o inne pacjentki; położna i rodząca znają się dużo wcześniej przed porodem, dzięki temu położna zna oczekiwania i zachowania swojej pacjentki, a kobieta czuje się bardziej swobodnie; procedury medyczne są ograniczane do minimum, rzadko dochodzi do nacięcia krocza, pęcherz płodowy może być zachowany do samego końca porodu; flora bakteryjna jest bezpieczniejsza dla matki i dziecka od tej, która panuje w szpitalu; poród w domu jest wydarzeniem rodzinnym, nikt nie przeszkadza rodzicom, z kobietą są cały czas bliskie jej osoby, a dziecko po porodzie jest cały czas przy niej; kobieta rodząc w domu nie zmienia się z bycia żoną i matką w pacjentkę, a sam poród wpisany zostaje w naturalne życie członków rodziny; taki poród daje kobiecie, ogromne poczucie siły, jest ona w stanie przekonać się o swojej samodzielności, wydając na świat dziecko, bez zbędnych ingerencji medycznych; osoba towarzysząca, nie krępuje się, gdyż wszystko odbywa się w otoczeniu dobrze znanym obojgu, nie ma poczucia, że musi chronić swoją partnerkę przed obcymi osobami. Może swobodnie okazywać jej uczucia i razem z nią swobodnie przeżywać cud narodzin [8]. Rodziny wybierające dom jako miejsce porodu wiedzą, że w każdej chwili na własne życzenie mogą przenieść się z domu do szpitala. Nikt nie narzuca im swojej woli ani nie mówi, co mają robić w danej chwili, podejmują sami decyzję o tym, jak i gdzie chcą ukończyć ciążę. Zalety i korzyści porodów domowych poród w domu różni się tym od porodu szpitalnego, że unika się w nim niepotrzebnych ingerencji medycznych oraz farmakologicznych, a jeżeli są potrzebne, sprowadza się je do niezbędnego minimum. Kobieta w domu czuje się rozluźniona i bezpieczna, otacza ją wszystko co zna i jest dla niej ważne. Poród odbywa się w spokojnej, intymnej atmosferze. To kobieta decyduje, co chce w danej chwili robić, nikt nie narzuca jej swojego zdania oraz nie ucisza, gdy ma ochotę krzyczeć podczas skurczów jest panią sytuacji. Również dla rodzącego się dziecka, dom jest lepszym miejscem porodu, nikt nie świeci dziecku prosto w oczy ostrym światłem, po porodzie nie klepie się go tylko dlatego, że za cicho zapłakał, nie krzyczy się nad dzieckiem, aby podać jego stan wg pkt Apgar czy płeć panuje cisza, skupienie i radość. W domu wszystko ma swój czas. Wielu przeciwników porodów domowych, jako priorytetowy argument przedstawia fakt, że jest on niebezpiecz-

4 Poród domowy anachronizm czy wybór i potrzeba świadomych kobiet? 223 ny. Jednak według wielu badań porównujących porody odbywające się w szpitalu z porodami domowymi wynika, że więcej komplikacji okołoporodowych oraz ciąż ukończonych cięciem cesarskim odbyło się właśnie w szpitalu. Tabela 1. Liczba interwencji medycznych w planowanych porodach domowych i w porodach szpitalnych u kobiet z niskim ryzykiem okołoporodowym [9] Rodzaj interwencji Porody domowe Porody w szpitalu Cięcie cesarskie 6,4% 18,2% porody nadzorowane przez lekarza 11,9% porody nadzorowane przez położną Elektroniczne monitorowanie ASP 14,7% 82,6% Indukcja porodu 4,3% 22,3% Przebicie pęcherza płodowego 15,8% 37, 0% Episiotomia 3,8% 15, 3% Dystocja barkowa 2,0% 5,4% Tabela 2. Interwencje w czasie porodu u kobiet z niskim ryzykiem okołoporodowym w planowanym porodzie w domu i w porodzie w szpitalu [9] Rodzaj interwencji Porody domowe Porody szpitalne Indukcja porodu 4,6% 16% Cięcie cesarskie 5,2% 16,9% Środki przeciwbólowe 17,1% 48,7% Inne leki 20,4% 35,6% VE lub kleszcze 4,4% 13,0% Nacięcie bez pęknięcia 26% 76,5% Pęknięcie 35,6% 14,9% Uszkodzenie krocza i pochwy 1,1% 2,2% Krocze bez uszkodzeń 38,4% 8,7% Przygotowanie do porodu w domu Pamiętać należy, że poród domowy nie jest rozwiązaniem dla wszystkich kobiet. Po pierwsze, będzie on właściwy jedynie dla kobiety, która czuje się przekonana do takiego rozwiązania i jest gotowa wziąć na siebie odpowiedzialność związaną z takim wyborem. Dom jest tylko wtedy bezpiecznym miejscem do porodu, gdy kobieta sama czuje się tam w czasie porodu bezpiecznie [8]. Każda kobieta decydująca się na poród w domu musi być do tego całkowicie przekonana i musi zacząć przygotowania do tego wydarzenia już na początku ciąży. Ciężarna jak najszybciej powinna skontaktować się z położną, która miałaby być obecna przy porodzie, aby miały czas i możliwość poznania się, zawiązania więzi, która jest ważnym czynnikiem w czasie porodu oraz co najważniejsze, aby położna mogła śledzić przebieg ciąży od samego początku, gdyż tylko zupełnie zdrowa kobieta, u której ciąża przebiegała bez żadnych problemów, może rodzić w domu. Warto również, aby kobieta zapytała swojego lekarza prowadzącego ciążę, czy nie ma żadnych przeciwwskazań do tego, aby rodziła w domu. Do określenia ryzyka porodowego lekarz bądź położna mogą użyć testu przedporodowego sporządzonego przez Sheili Kitzinge. Uzyskanie w tym teście czterech lub więcej punktów, dyskwalifikuje kobietę z możliwości rodzenia w domu [10]. Podsumowanie Kiedyś położnictwo było misją, która polegała na pomocy kobiecie, to położna istniała dla kobiety i to ona miała robić co w jej mocy, aby poród przebiegał jak najbardziej w zgodzie z naturą i ciałem kobiety. Dzisiaj niestety to kobieta rodząca podporządkowuje się woli położnej, robi co ta jej karze, często pozbawiona jest intymności. Nieświadomość kobiet prowadzi do tego, iż płacą za obecność bliskiej osoby przy porodzie, czy możliwość porodów rodzinnych, co mają zagwarantowane przepisami prawnymi. Aby zmienić mentalność kobiet, trzeba zacząć od osób, którym one najbardziej ufają, czyli od personelu medycznego, trzeba ich przekonać o słuszności modelu holenderskiego położnictwa, gdzie ponad 60,7% kobiet planuje porody pozaszpitalne, a porody w szpitalu zaledwie 30,8% [11]. Tylko mały odsetek porodów domowych w Polsce prezentują kobiety, które są świadome swoich praw i swojej misji jako kobiety. Są to osoby, które znają swoje ciało, które przez naturę zostało skonstruowane tak, aby mogły rodzić dzieci. Są świadome swojej siły i niezależności. Narodziny są dla nich, jak i dla ich rodzin czymś wyjątkowym, intymną chwilą, którą należy spędzać w świecie, w którym się żyje i funkcjonuje na co dzień, a takim miejscem jest ich własny dom. Kobiety te wiedzą, że w czasie porodu może wydarzyć się wiele nieprzewidzianych okoliczności, mimo to ufają położnym, w ich wiedzę i doświadczenie, traktują je jak kogoś z rodziny, kto nie pozwoli, by stała się krzywda ani matce ani dziecku. Piśmiennictwo [1] Chołuj I. (1992) Poród w domu. Wydawnictwo Salezjańskie, Warszawa, 7. [2] Kitzinge S. (1995) Rodzić w domu. Wydawnictwo PWN, Warszawa, s [3] Reglińska J. (2009) Historyczne uwarunkowania opieki okołoporodowej i kształtowanie się zawodu położnej. Kobieta i jej rodzina. Profesjonalny poradnik dla położnych, Wydawnictwo RAABE, 3-17 [4] Waszyński E. (2000) Historia położnictwa i ginekologii w Polsce., Volumed, Wrocław, s [5] Krysa J., Iwanowicz-Palus G. (2009) Kompetencje zawodowe polskich położnych opracowanie autorskie. Kobieta i jej

5 224 M. Gierszewska, W. Kwiatkowska, M. Kaźmierczak, E. Mieczkowska, G. Gebuza rodzina. Profesjonalny poradnik dla położnych, Nr Katalogowy 9303, Wydawnictwo RAABE, s [6] Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 września 2010 r. w sprawie standardu opieki okołoporodowej, s [7] Dzierżak-Postek E., Grzybowska K., Romanowska M. (2009) Poród poza szpitalny. Magazyn Pielęgniarki i Położnej, s [8] Karzel K. (2012) Dla kogo poród w domu i jak się do niego przygotować., Fundacja Rodzić po Ludzku. rodzicpoludzku.pl/porod-w-domu/dla-kogo-porod-domowyi-jak-sie-do-niego-przygotowac.html, [9] Oleś K. (2012) Alternatywne miejsca do porodu czy mogą istnieć w Polsce?, Fundacja Rodzić po Ludzku, Warszawa 2003, [10] Fryc D. (2012) Poród domowy zaproszenie do...? content&view=article&id=118:porod-domowy-zaproszenie &catid=52:dzia-znajduje-si-obecnie-w-budowie-przepraszam-izapraszam-za-jaki-czas&itemid=175, [11] Perinatal mortality and morbidity in a nationwide cohort of low-risk planned home and hospital births (2009) Holandia, s J Małgorzata Gierszewska ul. Łukasiewicza 1, Bydgoszcz Home-birth anachronism, whether conscious choice and the need for women? In Poland, despite the changes that are taking place in the field of obstetrics, home births seem to still taboo subject. For the most of women, pregnancy is associated with danger for her and for the baby, fear of complications and disorders, which are continually talking to the media. In addition, women are kept in the conviction by the doctors caring for pregnancy, who propose to perform the specialized genetic tests without a clear medical indication. The Polish state did not inform pregnant women about alternatives for medical childbirth, despite the fact that out-ofhospital births are recorded in the women's rights included in the standard of perinatal care. Many of women are not aware of this, and women are not aware that they can plan the course of own pregnancy and childbirth. Key words: home-birth, perinatal care

IV WIELKOPOLSKIEJ KONFERENCJI

IV WIELKOPOLSKIEJ KONFERENCJI Plan porodu jest to rodzaj dokumentu, w którym kobieta opisuje swoje oczekiwania wobec porodu. Taki plan ciężarna powinna opracować wspólnie ze swoim lekarzem prowadzącym ciążę czy położną (rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Pomaga przygotować się do porodu. Rozwiązuje problemy laktacyjne oraz udziela wskazówek w pielęgnacji noworodka.

Pomaga przygotować się do porodu. Rozwiązuje problemy laktacyjne oraz udziela wskazówek w pielęgnacji noworodka. Agnieszka Brześcińska położna z wyższym wykształceniem, specjalizacja położnicza, pedagog. Pracuje od 1998 roku w Klinice Położnictwa i Patologii Ciąży Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego Nr

Bardziej szczegółowo

Plan Opieki Okołoporodowej

Plan Opieki Okołoporodowej Plan Opieki Okołoporodowej Do Personelu Medycznego, Wiem, że ten dokument powinien stać się częścią dokumentacji medycznej, w myśl obowiązującego od 8 kwietnia 2011 r. standardu opieki okołoporodowej (Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

W Y S T Ą P I E N I E P O K O N T R O L N E

W Y S T Ą P I E N I E P O K O N T R O L N E Warszawa, 27 stycznia 2016 r. WOJEWODA MAZOWIECKI WK-II.9612.3.7.2015 Pan Mirosław Wielgoś Uniwersyteckie Centrum Zdrowia Kobiety i Noworodka Warszawski Uniwersytet Medyczny Sp. z o.o. ul. Starynkiewicza

Bardziej szczegółowo

Plan Opieki Okołoporodowej (PLAN PORODU)

Plan Opieki Okołoporodowej (PLAN PORODU) Plan Opieki Okołoporodowej (PLAN PORODU) Do Personelu Medycznego, Dokument ten został stworzony by wskazać, jakie są nasze oczekiwania związane z opieką okołoporodową. Mamy nadzieje, że weźmiecie je pod

Bardziej szczegółowo

Bydgoszcz 15 maja 2015 roku

Bydgoszcz 15 maja 2015 roku Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych w Bydgoszczy Komisja ds. Położnych przy OIPiP W Bydgoszczy Oddział Akademicki Polskiego Towarzystwa Położnych w Bydgoszczy oraz Zakład Kształcenia Podyplomowego Pielęgniarek

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH

PLAN ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH ZAKŁAD PIELĘGNIARSTWA W GINEKOLOGII I POŁOŻNICTWIE KATEDRY ZDROWIA KOBIETY Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach 8 00-15 30 PLAN ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH Z PRZEDMIOTU PIELĘGNIARSTWO POŁOŻNICZO-GINEKOLOGICZNE

Bardziej szczegółowo

Masaż szyjki macicy i wywoływanie porodu

Masaż szyjki macicy i wywoływanie porodu Polish Membrane sweeping and induction of labour Masaż szyjki macicy i wywoływanie porodu 01935 384 350 yeovilhospital.nhs.uk Wywoływanie porodu jest zazwyczaj ustalane 13 dni po planowanym terminie porodu.

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA RADY. z dnia 21 stycznia 1980 r.

DYREKTYWA RADY. z dnia 21 stycznia 1980 r. DYREKTYWA RADY z dnia 21 stycznia 1980 r. dotycząca koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do podejmowania i wykonywania działalności przez położne (80/155/EWG)

Bardziej szczegółowo

MAMY PRAWO. Realizacja standardów opieki okołoporodowej w szpitalach i oddziałach położniczych w województwie małopolskim RAPORT Z AUDYTU SPOŁECZNEGO

MAMY PRAWO. Realizacja standardów opieki okołoporodowej w szpitalach i oddziałach położniczych w województwie małopolskim RAPORT Z AUDYTU SPOŁECZNEGO MAMY PRAWO Realizacja standardów opieki okołoporodowej w szpitalach i oddziałach położniczych w województwie małopolskim RAPORT Z AUDYTU SPOŁECZNEGO Tuchów Centrum Zdrowia Tuchów Sp. z o.o. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Program zdrowotny przygotowujący ciężarną i ojca dziecka do aktywnego porodu

Program zdrowotny przygotowujący ciężarną i ojca dziecka do aktywnego porodu Program Promocji Zdrowia i Przeciwdziałania Wybranym Chorobom Społecznym dla Gminy Miasta Gdańsk Program zdrowotny przygotowujący ciężarną i ojca dziecka do aktywnego porodu Okres realizacji programu 2014

Bardziej szczegółowo

ANKIETA dla kobiet uczestniczących w zajęciach Szkoły Rodzenia

ANKIETA dla kobiet uczestniczących w zajęciach Szkoły Rodzenia ANKIETA dla kobiet uczestniczących w zajęciach Szkoły Rodzenia 1. Wiek: (podkreśl właściwą odpowiedź ) a) 16 19 lat b) 20 25 lat c) 26 30 lat d) 31 35 lat e) powyżej 35 lat 2. Miejsce zamieszkania: (proszę

Bardziej szczegółowo

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego 1.ZARZĄDZENIE MINISTRA 2.REKOMENDACJE TOWARZYSTW NAUKOWYCH 3.OPINIE EKSPERTÓW

Bardziej szczegółowo

Dom Narodzin - alternatywa dla szpitala

Dom Narodzin - alternatywa dla szpitala Dom Narodzin - alternatywa dla szpitala Nazywam się Ines Junge i pochodzę ze Wschodnich Niemiec, z Drezna. Od 1987 roku jestem położną. W tamtych czasach nie myślano nawet o Domach Narodzin. Położna pełniła

Bardziej szczegółowo

Opis:... ... ... 22. Zgon matki: a. podczas ciąŝy: ciąŝa ektopowa, poronienie wczesne do 12 t.c.

Opis:... ... ... 22. Zgon matki: a. podczas ciąŝy: ciąŝa ektopowa, poronienie wczesne do 12 t.c. Pieczęć oddziału/kliniki Miejscowość, dnia... adres, tel./fax Analiza zgonu kobiety w okresie ciąŝy, porodu i połogu I. DANE OGÓLNE: 1. Imię i nazwisko matki :... 2. Data urodzenia:... Wiek:... 3. Miejsce

Bardziej szczegółowo

POŁOŻNICTWO I OPIEKA POŁOŻNICZA dla studentów II ROKU Kierunek: Położnictwo - studia I stopnia licencjackie. semestr IV, rok akad.

POŁOŻNICTWO I OPIEKA POŁOŻNICZA dla studentów II ROKU Kierunek: Położnictwo - studia I stopnia licencjackie. semestr IV, rok akad. POŁOŻNICTWO I OPIEKA POŁOŻNICZA dla studentów II ROKU Kierunek: Położnictwo - studia I stopnia licencjackie semestr IV, rok akad. 2014-2015 Lp. 1. 2. WYKŁADY Pielęgnowanie położnicy w połogu powikłanym.

Bardziej szczegółowo

POŁOŻNICTWO I OPIEKA POŁOŻNICZA dla studentów I ROKU Kierunku: Położnictwo - studia I stopnia licencjackie

POŁOŻNICTWO I OPIEKA POŁOŻNICZA dla studentów I ROKU Kierunku: Położnictwo - studia I stopnia licencjackie POŁOŻNICTWO I OPIEKA POŁOŻNICZA dla studentów I ROKU Kierunku: Położnictwo - studia I stopnia licencjackie semestry II, rok akad. 2013-2014 SYMBOL ZAJĘCIA PRAKTYCZNE LICZBA GODZIN Z1 Przygotowanie kobiety

Bardziej szczegółowo

Powody zaprzestania karmienia... 12

Powody zaprzestania karmienia... 12 RAPORT Z BADANIA Ocena wdrażania praktyk laktacyjnych w ramach obowiązującego standardu opieki okołoporodowej oraz sposobu żywienia dzieci od urodzenia do 12. miesiąca życia Spis treści Założenia ogólne...

Bardziej szczegółowo

Opieka nad kobietą i dzieckiem realizowana przez położną. Dr Barbara Prażmowska Instytut Pielęgniarstwa CMUJ

Opieka nad kobietą i dzieckiem realizowana przez położną. Dr Barbara Prażmowska Instytut Pielęgniarstwa CMUJ Opieka nad kobietą i dzieckiem realizowana przez położną Dr Barbara Prażmowska Instytut Pielęgniarstwa CMUJ Cele wystąpienia Definicja zawodu położnej Uregulowania prawne zawodu położnej Świadczenia zdrowotne

Bardziej szczegółowo

Pan Profesor ZBIGNIEW RELIGA MINISTER ZDROWIA. Wielce Szanowny Panie Ministrze

Pan Profesor ZBIGNIEW RELIGA MINISTER ZDROWIA. Wielce Szanowny Panie Ministrze Warszawa, 5 kwietnia 2007 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich dr Janusz KOCHANOWSKI RPO-555872-X/07/AA 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53

Bardziej szczegółowo

kurs dla kobiet wtorki dla kobiet z osobą towarzyszącą czwartki PROGRAM ZAJĘĆ I spotkanie II spotkanie

kurs dla kobiet wtorki dla kobiet z osobą towarzyszącą czwartki PROGRAM ZAJĘĆ I spotkanie II spotkanie Zajęcia w Szkole Rodzenia odbywają się w cyklu 8 spotkań. Zapraszamy Panie pomiędzy 20 34 tygodniem ciąży do udziału w spotkaniach: - indywidualnie kurs dla kobiet wtorki godz. 18.00 20.00 - kurs dla kobiet

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA. (Dz. U. Nr 210, poz. 1540)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA. (Dz. U. Nr 210, poz. 1540) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 7 listopada 2007 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną

Bardziej szczegółowo

W Y S T Ą P I E N I E P O K O N T R O L N E

W Y S T Ą P I E N I E P O K O N T R O L N E Warszawa, 4 lutego 2015 r. WOJEWODA MAZOWIECKI WK-R.9612.3.3.2014 Pan Tomasz Skura Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Nowym Mieście nad Pilicą ul. Tomaszowska 43 26-420 Nowe

Bardziej szczegółowo

UMOWA PORÓD W CENTRUM NARODZIN MAMMA

UMOWA PORÓD W CENTRUM NARODZIN MAMMA W dniu roku, w Szczecinie pomiędzy: Panią zamieszkałą w legitymującą się numer PESEL, zwaną w dalszej części Umowy Pacjentką, a Centrum Narodzin MAMMA Sp. z o.o., z siedzibą w Szczecinie, ul. Sowia 38,

Bardziej szczegółowo

Pion ginekologiczno - położniczy

Pion ginekologiczno - położniczy Pion ginekologiczno - położniczy Pion ginekologiczno- położniczy w rybnickim szpitalu usytuowany jest na 4 piętrze i składa się z 4 pododdziałów: - ginekologia operacyjna i zachowawcza - patologia ciąży

Bardziej szczegółowo

Jesteś w ciąży niskiego ryzyka? Nie ródź w szpitalu - zachęca NHS

Jesteś w ciąży niskiego ryzyka? Nie ródź w szpitalu - zachęca NHS Jesteś w ciąży niskiego ryzyka? Nie ródź w szpitalu - zachęca NHS Zalecenia brytyjskiej publicznej służby zdrowia (NHS) oraz renomowanego instytutu NICE (National Institute for Health and Care Excellence)

Bardziej szczegółowo

Położnictwo. Klasyfikuj: Pielęgniarstwo położnicze w WY 157.

Położnictwo. Klasyfikuj: Pielęgniarstwo położnicze w WY 157. WQ Położnictwo Klasyfikuj: Pielęgniarstwo położnicze w WY 157. WQ 1-150 Wydawnictwa ogólne i informacyjne WQ 152-175 Poród siłami natury i w domu, akuszerstwo. Opieka prenatalna WQ 200-212 Ciąża WQ 215-260

Bardziej szczegółowo

Zadania położnej rodzinnej w opiece okołoporodowej - obowiązujące standardy. mgr Barbara Gardyjas

Zadania położnej rodzinnej w opiece okołoporodowej - obowiązujące standardy. mgr Barbara Gardyjas Zadania położnej rodzinnej w opiece okołoporodowej - obowiązujące standardy mgr Barbara Gardyjas 1 Wzorcowa reguła postępowania w danej dziedziny Obowiązująca procedura postępowania w danym zakresie mgr

Bardziej szczegółowo

Indukcja (wywoływanie) porodu Informacje dla kobiet w ciąży, ich partnerów i rodzin

Indukcja (wywoływanie) porodu Informacje dla kobiet w ciąży, ich partnerów i rodzin Polish translation of Induction of labour - Information for pregnant women, their partners and families Indukcja (wywoływanie) porodu Informacje dla kobiet w ciąży, ich partnerów i rodzin Niniejsza broszura:

Bardziej szczegółowo

Bydgoszcz 19 maja 2016 roku

Bydgoszcz 19 maja 2016 roku Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych w Bydgoszczy Komisja ds. Położnych przy OIPiP W Bydgoszczy Oddział Akademicki Polskiego Towarzystwa Położnych w Bydgoszczy oraz Zakład Kształcenia Podyplomowego Pielęgniarek

Bardziej szczegółowo

Poród z udziałem ojca wpływ na kształtowanie więzi w rodzinie

Poród z udziałem ojca wpływ na kształtowanie więzi w rodzinie Kliniczna Perinatologia i Ginekologia, tom 43, zeszyt 3, 52-56, 2007 Poród z udziałem ojca wpływ na kształtowanie więzi w rodzinie IZABELA ULMAN-WŁODARZ, ANETA PORĘBA, EWA KWIATKOWSKA, ALINA SZAFARCZYK

Bardziej szczegółowo

Dobry start w życie. Jak pomagają położne

Dobry start w życie. Jak pomagają położne Dobry start w życie Jak pomagają położne Jesteś w ciąży? Właśnie urodziłaś dziecko? Serdecznie gratuluję i cieszę się razem z Tobą! Narodziny dziecka to radosne wydarzenie. Jednocześnie ciąża i poród niosą

Bardziej szczegółowo

Rola położnej w opiece nad ciężarną, rodzącą, położnicą z cukrzycą Leokadia Jędrzejewska Konsultant Krajowy w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologicznego i położniczego Kraków 20 21 maja 2011r. Grażyna

Bardziej szczegółowo

Motywy podjęcia studiów na kierunku Edukacja Techniczno-Informatyczna w AGH

Motywy podjęcia studiów na kierunku Edukacja Techniczno-Informatyczna w AGH Marta CIESIELKA, Małgorzata NOWORYTA AGH Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, Polska Motywy podjęcia studiów na kierunku Edukacja Techniczno-Informatyczna w AGH Wstęp Wybór studiów

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD PROFILAKTYKI CHORÓB KOBIECYCH I SEKSUOLOGII Śląski Uniwersytet Medyczny Wydział Nauk o Zdrowiu, Katedra Zdrowia Kobiety

ZAKŁAD PROFILAKTYKI CHORÓB KOBIECYCH I SEKSUOLOGII Śląski Uniwersytet Medyczny Wydział Nauk o Zdrowiu, Katedra Zdrowia Kobiety Wykaz efektów kształcenia z przedmiotu: TECHNIKI POŁOŻNICZE I PROWADZENIE PORODU Kierunek: POŁOŻNICTWO Rok studiów: III rok Tryb: studia stacjonarne, pierwszy stopień TEMAT I: KOMPETENCJE I ZADANIA POŁOŻNEJ

Bardziej szczegółowo

2. Egzamin dyplomowy licencjata pielęgniarstwa albo egzamin dyplomowy licencjata położnictwa zwany dalej jest egzaminem dyplomowym.

2. Egzamin dyplomowy licencjata pielęgniarstwa albo egzamin dyplomowy licencjata położnictwa zwany dalej jest egzaminem dyplomowym. Regulamin egzaminu dyplomowego licencjata pielęgniarstwa albo licencjata położnictwa Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie Wydział Nauk o Zdrowiu obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 Podstawa

Bardziej szczegółowo

Punktacja Tak - 1 Nie 0. Kryteria obligatoryjne do uzyskania akredytacji na okres 3 lat. Tak. Nie

Punktacja Tak - 1 Nie 0. Kryteria obligatoryjne do uzyskania akredytacji na okres 3 lat. Tak. Nie Załącznik Nr 5 do Uchwały KRASzPiP 4/IV/2013 z dnia 21 listopada 2013 r. 1. SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENY SPEŁNIANIA STANDARDÓW DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA KIERUNEK PIELĘGNIARSTWO W UCZELNIACH, KTÓRE ROZPOCZYNAJĄ

Bardziej szczegółowo

SZANSE ZATRUDNIENIA PŁACE KSZTAŁCENIE, PODNOSZENIE KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH

SZANSE ZATRUDNIENIA PŁACE KSZTAŁCENIE, PODNOSZENIE KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH SZANSE ZATRUDNIENIA Położne zwykle pracują na etatach w publicznych i niepublicznych zakładach podstawowej opieki zdrowotnej (czyli przychodniach zdrowia), gabinetach i przychodniach specjalistycznych,

Bardziej szczegółowo

Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku

Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku Wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego 1 Konsensus okulistyczno-położniczy

Bardziej szczegółowo

O P I N I A P R A W N A. dotycząca samodzielnej opieki położnej podczas transportu kobiety ciężarnej do ośrodka o wyższym stopniu re ferencyjnym

O P I N I A P R A W N A. dotycząca samodzielnej opieki położnej podczas transportu kobiety ciężarnej do ośrodka o wyższym stopniu re ferencyjnym Opole, dnia 2 grudnia 2014 r. Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych w Opolu ul. Świerkowa 24, 45-407 Opole O P I N I A P R A W N A dotycząca samodzielnej opieki położnej podczas transportu kobiety ciężarnej

Bardziej szczegółowo

Przykład rodzicielstwa

Przykład rodzicielstwa Czy prawo może funkcjonować bez oznaczenia płci? Przykład rodzicielstwa dr Małgorzata Szeroczyńska Warszawa, 5 listopada 2013 r. Mężczyzna w ciąży Kazus Thomasa Beatie Jak zarejestrować dziecko, które

Bardziej szczegółowo

13. Typ modułu kształcenia. 1. Nazwa jednostki. Kod przedmiotu. 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa modułu: Pierwszy stopień

13. Typ modułu kształcenia. 1. Nazwa jednostki. Kod przedmiotu. 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa modułu: Pierwszy stopień 1. Nazwa jednostki Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych 2. Kierunek Pielęgniarstwo Kod przedmiotu 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa : 5. Poziom kształcenia 6. Forma studiów Położnictwo,

Bardziej szczegółowo

1. Urlop macierzyński

1. Urlop macierzyński 1.1. Prawo do urlopu macierzyńskiego Urlop macierzyński przysługuje pracownicy, która urodziła dziecko w okresie zatrudnienia (tj. w okresie pozostawania w stosunku pracy). Celem urlopu macierzyńskiego

Bardziej szczegółowo

NEONATOLOGIA I OPIEKA NEONATOLOGICZNA

NEONATOLOGIA I OPIEKA NEONATOLOGICZNA NEONATOLOGIA I OPIEKA NEONATOLOGICZNA 1. Szczegółowe cele kształcenia wykaz umiejętności: W wyniku zorganizowanego procesu kształcenia student potrafi: Omówić założenia opieki neonatologicznej w oddziale

Bardziej szczegółowo

Szczecińska fundacja ZDROJE

Szczecińska fundacja ZDROJE Szczecińska fundacja ZDROJE UMOWA NA ŚWIADCZENIE PONADSTANDARDOWYCH USŁUG OPIEKI OKOŁOPORODOWEJ NR../2015 Zawarta w dniu... roku, w Szczecinie, pomiędzy: Szczecińską Fundacją ZDROJE wpisaną do Krajowego

Bardziej szczegółowo

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Poradnie dla kobiet w ramach podstawowej opieki zdrowotnej w Skåne DOKĄD MAM SIĘ UDAĆ? CZY BĘDĘ MIAŁA BLIŹNIAKI? CZY TO DLA MNIE DOBRE? CZY TO NORMALNE? CZY TO JEST PŁATNE?

Bardziej szczegółowo

MAMY PRAWO. Realizacja standardów opieki okołoporodowej w szpitalach i oddziałach położniczych w województwie małopolskim RAPORT Z AUDYTU SPOŁECZNEGO

MAMY PRAWO. Realizacja standardów opieki okołoporodowej w szpitalach i oddziałach położniczych w województwie małopolskim RAPORT Z AUDYTU SPOŁECZNEGO MAMY PRAWO Realizacja standardów opieki okołoporodowej w szpitalach i oddziałach położniczych w województwie małopolskim RAPORT Z AUDYTU SPOŁECZNEGO Kraków Szpital Miejski Specjalistyczny im. Gabriela

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Wydział Nauk o Zdrowiu rok akademicki 2015/2016 NOWORODKIEM

Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Wydział Nauk o Zdrowiu rok akademicki 2015/2016 NOWORODKIEM Nazwa modułu/przedmiotu Sylabus Część A - Opis przedmiotu Grupa szczegółowych efektów OPIEKA ŚRODOWISKOWA NAD KOBIETĄ, Kod grupy Nazwa grupy NOWORODKIEM Nauki w zakresie I RODZINĄ B.W, B.U opieki specjalistycznej

Bardziej szczegółowo

Mgr Bernadeta Kołodziej. Mgr Izabela Kowalska

Mgr Bernadeta Kołodziej. Mgr Izabela Kowalska (1) Nazwa przedmiotu Położnictwo środowiskowe (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Rok akademicki 2015/2016 Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu -

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Sylabus na rok 2014/2015

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Sylabus na rok 2014/2015 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Sylabus na rok 014/015 (1) Nazwa przedmiotu Techniki położnicze i prowadzenie porodu () Nazwa jednostki prowadzącej

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 30 listopada 2015 r. Poz. 1997 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie standardów postępowania medycznego w łagodzeniu

Bardziej szczegółowo

3.Zaliczenie zajęć praktycznych - Odbywa się po zakończeniu zajęć z Położnictwa, Ginekologii i pielęgniarstwa położniczoginekologicznego

3.Zaliczenie zajęć praktycznych - Odbywa się po zakończeniu zajęć z Położnictwa, Ginekologii i pielęgniarstwa położniczoginekologicznego REGULAMIN PRZEDMIOTU POŁOŻNICTWO I GINEKOLOGIA I PIELĘGNIARSTWA POŁOŻNICZO- GINEKOLOGICZNEGO DLA STUDENTÓW III ROKU STUDIÓW STACJONARNYCH PIERWSZEGO STOPNIA, KIERUNEK-PIELĘGNIARSTWO ROK AKADEMICKI 2015-2016

Bardziej szczegółowo

Techniki położnicze i prowadzenie przedmiotu 2013/2014

Techniki położnicze i prowadzenie przedmiotu 2013/2014 Zrealizowane w I i II semestrze Techniki położnicze i prowadzenie przedmiotu 2013/2014 TREŚCI PRZEDMIOTU I ODNIESIENIE DO EK DLA PRZEDMIOTU SYMBOL WK1 WK2 WK3 WYKŁADY Definicje i pojęcia związane z przebiegiem

Bardziej szczegółowo

Stanowisko NRPiP w sprawie projektu zarządzenia Prezesa NFZ zmieniającego zarz...

Stanowisko NRPiP w sprawie projektu zarządzenia Prezesa NFZ zmieniającego zarz... Strona 1 z 6 02/03 2016 Stanowisko NRPiP w sprawie projektu zarządzenia Prezesa NFZ zmieniającego zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczenia zdrowotne

Bardziej szczegółowo

Beata Cholewka. Warszawa, 29 października 2014 r.

Beata Cholewka. Warszawa, 29 października 2014 r. Studia pomostowe współfinansowane z EFS i ich rola w procesie doskonalenia zawodowego i rozwoju osobistego pielęgniarek i położnych zatrudnionych w systemie ochrony zdrowia Beata Cholewka Warszawa, 29

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki i edukacji przedporodowej Szkoła Rodzenia

Program profilaktyki i edukacji przedporodowej Szkoła Rodzenia Program profilaktyki i edukacji przedporodowej Szkoła Rodzenia Okres realizacji programu: lata 2014 2020 Opinia Agencji Technologii Medycznych: - pozytywna I). Typ programu: edukacyjny II) Uzasadnienie

Bardziej szczegółowo

Kod przedmiotu: IOZPIE L -3s5-2014S Pozycja planu: D5

Kod przedmiotu: IOZPIE L -3s5-2014S Pozycja planu: D5 Kod przedmiotu: IOZPIE L -3s5-2014S Pozycja planu: D5 1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane 1 Nazwa przedmiotu 2 Kierunek studiów Pielęgniarstwo 3 Poziom studiów I stopnia licencjackie 4 Forma

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży Picie alkoholu

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży Picie alkoholu Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży Picie alkoholu prof. dr hab. Marcin Wojnar mgr Marek Fudała, Krzysztof Brzózka Katedra i Klinika Psychiatryczna, Warszawski Uniwersytet Medyczny Państwowa Agencja Rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Opieki nad Kobietą w Ciąży 2011-2014

Gminny Program Opieki nad Kobietą w Ciąży 2011-2014 wersja robocza Gminny Program Opieki nad Kobietą w Ciąży 2011-2014 Pomysłodawcy: Komisja Zdrowia, Opieki Społecznej i Profilaktyki Rady Gminy Izabelin Autor: Anita Mamczur 1 I. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

Sylabus na rok 2014-2015

Sylabus na rok 2014-2015 (1) Nazwa Poradnictwo laktacyjne (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod - (4) Studia Kierunek studiów Poziom Forma studiów

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie Modelu JGP w rachunkowości zarządczej. Maciej Sobkowski Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny UM w Poznaniu

Wykorzystanie Modelu JGP w rachunkowości zarządczej. Maciej Sobkowski Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny UM w Poznaniu Wykorzystanie Modelu JGP w rachunkowości zarządczej Maciej Sobkowski Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny UM w Poznaniu Rachunkowość zarządcza Rachunkowość zarządcza, niekiedy określana również

Bardziej szczegółowo

Wyniki leczenia noworodków urodzonych z ekstremalnie małą urodzeniową masą ciała (ELBW)

Wyniki leczenia noworodków urodzonych z ekstremalnie małą urodzeniową masą ciała (ELBW) Wyniki leczenia noworodków urodzonych z ekstremalnie małą urodzeniową masą ciała (ELBW) Marek Szczepański Klinika Neonatologii i intensywnej Terapii Noworodka Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Interdyscyplinarna

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu POŁOŻNICTWO I GINEKOLOGIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca

Bardziej szczegółowo

1 Vademecum Młodych Rodziców Magdalena Sękowska

1 Vademecum Młodych Rodziców Magdalena Sękowska 1 Spis treści 2 Spis treści Słowo wstępne......6 Część I: Ciąża...... 9 Świadome przygotowanie się do ciąży.... 10 Pierwsze oznaki ciąży.... 12 Pokonać ciążowe nudności.... 14 Rozwój płodowy dziecka....

Bardziej szczegółowo

Raport z badań preferencji licealistów

Raport z badań preferencji licealistów Raport z badań preferencji licealistów Uniwersytet Jagielloński 2011 Raport 2011 1 Szanowni Państwo, definiując misję naszej uczelni napisaliśmy, że Zadaniem Uniwersytetu było i jest wytyczanie nowych

Bardziej szczegółowo

Analiza potrzeb rynku pracy dla kierunku POŁOŻNICTWO

Analiza potrzeb rynku pracy dla kierunku POŁOŻNICTWO Analiza potrzeb rynku pracy dla kierunku POŁOŻNICTWO Opracowanie: Zespół ds. Rekrutacji, Oceny Jakości Kształcenia i Absolwentów Marzec 2013 1. Cel i przedmiot badania. 1 czerwca 2004r. weszła w życie

Bardziej szczegółowo

SYLABUS na rok 2014/2015

SYLABUS na rok 2014/2015 SYLABUS na rok 2014/2015 (1) Nazwa przedmiotu ANESTEZJOLOGIA I STANY ZAGROŻENIA ŻYCIA (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa

Bardziej szczegółowo

PRAWA KOBIET RODZĄCYCH W WYBRANYCH KRAJACH UE ( ZAŁĄCZNIK DO KARTY PRAW KOBIETY RODZĄCEJ )

PRAWA KOBIET RODZĄCYCH W WYBRANYCH KRAJACH UE ( ZAŁĄCZNIK DO KARTY PRAW KOBIETY RODZĄCEJ ) PRAWA KOBIET RODZĄCYCH W WYBRANYCH KRAJACH UE ( ZAŁĄCZNIK DO KARTY PRAW KOBIETY RODZĄCEJ ) Ad. 1 Kobieta powinna mieć pełne prawo przede wszystkim w zakresie możliwie najszybszego stwierdzenia ciąży oraz

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki i edukacji przedporodowej Szkoła Rodzenia

Program profilaktyki i edukacji przedporodowej Szkoła Rodzenia KONKURS OFERT na realizację zadania wynikającego z Programu Profilaktyki i Promocji Zdrowia w Katowicach w 2014 roku pn.: Program profilaktyki i edukacji przedporodowej Szkoła Rodzenia I. PRZEDMIOT KONKURSU:

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Zarządzenia Nr 3 b / 2013 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koszalinie z 18 lutego 2013 r.

Załącznik do Zarządzenia Nr 3 b / 2013 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koszalinie z 18 lutego 2013 r. Załącznik do Zarządzenia Nr 3 b / 2013 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koszalinie z 18 lutego 2013 r. ZASADY PRZEPROWADZANIA EGZAMINU DYPLOMOWEGO Z PRZYGOTOWANIA ZAWODOWEGO NA STUDIACH NIESTACJONARNYCH

Bardziej szczegółowo

Podręczna szkoła rodzenia

Podręczna szkoła rodzenia ANNA MAJDA Podręczna szkoła rodzenia Wszystko o ciąży i porodzie. Sekrety położnej, która została mamą Copyright by Anna Majda & e bookowo Projekt okładki: Anna Majda ISBN 978-83-7859-484-0 Wydawca: Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

RAPORT. Monitoring wdrażania nowych standardów okołoporodowych w wybranych placówkach położniczych województwa mazowieckiego

RAPORT. Monitoring wdrażania nowych standardów okołoporodowych w wybranych placówkach położniczych województwa mazowieckiego RAPORT Monitoring wdrażania nowych standardów okołoporodowych w wybranych placówkach położniczych województwa mazowieckiego RAPORT Monitoring wdrażania nowych standardów okołoporodowych w wybranych placówkach

Bardziej szczegółowo

II. INFORMACJE O RODZICACH/OPIEKUNACH Rodzina: pełna/niepełna: w trakcie rozwodu/w separacji/rodzic samotnie wychowujący dziecko/inne:...

II. INFORMACJE O RODZICACH/OPIEKUNACH Rodzina: pełna/niepełna: w trakcie rozwodu/w separacji/rodzic samotnie wychowujący dziecko/inne:... Pieczątka Żłobka Data wpływu... KWESTIONARIUSZ O PRZYJĘCIE DZIECKA DO ŻŁOBKA (Kartę wypełniają rodzice lub prawni opiekunowie) Prosimy o wypełnienie kwestionariusza. Uzyskane informacje zostaną wykorzystane

Bardziej szczegółowo

SYLABUS na rok 2014/2015. (1) Nazwa przedmiotu Rehabilitacja w położnictwie, neonatologii i ginekologii

SYLABUS na rok 2014/2015. (1) Nazwa przedmiotu Rehabilitacja w położnictwie, neonatologii i ginekologii SYLABUS na rok 2014/2015 (1) Nazwa przedmiotu Rehabilitacja w położnictwie, neonatologii i ginekologii (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego

Bardziej szczegółowo

Czynniki wpływające na wybór studiów technicznych przez kobiety

Czynniki wpływające na wybór studiów technicznych przez kobiety Ireneusz ZAWŁOCKI, Krzysztof NIEWIADOMSKI, Ewa NIEROBA Politechnika Częstochowska, Polska Czynniki wpływające na wybór studiów technicznych przez kobiety Wprowadzenie W roku 2006, jak podaje Bank Danych

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE NAUCZYCIEL JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ (KOD 234104) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY

INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE NAUCZYCIEL JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ (KOD 234104) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE NAUCZYCIEL JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ (KOD 234104) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY Zawód nauczyciel języka angielskiego w szkole podstawowej to jeden z 2360

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Elżbieta Kraśnianin. Mgr Izabela Kowalska

Dr n. med. Elżbieta Kraśnianin. Mgr Izabela Kowalska (1) Nazwa przedmiotu Położnictwo środowiskowe (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu - (4) Studia Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

SYLABUS na rok 2013/2014

SYLABUS na rok 2013/2014 SYLABUS na rok 2013/2014 (1) Nazwa przedmiotu Techniki położnicze i prowadzenie porodu (2) Nazwa jednostki Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego prowadzącej przedmiot Katedra: Położnictwa (3) Kod

Bardziej szczegółowo

Krajowa Rada do spraw Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa

Krajowa Rada do spraw Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa 1. t V.L R ^ VM Warszawie :BA! Warszawa, 29 marca 2013 roku 1 5. 2013 rdz, J ( f $ Szanowna Pani dr n. med. Grażyna Rogala - Pawelczyk Prezes Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych Naczelna Izba Pielęgniarek

Bardziej szczegółowo

z dnia. 2015 r. w sprawie standardu postępowania medycznego w łagodzeniu bólu porodowego

z dnia. 2015 r. w sprawie standardu postępowania medycznego w łagodzeniu bólu porodowego R O Z P O R Z Ą D Z E N I E Projekt z dnia 12-10-2015 r. M I N I S T R A Z D R O W I A 1) z dnia. 2015 r. w sprawie standardu postępowania medycznego w łagodzeniu bólu porodowego Na podstawie art. 22 ust.

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 22 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 22 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 22 SECTIO D 2004 Zakład Organizacji Pracy Pielęgniarskiej Wydziału Opieki i Oświaty Zdrowotnej Śląskiej Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej, Piekary Śląskie 41-940 ul. Bytomska 62, Tel. 032 3934 299

Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej, Piekary Śląskie 41-940 ul. Bytomska 62, Tel. 032 3934 299 Konsultant Krajowy w dz. Pielęgniarstwa dr n. biol. Grażyna Kruk- Kupiec Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej, Piekary Śląskie 41-940 ul. Bytomska 62, Tel. 032 3934 299 Piekary Śląskie

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU / SYLABUS. Zakład Położnictwa, Ginekologii i Opieki Położniczo-Ginekologicznej

KARTA PRZEDMIOTU / SYLABUS. Zakład Położnictwa, Ginekologii i Opieki Położniczo-Ginekologicznej Załącznik nr 5b do Uchwały nr 21/2013 Senatu Wydział Nauk o Zdrowiu KARTA PRZEDMIOTU / SYLABUS Kierunek POŁOŻNICTWO Profil kształcenia ogólnoakademicki X praktyczny inny jaki. Nazwa jednostki realizującej

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla modułu kształcenia. Wydział Wychowania Fizycznego Zakład Gimnastyki i Fitnessu, Katedra Sportów Indywidualnych

Efekty kształcenia dla modułu kształcenia. Wydział Wychowania Fizycznego Zakład Gimnastyki i Fitnessu, Katedra Sportów Indywidualnych Nazwa Wydziału Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia Forma studiów Rok studiów 1, 2 Semestr 2, 3 Efekty kształcenia dla modułu kształcenia Wydział Wychowania Fizycznego Zakład Gimnastyki

Bardziej szczegółowo

Oblicza wolontariatu hospicyjnego. www.hospicja.pl

Oblicza wolontariatu hospicyjnego. www.hospicja.pl Oblicza wolontariatu hospicyjnego Wolontariat stał u podstaw początków ruchu hospicyjnego w Polsce. Zaangażowani w nim byli przede wszystkim lekarze i pielęgniarki, studenci medycyny i duszpasterze jednocześnie

Bardziej szczegółowo

4 Forma studiów stacjonarne niestacjonarne. Zajęcia z bezpośrednim udziałem nauczyciela

4 Forma studiów stacjonarne niestacjonarne. Zajęcia z bezpośrednim udziałem nauczyciela Lp. Element Opis 1 Nazwa Położnictwo, ginekologia i pielęgniarstwo położniczo-ginekologiczne modułu/przedmiotu 2 Instytut Pielęgniarstwa 3 Kierunek, poziom, Pielęgniarstwo, studia stopnia pierwszego, profil

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Roman Kluza. Dr n. med. Roman Kluza

Dr n. med. Roman Kluza. Dr n. med. Roman Kluza (1) Nazwa przedmiotu Diagnostyka ultrasonograficzna w położnictwie i ginekologii (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa

Bardziej szczegółowo

TERAŹNIEJSZOŚĆ I PRZYSZŁOŚĆ PIELĘGNIARSTWA DIABETOLOGICZNEGO

TERAŹNIEJSZOŚĆ I PRZYSZŁOŚĆ PIELĘGNIARSTWA DIABETOLOGICZNEGO TERAŹNIEJSZOŚĆ I PRZYSZŁOŚĆ PIELĘGNIARSTWA DIABETOLOGICZNEGO Alicja Szewczyk Polska Federacja Edukacji w Diabetologii Gdańsk 15 maja 2014r. EDUKACJA jest kluczem do zbudowania relacji terapeutycznej z

Bardziej szczegółowo

STUDENCKIE KOŁO NAUKOWE przy Zakładzie Położnictwa, Ginekologii i Opieki Położniczo Ginekologicznej UMB

STUDENCKIE KOŁO NAUKOWE przy Zakładzie Położnictwa, Ginekologii i Opieki Położniczo Ginekologicznej UMB STUDENCKIE KOŁO NAUKOWE przy Zakładzie Położnictwa, Ginekologii i Opieki Położniczo Ginekologicznej UMB Historia Studenckiego Koła Naukowego Powstało w Zakładzie Położnictwa Ginekologii i Opieki Położniczo-Ginekologicznej

Bardziej szczegółowo

STUDIA TZW. POMOSTOWE LICENCJAT PIELĘGNIARSTWA / POŁOŻNICTWA. Przewodnik dla organizatorów kształcenia. 2004r.

STUDIA TZW. POMOSTOWE LICENCJAT PIELĘGNIARSTWA / POŁOŻNICTWA. Przewodnik dla organizatorów kształcenia. 2004r. STUDIA TZW. POMOSTOWE LICENCJAT PIELĘGNIARSTWA / POŁOŻNICTWA Przewodnik dla organizatorów kształcenia 2004r. 1 SPIS TREŚCI Wstęp 1. Charakterystyka studiowania zindywidualizowanego 1.1. Organizacja kształcenia

Bardziej szczegółowo

NOWA SPECJALNOŚĆ KIERUNEK: PEDAGOGIKA 2-LETNIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA (MAGISTERSKIE) WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA

NOWA SPECJALNOŚĆ KIERUNEK: PEDAGOGIKA 2-LETNIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA (MAGISTERSKIE) WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA NOWA SPECJALNOŚĆ KIERUNEK: PEDAGOGIKA 2-LETNIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA (MAGISTERSKIE) WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA Dla absolwentów studiów licencjackich kierunków pedagogicznych i nauczycielskich

Bardziej szczegółowo

Akademia Pedagogiki Specjalnej im. M. Grzegorzewskiej w Warszawie Wydział Stosowanych Nauk Społecznych

Akademia Pedagogiki Specjalnej im. M. Grzegorzewskiej w Warszawie Wydział Stosowanych Nauk Społecznych DR ANNA M. KRUK: PRACOWNIK SOCJALNY - ZAWÓD PRZYSZŁOŚCI Akademia Pedagogiki Specjalnej im. M. Grzegorzewskiej w Warszawie Wydział Stosowanych Nauk Społecznych PRACOWNIK SOCJALNY - ZAWÓD PRZYSZŁOŚCI Dlaczego

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE PIELĘGNIAR ĘGNIAREK CO DALEJ? Luty 2008 rok

KSZTAŁCENIE PIELĘGNIAR ĘGNIAREK CO DALEJ? Luty 2008 rok KSZTAŁCENIE PIELĘGNIAR ĘGNIAREK CO DALEJ? Luty 2008 rok 1 HISTORIA Kształcenie pielęgniarek w systemie szkolnictwa średniego 5-letnie licea pielęgniarskie (ostatni nabór w roku 1991), 2 letnie szkoły policealne/pomaturalne

Bardziej szczegółowo

Wykłady z przedmiotu Opieka specjalistyczna w położnictwie, neonatologii i ginekologii

Wykłady z przedmiotu Opieka specjalistyczna w położnictwie, neonatologii i ginekologii Wykłady z przedmiotu Opieka specjalistyczna w położnictwie, neonatologii i ginekologii dla studentów I-go roku studiów II stopnia stacjonarnych Wydziału Nauk o Zdrowiu SUM w Katowicach roku akad. 2014/2015

Bardziej szczegółowo

DOPUSZCZALNOŚĆ EKPSERYMENYU MEDYCZNEGO W STANACH NAGŁYCH I ZAGROŻENIA ŻYCIA THE ADMISSIBILITY OF RESEARCH IN EMERGENCY MEDICINE

DOPUSZCZALNOŚĆ EKPSERYMENYU MEDYCZNEGO W STANACH NAGŁYCH I ZAGROŻENIA ŻYCIA THE ADMISSIBILITY OF RESEARCH IN EMERGENCY MEDICINE DOPUSZCZALNOŚĆ EKPSERYMENYU MEDYCZNEGO W STANACH NAGŁYCH I ZAGROŻENIA ŻYCIA THE ADMISSIBILITY OF RESEARCH IN EMERGENCY MEDICINE Agata Wnukiewicz-Kozłowska Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Dziewiąty odcinek programu Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ dla pacjentów ABC Pacjenta wyemitowanego na antenie TVP Łódź.

Dziewiąty odcinek programu Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ dla pacjentów ABC Pacjenta wyemitowanego na antenie TVP Łódź. Dziewiąty odcinek programu Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ dla pacjentów ABC Pacjenta wyemitowanego na antenie TVP Łódź. Dziewiąty odcinek programu ŁOW NFZ dla pacjentów ABC Pacjenta poświęcony opiece

Bardziej szczegółowo

OBSZAR KSZTAŁCENIA: NAUK MEDYCZNYCH, FARMACEUTYCZNYCH, O ZDROWIU I O KULTURZE FIZYCZNEJ KIERUNEK: PIELĘGNIARSTWO

OBSZAR KSZTAŁCENIA: NAUK MEDYCZNYCH, FARMACEUTYCZNYCH, O ZDROWIU I O KULTURZE FIZYCZNEJ KIERUNEK: PIELĘGNIARSTWO OBSZAR KSZTAŁCENIA: NAUK MEDYCZNYCH, FARMACEUTYCZNYCH, O ZDROWIU I O KULTURZE FIZYCZNEJ KIERUNEK: PIELĘGNIARSTWO POZIOM KSZTAŁCENIA: STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL KSZTAŁCENIA: PRAKTYCZNY FORMA KSZTAŁCENIA:

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 lipca 2007 r. o zmianie ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej 1), 2) oraz niektórych innych ustaw

USTAWA z dnia 6 lipca 2007 r. o zmianie ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej 1), 2) oraz niektórych innych ustaw Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 6 lipca 2007 r. o zmianie ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej 1), 2) oraz niektórych innych ustaw Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1237.

Bardziej szczegółowo