1. Zagadnienia literackie Struktura

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "1. Zagadnienia literackie Struktura"

Transkrypt

1 1. Zagadnienia literackie 1.2. Struktura Polski tytuł "Dzieje Apostolskie" jest swobodnym tłumaczeniem greckiego Ππάξιρ Ἀποστόλων. Czyny Apostołów. Tytuł ten pojawił się jednak dopiero w III w. i to w języku łacińskim jako Acta omnium apostolorum. Nie pochodzi on zatem od autora. Nie odpowiada zresztą treści. Autor podaje wprawdzie wykaz apostołów (Dz 1, 12-13), szerzej omawia wystąpienia Piotra i działalność Pawła, nie wspomina natomiast o działalności innych apostołów. Autorowi nie chodziło zatem o biografię apostołów, lecz o pokazanie rozwoju Kościoła od pierwszej wspólnoty kościelnej w Jerozolimie aż po krańce ziemi (1, 8). Apostołowie są tylko świadkami i misjonarzami, narzędziami w dziele rozszerzania się Kościoła, które prowadzi Duch Święty. Trzecia Ewangelia i Dzieje Apostolskie tworzą jedno dzieło, do którego wprowadza Łk 1,1-4. Obydwa są przeznaczone dla tego samego Teofila (Dz 1,1), a scena wniebowstąpienia kończąca Ewangelię (Łk 24,50-53) jest jednocześnie punktem wyjścia dla Dziejów Apostolskich (Dz 1,6-11). W obydwu też dziełach szczególną rolę odgrywa Jerozolima. Działalność Jezusa zmierza do Jerozolimy i tu się kończy (Łk 9-19nn). Tu Jezus spotyka się z uczniami po zmartwychwstaniu (Łk 24). W Jerozolimie powstaje pierwsza wspólnota kościelna (Dz 1-8) i z Jerozolimy rozszerza się Kościół aż do Rzymu (Dz 20-28). Plan dzieła sformułował autor w Dz 1, 8: Ale weźmiecie moc Świętego Ducha, tego który przyszedł do was i będziecie moimi świadkami w Jeruzalem, i w całej Judei, i Samarii i aż po krańce ziemi. Dzieje Apostolskie mają więc strukturę geograficzną i można je podzielić następująco: 1, 1-14 Prolog 1, 15 8, 3 Początki i rozwój Kościoła w Jerozolimie 8, 4-11, 18 Powstanie Kościoła w Samarii i na wybrzeżu 11, 19-15, 35 Powstanie i rozwój Kościoła w Azji Mniejszej 15, 36-19, 20 Rozszerzanie się Kościoła w Grecji 19, 21-28, 31 Podróż Pawła do Jerozolimy i Rzymu Rozszerzanie się Kościoła w Rzymie 1.2. Tekst Tekst Dziejów Apostolskich dotarł do nas w podwójnej formie: 1) wschodniej, tzw. egipskiej lub aleksandryjskiej (np. kodeksy: watykański i synaicki) i 2) zachodniej (np. kodeks Bezy [D] i Vetus Latina). Tekst zachodni jest dłuższy od wschodniego, charakteryzują go stylistyczne i językowe poprawki, uzupełnienia, próby sprecyzowania sensu i zmiany. Przykładem redakcja dekretu Soboru Jerozolimskiego (Dz 15, ). Tekst egipski sformułowania dekretu interpretuje

2 2 jako przepisy rytualne, natomiast wersja zachodnia tłumaczy tekst etycznie. Tekst wschodni jest wcześniejszy i uczeni sądzą, że jest bliższy oryginału. Na temat powstania tekstu zachodniego istnieje szereg hipotez. Na przykład, że sam Łukasz zredagował dwa teksty, albo że jest on rezultatem przeredagowania tekstu wschodniego itp Źródła i historia tradycji Napisanie dziejów Kościoła wymagało korzystania ze źródeł, ale uczeni nie potrafią określić jednoznacznie z jakich materiałów źródłowych autor skorzystał. Cały bowiem dostępny materiał został zręcznie i pięknie uporządkowany, w wyniku czego powstała księga o ciągłym i logicznym wątku. Mimo jednak tak dobrej redakcji można zauważyć wiele śladów wskazujących na to, że Łukasz korzystał z materiału przekazanego przez tradycję oraz ze źródeł zdobytych przez autora. Do materiału zaczerpniętego z tradycji uczeni zaliczają na przykład: 1) relacje o Piotrze (Dz 3, 1-10; 9, 32-35; 10, 1-11; 12, 1-17); 2) listy imion (Dz 1, 13; 6, 5; 13, 1; 20, 4); 3) opowiadanie o wyborze Macieja i śmierci Judasza (Dz 1, 15-26); 4) opowiadania o cudach (Dz 5, 1-11; 9, 36-43; 14, 8-18) itp. Ze źródeł pochodzi prawdopodobnie tzw. dziennik podróży, czyli te partie Dziejów Apostolskich, w których występuje forma my (Wir-Berichte). Forma my może świadczyć o osobistym doświadczeniu Łukasza jako towarzysza podróży św. Pawła, jak też może to być ślad wykorzystania źródła literackiego Język, styl i forma literacka Język Dzieje Apostolskie zostały zredagowane w pięknym, starannym języku koine. Autor nawiązuje też do języka Septuaginty (Dz 2, 14-36; 3, 12-26; 4, 9-12; 5, itd.) ora posługuje się częściowo klasycznym językiem greckim (Dz 17, 22-31; 26, 2-27) Styl Charakterystyczne cechą stylu Łukasz, to: 1) Narracja. Łukasz przekazał idee teologiczne nie w formie zdań abstrakcyjnych, lecz za pośrednictwem żywych scen. Na przykład: zesłanie Ducha Świętego (Dz 2), historia nawrócenia setnika Korneliusza (Dz 10), przemówienie Pawła na Areopagu (Dz 17) itp.

3 3 2) Powtórzenia, którym celem jest zaakcentowanie znaczenia wyjątkowych wydarzeń. Na przykład nawrócenie św. Pawła: Dz 9, 1-22; 22, 3-21; 26, ) Summaria, przy pomocy których autor w zwięzły sposób charakteryzuje wzrost wspólnoty kościelnej. 4) Autor umiejętnie zmienia też rytm narracji. Na przykład w opowiadaniu o podróżach misyjnych św. Pawła bardzo szybko zmieniają się miejsca, co robi wrażenie, że Paweł jest bez przerwy w podróży Gatunek Gatunek literacki Dziejów Apostolskich określa współcześni uczeni jako monografię historyczną. Monografia historyczna rozwija obraz historii, podzielonej na kolejne epoki. 2. Autor i okoliczności napisania 2.1. Autor Prolog Łk 1, 3, jak i prolog Dz 1, 1 oraz podobieństwa językowe i teologiczne pomiędzy trzecią ewangelią i Dziejami Apostolskimi sugerują, że obydwa dzieła napisał ten sam autor. Zarówno jednak ewangelia, jak i Dzieje Apostolskie nie zawierają żadnych wzmianek o autorze. W rezultacie należy stwierdzić, że autor Dziejów Apostolskich pozostaje nieznany. Na podstawie analizy jego dzieł można jednak przyjąć, że był on wykształconym teologiem, historykiem oraz znakomitym pisarzem, o czym świadczą prologi do ewangelii i Dziejów Apostolskich. Znał dobrze język i literaturę grecką oraz posiadał głęboką znajomość kultury hellenistycznej. Sprawą dyskusyjną jest natomiast pochodzenie autora. Trudno z całą pewnością stwierdzić, czy pochodził on ze środowiska judeochrześcijańskiego, czy też spośród nawróconych pogan. Współcześni uczeni są raczej zdania, że autor trzeciej ewangelii i Dziejów Apostolskich był nawróconym poganinem, pochodzącym z kręgów kultury hellenistycznej i że prawdopodobnie sympatyzował już przed swoim nawróceniem z judaizmem jako bojący się Boga (fobou,menoj to.n Qeo,n). W związku z tym mógł już wcześniej poznać Stary Testament. Przemawiałby za tym fakt, że umie się dobrze posługiwać tekstami Starego Testamentu i zna tradycję judaistycznego hellenizmu Czas i miejsce napisania W Dziejach Apostolskich, podobnie jak w trzeciej ewangelii odzwierciedlają się problemy chrześcijan trzeciej generacji (np. Dz 20, 18-35). Trzecia generacja chrześcijan była świadoma, że jest kontynuatorką Kościoła apostołów i szukała uzasadnienia swojej tożsamości. Dzieje Apostolskie starają się więc przekonać

4 4 czytelnika, że jego wiara wypływa ze źródeł chrześcijaństwa, że jest solidnie umotywowana oraz w czasach niepokoju i zachwiania równowagi daje poczucie pewności i ufności. Taki sam sens ma lektura tej księgi w czasach współczesnych. Stąd w tradycji liturgicznej Wschodu i Zachodu jest ona czytana w okresie paschalnym, w którym chrześcijanin w szczególny sposób przeżywa motywację swojej wiary, opartej o zwycięstwo Chrystusa. Biorąc pod uwagę te fakty, uczeni datują powstanie Dziejów Apostolskich na czas po r. 90, a nawet na lata po Chr. Trudniej jest dokładnie określić miejsce napisania. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że autor koncentruje się na pracy misyjnej św. Pawła w rejonie Morza Egejskiego oraz w Rzymie, przypuszcza się, że Łukasz przebywał w rejonie Morza Egejskiego, a potem przeniósł się do Rzymu, gdzie napisał swoje dzieło Adresaci Łukasz pisze swoje dzieło do chrześcijan nawróconych z pogaństwa. Była to już trzecia generacja chrześcijan, która borykała się z trzema podstawowymi problemami: 1) Zanik oczekiwania paruzji. Na powtórne przyjście Chrystusa z utęsknieniem oczekiwały dwie pierwsze generacje chrześcijan. Łukasz odrzuca wszelkie spekulacje na temat bliskości paruzji (Dz 1, 6-8). 2) Problem bogactwa i ubóstwa. W Kościele Łukasza są ludzie wpływowi i bogaci (Dz 17, 4; 18, 8). Właściwe posługiwanie się majątkiem i pieniędzmi jest dla Łukasza ważnym problemem etycznym (Dz 2, 45; 4, 34-37). Autor wskazuje w formie przykładu na chrześcijan, którzy wyrzekają się posiadania na korzyść cierpiących niedostatek (Dz 2, 45; 4, 34). 3) Relacja państwo Kościół. Łukasz kreśli sytuację Kościoła w cesarstwie rzymskim. Kościół nie jest prześladowany przez władze rzymskie, lecz przez Judejczyków (Dz 13, 50; 17, ; 21, 17nn). Paweł jest obywatelem rzymskim (Dz 25, 8) i jest to respektowane przez władze (Dz 16, 37nn; 22, 25nn). Przedstawiciele władzy rzymskiej biorą chrześcijan w obronę przed prześladowaniem Judejczyków (Dz 19, 23-40; 23, 29; 25; 25; 26, 31). Chrześcijanie są wobec władzy lojalni, a Kościół nie stanowi dla państwa żadnego zagrożenia Zesłanie Ducha Świętego 3. Centralne idee teologiczne 3.1. Duch Święty Duch Święty, którego Chrystus obiecał posłać od Ojca apostołom, łączy czas Jezusa z czasami Kościoła i działalnością apostołów (Dz 1, 2-4). Moc Ducha Świętego uzdolni apostołów do składania świadectwa Chrystusowi (Dz 1, 8). Spełnienie tej obietnicy nastąpiło w dzień Pięćdziesiątnicy (Dz 2, 1nn).

5 Charakterystyczne jest powiązanie Zesłania Ducha św. z Pięćdziesiątnicą (Dz 2, 1). Pięćdziesiątnica, to wiosenne święto dożynek, które początkowo obchodzono przez cały tydzień (Mi 23, 16; 34, 22; Kpł 23, 15-21; Pwt 16, 9). Składano wówczas w świątyni na podziękowanie Bogu, pierwsze kłosy zbóż. Termin obchodzenia tego święta był stały: pięćdziesiąty dzień po święcie Paschy. Było to zarazem uroczyste zamknięcie cyklu świąt paschalnych. W judaizmie hellenistycznym nazywano to święto z grecka: Penthkosth,. Kiedy po zburzeniu świątyni w 70 r. ustały ofiary, pięćdziesiąty dzień po święcie Paschy łączono z pamiątką nadania Prawa na Synaju (Wj 19,1). Łukasz łączy zesłanie Ducha Świętego z Paschą, a więc ze zmartwychwstaniem Jezusa, co posiada znaczenie teologiczne. Zesłanie Ducha Świętego zamyka cykl paschalnych wydarzeń związanych z Jezusem i stanowi jednocześnie wypełnienie jego obietnic (Łk 24, 49; Dz 1, 8). Duch Święty zamyka czas Jezusa na ziemi i łączy jego epokę z nową epoką Kościoła. Sceneria zesłania Ducha Świętego zawiera motywy znane z opisów teofanii w Starym Testamencie i judaizmie. Ogień i wicher, to znaki obecności i działania Boga (ogień: Wj 3, 2; 14, ; 19, 16-19; wicher: 1 Krl 19, 11nn). Języki ogniste występują także w judaizmie (np. u FILONA ALEKSANDRYJSKIEGO): kiedy Bóg na Synaju ogłaszał Prawo, wówczas Słowo Boże przybrało postać ognia, który podzielił się na 70 języków. Sceneria, w jakiej objawia się Duch Święty wskazuje, że jest on darem Boga. Jego przyjście jest nagłe, a swoją obecność Duch św. manifestuje w taki sposób, iż nie sposób go nie zauważyć. Wypełnia on sobą całe otoczenie, cały dom i każdego pojedynczego człowieka. Nad każdym ukazał się bowiem język. Działanie Ducha św. przejawia się w darze języków i w uzdolnieniu do skradania świadectwa (Dz 2, 14nn). W jakim znaczeniu należy rozumieć zwrot dar języków (Dz 2, 4) jest sprawą kontrowersyjną. Są dwie możliwe interpretacje: 1) Glosolalia czyli wymawianie w modlitewnej ekstazie nieartykułowanych dźwięków. Glosolalia jest wyrazem chwaty Bożej. Za glosolalią zdaje się przemawiać: wzmianka o uwielbieniu Boga (Dz 2, 11b) i zachowanie się apostołów, które otoczenie odczytało jako coś nienormalnego, jako skutek pijaństwa (Dz 2, 13). 2) Znajomość obcych języków. Za znajomością obcych języków przemawia fakt, że słuchacze apostołów przemawiali w językach zrozumiałych dla przedstawicie1i różnych narodów (Dz 2, 6 i 11) oraz dołączona do opisu lista narodów. Lista taka byłaby zbyteczna, gdyby chodziło o glosolalię. Egzegeci sądzą dziś, że w historycznym, przedłukaszowym rdzeniu opisu Zielonych Świąt była mowa o glosolalii. Łukasz natomiast przekonstruował ten opis dla celów kerygmatycznych i wprowadził motyw obcych języków, aby ukazać misyjny aspekt Kościoła: zasięg głoszenia Słowa Bożego nie ma żadnych granic i obejmuje wszystkie narody. 5

6 Działalność Ducha Świętego w Kościele Przez swoje zstąpienie na apostołów Duch Święty dał życie Kościołowi i siłę potrzebną do dawania świadectwa o Jezusie Chrystusie (Dz l, 8; 4, 8. 31, 33). Duch Święty przemawiał do apostołów (Dz 8 10, 19; 11, 12), którzy są świadomi, że gdy zabierają głos w sprawach, przemawia przez nich Duch Święty (Dz 5, 32; 15, 28). On również niekiedy przepowiada przyszłość przez proroków (Dz 11, 28; 20, 23; 21, 11). Duch Święty jest mocą i daje wzrost powstającemu Kościołowi, który rozszerza się aż po krańce ziemi. Duch Święty jest przewodnikiem Kościoła, udziela mu pomocy, np. przez dar języków, czy uzdrowienia. On ustanawia biskupów do rządzenia Kościołem (Dz 20, 28). Działalność Ducha Świętego w sposób szczególny obejmuje apostołów i tych, co głoszą Ewangelię. Po zmartwychwstaniu Chrystusa apostołowie otrzymali Ducha Świętego, a oświeceni i kierowani przez Niego, wybrali Macieja na miejsce Judasza (Dz 1, 15-26). Duch Święty przenosi diakona Filipa do Azotu (Dz 8, 40), aby tam głosił słowo Boże. Barnaba przedstawiony jest ja człowiek dobry, pełen wiary i Ducha Świętego (Dz 11, 24). Duch Święty wysyła Pawła i Barnabę na misje (Dz 13, 2). Słowo Boże, głoszone przez apostołów wzrastało i pomnażało się dzięki Duchowi Świętemu (Dz 6, 7; 12, 24). Ducha Świętego otrzymała także społeczność chrześcijańska. Duch Święty działa w duszach poszczególnych wiernych. W czasie mowy św. Piotra w domu Korneliusza Duch Święty zstąpił na słuchaczy, nawet na tych, którzy jeszcze nie byli ochrzczeni (Dz 10, 44-46). W Samarii, gdy diakon Filip głosił słowo Boże, apostołowie wystali do nich Piotra i Jana, którzy przyszli i modlili się za nich, aby mogli przyjąć Ducha Świętego (Dz 8, 14 n). W czasie swego pobytu w Efezie Paweł udzielił Ducha Świętego dwunastu ochrzczonym mężczyznom (Dz 19, 5-7). Duchowi Świętemu przypisywane są nawrócenia i cały rozwój Kościoła (Dz 2, 41; 4, 4; 6, 5; 8, 12; 9, 17). Z opisu wydarzeń w Dziejach wynika, że dzięki Duchowi Świętemu powtarzają się w Kościele dzieła mocy i łaski, które Jezus sprawiał przez Ducha Świętego, podczas swego ziemskiego życia: chromi chodzą (3, 1-10; 5, ), umarli powstają z martwych (9, 40; 20, 10) itp Uniwersalizm Kościoła Dzieje Apostolskie pokazują problem tożsamości Kościoła. Chodzi o to, czy ma on ograniczyć się wyłącznie do Izraela, czy też otworzyć na pogan. Problem ten zarysowany w związku z zesłaniem Ducha Świętego musi już praktycznie rozwiązać Piotr w epizodzie z setnikiem Korneliuszem (Dz 10). Na skutek misji Pawła i Barnaby poganie w Antiochii i Azji Mniejszej masowo wstępowali do Kościoła. Fakt przyjmowania przez pogan chrześcijaństwa,

7 z pominięciem praktyk judaizmu, wywołał niezadowolenie w konserwatywnych kręgach judeochrześcijan. Usiłowali oni nakłonić nowoochrzczonych pogan do poddani a się obrzezaniu i Prawu Mojżeszowemu uważając, że prawdziwe chrześcijaństwo jest niemożliwe do zrealizowania bez zachowania w całej rozciągłości tradycji judaistycznej: Jeżeli nie zostaniecie obrzezani według zwyczaju Mojżeszowego, nie możecie być zbawieni (Dz 15, 1). Wywołało to kontrowersje, których ośrodkiem stała się Antiochia. Ponieważ strony nie mogły dojść do porozumienia, postanowiono odwołać się do najwyższego autorytetu, czyli do Jerozolimy, do apostołów i starszych (Dz 15, 2). Pozornie chodziło o problem dogmatyczny: jakie warunki należy wypełnić, aby się zbawić? Według Pawła i jego współpracowników było to zupełnie jasne: wystarczy wiara w Jezusa i chrzest. W rzeczywistości był to problem socjologiczny; chodziło o znalezienie jakiegoś stylu wzajemnego współżycia oraz ułatwienie kontaktów nowonawróconych pogan z judeochrześcijanami. Prawie wszystkie nowopowstałe Kościoły składały się z tych dwóch grup etnicznych. Problem zostaje rozstrzygnięty w Jerozolimie przez apostołów i starszych (Dz 15, ). To zgromadzenie określa się jako Sobór Jerozolimski, a jego uchwałę.jako dekret. Dekret (Dz 15, 22-29) ten jest wyrazem kompromisu. Zwalnia on nawróconych pogan od zachowywania w całej rozciągłości wymogów judaizmu, a zobowiązuje jedynie do przestrzegania czterech zasad, które uważa za konieczne (Dz 15, 28). Są to minimalne zobowiązania sięgające najstarszej tradycji (Noe, Mojżesz). Wrosły one tak silnie w mentalność Izraela, iż uważano je za istotny element religii. Przyjęto je więc, aby nie gorszyć i nie zrażać judeochrześcijan, chociaż w rzeczywistości posiadają one znaczenie relatywne. Uchwalone przez Sobór zasady zakazują: 1) spożywania mięsa ofiarnego (chodzi o udział w ucztach pogańskich lub o kupowanie mięsa pochodzącego z kultu); 2) spożywania krwi - krew uważano za siedlisko życia, które jest darem Boga i do Boga należy; 3) spożywania zwierząt uduszonych, czyli takich, z których przy zabijaniu nie spłynęła krew (łączy się z poprzednim); 4) nierządu (gr. ποπνεία ma dwa znaczenia: wykroczenia seksualne lub małżeństwa pomiędzy krewnymi; w tekście dekretu przyjmuje się raczej to drugie znaczenie; tradycja rabini styczna określała jako ποπνεία małżeństwa pomiędzy krewnymi). Redakcję dekretu uzasadniają mowy Piotra (Dz 15, 7-11) 1 Jakuba (15, 13-21) oraz sprawozdania misyjne Barnaby i Pawła (Dz 15, 12). Pod uwagę brane są dwa argumenty: 1) doświadczenia misyjne Barnaby i Pawła wśród pogan oraz doświadczenie Piotra z setnikiem Korneliuszem, które potwierdzają fakt powołania pogan do Kościoła; 7

8 2) dowodzenie biblijne: tekst Am 9, oraz aluzje do Jr 12, 15 i Iz 45, 21. Dzieje Apostolskie podkreślają więc uniwersalizm Bożego planu zbawienia i fakt otwarcia Kościoła na pogan. 8

Łk 1, 1-4 KRĄG BIBLIJNY

Łk 1, 1-4 KRĄG BIBLIJNY Łk 1, 1-4 KRĄG BIBLIJNY Tomasz Kiesling Oborniki 2013 Być jak Teofil dziś Teofil konkretne imię adresata, chrześcijanina, do którego pisze św. Łukasz Ewangelię. Ewangelista przeprowadził wiele rozmów

Bardziej szczegółowo

Lekcja 2 na 14 października 2017

Lekcja 2 na 14 października 2017 Lekcja 2 na 14 października 2017 Zakon bowiem został nadany przez Mojżesza, łaska zaś i prawda stała się przez Jezusa Chrystusa (Jan 1:17) Wielkie obietnice: lepsze życie w zamian za posłuszeństwo. Lepsze

Bardziej szczegółowo

Parafialna Liga Biblijna 2016/2017 Parafia Niepokalanego Serca Maryi Panny w Leśniewie. Nazwisko rodziny: KARTA PYTAŃ I ODPOWIEDZI ZESTAW 3

Parafialna Liga Biblijna 2016/2017 Parafia Niepokalanego Serca Maryi Panny w Leśniewie. Nazwisko rodziny: KARTA PYTAŃ I ODPOWIEDZI ZESTAW 3 Nazwisko rodziny: Adres:.... KARTA PYTAŃ I ODPOWIEDZI ZESTAW 3 Dzieje Apostolskie 1. W jakim dniu według Dziejów Apostolskich nastąpiło Zesłanie Ducha Świętego? 2. W jakim mieście głosił Ewangelię Filip,

Bardziej szczegółowo

Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH

Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH CHARAKTERYSTYKA: Program przeznaczony jest dla uczniów szkół podstawowych. Minimum programowe nie uwzględnia podziału treści materiału

Bardziej szczegółowo

Parafialna Liga Biblijna 2016/2017 Parafia Niepokalanego Serca Maryi Panny w Leśniewie. Nazwisko rodziny: KARTA PYTAŃ I ODPOWIEDZI ZESTAW 3

Parafialna Liga Biblijna 2016/2017 Parafia Niepokalanego Serca Maryi Panny w Leśniewie. Nazwisko rodziny: KARTA PYTAŃ I ODPOWIEDZI ZESTAW 3 Nazwisko rodziny: Adres:.... KARTA PYTAŃ I ODPOWIEDZI ZESTAW 3 Dzieje Apostolskie 1. W jakim świątecznym dniu, według księgi, nastąpiło Zesłanie Ducha Świętego? Dzień Pięćdziesiątnicy 2. W jakim mieście

Bardziej szczegółowo

SOBÓR JEROZOLIMSKI. Ks. Robert Głuchowski

SOBÓR JEROZOLIMSKI. Ks. Robert Głuchowski 1 Ks. Robert Głuchowski SOBÓR JEROZOLIMSKI Przed nami kolejny temat z cyklu Trudne dzieje początków chrześcijaństwa, który to cykl jest swoistym komentarzem do księgi Dziejów Apostolskich. W ostatnim spotkaniu

Bardziej szczegółowo

DALSZE PODRÓŻE MISYJNE PAWŁA I BARNABY

DALSZE PODRÓŻE MISYJNE PAWŁA I BARNABY DALSZE PODRÓŻE MISYJNE PAWŁA I BARNABY Teksty biblijne: Dz. Ap. 13,44-52; 14 i 15 Teksty pamięciowe: Rz. 10,15 cz. II (dzieci młodsze), Dz. Ap. 1,8 (dzieci starsze) O jak piękne są nogi tych, którzy zwiastują

Bardziej szczegółowo

Św. Łukasz Historia Łukasz Ewangelista, wierny towarzysz i współpracownik Pawła Apostoła, któremu towarzyszyłw wielu podróżach misyjnych. Według tradycji wczesnochrześcijańskiej jest autorem trzeciej

Bardziej szczegółowo

Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PONADPODSTAWOWYCH

Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PONADPODSTAWOWYCH Kościół Boży w Chrystusie PODSTAWA PROGRAMOWA DLA SZKÓŁ PONADPODSTAWOWYCH CHARAKTERYSTYKA: Program przeznaczony jest dla uczniów szkół ponadpodstawowych: liceum, technikum oraz szkół zawodowych. Katechezy

Bardziej szczegółowo

DUCH ŒWIĘTY DAWCĄ YCIA KOŒCIOŁA PIERWOTNEGO

DUCH ŒWIĘTY DAWCĄ YCIA KOŒCIOŁA PIERWOTNEGO I DUCH ŒWIĘTY DAWCĄ YCIA KOŒCIOŁA PIERWOTNEGO CELE OGÓLNE: wprowadzenie w historię Kościoła pierwotnego, rozwój i umacnianie się pierwszych wspólnot chrześcijańskich; uświadomienie roli Ducha Świętego

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum ROZDZIAŁ CELUJĄCY BARDZO DOBRY DOBRY DOSTATECZNY DOPUSZCZAJĄCY NIEDOSTATECZNY I. Kim jestem? 2. Uzupełnia zdobytą na 3. Aktywnie uczestniczy w lekcji

Bardziej szczegółowo

Cele nauczania w ramach przedmiotu - religia.

Cele nauczania w ramach przedmiotu - religia. Cele nauczania w ramach przedmiotu - religia. Katecheza jest wychowaniem w wierze dzieci i młodzieży. Obejmuje przede wszystkim wyjaśnianie nauki chrześcijańskiej, podawanej w sposób systematyczny i całościowy

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA Z RELIGII. 1. Świadkowie Chrystusa

WYMAGANIA Z RELIGII. 1. Świadkowie Chrystusa WYMAGANIA Z RELIGII 1. Świadkowie Chrystusa często nie przynosi go na lekcje. definiuje, czym jest lęk; określa sposoby odnoszenia się do Boga na wzór Jezusa. potrafi podać z nauczyciela zasady życia wspólnoty

Bardziej szczegółowo

ROK SZKOLNY 2016/2017

ROK SZKOLNY 2016/2017 ROK SZKOLNY 2016/2017 Podstawowe kryteria przedmiotowego systemu oceniania z religii dla klas III Ocena celująca spełnia wymagania na ocenę bardzo dobrą; posiadane wiadomości łączy ze sobą w systematyczny

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA OGÓLNE. SEMESTR I i II OCENA CELUJĄCA

WYMAGANIA OGÓLNE. SEMESTR I i II OCENA CELUJĄCA Wymagania edukacyjne i kryteria oceniania z religii w klasie VI Zgodne z programem nauczania nr AZ 2 01/10 z dnia 9 czerwca 2010 r. Poznaję Boga i w Niego wierzę. Wierzę w Kościół WYMAGANIA OGÓLNE SEMESTR

Bardziej szczegółowo

1 Zagadnienia wstępne

1 Zagadnienia wstępne 1 Zagadnienia wstępne 2 W ramach powtórki księgi protokanoniczne pisma, które od początku były uznawane przez wszystkie gminy chrześcijańskie za natchnione protokanoniczność nie oznacza, że księgi te mają

Bardziej szczegółowo

AUTORYTET I EWANGELIA PAWŁA

AUTORYTET I EWANGELIA PAWŁA AUTORYTET I EWANGELIA PAWŁA Lekcja 2 na 8 lipca 2017 A teraz, czy chcę ludzi sobie zjednać, czy Boga? Albo czy staram się przypodobać ludziom? Bo gdybym nadal ludziom chciał się przypodobać, nie byłbym

Bardziej szczegółowo

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa I. Świadkowie Chrystusa 2 3 4 5 6 określa sposoby odnoszenia się do Boga na wzór Jezusa wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. określa sposoby odnoszenia się do Boga

Bardziej szczegółowo

Wniebowstąpienie Pańskie wstąpienie do nieba zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa. Jako święto chrześcijańskie obchodzone corocznie w 40.

Wniebowstąpienie Pańskie wstąpienie do nieba zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa. Jako święto chrześcijańskie obchodzone corocznie w 40. Wniebowstąpienie Pańskie wstąpienie do nieba zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa. Jako święto chrześcijańskie obchodzone corocznie w 40. dniu po Zmartwychwstaniu Pańskim. Wniebowstąpienie jest ukoronowaniem

Bardziej szczegółowo

W I E R ZĘ W D U C H A ŚWIĘTEGO

W I E R ZĘ W D U C H A ŚWIĘTEGO Wykład 25 W I E R ZĘ W D U C H A ŚWIĘTEGO ks.robert Głuchowski ŚWIADECTWO W MOCY DUCHA Gdy spojrzymy na księgę Dziejów Apostolskich pod kątem obecnych w tym Łukaszowym piśmie wzmianek na temat Ducha Świętego,

Bardziej szczegółowo

List do Rzymian podręcznik do nauki religii w drugiej klasie szkoły ponadgimnazjalnej razem 22 jednostki lekcyjne

List do Rzymian podręcznik do nauki religii w drugiej klasie szkoły ponadgimnazjalnej razem 22 jednostki lekcyjne List do Rzymian podręcznik do nauki religii w drugiej klasie szkoły ponadgimnazjalnej razem 22 jednostki lekcyjne Zagadnienia programowe Lekcja organizacyjna Tematyka Cele i treści szczegółowe Liczba lekcji

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH KLASY IV - VI

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH KLASY IV - VI WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH KLASY IV - VI WYMAGANIA Z RELIGII DLA KLASY IV I. Znajomość modlitw: poznane w kl. I- III; Modlitwa różańcowa.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z religii kl. VI w oparciu o realizowany program Poznaję Boga i w Niego wierzę nr: AZ-2-01/10

Wymagania edukacyjne z religii kl. VI w oparciu o realizowany program Poznaję Boga i w Niego wierzę nr: AZ-2-01/10 Wymagania edukacyjne z religii kl. VI w oparciu o realizowany program Poznaję Boga i w Niego wierzę nr: AZ-2-01/10 Ocena niedostateczny Uczeń nie opanował umiejętności i wiadomości określonych w podstawie

Bardziej szczegółowo

Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV

Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV Na ocenę celującą uczeń: Posiada wiedzę i umiejętności przewidziane na ocenę bardzo dobrym (co najmniej w 90%), a nad to: Samodzielnie i twórczo rozwija własne zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Obrzędy Sakramentu Bierzmowania

Obrzędy Sakramentu Bierzmowania Obrzędy Sakramentu Bierzmowania Obrzędy sakramentu bierzmowania zawsze oznaczały udzielanie się Ducha Świętego bierzmowanemu. Początkami obrzędy te sięgają czasów apostolskich. Apostołowie bowiem wkładali

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej technikum

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej technikum Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej technikum ROZDZIAŁ CELUJĄCY BARDZO DOBRY DOBRY DOSTATECZNY DOPUSZCZAJĄCY NIEDOSTATECZNY I. Kim jestem? 4. Aktywnie uczestniczy w lekcji i biegle posługuje

Bardziej szczegółowo

Temat: Sakrament chrztu świętego

Temat: Sakrament chrztu świętego Temat: Sakrament chrztu świętego UWAGA! Do spotkania należy przygotować obrzędy chrztu świętego (powinny być dostępne w zakrystii) oraz w miarę możliwości drugą część spotkania przeprowadzić w kościele

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PODSTAWOWE I PONADPODSTAWOWE Z RELIGII DLA KLASY IV

WYMAGANIA PODSTAWOWE I PONADPODSTAWOWE Z RELIGII DLA KLASY IV WYMAGANIA PODSTAWOWE I PONADPODSTAWOWE Z RELIGII DLA KLASY IV I. MODLITWY Odtwarza z pamięci formuły modlitewne: Poznane w kl. I- III zawarte w książeczce nabożeństwa Modlitwa różańcowa; II. WIADOMOŚCI

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z religii w klasach I,II,III.

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z religii w klasach I,II,III. Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z religii w klasach I,II,III. KLASA I Opanował materiał przewidziany programem w stopniu bardzo

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z KATECHEZY W ZAKRESIE VI KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ.

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z KATECHEZY W ZAKRESIE VI KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ. WYMAGANIA EDUKACYJNE Z KATECHEZY W ZAKRESIE VI KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ. Wymagania podstawowe ( ocena dostateczna) Wymagania rozszerzające ( ocena dobra ) Wymagania dopełniające (ocena bardzo dobra) Wymagania

Bardziej szczegółowo

Uczeń spełnia wymagania na ocenę dopuszczającą, oraz: - wykazuje w jaki sposób powstała Biblia. - opisuje symbole Ewangelistów w sztuce sakralnej

Uczeń spełnia wymagania na ocenę dopuszczającą, oraz: - wykazuje w jaki sposób powstała Biblia. - opisuje symbole Ewangelistów w sztuce sakralnej WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Religia klasa 5 : oceny dopuszczająca i dostateczna : oceny dobra, bardzo dobra, celująca Uwaga dotycząca oceniania na każdym poziomie wymagań: Aby uzyskać kolejną,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z RELIGII DLA KLASY VI.

WYMAGANIA PROGRAMOWE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z RELIGII DLA KLASY VI. WYMAGANIA PROGRAMOWE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z RELIGII DLA KLASY VI. Przedmiot oceny 1. Cytaty z Pisma św., modlitwy, pieśni 2. Zeszyt przedmioto wy 3. Prace domowe 4. Testy i sprawdziany OCENA celująca

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Opracowanie: mgr Violetta Kujacińska mgr Małgorzata Lewandowska Zasady: IZ może być ustna lub pisemna, IZ pisemną przekazujemy

Bardziej szczegółowo

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI Polish FF Curriculum Translation in Polish Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI 1. Objawienie: Pismo Św. i Tradycja a. Pismo Święte: Części,

Bardziej szczegółowo

Trójca Święta wzór doskonałej wspólnoty

Trójca Święta wzór doskonałej wspólnoty Trójca Święta wzór doskonałej wspólnoty Prawda o Bogu w Trójcy Jedynym należy do największych tajemnic chrześcijaństwa, której nie da się zgłębić do końca. Można jedynie się do niej zbliżyć, czemu mają

Bardziej szczegółowo

PAWEŁ POSŁANY DO POGAN. Lekcja 1 na 1 lipca 2017

PAWEŁ POSŁANY DO POGAN. Lekcja 1 na 1 lipca 2017 PAWEŁ POSŁANY DO POGAN Lekcja 1 na 1 lipca 2017 A gdy to usłyszeli, uspokoili się i wielbili Boga, mówiąc: Tak więc i poganom dał Bóg upamiętanie ku żywotowi z (Dz Ap. 11:18) Paweł jest autorem listu do

Bardziej szczegółowo

NOWY PROGRAM NAUCZANIA RELIGII ADWENTYSTYCZNEJ W SZKOLE LUB W PUNKCIE KATECHETYCZNYM

NOWY PROGRAM NAUCZANIA RELIGII ADWENTYSTYCZNEJ W SZKOLE LUB W PUNKCIE KATECHETYCZNYM NOWY PROGRAM NAUCZANIA RELIGII ADWENTYSTYCZNEJ W SZKOLE LUB W PUNKCIE KATECHETYCZNYM WARSZAWA 2015 KOŚCIÓŁ ADWENTYSTÓW DNIA SIÓDMEGO W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ SEKRETARIAT EDUKACJI ul. FOKSAL 8 00-366

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas I VI WYMAGANIA PODSTAWOWE I PONADPODSTAWOWE Z RELIGII DLA KLASY I

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas I VI WYMAGANIA PODSTAWOWE I PONADPODSTAWOWE Z RELIGII DLA KLASY I Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas I VI WYMAGANIA PODSTAWOWE I PONADPODSTAWOWE Z RELIGII DLA KLASY I I. Znajomość modlitw: Znak Krzyża; Modlitwa Pańska; Pozdrowienie Anielskie;

Bardziej szczegółowo

ADWENT, BOŻE NARODZENIE I OKRES ZWYKŁY

ADWENT, BOŻE NARODZENIE I OKRES ZWYKŁY Archidiecezjalny Program Duszpasterski ADWENT, BOŻE NARODZENIE I OKRES ZWYKŁY ROK A Komentarze do niedzielnej liturgii słowa Poznań 2007/2008 25 Adwent I Niedziela Adwentu 2 grudnia 2007 Iz 2, 1-5 Ps 122

Bardziej szczegółowo

Otrzymacie moc Ducha Świętego i będziecie moimi świadkami aż po krańce ziemi. (por. Dz 1,8)

Otrzymacie moc Ducha Świętego i będziecie moimi świadkami aż po krańce ziemi. (por. Dz 1,8) Polski Otrzymacie moc Ducha Świętego i będziecie moimi świadkami aż po krańce ziemi. (por. Dz 1,8) Pierwszą książkę napisałem, Teofilu, o wszystkim, co Jezus czynił i nauczał od początku aż do dnia, w

Bardziej szczegółowo

Na zakończenie nauki w klasie IV uczeń potrafi:

Na zakończenie nauki w klasie IV uczeń potrafi: Na zakończenie nauki w klasie IV uczeń potrafi: - dostrzega działanie Boga w świecie - potrafi odczytać przesłanie dekalogu i poznanych tekstów biblijnych - rozwiązuje sytuacje konfliktowe w duchu przesłania

Bardziej szczegółowo

SP Klasa IV, Temat 53

SP Klasa IV, Temat 53 1 podróż: Jerozolima Antiochia 2 podróż: Jerozolima Filippi 3 podróż: Jerozolima Korynt 4 podróż: Jerozolima Rzym SP Klasa IV, Temat 53 Grupa I Pierwsza podróż św. Pawła: Jerozolima Antiochia. W czasie

Bardziej szczegółowo

SAKRAMENT BIERZMOWANIA

SAKRAMENT BIERZMOWANIA SAKRAMENT BIERZMOWANIA SKĄD sakrament bierzmowania? Jezus obiecuje zesłanie Ducha świętego (Łk 12,12; J 3,5-8). Po wypełnieniu tej obietnicy - w dniu Pięćdziesiątnicy uczniowie Jezusa zostają napełnieni

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe i kryteria oceniania - religia. Jest wzorem dla innych pod względem: pilności, odpowiedzialności, samodzielności.

Wymagania programowe i kryteria oceniania - religia. Jest wzorem dla innych pod względem: pilności, odpowiedzialności, samodzielności. Wymagania programowe i kryteria oceniania - religia I. Podstawowe: Na ocenę celującą uczeń: Prowadzi zeszyt i odrabia zadania domowe. Jest wzorem dla innych pod względem: pilności, odpowiedzialności, samodzielności.

Bardziej szczegółowo

raniero cantalamessa w co wierzysz? rozwazania na kazdy dzien przelozyl Zbigniew Kasprzyk wydawnictwo wam

raniero cantalamessa w co wierzysz? rozwazania na kazdy dzien przelozyl Zbigniew Kasprzyk wydawnictwo wam raniero cantalamessa w co wierzysz? rozwazania na kazdy dzien przelozyl Zbigniew Kasprzyk wydawnictwo wam 3 Spis treści Przedmowa.... 5 CZĘŚĆ PIERWSZA Otwórzcie drzwi wiary! 1. Drzwi wiary są otwarte...

Bardziej szczegółowo

KOŚCIÓŁ W PLANACH BOŻYCH

KOŚCIÓŁ W PLANACH BOŻYCH KOŚCIÓŁ W PLANACH BOŻYCH Rozpocznijmy katechezę o Kościele modlitwą Cyryla Jerozolimskiego: Niech Jezus Chrystus da nam łaskę, bezbłędnego mówienia, bo zrozumienia potrzebują nie tylko mówcy, ale i słuchacze,

Bardziej szczegółowo

Cele nauczania w ramach przedmiotu - religia.

Cele nauczania w ramach przedmiotu - religia. Cele nauczania w ramach przedmiotu - religia. Katecheza jest wychowaniem w wierze dzieci i młodzieży. Obejmuje przede wszystkim wyjaśnianie nauki chrześcijańskiej, podawanej w sposób systematyczny i całościowy

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii. w zakresie 1 klasy technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych

Kryteria oceniania z religii. w zakresie 1 klasy technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych Kryteria oceniania z religii w zakresie 1 klasy technikum opracowane na podstawie materiałów katechetycznych W Kościele z serii Drogi świadków Chrystusa podręcznik nr AZ-41-01/10-KR-1/12 do nauczania religii

Bardziej szczegółowo

Wpisany przez Administrator czwartek, 07 kwietnia :25 - Poprawiony czwartek, 07 kwietnia :47

Wpisany przez Administrator czwartek, 07 kwietnia :25 - Poprawiony czwartek, 07 kwietnia :47 1. Określenie sakramentu kapłaństwa. Sakrament kapłaństwa (święcenie kapłańskie) jest to sakrament Nowego Prawa, ustanowiony przez Chrystusa Pana. W sakramencie tym udzielona zostaje duchowa władza i dana

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum

Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum Przedmiot: religia Klasa: pierwsza gimnazjum Tygodniowa

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z religii dla klasy I a gimnazjum w 2016/17.

Wymagania edukacyjne z religii dla klasy I a gimnazjum w 2016/17. Wymagania edukacyjne z religii dla klasy I a gimnazjum w 2016/17. ROZDZIAŁ CELUJĄCY BARDZO DOBRY DOBRY DOSTATECZNY DOPUSZCZAJĄCY I. Szukam prawdy o sobie 3. Wykonał dodatkową pracę np. prezentację związaną

Bardziej szczegółowo

Jak czytać i rozumieć Pismo Święte? Podstawowe zasady. (YC 14-19)

Jak czytać i rozumieć Pismo Święte? Podstawowe zasady. (YC 14-19) Jak czytać i rozumieć Pismo Święte? Podstawowe zasady. (YC 14-19) Mój pierwszy nauczyciel języka hebrajskiego bił mnie linijką po dłoni, gdy ośmieliłem się dotknąć palcem świętych liter Pięcioksięgu. (R.

Bardziej szczegółowo

Ikona obraz sakralny, powstały w kręgu kultury bizantyńskiej wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub

Ikona obraz sakralny, powstały w kręgu kultury bizantyńskiej wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub Ikona obraz sakralny, powstały w kręgu kultury bizantyńskiej wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne. Charakterystyczna dla chrześcijańskich Kościołów

Bardziej szczegółowo

1) Zapalenie świecy i wypowiedzenie słów Światło Chrystusa (uczestnicy odpowiadają Bogu niech będą dzięki ).

1) Zapalenie świecy i wypowiedzenie słów Światło Chrystusa (uczestnicy odpowiadają Bogu niech będą dzięki ). Temat: Struktura Mszy Świętej Modlitwa Eucharystyczna. Do spotkania należy przygotować: świecę, zapałki, porozcinaną tabelkę z ostatniej strony potrzebną do aktywizacji grupy, długopisy i kartki do konkursu.

Bardziej szczegółowo

DUCH ŚWIĘTY O DZIEWCZYNCE U STUDNI

DUCH ŚWIĘTY O DZIEWCZYNCE U STUDNI SPOTKANIE 5 DUCH ŚWIĘTY Dla ułatwienia poszczególne zadania oznaczone są symbolami. Legenda pozwoli Ci łatwo zorientować się w znaczeniu tych symboli: O DZIEWCZYNCE U STUDNI Mała dziewczynka stała z dziadkiem

Bardziej szczegółowo

Wymagania podstawowe i ponadpodstawowe z religii Klasa 6

Wymagania podstawowe i ponadpodstawowe z religii Klasa 6 Wymagania podstawowe i ponadpodstawowe z religii Klasa 6 I. MODLITWY:,,Wierzę w Kościół Program AZ-2-01/10 Podręcznik AZ-23-01/10-PO-2/13 I. Znajomość modlitw: -Wyznanie wiary,,wierzę w Boga, - Dekalog,

Bardziej szczegółowo

Pismo Święte podstawowym źródłem treści w programach. Kościoła Zielonoświątkowego w RP

Pismo Święte podstawowym źródłem treści w programach. Kościoła Zielonoświątkowego w RP Pismo Święte podstawowym źródłem treści w programach nauczania biblijnego Kościoła Zielonoświątkowego w RP Podstawa Programowa katechezy zielonoświątkowej Za podstawowe źródło treści oraz główną przesłankę

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI WYMAGANIA PODSTAWOWE I PONADPODSTAWOWE Z RELIGII DLA KLASY 0 KLASA 0 I. Znajomość modlitw: Znak Krzyża; Modlitwa do Anioła Stróża Modlitwa

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I LICEUM. TEMAT Godz. TREŚCI NAUCZANIA WYNIKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY Czas realizacji

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I LICEUM. TEMAT Godz. TREŚCI NAUCZANIA WYNIKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY Czas realizacji ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I LICEUM Numer programu : AZ-4-01/10 Tytuł programu: Świadek Chrystusa Numer podręcznika AZ-41-01/10-Wa-1/12 Tytuł podręcznika: Być świadkiem Zmartwychwstałego

Bardziej szczegółowo

Ewangelia św. Marka - cz. 4

Ewangelia św. Marka - cz. 4 Ewangelia św. Marka - cz. 4 ks. dr hab. Piotr Łabuda - Krąg biblijny nr 34 4. Czas i miejsce powstania Ewangelii św. Marka Najstarsze świadectwa wskazują, że Marek spisał swoją ewangelię po śmierci Piotra

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klas 0 VI WYMAGANIA PODSTAWOWE I PONADPODSTAWOWE Z RELIGII DLA KLASY 0 KLASA 0 I. Znajomość modlitw: II. WIADOMOŚCI Znak Krzyża; Modlitwa do Anioła

Bardziej szczegółowo

Sakramenty - pośrednicy zbawienia

Sakramenty - pośrednicy zbawienia Sakramenty - pośrednicy zbawienia SAKRAMENTY W Kościele jest siedem sakramentów: chrzest, bierzmowanie (chryzmacja), Eucharystia, pokuta, namaszczenie chorych, sakrament święceń, małżeństwo. ----------------------------------

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii

Kryteria oceniania z religii Kryteria oceniania z religii OCENA NIEDOSTATECZNA - wykazuje się brakiem jakiejkolwiek wiedzy w zakresie materiału przewidzianego programem, - ma lekceważący stosunek do przedmiotu, do wartości religijnych

Bardziej szczegółowo

Uczeń spełnia wymagania

Uczeń spełnia wymagania WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Religia klasa 6 : oceny dopuszczająca i dostateczna : oceny dobra, bardzo dobra, celująca Uwaga dotycząca oceniania na każdym poziomie wymagań: Aby uzyskać kolejną,

Bardziej szczegółowo

Temat: Objawienie Boże. Co to jest wiara?

Temat: Objawienie Boże. Co to jest wiara? Katecheza 1 9/4/2015 Temat: Objawienie Boże. Co to jest wiara? Chrześcijaństwo jest religią objawioną. Objawienie jest darem Boga z samego siebie, którego udziela człowiekowi na przestrzeni dziejów. Bóg

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania. w zakresie 1 klasy liceum i technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych

Kryteria oceniania. w zakresie 1 klasy liceum i technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych Kryteria oceniania w zakresie 1 klasy liceum i technikum opracowane na podstawie materiałów katechetycznych W Kościele z serii Drogi świadków Chrystusa podręcznik nr AZ-41-01/10-KR-1/12 do nauczania religii

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania w klasie VI szkoły podstawowej

Kryteria oceniania w klasie VI szkoły podstawowej Kryteria oceniania w klasie VI szkoły podstawowej Wymagania podstawowe: Ocena celująca: Uczeń posiada wiedzę wykraczającą poza program religii własnego poziomu edukacji. Zna obowiązujące modlitwy i mały

Bardziej szczegółowo

apokryfy nowego testamentu

apokryfy nowego testamentu apokryfy nowego testamentu tom ii Apostołowie część i Andrzej, Jan, Paweł, Piotr, Tomasz 697 Spis treści PRZEDMOWA...5 SKRÓTY... 11 WSPÓŁPRACOWNICY TOMU...19 Rozdział I. WSTĘP OGÓLNY A. APOSTOŁOWIE a.

Bardziej szczegółowo

Obraz Kościoła w listach św. Pawła

Obraz Kościoła w listach św. Pawła Obraz Kościoła w listach św. Pawła Św. Paweł nie napisał monografii naukowej o Kościele. Jego listy były odpowiedzią lub reakcją na konkretne, palące problemy i sytuacje pierwotnego Kościoła. Usystematyzowanie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Tom VIII/1. Przedmowa do wydania polskiego. Od wydawcy 1. Wykaz skrótów 23 CZĘŚĆ A BRATERSTWO CHRZEŚCIJAŃSKIE

Spis treści. Tom VIII/1. Przedmowa do wydania polskiego. Od wydawcy 1. Wykaz skrótów 23 CZĘŚĆ A BRATERSTWO CHRZEŚCIJAŃSKIE Tom VIII/1 Przedmowa do wydania polskiego VII Od wydawcy 1 Wykaz skrótów 23 CZĘŚĆ A BRATERSTWO CHRZEŚCIJAŃSKIE Braterstwo chrześcijańskie 31 Uwaga wstępna 31 Analiza danych historycznych 32 Pojęcie brata

Bardziej szczegółowo

W I E R ZĘ W D U C H A ŚWIĘTEGO

W I E R ZĘ W D U C H A ŚWIĘTEGO Wykład 26 W I E R ZĘ W D U C H A ŚWIĘTEGO ks.robert Głuchowski GDY NADSZEDŁ W KOŃCU DZIEŃ PIĘĆDZIESIĄTNICY (DZ 2,1) W ostatniej audycji mówił ksiądz o wielkiej roli jaką Duch Święty odgrywa w Dziejach

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia do egzaminu magisterskiego (Wydział Teologiczny ChAT) 1. Kierunkowe

Zagadnienia do egzaminu magisterskiego (Wydział Teologiczny ChAT) 1. Kierunkowe Zagadnienia do egzaminu magisterskiego (Wydział Teologiczny ChAT) 1. Kierunkowe 1) Powstanie Pięcioksięgu teorie i ich krytyka. 2) Przymierze w Stary Testamencie. 3) Kształtowanie się kanonu (kanonów)

Bardziej szczegółowo

Dz 10,34a Przekład Uwagi wprowadzające

Dz 10,34a Przekład Uwagi wprowadzające Dz 10,34a.36-43 Przekład 34a. Otworzywszy zaś Piotra usta, powiedział: ( ) 36. Słowo, które posłał synom Izraela, zwiastując pokój przez Jezusa Chrystusa; On to jest Panem wszystkiego. 37. Wy wiecie, co

Bardziej szczegółowo

Dowód chrztu Duchem Świętym

Dowód chrztu Duchem Świętym Dowód chrztu Duchem Świętym Ta grupa, która może słuchać i słucha, co Duch mówi i przyjmuje do tego objawienie, jest grupą, opisaną w 1. Korynt. 2, 6 16. To są ci, którzy posiadają Ducha Bożego. To są

Bardziej szczegółowo

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan.

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan. "Gdy Jezus przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i skończył ją, rzekł jeden z uczniów do Niego: «Panie, naucz nas się modlić, jak i Jan nauczył swoich uczniów». Łk 11,1 Najczęściej o modlitwie Jezusa

Bardziej szczegółowo

Nowenna do Ducha Świętego

Nowenna do Ducha Świętego 1 Nowenna do Ducha Świętego Dzień 1 - Modlitwa W dniu Wniebowstąpienia nakazałeś swym apostołom Nie odchodzić z Jerozolimy, ale oczekiwać obietnicy Ojca. Mówiłeś do nich: Jan chrzcił wodą, ale wy wkrótce

Bardziej szczegółowo

ETAP I - SZKOŁA PODSTAWOWA

ETAP I - SZKOŁA PODSTAWOWA Imię i nazwisko ucznia/numer:.. Nazwa Zboru, miejscowość:.. Ilość punktów: /65 ETAP I - SZKOŁA PODSTAWOWA Pytania z jedną właściwą odpowiedzią - Zaznacz krzyżykiem jedną właściwą odpowiedź; - Za każdą

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Słowo wstępne Jestem Żydem z Tarsu (Dz 21, 39). W mieście rodzinnym Szawła... 9

Spis treści. Słowo wstępne Jestem Żydem z Tarsu (Dz 21, 39). W mieście rodzinnym Szawła... 9 241 Spis treści Słowo wstępne............................................... 7 1. Jestem Żydem z Tarsu (Dz 21, 39). W mieście rodzinnym Szawła.................................. 9 2. Obrzezany ósmego dnia

Bardziej szczegółowo

Program nauczania biblijnego uczniów klas gimnazjalnych. Program powstaje pod kierunkiem Elżbiety Bednarz

Program nauczania biblijnego uczniów klas gimnazjalnych. Program powstaje pod kierunkiem Elżbiety Bednarz Program nauczania biblijnego uczniów klas gimnazjalnych Program powstaje pod kierunkiem Elżbiety Bednarz Klasa I Ja i Bóg na co dzień Redaktor: Michał Stępień Nauka o Jezusie Chrystusie Jezus Syn Boży

Bardziej szczegółowo

1. Narodziny Chrystusa zapowiadały liczne proroctwa. Gdzie możemy je odnaleźć?

1. Narodziny Chrystusa zapowiadały liczne proroctwa. Gdzie możemy je odnaleźć? 1. Narodziny Chrystusa zapowiadały liczne proroctwa. Gdzie możemy je odnaleźć? a) w Starym Testamencie b) w Dziejach Apostolskich c) w Apokalipsie 2. Jak daleko znajduje się Betlejem, miejsce narodzin

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej gimnazjum

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej gimnazjum Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej gimnazjum ROZDZIAŁ CELUJĄCY BARDZO DOBRY DOBRY DOSTATECZNY DOPUSZCZAJĄCY NIEDOSTATECZNY I. Szukam prawdy o sobie 3. Aktywnie uczestniczy w lekcji i biegle

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej gimnazjum

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej gimnazjum Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej gimnazjum ROZDZIAŁ CELUJĄCY BARDZO DOBRY DOBRY DOSTATECZNY DOPUSZCZAJĄCY NIEDOSTATECZNY I. Szukam prawdy o sobie 3. Aktywnie uczestniczy w lekcji i biegle

Bardziej szczegółowo

Mater Ecclesiae MARYJA MATKĄ CHRYSTUSA, KOŚCIOŁA I KAŻDEGO CZŁOWIEKA REDEMPTORIS MATER. czytaj dalej MATKA KOŚCIOŁA

Mater Ecclesiae MARYJA MATKĄ CHRYSTUSA, KOŚCIOŁA I KAŻDEGO CZŁOWIEKA REDEMPTORIS MATER. czytaj dalej MATKA KOŚCIOŁA Mater Ecclesiae MARYJA MATKĄ CHRYSTUSA, KOŚCIOŁA I KAŻDEGO CZŁOWIEKA REDEMPTORIS MATER dalej MATKA KOŚCIOŁA Święto Maryi, Matki Kościoła, obchodzone jest w poniedziałek po uroczystości Zesłania Ducha Świętego.

Bardziej szczegółowo

Na początku Bóg podręcznik do nauki religii w I klasie gimnazjum (semestr pierwszy) razem 22 jednostki lekcyjne

Na początku Bóg podręcznik do nauki religii w I klasie gimnazjum (semestr pierwszy) razem 22 jednostki lekcyjne Na początku Bóg podręcznik do nauki religii w I klasie gimnazjum (semestr pierwszy) razem 22 jednostki lekcyjne Zagadnienia programowe Tematyka Cele i treści szczegółowe Liczba lekcji (45 ) Lekcje organizacyjne

Bardziej szczegółowo

- uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie przekraczające program nauczania katechezy

- uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie przekraczające program nauczania katechezy Kryteria oceniania z religii klasa II gimnazjum Ocena celująca - uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie przekraczające program nauczania katechezy - twórczo rozwija własne uzdolnienia oraz dba o

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klasy IV. I. Podstawowe:

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klasy IV. I. Podstawowe: Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klasy IV I. Podstawowe: Na ocenę celującą uczeń: Spełnia wymagania na ocenę bardzo dobrą. Posiada wiedzę i umiejętności, które są efektem samodzielnej

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTU RELIGIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE IV Ocena celująca: Uczeń: twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania,

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTU RELIGIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE IV Ocena celująca: Uczeń: twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTU RELIGIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY W KLASIE IV Ocena celująca: twórczo rozwija uzdolnienia i zainteresowania, dzieląc się zdobytą wiedzą z innymi. Ocena bardzo dobra w sposób

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z religii w klasach I,II,III.

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z religii w klasach I,II,III. Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z religii w klasach I,II,III. KLASA I Na ocenę celującą uczeń: Opanował materiał przewidziany programem

Bardziej szczegółowo

Czy więc zakon unieważniamy przez wiarę? Wręcz przeciwnie, zakon utwierdzamy (Rzymian 3:31)

Czy więc zakon unieważniamy przez wiarę? Wręcz przeciwnie, zakon utwierdzamy (Rzymian 3:31) Lekcja 5 na 4 listopada 2017 Czy więc zakon unieważniamy przez wiarę? Wręcz przeciwnie, zakon utwierdzamy (Rzymian 3:31) W dniu 31 października 1517 r. Marcin Luter zawiesił swoje dziewięćdziesiąt pięć

Bardziej szczegółowo

Chrzest w Duchu Świętym

Chrzest w Duchu Świętym Chrzest w Duchu Świętym Niniejszy traktat, w formie pytań i odpowiedzi, omawia zagadnienie chrztu w Duchu Świętym. Jako taki stanowi on niejako część I względem traktatu Dary Ducha Świętego. Chrzest w

Bardziej szczegółowo

kakofonia, tylko coś bardzo miłego dla ucha. Nie miałem wątpliwości, że wspólnotę tę ogarnia duch dziecięcego, wręcz niemowlęcego zawierzenia się

kakofonia, tylko coś bardzo miłego dla ucha. Nie miałem wątpliwości, że wspólnotę tę ogarnia duch dziecięcego, wręcz niemowlęcego zawierzenia się Dar języków Zanim zaglądniemy do dwóch najważniejszych tekstów Nowego Testamentu, gdzie o tym darze się mówi, przedstawię trzy zupełnie różne wydarzenia, w których domyślam się pochodzącego z góry daru

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie do sakramentu bierzmowania młodzieży w parafii św. Jadwigi Śląskiej

Przygotowanie do sakramentu bierzmowania młodzieży w parafii św. Jadwigi Śląskiej Przygotowanie do sakramentu bierzmowania młodzieży w parafii św. Jadwigi Śląskiej Obrzędy sakramentu bierzmowania zawsze oznaczały udzielanie się Ducha Świętego bierzmowanemu. Początkami obrzędy te sięgają

Bardziej szczegółowo

Lekcja 4 na 28 stycznia 2017

Lekcja 4 na 28 stycznia 2017 Lekcja 4 na 28 stycznia 2017 Czy Duch Święty jest siłą wypływającą od Boga, czy też boską Osobą równą Ojcu i Synowi? Czy ta kwestia ma znaczenie i czy wpływa ona na nasze relacje z Bogiem? Jezus i Duch:

Bardziej szczegółowo

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana?

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? W skali od 1 do 10 (gdzie 10 jest najwyższą wartością) określ, w jakim stopniu jesteś zaniepokojony faktem, że większość młodzieży należącej do Kościoła hołduje

Bardziej szczegółowo

Masz Doradcę. 90 Nowe życie

Masz Doradcę. 90 Nowe życie 90 Nowe życie Masz Doradcę Być może mówisz sobie: "To chrześcijańskie życie jest o wicie za trudne dla mnie. Nie wiem czy będę wstanie żyćwten sposób. Tyle rzcczytrzeba robić! Nie mogę ich nawet wszystkich

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne dla klasy VI B z przedmiotu religia na rok szkolny 2017/2018. Nauczyciel ks. Władysław Zapotoczny

Wymagania edukacyjne dla klasy VI B z przedmiotu religia na rok szkolny 2017/2018. Nauczyciel ks. Władysław Zapotoczny I. Podstawowe: Wymagania edukacyjne dla klasy VI B z przedmiotu religia na rok szkolny 2017/2018 Na ocenę celującą uczeń: Spełnia wymagania na ocenę bardzo dobrą. Nauczyciel ks. Władysław Zapotoczny Posiada

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPOWIEŚCI MISYJNYCH dla klas edukacji wczesnoszkolnej RELIGIA ROK PIERWSZY

PROGRAM OPOWIEŚCI MISYJNYCH dla klas edukacji wczesnoszkolnej RELIGIA ROK PIERWSZY PROGRAM OPOWIEŚCI MISYJNYCH dla klas edukacji wczesnoszkolnej RELIGIA ROK PIERWSZY WPROWADZENIE Podczas gdy uwaga przedszkolaków skupia się przede wszystkim na życiu w ich bezpośrednim otoczeniu, dzieci

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA I Semestr I Ocena dopuszczająca -Umie wykonać znak krzyża, -Zna niektóre modlitwy i wymaga dużej pomocy

Bardziej szczegółowo

DEKALOG gdzie szukać informacji? YouCat KKK

DEKALOG gdzie szukać informacji? YouCat KKK gdzie szukać informacji? YouCat 348 351 KKK 2052 2082 Jacek Salij Dekalog o. Adam Szustak, Konferencje o Dekalogu Valerio Bocci Dziesięć przykazań wyjaśniane dzieciom Wiesława Lewandowska Pan Bóg nie robi

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE

KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE klasy IV-VI szkoły podstawowej Oprac. Ks. Łukasz Skolimowski Warszawa 2012 Przeznaczenie: Szkoła

Bardziej szczegółowo