IX Kongres Ekonomistów Polskich

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "IX Kongres Ekonomistów Polskich"

Transkrypt

1 IX Kongres Ekonomistów Polskich dr Andrzej Michaluk Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Lądowych im. generała Tadeusza Kościuszki we dr hab. Wojciech Rybicki Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, ILOŚCIOWE W KANONIE KSZTAŁCENIA WYŻSZYCH SZKÓŁ OFICERSKICH: HISTORIA, STATE OF THE ART I REKOMENDACJE DLA KIERUNKU ZARZĄDZANIE Streszczenie: W artykule rozważa się modele edukacji podchorążych kandydatów na oficerów sil zbrojnych RP, w zakresie matematyki, statystyki, ekonometrii, badań operacyjnych itp. ( przedmiotów ilościowych, PI). Czyni się to w perspektywie historyczno-opisowej (w dalszym etapie empirycznej : próba zbadania wpływu wiedzy w zakresie PI na ścieżki karier zawodowych oficerów) i w planie modelowo-pragmatycznym. Przedstawiono programy na kierunku Zarządzanie (ZM) we wrocławskich wyższych szkołach oficerskich w latach oraz wyodrębniono treści PI (przedmioty, idee, aparatura) ważne dla funkcjonowania współczesnego dowódcy-menedżera (procesy decyzyjne na różnych poziomach). Wobec realnego zagrożenia marginalizacją składowej PI postuluje się w drugiej części pracy wypracowanie maksyminowego kompromisu między kompleksem treści z zakresu wiedzy i umiejętności menedżerskich oraz dowódczo-specjalistycznych a mathematical thinking (powyższa opozycja jest logicznie fałszywa, szczególnie, gdy pojęcia matematyczne jawią się w kostiumie ekonomicznym w postaci najszerzej rozumianej ekonomii matematycznej). Przywołuje się militarny rodowód niektórych działów zastosowań matematyki (inspirujących zarazem czystą teorię). Podkreśla się docelową, hybrydową specyfikę sylwetki absolwenta takich uczelni: wyszkolony nowocześnie żołnierz inżynier ekonomista. Podane są przykłady bezpośredniego przełożenia wiedzy (umiejętności) matematycznej na kwalifikacje specjalistyczne. Słowa kluczowe: matematyka, przedmioty ilościowe; programy kształcenia, szkoła oficerska, kariera zawodowa, THE SO CALLED QUANTITATIVE SUBJECTS IN THE BASIC EDUCATION PERFORMED IN THE MILITARY ACADEMIES: SOME HISTORY, STATE OF THE ART AND RECOMMENDATIONS FOR MANAGEMENT FACULTIES Summary: In the article the models of education of cadets (candidates for officers profession of Armed Forces of RP) are considered. The thoughts concern the primer of pure (higher, modern) mathematics, and at the same time (my be first of all) its concrete (wide) branches of applications, being now in the common use. The adequacy of mentioned methodology and the power of the tools provided by statistics, econometrics and operations research have been verified for a long time (among others in the field of military problems, with roots tracking to the II World War and even antiquity). The considerations are performed in two-fold aspects: the first one might be called an historicaldescriptive perspective, while the second one aims to propose (and/or propagate) the pragmatic benchmark of this education, including quantitative subjects as its significant building blocks. In the first part of the article the general scheme and more detailed programs, of a compulsory character, during the period of are presented, with the special emphasis put on items (subjects, ideas, tools), important (it least, in the authors own opinion, and one may suppose not only of theirs) for functioning of contemporary commandermanagers (faced up to decision processes appearing on various level of their professional activity, including taking decisions under risk or uncertainty). In the next part, the changes in the content of programs are noticed. Actually the real danger of drastic reductions of the volume of a quantitative component of education is observed (neglecting the importance of math and related subjects begins from primary schools up to the cuts of overcrowded university curricula). So the max-min compromise is proposed: the balance has to be reached between professional-military sciences and a packet of manager s abilities, and, on the other hand training of mathematical thinking and equipping students with, at least, selected tools of a modern (quantitative per se) economy. It is stressed, that the above requirements are by no means mutually contradictory. The examples are provided illustrating the utility of the mathematical tools for solving of specialized problems. Keywords: teaching of mathematics and quantitative subjects; military academy; officer s career 1

2 1. Informacja o historii systemu kształcenia kandydatów na oficerów Obiektem prezentacji i analizy są w pierwszej kolejności modele (kształcenia) występujące w szkole oficerskiej [WSO] (Military Academy) na kierunku Zarządzanie (Management). Wrocławskie szkoły oficerskie kształcą kadry dla wojsk lądowych na poziomie studiów wyższych począwszy od 1967 roku. Zasadnicze zmiany w programach kształcenia nastąpiły jednak dopiero po 1990 roku, kiedy programy kształcenia były adaptowane w oparciu o programy kształcenia studentów na kierunkach menedżerskich w uczelniach technicznych i ekonomicznych. Perspektywicznym celem badań jest określenie kierunków doskonalenia treści i metodyki kształcenia kandydatów na oficerów dla wojsk lądowych w Siłach Zbrojnych RP w zakresie przedmiotów ilościowych. W pierwszym etapie zwrócono się do absolwentów wrocławskiej WSO, począwszy od promocji w roku 2000, o ocenę przydatność treści kształcenia z matematyki, statystyki, badań operacyjnych itp. w praktyce służbowej na pierwszych i kolejnych stanowiskach oficerskich. Z uwagi na występującą różnorodność wariantów edukacji kandydatów na oficerów w latach skupiono się na identyfikacji tych modeli kształcenia ich bezpośrednich implikacji (dla form zatrudnienia), co zaprezentowano w częściowo w referacie wygłoszonym przez jednego z autorów na ogólnopolskiej konferencji Dylematy Współczesnego Zarządzania w maju 2013 r. w Zakopanem (A. Michaluk, Wpływ ). Artykuł niniejszy zawiera zestawienie informacji o strukturze i treściach kształcenia z przedmiotów ilościowych na kierunku Zarządzanie w kolejnych latach. Wieloletnie dyskusje nad modyfikacjami systemu szkolnictwa w Polsce przejawiały się permanentnymi zmianami podejścia do nauczania przedmiotów ścisłych w szkołach wszystkich szczebli. Mieliśmy zatem do czynienia z okresami, kiedy matematyka była realizowana w mocno ograniczonym zakresie i bez konieczności jej zaliczenia na egzaminie maturalnym. Powrót matematyki jako przedmiotu obowiązkowego na egzaminie maturalnym nastąpił w roku 2010 po ponad 20. letniej nieobecności. W powszechnej opinii wykładowców zmieniło to jak na razie niewiele w umiejętnościach kandydatów na studia menedżerskie. Problem jest tym poważniejszy, że minima programowe wprowadzone przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego na wszystkich kierunkach studiów (aktualnie rolę tę spełniają Krajowe Ramy Kwalifikacji, zob. [Chmielecka, 2010] wprowadziły obok matematyki także inne przedmioty ilościowe, jak statystyka, ekonometria, badania operacyjne itp., których skuteczna realizacja jest z oczywistych powodów niemożliwa bez umiejętności, jakie winni posiadać absolwenci szkół średnich. System szkolnictwa wojskowego również przechodził w ostatnich latach dość burzliwe zmiany, spowodowane głównie redukcją stanów osobowych Sił Zbrojnych RP z liczby ok. 400 tys. żołnierzy w służbie zasadniczej i czynnej do ok. 100 tys. w pełni zawodowej armii. Konsekwencją redukcji stanów osobowych było także zmniejszenie liczby wyższych szkół oficerskich, kształcących kandydatów na oficerów z 11. w latach osiemdziesiątych XX w. do dwóch aktualnie (po jednej dla Wojsk Lądowych i Sił Powietrznych). Zwłaszcza redukcje jednostek szkolnictwa wyższego dla najliczniejszego komponentu Sił Zbrojnych, jakim są wojska lądowe (land forces), było niezwykle skomplikowane, ponieważ liczba różnych specjalności wojskowych (tzw. grup osobowych) w tych wojskach jest znaczna a przy tym mocno zróżnicowana. Mamy to bowiem zarówno oficerów (dowódców) ogólno-wojskowych o specjalnościach zmechanizowanych, pancernych, aeromobilnych, jak też specjalistów-inżynierów wojsk inżynieryjnych, drogowomostowych, łączności, artylerii, saperów, wojsk opl, logistyków itp., dla każdej z nich w przeszłości funkcjonowała odpowiednia uczelnia, a z czasem (od roku 1990) zaczęto integrować programy kształcenia w ten sposób, że oparto je na koncepcji równoległej realizacji dwóch nurtów kształcenia cywilnego i wojskowego. Cywilny, z uwagi na oczywiste korelacje dowodzenia i zarządzania, orientowano na zarządzanie (szkoły oficerskie w Toruniu i Wrocławiu). Miało to także doprowadzić do porównywalności dyplomów absolwentów uczelni wojskowych z dyplomami uczelni cywilnych. Stało się to więc także okazją do zbliżenia środowisk dydaktyczno-naukowych uczelni wojskowych i cywilnych w aglomeracjach, gdzie jeszcze funkcjonowały szkoły oficerskie. Z tego powodu np. WSO we Wrocławiu zaczęło współpracować z Politechniką Wrocławską, a WSO w Toruniu z Uniwersytetem im. M. Kopernika. Charakterystyczne, że w tym okresie WSO w Poznaniu, kształcąca kandydatów na oficerów wojsk pancernych i logistyki orientowała swój cywilny kierunek studiów nie na Zarządzanie a na Pedagogikę i w tym zakresie współpracowała z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza. Dzięki tej współpracy nie tylko modyfikowani programy kształcenia, ale także szerzej zatrudniano nauczycieli akademickich z uczelni cywilnych w szkołach wojskowych. Doświadczenia poszczególnych szkół są w tym zakresie dość bogate, co istotnie przełożyło się na unowocześnienie treści kształcenia i podniesienie jego poziomu. 2. Programy kształcenia kandydatów na oficerów wojsk lądowych W początkowym okresie, kiedy powołano wyższe szkoły oficerskie, mające przygotowywać kadry dla potrzeb Sił Zbrojnych RP, zorientowano programy kształcenia głównie na potrzeby wiedzy specjalistycznej i praktycznej niezbędnej oficerom w praktyce służbowej. Niewielka liczba zajęć z takich przedmiotów jak matematyka, fizyka czy grupa przedmiotów humanistycznych, jak pedagogika, psychologia czy historia wojskowości nie były w stanie zmienić ogólnego (wojskowego) profilu kształcenia. Dopiero po 1990 zaczęto zwracać uwagę na kwestię porównywalności dyplomów absolwentów WSO z tymi, jakie otrzymywali absolwenci politechnik, uniwersytetów czy akademii ekonomicznych. Było to spowodowane znacznymi redukcjami stanów osobowych Sił Zbrojnych RP i pojawiającymi się trudnościami z dalszym funkcjonowaniem byłych oficerów na rynku pracy, gdyż ich dyplomy ukończenia studiów nie miały niemal żadnego praktycznego zastosowania. 2

3 Aby to zmienić, od roku 1990 dwie WSO we Wrocławiu zaczęły orientować swoje programy na Zarządzanie (dla kandydatów na oficerów wojskach zmechanizowanych) i na Budownictwo (dla kandydatów na oficerów inżynierii wojskowej). Analogiczne działania podjęto w także w innych szkołach oficerskich w kraju. Kształcenie trwało cztery lata i miało charakter studiów inżynierskich. Od roku 1994 liczba szkół oficerskich, kształcących kandydatów na oficerów wojsk lądowych zmalała do zaledwie trzech. We Wrocławiu z uwagi na połączenie dwóch szkół powstały dwa wydziały (Wojsk Zmechanizowanych i Inżynierii Wojskowej). Nazwy tych wydziałów w pełni oddawały charakter realizowanego w nich kształcenia. Kwestie kierunku studiów nadal pozostawały niejako drugorzędne. Na Wydziale Inżynierii Wojskowej kształcono na dwóch kierunkach studiów inżynierskich: Budownictwo (specjalność: Budowa dróg i mostów) oraz Chemia (specjalność: Chemia instrumentalna), co było konsekwencją likwidacji WSO w Krakowie, kształcącej oficerów dla wojsk obrony przeciwchemicznej. Na Wydziale Wojsk Zmechanizowanych prowadzono studia na kierunku Zarządzanie (specjalność: Dowodzenie pododdziałami zmechanizowanymi). Studia te zainicjowały ścisłą współpracą uczelni z wydziałami: Budownictwa, Informatyki i Zarządzania oraz Chemii Politechniki Wrocławskiej. System wyższego szkolnictwa wojskowego w tym okresie ilustruje rys. 1. poniżej. Rys. 1. Model kształcenia kandydatów na żołnierzy zawodowych (oficerów) obowiązujący do roku 2003 (Officer education model up to 2003) Należy zwrócić uwagę, że pewien komponent kadr oficerskich był przygotowywany także w uczelniach wojskowych o statusie akademickim. I tak, Wojskowa Akademia Techniczna w Warszawie (WAT) kształciła specjalistów inżynierów dla wojsk łączności, obrony przeciwlotniczej, informatyki, logistyki (mechanika, mechatronika, uzbrojenie) i in. Wojskowa Akademia Medyczna w Łodzi (WAM) kształciła lekarzy dla wojskowej służby zdrowia, stopniowo wchodząc w okres swojej likwidacji. Jedynie Akademia Marynarki Wojennej w Gdyni (kształcąca oficerów marynarki) i Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie (kształcąca pilotów i nawigatorów) utrzymywały swoje status quo, równocześnie redukując znacznie liczby kształconych podchorążych. Początek XXI wieku, wejście Polski do struktur NATO i UE to okres dalszych reform szkolnictwa wojskowego. Z uwagi na konieczność głębszych redukcji stanów osobowych Sił Zbrojnych RP i rezygnacji z powszechnego poboru oraz transformacji wojska na armię w pełni zawodową, od roku 2000 wstrzymano rekrutacje kandydatów do WSO we Wrocławiu, Poznaniu i Toruniu. Okres likwidacji tych szkół trwał aż do roku 2004, kiedy ostatni absolwenci otrzymali stopień podporucznika i dyplom ukończenia studiów wyższych. Od roku 2003 Ministerstwo Obrony Narodowej zdecydowało zmienić system kształcenia kadr oficerskich w ten sposób, aby w tym celu wykorzystać cywilnych absolwentów studiów drugiego stopnia, których po specjalistycznym przeszkoleniu wojskowym kierowano do pełnienia służby w jednostkach wojskowych. Podstawowym kryterium wprowadzenia tego rozwiązania była znaczna redukcja kosztów kształcenia. W tym celu uruchomiono we wrocławskiej WSO tzw. Studium Oficerskie które w roku 2003 rozpoczęło roczne szkolenie specjalistyczne dla absolwentów cywilnych uczelni. Kandydatów dobierano w ten sposób, żeby ich wiedza i umiejętności korelowały z potrzebami różnych rodzajów wojsk. Np. dla potrzeb wojsk inżynieryjnych rekrutowano absolwentów kierunków Budownictwo. Podstawowymi kryteriami naboru była wysoka sprawność fizyczna (test sprawności) i bardzo dobra znajomość języka angielskiego (test umiejętności wg systemu STANAG, obowiązującego w NATO). 3

4 Likwidacja szkół oficerskich stała się faktem, jednak liczne głosy krytyki i brak spójnej koncepcji reformy w resorcie obrony narodowej sprawiły, że przyjęto pewien wariant przejściowy powołując, w miejsce trzech zlikwidowanych WSO (Poznań, Toruń Wrocław), nową uczelnię Wyższą Szkołę Oficerską Wojsk Lądowych [WSOWL] we Wrocławiu (The general Tadeusz Kościuszko Military Academy of Land Forces). Rekrutacja kandydatów na studia w roku 2004 rozpoczęła kolejny etap reformowania systemu kształcenia oficerów. Ilustruje to rys. 2. Rys. 2. Modele (przejściowe) kształcenia kandydatów na żołnierzy zawodowych (oficerów w latach ) (Temporary models of officer education in ) Z uwagi na to, że nowo powołana WSOWL nie posiadała uprawnień do prowadzenia studiów II stopnia, zawarto porozumienie z Wydziałem Informatyki i Zarządzania Politechniki Wrocławskiej na wspólną realizację programu, który był w dużym stopniu integrowany z obowiązującym na tym Wydziale kierunkiem Zarządzanie i Marketing. Począwszy od roku 2004 podchorążowie kandydaci na oficerów studiowali przez 5 lat i w tym czasie zrealizowali studia cywilne II stopnia i ukończyć specjalistyczne szkolenie wojskowe. Niestety w tym systemie studiowały tylko dwa roczniki studentów (naboru 2004 i 2005). Już w roku 2006 po raz kolejny wstrzymano rekrutację do WSOWL i podjęto decyzję o jej ponownej likwidacji. Studenci, którzy studiowali we Wrocławiu dokończyli licencjat w WSOWL, a studia II stopnia kontynuowali na studiach dziennych na Politechnice Wrocławskiej. Tak więc roczniki absolwentów 2009 i 2010 otrzymały tytuł magistra i równocześnie absolwenta PWr. Równolegle w tym czasie kontynuowano szkolenie w ramach Studium Oficerskiego, po którym absolwenci otrzymywali dyplom ukończenia i promocję oficerską. W roku 2007, po rocznej przerwie, rozpoczęto nową rekrutację kandydatów na oficerów w WSOWL we Wrocławiu. Nowy program kształcenia zakładał trzyletnie studia I stopnia na kierunku Zarządzanie, po których podchorążowie rozpoczynali studia II stopnia na tym kierunku, a następnie także na nowo uruchomionym kierunku Bezpieczeństwo Narodowe. Pierwsi absolwenci w tym systemie opuścili mury Uczelni w ubiegłym 2012 roku. Od tej pory system kształcenia kandydatów na oficerów jest realizowany w wariantach przedstawionych na rys. 3. Obok studiów I i II stopnia w WSOWL do wojsk kierowani są również absolwenci Wojskowej Akademii Technicznej (WAT) (Military University of Technology), Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych (WSOSP) (Polish Air Force Academy) w Dęblinie oraz Akademii Marynarki Wojennej (AMW) (The Naval Academy) w Gdyni. Należy zwrócić uwagę, że profesjonalizacja Sił Zbrojnych RP polegająca na pełnym uzawodowieniu kadry, otworzyła możliwość ubiegania się o status oficera tym podoficerom zawodowym (NCO), którzy ukończyli studia wyższe II stopnia we własnym zakresie (np. w trybie studiów niestacjonarnych). Mogą się oni ubiegać o status oficera poprzez ukończenie Studium Oficerskiego dla podoficerów, które trwa odpowiednio krócej niż dla kandydatów z cywila. Ilustruje to wariant środkowy na rys. 3. 4

5 5 Rys. 3. Aktualnie istniejące modele kształcenia kandydatów na oficerów (current models (variants) of the polish officer education) 3. Programy kształcenia kandydatów na oficerów wojsk lądowych przedmioty ilościowe Tzw. przedmioty ilościowe kształtują one nie tylko wiedzę ogólną absolwenta, umożliwiająca rozwiązywanie określonych problemów (zadań) w praktyce menedżerskiej (tu: dowódczej), ale przede wszystkich determinują kulturę logiczną (wiedzę proceduralną i procesualny styl rozumowania), umożliwiającą rozwiązywanie złożonych problemów (w oparciu o poznane procedury). Powołany na Wydziale Zarządzania zespół badawczy, pod kierownictwem dr Andrzeja Michaluka, poddał analizie następujące programy kształcenia podchorążych na kierunku Zarządzanie (także Zarządzanie i Marketing) realizowane we wrocławskiej WSO: 1. Edycji 95 pierwsi absolwenci w roku 1999, 2. Edycji 98 pierwsi absolwenci w roku 2002; 3. Edycji 2004 pierwsi absolwenci w roku 2009; 4. Edycji 2007 pierwsi absolwenci w roku 2012 W programie Edycji 95 na kierunku Zarządzanie funkcjonował jeden przedmiot będący obiektem zainteresowania Zespołu, tj. Matematyka. Łączny wymiar godzin z Matematyki: 192 realizowanych następująco: Semestr 1 64 godziny w tym: 32 g wykłady; 24 g ćwiczenia; 8 g seminaria Semestr 2 64 godziny w tym: 32 g wykłady; 26 g ćwiczenia; 6 g seminaria; Semestr 3 64 godziny w tym: 36 g wykłady; 12 g ćwiczenia; 16 g prac. komputerowa Tabela 3. Treści kształcenia z przedmiotu Matematyka w programie kształcenia Edycji 95 (Content of mathematics education in the Curriculum Edition 95) Lp. Tematyka zajęć Godz. 1 Geometria analityczna i liczby zespolone 20 2 Badanie funkcji jednej zmiennej 44 3 Rachunek całkowy funkcji jednej zmiennej 44 4 Równania różniczkowe 20 5 Wybrane zagadnienia algebry 30 6 Rachunek prawdopodobieństwa 6 7 Mierniki statystyczne z wykorzystaniem komputera 12 8 Rozkłady zmiennej losowej 12 9 Metody wnioskowania statystycznego z wykorzystaniem komputera 4 Razem godzin zajęć 192

6 W programie Edycji 98 na kierunku Zarządzanie funkcjonowały dwa przedmioty będący obiektem zainteresowania Zespołu, tj. Matematyka i Wojskowe zastosowania badań operacyjnych. Łączny wymiar godzin z Matematyki to 164, które realizowano następująco: Semestr 1 60 godzin w tym: 30 g wykłady; 24 g ćwiczenia; 6 g seminaria Semestr 2 60 godzin w tym: 30 g wykłady; 24 g ćwiczenia; 6 g seminaria; Semestr 3 44 godziny w tym: 22 g wykłady; 10 g ćwiczenia; 8 g prac. kom..; 4 g seminaria Tabela 4. Tematyka zajęć z przedmiotu Matematyka w programie kształcenia Edycji 98 (Content of mathematics education in the Curriculum Edition 98) Lp. Tematyka zajęć Godz. 1 Geometria analityczna i liczby zespolone 20 2 Badanie funkcji jednej zmiennej 40 3 Rachunek całkowy funkcji jednej zmiennej 44 4 Równania różniczkowe 16 5 Wybrane zagadnienia algebry 10 6 Rachunek prawdopodobieństwa 6 7 Rozkłady zmiennej losowej, testowanie hipotez 16 8 Mierniki statystyczne z wykorzystaniem komputera 6 9 Statystyczna analiza danych z wykorzystaniem komputera 6 Wojskowe zastosowanie badań operacyjnych w Edycji 98 na kierunku Zarządzanie Łączny wymiar zajęć z Wojskowych zastosowań badań operacyjnych to 32 godziny, które realizowano następująco: Semestr 8-32 godziny w tym: 16 g wykłady; 8 g ćwiczenia; 8 g prac. komputerowa Tabela 5. Tematyka zajęć z przedmiotu Wojskowe zastosowanie badań operacyjnych w programie kształcenia Edycji 98 Lp. Tematyka zajęć Liczba godz. 1 Wstęp do badań operacyjnych 2 2 Programowanie liniowe (zadania programowania liniowego, algorytm sympleksowy i jego zastosowania; zadanie transportowe; rozwiązywanie zadań za 10 pomocą komputera) 3 Programowanie sekwencji (programowanie dyskretne, zagadnienia optymalnej kolejności; algorytm Johnsona, algorytm CDS; planowanie zadań pododdziału) 4 4 Grafy i sieci (istota teorii grafów i sieci; algorytm wyznaczania łańcucha najkrótszego; Sieć PERT; zastosowania wojskowe grafów i sieci; algorytm wyznaczania przepływów maksymalnych; algorytm wyznaczania najliczniejszych 8 przydziałów) 5 Problem przegrupowania wojsk (wyznaczanie optymalnej marszruty; planowanie ruchu kolumn) 2 6 Elementy teorii gier i optymalizacji wielokryterialnej (geneza i przedmiot teorii gier; model matematyczny opisujący gry strategiczne; algorytm rozwiązywania gier strategicznych; problem optymalizacji wielokryterialnej i metody 6 jego rozwiązywania 4. Uwagi o roli kwantytatywnej składowej w edukacji oficera-menadżera, przykłady naturalnych interakcji aparatu teoretycznego i szeroko rozumianych zastosowań refleksje i rekomendacje dla kierunku Zarządzanie Z problemami programowymi borykają się (niezależnie od kwestii zdefiniowania adekwatnych do współczesnych wymogów cywilizacyjnych właściwych dla specyfiki studiów oraz potencjału wiedzy i umiejętności wymaganego ( wymuszanego ) przez realia zawodowe, na wyjściu procesu edukacyjnego) wszystkie (dosłownie!) uczelnie czy wydziały, zobligowane do realizacji przedmiotów ilościowych. Niektóre z pozycji cytowanych w załączonej bibliografii dokumentują stan faktyczny: nauczania matematyki ekonomicznej (por. np. Dniestrzański, 2011). Efektywne, logicznie spójne, przekonywujące adresatów i dostosowane do ich bardzo zróżnicowanych prerequisities, wyłożenie sekwencji przedmiotów (od elementów alfabetu czystej matematyki, poprzez zaszczepienia ideologii myślenia i metodologii statystycznej, a także zadań ekonometrycznych, badań 6

7 operacyjnych itp.) stanowi duże wyzwanie dla każdej uczelni kształcącej studentów na kierunkach menedżerskich i wymaga sporej dozy ekwilibrystyki dydaktyczno-dyplomatycznej. Spraw nie ułatwia też znaczny stopień heterogeniczności opinii tyczącej się obszaru, stopnia zaawansowania i sformalizowania, czy nawet wręcz pryncypialnej- kwestii samej celowości kwantyfikacji problemów natury ekonomicznej, wewnątrz tzw. kadry nauczającej oraz całego Środowiska Akademickiego. Część Kolegów raczy nie chcieć pamiętać o podstawowej prawdzie: ekonomia (a wraz z nią, jej ważny komponent zarządzanie) jest nauką społeczną, której instrumentarium stanowią elementy sformalizowane, o charakterze kwantytatywnym (por. np. Rybicki 2007) nie pełnią one, li tylko, roli kwiatka do kożucha, ale faktycznie robią ekonomię. Jak wspomniano na wstępie oczekiwania wobec produktów na wyjściu procesu kształcenia są duże, wielostronne i wielopłaszczyznowe (rolę pomnażania wiedzy jako czynnika produkcji w całokształcie determinant wzrostu społeczno-gospodarczego podnoszą takie autorytety jak Barro [2001] czy Lazear [2000]). Rola wiedzy, a w związku z tym także technologii jej akumulacji, staje się nie elementem dyskursu salonowego czy idée fixe nawiedzonych idealistów (wychowawców społeczników legitymizujących powagę swej aktywności społecznej, koncepcjami z pogranicza socjologii, pedagogiki i psychologii, także modnej ostatnio- społecznej).to ogólne (lecz nie ogólnikowe) przekonanie poparte jest szczegółowymi analizami w sferze ekonometrii-makroekonomii, podpartymi studiami nad wyborem treści, poziomu (stopnia zgłębienia ), stopnia formalizacji i ogólnej metodyki przekazu, a także systemów motywacji i metod ewaluacji a nawet korelacjami miedzy liczebnością grup ćwiczeniowych (laboratoryjnych) a efektywnością procesu kształcenia (pojawia się pytanie o definicje tego ostatniego pojęcia). Kolejnym istotnym zagadnieniem jest sprawa proporcji między komponentami przekazywanej wiedzy (practis vs teoria) w świetle zrównoważenia rynku pracy (wpisuje się ono w klasyczną triadę problemów ekonomii: co, jak i dla kogo produkować cudzysłów ma łagodzić sformułowanie: produkcja, w odniesieniu do procesu kształcenia. Przechodząc do kwestii przedmiotów ilościowych na zakademizowanej Wyższej Szkole Oficerskiej, można odnotować (oczywisty) fakt, iż sytuacja znacznie lepiej się przedstawia (rodzi mniej różnic stanowisk oraz polemik) na kierunkach techniczno-inżynierskich tu zarówno adepci (podchorążowie), jak i dydaktycy mają dość jednoznacznie sprecyzowane cele i prowadzące do nich procesy. Gorzej jest na ambitnych, skądinąd, w założeniach kierunkach (wydziałach) menadżerskich, gdzie relacje między doskonaleniem matematycznym, a korzyściami z niego płynącymi (dla absolwenta i instytucji wojskowych lub cywilnych nie są tak czytelne. Agitacja w duchu przekonywania o walorach tzw. kultury matematycznej jest mało skuteczna. Złą robotę wykonuje z pewnością zwulgaryzowana komputeryzacja, interpretowana przez jej konsumentów jako zwolnienie z myślenia faktycznie mamy do czynienia z powszechnym informatycznym odmóżdżeniem, tasowaniem plików i pakietów. Wbrew pozorom nie jest to wcale naturalna droga rozwoju i funkcjonowania. Przysłowiowy polski hydraulik wygrywa konfrontacje ze swoim brytyjskim czy niemieckim odpowiednikiem swoją matematyczną kreatywnością (nawet o tym nie wiedząc, niczym Monsieur Jourdain, nie mający świadomości, że mówi prozą). Najogólniej rzecz ujmując, można dostrzec: a) ingerencję bezpośrednią czystej matematyki ; b) kanoniczne zastosowania matematyki w rzeczywistości ekonomicznej; c) ekonomię matematyczną (czasami nieco przekornieutożsamiana z matematyką ekonomiczną ). Przykłady tych interakcji będą (dość obszernie) omówione w ostatecznej wersji artykułu. W tym miejscu należy odnotować, iż w warstwie szczegółowej obszaru pierwszego (a) legitymizację klasyczną i par excellence współczesną mają: relacje, optymalizacja, macierze, modele stochastyczne (ryzyko) i dynamika różnicowo-różniczkowa Zakończenie Wojsko i jego struktury można postrzegać jako podmioty gospodarcze a także przedsiębiorstwa o znacznym stopniu złożoności (niezależnie od differentia specifica w zakresie podstawowych celów i misji). Stąd konieczność wyposażania tych studentów w pełnowartościowe instrumentarium świadomego współczesnego uczestnika procesów ekonomicznych. Podkreśla się postulowany dualizm kompetencyjny produktu na wyjściu procesu edukacyjnego (absolwenta wyższej uczelni wojskowej: oficera i ekonomisty-menadżera) i wagę jego szczególnej elastyczności w adaptacji do potencjalnych modeli funkcjonowania w pracy zawodowej. Ostatnią część opracowania stanowi literatura przedmiotu daleka od kompletności, lecz dokumentująca w jakimś stopniu autentyzm problematyki. Literatura 1. Aczel A.D., Statystyka w zarządzaniu : pełny wykład (tł.z ang.),.wyd. 1, PWN, Warszawa Allen R.G.D., Ekonomia matematyczna; tł. (z ang.). PWN, Warszawa Biernacki M., 2011, The effectiveness of education and economic growth, Mathematical Economics, Cop. By Wroclaw University of Economics, vol 7(14), pp Biernacki M., Applications of the integral in economics. A few simple examples for first-year students, 2010,,,Didactis of Mathematics 7 (11), pp Chrzan P., Łańcuchy decyzyjne Markowa i ich zastosowania w ekonomii, AE, Katowice Ciekot K., Horyń W., Jasiński R., Aksjologiczne aspekty ewaluacji w procesie kształcenia, Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Lądowych im. gen. Tadeusza Kościuszki: Politechnika Wrocławska, Wrocław Cieślak M. (i in.), Prognozowanie gospodarcze: metody i zastosowanie, wyd. 2 rozsz. i popr., PWN, Warszawa, 2001.

8 8. Daniluk M., Wojsko w gospodarce rynkowej, Bellona, Warszawa Dniestrzański P., Studia ekonomiczno-matematyczne analiza wybranych aspektów oferty edukacyjnej, (2011),,Didactics of Mathematics 8 (12), str Fabozzi F.J., Gifford F., Zarządzanie portfelem inwestycji finansowych przynoszących stały dochód, (tł. z ang.), PWN, Warszawa, Gedymin O., Metody ilościowe w zarządzaniu inwestycjami w przedsiębiorstwie: wybrane zagadnienia, Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania w Białymstoku, Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania, Białystok, Gozdecki Cz., Zawada E.T., Wybrane metody statystyczne w prognozowaniu wojskowym, Wydaw. MON, Warszawa Grabowski B. i in., Doskonalenie procesu nauczania matematyki, Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Lądowych im. gen. Tadeusza Kościuszki, Wrocław Hitchcock L., Distribution of a Product from Several Sources to Numerous Localities,,,Journal of Mathematics and Physics, 20, (1941), Hotelling H., Analysis of a complex of statistical variables into principal components,,, Journal of Educational Psychology, 24, , and , (1933). 16. Informacja (2009), Informacja o planowanych zmianach dyslokacyjnych wynikających z programu rozwoju Sił Zbrojnych RP w latach oraz jego aneksów, Szt. Gen. WP. 17. Jasiński R., Profile kulturowe a rozwój gospodarczy, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław, Kołwzan W., Logika pragmatyczna (wykłady zebrane), Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Lądowych im. gen. Tadeusza Kościuszki, WSOWL, Wrocław Kołwzan W., Pieronek J., Elementy teorii decyzji, WSOWL, Wrocław Koopmans T.C., Optimum Utilization of the Transportation System, Econometrica, 17 (supplement), (1949), Krawczyk S., Logistyka: teoria i praktyka 1, Difin, Warszawa 201?. 22. Kuśmierczyk P., Aukcje i przetargi, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego, Wrocław Kwaśnicki W., O matematyzacji ekonomii (Na marginesie artykułu S. Małeckiego-Tepichta), Ekonomista (3), (2012), s Lawley D.N., Maxwell A.E., Factor analysis as a statistical method, Butterworths, London Lazear E., Educational production,,,quarterly Journal of Economics 2001, vol. 116, pp Malaga K., Mikroekonomia : oswajanie z matematyką, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, Malawski M., Wieczorek A., Sosnowska H., Stolarska J., Teoria gier : konkurencja i kooperacja w ekonomii i naukach społecznych, Wydaw. Naukowe PWN, Warszawa Michaluk A., Matematyczny model walki pododdziałów piechoty, Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Zmechanizowanych, Zakład Inżynierii Systemów, WSOWZ, Wrocław. 29. Michaluk A., Wpływ kształcenia podchorążych w zakresie metod ilościowych na ich późniejsze kariery zawodowe w jednostkach wojskowych, referat wygłoszony podczas obrad ogólnopolskiej Konferencji Dylematy współczesnego zarządzania, Kraków-Zakopane, 4-6 maja 2013; organizatorzy: Instytut Spraw Publicznych UJ oraz Wydział Zarzadzania WSOWL. 30. Mika J., Elementy matematyki dla studentów ekonomii i zarządzania, Wyd. Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice, Ostasiewicz S., Składki w wybranych typach ubezpieczeń życiowych, Wyd. 2. AE, Wrocław, Ostasiewicz W., Logika dla informatyków, wyd. 5 popr. i uzup., Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego, Wrocław Ostasiewicz W., Socio-economical applications of statistical methods, University of Economics, Wrocław Ostoja-Ostaszewski A., Matematyka w ekonomii : modele i metody. 2, Elementarny rachunek różniczkowy (tł. z ang.), wyd. 2, PWN, Warszawa, Ostoja-Ostaszewski A., Matematyka w ekonomii: modele i metody 1, Algebra elementarna (tł. z ang.), wyd. 2., PWN, Warszawa, Panek E., Ekonomia matematyczna, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań, Panek T., Statystyczne metody wielowymiarowej analizy porównawczej, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa Pawlak Z., O konfliktach, PWN, Warszawa, Pietraszkiewicz P., Uwagi o rozwijaniu matematycznych umiejętności podchorążych w trakcie zajęć z matematyki, Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych im. gen. Tadeusza Kościuszki, Wrocław, Rocki M. (red.), Jakość kształcenia ekonomicznego, PTE, Warszawa 2009 r. (IV tom Materiałów VIII Kongresu Ekonomistów Polskich). 41. Rybicki W., O prezentacji problemów ilościowych w ekonomii (casus teorii oczekiwanej użyteczności). Dydaktyka Matematyki 3(2002). Wydawnictwo AE we Wrocławiu, str Rybicki W., Some Reasons Why We Should Teach Matrices to Students of Economics;,,Didactics of Mathematics, No. 9 (13), pp ,(2012); Wrocław University of Economics Publ. House, Wrocław, Schelling T., The Strategy of Conflict, Harvard University Press, Cambridge,

9 44. Steinhaus H., Definicje potrzebne do teorii gier i pościgu, Myśl Akademicka, Lwów Strzała K., Zastosowanie uogólnionych metod sterowania optymalnego do podejmowania decyzji gospodarczych, Uniwersytet Gdański, Gdańsk, Tokarski T., Matematyczne modele przedsiębiorstwa, Wydaw. Uniwersytetu Jagiellońskiego, cop. Kraków, Trzaskalik T., Dyskretne programowanie dynamiczne: teoria i zastosowanie w praktyce gospodarczej, AE, Katowice Tyszka T., Konflikty i strategie: niektóre zastosowania teorii gier, WNT, Warszawa, Von Neumann J., Morgenstern O., Theory of games and economic behavior, Princeton University Press, Princeton Wilson R.J., Wprowadzenie do teorii grafów, PWN, Warszawa Bibliografia elektroniczna 1. Chmielecka E. (red.), (2010), Autonomia programowa uczelni. Ramy kwalifikacji dla szkolnictwa wyższego, Ramy_kwalifikacji_dla_szk_wyzsz_165x235_int.pdf, [ ] 2. Wizja (2008), Wizja Sił Zbrojnych RP 2030, pdf 3. Wpływ kształcenia podchorążych w zakresie metod ilościowych na ich późniejsze kariery zawodowe w jednostkach wojskowych, Michaluk A., referat wygłoszony podczas obrad) ogólnopolskiej Konferencji Dylematy współczesnego zarządzania, Kraków-Zakopane, 4-6 maja 2013; organizatorzy: Instytut Spraw Publicznych UJ oraz Wydział Zarządzania WSOWL (materiały konferencyjne) 4. Rybicki W., Kwestia matematyzacji nowoczesnych teorii ekonomicznych najnowsza historia, diagnoza status quo, kategoryczny postulat metodologiczny? głos w dyskusji panelowej I Sesji VIII Kongresu Ekonomistów Polskich, Warszawa, r. Sesja równoległa I "Nauki ekonomiczne wobec wyzwań współczesności" (stenogram w materiałach VIII KEP). 5. Kinetyka zabijania czyli równania Lanchestera.bobolowisko.blogspot.com/2010/02/ 6. Sadowski W. Wojenne (po)rachunki; 9

Zasady rekrutacji i powoływania ochotników do służby zawodowej i służby kandydackiej

Zasady rekrutacji i powoływania ochotników do służby zawodowej i służby kandydackiej WOJEWÓDZKI SZTAB WOJSKOWY W ZIELONEJ GÓRZE WYDZIAŁ MOBILIZACJI I UZUPEŁNIEŃ Zasady rekrutacji i powoływania ochotników do służby zawodowej i służby kandydackiej OPRACOWAŁ kpt. mgr inż. Ireneusz WILIŃSKI

Bardziej szczegółowo

1. Informatyka w zarządzaniu, 2. Grafika komputerowa i budowa systemów internetowych,

1. Informatyka w zarządzaniu, 2. Grafika komputerowa i budowa systemów internetowych, KIERUNEK: INFORMATYKA I EKONOMETRIA Studia inżynierskie na kierunku Informatyka i Ekonometria obejmują kształcenie specjalistów w zakresie tworzenia i eksploatacji systemów informacji ekonomicznej, stosowania

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie Instytut Matematyczno-Przyrodniczy Zakład Matematyki

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie Instytut Matematyczno-Przyrodniczy Zakład Matematyki Program studiów na kierunku matematyka (studia I stopnia o profilu ogólnoakademickim, stacjonarne) dotyczy osób zarekrutowanych w roku 2013/14 i w latach następnych Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI SZTAB WOJSKOWY W LUBLINIE

WOJEWÓDZKI SZTAB WOJSKOWY W LUBLINIE Służba przygotowawcza Narodowe Siły Rezerwowe Służba kandydacka - Szkolnictwo wojskowe Zawodowa Służba Wojskowa Służba przygotowawcza to nowy element systemu szkolenia obywateli w warunkach armii zawodowej,

Bardziej szczegółowo

SŁUŻBA PRZYGOTOWAWCZA NOWA FORMA SŁUŻBY WOJSKOWEJ

SŁUŻBA PRZYGOTOWAWCZA NOWA FORMA SŁUŻBY WOJSKOWEJ SZTAB GENERALNY WOJSKA POLSKIEGO ZARZĄD ORGANIZACJI I UZUPEŁNIEŃ P1 SŁUŻBA PRZYGOTOWAWCZA NOWA FORMA SŁUŻBY WOJSKOWEJ ppłk Korneliusz ŁANIEWSKI WROCŁAW PAŹDZIERNIK 2015 rok 1 GENEZA TWORZENIA NARODOWYCH

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I EKONOMETRIA REALIZOWANE NA KIERUNKACH EKONOMICZNYCH W ŚWIETLE OBOWIĄZUJĄCYCH STANDARDÓW NAUCZANIA

STATYSTYKA I EKONOMETRIA REALIZOWANE NA KIERUNKACH EKONOMICZNYCH W ŚWIETLE OBOWIĄZUJĄCYCH STANDARDÓW NAUCZANIA D I D A C T I C S O F M A T H E M A T I C S No. 8 (12) 2011 STATYSTYKA I EKONOMETRIA REALIZOWANE NA KIERUNKACH EKONOMICZNYCH W ŚWIETLE OBOWIĄZUJĄCYCH STANDARDÓW NAUCZANIA Abstract. The paper demonstrates

Bardziej szczegółowo

PRZYSPOSOBIENIE OBRONNE STUDENTEK I STUDENTÓW WYŻSZEJ SZKOŁY TECHNOLOGII TELEINFORMATYCZNYCH W ŚWIDNICY

PRZYSPOSOBIENIE OBRONNE STUDENTEK I STUDENTÓW WYŻSZEJ SZKOŁY TECHNOLOGII TELEINFORMATYCZNYCH W ŚWIDNICY PRZYSPOSOBIENIE OBRONNE STUDENTEK I STUDENTÓW WYŻSZEJ SZKOŁY TECHNOLOGII TELEINFORMATYCZNYCH W ŚWIDNICY NIEOBOWIĄZKOWY PRZEDMIOT NAUKI, PROWADZONY W SYSTEMIE SAMOKSZTAŁCENIA I KONSULTACJI Znowelizowana

Bardziej szczegółowo

WOJSKOWE SZKOLNICTWO ZAWODOWE

WOJSKOWE SZKOLNICTWO ZAWODOWE W O J S K O W A K O M E N D A U Z U P E L N I E Ń W B Y D G O S Z C Z Y WOJSKOWE SZKOLNICTWO ZAWODOWE ROK ADADEMICKI 2010/2011 1. INFORMACJE OGÓLNE 2. WYKAZ UCZELNI PROWADZĄCYCH NABÓR NA ROK AKADEMICKI

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. Język polski. Badania operacyjne Nazwa przedmiotu Język angielski operational research USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW

KARTA PRZEDMIOTU. Język polski. Badania operacyjne Nazwa przedmiotu Język angielski operational research USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW KARTA PRZEDMIOTU Kod przedmiotu E/FIRP/BOP Język polski Badania operacyjne Nazwa przedmiotu Język angielski operational research USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW Kierunek studiów Forma studiów

Bardziej szczegółowo

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Legnica 2011/2012 Kierunek: Zarządzanie Zarządzanie przedsiębiorstwem Absolwenci specjalności zarządzanie przedsiębiorstwem

Bardziej szczegółowo

Uchwała Rady Wydziału Inżynierii Lądowej z dnia 28 marca 2012 roku nr 5.3/SD/03/2012

Uchwała Rady Wydziału Inżynierii Lądowej z dnia 28 marca 2012 roku nr 5.3/SD/03/2012 Uchwała Rady Wydziału Inżynierii Lądowej z dnia 28 marca 2012 roku nr 5.3/SD/03/2012 w sprawie zasad przyjęć na I rok studiów I, II i III stopnia (stacjonarnych i niestacjonarnych) na Wydział Inżynierii

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 263/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 19 września 2013 r. w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów w 2014 r.

DECYZJA Nr 263/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 19 września 2013 r. w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów w 2014 r. Warszawa, dnia 20 września 2013 r. Poz. 229 Departament Kadr DECYZJA Nr 263/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 19 września 2013 r. w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów w 2014

Bardziej szczegółowo

Informatyka II stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) kierunkowy (podstawowy / kierunkowy / inny HES)

Informatyka II stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) kierunkowy (podstawowy / kierunkowy / inny HES) KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Badania Operacyjne w Informatyce Operations Research in Computer Science

Bardziej szczegółowo

3. Plan studiów PLAN STUDIÓW. Faculty of Fundamental Problems of Technology Field of study: MATHEMATICS

3. Plan studiów PLAN STUDIÓW. Faculty of Fundamental Problems of Technology Field of study: MATHEMATICS 148 3. Plan studiów PLAN STUDIÓW 3.1. MATEMATYKA 3.1. MATHEMATICS - MSc studies - dzienne studia magisterskie - day studies WYDZIAŁ: PPT KIERUNEK: MATEMATYKA SPECJALNOŚCI: Faculty of Fundamental Problems

Bardziej szczegółowo

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej jeden z 13 wydziałów Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Od kilkunastu lat główną siedzibą Wydziału oraz Instytutu

Bardziej szczegółowo

Sylwetki absolwenta kierunku Informatyka dla poszczególnych specjalności :

Sylwetki absolwenta kierunku Informatyka dla poszczególnych specjalności : INFORMATYKA Studia I stopnia Celem kształcenia na I stopniu studiów kierunku Informatyka jest odpowiednie przygotowanie absolwenta z zakresu ogólnych zagadnień informatyki. Absolwent powinien dobrze rozumieć

Bardziej szczegółowo

Wykształcenie na zamówienie

Wykształcenie na zamówienie Wykształcenie na zamówienie Wyniki kolejnej edycji konkursu na kierunki zamawiane Według szacunków ministerstwa, w roku 2013 w polskim przemyśle zabraknie ponad 46 tys. inżynierów, a w usługach ponad 22

Bardziej szczegółowo

Losy absolwentów 2014. II Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Dwujęzycznymi im. A. Mickiewicza w Słupsku

Losy absolwentów 2014. II Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Dwujęzycznymi im. A. Mickiewicza w Słupsku Losy absolwentów 04 II Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Dwujęzycznymi im. A. Mickiewicza w Słupsku Jednym z obszarów działalności II Liceum Ogólnokształcącego w Słupsku jest monitorowanie losów swoich

Bardziej szczegółowo

METODY ILOŚCIOWE W ZARZĄDZANIU

METODY ILOŚCIOWE W ZARZĄDZANIU 1.1.1 Metody ilościowe w zarządzaniu I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE METODY ILOŚCIOWE W ZARZĄDZANIU Nazwa jednostki organizacyjnej prowadzącej kierunek: Kod przedmiotu: RiAF_PS5 Wydział Zamiejscowy

Bardziej szczegółowo

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ) KIERUNEK ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Legnica 2011/2012 Kierunek: Zarządzanie i inżynieria produkcji, studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Motywy podjęcia studiów na kierunku Edukacja Techniczno-Informatyczna w AGH

Motywy podjęcia studiów na kierunku Edukacja Techniczno-Informatyczna w AGH Marta CIESIELKA, Małgorzata NOWORYTA AGH Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, Polska Motywy podjęcia studiów na kierunku Edukacja Techniczno-Informatyczna w AGH Wstęp Wybór studiów

Bardziej szczegółowo

Egzamin / zaliczenie na ocenę*

Egzamin / zaliczenie na ocenę* Zał. nr do ZW /01 WYDZIAŁ / STUDIUM KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim Identyfikacja systemów Nazwa w języku angielskim System identification Kierunek studiów (jeśli dotyczy): Inżynieria Systemów

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE WOJSKOWE KANDYDATÓW NA OFICERÓW W 2012 R.

SZKOLENIE WOJSKOWE KANDYDATÓW NA OFICERÓW W 2012 R. SZKOLENIE WOJSKOWE KANDYDATÓW NA OFICERÓW W 2012 R. Osoba zainteresowana zawodową służbą wojskową w korpusie oficerów zawodowych może starać się o powołanie do tego korpusu w drodze ukończenia akademii

Bardziej szczegółowo

1. Bezpieczeństwo i higiena pracy, 4. Informatyka w zarządzaniu przedsiębiorstwem, 2. Zarządzanie przedsiębiorstwem i ochrona środowiska,

1. Bezpieczeństwo i higiena pracy, 4. Informatyka w zarządzaniu przedsiębiorstwem, 2. Zarządzanie przedsiębiorstwem i ochrona środowiska, Na kierunku ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI oferujemy 4 specjalności: 1. Bezpieczeństwo i higiena pracy, 4. Informatyka w zarządzaniu przedsiębiorstwem, 2. Zarządzanie przedsiębiorstwem i ochrona środowiska,

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Ekonomia Rok akademicki: 2015/2016 Kod: MEI-1-501-s Punkty ECTS: 1 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Edukacja Techniczno Informatyczna Specjalność: - Poziom

Bardziej szczegółowo

Kierunek Ekonomia - studia stacjonarne pierwszego stopnia

Kierunek Ekonomia - studia stacjonarne pierwszego stopnia Kierunek Ekonomia - studia stacjonarne pierwszego stopnia obowiązujący od roku akademickiego 2015/201 (W wykład, C ćwiczenia, P projekt/seminarium, L laboratorium/lektorat, E -egzamin) Semestr I 1 Język

Bardziej szczegółowo

Algorytmy i bazy danych (wykład obowiązkowy dla wszystkich)

Algorytmy i bazy danych (wykład obowiązkowy dla wszystkich) MATEMATYKA I EKONOMIA PROGRAM STUDIÓW DLA II STOPNIA Data: 2010-11-07 Opracowali: Krzysztof Rykaczewski Paweł Umiński Streszczenie: Poniższe opracowanie przedstawia projekt planu studiów II stopnia na

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp / 13. Introduction / 19

Spis treści. Wstęp / 13. Introduction / 19 Spis treści Wstęp / 13 Introduction / 19 I II III IV Zasady dydaktyczne procesu kształcenia w uniwersytecie / 27 Istota i geneza zasad dydaktycznych oraz ich klasyfikacja / 30 Treści zasad dydaktycznych

Bardziej szczegółowo

Planowanie i organizacja robót inżynieryjnych WF-ST1-GI--12/13Z-PANO. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 15 Zajęcia projektowe: 30

Planowanie i organizacja robót inżynieryjnych WF-ST1-GI--12/13Z-PANO. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 15 Zajęcia projektowe: 30 Karta przedmiotu Wydział: Wydział Finansów Kierunek: Gospodarka przestrzenna I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Planowanie i organizacja robót inżynieryjnych Nazwa przedmiotu w j. ang. Język prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Jak budować program (curriculum) na bazie efektów uczenia się zdefiniowanych dla obszaru studiów?

Jak budować program (curriculum) na bazie efektów uczenia się zdefiniowanych dla obszaru studiów? Jak budować program (curriculum) na bazie efektów uczenia się zdefiniowanych dla obszaru studiów? Jak budować program zajęć (sylabus) na bazie macierzy efektów uczenia się? Obszar nauk ścisłych (astronomia,

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Badania operacyjne Operational research Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Management and Engineering of Production Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Poziom studiów: studia I stopnia

Bardziej szczegółowo

Dwuletnie studia indywidualne II stopnia na kierunku fizyka, specjalność Metody fizyki w ekonomii (ekonofizyka)

Dwuletnie studia indywidualne II stopnia na kierunku fizyka, specjalność Metody fizyki w ekonomii (ekonofizyka) Dwuletnie studia indywidualne II stopnia na kierunku fizyka, specjalność Metody fizyki w ekonomii (ekonofizyka) 1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW Celem kształcenia w ramach specjalności Metody fizyki w ekonomii

Bardziej szczegółowo

www.wojsko-polskie.pl www.mon.gov.pl SZEREGOWI ZAWODOWI SIŁA CHARAKTERU MOC MOŻLIWOŚCI

www.wojsko-polskie.pl www.mon.gov.pl SZEREGOWI ZAWODOWI SIŁA CHARAKTERU MOC MOŻLIWOŚCI www.wojsko-polskie.pl www.mon.gov.pl SZEREGOWI ZAWODOWI SIŁA CHARAKTERU MOC MOŻLIWOŚCI SZEREGOWI ZAWODOWI SIŁA CHARAKTERU MOC MOŻLIWOŚCI PORADNIK DLA KANDYDATÓW DLA KOGO ZAWODOWA SŁUŻBA WOJSKOWA? Zawodową

Bardziej szczegółowo

Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering

Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

Przedmiot wzmocniony dodatkową liczbą godzin w procesie edukacji po kl. I. informatyka wychowanie fizyczne. matematyka fizyka chemia j. ang.

Przedmiot wzmocniony dodatkową liczbą godzin w procesie edukacji po kl. I. informatyka wychowanie fizyczne. matematyka fizyka chemia j. ang. Dyrektor I Liceum Ogólnokształcącego im. Władysława Broniewskiego w Bełchatowie zamierza otworzyć w roku szkolnym 2015/2016 oddziały klas pierwszych o następujących specjalnościach Symbol Nazwa oddziału

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 375/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 9 września 2014 r. w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów w 2015 r.

DECYZJA Nr 375/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 9 września 2014 r. w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów w 2015 r. Warszawa, dnia 9 września 2014 r. Poz. 305 Departament Kadr DECYZJA Nr 375/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 9 września 2014 r. w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów w 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Briefing prasowy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prof. Barbary Kudryckiej

Briefing prasowy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prof. Barbary Kudryckiej 24 czerwca 2013 r. Briefing prasowy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prof. Barbary Kudryckiej ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22) 529 27 18 \ fax +48 (22) 628 09 22 Odwróciliśmy

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA POLITECHNIKA WROCŁAWSKA Niniejszy suplement do dyplomu oparty jest na modelu opracowanym przez Komisję Europejską, Radę Europy oraz UNESCO/CEPES. Ma on dostarczyć obiektywnych pełnych informacji dla lepszego

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Jakości Quality Engineering. Zarządzanie i Inżynieria Produkcji II stopień Ogólnoakademicki

Inżynieria Jakości Quality Engineering. Zarządzanie i Inżynieria Produkcji II stopień Ogólnoakademicki KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 Inżynieria Jakości Quality Engineering A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 457/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 16 listopada 2015 r.

DECYZJA Nr 457/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 16 listopada 2015 r. Warszawa, dnia 7 listopada 05 r. Poz. 6 Departament Kadr DECYZJA Nr 457/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 6 listopada 05 r. w sprawie osób właściwych do opracowania modeli przebiegu służby wojskowej

Bardziej szczegółowo

Metody analizy przestrzennej. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 30. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 18

Metody analizy przestrzennej. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 30. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 18 Karta przedmiotu Wydział: Wydział Finansów Kierunek: Gospodarka przestrzenna I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Metody analizy przestrzennej Nazwa przedmiotu w j. ang. Język prowadzenia przedmiotu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA KIERUNEK: POZIOM: PROFIL: OBOWIĄZUJE OD ROKU AKADEMICKIEGO: 2015 / 2016 ROK

PROGRAM KSZTAŁCENIA KIERUNEK: POZIOM: PROFIL: OBOWIĄZUJE OD ROKU AKADEMICKIEGO: 2015 / 2016 ROK PROGRAM KSZTAŁCENIA KIERUNEK: AKUSTYKA POZIOM: STUDIA I STOPNIA PROFIL: PRAKTYCZNY ROK OBOWIĄZUJE OD ROKU AKADEMICKIEGO: 0 / 0 INSTYTUT AKUSTYKI WYDZIAŁ FIZYKI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA W POZNANIU

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI PROWADZĄCEGO ZAJĘCIA SEMESTR ZIMOWY 2013/2014

RAPORT Z EWALUACJI PROWADZĄCEGO ZAJĘCIA SEMESTR ZIMOWY 2013/2014 RAPORT Z EWALUACJI PROWADZĄCEGO ZAJĘCIA SEMESTR ZIMOWY 2013/2014 Opracowanie: dr Dorota Szaban dr Justyna Nyćkowiak mgr Tomasz Kołodziej Lubuski Ośrodek Badań Społecznych Pedagogiki, Socjologii i Nauk

Bardziej szczegółowo

zaliczenie na ocenę 0.5 0.5

zaliczenie na ocenę 0.5 0.5 WYDZIAŁ INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA Zał. nr 4 do ZW 33/01 KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim: Rynkowy system finansowy - ubezpieczenia Nazwa w języku angielskim: Market financial system - insurance

Bardziej szczegółowo

LOSY ABSOLWENTÓW LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO W ZESPOLE SZKÓŁ NR 3 W SKIERNIEWICACH 2014/2015

LOSY ABSOLWENTÓW LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO W ZESPOLE SZKÓŁ NR 3 W SKIERNIEWICACH 2014/2015 LOSY ABSOLWENTÓW LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO W ZESPOLE SZKÓŁ NR W SKIERNIEWICACH 0/05 Wychowawcy zgromadzili informacje o dalszych losach swoich wychowanków. W roku szkolnym 0/05 liceum ogólnokształcące

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU. Część A

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU. Część A Przedmiot: Seminarium dyplomowe Wykładowca odpowiedzialny za przedmiot: Cele zajęć z przedmiotu: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU Wykładowcy

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT NAUK EKONOMICZNYCH POLSKIEJ AKADEMII NAUK

INSTYTUT NAUK EKONOMICZNYCH POLSKIEJ AKADEMII NAUK INSTYTUT NAUK EKONOMICZNYCH POLSKIEJ AKADEMII NAUK Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk oferuje program studiów doktoranckich wychodząc z przesłanki, Ŝe rozwój edukacji w Polsce wyraŝający

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU WYMAGANIA WSTĘPNE W ZAKRESIE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI I INNYCH KOMPETENCJI CELE PRZEDMIOTU

KARTA PRZEDMIOTU WYMAGANIA WSTĘPNE W ZAKRESIE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI I INNYCH KOMPETENCJI CELE PRZEDMIOTU UWAGA! Karta przedmiotu nie jest zatwierdzona! Wydział Mechaniczny PWR KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim: Metody numeryczne Nazwa w języku angielskim: Numerical Methods Kierunek studiów (jeśli dotyczy):

Bardziej szczegółowo

ZAWODOWA SŁUŻBA WOJSKOWA

ZAWODOWA SŁUŻBA WOJSKOWA ZAWODOWA SŁUŻBA WOJSKOWA Powołanie do zawodowej służby wojskowej następuje: do służby stałej - na czas nieokreślony; do służby kontraktowej - na czas określony w kontrakcie. Żołnierz służby kontraktowej

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Statystyka komputerowa Computer statistics Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Management and Engineering of Production Rodzaj przedmiotu: Fakultatywny - oferta Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

Metody Badań Methods of Research

Metody Badań Methods of Research AKADEMIA LEONA KOŹMIŃSKIEGO KOŹMIŃSKI UNIVERSITY SYLABUS PRZEDMIOTU NA ROK AKADEMICKI 2010/2011 SEMESTR letni NAZWA PRZEDMIOTU/ NAZWA PRZEDMIOTU W JEZYKU ANGIELSKIM KOD PRZEDMIOTU LICZBA PUNKTÓW ECTS Metody

Bardziej szczegółowo

Sylabus do programu kształcenia obowiązującego od roku akademickiego 2014/15

Sylabus do programu kształcenia obowiązującego od roku akademickiego 2014/15 . Sylabus do programu kształcenia obowiązującego od roku akademickiego 2014/15 (1) Nazwa przedmiotu Teoria ryzyka w bankowości (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Matematyczno - Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wacław Jarmołowicz Dawid Piątek ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wprowadzenie Celem opracowania jest ogólna charakterystyka przemian w tym przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

Pozycjonowanie Wydziału. Trójmiasta i kraju. mgr Adam Szczęch, dr Marcin Wołek, dr Marcin Skurczyński, Wydział Ekonomiczny

Pozycjonowanie Wydziału. Trójmiasta i kraju. mgr Adam Szczęch, dr Marcin Wołek, dr Marcin Skurczyński, Wydział Ekonomiczny Pozycjonowanie Wydziału Ekonomicznego na mapie edukacyjnej Trójmiasta i kraju mgr Adam Szczęch, dr Marcin Wołek, dr Marcin Skurczyński, Wydział Ekonomiczny Najpopularniejsze kierunki studiów na studiach

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE Organization and Management Forma studiów: studia stacjonarne Poziom kwalifikacji:

Bardziej szczegółowo

Stacjonarne Wszystkie Katedra Informatyki Stosowanej Dr inż. Marcin Detka. Podstawowy Obowiązkowy Polski Semestr pierwszy. Semestr letni Brak Nie

Stacjonarne Wszystkie Katedra Informatyki Stosowanej Dr inż. Marcin Detka. Podstawowy Obowiązkowy Polski Semestr pierwszy. Semestr letni Brak Nie KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 202/203 Z-ZIP2-0452 Informatyczne Systemy Zarządzania Produkcją Manufacturing Management

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH I. Wprowadzenie Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia Podpisanie przez Polskę w 1999 roku Deklaracji

Bardziej szczegółowo

METODY WSPOMAGANIA DECYZJI MENEDŻERSKICH

METODY WSPOMAGANIA DECYZJI MENEDŻERSKICH PREZENTACJA SEPCJALNOŚCI: METODY WSPOMAGANIA DECYZJI MENEDŻERSKICH WYDZIAŁ INFORMATYKI I KOMUNIKACJI KIERUNEK INFORMATYKA I EKONOMETRIA SEKRETARIAT KATEDRY BADAŃ OPERACYJNYCH Budynek D, pok. 621 e-mail

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1) Nazwa przedmiotu: INŻYNIERIA SYSTEMÓW I ANALIZA SYSTEMOWA. 2) Kod przedmiotu: ROZ-L3-20

KARTA PRZEDMIOTU. 1) Nazwa przedmiotu: INŻYNIERIA SYSTEMÓW I ANALIZA SYSTEMOWA. 2) Kod przedmiotu: ROZ-L3-20 Z1-PU7 WYDANIE N2 Strona: 1 z 5 (pieczęć wydziału) KARTA PRZEDMIOTU 1) Nazwa przedmiotu: INŻYNIERIA SYSTEMÓW I ANALIZA SYSTEMOWA 3) Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego: 2014/2015 2) Kod przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania EKONOMIA. Lp. Wymagane przedmioty Przelicznik dla poziomu przedmiotu rozszerzony p Matematyka

Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania EKONOMIA. Lp. Wymagane przedmioty Przelicznik dla poziomu przedmiotu rozszerzony p Matematyka EKONOMIA nowa matura konkurs świadectw dojrzałości Lp. Wymagane przedmioty Przelicznik dla poziomu przedmiotu rozszerzony p Matematyka 1 = 0,70 albo podstawowy p 1.* 1 = 0,60 albo geografia albo historia

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE W ZAKRESIE KARTOGRAFII I GIS NA UNIWERSYTECIE PRZYRODNICZYM WE WROCŁAWIU HALINA KLIMCZAK INSTYTUT GEODEZJI I GEOINFORMATYKI

KSZTAŁCENIE W ZAKRESIE KARTOGRAFII I GIS NA UNIWERSYTECIE PRZYRODNICZYM WE WROCŁAWIU HALINA KLIMCZAK INSTYTUT GEODEZJI I GEOINFORMATYKI KSZTAŁCENIE W ZAKRESIE KARTOGRAFII I GIS NA UNIWERSYTECIE PRZYRODNICZYM WE WROCŁAWIU HALINA KLIMCZAK INSTYTUT GEODEZJI I GEOINFORMATYKI Najstarszą uczelnią wyższą na Dolnym Śląsku oferującą studia I i

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Technologii Teleinformatycznych w Świdnicy. Dokumentacja specjalności. Systemy komputerowe administracji

Wyższa Szkoła Technologii Teleinformatycznych w Świdnicy. Dokumentacja specjalności. Systemy komputerowe administracji Wyższa Szkoła Technologii Teleinformatycznych w Świdnicy Dokumentacja specjalności Systemy komputerowe administracji prowadzonej w ramach kierunku Informatykana wydziale Informatyki 1. Dane ogólne Nazwa

Bardziej szczegółowo

Kryteria kwalifikacji na studia w roku akademickim 2015/2016. 1. Wydział Humanistyczny

Kryteria kwalifikacji na studia w roku akademickim 2015/2016. 1. Wydział Humanistyczny na studia w roku akademickim 2015/2016 * - przedmiot kierunkowy ** - studia zostaną uruchomione po uzyskaniu zgody ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego SM stara matura NM nowa matura IB - matura

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011 Kierunek studiów: Pedagogika Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

ćwiczenia Katedra Rozwoju Regionalnego i Metod Ilościowych

ćwiczenia Katedra Rozwoju Regionalnego i Metod Ilościowych Kod Nazwa Powszechne rozumienie statystyki- umiejętność odczytywania wskaźników Wersja Wydział Kierunek Specjalność Specjalizacja/kier. dyplomowania Poziom (studiów) Forma prowadzenia studiów Przynależność

Bardziej szczegółowo

Semestr zimowy Podstawy marketingu Nie

Semestr zimowy Podstawy marketingu Nie KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-ZIP-483z Zarządzanie marketingowe i badania rynku Marketing management

Bardziej szczegółowo

1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW 2. SYLWETKA ABSOLWENTA

1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW 2. SYLWETKA ABSOLWENTA Dwuletnie studia indywidualne II stopnia na kierunku fizyka, specjalność Nauczanie i popularyzacja fizyki, specjalizacje: Nauczycielska; Dydaktyka i popularyzacja fizyki 1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW Celem

Bardziej szczegółowo

1 26671 ABC zdrowia dziecka 978-83-200-3869-9. 2 469 Analiza finansowa przedsiębiorstwa 978-83-01-14871-3

1 26671 ABC zdrowia dziecka 978-83-200-3869-9. 2 469 Analiza finansowa przedsiębiorstwa 978-83-01-14871-3 Lp. Ibuk ID Tytuł ISBN 1 26671 ABC zdrowia dziecka 978-83-200-3869-9 2 469 Analiza finansowa przedsiębiorstwa 978-83-01-14871-3 3 2307 Analiza finansowa w procesie decyzyjnym współczesnego przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Ekonometria_FIRJK Arkusz1

Ekonometria_FIRJK Arkusz1 Rok akademicki: Grupa przedmiotów Numer katalogowy: Nazwa przedmiotu 1) : łumaczenie nazwy na jęz. angielski 3) : Kierunek studiów 4) : Ekonometria Econometrics Ekonomia ECS 2) Koordynator przedmiotu 5)

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiotu: humanistyczny i w-f Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE Organization and Management Forma studiów: studia stacjonarne Poziom

Bardziej szczegółowo

STAN KSZTAŁCENIA STATYSTYKÓW W RAPORTACH POLSKIEJ KOMISJI AKREDYTACYJNEJ

STAN KSZTAŁCENIA STATYSTYKÓW W RAPORTACH POLSKIEJ KOMISJI AKREDYTACYJNEJ ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA OECONOMICA 280, 2013 * STAN KSZTAŁCENIA STATYSTYKÓW W RAPORTACH POLSKIEJ KOMISJI AKREDYTACYJNEJ Streszczenie. Informacje nagromadzone przez PKA (początkowo Państwową...,

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 68/2005 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 18 lipca 2005 r.

ZARZĄDZENIE Nr 68/2005 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 18 lipca 2005 r. ZARZĄDZENIE Nr 68/2005 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego w sprawie utworzenia w Uniwersytecie Wrocławskim Kolegium Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych Na podstawie art. 49 ust. 2

Bardziej szczegółowo

Nowa specjalność Zarządzanie badaniami i projektami Research and Projects Management

Nowa specjalność Zarządzanie badaniami i projektami Research and Projects Management Nowa specjalność Zarządzanie badaniami i projektami Research and Projects Management Kierunek: Informatyka i Ekonometria, WIiK Studia stacjonarne/niestacjonarne II stopnia Potrzeby kształcenia specjalistów

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2015/2016 Kod: DIS-2-301-SZ-n Punkty ECTS: 2. Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność: Systemowe zarządzanie środowiskiem

Rok akademicki: 2015/2016 Kod: DIS-2-301-SZ-n Punkty ECTS: 2. Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność: Systemowe zarządzanie środowiskiem Nazwa modułu: Ekonomika i zarządzanie ochroną Rok akademicki: 2015/2016 Kod: DIS-2-301-SZ-n Punkty ECTS: 2 Wydział: Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność:

Bardziej szczegółowo

Egzamin / zaliczenie na ocenę*

Egzamin / zaliczenie na ocenę* Zał. nr do ZW 33/01 WYDZIAŁ / STUDIUM KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim Optymalizacja systemów Nazwa w języku angielskim System optimization Kierunek studiów (jeśli dotyczy): Inżynieria Systemów

Bardziej szczegółowo

RZĄDOWY PROGRAM KIERUNKI ZAMAWIANE. Studiuj kierunki strategiczne dla Polski! prof. Barbara Kudrycka minister nauki i szkolnictwa wyższego

RZĄDOWY PROGRAM KIERUNKI ZAMAWIANE. Studiuj kierunki strategiczne dla Polski! prof. Barbara Kudrycka minister nauki i szkolnictwa wyższego RZĄDOWY PROGRAM KIERUNKI ZAMAWIANE Studiuj kierunki strategiczne dla Polski! prof. Barbara Kudrycka minister nauki i szkolnictwa wyższego Sukces KIERUNKÓW ZAMAWIANYCH 2008 pilotaŝ programu: wpłynęło 51

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 24 lutego 2015 r. Poz. 252 OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 4 lutego 2015 r.

Warszawa, dnia 24 lutego 2015 r. Poz. 252 OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 4 lutego 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 24 lutego 2015 r. Poz. 252 OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 4 lutego 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 2014/2015

Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 2014/2015 Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 201/2015 Wydział Zarządzania UW posiada uprawnienia do nadawania stopnia doktora w dwóch dyscyplinach:

Bardziej szczegółowo

studia I stopnia i co dalej?

studia I stopnia i co dalej? Studia magisterskie w trójstopniowym systemie bolońskim studia I stopnia i co dalej? system Your Topic boloński Goes Here Bolonia, Your Subtopics 19 czerwca Go Here 1999 r. - ministrowie edukacji 29 krajów

Bardziej szczegółowo

mgr Danuta Marczuk-Pająk wkład d.marczuk@pwsz.pila.pl

mgr Danuta Marczuk-Pająk wkład d.marczuk@pwsz.pila.pl Kod przedmiotu: PLPILA0-IEEKO-L-6s14-01RISS Pozycja planu: D14 INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane 1 Nazwa przedmiotu Audyt wewnętrzny Rodzaj przedmiotu Specjalnościowy/Obowiązkowy 3 Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Inżynierii Lądowej obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Kierunek studiów: Transport Forma sudiów:

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych. Stan obecny, planowane zmiany.

Funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych. Stan obecny, planowane zmiany. Ul. Szkolna 3, 77-400 Złotów, tel. (067) 265 01 85, fax.(67) 265 01 90 Małgorzata Chołodowska NKJO w Złotowie Funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych. Stan obecny,

Bardziej szczegółowo

II. PROGRAM STUDIÓW A. GRUPA ZAJĘĆ Z ZAKRESU NAUK PODSTAWOWYCH I OGÓLNOUCZELNIANYCH 1060 570/31/459 ŁĄCZNIE

II. PROGRAM STUDIÓW A. GRUPA ZAJĘĆ Z ZAKRESU NAUK PODSTAWOWYCH I OGÓLNOUCZELNIANYCH 1060 570/31/459 ŁĄCZNIE II. PROGRAM STUDIÓW 1. FORMA STUDIÓW: stacjonarne. LICZBA SEMESTRÓW: 7. LICZBA PUNKTÓW : 10. MODUŁY KSZTAŁCENIA (zajęcia lub grupy zajęć) wraz z przypisaniem zakładanych efektów kształcenia i liczby punktów

Bardziej szczegółowo

I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE. Nie dotyczy. podstawowy i kierunkowy

I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE. Nie dotyczy. podstawowy i kierunkowy 1.1.1 Statystyka opisowa I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE STATYSTYKA OPISOWA Nazwa jednostki organizacyjnej prowadzącej kierunek: Kod przedmiotu: P6 Wydział Zamiejscowy w Ostrowie Wielkopolskim

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE ZASOBAMI LUDZKIMI

ZARZĄDZANIE ZASOBAMI LUDZKIMI 1.1.1 Zarządzanie zasobami ludzkimi I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE ZARZĄDZANIE ZASOBAMI LUDZKIMI Nazwa jednostki organizacyjnej prowadzącej kierunek: Kod przedmiotu: P11 Wydział Zamiejscowy

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ INFORMATYKI I NAUKI O MATERIAŁACH. Edukacja techniczno-informatyczna

WYDZIAŁ INFORMATYKI I NAUKI O MATERIAŁACH. Edukacja techniczno-informatyczna WYDZIAŁ INFORMATYKI I NAUKI O MATERIAŁACH Edukacja techniczno-informatyczna wszystkich kandydatów odbędzie na podstawie konkursu świadectw dojrzałości. Dla kandydatów z NOWĄ MATURĄ: O kolejności przyjęć

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ INFORMATYKI I NAUKI O MATERIAŁACH

WYDZIAŁ INFORMATYKI I NAUKI O MATERIAŁACH WYDZIAŁ INFORMATYKI I NAUKI O MATERIAŁACH v Informatyka oraz nie studia pierwszego stopnia inżynierskie Podstawowym kryterium kwalifikacji na studia jest zdany egzamin maturalny/dojrzałości. Jeżeli liczba

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MORSKA w GDYNI. SUPLEMENT DO DYPLOMU ważny z dyplomem nr..

AKADEMIA MORSKA w GDYNI. SUPLEMENT DO DYPLOMU ważny z dyplomem nr.. Załącznik nr 3 do zarządzenia nr 6 Rektora AMG z 24.02.2014 r. pieczęć urzędowa Wzór suplementu do dyplomu AKADEMIA MORSKA w GDYNI Niniejszy suplement do dyplomu jest oparty na modelu opracowanym przez

Bardziej szczegółowo

Ekonomia jako nauka ukształtowała się dopiero w drugiej połowie XVIII w. Od czasów starożytnych (np. Biblia) przejawiały się różne poglądy

Ekonomia jako nauka ukształtowała się dopiero w drugiej połowie XVIII w. Od czasów starożytnych (np. Biblia) przejawiały się różne poglądy Ekonomia jako nauka ukształtowała się dopiero w drugiej połowie XVIII w. Od czasów starożytnych (np. Biblia) przejawiały się różne poglądy ekonomiczne (np. podatki). Z kolei zarządzanie (a dokładniej nauki

Bardziej szczegółowo

Andrzej Rossa Profesor Tadeusz Kmiecik - żołnierz, uczony, wychowawca, przyjaciel. Słupskie Studia Historyczne 13, 11-14

Andrzej Rossa Profesor Tadeusz Kmiecik - żołnierz, uczony, wychowawca, przyjaciel. Słupskie Studia Historyczne 13, 11-14 Profesor Tadeusz Kmiecik - żołnierz, uczony, wychowawca, przyjaciel Słupskie Studia Historyczne 13, 11-14 2007 Profesor Tadeusz Kmiecik... 11 AP SŁUPSK PROFESOR TADEUSZ KMIECIK ŻOŁNIERZ, UCZONY, WYCHOWAWCA,

Bardziej szczegółowo

Z-ZIP2-303z Zagadnienia optymalizacji Problems of optimization

Z-ZIP2-303z Zagadnienia optymalizacji Problems of optimization KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 0/03 Z-ZIP-303z Zagadnienia optymalizacji Problems of optimization A. USYTUOWANIE

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Transport i logistyka międzynarodowa Rok akademicki: 2014/2015 Kod: ZZIP-2-205-ZL-n Punkty ECTS: 3 Wydział: Zarządzania Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Specjalność: Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Kierunek Informatyka. Specjalność Systemy i sieci komputerowe. Specjalność Systemy multimedialne i internetowe

Kierunek Informatyka. Specjalność Systemy i sieci komputerowe. Specjalność Systemy multimedialne i internetowe Kierunek Informatyka Studiowanie na kierunku Informatyka daje absolwentom dobre podstawy z zakresu matematyki, fizyki, elektroniki i metrologii, teorii informacji, języka angielskiego oraz wybranych zagadnień

Bardziej szczegółowo

USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW

USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW KARTA PRZEDMIOTU Kod przedmiotu M4/3/8 w języku polskim Nazwa przedmiotu w języku angielskim USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW Przekład tekstów pisanych w biznesie Translation of written texts

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne metody i techniki prowadzenia zajęć dydaktycznych. Ryszard M. Janiuk, Zakład Dydaktyki Chemii rmjaniuk@poczta.umcs.lublin.

Nowoczesne metody i techniki prowadzenia zajęć dydaktycznych. Ryszard M. Janiuk, Zakład Dydaktyki Chemii rmjaniuk@poczta.umcs.lublin. Nowoczesne metody i techniki prowadzenia zajęć dydaktycznych Ryszard M. Janiuk, Zakład Dydaktyki Chemii rmjaniuk@poczta.umcs.lublin.pl Proszę przesłać na mój adres następujące informacje: nazwa Zakładu,

Bardziej szczegółowo

Wykształcenie na zamówienie

Wykształcenie na zamówienie Wykształcenie na zamówienie Wyniki tegorocznej edycji konkursu na kierunki zamawiane Według szacunków ministerstwa, w roku 2013 w polskim przemyśle zabraknie ponad 46 tys. inżynierów, a w usługach ponad

Bardziej szczegółowo

OCENA PRZYGOTOWANIA ABSOLWENTÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH DO STUDIOWANIA NA KIERUNKACH TECHNICZNYCH

OCENA PRZYGOTOWANIA ABSOLWENTÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH DO STUDIOWANIA NA KIERUNKACH TECHNICZNYCH General and Professional Education 3/2012 pp. 20-26 ISSN 2084-1469 OCENA PRZYGOTOWANIA ABSOLWENTÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH DO STUDIOWANIA NA KIERUNKACH TECHNICZNYCH ASSESSMENT OF HIGH SCHOOL GRADUATES

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Rektora Politechniki Gdańskiej nr 17/2012 z 4 lipca 2012 r.

Zarządzenie Rektora Politechniki Gdańskiej nr 17/2012 z 4 lipca 2012 r. Zarządzenie Rektora Politechniki Gdańskiej nr 17/2012 z 4 lipca 2012 r. w sprawie: wysokości opłat za usługi edukacyjne związane z kształceniem osób będących obywatelami polskimi i obywatelami państw członkowskich

Bardziej szczegółowo

I stopnia inżynierskie. mgr inż. Irena Werner

I stopnia inżynierskie. mgr inż. Irena Werner Kod przedmiotu: IPBUDO-IP-1o4-2012KBIBES Pozycja planu: A-4 1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane Nazwa przedmiotu Kierunek studiów Poziom studiów Profil studiów Forma studiów Specjalność Jednostka

Bardziej szczegółowo