KONCEPCJA STEROWANIA BOMBĄ KIEROWANĄ TYPU JSOW ZA POMOCĄ BAL

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KONCEPCJA STEROWANIA BOMBĄ KIEROWANĄ TYPU JSOW ZA POMOCĄ BAL"

Transkrypt

1 ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ SCIENTIFIC JOURNAL OF POLISH NAVAL ACADEMY 2014 (LV) 1 (196) Krzysztof Ogonowski 1), Mirosław Adamski 1) KONCEPCJA STEROWANIA BOMBĄ KIEROWANĄ TYPU JSOW ZA POMOCĄ BAL A CONCEPT FOR USING UAV TO CONTROL JSOW BOMBS STRESZCZENIE W artykule rozważana jest możliwość wykorzystania bezzałogowego aparatu latająego z samonaprowadzaną półaktywnie bombą typu JSOW do atakowania elów nieruhomyh ukrytyh i silnie bronionyh przez artylerię przeiwlotnizą. Konepja polega na doprowadzeniu BAL lotem programowym w rejon rozlokowania elu o znanyh współrzędnyh geografiznyh, oświetleniu go promieniem lasera i zaatakowaniu bombą JSOW. Słowa kluzowe: bezzałogowy aparat latająy (BAL), bomba JSOW. ABSTRACT This paper disusses the possibilities of employing an unmanned aerial vehile (UAV) with half-ative launh and leave JSOW bomb to attak non-moving targets onealed and strongly defended by antiairraft artillery. The onept is based on delivering a UAV by programmed flight to the area of the target loation whose geographial oordinates are known, illuminating it with a laser ray and engaging it with a JSOW bomb. Keywords: unmanned aerial vehile (UAV), JSOW bomb. DOI: / X ) Wyższa Szkoła Ofierska Sił Powietrznyh, Wydział Lotnitwa, Dęblin, ul. Dywizjonu 303/35, 55

2 Krzysztof Ogonowski, Mirosław Adamski WSTĘP Broń JSOW miała być tania i lekka, a jej minimalny zasięg działania przy zrzuie z niskiego pułapu miał wynosić około dziewięiu kilometrów. Zaimplementowana została także możliwość namierzenia elu już po zrzueniu, dzięki zemu samolot-nosiiel nie narażałby się na ujawnienie podzas ataku. Wśród opji była możliwość ihego startu, o oznazało, że system napędowy broni, jeśli taki zostanie kiedykolwiek dołązony, zostanie uruhomiony z opóźnieniem. Przeznazeniem nowej broni miało być niszzenie różnyh elów, dlatego koniezne stało się wyposażenie bomby w odpowiednie głowie bojowe od kasetowyh do zwalzania elów na dużyh obszarah po kumulayjne do niszzenia pojedynzyh umonionyh obiektów. Bomby szybująe AGM-154 JSOW to ostatezne rozwiązanie problemu zrzuania amuniji kasetowej w warunkah zmasowanej, niemożliwej do przebiia obrony przeiwlotnizej. JSOW to rezultat połązonyh wysiłków Air Fore Navy i Marines. Pozątki idei sięgają wspólnego projektu Navy i Marines pod nazwą Advaned Interdition Weapons System (AIWS), wymagająego w pełni zintegrowanego radioliniowego systemu sterowania, podobnego do użytego w GBU-15. Texas Instruments wygrało przetarg na realizaję kontraktu AIWS w 1991 roku, a w 1992 program został zunifikowany z firmowanym przez Air Fore programem kierowanej amuniji kasetowej. Tak INTRODUCTION JSOW ordnane was expeted to be heap and lightweight, and its minimum range, when launhed at a low altitude, was expeted to be about nine kilometers. In order for an airraft not to be exposed to danger, an option of deteting a target after the launh was also implemented. Of the options onsidered was the apability of silent start, whih meant that the propulsion system, if ever developed, would have delayed ignition. The designation of the new ordnane was to destroy a variety of targets. Therefore it beame neessary to equip the bomb with appropriate warheads from ase warheads for fighting targets over large areas to shaped-harge ones for destroying single targets. Glide bombs AGM-154 JSOW are a omplete solution to the problem of dropping luster ordnane when faed with massed, impossible to penetrate antiairraft defenses. JSOW is a result of joint efforts by the Air Fore, the Navy, and the Marine Corps. The origin of the idea dates bak to a joint projet by the Navy and the Marine Corps odenamed Advaned Interdition Weapons System (AIWS), requiring a fully integrated-line ontrol system, similar to that used in GBU-15. In 1991 Texas Instruments won a bid for an AIWS ontrat, and in 1992 the program was joint with the Air Fore program of guided luster ordnane. In this way the idea of JSOW was born. The airframe was designed as a arrier 56 1 (196)

3 Zeszyty Naukowe AMW Sientifi Journal of PNA narodziła się idea JSOW. Konstrukję zaprojektowano jako nośnik dla subamuniji, zdolny do przenoszenia szerokiej gamy ładunków. Wykorzystano również globalny system określania położenia (Global Positioning System GPS) NAVSTAR, który stanowi podstawowy osprzęt kierowania wszystkih wariantów AGM-154. Po raz pierwszy w historii system nawigaji satelitarnej steruje bombą przez ały jej lot, od momentu zrzuenia do uderzenia w el. AGM-154 (rys. 1.) składa się z sekji przedniej, zawierająej oparty na GPS system naprowadzania i sterowania, komory przenoszenia ładunku, zwieńzonej składanymi skrzydłami planarnymi, zapewniająymi siłę nośną podzas lotu, oraz tylnej sekji usterzenia. JSOW mierzy około ztereh metrów, nie ma właśiwośi stealth, ale z pewnośią odznaza się konstrukją słabo wykrywalną przez radar. of sub-ammunition apable of arrying a wide range of payloads. To ontrol all variants of AGM-154 NAVSTAR the GPS (Global Positioning System) was also used as the main system. It is the first time in history that a satellite navigational system has ontrolled a bomb throughout its whole flight, from the launh moment to the moment it hits the target. AGM-154 (fig. 1) is omposed of a frontal setion, ontaining a GPS-based guidane system, payload hamber with variable-swing planar wings, providing forward thrust during the flight, and the rear guidane setion. JSOW is about four meters long and does not have stealth feature but, for sure, its airframe is hard to detet by a radar. Rys. 1. Bomba szybująa typu JSOW (AGM-154) Fig. 1. Glide bomb JSOW (AGM-154) Źródło / Soure: K. Ogonowski, Z. Koruba, I. Smykla, Konepja wykorzystania JSOW na BAL, II Międzynarodowa Konferenja Naukowe aspekty BAL Kiele Cedzyna 2006 [Conept of use of JSOW on UAV available in the Polish] (LV) 57

4 Krzysztof Ogonowski, Mirosław Adamski JSOW została zaprojektowana w ten sposób, by szybować bez napędu na odległość do 130 km przed wyrzueniem ładunku subamuniji na el. Szauje się, że dokładność korygowania lotu opartego na GPS zamyka się w dziesięiu metrah lizonyh w trzeh wymiarah, o zupełnie wystarza do skuteznego zrzuenia uzbrojenia kasetowego. Wykorzystywane w amuniji preyzyjnej nowej generaji systemy kierowania oparte na GPS to właśiwie systemy mieszane, w któryh odbiornik GPS przekazuje aktualne dane o położeniu bomby do załązonego niewielkiego bezwładnośiowego systemu sterowania kierująego lotem. Dzięki temu bomba może dalej zmierzać w kierunku elu, nawet jeśli system GPS zawiedzie bądź jego praa zostanie zakłóona. WARIANTY LATAJĄCEJ BOMBY TYPU JSOW JSOW (Joint Stand Off Weapon) to system inteligentnego uzbrojenia o zdolnośi odpalania ze znaznej odległośi. Pierwotnie system nosił nazwę AIWS (Advaned Interdition Weapon System). Jego maksymalny zasięg wynosi km (325 km z napędem). JSOW jest bronią wykorzystująą GPS i nawigaję ineryjną. W końowej fazie lotu może wykorzystać do naprowadzenia na el zobrazowanie termizne oraz dwustronne łąze danyh. AGM-154 ma zalety poisku rakietowego i bomby. Skrzydlata AGM-154 przeznazona jest do niszzenia stanowisk obrony przeiwlotnizej i dowodzenia. Jest sterowana przez sieć JSOW was designed in suh a way that it an glide without propulsion up to 130 km before launhing its sub- -ammunition payload towards the target. It is estimated that the flight orretion auray based on GPS is within ten meters alulated in three dimensions, whih is enough with respet to the effetive launh of ase ordnane. Guidane systems based on GPS used in preision-guided ammunition of new generation, in whih a GPS reeiver transmits urrent data relating to the position of a bomb to an attahed small inertial flight ontrol system, are in fat mixed systems. Owing to this the bomb an ontinue its flight towards the target even if GPS fails or its work is disturbed. VARIANTS OF THE JSOW FLYING BOMB JSOW (Joint Stand off Weapon) is a system of intelligent ordnane apable of being launhed from a substantial distane. Originally the system bore the name AIWS (Advaned Interdition Weapon System). Its maximum range is km (325 km with propulsion). JSOW is a weapon that makes use of GPS and inertial navigation. In the final stage of flight it an employ a thermal display and a two-sided data link to guide it to its target. AGM-154 has advantages of a missile and a bomb. Winged AGM-154 is designed to destroy antiairraft and ommand posts. It is guided by an onboard network or it illuminates the target with laser and an operator 58 1 (196)

5 Zeszyty Naukowe AMW Sientifi Journal of PNA pokładową lub sama oświetla laserem el, a operator przekazuje komendy korygująe, jeśli zejdzie z kursu. AGM-154 może być też naprowadzana laserem przez samolot dokonująy bombardowania lub przez maszynę jego skrzydłowego. Rodzina AGM-154 JSOW (Joint Stand off Weapon) to broń inteligentna, umożliwiająa niszzenie elu spoza zasięgu środków rażenia pola przeiwnika, niezależnie od pory doby i warunków atmosferyznyh. AGM-154A zawiera amuniję złożonego działania BLU-97, pozwalająą na atakowanie zgrupowań piehoty i artylerii, pojazdów opanerzonyh i nieopanerzonyh oraz elów naziemnyh, zwłaszza składów amuniji i paliw. Broń ta została z powodzeniem użyta podzas działań przeiwko Irakowi oraz w operaji w Kosowie. AGM-154B zawiera bomby ppan. BLU-108 Sensor Fused Weapon. Obydwa typy uzbrojenia są produkowane na potrzeby USAF i US Navy i mogą być przenoszone przez samoloty F/A-18, F-16, F-15, B-1, B-2 i B-52. Wersja AGM-154C jest wyposażona w głowię penetrayjną BROACH. Jej głównym zastosowaniem ma być zwalzanie elów podzas misji obezwładniania OPL przeiwnika. Dzięki zastosowaniu rozwiązania bomby szybująej można ją zrzuić na niskim pułapie z 22 km, a na dużym pułapie ze 130 km od elu. Może być zastosowana przeiwko szerokiemu spektrum elów naziemnyh i nawodnyh, spoza zasięgu obrony przeiwlotnizej. W końowej fazie lotu można transfers orretion ommands if it deviates from ourse. AGM-154 an also be laser-guided by an airraft arrying out the bombing mission or by an airraft flying next to it. The family of AGM-154 JSOW (Joint Stand off Weapon) is smart weapons apable of destroying targets from beyond the range of enemy s ombat means, independent of the time of day or night and weather onditions. AGM-154A ontains BLU-97 ombined effets bomb sub-ammunitions whih an be employed to engage groupings of infantry, artillery, armored and unarmored vehiles, as well as land targets, espeially ammunition and fuel depots. This weapon was suessfully employed during operations against Iraq and in Kosovo. The warhead for AGM-154B is the BLU-108 (anti-armor) Sensor Fused Weapon. These two types of ordnane are produed for USAF and US Navy and an be arried by F/A-18, F-16, F-15, B-1, B-2 and B-52 airraft. Variant AGM-154C arries the penetration BROACH warhead. Its main designation is to fight targets during an operation to neutralize the enemy s air defense apabilities. Owing to its glide apability the glide bomb an be launhed at a low altitude from a distane of 22 km and from 130 km at a high altitude. It an be employed against a wide spetrum of land and sea-surfae targets from behind the range of anti-airraft defense. In the final stage of flight thermal display and two-sided data link an be used. JSOW is only four meters long 2014 (LV) 59

6 Krzysztof Ogonowski, Mirosław Adamski wykorzystać do naprowadzenia na el zobrazowanie termizne oraz dwustronne łąze danyh. JSOW ma tylko ztery metry długośi oraz w zależnośi od głowiy bojowej masę od 475 do 680 kilogramów. Dużą uniwersalność osiągnięto dzięki budowie modułowej. Możliwe jest zastosowanie wielu głowi bojowyh. AGM-154 jest dostarzana w trzeh (właśiwie sześiu) identyznie zewnętrznyh wariantah, różnią się jedynie ładunkiem (rys. 2., tab. 1.): 1. AGM-154A (standardowa JSOW). Jako głowię zastosowano 145 bomb małego wagomiaru BLU-97/B. Każda z nih może niszzyć różne ele. Zawierają głowię kumulayjną przeiwko elom opanerzonym osłoniętą odłamkową osłoną do niszzenia elów lekkih i pierśień yrkonowy o działaniu zapalająym (rys. 3.). 2. AGM-154A-1 (standardowa JSOW). Tutaj jako głowię zastosowano bombę BLU-111/B (wersja Mk82 o wadze 227 kg z dodanym programowalnym zapalnikiem FMU-152) na el punktowy (rys. 4.). 3. AGM-154B (przeiwpanerna JSOW). Ładunkiem jest sześć bomb BLU- -108/B wyposażonyh w system autonomiznego naprowadzania. Każda z nih odpala ztery poiski SKEET wykorzystująe sensor termizny do naprowadzenia na el. Każdy zawiera głowię kumulayjną (rys. 5.). 4. AGM-154C (wersja użytkowa). Jest wariantem naprowadzanym na el za pomoą głowiy na podzerwień oraz wyposażonym w efektywną głowię bojową BROACH przeznazoną do niszzenia elów punktowyh dobrze hronionyh, np. bunkrów (rys. 6.). and weighs, from 475 to 680 km depending on its warhead. The high universality was ahieved thanks to modular design. It is possible to use several warheads. AGM-154 is delivered in three (in fat six) externally idential variants, varying in payload only (fig. 2, tab. 1): 1. AGM-154A (baseline JSOW). The warhead of the AGM-154A onsists of 145 small weight and size BLU-97/B sub-ammunitions. Eah of them an destroy different targets. They inlude shaped harge, sored steel asing and zironium ring for anti-armor, fragmentation and inendiary apability (fig. 3) Eah of them an be effetive against different targets. 2. AGM-154A-1 (baseline JSOW). Here BLU-111/B bomb is used as a warhead (Mk82 variant weighing 227 kg, with a programmable fuse FMU-152) effetive against point targets (fig. 4). 3. AGM-154B (anti-armor JSOW). The warhead for the AGM-154B arries six BLU-108/B sub-ammunitions equipped with an autonomous guidane system. Eah sub-ammunition releases four SKEET projetiles that use thermal sensors for guidane to targets. Eah of them ontains a shaped harge (fig. 5). 4. AGM-154C (unitary variant). The AGM-154C uses an Imaging Infrared terminal seeker. The AGM-154C arries the highly effetive BROACH warhead whih is designed to destroy point, hardened target, e.g. bunkers (fig. 6) (196)

7 Zeszyty Naukowe AMW Sientifi Journal of PNA Rys. 2. Warianty poisku AGM-154 JSOW Fig. 2. Variants of AGM-154 JSOW bomb Źródło / Soure: K. Ogonowski, Z. Koruba, I. Smykla, op. it (LV) 61

8 Krzysztof Ogonowski, Mirosław Adamski Tabela 1. Speyfikaja bomb typu JSOW Table 1. Speifiation of JSOW bombs Model (typ) Model (type) Długość ałkowita Overall length Szerokość kadłuba Airframe width Rozpiętość skrzydeł Wing span Masa startowa Start weight Głowia bojowa Warhead Naprowadzanie Guidane Napęd Propulsion Zasięg Range AGM-154A AGM-154A-1 AGM-154B AGM-154C AGM-154D AGM-154E 145 x BLU-97/B 1 x BLU-111/B GPS/INS brak none 4,26 m 33,8 m 2,69 m kg 6 x BLU-108/B 1 x BROACH GPS/INS IIR z niskiego pułapu / from low altitude 22 km z wysokiego pułapu / from high altitude 130 km 145 x BLU-97/B GPS/INS 1 x BROACH GPS/INS IIR Williams J400-WR km Różnie w pozostałyh wersjah broni polegają na dodaniu silników rakietowyh i turboodrzutowyh w elu zwiększenia zasięgu oraz ewentualnym powiększeniu komory uzbrojenia. Poiski te mają oznazenia AGM-154D (wersja A z silnikiem) i AGM-154E (wersja C z silnikiem). Jako napęd zastosowany jest silnik Williams J400-WR-104 Turbojet o iągu około 109 kg. Prae projektowe nad bombami szybująymi typu JSOW rozpozęto w 1992 roku. W grudniu 1995 roku zakońzono fazę projektową i przetestowano w bazie NWTS (Naval Weapons Test Squadron) China Lake. Na jedenaśie odpaleń dziesięć uzyskało stuproentową skutezność. Differenes relating to the other variants inlude the addition of roket and turbojet engines in order to extend the range or eventual enlargement of the warhead hamber. They have designations as follows: A GM-154D (variant A with an engine) and AGM-154E (variant C with an engine). Williams J400-WR-104 Turbojet is used for propulsion with thrust of about 109 kg. The design work for JSOW glide bombs started in In Deember 1995 the design stage was ompleted and tests were arried out in NWTS (Naval Weapons Test Squadron) China Lake. There was 100 % effetiveness for eleven launhes. Variant C is urrently 62 1 (196)

9 Zeszyty Naukowe AMW Sientifi Journal of PNA Wersja C jest obenie w produkji i została przyjęta do użyia operayjnego w lutym 2005 roku w US Navy i US Marine Corps. Została także wybrana jako broń standoff dla polskih F-16. in prodution and it was aepted for operational use by the US Navy and US Marine Corps in February It has also been seleted for Polish F-16s as the standoff weapon. Rys. 3. Bomba AGM-154A podzas rozrzutu ładunków oraz bomba małego wagomiaru BLU-97/B złożona i z rozłożonym spadohronem hamująym Fig. 3. AGM-154A Bomb releasing luster and BLU-97/B small weight and size bomb with paked, and with deployed drogue hute Źródło / Soure: K. Ogonowski, Z. Koruba, I. Smykla, op. it. Rys. 4. Bomba AGM-154A-1 z zastosowaną głowią bojową BLU-111 Fig. 4. AGM-154A-1 bomb with BLU-111 warhead Źródło / Soure: K. Ogonowski, Z. Koruba, I. Smykla, op. it (LV) 63

10 Krzysztof Ogonowski, Mirosław Adamski Rys. 5. Bomba AGM 154B z subamuniją BLU-108/B oraz subamunija w wersji rozłożonej i podpoisk SKEET Fig. 5. AGM 154B bomb with BLU-108/B and sub-amunition in unpaked variant and SKEET bomblet Źródło / Soure: K. Ogonowski, Z. Koruba, I. Smykla, op. it. Rys. 6. Przekrój AGM-154C z głowią bojową BROACH Fig. 6. AGM-154C ross-setion with BROACH warhead Źródło / Soure: K. Ogonowski, Z. Koruba, I. Smykla, op. it. JSOW została po raz pierwszy zastosowana w październiku 2001 roku podzas ataku odwetowego USA i Wielkiej Brytanii na Afganistan. Do tej pory użyto w wale ponad 400 AGM-154A. JSOW was first used in Otober 2001 during the retaliation attak by the USA and GB in Afghanistan. Up to now over 400 AGM-154As have been used in ombat. Zaproponowano także podjęie produkji niebojowyh wersji JSOW, mająyh na elu zapewnienie wsparia A proposal was also made to produe a non-ombat variant of JSOWs to be used for logistial support for forward 64 1 (196)

11 Zeszyty Naukowe AMW Sientifi Journal of PNA logistyznego dla wysuniętyh oddziałów, takih jak grupy bojowe do zadań spejalnyh. Można się zastanowić, ile posiłków gotowyh do spożyia (Meals Ready-to-Eat MRE) mogłoby się zmieśić w długiej na 5,7 stopy (1,7 m) komorze AGM-154. Być może idea ta potwierdza ostateznie twierdzenie, że każda bomba jest bombą polityzną. W 2006 roku ruszyła produkja wariantu AGM-154, Blok II, który miał być zdeydowanie tańszy od dotyhzas produkowanyh. Raytheon i US Navy rozpozęły także opraowywanie wariantu Blok III, który będzie mógł zwalzać ele ruhome, zarówno lądowe, jak i nawodne. Pierwsze AGM-154 Blok III miały opuśić linie produkyjne w 2009 roku. KONCEPCJA WYKORZYSTANIA BOMBY TYPU JSOW Można się spodziewać, że wkróte będziemy posiadazami bomb kierowanyh typu JSOW [1]. Należy zatem rozważyć możliwość zastosowania ih do niszzenia elów naziemnyh przez samoloty i bezzałogowe aparaty latająe (BAL). Przedstawione w artykule warianty JSOW pokazują uniwersalność tej bomby kierowanej, która może naprowadzać się na el oświetlony promieniem laserowym nadawanym z odrębnego urządzenia, np. samolotu, śmigłowa zy BAL [1, 3], może mieć własny system wizualizaji elu i sama naprowadzać się na wykryty el oraz korzystać z systemu satelitarnego naprowadzania GPS. deployed units suh as speial operations fores. One an wonder how many MREs (Meal Ready-to-Eat) ould be paked into the AGM-14 hamber having 5.7 feet (1.7 m) in length. Perhaps this idea proves the saying that eah bomb is a politial bomb. In 2006 prodution of AGM-154, Blok II ommened It was expeted to be heaper than those previously produed. Raytheon and the US Navy also ommened development of a Blok III variant whih would be apable of engaging moving targets both on land and sea surfae. First AGM-154 Blok IIIs were expeted to leave assembly lines in CONCEPT FOR USE OF JSOW BOMB It an be expeted that we will soon own JSOW bombs [1]. Therefore it is neessary to onsider the possibilities of using them to destroy land targets with airraft and UAVs. The variants of JSOW presented in this paper point to the universality of this guided bomb, whih an be guided to a target illuminated by a laser ray sent from a separate soure, e.g. a fixed- -wing airraft a heliopter or a UAV [1, 3] or whih an have its own target display system and guide itself to the target deteted, and an use GPS. Following the experiene relating to JSOW system it would be neessary to onsider the possibilities of developing a national system of smart preision bombs based on the unguided 2014 (LV) 65

12 Krzysztof Ogonowski, Mirosław Adamski Wzorują się na doświadzeniah z systemem JSOW, należałoby rozważyć możliwość stworzenia rodzimego systemu inteligentnyh bomb preyzyjnego rażenia na bazie istniejąyh w wojsku polskim niekierowanyh bomb klasyznyh. Opraowują własny prosty system naprowadzania bomby kierowanej, trzeba zwróić szzególną uwagę na jego niezależność od GPS po ostatniej wojnie w Iraku okazało się bowiem, jak bardzo zawodny może on być w pewnyh sytuajah. Takim wspomagająym rozwiązaniem może być układ giroskopowy pośrednio sterująy położeniem bomby w przestrzeni. Należy tu rozpatrzyć dwa warianty pray takiego układu. W pierwszym warianie możemy rozważać układ w pełni autonomizny, który ma atakować nieruhomy el naziemny o znanyh współrzędnyh geografiznyh. Tuż przed zrzueniem bomby z nosiiela oś giroskopu sterowanego zostaje wymierzona i od tej hwili stanowi linię obserwaji elu (LOC), która dla pilota automatyznego jest odniesieniem do wypraowywania sygnałów sterująyh. W drugim warianie zakładamy, że el jest w sposób iągły obserwowany i z pokładu nosiiela przesyłane są do bomby sygnały sterująe, które zmieniają położenie giroskopów, odpowiednio wpływają na zmianę trajektorii lotu bomby. Innym rozwiązaniem może być półautomatyzne kierowanie bombą na podstawie opraowanego algorytmu. Wspomniany sposób wymaga stałego pasywnego namierzania bomby przez inny obiekt latająy i podawania sygnałów sterująyh. onventional bombs owned by the Polish armed fores. When developing a national simple guidane system for a guided bomb it is neessary to pay speial attention to its independene of GPS. In the last war in Iraq it turned out that it ould be very unreliable in some situations. A gyrosope-based system indiretly ontrolling the position of a bomb in spae ould be suh a solution. It is neessary to onsider two performane variants of suh a system. In the first variant we an onsider a fully autonomous system, whih is designed to attak a non-moving land target of known geographial oordinates. Just before releasing a bomb from the arrier the ontrolled gyrosope axis is measured and from that moment it is a target observation line, whih for the automati pilot is the point of referene to work out ontrol signals. In the seond variant, we assume that the target is being observed ontinuously and guidane ommands are sent to the bomb from the arrier. They hange gyrosope settings appropriately and effet hanges in the bomb flight trajetory. A semi-automati bomb ontrol based on a developed algorithm an be another solution. This method requires onstant passive traking of a bomb by another flying objet and transmitting guidane signals. A general diagram of a gyrosope- -based bomb ontrol homing in on a land target is presented in figure (196)

13 Zeszyty Naukowe AMW Sientifi Journal of PNA Ogólny shemat giroskopowego sterowania bombą samozynnie zmierzająą do elu naziemnego został przedstawiony na rysunku 7. Rys. 7. Uproszzony shemat samonaprowadzania bomby na el naziemny (LOC linia obserwaji elu) Fig. 7. A simplified diagram of homing in on a land target (LTO line of target observation) Uskrzydlona bomba kierowana o zwiększonym zasięgu może być zrzuona przez samolot bojowy, który ma możliwość natyhmiastowego oddalenia się ze strefy zagrożenia (rys. 8.). A winged guided bomb of enhaned range an be launhed by a ombat airraft whih is apable of immediately leaving the dangerous area (fig. 8). Rys. 8. Zrzuenie bomby z pokładu samolotu na ukryty nieruhomy el naziemny Fig. 8. Launhing a bomb from an airraft towards a onealed non-moving land target 2014 (LV) 67

14 Krzysztof Ogonowski, Mirosław Adamski W przypadkah, gdy koniezne jest oświetlenie elu z innego samolotu lub śmigłowa, obiekt oświetlająy musi przebywać przez określony zas w pobliżu obiektu oświetlanego, a wię w obszarze działania obrony przeiwlotnizej przeiwnika. Dzięki zastosowaniu bezzałogowego obiektu latająego o niewielkih gabarytah załoga samolotu nie jest narażona na ryzyko. Krążąy nad elem BAL przejmuje zadanie oświetlenia elu do momentu osiągnięia go i zniszzenia przez bombę. Sytuaję taką przedstawia rysunek 9. In ases when it is neessary to illuminate a target from another plane or a heliopter, the illuminating objet must, time for some, be present in the viinity of the illuminated objet, i.e. in the area of enemy s antiairraft defense. Owing to the use an UAV of small dimensions a plane rew is not exposed to danger. A UAV irling over the target takes over the task to illuminate the target until the moment it is reahed and destroyed by a bomb. Figure 9 presents suh a situation. Rys. 9. Zrzuenie bomby z samolotu nosiiela i oświetlenie ruhomego elu naziemnego przez BAL Fig. 9. Launhing a bomb from a arrier plane and illuminating a moving target by a UAV W przypadku zastosowania bojowego BAL [3, 5] zdolnego do przenoszenia bomb istnieje możliwość samodzielnego dokonania bombardowania z jednozesnym oświetleniem elu. Przedstawiono to na rysunku 10. In ase of ombat employment of a UAV [3, 5] apable of arrying bombs there is a possibility to arry out an independent bombing mission with simultaneous target illumination. This is presented in figure (196)

15 Zeszyty Naukowe AMW Sientifi Journal of PNA Rys. 10. Zrzuenie bomby i oświetlenie ruhomego elu naziemnego przez BAL Fig. 10. Launhing a bomb and illuminating a moving target by a UAV Aby wyznazyć współrzędne położenia bomby w układzie O x y z (rys. 11.), w którym określony jest programowy tor lotu, należy od położenia elu w tym układzie odjąć położenie elu wyznazone przez aparaturę bomby względem niej samej. Ostateznie otrzymujemy: o o o o In order to fix oordinates for the bomb position in the system O x y z (fig. 11.), in whih the flight path is preset, it is neessary to dedut the bomb position fixed by the bomb system in relation to the bomb itself from the target position. Consequently we reeive: o o o o x y z b b b = x = x = x ξ osγ os χ + ξ sin χ ξ sinγ os χ. (1) Za uhyb sterowania przyjmujemy różnię wysokośi: na jakiej aktualnie znajduje się bomba i na jakiej znajdowałaby się, gdyby realizowała założony tor lotu: The differene in altitude at whih the bomb is at the moment and at whih it would have been if it had flown along the preset flight path is assumed as the guidane error: ε = y( x ) y. (2) y b b Na podstawie uhybu (2) regulator PD wyznaza pożądany sygnał sterująy (siły sterująe): Based on the error (2) a PD ontroller works out the desired guidane signal (guidane fores): 2014 (LV) 69

16 Krzysztof Ogonowski, Mirosław Adamski Q y dε y = k1 ε y + k2 (3) dx Uhyb w płaszzyźnie poziomej, powstały na skutek zakłóeń, wynosi: The guidane error in the horizontal plane, aused by disturbanes, is: ε z = z b (4) i może być korygowany przez regulator typu P: and an be orreted by a P ontroller: Q z = ε (5) z Rys. 11. Zrzuenie bomby i oświetlenie elu przez BAL Fig. 11. Launhing a bomb and illuminating a target by a UAV Artykuł stanowi wstępne rozważania na temat możliwośi zastosowania naprowadzania bomby kierowanej typu JSOW. Założono w nih, że: nosiiel porusza się ze stałą prędkośią po linii poziomej; bomba jest wyrzuana w kierunku poziomym z prędkośią pozątkową This paper inludes introdutory onsiderations relating to possible uses of a JSOW bomb. It is assumed that: a arrier is moving at a onstant speed along a horizontal line; a bomb is launhed in the horizontal diretion at the initial speed equal 70 1 (196)

17 Zeszyty Naukowe AMW Sientifi Journal of PNA równą prędkośi nosiiela i porusza się po torze leżąym w płaszzyźnie pionowej przehodząej przez wyjśiowy tor lotu nosiiela; aerodynamizna konstrukja bomby jest typu JSOW; współzynniki aerodynamizne są stałe i obrane arbitralnie dla bomby hipotetyznej ; uhybem sterowania jest różnia wysokośi lotu bomby między jej torem programowym a torem realizowanym; sterowanie lotem bomby następuje natyhmiast po jej wyrzueniu. WNIOSKI Przedstawiona konepja sterowania bombą kierowaną typu JSOW z wykorzystaniem bezzałogowego aparatu latająego pozwala na wykryie i zidentyfikowanie elu naziemnego oraz jego bezpośrednie zaatakowanie. Ingerenja operatora w kierowanie BAL może być ogranizona jedynie do przypadków ałkowitego zejśia aparatu z zadanego toru lub utraenia elu z pola widzenia obiektywu układu śledząego (porywy wiatru, wybuhy poisków itp.). Należy zatem wprowadzić możliwość automatyznego przesyłania do punktu kierowania informaji o takih zdarzeniah i ewentualnego przejęia kontroli nad lotem bezzałogowa przez operatora. W badaniah teoretyzno-oblizeniowyh i symulayjno- -eksperymentalnyh należałoby: określić optymalny program lotu BAL; opraować taki algorytm skanowania powierzhni Ziemi, który zapewniłby najszybsze wykryie elu; to that of the arrier and is moving along the path in the vertial plane that goes through the initial flight path of the arrier; aerodynami bomb design is that of JSOW type; aerodynami oeffiients are onstant and seleted arbitrarily for a hypothetial bomb ; a guidane error is the differene in bomb flight altitude between its preset path and the real path; ontrol of a bomb starts immediately after it has been launhed. CONCLUSIONS The onept of JSOW bomb ontrol using a UAV allows detetion and identifiation of a land target and diret attak against it. Interferene by an operator in a UAV ontrol an be limited only to the ases of the total detration of the vehile from the preset path or disappearane of the target from the field of observation in the traking system (wind gusts, shell explosions, et.). Therefore it is neessary to introdue a possibility of automati data transfer onerned with suh ourrenes and eventual taking over ontrol of a UAV s flight by an operator. In theoretial-alulation and simulation-experimental investigations it would be neessary to: determine an optimum flight program for a UAV; develop a logarithm of earth surfae sanning whih would ensure the fastest target detetion; develop a program for minimum hange of a UAV from the preset flight to the target traking flight; 2014 (LV) 71

18 Krzysztof Ogonowski, Mirosław Adamski opraować program minimalnego przejśia BAL od lotu programowego do lotu śledząego el; dokonać analizy różnyh metod naprowadzania bomby kierowanej zrzuanej z bezzałogowego obiektu latająego. ondut an analysis of different methods used to guide a guided bomb launhed from a UAV. BIBLIOGRAFIA / REFERENCES [1] Abraszek P., Zasobnik szybująy, Nowa Tehnika Wojskowa, 2006, No 3, pp [AGM-154 JSOW-glide bomb available in the Polish]. [2] Głowaki B., Sobzak G., Super Falkony, Polska Zbrojna, 2002, No 43, pp [Super Falons available in the Polish]. [3] Koruba Z., Dynamika i sterowanie giroskopem na pokładzie obiektu latająego, V Szkoła Metody aktywne redukji drgań i hałasu, Krynia, , pp [Dynamis and gyrosope ontrol aboard an aerial vehile available in the Polish]. [4] Koruba Z., Model of final navigation segment for ombat unmanned aerial vehile, Journal of Tehnial Physis, 2003, Vol. 44, No 1, pp [5] Koruba Z., A mathematial model of the dynamis and ontrol of a gyrosopi platform mounted on board of an aerial vehile, Journal of Tehnial Physis, 2005, Vol. 46, No 1, pp [6] Majssner M., W przededniu rewoluji, Teleinfo, 1999, No 26, pp (The Day before resolution available in the Polish]. [7] Ogonowski K., Koruba Z., Smykla I., Konepja wykorzystania JSOW na BAL, II Międzynarodowa Konferenja Naukowe aspekty BAL, Kiele Cedzyna 2006 [Conept for use of JSOW on UAV available in the Polish] (196)

RWD-25 model kartonowy w skali 1:33

RWD-25 model kartonowy w skali 1:33 RWD-25 model kartonowy w skali 1:33 www.modele-kartonowe.com SAMOLOTY POLSKIE NIEZREALIZOWANE PROJEKTY VOL. 1 W drugiej połowie lat 30-tych ubiegłego wieku kilka polskich biur konstrukcyjnych przystąpiło

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and Fig 4 Measured vibration signal (top). Blue original signal. Red component related to periodic excitation of resonances and noise. Green component related. Rotational speed profile used for experiment

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

WOJSKOWE SAMOLOTY BEZZAŁOGOWE MILITARY UNMANNED AERIAL VEHICLES

WOJSKOWE SAMOLOTY BEZZAŁOGOWE MILITARY UNMANNED AERIAL VEHICLES mgr inż. Bohdan ZARZYCKI Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia WOJSKOWE SAMOLOTY BEZZAŁOGOWE Streszczenie: W artykule zaprezentowano typowe konstrukcje samolotów bezzałogowych, które używane są przede

Bardziej szczegółowo

Planning and Cabling Networks

Planning and Cabling Networks Planning and Cabling Networks Network Fundamentals Chapter 10 Version 4.0 1 Projektowanie okablowania i sieci Podstawy sieci Rozdział 10 Version 4.0 2 Objectives Identify the basic network media required

Bardziej szczegółowo

Zestawienie czasów angielskich

Zestawienie czasów angielskich Zestawienie czasów angielskich Present Continuous I am, You are, She/ He/ It is, We/ You/ They are podmiot + operator + (czasownik główny + ing) + reszta I' m driving. operator + podmiot + (czasownik główny

Bardziej szczegółowo

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r EGARA 2011 Adam Małyszko FORS POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r HISTORIA ELV / HISTORY ELV 1992r. 5 Program działań na rzecz ochrony środowiska / EAP (Environmental Action Plan) 1994r. Strategia dobrowolnego

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS

BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS MASTERS WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS MTB ORIENTEERING

Bardziej szczegółowo

USB firmware changing guide. Zmiana oprogramowania za przy użyciu połączenia USB. Changelog / Lista Zmian

USB firmware changing guide. Zmiana oprogramowania za przy użyciu połączenia USB. Changelog / Lista Zmian 1 / 12 Content list / Spis Treści 1. Hardware and software requirements, preparing device to upgrade Wymagania sprzętowe i programowe, przygotowanie urządzenia do aktualizacji 2. Installing drivers needed

Bardziej szczegółowo

PRACA DYPLOMOWA Magisterska

PRACA DYPLOMOWA Magisterska POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych PRACA DYPLOMOWA Magisterska Studia stacjonarne dzienne Semiaktywne tłumienie drgań w wymuszonych kinematycznie układach drgających z uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

[ROBOKIDS MANUAL] ROBOROBO

[ROBOKIDS MANUAL] ROBOROBO 1 2 When you plug in or unplug the cable, be sure to insert pressing the hook of the connection cable. If you want to input the program to your robot, you should first connect the Card reader with the

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

THE RAIL RATES valid from 1st October 2015

THE RAIL RATES valid from 1st October 2015 RAIL TARIFF This Rail Tariff is an integral part of intermodal transport arrangement service provided by PCC Intermodal S.A. and therefore it cannot be used as a standalone offer, only in combination with

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Jazz EB207S is a slim, compact and outstanding looking SATA to USB 2.0 HDD enclosure. The case is

Jazz EB207S is a slim, compact and outstanding looking SATA to USB 2.0 HDD enclosure. The case is 1. Introduction Jazz EB207S is a slim, compact and outstanding looking SATA to USB 2.0 HDD enclosure. The case is made of aluminum and steel mesh as one of the coolest enclosures available. It s also small

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ Zaproponowany dla krajów Unii Europejskiej oraz dla wszystkich zainteresowanych stron wzór Umowy wypożyczenia między muzeami i instytucjami kultury opracowany został przez

Bardziej szczegółowo

Projekt rejestratora obiektów trójwymiarowych na bazie frezarki CNC. The project of the scanner for three-dimensional objects based on the CNC

Projekt rejestratora obiektów trójwymiarowych na bazie frezarki CNC. The project of the scanner for three-dimensional objects based on the CNC Dr inż. Henryk Bąkowski, e-mail: henryk.bakowski@polsl.pl Politechnika Śląska, Wydział Transportu Mateusz Kuś, e-mail: kus.mate@gmail.com Jakub Siuta, e-mail: siuta.jakub@gmail.com Andrzej Kubik, e-mail:

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

WENTYLATORY PROMIENIOWE MEDIUM-PRESSURE CENTRIFUGAL

WENTYLATORY PROMIENIOWE MEDIUM-PRESSURE CENTRIFUGAL WENTYLATORY PROMIENIOWE MEDIUM-PRESSURE CENTRIFUGAL ŚREDNIOPRĘŻNE TYPU WSP FAN TYPE WSP Wentylatory promieniowe średnioprężne typu WSP są wysokosprawnymi wentylatorami ogólnego i specjalnego przeznaczenia.

Bardziej szczegółowo

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Estimation and planing Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Story points Story points C D B A E Story points C D 100 B A E Story points C D 2 x 100 100 B A E Story points C D 2 x 100 100

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA

POLITECHNIKA WARSZAWSKA POLITECHNIKA WARSZAWSKA Uczelniane Wybrane prace badawczo rozwojowe realizowane w Politechnice Warszawskiej w zakresie technologii bezpilotowych obiektów latających Prof. dr hab. inż. Janusz Narkiewicz

Bardziej szczegółowo

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO Meeting Big Data challenges in Leadership with Human-Computer Synergy. Presented by Dr. Morten Middelfart, CTO Big Data Data that exists in such large amounts or in such unstructured form that it is difficult

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX

Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX UNIWERSYTETU BIBLIOTEKA IEGO UNIWERSYTETU IEGO Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX 1. Make a new connection Open the System Preferences by going to the Apple menu

Bardziej szczegółowo

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT A n g i e l s k i Phrasal Verbs in Situations Podręcznik z ćwiczeniami FRAGMENT Dorota Guzik Joanna Bruska Autorzy: Dorota Guzik, Joanna Bruska Konsultacja językowa: Tadeusz Z. Wolański Lektorzy: Maybe

Bardziej szczegółowo

Zespół ds. Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej MNiSW

Zespół ds. Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej MNiSW Polski potencjał i zamierzenia w obszarze technologii i eksploracji kosmosu Z. Kłos (CBK PAN). Zespół ds. Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej MNiSW. SPACE in EUROPE Aktywność space-related Satelity Ziemi

Bardziej szczegółowo

Misje Kosmiczne ESA Cosmic Vision Program

Misje Kosmiczne ESA Cosmic Vision Program Misje klasy S - małe Misje Kosmiczne ESA Cosmic Vision Program Misje klasy M średnie Misje klasy L - duże Wybór tematu badawczego misji i propozycje instrumentów Misje Kosmiczne ESA Preliminary Requirements

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM DOSKONALENIA ZAWODOWEGO w WYŻSZEJ SZKOLE OFICERSKIEJ SIŁ POWIETRZNYCH - część opisowa

HARMONOGRAM DOSKONALENIA ZAWODOWEGO w WYŻSZEJ SZKOLE OFICERSKIEJ SIŁ POWIETRZNYCH - część opisowa 1 HARMONOGRAM DOSKONALENIA ZAWODOWEGO w WYŻSZEJ SZKOLE OFICERSKIEJ SIŁ POWIETRZNYCH - część opisowa 1 8217001 Pion funkcjonalny: dowódczy (na stanowiska o STE. kapitan) 2 miesiące 01.02-31.03 35 11 22

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be to do something mieć coś zrobić Mam jej pomóc jutro.

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Wydział Zarządzania Specjalność: Inwestycje Kapitałowe i Strategie Finansowe Przedsiębiorstw Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Michał Goc Praca

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be angry with somebody gniewać się na kogoś Czy gniewasz

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Warszawa, dnia 16 kwietnia 2013 r. Poz. 460. z dnia 9 kwietnia 2013 r.

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Warszawa, dnia 16 kwietnia 2013 r. Poz. 460. z dnia 9 kwietnia 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 16 kwietnia 2013 r. Poz. 460 1) z dnia 9 kwietnia 2013 r. 2) - 1) 2) poz. 1003, Nr 171, poz. 1016, Nr 222, poz. 1326 i Nr 227, poz. 1367. - - - -

Bardziej szczegółowo

PROGRAMOWA SELEKCJA CELÓW POWIETRZNYCH WYKRYTYCH PRZEZ GŁOWICĘ SKANUJĄCO-ŚLEDZĄCĄ *

PROGRAMOWA SELEKCJA CELÓW POWIETRZNYCH WYKRYTYCH PRZEZ GŁOWICĘ SKANUJĄCO-ŚLEDZĄCĄ * Z E S Z Y T Y N A U K O W E A K A D E M I I M A R Y N A R K I W O J E N N E J S C I E N T I F I C J O U R N A L O F P O L I S H N A V A L A C A D E M Y 2014 (LV) 3 (198) Daniel Gapiński 1 ), Izabela Krzysztofik

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to take a rest - odpocząć Muszę odpocząć. (5) Czy chcesz

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE KURSÓW REALIZOWANYCH w WYŻSZEJ SZKOLE OFICERSKIEJ SIŁ POWIETRZNYCH

ZESTAWIENIE KURSÓW REALIZOWANYCH w WYŻSZEJ SZKOLE OFICERSKIEJ SIŁ POWIETRZNYCH ZESTAWIENIE KURSÓW REALIZOWANYCH w WYŻSZEJ SZKOLE OFICERSKIEJ SIŁ POWIETRZNYCH Lp. Kod Nazwa kursu Uczestnicy szkolenia Czas trwania 1. 8217001 STE. kapitan - dowódcy 2. 8217002 STE. kapitan - w sztabach

Bardziej szczegółowo

system OPEN LED ES-SYSTEM

system OPEN LED ES-SYSTEM ES-SYSTEM Light impressions system OPEN LED Niekonwencjonalne rozwiązanie stropu podwieszanego. Konstrukcja wykonana z profilu aluminiowego zamkniętego dyfuzorem mikropryzmatycznym. Wysokowydajne diody

Bardziej szczegółowo

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1.

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1. Share w2 Exit Questionnaire version 2.7 2006-09-29 XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW 1. Kontynuuj XT006_ PROXY RESPONDENT'S SEX 1. Mężczyzna 2. Kobieta XT002_ RELATIONSHIP TO THE DECEASED IF XT002_

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA BAZY DANYCH NAWIGACYJNO-HYDROGRAFICZNEGO ZABEZPIECZENIA (NHZ) NA POLSKICH OBSZARACH MORSKICH

KONCEPCJA BAZY DANYCH NAWIGACYJNO-HYDROGRAFICZNEGO ZABEZPIECZENIA (NHZ) NA POLSKICH OBSZARACH MORSKICH ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK LII NR 3 (186) 2011 Czesł aw Dyrcz Akademia Marynarki Wojennej KONCEPCJA BAZY NAWIGACYJNO-HYDROGRAFICZNEGO ZABEZPIECZENIA (NHZ) NA POLSKICH OBSZARACH MORSKICH

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

even the most comfortable position has to be changed from time to time continual comfort www.mposition.pl

even the most comfortable position has to be changed from time to time continual comfort www.mposition.pl even the most comfortable position has to be changed from time to time continual comfort 3 multi-functional multi-adjustable multi-position 4 5 mobility is a requirement these days to work comfortably

Bardziej szczegółowo

AIP VFR POLAND AIRAC effective date GRANICE PIONOWE I KLASA PRZESTRZENI VERTICAL LIMITS AND AIRSPACE CLASSIFICATION.

AIP VFR POLAND AIRAC effective date GRANICE PIONOWE I KLASA PRZESTRZENI VERTICAL LIMITS AND AIRSPACE CLASSIFICATION. AIP VFR POLAND VFR R 3.1-1 VFR R 3.1 DELEGACJA SŁUŻB ATS DELEGATION OF ATS 1. DELEGACJA SŁUŻB ATS - CTR HERINGSDORF 1. DELEGATION OF ATS - HERINGSDORF CTR Linia łącząca następujące punkty/the line 53 55

Bardziej szczegółowo

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI w Olsztynie Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie Wykorzystanie systemu

Bardziej szczegółowo

Realizacja systemów wbudowanych (embeded systems) w strukturach PSoC (Programmable System on Chip)

Realizacja systemów wbudowanych (embeded systems) w strukturach PSoC (Programmable System on Chip) Realizacja systemów wbudowanych (embeded systems) w strukturach PSoC (Programmable System on Chip) Embeded systems Architektura układów PSoC (Cypress) Możliwości bloków cyfrowych i analogowych Narzędzia

Bardziej szczegółowo

DATA-S MONITORING ROZPROSZONY OŚWIETLENIA AWARYJNEGO DIVERSIFIED MONITORING OF EMERGENCY LIGHTING

DATA-S MONITORING ROZPROSZONY OŚWIETLENIA AWARYJNEGO DIVERSIFIED MONITORING OF EMERGENCY LIGHTING Wymiary Dimensions 500x282x89 IP40 DATA-S MONITORING ROZPROSZONY OŚWIETLENIA AWARYJNEGO System monitoruje prawidłową pracę zainstalowanych opraw oświetlenia awaryjnego w dużych obiektach użyteczności publicznej.

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Badanie amortyzatorów na uniwersalnym stanowisku do diagnostyki układu nonego pojazdu samochodowego

Badanie amortyzatorów na uniwersalnym stanowisku do diagnostyki układu nonego pojazdu samochodowego ARCHIWUM MOTORYZACJI 4, pp. 291-296 (2009) Badanie amortyzatorów na uniwersalnym stanowisku do diagnostyki układu nonego pojazdu samochodowego ZBIGNIEW PAWELSKI, RADOSŁAW MICHALAK Politechnika Łódzka W

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 20 III 2014 r. dr Błażej Sajduk. Dyplomatyka i drony. Dlaczego systemy bezzałogowe są wizytówką polskiej nauki i gospodarki?

Warszawa, 20 III 2014 r. dr Błażej Sajduk. Dyplomatyka i drony. Dlaczego systemy bezzałogowe są wizytówką polskiej nauki i gospodarki? Warszawa, 20 III 2014 r. dr Błażej Sajduk Dyplomatyka i drony Dlaczego systemy bezzałogowe są wizytówką polskiej nauki i gospodarki? Schemat wystąpienia Schemat wystąpienia Wprowadzenie Użytkownicy UAV

Bardziej szczegółowo

OSTC GLOBAL TRADING CHALLENGE MANUAL

OSTC GLOBAL TRADING CHALLENGE MANUAL OSTC GLOBAL TRADING CHALLENGE MANUAL Wrzesień 2014 www.ostc.com/game Po zarejestrowaniu się w grze OSTC Global Trading Challenge, zaakceptowaniu oraz uzyskaniu dostępu to produktów, użytkownik gry będzie

Bardziej szczegółowo

Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych. Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz

Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych. Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz Wpływ dyrektywy PSD II na korzystanie z instrumentów płatniczych Warszawa, 15 stycznia 2015 r. Zbigniew Długosz 1 do czego można wykorzystywać bankowość elektroniczną? nowe usługi płatnicze a korzystanie

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE PROGRAMU DO SYMULOWANIA LOTU RAKIET BALISTYCZNYCH DALEKIEGO ZASIĘGU

OPRACOWANIE PROGRAMU DO SYMULOWANIA LOTU RAKIET BALISTYCZNYCH DALEKIEGO ZASIĘGU Dr inż. Marin WACHULSKI Dr inż. Jaek WACHULSKI Wojskowa Akademia Tehnizna DOI: 10.17814/mehanik.015.7.315 OPACOWANI POGAMU DO SYMULOWANIA LOTU AKIT BALISTYCZNYCH DALKIGO ZASIĘGU Streszzenie: W referaie

Bardziej szczegółowo

03 April 2015 03 kwietnia 2015 r. Zmiana satelity dostarczającego sygnał Animal Planet HD. Change of Delivery Satellite for Animal Planet HD

03 April 2015 03 kwietnia 2015 r. Zmiana satelity dostarczającego sygnał Animal Planet HD. Change of Delivery Satellite for Animal Planet HD 03 April 2015 03 kwietnia 2015 r. Dear Sirs, Change of Delivery Satellite for Animal Planet HD We refer to the Affiliation Agreement with a Commencement Date of 01/11/2009 between ( DCEL / we ) and you,

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: TRANSPORT z. 82 Nr kol. 1903

ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: TRANSPORT z. 82 Nr kol. 1903 ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: TRANSPORT z. 82 Nr kol. 1903 Piotr FOLĘGA 1 DOBÓR ZĘBATYCH PRZEKŁADNI FALOWYCH Streszczenie. Różnorodność typów oraz rozmiarów obecnie produkowanych zębatych

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Oprogramowania Firmowego (Fleszowanie) Microprocessor Firmware Upgrade (Firmware downloading)

Aktualizacja Oprogramowania Firmowego (Fleszowanie) Microprocessor Firmware Upgrade (Firmware downloading) Aktualizacja Oprogramowania Firmowego (Fleszowanie) Microprocessor Firmware Upgrade (Firmware downloading) ROGER sp.j. Gościszewo 59 82-416 Gościszewo Poland tel. 055 2720132 fax 055 2720133 www.roger.pl

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA WYKONANIA WIELOZADANIOWEGO SYSTEMU BEZPILOTOWYCH SAMOLOTÓW-CELÓW Z PRZEZNACZENIEM DO SZKOLENIA BOJOWEGO PODODDZIAŁÓW OBRONY PRZECIWLOTNICZEJ

KONCEPCJA WYKONANIA WIELOZADANIOWEGO SYSTEMU BEZPILOTOWYCH SAMOLOTÓW-CELÓW Z PRZEZNACZENIEM DO SZKOLENIA BOJOWEGO PODODDZIAŁÓW OBRONY PRZECIWLOTNICZEJ mgr inż. Jerzy LEŚNICZAK * mjr mgr inż. Grzegorz ZASADA * mgr inż. Grzegorz JAROMIN ** mgr inż. Janusz MICHALCEWICZ ** * Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia ** EUROTECH Sp. z o.o. KONCEPCJA WYKONANIA

Bardziej szczegółowo

ORZ7 IN. made in Poland

ORZ7 IN. made in Poland EN Concept Whilst researching the history of the polish lighting industry, we came across a significant chapter detailing the Mesko Factory, which specialised in the production of outdoor lamps. One of

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 26 lutego 2015 r. Poz. 273 OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 4 lutego 2015 r.

Warszawa, dnia 26 lutego 2015 r. Poz. 273 OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 4 lutego 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 26 lutego 2015 r. Poz. 273 OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 4 lutego 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. ibind A8/A12/A15/A20. instruction manual. 80-393 GDAŃSK ul. Krynicka 1 tel.: (058) 55 43 555 fax: (058) 55 43 500

Instrukcja obsługi. ibind A8/A12/A15/A20. instruction manual. 80-393 GDAŃSK ul. Krynicka 1 tel.: (058) 55 43 555 fax: (058) 55 43 500 Instrukcja obsługi instruction manual 80-9 GDAŃSK ul. Krynicka tel.: (08) fax: (08) 00 ODDZIAŁ: 0-78 WARSZAWA ul. Janowskiego 9 tel.: (0) 8 0 8..9 fax: (0) 8 0 0 BindownicE ibind A8/A/A/A0 BINDING MACHINEs

Bardziej szczegółowo

ANALIZA EKONOMICZNA BUDOWY I EKSPLOATACJI SYSTEMÓW TELEFONII INTERNETOWEJ W PRZEDSIĘBIORSTWIE ROLNICZYM

ANALIZA EKONOMICZNA BUDOWY I EKSPLOATACJI SYSTEMÓW TELEFONII INTERNETOWEJ W PRZEDSIĘBIORSTWIE ROLNICZYM Inżynieria Rolnicza 7(105)/2008 ANALIZA EKONOMICZNA BUDOWY I EKSPLOATACJI SYSTEMÓW TELEFONII INTERNETOWEJ W PRZEDSIĘBIORSTWIE ROLNICZYM Gniewko Niedbała, Adam Krysztofiak Instytut Inżynierii Rolniczej,

Bardziej szczegółowo

Your bridge to opportunities+

Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV 64,000 sqm warehouse space in strategic location Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV Wrocław, ul. Kwiatkowskiego Goodman Wrocław IV Wrocław, Kwiatkowskiego Street Zbliż

Bardziej szczegółowo

Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o. in Mielec (Poland) BEZMIECHOWA, WRZESIEŃ 29, 2008 1

Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o. in Mielec (Poland) BEZMIECHOWA, WRZESIEŃ 29, 2008 1 Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o. in Mielec (Poland) BEZMIECHOWA, WRZESIEŃ 29, 2008 1 Polskie Zakłady Lotnicze sp z o.o. 70 lat tradycji ponad 15.5 tysięcy wyprodukowanych samolotów sprzedanych do bardzo

Bardziej szczegółowo

Systemy Telekomunikacji Satelitarnej

Systemy Telekomunikacji Satelitarnej Systemy Telekomunikacji Satelitarnej część 1: Podstawy transmisji satelitarnej mgr inż. Krzysztof Włostowski Instytut Telekomunikacji PW chrisk@tele.pw.edu.pl Systemy telekomunikacji satelitarnej literatura

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO CZERWIEC 2013 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO CZERWIEC 2013 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem dysleksja EGZAMIN

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY TeleTrade DJ International Consulting Ltd Sierpień 2013 2011-2014 TeleTrade-DJ International Consulting Ltd. 1 Polityka Prywatności Privacy Policy Niniejsza Polityka

Bardziej szczegółowo

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges www.european-ecotourism.pl registration: office@european-ecotourism.pl enquires: biuro@sie.org.pl tel. +48 725 994 964 Social Ecological Institute is pleased to invite to III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE

Bardziej szczegółowo

NR 763 EKONOMICZNE PROBLEMY NR 105 2013

NR 763 EKONOMICZNE PROBLEMY NR 105 2013 NR 763 EKONOMICZNE PROBLEMY NR 105 2013 MACIEJ CZAPLEWSKI RYNEK E- I JEGO OCENA Wprowadzenie c- - szerokopasmowego, - ania z zasobów informacyjnych Internetu, - coraz powszechniejszemu rozpoznaniu zalet

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA Wydział Mechaniczny

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA Wydział Mechaniczny POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA Wydział Mechaniczny Marcin Grodzki Projekt koncepcyjny bezzałogowego aparatu latającego w układzie łodzi latającej Promotor: dr inż. Andrzej Łukaszewicz Założenia misji Minimalny

Bardziej szczegółowo

How much does SMARTech system cost?

How much does SMARTech system cost? 1. How much does an intelligent home system cost? With over six years of experience in construction of Intelligent Home Systems we have done a value analysis of systems and services usually purchased by

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

DHMK-0006 Half mask REF. 1001644

DHMK-0006 Half mask REF. 1001644 DHMK-0006 Half mask REF. 1001644 OGÓLNE DANE Oddział : Ochrona głowy Grupa : Ochrona dróg oddechowych Zakres : Maski oddechowe z niezależnym obiegiem powietrza Marka znana poprzednio jako : WILLSON Business

Bardziej szczegółowo

****/ZN/2012. if you are pregnant or breast-feeding.

****/ZN/2012. if you are pregnant or breast-feeding. Wydruk z drukarki nie jest wzorcem do druku. Akceptacja kolorów na podstawie proofa certyfikowanego i wzornika PANTONE. Załączony wzór przeznaczony jest do procesu akceptacji i nie może być użyty do przygotowania

Bardziej szczegółowo

Oferta sprzedaży działki inwestycyjno- przemysłowej w Sieradzu (Greenfields for sale on urban economic zone in Sieradz)

Oferta sprzedaży działki inwestycyjno- przemysłowej w Sieradzu (Greenfields for sale on urban economic zone in Sieradz) Oferta sprzedaży działki inwestycyjno- przemysłowej w Sieradzu (Greenfields for sale on urban economic zone in Sieradz) Nazwa lokalizacji Site name Zakładników Miasto Town Sieradz Województwo Voivodship

Bardziej szczegółowo

Opis produktu. OccuSwitch DALI

Opis produktu. OccuSwitch DALI Opis produktu OccuSwitch DALI Zintegrowany czujnik i sterownik uwzględniający obecność i natężenie światła dziennego oraz dający się lokalnie regulować Może sterować maksymalnie 15 oprawami DALI Łatwe

Bardziej szczegółowo

Materiały dydaktyczne. Język angielski. Semestr III

Materiały dydaktyczne. Język angielski. Semestr III Materiały dydaktyczne Język angielski Semestr III 1 Temat 1 (4 godziny): Semestr III 30 godzin Pirates on Board A. Revision of grammar and vocabulary Czytanie ze zrozumieniem i tłumaczenie tekstu Pirates

Bardziej szczegółowo

WIBROIZOLACJA DWUSTOPNIOWA NA PRZYKŁADZIE WSTRZĄSARKI

WIBROIZOLACJA DWUSTOPNIOWA NA PRZYKŁADZIE WSTRZĄSARKI WIBROIZOLACJA DWUSTOPNIOWA NA PRZYKŁADZIE WSTRZĄSARKI Wiesław Fieig Instytut Konstrukji i Eksploataji Maszyn Politehnika Wroławska, ul. Łukasiewiza 7/9, 5-377 Wroław wieslaw.fieig@pwr.wro.pl SUMMARY In

Bardziej szczegółowo

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company Im not found /sites/eneacsr2012.mess-asp.com/themes/eneacsr2012/img/enea.jpg Employt Capital Group is one of the largest companies in the energy industry. Therefore it has an influence, as an employer,

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

On-Board Unit (OBU) Rejestracja. Spis treści. 1. 1.Logowanie... 1

On-Board Unit (OBU) Rejestracja. Spis treści. 1. 1.Logowanie... 1 On-Board Unit (OBU) Rejestracja Spis treści 1. 1.Logowanie... 1 1.1. Rejestracja w interfejsie użytkownika internetowego HU-GO...1 1.2.Logowanie się do systemu HU-GO...2 1.3.Wybieranie aktywnego konta...2

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to eat out jeść poza domem Czy często jadasz poza domem?

Bardziej szczegółowo

WENYLATORY PROMIENIOWE ROOF-MOUNTED CENTRIFUGAL DACHOWE WPD FAN WPD

WENYLATORY PROMIENIOWE ROOF-MOUNTED CENTRIFUGAL DACHOWE WPD FAN WPD WENYATORY PROMIENIOWE ROOF-MOUNTED CENTRIFUGA DACHOWE WPD FAN WPD Wentylatory promieniowe dachowe typu WPD przeznaczone są do Roof-mounted centrifugal fans type WPD are intended wentylacji wyciągowej pomieszczeń

Bardziej szczegółowo

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I Poziom rozszerzony Język angielski Język angielski. Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I W schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe odpowiedzi.

Bardziej szczegółowo

System optymalizacji produkcji energii

System optymalizacji produkcji energii System optymalizacji produkcji energii Produkcja energii jest skomplikowanym procesem na który wpływa wiele czynników, optymalizacja jest niezbędna, bieżąca informacja o kosztach i możliwościach wykorzystania

Bardziej szczegółowo