Uniwersytet Warszawski Wydział Prawa i Administracji

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Uniwersytet Warszawski Wydział Prawa i Administracji"

Transkrypt

1 Uniwersytet Warszawski Wydział Prawa i Administracji Katarzyna Bugalska Nr albumu TEMAT PRACY: Autonomia woli stron a ograniczenia wynikające z zasady swobody umów w stosunkach cywilnoprawnych Warszawa, kwiecień AUTONOMIA WOLI STRON A SWOBODA UMÓW Stosunki cywilnoprawne oparte są na metodzie regulacji odnoszącej się do równości stron, w której brak jest elementu władczego, podporządkowania jednej stronie stosunku cywilnoprawnego oraz przymusu ze strony organów państwa. 1 Zasada ta już w wieku XIX stała się podstawą dla regulowania prawa zobowiązań. 2 Autonomia woli jest pojęciem o 1 Przymus może być zastosowany w sytuacji, gdy następuje niewykonanie obowiązków przez jedną ze stron czy też pomiędzy stronami powstanie spór. Zatem brak bezpośredniego przymusu ze strony organów państwa nie ma charakteru absolutnego. 2 Kodeks Napoleona w artykule 1134 ust.1 stanowi: umowy legalnie zawarte stają się prawem dla tych, którzy je zawarli, ale stosuje się zastrzeżenie, iż umowy te nie mogą naruszać porządku publicznego i dobrych

2 szerszym zakresie aniżeli zasada swobody umów. Mianowicie ma ona zastosowanie, poza umowami, do wszelkiego rodzaju stosunków cywilnoprawnych. 3 Natomiast przez zasadę swobody kontraktowania należy rozumieć, w ujęciu węższym, zdolność podmiotów prawa cywilnego do kreowania stosunków w drodze dwu- lub wielostronnych czynności prawnych. 4 Zdolności, polegającej na możliwości tworzenia stosunków opartych na wzorcach odbiegających od unormowań umów nazwanych znajdujących się w części szczegółowej zobowiązań. Nie ulega wątpliwości, że strony mają swobodę w kształtowaniu treści umowy jedynie w granicach, wyznaczonych przez przepisy prawa przedmiotowego. Do zakresu swobody umów możemy zaliczyć, w ujęciu szerszym, swobodę kształtowania treści umów oraz swobodę zawierania umów. Istnieje możliwość przesądzania o zawarciu albo niezawarciu umowy oraz możność wyboru kontrahenta, a także kwestia podejmowania decyzji o zmianie lub rozwiązaniu już istniejącego stosunku umownego. 5 W doktrynie wskazuje się również na możliwość wyboru formy zawieranej umowy jako jedną z emanacji swobody umów. 6 Zasada swobody umów obligacyjnych stanowi tylko pewien element zakresu autonomii woli. Odnosi się jedynie do zobowiązaniowych stosunków prawnych, a realizowana jest poprzez dokonywanie czynności prawnych dwustronnych. Ponieważ ustawa wprowadza numerus clausus czynności prawnych jednostronnych (takich jak zrzeczenie się prawa czy testament) to strony chcące wykreować stosunek są ograniczone w tym zakresie. 7 Podobna sytuacja może także czasem mieć miejsce już w dokonywaniu tychże czynności, ponieważ to racjonalny ustawodawca wskazuje zakres swobody kształtowania treści czynności prawnych. Stanowisko w tej kwestii wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 września 2001 r.: O tym czy stronom danego stosunku prawnego przysługuje kompetencja do określonego kształtowania treści tego stosunku decyduje zawsze zakres swobody kontraktowej przyznanej im w tej mierze przez ustawodawcę. 8 Ogólne ograniczenia znajdujemy w obyczajów. 3 P. Machnikowski, w: System Prawa Prywatnego. Prawo zobowiązań-część ogólna, Warszawa 2006 t. 5, s A. Brzozowski, P. Machnikowski, w: System Prawa Prywatnego. Prawo zobowiązań, t. 5, s Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania- część ogólna, Warszawa 2008, s W. Czachórski, A. Brzozowski, M. Safjan, E. Skowrońska- Bocian, Zobowiązania. Zarys wykładu, Warszawa 2004, s Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania s Wyrok SN z dnia 27 września 2001r., IV CKN 196/01, LEX nr 52798

3 artykule 58 Kodeksu cywilnego (dalej k.c.), który określa skutki przekroczenia granic zasady swobody umów, ponieważ nie może ona naruszać przepisów o charakterze imperatywnym - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2002 r. 9 : Zakres przysługującej podmiotom kompetencji w kreowaniu swobody umów jest różny w zależności od tego, o jakiego rodzaju stosunek cywilnoprawny chodzi (np. szerszy w odniesieniu do stosunków zobowiązaniowych, a węższy w odniesieniu do stosunków prawa rzeczowego), a także w zależności od cech danego podmiotu (pewne czynności prawne mogą być dokonywane tylko przez podmioty spełniające określone warunki). Ponadto w niektórych przypadkach regulacja sytuacji prawnej może być dokonana przez czynność prawną jednostronną, w innych konieczna jest umowa czy uchwała AUTONOMIA WOLI A GRANICE SWOBODY UMÓW W kontekście zestawienia autonomii woli i granic swobody umów właściwe jest odniesienie w pierwszej kolejności do Konstytucji, która w artykule 20 stanowi o swobodzie działalności gospodarczej i podstawach zakresu zasady swobody umów, a artykuł 22 Konstytucji reguluje kwestię ograniczeń: Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. W artykule 31 ust. 3 Konstytucji znajdujemy zasadę, że konstytucyjna ochrona wolności i praw nie ma charakteru absolutnego, gdyż ograniczenia są dopuszczalne aczkolwiek tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne i zarazem nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Punktem wyjścia do dalszych rozważań jest treść artykułu k.c. stanowiącego, iż: Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Artykuł k.c. nie określa ( )na czym polega czynność, do dokonania której udziela kompetencji ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że chodzi o umowę. Umową jak wiadomo jest czynność prawna, w której dokonaniu uczestniczą dwie lub więcej stron i która dochodzi do skutku w wyniku złożenia przez wszystkie strony zgodnych oświadczeń woli Glosa Z. Radwańskiego, OSP 2003, Nr 10, poz A. Brzozowski, P. Machnikowski, w: System Prawa Prywatnego. Prawo zobowiązań, t. 5, s P. Machnikowski, w: System Prawa Prywatnego. Prawo zobowiązań t. 5, s. 439

4 W jego ramach strony mają do wyboru trzy możliwości: 1) przyjęcie bez jakichkolwiek modyfikacji określonego typu umowy uregulowanej normatywnie, 2) zawarcie umowy nazwanej z jednoczesnym wprowadzeniem do niej pewnych odmienności, w tym również połączenie cech kilku umów nazwanych (tzw. umowy mieszane), 3) zawarcie umowy nienazwanej, której treść ukształtują według swego uznania, z zachowaniem ograniczeń wynikających z art k.c. 12 Zwrócić należy uwagę, iż w umowach zobowiązaniowych strony nie są zobligowane do stosowania jedynie ustawowych typów umów. Ponadto uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1995 r., w której stwierdzono, iż: Wynikająca z art k.c. swoboda kontraktowania obejmuje także możliwość kreowania czynności abstrakcyjnych, nie ma bowiem żadnych przeszkód, aby stronystosownie do swej <<woli abstrakcji>>- konstruowały zobowiązania wyabstrahowane, odłączone od istniejącego stosunku prawnego albo istniejące niezależnie od niego. Nie można też odmówić stronom prawa wyzbywania się w umowie określonych zarzutów. 13 Zatem strony nie są związane umowami znajdującymi się w ustawie, ale również mogą kreować nowe umowy poprzez łączenie poszczególnych elementów umów nazwanych i to zarówno o charakterze kazualnym jak i abstrakcyjnym. Zasada swobody umów do swego zakresu nie zalicza jednak stosunków spadkowych, rodzinnych oraz prawnorzeczowych. Przykładowo w ramach stosunków prawnorzeczowych strony nie mogą wykreować w drodze czynności prawnej nowego, nieznanego prawa podmiotowego jednakże nadal to podmiotom tych stosunków jest pozostawiona decyzja co do ustanowienia samego prawa, dokonywanych dyspozycji prawnych (rozporządzenia rzeczą) i faktycznych, a także celowości uruchomiania ochrony prawa (strony nie mogą np. wyłączyć definitywnie ochrony windykacyjnej czy negatoryjnej własności, ale mogą zdecydować całkowicie autonomicznie o uruchomieniu tej ochrony, a także poprzez dokonywane przez właściciela dyspozycje doprowadzić do obezwładnienia roszczenia windykacyjnego (chociaż nie zawsze w sposób definitywny) w drodze zarzutu typu exceptio domini czy exceptio iuris. 14 Ograniczeniem swobody umów w wymiarze faktycznym pozostaje kwestia umów adhezyjnych, których treść kształtowana jest przez silniejszą ekonomicznie stronę, które w znaczący sposób ograniczają swobodę kontraktowania. Mianowicie są to umowy związane z masowością produkcji i wymiany handlowej towarów i usług. Swoboda drugiej strony jest 12 Wyrok SN z dnia 28 kwietnia 2004r., V CK 379/03, MoP 2004, Nr 11, s Uchwała SN z dnia 28 kwietnia 1995 r., III CZP 166/94, OSNC 1995, nr 10, poz Fragm. red. M. Safjan, System prawa prywatnego. Prawo cywilne- część ogólna, Warszawa 2007, t.1, s. 40

5 ograniczona do podstawowego minimum, to znaczy, że decyduje ona jedynie o możliwości zawarcia umowy albo zrezygnowania. Sformułowana w nauce francuskiej koncepcja contrat d adhesion, gdzie kontrakt taki nie był uważany za umowę, lecz aktem jednostronnego poddania się przez stronę słabszą wzorcowi umowy zaoferowanemu przez stronę silniejszą, prowadził do powstania rozbieżności w stosowaniu dotychczasowych instytucji prawnych czy też konieczności stworzenia nowych. 15 W polskim systemie prawnym w celu uniknięcia wątpliwości przyjmuje się posługiwanie koncepcji umowy, gdyż strona słabsza ma wybór zawarcia albo niezawarcia z takim podmiotem umowy. Przepisy prawne obejmują ochroną interesy strony słabszej m.in. poprzez przepisy o niedozwolonych postanowieniach umownych. Poza ograniczeniami swobody kontraktowania wymienionymi poniżej mają miejsce również granice autonomii woli stron, ujęte w zakresie prawa publicznego, jak administracyjnoprawne ograniczenia zasady swobody umów czy regulacje odnoszące się do zamówień publicznych, ochrony praw własności intelektualnej, prawa spółek, czy też ograniczenia podmiotowe, dotyczących przykładowo podmiotów niebankowych w prawie bankowym. 16 a) USTAWA Najważniejsze są ograniczenia wypływające z całokształtu ustawodawstwa zarówno administracyjnego, konstytucyjnego, karnego. Strony nie mogą kreować stosunków w sposób sprzeczny z normami bezwzględnie wiążącymi lub semiiperatywnymi. Przykładowo strony nie mogą przenieść własności nieruchomości pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu (art k.c.), czy też strony nie mogą zawrzeć umowy o złożenie fałszywych zeznań. Reglamentacja swobody umów może być ustalona na podstawie wykładni, interpretacji przepisów prawnych. Nie jest obligatoryjnym istnienie wyrażenia expressis verbis takiego ograniczenia. b) ZASADY WSPÓŁŻYCIA SPOŁECZNEGO 15 J. Ciszewski, A. Stępień- Sporek, Prawo cywilne. Zobowiązania i spadki w pytaniach i odpowiedziach, Warszawa 2009, s B. Gnela, Ustawowe ograniczenia swobody umów. Zagadnienia wybrane, Warszawa 2010

6 Zakazane jest również kształtowanie stosunków sprzecznych z zasadą słuszności, sprawiedliwości czy uczciwości i rzetelności kupieckiej. Najważniejsza jest tu ochrona strony słabszej w stosunkach zawieranych między profesjonalistami a konsumentami, gdzie istotą jest zachowanie równowagi między nimi oraz ochrona konsumenta, gdyż często strona silniejsza zdolna jest do narzucania respektowania własnych interesów. Należy mieć na uwadze, iż ograniczenia wynikające z przepisów 58 k.c. i k.c. mają zastosowanie również do stosunków między przedsiębiorcami. Sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz kolidujące z zasadą wolności pracy, i tym samym za naruszające prawo osób fizycznych do wyboru miejsca pracy i charakteru zatrudnienia, jest stosowanie w umowie dwóch podmiotów gospodarczych ograniczeń polegających na nakładaniu na tę ze stron, która zatrudni pracownika drugiej strony, obowiązku zapłaty kary umownej (art k.c. i art Kodeksu Pracy) 17. Ponadto Sąd Najwyższy uznał za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego takie ustawy, które polegały na jednostronnej przymusowej formie zaspokajania potrzeb społeczeństwa wraz z brakiem ekwiwalentności świadczeń wzajemnych, zwane umowami dławiącymi. 18 Egzemplifikując postanowienia umowne dotyczące ograniczeń wolności działalności gospodarczej jednej ze stron, naruszają zasady współżycia społecznego, zatem są nieważne. 19 Mając na względzie zasady współżycia społecznego trzeba odnieść się również do art. 5 k.c. w celu określenia zakresów zastosowania, ponieważ możliwe jest istnienie umowy, która nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, ale na której postanowienia można podnieść zarzut nadużycia prawa. 20 c) WŁAŚCIWOŚĆ/NORMA STOSUNKU PRAWNEGO Kolejnym ograniczeniem autonomii woli stron jest natura zobowiązania (w artykule k.c. wymienione jako pierwsze). Istotne jest określenie konkretnych właściwości każdego zobowiązania, powstającego wskutek umowy. Między innymi zaliczyć do tego zakresu można: poszanowanie interesów osób trzecich i zasadę bezpieczeństwa obrotu prawnego. 21 Pojęcie natury stosunku prawnego należy utożsamiać z właściwościami 17 Wyrok sądu apelacyjnego z dnia 20 marca 1998, I ACa 136/98, OSA 1999/1/1 18 Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania, s Wyrok SN z dnia 20 maja 2004r., II CK 354/03, OSNC 2005, Nr 5, poz W. Czachórski, A. Brzozowski, M. Safjan, E. Skowrońska- Bocian, Zobowiązania. Zarys wykładu s Szerzej: uchwała SN z dnia 7 kwietnia 1993r., III CZP 23/93, OSN 1993, Nr 10, poz. 172

7 dotyczącymi każdego stosunku obligacyjnego albo danego rodzaju. W szerszym ujęciu natura pojmowana powinna być jako nakaz poszanowania podstawowych cech stosunku obligacyjnego, które przesądzają o istnieniu więzi zobowiązania czy też takich więzi, które istotne są dla konkretnego stosunku prawnego. Przykładem jest zawarcie w umowie postanowień wyłączających z góry zaspokojenie wierzyciela, czy też zastrzeżenie nierozwiązywalności stosunku o charakterze ciągłym. 22 W ujęciu węższym powinno się utożsamiać właściwość stosunku prawnego jako nakaz poszanowania normatywnie ujętych elementów treści konkretnego typu stosunku zobowiązaniowego, których zmiana czy wyłączenie zdeformowało by wzorzec takiego stosunku. Jako wzór może służyć postanowienie o wyłączeniu opcji odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego art. 898 k.c., a także możliwość jednostronnej zmiany w dowolnym czasie określonych warunków- uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 1991r. 23 Niezmiernie istotną kwestią pozostaje ostrożność w odwoływaniu się do niezbędnych cech danego typu umów by nie zatracić charakteru dyspozytywności regulowania stosunków cywilnoprawnych. Ograniczenia swobody umów odnoszą się nie tylko do treści, ale i do celu umowy. Cel umowy definiuje prof. Z. Radwański jako stan rzeczy, który ma być zrealizowany w następstwie spełnionej umowy, przy czym jest on zamierzony przez strony albo co najmniej im znany. 24 Cel umowy musi mieć bezpośredni związek z treścią dokonywanej czynności. Ponadto autonomia woli stron mogłaby mieć zastosowanie w kształtowaniu treści umów dotyczących praw przyrody i związaną z tym niemożliwością świadczenia. 25 Przykładowo można sobie wyobrazić, iż jedna ze stron zobowiązuje się, za uzyskanie świadczenia wzajemnego, do podarowania gwiazdki z nieba. Jest to niemożliwość trwała, obiektywna i pierwotna. Zdając się na logikę stwierdzamy, iż podjęcie zobowiązania niewykonalnego byłoby nieracjonalne, stąd reguluje tę kwestię art. 387 k.c. umowa o świadczenie niemożliwe jest nieważna. Ograniczenia swobody umów w tym zakresie pochodzą już z prawa rzymskiego, wyrażone w paremii impossibilium nulla obligatio est. 3. SKUTKI PRZEKROCZENIA GRANIC SWOBODY UMÓW 22 Z. Radwański, Zobowiązania, Warszawa 1995, s Uchwała SN z dnia 22 maja 1991r., III CZP 15/91, OSN 1992, Nr 1, poz.1 24 Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania, s Z. Radwański, Prawo cywilne- część ogólna., Warszawa 2007, s. 280

8 Problem charakteru prawnego i ważności tego typu umów nie jest nowością w judykaturze i piśmiennictwie. Zdawać należy sobie sprawę, że strony mogą uregulować stosunek prawny, skoro dysponują autonomią woli, który jest sprzeczny z całokształtem ustawodawstwa czy innymi czynnikami. W celu określenia konsekwencji przekroczenia granic swobody umów służy artykuł 58 k.c., który stanowi, iż czynność prawna sprzeczna z ustawą jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jeżeli nieważnością dotknięta jest tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, że bez postanowień, które są dotknięte nieważnością, czynność nie zostałaby dokonana (artykuł 58 3 k.c.). Jeżeli umowa została zawarta sprzecznie z ustawą, właściwością czy zasadami współżycia społecznego to oznacza, że jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ograniczeniem swobody umów jest praktyka wydawania regulaminów bez potrzeby wyrażania na nie osobnej zgody. Istnieją regulacje stanowiące iż strona powinna mieć możliwość wcześniejszego zapoznania się z nim i regulamin nie powinien sprzeciwiać się podstawowym elementom umowy. Ilustracją tej tezy może być artykuł k.c., który stanowi, że jeżeli postanowienia umowy zaliczane są do niedozwolonych klauzul umownych to nie wiążą one konsumenta, ale strony związane są umową w pozostałym zakresie. O tym stanowi sentencja wyroku Sądu Najwyższego z dnia r.: Zwolnienie leasingodawcy z obowiązku terminowego wydania przedmiotu leasingu leasingobiorcy należy uznać za sprzeczne z naturą umowy leasingu oraz z zasadami współżycia społecznego, również w stosunkach między osobami prowadzącymi w sposób zawodowy działalność gospodarczą (art i 58 2 k.c.). Leasingobiorca może odstąpić od umowy leasingu na skutek zwłoki w wydaniu jej przedmiotu (art i k.c.). 26 Granica swobody umów zostanie przekroczona wówczas, gdy strony ukształtują stosunek prawny odmiennie niż jednakowo ukształtowana przez ustawodawcę treść wszystkich zobowiązań bądź wszystkich zobowiązań określonego rodzaju. 27 Przekroczeniem granicy swobody umów, a jednocześnie ograniczeniem autonomii woli jest dokonanie czynności mającej na celu obejście umowy czynności in fraudem legis, pociągającej za sobą sankcję bezwzględnej nieważności, wprowadzonej również przez art. 58 k.c. Czynność taka nie musi być expressis verbis zakazana prawnie, ale dokonanie jej zostało w celu osiągnięcia skutku zakazanego przez ustawodawstwo. Egzemplifikacją może być art. 26 Wyrok SN z 8 grudnia 2005r., II CK 297/05, LexPolonica nr P. Machnikowski, Swoboda umów według KC. Konstrukcja prawna, Warszawa 2005, s. 335

9 108 k.c., gdy osoba fizyczna byłaby jednocześnie pełnomocnikiem osoby prawnej i dokonywała czynności z samym sobą PODSUMOWANIE Autonomia woli stron jest fundamentalną zasadą prawa cywilnego i implikuje swobodne kształtowanie stosunku prawnego przez jego strony. Mogą w tym celu modyfikować, a nawet rozwiązać łączący je stosunek prawny. Zasada ta napotyka na ograniczenia mieszczące się m. in. w art k.c. Ograniczeniem tej swobody jest konieczność aby czynność prawna była zgodna z prawem, zasadami współżycia społecznego oraz z treścią i naturą zobowiązania. Zasada swobody umów jest jedynie elementem autonomii woli stron, która w swym zakresie obejmuje również jednostronne czynności prawne, jednakże praktyka wykazuje większe znaczenie umów aniżeli tych ostatnich. Zatem strony mają możliwość podejmowania decyzji w jaki sposób ukształtować treść umowy, co pociąga za sobą wzrost znaczenia rozwoju stosunków gospodarczych. Problematyka ustawowych ograniczeń swobody umów ma ogromne znaczenie zarówno teoretyczne jak i praktyczne. Wzrost liczby norm prawnych bezwzględnie wiążących lub semiimperatywnych prowadzi do zastanowienia się nad celowością tak licznych ograniczeń, gdyż swoboda kontraktowania wiąże się z gospodarką rynkową, gdzie autonomia decyzji odgrywa znaczącą rolę. Jedno z ograniczeń stanowi ustawodawstwo, w którym mieszczą się również przepisy prawa publicznego. Zatem dzięki instrumentarium prawa cywilnego (sankcjom za naruszenie granic swobody umów) chroniony jest, poza autonomią woli stron, nadrzędny interes publiczny oraz ochrona konsumenta, jako strony słabszej. Należy zadać pytanie czy ustawowa ochrona wyżej wymienionych wartości nie prowadzi do zbytnich ograniczeń autonomii woli stron. 5. BIBLIOGRAFIA a) Literatura 1. J. Ciszewski, A. Stępień- Sporek, Prawo cywilne. Zobowiązania i spadki w pytaniach i odpowiedziach, Warszawa Uchwała SN z 30 maja 1990r., OSN 1990, poz. 124

10 2. W. Czachórski, A. Brzozowski, M. Safjan, E. Skowrońska- Bocian, Zobowiązania. Zarys wykładu, Warszawa B. Gnela, Ustawowe ograniczenia swobody umów. Zagadnienia wybrane, Warszawa P. Machnikowski, w: System Prawa Prywatnego. Prawo zobowiązań-część ogólna, Warszawa 2006 t P. Machnikowski, Swoboda umów według KC. Konstrukcja prawna, Warszawa Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania- część ogólna, Warszawa Z. Radwański, Zobowiązania, Warszawa Z. Radwański, Prawo cywilne- część ogólna., Warszawa Red. M. Safjan, System prawa prywatnego. Prawo cywilne- część ogólna, Warszawa 2007, t.1 b) Materiały źródłowe 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku 2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny Dz.U. Nr 16 poz. 93 c) Orzecznictwo 1. Glosa Z. Radwańskiego, OSP 2003, Nr 10, poz Uchwała SN z 30 maja 1990r., OSN 1990, poz Uchwała SN z dnia 28 kwietnia 1995 r., III CZP 166/94, OSNC 1995, nr 10, poz Uchwała SN z dnia 7 kwietnia 1993r., III CZP 23/93, OSN 1993, Nr 10, poz Uchwała SN z dnia 22 maja 1991r., III CZP 15/91, OSN 1992, Nr 1, poz.1 6. Wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 20 marca 1998, I ACa 136/98, OSA 1999/1/1 7. Wyrok SN z 8 grudnia 2005r., II CK 297/05, LexPolonica nr Wyrok SN z dnia 27 września 2001r., IV CKN 196/01, LEX nr Wyrok SN z dnia 28 kwietnia 2004r., V CK 379/03, MoP 2004, Nr Wyrok SN z dnia 20 maja 2004r., II CK 354/03, OSNC 2005, Nr 5, poz. 91

11

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Plan Wykładu I. Charakterystyka przedsiębiorcy II. Podstawowe zasady obowiązujące w obrocie profesjonalnym:

Bardziej szczegółowo

NORMY PRAWA CYWILNEGO

NORMY PRAWA CYWILNEGO NORMY PRAWA CYWILNEGO Norma prawna: wypowiedz językowa-> wyznaczenie jej adresata, zakres zastosowania, zakres normowania (czyny nakazane lub zakazane) Normy postępowania są tworzone także przez uczestników

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 4 sierpnia 2006 r., III CZP 51/06

Uchwała z dnia 4 sierpnia 2006 r., III CZP 51/06 Uchwała z dnia 4 sierpnia 2006 r., III CZP 51/06 Sędzia SN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) Sędzia SN Zbigniew Strus Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZP 119/10

Uchwała z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZP 119/10 Uchwała z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZP 119/10 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 107/05 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 29 listopada 2005 r. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca) Protokolant

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CSK 668/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 13 czerwca 2013 r. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Marian Kocon SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... Bibliografia... Wstęp Część I. Istota i granice swobody umów w prawie spółek handlowych... 11

Spis treści. Wykaz skrótów... Bibliografia... Wstęp Część I. Istota i granice swobody umów w prawie spółek handlowych... 11 Wykaz skrótów... Bibliografia... XI XXI Wstęp... 1 Część I. Istota i granice swobody umów w prawie spółek handlowych... 11 Rozdział I. Autonomia woli stron i swoboda umów w polskim prawie cywilnym... 13

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 16 lutego 2001 r., IV CKN 244/00

Wyrok z dnia 16 lutego 2001 r., IV CKN 244/00 Wyrok z dnia 16 lutego 2001 r., IV CKN 244/00 Ocena, czy ustalenie treści stosunku zobowiązaniowego lub jego celu jest dopuszczalne w odniesieniu do zagadnień, które ustawa normuje w sposób imperatywny,

Bardziej szczegółowo

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa.

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. VII EDYCJA Konwent Prawa Pracy Joanna Kaleta Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. 1 1 Treść stosunku pracy art. 22 k.p. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje

Bardziej szczegółowo

NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWANIA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH W INWESTYCJACH BUDOWLANYCH KARY UMOWNE W ZAMÓWIENIACH PUBLICZNYCH

NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWANIA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH W INWESTYCJACH BUDOWLANYCH KARY UMOWNE W ZAMÓWIENIACH PUBLICZNYCH NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWANIA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH W INWESTYCJACH BUDOWLANYCH KARY UMOWNE W ZAMÓWIENIACH PUBLICZNYCH Funkcje kary umownej Jakie funkcje w umowach powinny pełnić kary umowne? Dyscyplinującą?

Bardziej szczegółowo

Kary umowne czy to zabezpieczenie interesów zamawiającego w umowie o zamówienie publiczne marzec 2015

Kary umowne czy to zabezpieczenie interesów zamawiającego w umowie o zamówienie publiczne marzec 2015 Kary umowne czy to zabezpieczenie interesów zamawiającego w umowie o zamówienie publiczne PROJEKT WYZWANIE ROZWIĄZANIE Kancelaria Radców Prawnych Brudkiewicz, Suchecka i Partnerzy www.brudkiewicz-suchecka.pl

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 9 czerwca 2010 r. III SK 3/10

Wyrok z dnia 9 czerwca 2010 r. III SK 3/10 Wyrok z dnia 9 czerwca 2010 r. III SK 3/10 Obowiązek poinformowania abonenta o prawie do wypowiedzenia umowy bez konieczności zapłaty odszkodowania na rzecz przedsiębiorcy telekomunikacyjnego jest jednym

Bardziej szczegółowo

Jakub Nawracała, radca prawny

Jakub Nawracała, radca prawny Ograniczenie odpowiedzialności ubezpieczyciela z tytułu ryzyk, które wystąpiły przed zawarciem umowy ubezpieczenia (na przykładzie klauzuli wpisanej do rejestru niedozwolonych postanowień pod nr 3456)

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote. Protokolant Katarzyna Bartczak

POSTANOWIENIE. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 5/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 22 kwietnia 2015 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote Protokolant Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 359/11

Postanowienie z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 359/11 Postanowienie z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 359/11 Zbycie pod warunkiem udziału w spadku obejmującym nieruchomość wywołuje jedynie skutek obligacyjny. Sędzia SN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) Sędzia

Bardziej szczegółowo

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze Umowa o zachowaniu poufności Aktualne umowy gospodarcze Prawo i zarządzanie Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. al. Krakowska 271, 02-133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66, faks: 22 829 27 00,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk SSN Maria Szulc (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk SSN Maria Szulc (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 31/16 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 29 czerwca 2016 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk SSN Maria Szulc (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

Bardziej szczegółowo

Specyfika prawna projektu wdrożeniowego. Prowadzenie: dr Jakub Kabza

Specyfika prawna projektu wdrożeniowego. Prowadzenie: dr Jakub Kabza Specyfika prawna projektu wdrożeniowego Prowadzenie: dr Jakub Kabza Pojęcie projektu wdrożeniowego Wdrożenia od strony faktycznej dwa podejścia: Wdrożenie według Klienta - dostarczenie przez firmę IT oprogramowania

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 29 czerwca 2010 r., III CZP 46/10

Postanowienie z dnia 29 czerwca 2010 r., III CZP 46/10 Postanowienie z dnia 29 czerwca 2010 r., III CZP 46/10 Statut spółki wodnej nie może ograniczać uprawnienia członka do wystąpienia ze spółki również wtedy, gdy jego członkostwo powstało ex lege na podstawie

Bardziej szczegółowo

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2005 r. V CK 532/04

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2005 r. V CK 532/04 id: 20273 1. Niezależnie od przyjętej kwalifikacji zapisu na sąd polubowny (czynność materialnoprawna, czynność procesowa, czynność o charakterze mieszanym, umowa sui generis) w każdym wypadku, w zakresie

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-697013-III-12/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Sąd Najwyższy Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny Dz.U.1964.16.93 z późn. zm.) wyciąg. Tytuł III. OGÓLNE PRZEPISY O ZźOBOWIĄ ZANIACH UMOWNYCH

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny Dz.U.1964.16.93 z późn. zm.) wyciąg. Tytuł III. OGÓLNE PRZEPISY O ZźOBOWIĄ ZANIACH UMOWNYCH Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny Dz.U.1964.16.93 z późn. zm.) wyciąg Tytuł III. OGÓLNE PRZEPISY O ZźOBOWIĄ ZANIACH UMOWNYCH Art. 384. 1. Ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Przedmowa RozdzIał I. zagadnienia wstępne

Spis treści Wykaz skrótów Przedmowa RozdzIał I. zagadnienia wstępne Wykaz skrótów......................................... 13 Przedmowa............................................ 21 Rozdział I. Zagadnienia wstępne............................. 23 A. Cel i zakres opracowania.................................

Bardziej szczegółowo

Przepisy dotyczące postanowień niedozwolonych we wzorcach umownych. Kodeks cywilny. Art. 385.

Przepisy dotyczące postanowień niedozwolonych we wzorcach umownych. Kodeks cywilny. Art. 385. Przepisy dotyczące postanowień niedozwolonych we wzorcach umownych. Kodeks cywilny Art. 385. 1. W razie sprzeczności treści umowy z wzorcem umowy strony są związane umową. 2. Wzorzec umowy powinien być

Bardziej szczegółowo

ZP Jabłonna, dn r.

ZP Jabłonna, dn r. ZP.271.27.2016 Jabłonna, dn. 07.12.2016 r. dotyczy: przetargu nieograniczonego pn. Świadczenie usług pocztowych w obrocie krajowym i zagranicznym na potrzeby Urzędu Gminy Jabłonna Zamawiający Gmina Jabłonna,

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótow Literatura podstawowa Wstęp ROZDZIAŁ I. Wprowadzenie funkcja zabezpieczeń kredytu oraz skutki ich ustanowienia

Spis treści Wykaz skrótow Literatura podstawowa Wstęp ROZDZIAŁ I. Wprowadzenie funkcja zabezpieczeń kredytu oraz skutki ich ustanowienia Wykaz skrótow................................. 11 Literatura podstawowa............................ 13 Wstęp....................................... 15 ROZDZIAŁ I. Wprowadzenie funkcja zabezpieczeń kredytu

Bardziej szczegółowo

Tytuł III. OGÓLNE PRZEPISY O ZOBOWIĄZANIACH UMOWNYCH

Tytuł III. OGÓLNE PRZEPISY O ZOBOWIĄZANIACH UMOWNYCH Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm) Tytuł III. OGÓLNE PRZEPISY O ZOBOWIĄZANIACH UMOWNYCH Art. 384. 1. Ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności

Bardziej szczegółowo

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r.

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r. Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r. Wybrane orzeczenia Sądu Najwyższego opublikowane w Orzecznictwie Sądu Najwyższego Izba Cywilna zeszyt 10: 1. DOPUSZCZALNOŚĆ ZAWARCIA

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 22 listopada 2006 r., V CSK 299/06

Wyrok z dnia 22 listopada 2006 r., V CSK 299/06 Wyrok z dnia 22 listopada 2006 r., V CSK 299/06 Wierzyciel może zrzec się wynikającego z art. 481 1 k.c. uprawnienia do żądania odsetek za opóźnienie. Sędzia SN Lech Walentynowicz (przewodniczący) Sędzia

Bardziej szczegółowo

Wpis ograniczonych praw rzeczowych obciążających nieruchomość nabytą w trybie uwłaszczenia

Wpis ograniczonych praw rzeczowych obciążających nieruchomość nabytą w trybie uwłaszczenia Rejent" * rok 7 * nr 2(70) luty 1997 r. Aleksander Oleszko Wpis ograniczonych praw rzeczowych obciążających nieruchomość nabytą w trybie uwłaszczenia W praktyce wieczystoksięgowej dostrzeżono wątpliwości,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 10/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 10/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 10/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 kwietnia 2012 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa F.

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 7 października 2008 r., III CZP 95/08

Uchwała z dnia 7 października 2008 r., III CZP 95/08 Uchwała z dnia 7 października 2008 r., III CZP 95/08 Sędzia SN Marek Sychowicz (przewodniczący) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz orzecznictwa Przedmowa Wprowadzenie Część I. Zagadnienia ogólne

Spis treści Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz orzecznictwa Przedmowa Wprowadzenie Część I. Zagadnienia ogólne Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Wykaz orzecznictwa... Przedmowa... Wprowadzenie... 1 Część I. Zagadnienia ogólne... 6 Rozdział I. Weksel charakterystyka ogólna... 6 XIII XXI 1. Uwagi ogólne... 6 2.

Bardziej szczegółowo

Tworzenie kontraktu - umowy cywilnoprawnej o świadczenie usług

Tworzenie kontraktu - umowy cywilnoprawnej o świadczenie usług Tworzenie kontraktu - umowy cywilnoprawnej o świadczenie usług specjalistycznych z lekarzem i pielęgniarką ALEKSANDER ZARZEKA PRAWO I ZDROWIE Co to jest kontrakt? Gdzie szukać przepisów dot. umów? Gdzie

Bardziej szczegółowo

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-634333-X-09/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Pani Ewa Kopacz Minister Zdrowia W toku analizy przepisów

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 14 kwietnia 2009 r. III SK 37/08

Wyrok z dnia 14 kwietnia 2009 r. III SK 37/08 Wyrok z dnia 14 kwietnia 2009 r. III SK 37/08 Postanowienie wzorca umownego przewidujące, że w razie wypłaty świadczenia z tytułu opcji dodatkowej dochodzi do zakończenia umowy i wygaśnięcia ochrony ubezpieczeniowej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka. Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka. Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 89/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 listopada 2014 r. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów...

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Przedmowa... Wykaz skrótów... str. V XV Rozdział I. Wprowadzenie do części ogólnej zobowiązań... 1 1. Zobowiązanie: pojęcie i konstrukcje... 4 I. Charakterystyka ogólna relacji: zobowiązanie i prawo zobowiązań...

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 21 lipca 2010 r., III CZP 23/10

Uchwała z dnia 21 lipca 2010 r., III CZP 23/10 Uchwała z dnia 21 lipca 2010 r., III CZP 23/10 Sędzia SN Antoni Górski (przewodniczący) Sędzia SN Barbara Myszka (sprawozdawca) Sędzia SN Marek Sychowicz Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku "H.D.I.", sp.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów. Wykaz literatury. Wykaz orzecznictwa. Przedmowa. Wprowadzenie. Część I. Zagadnienia ogólne

Spis treści. Wykaz skrótów. Wykaz literatury. Wykaz orzecznictwa. Przedmowa. Wprowadzenie. Część I. Zagadnienia ogólne Spis treści Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz orzecznictwa Przedmowa Wprowadzenie Część I. Zagadnienia ogólne Rozdział I. Weksel - charakterystyka ogólna ő 2. Pojęcie, rodzaje i funkcje weksla I. Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2014 r. III CZP 128/13

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2014 r. III CZP 128/13 Id: 20382 [S]posób doręczenia określony w art. 1160 k.p.c., należy stosować także do wyroków sądów polubownych. ( ) [B]rak dostatecznych podstaw, aby przez pisemne zawiadomienie, o którym mowa w art. 1160

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. Sygn. akt III CZP 17/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. z dnia 28 maja 2013 r. Czy osoba będąca członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

Odstąpienie od umowy o zamówienia publiczne

Odstąpienie od umowy o zamówienia publiczne Odstąpienie od umowy o zamówienia publiczne Maciej Jamka Konferencja SIDIR "Nowa perspektywa finansowania zamówień publicznych w inwestycjach budowlanych Warszawa, 7-8 grudnia 2015 r. Copyright 2015 by

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Sygn. akt IV CSK 449/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 kwietnia 2012 r. SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt VI ACa 857/11 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2011 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący Sędzia SA Sędzia SA Sędzia SO del.

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf Sygn. akt II PK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 lipca 2013 r. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I CSK 313/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 lutego 2013 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CZ 135/12. Dnia 25 października 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CZ 135/12. Dnia 25 października 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt I CZ 135/12 POSTANOWIENIE Dnia 25 października 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Kwaśniewski SSN Kazimierz Zawada w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Sygn. akt II CSK 292/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 20 marca 2014 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CSK 111/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 listopada 2007 r. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Zbigniew

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 16 stycznia 2009 r., III CZP 133/08

Postanowienie z dnia 16 stycznia 2009 r., III CZP 133/08 Postanowienie z dnia 16 stycznia 2009 r., III CZP 133/08 Po wejściu w życie ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Marta Romańska SSN Karol Weitz (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Marta Romańska SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 125/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 stycznia 2016 r. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Marta Romańska SSN Karol Weitz (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. w sprawie z wniosku Skarbu Państwa Agencji Nieruchomości. przy uczestnictwie M.Ł., H.S., Gminy S. i Starosty Powiatu Ś.

POSTANOWIENIE. w sprawie z wniosku Skarbu Państwa Agencji Nieruchomości. przy uczestnictwie M.Ł., H.S., Gminy S. i Starosty Powiatu Ś. Sygn. akt II CSK 266/09 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 3 grudnia 2009 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marian Kocon SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Maria Szulc Sygn. akt IV CSK 616/12. POSTANOWIENIE Dnia 16 maja 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Katarzyna Jóskowiak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Katarzyna Jóskowiak Sygn. akt IV CSK 687/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 6 lipca 2016 r. SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Anna Owczarek SSN Władysław

Bardziej szczegółowo

Zadatek czy zaliczka? Oto jest pytanie Tomasz Wachowski

Zadatek czy zaliczka? Oto jest pytanie Tomasz Wachowski Zadatek czy zaliczka? Oto jest pytanie Tomasz Wachowski Prezentacja wygłoszona 9 kwietnia 2011 r. Zadatek czy zaliczka? Oto jest pytanie Zadatek i zaliczka czy jest jakaś różnica? Zadatek i zaliczka czy

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 359/11. Dnia 4 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 359/11. Dnia 4 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt I CSK 359/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 4 kwietnia 2012 r. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) w sprawie z

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III CZP 30/15. Dnia 18 czerwca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III CZP 30/15. Dnia 18 czerwca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt III CZP 30/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 18 czerwca 2015 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Marta Romańska Protokolant Katarzyna

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CK 277/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 listopada 2005 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Maria Grzelka SSN Iwona

Bardziej szczegółowo

POLSKIE ORZECZNICTWO DOTYCZĄCE WŁADANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 1

POLSKIE ORZECZNICTWO DOTYCZĄCE WŁADANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 1 POLSKIE ORZECZNICTWO DOTYCZĄCE WŁADANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 1 Orzeczenie TK z dnia 8 maja 1990 r. (K 1/90) Artykuł 7 Konstytucji RP ustanawia konstytucyjną, a więc wzmożoną ochronę własności, dopuszczając

Bardziej szczegółowo

UMOWY CYWILNOPRAWNE WPROWADZENIE (konstrukcja umowy, jej elementy, oznaczenie stron, wybrane klauzule umowne) Konspekt

UMOWY CYWILNOPRAWNE WPROWADZENIE (konstrukcja umowy, jej elementy, oznaczenie stron, wybrane klauzule umowne) Konspekt dr Grzegorz Gorczyński PRAWO CYWILNE UMOWY CYWILNOPRAWNE WPROWADZENIE (konstrukcja umowy, jej elementy, oznaczenie stron, wybrane klauzule umowne) Konspekt I. Krótkie repetytorium nt. zasady swobody umów,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, Warszawa, dnia 10 kwietnia 2014 r.

Warszawa, Warszawa, dnia 10 kwietnia 2014 r. Warszawa, Warszawa, dnia 10 kwietnia 2014 r. PIERWSZY PREZES SĄDU NAJWYŻSZEGO RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ BSA III-4110-2/14 BSA III - 4110 2/14 Sąd Najwyższy Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I PK 67/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 4 października 2013 r. SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Józef

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. Uzasadnienie

ZAGADNIENIE PRAWNE. Uzasadnienie Sygn. akt III CZP 76/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie z powództwa A. T. przeciwko C. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w B. z

Bardziej szczegółowo

Czynności prawne. Zagadnienia wstępne. mgr Małgorzata Dziwoki

Czynności prawne. Zagadnienia wstępne. mgr Małgorzata Dziwoki Czynności prawne. Zagadnienia wstępne mgr Małgorzata Dziwoki Zdarzenie cywilnoprawne Fakty (okoliczności), z którymi hipotezy norm wiążą określone w dyspozycjach norm konsekwencje cywilnoprawne. Skutki

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) SSN Marta Romańska

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) SSN Marta Romańska Sygn. akt IV CSK 470/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 maja 2011 r. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) SSN Marta

Bardziej szczegółowo

6. Świadczenie antycypacyjne w systemie common law. Zarys problematyki I. Uwagi ogólne II. Występowanie tzw. anticipated contract cases...

6. Świadczenie antycypacyjne w systemie common law. Zarys problematyki I. Uwagi ogólne II. Występowanie tzw. anticipated contract cases... Wstęp... Wykaz skrótów... Bibliografia... XIII XIX XXIII Rozdział I. Wprowadzenie do problematyki... 1 1. Świadczenie antycypacyjne w obrocie prawnym... 1 2. Wybrane ustalenia nauki o świadczeniu i ich

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada. Protokolant Katarzyna Bartczak

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 87/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 grudnia 2015 r. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada Protokolant Katarzyna

Bardziej szczegółowo

UMOWY W OBROCIE GOSPODARCZYM,

UMOWY W OBROCIE GOSPODARCZYM, UMOWY W OBROCIE GOSPODARCZYM, czyli na co zwrócić uwagę w praktyce przy podpisywaniu umów Magdalena Rakowska-Kuśnierek Adwokat Umowa jest czynnością prawną dwustronną, tzn. taką, do której zawarcia konieczne

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 654/13. Dnia 25 czerwca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 654/13. Dnia 25 czerwca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt IV CSK 654/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 czerwca 2014 r. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) Protokolant

Bardziej szczegółowo

Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A.

Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A. S.A. L.dz. SRK/TZ/6027/15/KR Bytom, dnia 28.10.2015 r. wszystkim zainteresowanym dotyczy: odpowiedzi na pytania Wykonawcy oraz zmian w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia w postępowaniu o udzielenie

Bardziej szczegółowo

Umowa o PPP 8. Polska

Umowa o PPP 8. Polska Umowa o PPP 8 Polska Wrocław, 9 grudnia 2010 Tytuł prezentacji: Umowa o partnerstwie publiczno-prywatnym I Prelegent: Witold Grzybowski 2 Zawartość prezentacji: Umowa - aspekty. Charakter umowy o ppp Struktura

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 626/12. Dnia 26 czerwca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 626/12. Dnia 26 czerwca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt II CSK 626/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 czerwca 2013 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Maria Szulc SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

ZMIANA SPOSOBU ZARZĄDU

ZMIANA SPOSOBU ZARZĄDU ZMIANA SPOSOBU ZARZĄDU Zgodnie z art. 18 ustawy o własności lokali właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt V CSK 276/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 28 listopada 2007 r. SSN Marek Sychowicz (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSA Michał Kłos (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z EDUKACJI PRAWNEJ (GRUPA III D E)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z EDUKACJI PRAWNEJ (GRUPA III D E) Temat zajęć edukacyjnych Norma prawna. Przepis prawa Osiągnięcia ucznia: Pojecie prawa, normy prawnej, przepisu prawa; oceny: dopuszczający: uczeń zna pojęcia prawa, normy prawnej, przepisu prawa, innych

Bardziej szczegółowo

WEKSEL MIĘDZY STRONAMI STOSUNKU PRACY

WEKSEL MIĘDZY STRONAMI STOSUNKU PRACY MONOGRAFIE PRAWNICZE WEKSEL MIĘDZY STRONAMI STOSUNKU PRACY MIKOŁAJ RYLSKI Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE MIKOŁAJ RYLSKI WEKSEL MIĘDZY STRONAMI STOSUNKU PRACY Polecamy nasze publikacje w serii

Bardziej szczegółowo

Czym różni się wolność od anarchii? Jaki charakter ma wolność gospodarcza?

Czym różni się wolność od anarchii? Jaki charakter ma wolność gospodarcza? Wolność Gospodarcza Czym różni się wolność od anarchii? Jaki charakter ma wolność gospodarcza? Jakie zastosowanie ma zasada wolności gospodarczej w procesie tworzenia prawa? Czy wolność gospodarcza w Konstytucji

Bardziej szczegółowo

Na jaki czas zawrzeć umowę o pracę na czas określony?

Na jaki czas zawrzeć umowę o pracę na czas określony? Na jaki czas zawrzeć umowę o pracę na czas określony? Jednym z rodzajów umowy o pracę jest umowa o pracę na czas określony (obok umowy na czas nieokreślony oraz na czas wykonywania określonej pracy). W

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Marta Romańska (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Marta Romańska (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 83/15 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 20 listopada 2015 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Marta Romańska (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska

Bardziej szczegółowo

Prawo pierwokupu, odkupu, wykupu i pierwszeństwa nabycia nieruchomości jako instrumenty ograniczające obrót. nieruchomościami (zarys problematyki)

Prawo pierwokupu, odkupu, wykupu i pierwszeństwa nabycia nieruchomości jako instrumenty ograniczające obrót. nieruchomościami (zarys problematyki) Prawo pierwokupu, odkupu, wykupu i pierwszeństwa nabycia nieruchomości jako instrumenty ograniczające obrót 1 nieruchomościami (zarys problematyki) U N I W E R S Y T E T S Z C Z E C I Ń S K I W Y D Z I

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 94/11. Dnia 16 lutego 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 94/11. Dnia 16 lutego 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 94/11 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 16 lutego 2012 r. SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Iwona Koper SSN Dariusz Zawistowski w sprawie z wniosku Miasta

Bardziej szczegółowo

Ochrona danych osobowych

Ochrona danych osobowych Ochrona danych osobowych 1. Źródła prawa. 2. Podstawowe pojęcia. 3. Zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy. 4. Prawa podmiotów objętych ochroną. 5. Prawa i obowiązki osób odpowiedzialnych za ochronę danych

Bardziej szczegółowo

Paweł Mróz Zasada swobody umów. Studenckie Zeszyty Naukowe 6/9, 49-57

Paweł Mróz Zasada swobody umów. Studenckie Zeszyty Naukowe 6/9, 49-57 Paweł Mróz Zasada swobody umów Studenckie Zeszyty Naukowe 6/9, 49-57 2003 Paw el M róz Zasada sw obody um ów Jedną z podstawowych zasad prawa prywatnego odróżniającą ta gałąź od innych jest autonomia woli

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt V CSK 519/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 kwietnia 2016 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Anna Owczarek SSN Władysław

Bardziej szczegółowo

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl www.pip.gov.pl Zawarcie umowy Pracodawca, który prowadzi działalność jako podmiot gospodarczy, może zabezpieczyć swoje interesy przed ewentualnymi, niepożądanymi zachowaniami aktualnie zatrudnionych, jak

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Uwagi ogólne... 68

Spis treści. 1. Uwagi ogólne... 68 Wykaz skrótów............................................. Bibliografia................................................ XI XVII Rozdział I. Wprowadzenie................................... 1 1. Uwagi ogólne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Wprowadzenie... 15

Spis treści. Wykaz skrótów Wprowadzenie... 15 Wykaz skrótów... 11 Wprowadzenie... 15 Rozdział I Zagadnienia ogólne... 19 1. Uwagi wstępne... 19 1. Charakter prawny współuprawnienia spadkobierców... 20 2. Ustanie współuprawnienia spadkobierców... 21

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 46/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 lipca 2012 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) w sprawie z wniosku A.

Bardziej szczegółowo

1.1. Pojęcie prawa cywilnego 1.2. Stosunek cywilnoprawny 1.3. Zdarzenia powodujące powstanie stosunków cywilnoprawnych

1.1. Pojęcie prawa cywilnego 1.2. Stosunek cywilnoprawny 1.3. Zdarzenia powodujące powstanie stosunków cywilnoprawnych Podstawy prawa cywilnego z umowami w administracji. (red.), (red.) Oddawany do rąk Czytelników podręcznik stanowi syntetyczny wykład podstawowych instytucji prawa cywilnego w odniesieniu do działalności

Bardziej szczegółowo

Ochrona konsumenta w obrocie profesjonalnym?

Ochrona konsumenta w obrocie profesjonalnym? Ochrona konsumenta w obrocie profesjonalnym? Granice swobody prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorców Zakres swobody przy umowach jednostronnie a obustronnie profesjonalnych? Strategia

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA PRAWA CYWILNEGO DOTYCZĄCE ZAWIERANIA UMÓW

WYBRANE ZAGADNIENIA PRAWA CYWILNEGO DOTYCZĄCE ZAWIERANIA UMÓW OPRACOWANIE NA TEMAT: WYBRANE ZAGADNIENIA PRAWA CYWILNEGO DOTYCZĄCE ZAWIERANIA UMÓW 1. Wprowadzenie Umowy to najważniejsze źródło powstawania stosunków prawnych z zakresu zobowiązań. Umowa jest czynnością

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski Sygn. akt I CK 460/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 stycznia 2005 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 2 kwietnia 2004 r., III CZP 10/04

Uchwała z dnia 2 kwietnia 2004 r., III CZP 10/04 Uchwała z dnia 2 kwietnia 2004 r., III CZP 10/04 Sędzia SN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący) Sędzia SN Mirosław Bączyk Sędzia SN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Banku

Bardziej szczegółowo

Stosunki prawne. PPwG

Stosunki prawne. PPwG Stosunki prawne PPwG Stosunki prawne Stosunek prawny - stosunek społeczny uregulowany prawem Art. 353 1 Kodeksu cywilnego Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Wojciech Katner SSN Iwona Koper (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Wojciech Katner SSN Iwona Koper (sprawozdawca) Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 70/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 października 2014 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Wojciech Katner SSN Iwona Koper (sprawozdawca) Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 600/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 3 kwietnia 2009 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jan Górowski SSN Marian

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 23 lipca 2004 r., III CZP 35/04

Uchwała z dnia 23 lipca 2004 r., III CZP 35/04 Uchwała z dnia 23 lipca 2004 r., III CZP 35/04 Sędzia SN Józef Frąckowiak (przewodniczący) Sędzia SN Antoni Górski Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Miasta

Bardziej szczegółowo

Pytanie II. Odpowiedź II

Pytanie II. Odpowiedź II Art. 4 ust.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych (Dz U poz. 1232), na który powołuje się Wykonawca, określający 30 dniowy termin na złożenie wniosku w sprawie odpowiedniej

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I CSK 358/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 lutego 2011 r. SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk SSN Dariusz Dończyk

Bardziej szczegółowo