Uniwersytet Warszawski Wydział Prawa i Administracji

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Uniwersytet Warszawski Wydział Prawa i Administracji"

Transkrypt

1 Uniwersytet Warszawski Wydział Prawa i Administracji Katarzyna Bugalska Nr albumu TEMAT PRACY: Autonomia woli stron a ograniczenia wynikające z zasady swobody umów w stosunkach cywilnoprawnych Warszawa, kwiecień AUTONOMIA WOLI STRON A SWOBODA UMÓW Stosunki cywilnoprawne oparte są na metodzie regulacji odnoszącej się do równości stron, w której brak jest elementu władczego, podporządkowania jednej stronie stosunku cywilnoprawnego oraz przymusu ze strony organów państwa. 1 Zasada ta już w wieku XIX stała się podstawą dla regulowania prawa zobowiązań. 2 Autonomia woli jest pojęciem o 1 Przymus może być zastosowany w sytuacji, gdy następuje niewykonanie obowiązków przez jedną ze stron czy też pomiędzy stronami powstanie spór. Zatem brak bezpośredniego przymusu ze strony organów państwa nie ma charakteru absolutnego. 2 Kodeks Napoleona w artykule 1134 ust.1 stanowi: umowy legalnie zawarte stają się prawem dla tych, którzy je zawarli, ale stosuje się zastrzeżenie, iż umowy te nie mogą naruszać porządku publicznego i dobrych

2 szerszym zakresie aniżeli zasada swobody umów. Mianowicie ma ona zastosowanie, poza umowami, do wszelkiego rodzaju stosunków cywilnoprawnych. 3 Natomiast przez zasadę swobody kontraktowania należy rozumieć, w ujęciu węższym, zdolność podmiotów prawa cywilnego do kreowania stosunków w drodze dwu- lub wielostronnych czynności prawnych. 4 Zdolności, polegającej na możliwości tworzenia stosunków opartych na wzorcach odbiegających od unormowań umów nazwanych znajdujących się w części szczegółowej zobowiązań. Nie ulega wątpliwości, że strony mają swobodę w kształtowaniu treści umowy jedynie w granicach, wyznaczonych przez przepisy prawa przedmiotowego. Do zakresu swobody umów możemy zaliczyć, w ujęciu szerszym, swobodę kształtowania treści umów oraz swobodę zawierania umów. Istnieje możliwość przesądzania o zawarciu albo niezawarciu umowy oraz możność wyboru kontrahenta, a także kwestia podejmowania decyzji o zmianie lub rozwiązaniu już istniejącego stosunku umownego. 5 W doktrynie wskazuje się również na możliwość wyboru formy zawieranej umowy jako jedną z emanacji swobody umów. 6 Zasada swobody umów obligacyjnych stanowi tylko pewien element zakresu autonomii woli. Odnosi się jedynie do zobowiązaniowych stosunków prawnych, a realizowana jest poprzez dokonywanie czynności prawnych dwustronnych. Ponieważ ustawa wprowadza numerus clausus czynności prawnych jednostronnych (takich jak zrzeczenie się prawa czy testament) to strony chcące wykreować stosunek są ograniczone w tym zakresie. 7 Podobna sytuacja może także czasem mieć miejsce już w dokonywaniu tychże czynności, ponieważ to racjonalny ustawodawca wskazuje zakres swobody kształtowania treści czynności prawnych. Stanowisko w tej kwestii wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 września 2001 r.: O tym czy stronom danego stosunku prawnego przysługuje kompetencja do określonego kształtowania treści tego stosunku decyduje zawsze zakres swobody kontraktowej przyznanej im w tej mierze przez ustawodawcę. 8 Ogólne ograniczenia znajdujemy w obyczajów. 3 P. Machnikowski, w: System Prawa Prywatnego. Prawo zobowiązań-część ogólna, Warszawa 2006 t. 5, s A. Brzozowski, P. Machnikowski, w: System Prawa Prywatnego. Prawo zobowiązań, t. 5, s Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania- część ogólna, Warszawa 2008, s W. Czachórski, A. Brzozowski, M. Safjan, E. Skowrońska- Bocian, Zobowiązania. Zarys wykładu, Warszawa 2004, s Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania s Wyrok SN z dnia 27 września 2001r., IV CKN 196/01, LEX nr 52798

3 artykule 58 Kodeksu cywilnego (dalej k.c.), który określa skutki przekroczenia granic zasady swobody umów, ponieważ nie może ona naruszać przepisów o charakterze imperatywnym - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2002 r. 9 : Zakres przysługującej podmiotom kompetencji w kreowaniu swobody umów jest różny w zależności od tego, o jakiego rodzaju stosunek cywilnoprawny chodzi (np. szerszy w odniesieniu do stosunków zobowiązaniowych, a węższy w odniesieniu do stosunków prawa rzeczowego), a także w zależności od cech danego podmiotu (pewne czynności prawne mogą być dokonywane tylko przez podmioty spełniające określone warunki). Ponadto w niektórych przypadkach regulacja sytuacji prawnej może być dokonana przez czynność prawną jednostronną, w innych konieczna jest umowa czy uchwała AUTONOMIA WOLI A GRANICE SWOBODY UMÓW W kontekście zestawienia autonomii woli i granic swobody umów właściwe jest odniesienie w pierwszej kolejności do Konstytucji, która w artykule 20 stanowi o swobodzie działalności gospodarczej i podstawach zakresu zasady swobody umów, a artykuł 22 Konstytucji reguluje kwestię ograniczeń: Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. W artykule 31 ust. 3 Konstytucji znajdujemy zasadę, że konstytucyjna ochrona wolności i praw nie ma charakteru absolutnego, gdyż ograniczenia są dopuszczalne aczkolwiek tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne i zarazem nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Punktem wyjścia do dalszych rozważań jest treść artykułu k.c. stanowiącego, iż: Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Artykuł k.c. nie określa ( )na czym polega czynność, do dokonania której udziela kompetencji ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że chodzi o umowę. Umową jak wiadomo jest czynność prawna, w której dokonaniu uczestniczą dwie lub więcej stron i która dochodzi do skutku w wyniku złożenia przez wszystkie strony zgodnych oświadczeń woli Glosa Z. Radwańskiego, OSP 2003, Nr 10, poz A. Brzozowski, P. Machnikowski, w: System Prawa Prywatnego. Prawo zobowiązań, t. 5, s P. Machnikowski, w: System Prawa Prywatnego. Prawo zobowiązań t. 5, s. 439

4 W jego ramach strony mają do wyboru trzy możliwości: 1) przyjęcie bez jakichkolwiek modyfikacji określonego typu umowy uregulowanej normatywnie, 2) zawarcie umowy nazwanej z jednoczesnym wprowadzeniem do niej pewnych odmienności, w tym również połączenie cech kilku umów nazwanych (tzw. umowy mieszane), 3) zawarcie umowy nienazwanej, której treść ukształtują według swego uznania, z zachowaniem ograniczeń wynikających z art k.c. 12 Zwrócić należy uwagę, iż w umowach zobowiązaniowych strony nie są zobligowane do stosowania jedynie ustawowych typów umów. Ponadto uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1995 r., w której stwierdzono, iż: Wynikająca z art k.c. swoboda kontraktowania obejmuje także możliwość kreowania czynności abstrakcyjnych, nie ma bowiem żadnych przeszkód, aby stronystosownie do swej <<woli abstrakcji>>- konstruowały zobowiązania wyabstrahowane, odłączone od istniejącego stosunku prawnego albo istniejące niezależnie od niego. Nie można też odmówić stronom prawa wyzbywania się w umowie określonych zarzutów. 13 Zatem strony nie są związane umowami znajdującymi się w ustawie, ale również mogą kreować nowe umowy poprzez łączenie poszczególnych elementów umów nazwanych i to zarówno o charakterze kazualnym jak i abstrakcyjnym. Zasada swobody umów do swego zakresu nie zalicza jednak stosunków spadkowych, rodzinnych oraz prawnorzeczowych. Przykładowo w ramach stosunków prawnorzeczowych strony nie mogą wykreować w drodze czynności prawnej nowego, nieznanego prawa podmiotowego jednakże nadal to podmiotom tych stosunków jest pozostawiona decyzja co do ustanowienia samego prawa, dokonywanych dyspozycji prawnych (rozporządzenia rzeczą) i faktycznych, a także celowości uruchomiania ochrony prawa (strony nie mogą np. wyłączyć definitywnie ochrony windykacyjnej czy negatoryjnej własności, ale mogą zdecydować całkowicie autonomicznie o uruchomieniu tej ochrony, a także poprzez dokonywane przez właściciela dyspozycje doprowadzić do obezwładnienia roszczenia windykacyjnego (chociaż nie zawsze w sposób definitywny) w drodze zarzutu typu exceptio domini czy exceptio iuris. 14 Ograniczeniem swobody umów w wymiarze faktycznym pozostaje kwestia umów adhezyjnych, których treść kształtowana jest przez silniejszą ekonomicznie stronę, które w znaczący sposób ograniczają swobodę kontraktowania. Mianowicie są to umowy związane z masowością produkcji i wymiany handlowej towarów i usług. Swoboda drugiej strony jest 12 Wyrok SN z dnia 28 kwietnia 2004r., V CK 379/03, MoP 2004, Nr 11, s Uchwała SN z dnia 28 kwietnia 1995 r., III CZP 166/94, OSNC 1995, nr 10, poz Fragm. red. M. Safjan, System prawa prywatnego. Prawo cywilne- część ogólna, Warszawa 2007, t.1, s. 40

5 ograniczona do podstawowego minimum, to znaczy, że decyduje ona jedynie o możliwości zawarcia umowy albo zrezygnowania. Sformułowana w nauce francuskiej koncepcja contrat d adhesion, gdzie kontrakt taki nie był uważany za umowę, lecz aktem jednostronnego poddania się przez stronę słabszą wzorcowi umowy zaoferowanemu przez stronę silniejszą, prowadził do powstania rozbieżności w stosowaniu dotychczasowych instytucji prawnych czy też konieczności stworzenia nowych. 15 W polskim systemie prawnym w celu uniknięcia wątpliwości przyjmuje się posługiwanie koncepcji umowy, gdyż strona słabsza ma wybór zawarcia albo niezawarcia z takim podmiotem umowy. Przepisy prawne obejmują ochroną interesy strony słabszej m.in. poprzez przepisy o niedozwolonych postanowieniach umownych. Poza ograniczeniami swobody kontraktowania wymienionymi poniżej mają miejsce również granice autonomii woli stron, ujęte w zakresie prawa publicznego, jak administracyjnoprawne ograniczenia zasady swobody umów czy regulacje odnoszące się do zamówień publicznych, ochrony praw własności intelektualnej, prawa spółek, czy też ograniczenia podmiotowe, dotyczących przykładowo podmiotów niebankowych w prawie bankowym. 16 a) USTAWA Najważniejsze są ograniczenia wypływające z całokształtu ustawodawstwa zarówno administracyjnego, konstytucyjnego, karnego. Strony nie mogą kreować stosunków w sposób sprzeczny z normami bezwzględnie wiążącymi lub semiiperatywnymi. Przykładowo strony nie mogą przenieść własności nieruchomości pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu (art k.c.), czy też strony nie mogą zawrzeć umowy o złożenie fałszywych zeznań. Reglamentacja swobody umów może być ustalona na podstawie wykładni, interpretacji przepisów prawnych. Nie jest obligatoryjnym istnienie wyrażenia expressis verbis takiego ograniczenia. b) ZASADY WSPÓŁŻYCIA SPOŁECZNEGO 15 J. Ciszewski, A. Stępień- Sporek, Prawo cywilne. Zobowiązania i spadki w pytaniach i odpowiedziach, Warszawa 2009, s B. Gnela, Ustawowe ograniczenia swobody umów. Zagadnienia wybrane, Warszawa 2010

6 Zakazane jest również kształtowanie stosunków sprzecznych z zasadą słuszności, sprawiedliwości czy uczciwości i rzetelności kupieckiej. Najważniejsza jest tu ochrona strony słabszej w stosunkach zawieranych między profesjonalistami a konsumentami, gdzie istotą jest zachowanie równowagi między nimi oraz ochrona konsumenta, gdyż często strona silniejsza zdolna jest do narzucania respektowania własnych interesów. Należy mieć na uwadze, iż ograniczenia wynikające z przepisów 58 k.c. i k.c. mają zastosowanie również do stosunków między przedsiębiorcami. Sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz kolidujące z zasadą wolności pracy, i tym samym za naruszające prawo osób fizycznych do wyboru miejsca pracy i charakteru zatrudnienia, jest stosowanie w umowie dwóch podmiotów gospodarczych ograniczeń polegających na nakładaniu na tę ze stron, która zatrudni pracownika drugiej strony, obowiązku zapłaty kary umownej (art k.c. i art Kodeksu Pracy) 17. Ponadto Sąd Najwyższy uznał za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego takie ustawy, które polegały na jednostronnej przymusowej formie zaspokajania potrzeb społeczeństwa wraz z brakiem ekwiwalentności świadczeń wzajemnych, zwane umowami dławiącymi. 18 Egzemplifikując postanowienia umowne dotyczące ograniczeń wolności działalności gospodarczej jednej ze stron, naruszają zasady współżycia społecznego, zatem są nieważne. 19 Mając na względzie zasady współżycia społecznego trzeba odnieść się również do art. 5 k.c. w celu określenia zakresów zastosowania, ponieważ możliwe jest istnienie umowy, która nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, ale na której postanowienia można podnieść zarzut nadużycia prawa. 20 c) WŁAŚCIWOŚĆ/NORMA STOSUNKU PRAWNEGO Kolejnym ograniczeniem autonomii woli stron jest natura zobowiązania (w artykule k.c. wymienione jako pierwsze). Istotne jest określenie konkretnych właściwości każdego zobowiązania, powstającego wskutek umowy. Między innymi zaliczyć do tego zakresu można: poszanowanie interesów osób trzecich i zasadę bezpieczeństwa obrotu prawnego. 21 Pojęcie natury stosunku prawnego należy utożsamiać z właściwościami 17 Wyrok sądu apelacyjnego z dnia 20 marca 1998, I ACa 136/98, OSA 1999/1/1 18 Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania, s Wyrok SN z dnia 20 maja 2004r., II CK 354/03, OSNC 2005, Nr 5, poz W. Czachórski, A. Brzozowski, M. Safjan, E. Skowrońska- Bocian, Zobowiązania. Zarys wykładu s Szerzej: uchwała SN z dnia 7 kwietnia 1993r., III CZP 23/93, OSN 1993, Nr 10, poz. 172

7 dotyczącymi każdego stosunku obligacyjnego albo danego rodzaju. W szerszym ujęciu natura pojmowana powinna być jako nakaz poszanowania podstawowych cech stosunku obligacyjnego, które przesądzają o istnieniu więzi zobowiązania czy też takich więzi, które istotne są dla konkretnego stosunku prawnego. Przykładem jest zawarcie w umowie postanowień wyłączających z góry zaspokojenie wierzyciela, czy też zastrzeżenie nierozwiązywalności stosunku o charakterze ciągłym. 22 W ujęciu węższym powinno się utożsamiać właściwość stosunku prawnego jako nakaz poszanowania normatywnie ujętych elementów treści konkretnego typu stosunku zobowiązaniowego, których zmiana czy wyłączenie zdeformowało by wzorzec takiego stosunku. Jako wzór może służyć postanowienie o wyłączeniu opcji odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego art. 898 k.c., a także możliwość jednostronnej zmiany w dowolnym czasie określonych warunków- uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 1991r. 23 Niezmiernie istotną kwestią pozostaje ostrożność w odwoływaniu się do niezbędnych cech danego typu umów by nie zatracić charakteru dyspozytywności regulowania stosunków cywilnoprawnych. Ograniczenia swobody umów odnoszą się nie tylko do treści, ale i do celu umowy. Cel umowy definiuje prof. Z. Radwański jako stan rzeczy, który ma być zrealizowany w następstwie spełnionej umowy, przy czym jest on zamierzony przez strony albo co najmniej im znany. 24 Cel umowy musi mieć bezpośredni związek z treścią dokonywanej czynności. Ponadto autonomia woli stron mogłaby mieć zastosowanie w kształtowaniu treści umów dotyczących praw przyrody i związaną z tym niemożliwością świadczenia. 25 Przykładowo można sobie wyobrazić, iż jedna ze stron zobowiązuje się, za uzyskanie świadczenia wzajemnego, do podarowania gwiazdki z nieba. Jest to niemożliwość trwała, obiektywna i pierwotna. Zdając się na logikę stwierdzamy, iż podjęcie zobowiązania niewykonalnego byłoby nieracjonalne, stąd reguluje tę kwestię art. 387 k.c. umowa o świadczenie niemożliwe jest nieważna. Ograniczenia swobody umów w tym zakresie pochodzą już z prawa rzymskiego, wyrażone w paremii impossibilium nulla obligatio est. 3. SKUTKI PRZEKROCZENIA GRANIC SWOBODY UMÓW 22 Z. Radwański, Zobowiązania, Warszawa 1995, s Uchwała SN z dnia 22 maja 1991r., III CZP 15/91, OSN 1992, Nr 1, poz.1 24 Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania, s Z. Radwański, Prawo cywilne- część ogólna., Warszawa 2007, s. 280

8 Problem charakteru prawnego i ważności tego typu umów nie jest nowością w judykaturze i piśmiennictwie. Zdawać należy sobie sprawę, że strony mogą uregulować stosunek prawny, skoro dysponują autonomią woli, który jest sprzeczny z całokształtem ustawodawstwa czy innymi czynnikami. W celu określenia konsekwencji przekroczenia granic swobody umów służy artykuł 58 k.c., który stanowi, iż czynność prawna sprzeczna z ustawą jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jeżeli nieważnością dotknięta jest tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, że bez postanowień, które są dotknięte nieważnością, czynność nie zostałaby dokonana (artykuł 58 3 k.c.). Jeżeli umowa została zawarta sprzecznie z ustawą, właściwością czy zasadami współżycia społecznego to oznacza, że jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ograniczeniem swobody umów jest praktyka wydawania regulaminów bez potrzeby wyrażania na nie osobnej zgody. Istnieją regulacje stanowiące iż strona powinna mieć możliwość wcześniejszego zapoznania się z nim i regulamin nie powinien sprzeciwiać się podstawowym elementom umowy. Ilustracją tej tezy może być artykuł k.c., który stanowi, że jeżeli postanowienia umowy zaliczane są do niedozwolonych klauzul umownych to nie wiążą one konsumenta, ale strony związane są umową w pozostałym zakresie. O tym stanowi sentencja wyroku Sądu Najwyższego z dnia r.: Zwolnienie leasingodawcy z obowiązku terminowego wydania przedmiotu leasingu leasingobiorcy należy uznać za sprzeczne z naturą umowy leasingu oraz z zasadami współżycia społecznego, również w stosunkach między osobami prowadzącymi w sposób zawodowy działalność gospodarczą (art i 58 2 k.c.). Leasingobiorca może odstąpić od umowy leasingu na skutek zwłoki w wydaniu jej przedmiotu (art i k.c.). 26 Granica swobody umów zostanie przekroczona wówczas, gdy strony ukształtują stosunek prawny odmiennie niż jednakowo ukształtowana przez ustawodawcę treść wszystkich zobowiązań bądź wszystkich zobowiązań określonego rodzaju. 27 Przekroczeniem granicy swobody umów, a jednocześnie ograniczeniem autonomii woli jest dokonanie czynności mającej na celu obejście umowy czynności in fraudem legis, pociągającej za sobą sankcję bezwzględnej nieważności, wprowadzonej również przez art. 58 k.c. Czynność taka nie musi być expressis verbis zakazana prawnie, ale dokonanie jej zostało w celu osiągnięcia skutku zakazanego przez ustawodawstwo. Egzemplifikacją może być art. 26 Wyrok SN z 8 grudnia 2005r., II CK 297/05, LexPolonica nr P. Machnikowski, Swoboda umów według KC. Konstrukcja prawna, Warszawa 2005, s. 335

9 108 k.c., gdy osoba fizyczna byłaby jednocześnie pełnomocnikiem osoby prawnej i dokonywała czynności z samym sobą PODSUMOWANIE Autonomia woli stron jest fundamentalną zasadą prawa cywilnego i implikuje swobodne kształtowanie stosunku prawnego przez jego strony. Mogą w tym celu modyfikować, a nawet rozwiązać łączący je stosunek prawny. Zasada ta napotyka na ograniczenia mieszczące się m. in. w art k.c. Ograniczeniem tej swobody jest konieczność aby czynność prawna była zgodna z prawem, zasadami współżycia społecznego oraz z treścią i naturą zobowiązania. Zasada swobody umów jest jedynie elementem autonomii woli stron, która w swym zakresie obejmuje również jednostronne czynności prawne, jednakże praktyka wykazuje większe znaczenie umów aniżeli tych ostatnich. Zatem strony mają możliwość podejmowania decyzji w jaki sposób ukształtować treść umowy, co pociąga za sobą wzrost znaczenia rozwoju stosunków gospodarczych. Problematyka ustawowych ograniczeń swobody umów ma ogromne znaczenie zarówno teoretyczne jak i praktyczne. Wzrost liczby norm prawnych bezwzględnie wiążących lub semiimperatywnych prowadzi do zastanowienia się nad celowością tak licznych ograniczeń, gdyż swoboda kontraktowania wiąże się z gospodarką rynkową, gdzie autonomia decyzji odgrywa znaczącą rolę. Jedno z ograniczeń stanowi ustawodawstwo, w którym mieszczą się również przepisy prawa publicznego. Zatem dzięki instrumentarium prawa cywilnego (sankcjom za naruszenie granic swobody umów) chroniony jest, poza autonomią woli stron, nadrzędny interes publiczny oraz ochrona konsumenta, jako strony słabszej. Należy zadać pytanie czy ustawowa ochrona wyżej wymienionych wartości nie prowadzi do zbytnich ograniczeń autonomii woli stron. 5. BIBLIOGRAFIA a) Literatura 1. J. Ciszewski, A. Stępień- Sporek, Prawo cywilne. Zobowiązania i spadki w pytaniach i odpowiedziach, Warszawa Uchwała SN z 30 maja 1990r., OSN 1990, poz. 124

10 2. W. Czachórski, A. Brzozowski, M. Safjan, E. Skowrońska- Bocian, Zobowiązania. Zarys wykładu, Warszawa B. Gnela, Ustawowe ograniczenia swobody umów. Zagadnienia wybrane, Warszawa P. Machnikowski, w: System Prawa Prywatnego. Prawo zobowiązań-część ogólna, Warszawa 2006 t P. Machnikowski, Swoboda umów według KC. Konstrukcja prawna, Warszawa Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania- część ogólna, Warszawa Z. Radwański, Zobowiązania, Warszawa Z. Radwański, Prawo cywilne- część ogólna., Warszawa Red. M. Safjan, System prawa prywatnego. Prawo cywilne- część ogólna, Warszawa 2007, t.1 b) Materiały źródłowe 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku 2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny Dz.U. Nr 16 poz. 93 c) Orzecznictwo 1. Glosa Z. Radwańskiego, OSP 2003, Nr 10, poz Uchwała SN z 30 maja 1990r., OSN 1990, poz Uchwała SN z dnia 28 kwietnia 1995 r., III CZP 166/94, OSNC 1995, nr 10, poz Uchwała SN z dnia 7 kwietnia 1993r., III CZP 23/93, OSN 1993, Nr 10, poz Uchwała SN z dnia 22 maja 1991r., III CZP 15/91, OSN 1992, Nr 1, poz.1 6. Wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 20 marca 1998, I ACa 136/98, OSA 1999/1/1 7. Wyrok SN z 8 grudnia 2005r., II CK 297/05, LexPolonica nr Wyrok SN z dnia 27 września 2001r., IV CKN 196/01, LEX nr Wyrok SN z dnia 28 kwietnia 2004r., V CK 379/03, MoP 2004, Nr Wyrok SN z dnia 20 maja 2004r., II CK 354/03, OSNC 2005, Nr 5, poz. 91

11

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Plan Wykładu I. Charakterystyka przedsiębiorcy II. Podstawowe zasady obowiązujące w obrocie profesjonalnym:

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZP 119/10

Uchwała z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZP 119/10 Uchwała z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZP 119/10 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa.

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. VII EDYCJA Konwent Prawa Pracy Joanna Kaleta Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. 1 1 Treść stosunku pracy art. 22 k.p. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje

Bardziej szczegółowo

Kary umowne czy to zabezpieczenie interesów zamawiającego w umowie o zamówienie publiczne marzec 2015

Kary umowne czy to zabezpieczenie interesów zamawiającego w umowie o zamówienie publiczne marzec 2015 Kary umowne czy to zabezpieczenie interesów zamawiającego w umowie o zamówienie publiczne PROJEKT WYZWANIE ROZWIĄZANIE Kancelaria Radców Prawnych Brudkiewicz, Suchecka i Partnerzy www.brudkiewicz-suchecka.pl

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 9 czerwca 2010 r. III SK 3/10

Wyrok z dnia 9 czerwca 2010 r. III SK 3/10 Wyrok z dnia 9 czerwca 2010 r. III SK 3/10 Obowiązek poinformowania abonenta o prawie do wypowiedzenia umowy bez konieczności zapłaty odszkodowania na rzecz przedsiębiorcy telekomunikacyjnego jest jednym

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 359/11

Postanowienie z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 359/11 Postanowienie z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 359/11 Zbycie pod warunkiem udziału w spadku obejmującym nieruchomość wywołuje jedynie skutek obligacyjny. Sędzia SN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) Sędzia

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny Dz.U.1964.16.93 z późn. zm.) wyciąg. Tytuł III. OGÓLNE PRZEPISY O ZźOBOWIĄ ZANIACH UMOWNYCH

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny Dz.U.1964.16.93 z późn. zm.) wyciąg. Tytuł III. OGÓLNE PRZEPISY O ZźOBOWIĄ ZANIACH UMOWNYCH Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny Dz.U.1964.16.93 z późn. zm.) wyciąg Tytuł III. OGÓLNE PRZEPISY O ZźOBOWIĄ ZANIACH UMOWNYCH Art. 384. 1. Ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności

Bardziej szczegółowo

Przepisy dotyczące postanowień niedozwolonych we wzorcach umownych. Kodeks cywilny. Art. 385.

Przepisy dotyczące postanowień niedozwolonych we wzorcach umownych. Kodeks cywilny. Art. 385. Przepisy dotyczące postanowień niedozwolonych we wzorcach umownych. Kodeks cywilny Art. 385. 1. W razie sprzeczności treści umowy z wzorcem umowy strony są związane umową. 2. Wzorzec umowy powinien być

Bardziej szczegółowo

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze Umowa o zachowaniu poufności Aktualne umowy gospodarcze Prawo i zarządzanie Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. al. Krakowska 271, 02-133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66, faks: 22 829 27 00,

Bardziej szczegółowo

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r.

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r. Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r. Wybrane orzeczenia Sądu Najwyższego opublikowane w Orzecznictwie Sądu Najwyższego Izba Cywilna zeszyt 10: 1. DOPUSZCZALNOŚĆ ZAWARCIA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 10/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 10/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 10/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 kwietnia 2012 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa F.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka. Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka. Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 89/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 listopada 2014 r. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 14 kwietnia 2009 r. III SK 37/08

Wyrok z dnia 14 kwietnia 2009 r. III SK 37/08 Wyrok z dnia 14 kwietnia 2009 r. III SK 37/08 Postanowienie wzorca umownego przewidujące, że w razie wypłaty świadczenia z tytułu opcji dodatkowej dochodzi do zakończenia umowy i wygaśnięcia ochrony ubezpieczeniowej

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótow Literatura podstawowa Wstęp ROZDZIAŁ I. Wprowadzenie funkcja zabezpieczeń kredytu oraz skutki ich ustanowienia

Spis treści Wykaz skrótow Literatura podstawowa Wstęp ROZDZIAŁ I. Wprowadzenie funkcja zabezpieczeń kredytu oraz skutki ich ustanowienia Wykaz skrótow................................. 11 Literatura podstawowa............................ 13 Wstęp....................................... 15 ROZDZIAŁ I. Wprowadzenie funkcja zabezpieczeń kredytu

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz orzecznictwa Przedmowa Wprowadzenie Część I. Zagadnienia ogólne

Spis treści Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz orzecznictwa Przedmowa Wprowadzenie Część I. Zagadnienia ogólne Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Wykaz orzecznictwa... Przedmowa... Wprowadzenie... 1 Część I. Zagadnienia ogólne... 6 Rozdział I. Weksel charakterystyka ogólna... 6 XIII XXI 1. Uwagi ogólne... 6 2.

Bardziej szczegółowo

UMOWY CYWILNOPRAWNE WPROWADZENIE (konstrukcja umowy, jej elementy, oznaczenie stron, wybrane klauzule umowne) Konspekt

UMOWY CYWILNOPRAWNE WPROWADZENIE (konstrukcja umowy, jej elementy, oznaczenie stron, wybrane klauzule umowne) Konspekt dr Grzegorz Gorczyński PRAWO CYWILNE UMOWY CYWILNOPRAWNE WPROWADZENIE (konstrukcja umowy, jej elementy, oznaczenie stron, wybrane klauzule umowne) Konspekt I. Krótkie repetytorium nt. zasady swobody umów,

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I CSK 313/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 lutego 2013 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CK 277/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 listopada 2005 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Maria Grzelka SSN Iwona

Bardziej szczegółowo

Zadatek czy zaliczka? Oto jest pytanie Tomasz Wachowski

Zadatek czy zaliczka? Oto jest pytanie Tomasz Wachowski Zadatek czy zaliczka? Oto jest pytanie Tomasz Wachowski Prezentacja wygłoszona 9 kwietnia 2011 r. Zadatek czy zaliczka? Oto jest pytanie Zadatek i zaliczka czy jest jakaś różnica? Zadatek i zaliczka czy

Bardziej szczegółowo

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-634333-X-09/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Pani Ewa Kopacz Minister Zdrowia W toku analizy przepisów

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. Sygn. akt III CZP 17/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. z dnia 28 maja 2013 r. Czy osoba będąca członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

Umowa o PPP 8. Polska

Umowa o PPP 8. Polska Umowa o PPP 8 Polska Wrocław, 9 grudnia 2010 Tytuł prezentacji: Umowa o partnerstwie publiczno-prywatnym I Prelegent: Witold Grzybowski 2 Zawartość prezentacji: Umowa - aspekty. Charakter umowy o ppp Struktura

Bardziej szczegółowo

UMOWY W OBROCIE GOSPODARCZYM,

UMOWY W OBROCIE GOSPODARCZYM, UMOWY W OBROCIE GOSPODARCZYM, czyli na co zwrócić uwagę w praktyce przy podpisywaniu umów Magdalena Rakowska-Kuśnierek Adwokat Umowa jest czynnością prawną dwustronną, tzn. taką, do której zawarcia konieczne

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CSK 111/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 listopada 2007 r. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Zbigniew

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. Uzasadnienie

ZAGADNIENIE PRAWNE. Uzasadnienie Sygn. akt III CZP 76/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie z powództwa A. T. przeciwko C. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w B. z

Bardziej szczegółowo

Opinia UZP: Zmiana umowy w sprawie zamówienia publicznego w związku z ustawową zmianą stawki podatku od towarów i usług (VAT)

Opinia UZP: Zmiana umowy w sprawie zamówienia publicznego w związku z ustawową zmianą stawki podatku od towarów i usług (VAT) Opinia UZP: Zmiana umowy w sprawie zamówienia publicznego w związku z ustawową zmianą stawki podatku od towarów i usług (VAT) I. Stosownie do postanowienia art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf Sygn. akt II PK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 lipca 2013 r. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

Bardziej szczegółowo

Warszawa, Warszawa, dnia 10 kwietnia 2014 r.

Warszawa, Warszawa, dnia 10 kwietnia 2014 r. Warszawa, Warszawa, dnia 10 kwietnia 2014 r. PIERWSZY PREZES SĄDU NAJWYŻSZEGO RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ BSA III-4110-2/14 BSA III - 4110 2/14 Sąd Najwyższy Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada. Protokolant Katarzyna Bartczak

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 87/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 grudnia 2015 r. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada Protokolant Katarzyna

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA PRAWA CYWILNEGO DOTYCZĄCE ZAWIERANIA UMÓW

WYBRANE ZAGADNIENIA PRAWA CYWILNEGO DOTYCZĄCE ZAWIERANIA UMÓW OPRACOWANIE NA TEMAT: WYBRANE ZAGADNIENIA PRAWA CYWILNEGO DOTYCZĄCE ZAWIERANIA UMÓW 1. Wprowadzenie Umowy to najważniejsze źródło powstawania stosunków prawnych z zakresu zobowiązań. Umowa jest czynnością

Bardziej szczegółowo

Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A.

Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A. S.A. L.dz. SRK/TZ/6027/15/KR Bytom, dnia 28.10.2015 r. wszystkim zainteresowanym dotyczy: odpowiedzi na pytania Wykonawcy oraz zmian w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia w postępowaniu o udzielenie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski Sygn. akt I CK 460/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 stycznia 2005 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... Bibliografia...

Spis treści. Wykaz skrótów... Bibliografia... Wstęp...................................................... Wykaz skrótów............................................. Bibliografia................................................. XI XV XIX Część I. Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Czynności prawne. Zagadnienia wstępne. mgr Małgorzata Dziwoki

Czynności prawne. Zagadnienia wstępne. mgr Małgorzata Dziwoki Czynności prawne. Zagadnienia wstępne mgr Małgorzata Dziwoki Zdarzenie cywilnoprawne Fakty (okoliczności), z którymi hipotezy norm wiążą określone w dyspozycjach norm konsekwencje cywilnoprawne. Skutki

Bardziej szczegółowo

Kary umowne w zamówieniach publicznych - element dyscyplinujący czy poprawa budżetu inwestycji? 27-28 listopada 2014 r.

Kary umowne w zamówieniach publicznych - element dyscyplinujący czy poprawa budżetu inwestycji? 27-28 listopada 2014 r. w zamówieniach publicznych - element dyscyplinujący czy poprawa budżetu inwestycji? 27-28 listopada 2014 r. PROJEKT WYZWANIE ROZWIĄZANIE Kancelaria Radców Prawnych Brudkiewicz, Suchecka i Partnerzy www.brudkiewicz-suchecka.pl

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CSK 81/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 września 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Anna Owczarek SSN Bogumiła

Bardziej szczegółowo

Podstawowe regulacje prawne dotyczące wypowiedzenia umowy ubezpieczenia na życie znajdują się w art. 812 4 k.c. oraz art. 830 k.c.

Podstawowe regulacje prawne dotyczące wypowiedzenia umowy ubezpieczenia na życie znajdują się w art. 812 4 k.c. oraz art. 830 k.c. Anna Dąbrowska główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Wypowiedzenie umowy ubezpieczenia na życie Regulacje prawne Podstawowe regulacje prawne dotyczące wypowiedzenia umowy ubezpieczenia na

Bardziej szczegółowo

Prawo sportowe. Zatrudnianie trenerów formy prawne a interesy stron. Marek Stopczyński

Prawo sportowe. Zatrudnianie trenerów formy prawne a interesy stron. Marek Stopczyński Prawo sportowe 47 Umieszczanie w umowach o pracę klauzul, uzależniających trwanie stosunku pracy trenera od osiągnięcia przez jego zawodników konkretnego rezultatu sportowego, nie ma podstaw prawnych.

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie z powództwa Andrzeja T. przeciwko Mirosławowi T. o zapłatę

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie z powództwa Andrzeja T. przeciwko Mirosławowi T. o zapłatę Sygn. akt III CZP 29/12 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie z powództwa Andrzeja T. przeciwko Mirosławowi T. o zapłatę Czy wartość gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem umowy przekazania własności gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Ochrona danych osobowych

Ochrona danych osobowych Ochrona danych osobowych 1. Źródła prawa. 2. Podstawowe pojęcia. 3. Zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy. 4. Prawa podmiotów objętych ochroną. 5. Prawa i obowiązki osób odpowiedzialnych za ochronę danych

Bardziej szczegółowo

M. Bączyk, Odpowiedzialność cywilna poręczyciela, Toruń 1982, M. Bączyk, Poręczenie w świetle przepisów prawa bankowego z 1997 r.

M. Bączyk, Odpowiedzialność cywilna poręczyciela, Toruń 1982, M. Bączyk, Poręczenie w świetle przepisów prawa bankowego z 1997 r. UMOWA PORĘCZENIA 1. Charakter prawny (zabezpieczenie osobiste) 2. Poręczenie a instytucje podobne (poręczenie wekslowe, gwarancja, umowne przystąpienie do długu, patronat) 3. Wierzytelności zabezpieczone

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o wpis do księgi wieczystej na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o wpis do księgi wieczystej na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego. Sygn. akt III CZP 87/12 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o wpis do księgi wieczystej na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego. Czy oświadczenie darczyńcy o uchyleniu się od skutków

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr..?R51.2.Q.Q.9... Zarządu Powiatu w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia..~.9...\:l.f. :<:.ę.~.j!.jr-..?q09 r

Uchwała Nr..?R51.2.Q.Q.9... Zarządu Powiatu w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia..~.9...\:l.f. :<:.ę.~.j!.jr-..?q09 r - A)ZĄD powiat~ z K Dworze Mazowieckim N NoWym. O ul MazowIecka l... O 6 MazoWIeckI ns-100 Nowy w r Uchwała Nr..?R51.2.Q.Q.9.... Zarządu Powiatu w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia..~.9....\:l.f. :

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 46/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 lipca 2012 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) w sprawie z wniosku A.

Bardziej szczegółowo

Stosunki prawne. PPwG

Stosunki prawne. PPwG Stosunki prawne PPwG Stosunki prawne Stosunek prawny - stosunek społeczny uregulowany prawem Art. 353 1 Kodeksu cywilnego Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Prawnokarna ochrona obrotu gospodarczego

Spis treści. Część I. Prawnokarna ochrona obrotu gospodarczego Wykaz skrótów... 13 Wstęp... 17 Część I. Prawnokarna ochrona obrotu gospodarczego Wprowadzenie... 21 Rozdział I. Obrót gospodarczy w kodeksowym prawie karnym... 36 1. Przestępstwa menadżerów (nadużycie

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. Zagadnienia ogólne

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. Zagadnienia ogólne Umowa o podróż w prawie polskim. Rafał Adamus Masowy rozwój turystyki prowadzi do poddania tej dziedziny aktywności społecznej regulacji prawnej w systemach prawnych różnych państw, a w tym również w Polsce.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster Sygn. akt I CSK 607/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 maja 2014 r. SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa Stowarzyszenia [ ] przeciwko B. Bank S.A. z siedzibą w W. o uznanie postanowień

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE. XVII AmC 2061/09

UZASADNIENIE. XVII AmC 2061/09 XVII AmC 2061/09 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 17 grudnia 2009 roku powód Stowarzyszenie Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł o uznanie za niedozwolone i zakazanie stosowania prymy pozwaną (...) S.A.

Bardziej szczegółowo

1.1. Pojęcie prawa cywilnego 1.2. Stosunek cywilnoprawny 1.3. Zdarzenia powodujące powstanie stosunków cywilnoprawnych

1.1. Pojęcie prawa cywilnego 1.2. Stosunek cywilnoprawny 1.3. Zdarzenia powodujące powstanie stosunków cywilnoprawnych Podstawy prawa cywilnego z umowami w administracji. (red.), (red.) Oddawany do rąk Czytelników podręcznik stanowi syntetyczny wykład podstawowych instytucji prawa cywilnego w odniesieniu do działalności

Bardziej szczegółowo

Uchwała Sądu NajwyŜszego z dnia 23 września 2010 r. III CZP 57/10

Uchwała Sądu NajwyŜszego z dnia 23 września 2010 r. III CZP 57/10 id: 20332 1. Spór o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy z powodu jej niewaŝności moŝe być poddany przez strony pod rozstrzygnięcie sądu polubownego (art. 1157 k.p.c.). 2. [Z]datność

Bardziej szczegółowo

Osoby fizyczne i ich zdolność do czynności prawnych konspekt wykładu

Osoby fizyczne i ich zdolność do czynności prawnych konspekt wykładu dr Grzegorz Gorczyński Katedra Prawa Cywilnego i Prawa Prywatnego Międzynarodowego WPiA UŚ Osoby fizyczne i ich zdolność do czynności konspekt wykładu Bibliografia: Z. Radwański, A. Olejniczak, Prawo cywilne

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 76/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 listopada 2014 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jan Górowski SSN Marian Kocon Protokolant Katarzyna Bartczak w sprawie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz

UCHWAŁA. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz Sygn. akt III CZP 100/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 17 stycznia 2013 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z powództwa Gminy

Bardziej szczegółowo

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2003 r. V CK 486/02

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2003 r. V CK 486/02 id: 20197 1. Przewidziane tym przepisem [art. 1105 2 k.p.c. - wstawienie własne] uzależnienie dopuszczalności skutecznego zastrzeżenia klauzuli arbitrażowej od zagranicznego statusu co najmniej jednej

Bardziej szczegółowo

Przedwstępna umowa o pracę

Przedwstępna umowa o pracę Przedwstępna umowa o pracę Uwagi ogólne Istota umowy Strony przed właściwą umową o pracę mogą zawrzeć umowę przedwstępną. W związku z tym, że kodeks pracy nie zawiera przepisów regulujących zawieranie

Bardziej szczegółowo

23 września 2010, Warszawa

23 września 2010, Warszawa , Warszawa Zatrudnianie członków zarządu spółek kapitałowych Aleksandra Minkowicz-Flanek Radca prawny Counsel PwC Legal Dostępne formy zatrudnienia Uchwała (może być uzupełniona umową o zachowaniu poufności

Bardziej szczegółowo

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl www.pip.gov.pl Zawarcie umowy Pracodawca, który prowadzi działalność jako podmiot gospodarczy, może zabezpieczyć swoje interesy przed ewentualnymi, niepożądanymi zachowaniami aktualnie zatrudnionych, jak

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05

Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05 Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05 Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Barbara Myszka Sędzia SN Marek Sychowicz Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Skarbu

Bardziej szczegółowo

Prawa konsumenta w Internecie

Prawa konsumenta w Internecie W T Y M N U M E R Z E: Prawa konsumenta w Internecie Regulamin - wzorzec umowy Treść regulaminu i jego rola Klauzule abuzywne Regulamin - ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną Co znajdziemy w

Bardziej szczegółowo

OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 8 listopada 2013 r. w przedmiocie projektu ustawy o prawach konsumenta

OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 8 listopada 2013 r. w przedmiocie projektu ustawy o prawach konsumenta OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 8 listopada 2013 r. w przedmiocie projektu ustawy o prawach konsumenta Krajowa Rada Sądownictwa, po zapoznaniu się z przedłożonym jej do zaopiniowania projektem

Bardziej szczegółowo

Kary umowne oraz odszkodowania z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania jako koszty uzyskania. Wpisany przez dr Adam Mariański

Kary umowne oraz odszkodowania z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania jako koszty uzyskania. Wpisany przez dr Adam Mariański Co do zasady kosztem uzyskania przychodów są wszelkie kary umowne oraz odszkodowania zapłacone przez podatnika, które służą interesom prowadzonego przedsiębiorstwa. Zgodnie z postanowieniem art. 16 ust.

Bardziej szczegółowo

Temat szkolenia: Typy umów nazwanych i ich charakterystyka. Zasada swobody umów.

Temat szkolenia: Typy umów nazwanych i ich charakterystyka. Zasada swobody umów. Temat szkolenia: Typy umów nazwanych i ich charakterystyka. Zasada swobody umów. Wykładowca: dr Janusz Orłowski Projekt: Profesjonalista rozliczeń VAT jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków

Bardziej szczegółowo

Kara umowna za podebranie klienta Klauzule o zakazie konkurencji w umowach ze spedytorami

Kara umowna za podebranie klienta Klauzule o zakazie konkurencji w umowach ze spedytorami Kara umowna za podebranie klienta Klauzule o zakazie konkurencji w umowach ze spedytorami Kim jesteśmy Kancelaria Prawna Iuridica specjalizuje się w prawie przewozowym, spedycyjnym i odszkodowawczym Współpracujemy

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNE WSKAZÓWKI

PRAKTYCZNE WSKAZÓWKI PRAKTYCZNE WSKAZÓWKI ZADATEK A ZALICZKA W UMOWACH HANDLOWYCH 1. Charakter Zadatek i zaliczka to dodatkowe zastrzeżenia umowne. Są to więc postanowienia, które strony mogą, ale nie muszą zawrzeć w umowie.

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność umowna. obowiązek wykonania zobowiązania odpowiedzialność odszkodowawcza odsetki dodatkowe postanowienia umowy

Odpowiedzialność umowna. obowiązek wykonania zobowiązania odpowiedzialność odszkodowawcza odsetki dodatkowe postanowienia umowy Prawo umów 1 Odpowiedzialność umowna obowiązek wykonania zobowiązania odpowiedzialność odszkodowawcza odsetki dodatkowe postanowienia umowy 2 Kontraktowa odpowiedzialność odszkodowawcza Art. 471 Dłużnik

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

Na jaki czas zawrzeć umowę o pracę na czas określony?

Na jaki czas zawrzeć umowę o pracę na czas określony? Na jaki czas zawrzeć umowę o pracę na czas określony? Jednym z rodzajów umowy o pracę jest umowa o pracę na czas określony (obok umowy na czas nieokreślony oraz na czas wykonywania określonej pracy). W

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna. w zakresie bezpieczeństwa leasingu nieruchomości

Opinia prawna. w zakresie bezpieczeństwa leasingu nieruchomości Strona1 Rzeszów, dnia 28 marca 2016r. Opinia prawna w zakresie bezpieczeństwa leasingu nieruchomości Sporządzający: Radca Prawny Paweł Tutak Kancelaria Radcy Prawnego Ul. Piłsudskiego 34, 35-001 Rzeszów

Bardziej szczegółowo

Elementy Prawa Pracy 4.3. Roszczenia pracowników w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia według swojego wyboru

Elementy Prawa Pracy 4.3. Roszczenia pracowników w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia według swojego wyboru 4.3. Roszczenia pracowników w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia Rozwiązanie niezwłoczne jest bezprawne we wszystkich wypadkach, gdy nastąpiło to z naruszeniem przepisów

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 54/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 października 2013 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Protokolant

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 22 października 1998 r. III RN 62/98

Wyrok z dnia 22 października 1998 r. III RN 62/98 Wyrok z dnia 22 października 1998 r. III RN 62/98 Zakład pracy do czasu uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej o przyznaniu statusu zakładu pracy chronionej korzysta z uprawnień przewidzianych

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) Sygn. akt IV CSK 611/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 czerwca 2014 r. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r.

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. BAS-WAL-923/10 Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. Opinia prawna w sprawie konsekwencji braku przepisów prawnych w Prawie budowlanym, regulujących lokalizację i budowę farm wiatrowych I. Teza opinii Brak

Bardziej szczegółowo

Orzeczenie w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 grudnia 1992 r. Sygn. akt (K. 6/92)

Orzeczenie w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 grudnia 1992 r. Sygn. akt (K. 6/92) 27 Orzeczenie w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 grudnia 1992 r. Sygn. akt (K. 6/92) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący: Sędziowie TK: Protokolant: Sędzia TK Wojciech Łączkowski

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika.

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Zgodnie z art. 55 1¹ kodeksu pracy (dalej k.p.) pracownikowi przysługuje prawo do rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty windykacji wierzytelności bankowych Ujęcie praktyczne

Wybrane aspekty windykacji wierzytelności bankowych Ujęcie praktyczne Wybrane aspekty windykacji wierzytelności bankowych Ujęcie praktyczne Prowadzący: Michał Krawczyk Partner Zarządzający kancelarii Krawczyk i Wspólnicy www.krawczyk-legal.com Specyfika windykacji bankowej?

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi

Bardziej szczegółowo

Barbara Kunysz-Syrytczyk

Barbara Kunysz-Syrytczyk Barbara Kunysz-Syrytczyk Zasady udzielania zamówień publicznych zostały określone w: 1) art. 7 ust. 1 (zasada zachowania uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców ); 2) art. 7 ust. 2 (zasada

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CSK 636/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 29 września 2011 r. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski

Bardziej szczegółowo

artur piechocki kochański zięba rapala i partnerzy umowy w telekomunikacji jak uniknąć problemów plnog, warszawa, 4 marca 2014

artur piechocki kochański zięba rapala i partnerzy umowy w telekomunikacji jak uniknąć problemów plnog, warszawa, 4 marca 2014 artur piechocki kochański zięba rapala i partnerzy umowy w telekomunikacji jak uniknąć problemów plnog, warszawa, 4 marca 2014 agenda wprowadzenie zagrożenia przygotowanie umowy rynek detaliczny zmiana

Bardziej szczegółowo

Decyzja Nr 12/ 07 /I/2013 w sprawie interpretacji indywidualnej

Decyzja Nr 12/ 07 /I/2013 w sprawie interpretacji indywidualnej Dyrektor znak: Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w w Katowicach Dyrektor Śląskiego znak: WSS Oddziału - 12/ 07 Wojewódzkiego /I/2013 Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 3 grudnia 2013 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 3 grudnia 2013 r. Sygn. akt III CZP 61/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 3 grudnia 2013 r. 1. Czy termin przedawnienia roszczenia o zapłatę czesnego wynikającego

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka. Protokolant Katarzyna Bartczak

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 72/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 października 2014 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka Protokolant

Bardziej szczegółowo

Umowne określenie odpowiedzialności zarządcy nieruchomości. Karol Bulenda

Umowne określenie odpowiedzialności zarządcy nieruchomości. Karol Bulenda Umowne określenie odpowiedzialności zarządcy nieruchomości Karol Bulenda wizerunek zarządcy nieruchomości oczekiwania podmiotów działających na rynku nieruchomości związane z zatrudnieniem zarządcy nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 20 maja 2011 r., III CZP 14/11

Uchwała z dnia 20 maja 2011 r., III CZP 14/11 Uchwała z dnia 20 maja 2011 r., III CZP 14/11 Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący) Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) Sędzia SN Marian Kocon Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jerzego

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CK 17/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 22 grudnia 2004 r. SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący) SSN Bronisław Czech (sprawozdawca) SSN Irena

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO Przewodniczący AndrLej Jakubiak L. dz. DOKIWPR/L'I'J:/.3 /1 /2014/PM Warszawa, dnia,,{ IIID.( /2014 r. Sz. P. Krzysztof Pietraszkicwicz Pre'"Lcs Związku Banków Polskich Ul.

Bardziej szczegółowo

MONOGRAFIE PRAWNICZE

MONOGRAFIE PRAWNICZE MONOGRAFIE PRAWNICZE Instytucja wadium w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego Małgorzata Sieradzka Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE MAŁGORZATA SIERADZKA INSTYTUCJA WADIUM W POSTĘPOWANIU

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I CSK 624/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 września 2014 r. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska SSA Elżbieta

Bardziej szczegółowo

Temat szkolenia: Zasady wykonania zobowiązań. Skutki niewykonania umowy i odpowiedzialność

Temat szkolenia: Zasady wykonania zobowiązań. Skutki niewykonania umowy i odpowiedzialność Temat szkolenia: Zasady wykonania zobowiązań. Skutki niewykonania umowy i odpowiedzialność Wykładowca: dr Janusz Orłowski Źródła zobowiązań Stosunki zobowiązaniowe w prawie cywilnym mogą powstać na podstawie:

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY PRAWA CYWILNEGO SEMESTR I

PODSTAWY PRAWA CYWILNEGO SEMESTR I PODSTAWY PRAWA CYWILNEGO SEMESTR I 1 Pojęcie i źródła prawa cywilnego pojęcie - prawo cywilne instytucje prawa cywilnego materialnego i proceduralnego przedmiot i zakres prawa cywilnego przedmiot i zakres

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 18 kwietnia 2002 r., II CKN 1201/00

Wyrok z dnia 18 kwietnia 2002 r., II CKN 1201/00 Wyrok z dnia 18 kwietnia 2002 r., II CKN 1201/00 Przepisy art. 50 1 i art. 51 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (jedn. tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz.

Bardziej szczegółowo

Klauzule zakwestionowane przez UOKiK we wzorcach umownych kredytu hipotecznego stosowanych przez BRE Bank:

Klauzule zakwestionowane przez UOKiK we wzorcach umownych kredytu hipotecznego stosowanych przez BRE Bank: Klauzule zakwestionowane przez UOKiK we wzorcach umownych kredytu hipotecznego stosowanych przez BRE Bank: 1. Stopa procentowa Kredytu może ulegać zmianom w okresie trwania Umowy w przypadku zmiany, co

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 27.05.2014 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Przedmiot: Petycja 0436/2012, którą złożył Mark Walker (Wielka Brytania) w sprawie transgranicznego doradztwa prawnego 1.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 354/11. Dnia 4 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 354/11. Dnia 4 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt I CSK 354/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 4 kwietnia 2012 r. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Przenoszenie kosztów odbywa się w ramach stosunków cywilnoprawnych, a nie publicznoprawnych

Przenoszenie kosztów odbywa się w ramach stosunków cywilnoprawnych, a nie publicznoprawnych Brak zawartej umowy cywilnoprawnej przez podmioty prawa publicznego nie zawsze będzie oznaczał brak VAT. Brak zawartej umowy cywilnoprawnej przez podmioty prawa publicznego nie zawsze będzie oznaczał brak

Bardziej szczegółowo

Tytuł II Wielość dłużników albo wierzycieli. Dział I Zobowiązania solidarne

Tytuł II Wielość dłużników albo wierzycieli. Dział I Zobowiązania solidarne Tytuł II Wielość dłużników albo wierzycieli 3. Jeżeli strona uprawniona do wyboru świadczenia wyboru tego nie dokona, druga strona może jej wyznaczyć w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie

Bardziej szczegółowo

Zasiedzenie nieruchomości, terminy.

Zasiedzenie nieruchomości, terminy. WARSZAWA czerwiec 2012 Zasiedzenie nieruchomości, terminy. Marek Konrad Stachowski mstachowski@prawnakancelaria.eu Sposób w jaki można dokonać zasiedzenia nieruchomości określają przepisy art. 172 k.c.

Bardziej szczegółowo

Rozdział I OGÓLNE WIADOMOŚCI O PRAWIE. 1. Podstawowe pojęcia z zakresu prawa

Rozdział I OGÓLNE WIADOMOŚCI O PRAWIE. 1. Podstawowe pojęcia z zakresu prawa Rozdział I OGÓLNE WIADOMOŚCI O PRAWIE 1. Podstawowe pojęcia z zakresu prawa Prawo jest to uporządkowany formalnie i treściowo zbiór norm postępowania, odróżniających się od innych norm postępowania pewnymi

Bardziej szczegółowo