LUDNOŚĆ NA PRZESTRZENI WIEKÓW

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "LUDNOŚĆ NA PRZESTRZENI WIEKÓW"

Transkrypt

1 LUDNOŚĆ NA PRZESTRZENI WIEKÓW W czasach feudalnych do podstawowych obowiązków chłopów wobec Dworu należało odrabianie pańszczyzny i składanie danin. Oprócz obciążeń wobec Dworu dochodziły jeszcze różne należności dla Proboszcza. Chłopi opłacali msze, czynności stułowe (pogrzeby, chrzty, śluby) oraz zdawali niezależnie od wyznania dziesięcinę w naturze. Wsi nie można było opuszczać. Możliwość taka istniała jedynie pod warunkiem wniesienia dużej opłaty pieniężnej, na którą chłopów nie było stać. Sytuacja ludności chłopskiej wyraźnie pogarszała się w czasach wojen i w okresach, kiedy panował głód. W pierwszej połowie XV wieku tereny dzisiejszej gminy Pawłowice zostały doszczętnie splądrowane przez Husytów. Katastrofalny dla rejonu pawłowickiego był również okres wojny 30letniej w XVII wieku. Wydarzenia te przyniosły ogromne zniszczenie Pawłowic i pozostałych wsi oraz spadek liczby mieszkańców. Tragiczne w skutkach były także okresy nieurodzaju i głodu, które powtarzały się cyklicznie od średniowiecza do XIX wieku, mniej więcej co 30 lat, chociaż z różnym natężeniem. Długotrwałe nieurodzaje w połowie XIX wieku spowodowały głód i tzw. tyfus głodowy, który zdziesiątkował miejscową ludność. W I połowie XVI wieku Pawłowice miały 43 gospodarzy i 18 chałupników. Z gospodarstw przekazywano na rzecz właściciela pszczyńskiego zamku 43 floreny i 36 groszy, 76 kur, 1 powróz i daninę w postaci płodów rolnych. W czasach Reformacji, w XVI wieku, Pawłowice pozostały katolickie. Pozostałe wsie dzisiejszej Gminy Pawłowice przyjęły wyznania ewangelickie. Działo się tak zgodnie z przyjętą wtedy zasadą: "Czyj Kraj, tego Religia". Pawłowice w XVI wieku stanowiły własność katolickiej rodziny Pawłowskich, a właścicielami pozostałych wiosek byli Protestanci. W XVII wieku - w czasie Wojny 30-letniej - Cesarz próbował przywracać w tych wioskach katolicyzm. Akcja rekatolizacyjna przebiegała opornie i została zahamowana po przejęciu Śląska przez protestanckie Prusy w 1742 roku. W czasie wojen napoleońskich Król Pruski zniósł poddaństwo osobiste chłopów. Oznaczało to, że mogą oni bez przeszkód opuszczać wieś, ale nie było to równoznaczne z uwłaszczeniem i zniesieniem pańszczyzny. Uwolnienie od pańszczyzny regulowane było odrębnym aktem prawnym. Był to proces bardzo skomplikowany i w Pawłowicach trwał przez wiele lat, aż do połowy XIX wieku. W połowie XIX wieku we wsiach dzisiejszej Gminy Pawłowice przeprowadzono uwłaszczenie. Od tej pory chłopi byli pełnoprawnymi posiadaczami gospodarstw i mogli je sprzedawać lub dowolnie dzielić między spadkobierców. Jednocześnie proces uwłaszczeniowy przyczynił się do uszczuplenia tutejszych gospodarstw. Za uwłaszczenie chłopi musieli oddać część swojego areału. Uwolnienie się od różnych obowiązków feudalnych wymagało wniesienia opłat na rzecz Dworu. Od czasu uwłaszczenia chłopi stawali się dysponentami resztek swoich gospodarstw, ale jednocześnie zostali pozbawieni wszelkich praw, które wynikały ze stosunku feudalnego i były dotychczas spisywane w urbarzach. W początkach XIX wieku, dokładnie w 1817 roku Pawłowice liczyły 676 mieszkańców. W tym czasie w Ziemi Pszczyńskiej nieco większe były wsie: Studzionka, Łąka. W połowie XIX wieku liczba ludności Pawłowic wzrosła do 1048, z czego 995 osób to katolicy, 35 ewangelicy, 18 Żydzi. Poza chłopami we wsi mieszkał kupiec i grupa rzemieślników, a wśród nich: 4 szewców, 2 krawców, 3 stelmachów, 3 kowali, 1 piekarz i 1 rzeźnik. W XX wieku nastąpił szybki rozwój wsi. Świadczy o tym również wzrost liczby ludności. Na początku XX wieku

2 w Pawłowicach mieszkało nieco ponad 1000 osób, ale w ciągu ćwierćwiecza liczba ludności wzrosła o połowę. W 1910 roku doprowadzono do Pawłowic pierwszą linię kolejową, która połączyła wieś z Żorami. W roku następnym linię przedłużono do Jastrzębia. Kolej umożliwiała wyjazdy do miast, ułatwiła rozwój handlu i wywóz płodów rolnych. Budowa linii kolejowej dała pracę wielu mieszkańcom Pawłowic i okolicznych wsi. Od tego czasu następował wyraźny wzrost poziomu życia mieszkańców. W XIX wieku na Śląsku nastały czasy odrodzenia narodowego, rozwijał się Polski Ruch Narodowy. Proces ten objął również ziemie dzisiejszej Gminy Pawłowice. Najbardziej znanym polskim działaczem narodowym z tego okresu jest Karol Miarka, który kierował szkołą w Pielgrzymowicach. W okresie Kulturkampfu, kiedy walkę o wolność kościoła katolickiego kojarzono z walką o polskość, mieszkańcy Pawłowic zdecydowanie popierali Klerykalną Partię Centrum. W obronie języka polskiego w okresie Kulturkampfu występował Józef Brandys, syn Pawła Brandysa z Dębiny. W czasach polityki Kulturkampfu właścicielem pawłowickich dóbr był Ferdynand Reitzenstein, który w Pawłowicach i okolicy szerzył niemieckość. Jednak jako katolik był przeciwny polityce Bismarcka i zabiegał o pełne prawa dla kościoła katolickiego. Zgodnie z ówczesnym prawem baron Reitzenstein sprawował nadzór nad okolicznymi szkołami. Różnymi sposobami starał się przeszkodzić Karolowi Miarce w jego propolskiej działalności i obrzydzić mu pobyt w Pielgrzymowicach. Posady nauczycielskie w szkole pawłowickiej osadzał swoimi krewnymi, którzy byli Niemcami. Podczas uroczystości otwarcia nowej szkoły w 1911 roku przekonywał, żeby uczniowie kształcili się z pożytkiem dla Wielkich Niemiec. Mimo wysiłków nauczycieli, którzy nauczali w języku niemieckim i organizowali w pawłowickiej szkole obchody niemieckich uroczystości, germanizacja nie przyniosła większych korzyści. Uczniowie i ich rodzicie nie zapomnieli o polskości. W 1906 roku, gdy przedstawiciel Partii Centrum - ubiegają cy się o miejsce w parlamencie niemieckim namawiał mieszkańców wsi do porzucenia myśli o Wolnej Polsce - Pawłowiczanie zrezygnowali z popierania go i oddali głosy na kandydata z Polskiego Towarzystwa Wyborczego. W czasach I Wojny Światowej wielu mieszkańców Pawłowic poddanych Cesarza Niemieckiego znalazło się w szeregach armii niemieckiej. Walczyli na froncie rosyjskim i francuskim. Kilkunastu poległo, wielu zostało rannych. Po zakończeniu działań wojennych ci, którzy przeżyli wrócili do Pawłowic. Większość z nich w czasie wojny zetknęła się w Niemczech lub w Rosji z różnymi ruchami i organizacjami rewolucyjnymi. Powracający z wojny nie byli już tymi samymi pokornymi i nastraszonymi rekrutami. W listopadzie 1918 roku powstała w Pawłowicach Rada Chłopska, która przetrwała do grudnia następnego roku. W roku 1919 utworzono Komórkę Polskiej Organizacji Wojskowej, której przewodniczył Jerzy Niezgoda. W pierwszym Powstaniu Śląskim Pawłowiczanie nie wzięli jednak większego udziału. W drugim Powstaniu ograniczono się do mało skutecznego ataku na dobra Reitzensteina. Można przypuszczać, że Dwór właścicieli Pawłowic był dla Powstańców symbolem niemieckości na tym terenie. 20 marca 1921 roku odbył się na Śląsku plebiscyt, w którym ludność miała zdecydować do którego państwa: do Polski czy do Niemiec miała należeć ta ziemia. W Pawłowicach do głosowania uprawnionych było 630 osób. Wśród nich znalazło się aż 13% osób przybyłych na głosowanie z różnych części Niemiec. Do punktu oddawania głosów zgłosiło się aż 622 mieszkańców. Padł rekord frekwencji, którego nie pobito nawet w czasach PRL. Wyniki głosowania wykazały ogromne przywiązanie do polskości i wolę przynależności mieszkańców Pawłowic do Polski.

3 Za włączeniem Śląska do Polski opowiedziało się 437 głosujących, co stanowiło 70,2% głosów. Przynależność do Niemiec wybrało 179 głosujących. Obszar dworski tworzył odrębny okręg wyborczy. Tu uprawnionych do głosowania było 143 osób. W plebiscycie wzięło udział 140 osób, z których 96 (68,6%) opowiedziało się za przynależnością do Polski. W maju 1921 doszło do trzeciego, największego Powstania Śląskiego. Było ono znacznie lepiej zorganizowane. Już 3 maja powstańcy zajęli Pawłowice i przejęli władzę we wsi. Trzecie Powstanie Śląskie spowodowało zmianę decyzji Mocarstw w sprawie podziału Górnego Śląska. Była ona korzystniejsza dla Polski, której ostatecznie przyznano powiaty: katowicki, królewskohucki, lubliniecki, tarnogórski, świętochłowicki, pszczyński i rybnicki. 29 czerwca 1922 Polska przyjęła Powiat Pszczyński wraz z Pawłowicami. Mieszkańcy tych terenów uroczyście witali Polskie Oddziały Wojskowe symbol Odrodzonej Polski. Dla Pawłowic oznaczało to nowy etap w dziejach. Po wielu wiekach wieś wracała do Państwa Polskiego. Pawłowice i Powiat Pszczyński stały się cząstką Województwa Śląskiego, które powstało z ziem Górnego Śląska i Śląska Cieszyńskiego przyznanych Polsce przez Ligę Narodów. Spis ludności przeprowadzony w 1931 wykazał, że w Pawłowicach mieszkało 1534 osób. Ogromna większość zajmowała się rolnictwem. Dane statystyczne z 1933 roku podają, że pawłowiccy rolnicy użytkowali ponad 1000 hektarów ornych, 80 hektarów łąk i ponad 200 hektarów lasów. Rzemiosłem zajmowało się 12 osób. Wśród nich był krawiec, malarz, stolarz, 2 kowali, 3 piekarzy, 2 rymarzy a nawet 2 rzeźbiarzy. We wsi były trzy sklepy i trzy karczmy. Ponadto działał tartak i młyn parowy. Okres Międzywojenny przyniósł ogromny postęp w zakresie organizowania się społeczeństwa Pawłowic. W 1924 roku mieszkańcy wsi pod przywództwem Józefa Pisarka założyli własny zakład mleczarski. W tym samym czasie założono we wsi Kasę Spółdzielczą nazywaną również Kasą Stefczyka. Działało również Kółko Rolnicze. Niektórzy Pawłowiczanie należeli do partii i stronnictw politycznych, na przykład do Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji, do Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem. Spośród innych organizacji wymienić należy: Związek Powstańców Śląskich, Związek Rezerwistów oraz Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół", które ożywioną działalność w Pawłowicach prowadziło w Latach W lutym 1938 powstało w Pawłowicach Koło Przyjaciół Harcerstwa, któremu przewodniczył ksiądz Jan Niedziela. Istniała również VII Drużyna Harcerzy im. A. Mickiewicza, do której należeli również uczniowie pawłowickiej szkoły. Drużynę harcerską rozwiązano w czasie Kampanii Wrześniowej 1939 roku. Niemcy zamieszkujący w Pawłowicach należeli do własnych organizacji. Ich funkcjonowanie było możliwe, bo Polska i Niemcy podpisały w 1922 roku umowę zwaną Konwencją Genewską. Gwarantowała ona mniejszościom narodowym w obu częściach Górnego Śląska, pod polskim i niemieckim panowaniem "Prawo zakładania i prowadzenia wszelkiego rodzaju Stowarzyszeń i Szkół, ogłaszania w danym języku publikacji, prawo swobodnego używania Ojczystego Języka". Silną niemiecką organizacją działającą w przyznanej Polsce części Górnego Śląska był Schlesischer Landbund Śląski Związek Ziemski, który bronił interesów niemieckich rolników. Od 1938 roku Landbund miał swoje oddziały również w Pawłowicach. Na terenie Pawłowic działał również Volksbund. Jego założycielem na Górnym Śląsku był Karol Von Reitzenstein z Pielgrzymowic. W 1939 roku do Volksbundu należało 93 mieszkańców Pawłowic. Konwencja Genewska umożliwiała również Niemcom zakładanie własnych szkół w polskiej części Górnego Śląska. Mniejszościową szkołę założył w Pielgrzymowicach Ferdynand Reizenstein, który był członkiem zarządu

4 Volksbundu. Ferdynand słusznie uważał, że szkolnictwo może być skutecznym narzędziem oddziaływania na polską ludność i dlatego czynił różne starania, żeby do swojej szkoły przyciągnąć dzieci z polskich rodzin. W zamian za zapisywanie dzieci do niemieckiej szkoły obiecywał rodzicom pomoc materialną. Udzielano jej w postaci podwyżki płac, udzielania zapomóg, przyznawania opału lub odzieży a także wysyłania dzieci na kolonie do Niemiec. Polityka prowadzona przez Ferdynanda Reitzensteina i jemu podobnych nie przyniosła oczekiwanych rezultatów. Rodziny polskie posyłały swoje dzieci do polskich szkół, na przykład w roku szkolnym 1926/27 w Powiecie Pszczyńskim 95% dzieci zapisano do polskich szkół. W Okresie Międzywojennym w Pawłowicach działała szkoła pięcioklasowa. W roku 1934 uczyło się w niej 225 uczniów. Wśród przedmiotów obowiązkowych do 1936 roku był język niemiecki. Zajęcia odbywały się w głównym budynku szkolnym, który mieścił się obok dzisiejszego Domu Kultury i powstał jeszcze w 1911 oraz w tzw. Organistówce, czyli dawnej szkole zbudowanej w pierwszej połowie XIX wieku. Pełna nazwa pawłowickiej szkoły brzmiała: Publiczna Szkoła Powszechna Stopnia III-ego. 1 września 1939 roku rozpoczęła się II Wojna Światowa. Już przed południem Pawłowice zostały zajęte przez Niemców. Bez przeszkód ze strony polskiej obrony przeszła tędy, od Jastrzębia w kierunku Mizerowa, część niemieckiej 5 Dywizji Pancernej. W Pawłowicach wkraczających Niemców witało kilku członków Volksbundu, bezrobotnych i byłych żołnierzy Armii Niemieckiej z czasów I Wojny. We wsi szybko ustanowiono nowe, niemieckie władze. Wszystkie instytucje obsadzili Niemcy, założono również 4osobowy posterunek żandarmerii. Pierwszym Burgermeistrem został Józef Luks, mieszkaniec Pawłowic posiadający Volkslistę Nr 1. W maju 1940 roku Luksa zastąpił przybyły z Niemiec Rupp, członek NSDAP. Rupp rządził bezwzględnie, rozpoczął wysiedlenia ludności i wysyłanie na roboty do Niemiec. Siedzibą niemieckiego Urzędu Gminnego był budynek pawłowickiej mleczarni. W Urzędach język polski zastąpiono niemieckim. W październiku 1939 roku Pawłowice zostały wcielone do Rzeszy. Górny Śląsk podzielono na Rejencję Opolską i Katowicką, do której należały Pawłowice. Władzę nad Górnym Śląskiem sprawował Gauleiter Fritz Bracht. W czasie II Wojny Światowej mieszkańców Pawłowic przymuszono do podpisywania Volkslisty. Osoby, które jej nie posiadały były represjonowane. W pierwszym rzędzie dotyczyło to rodzin byłych powstańców i działaczy niepodległościowych. Wielu mieszkańców Pawłowic posiadało Volkslistę Nr 3 i dzięki temu uniknęło prześladowań. W latach II Wojny Światowej władze niemieckie bezwzględnie tępiły wszelkie przejawy polskości w Pawłowicach. Ostatnie nabożeństwo w języku polskim zostało w pawłowickim kościele odprawione w 1940 roku zanim wywieziono do Dachau księdza Schuberta. Książki i podręczniki z pawłowickiej szkoły przeznaczono na makulaturę. Część z nich wynieśli i uratowali bracia Florian i Franciszek Rzotki, ale w marcu 1945 uległy one zniszczeniu lub zaginęły. Kierownikiem szkoły, która rozpoczęła działalność w lutym 1940 roku został Karol Bayer, nauczycielami również byli Niemcy. Z klas usunięto krzyże, obrazy i godła Polski. Na ścianach zawisły swastyki i portrety Adolfa Hitlera. Zamiast modlitwy wprowadzono niemiecki okrzyk "Heil Hitler". Chłopców zmuszano do wstępowania w szeregi Hitlerjugend, dziewczęta do Bund Deutscher Madel. W stosunku do polskich dzieci nauczyciele niemieccy byli bardzo surowi. Za rozmowy prowadzone w języku polskim dzieci były karane w szkole i poza nią. Kilkudziesięciu Pawłowiczan poległo na różnych frontach II Wojny Światowej. Wśród nich byli również Ci, których przymusowo wcielono do

5 Wehrmachtu. Pawłowiczanie znaleźli się również w Polskich Siłach Zbrojnych lub w Wojsku Polskim, które od 1943 walczyło u boku Armii Radzieckiej. Do znanych Pawłowiczan walczących na frontach II Wojny należy Jan Brandys szef Duszpasterstwa Armii Polskiej na Wschodzie. Wielu mieszkańców Pawłowic zostało w latach wojny aresztowanych, trafiło do więzień i obozów koncentracyjnych. Wśród nich była na przykład przedwojenna nauczycielka pawłowicka, Romana Nowakowska, która w czasie wojny działała w Szarych Szeregach. Zginęła w Oświęcimiu jako więzień Nr Przedwojenni Policjanci z Pawłowic Wojciech Kula i Ignacy Wołkowiak zostali zamordowani przez NKWD w Katyniu. W dniach stycznia 1945 roku Niemcy pędzili przez Pawłowice więźniów ewakuowanych z obozu Oświęcimskiego. Dla wielu był to Marsz Śmierci. Ginęli od kul niemieckiej eskorty, zamarzali na postojach. Wśród ewakuowanych więźniów znajdowali się mieszkańcy Pawłowic: Józef Kajzerek i Józef Kulas. Mieszkańcom Pawłowic udało się uratować niektórych więźniów. Pawłowiczanie umożliwili im ucieczkę lub dali schronienie. Jesienią 1944 Niemcy podjęli przygotowania do obrony Górnego Śląska. Gauleiter Bracht zamierzał zamienić ten rejon w wielką "Fortecę Śląską". Zadanie to miał wykonać Volkssturm. W Pawłowicach dowódcą Volkssturmu został kierownik szkoły, Karol Bayer. Do jednostki wcielono mieszkańców wsi. Ludność cywilną zmuszono do kopania okopów, budowy schronów i stanowisk artyleryjskich. Według E. Brandysa Niemcy 16 lutego 1945 roku wysadzili kościół w Pawłowicach, dworzec oraz skrzyżowanie dróg w pobliżu szkoły. Przed 10 marca Niemcy ewakuowali mieszkańców. W lutym 1945 roku do Pawłowic zbliżyły się wojska radzieckie. Po kilkudniowych walkach zdobyły sąsiednią Studzionkę i dokonały przegrupowania. W pobliżu Pawłowic znalazła się 38 Armii Generała Moskalenki, która wchodziła w skład 4 Frontu Ukraińskiego. Pod Pawłowicami, na krótkim odcinku frontu zgromadzono imponujące siły, między innymi artylerię rakietową i moździerze. Rosjanie intensywnie przygotowywali się do ofensywy, która miała w błyskawicznym tempie dojść do przemysłowego okręgu Ostrawskiego. 10 marca 1945 po zmasowanym natarciu artyleryjskim oddziały 38 Armii Generała Moskalenki zajęły Pawłowice. Według Z. Orlika "Sowieckie uderzenie ogniowe, które kosztowało tyle sił i środków, poszło w pustkę. Niemcy swoje siły wycofali na Drugą Linię tuż przed rozpoczęciem ofensywy. Był to początek fiaska operacji [...] Na dziesięć dni utknięto na Pawłowickich Polach i zamiast zdobywać w tym czasie Okręg Ostrawski - broniono się przed niemieckimi kontruderzeniami. W uporczywych walkach pod Pawłowicami sowiecka 38 Armia poniosła olbrzymie straty. Na małym skrawku ziemi zginęło blisko dwa tysiące Czerwonoarmistów, liczby rannych nie odnotowały żadne kroniki". Według E. Brandysa ludność wróciła do Pawłowic po 18 marca. Powracający ewakuanci z przerażeniem spoglądali na swoją miejscowość. Jej zabudowania były w wielkim stopniu zniszczone. W stertę gruzów obróciły się wielkie budowle: Pałac Reitzensteinów, Kościół. Poważnym zniszczeniom uległ budynek szkoły, nie nadawał się do użytku. Mienie Pawłowiczan zostało rozgrabione przez rabusiów i wojsko. Z wielu domów zniknęły nawet meble i garderoba, spichlerze były puste, nie było żywego inwentarza. Zniszczone były maszyny i sprzęt rolniczy. Poważnym zagrożeniem dla powracających mieszkańców były pola minowe, niewypały i niewybuchy. Działania wojenne w 1945 roku doszczętnie zrujnowały wielu mieszkańców Pawłowic. Pierwsze, powojenne miesiące były szczególnie trudne dla Pawłowiczan. O tym okresie "Ogniwa" pisały : "Najbardziej zniszczoną miejscowością w tej części Śląska są Pawłowice. Nie było tu koni, ludzie wprzęgali się do pługów i w ten sposób

6 próbowali orać swe pola...". Zgodnie z dekretem nowych polskich władz dobra Reitzensteinów dotychczasowych właścicieli Pawłowic zostały znacjonalizowane i podlegały parcelacji. Rolnikom przydzielono 139 działek o łącznej powierzchni 188,5 ha. PKP otrzymały nieco ponad hektar ziemi a Siostry Zakonne pół hektara. Park po Reitzensteinach przekazano Ośrodkowi Zdrowia. Największą część gruntu, liczącą ponad 600 hektarów przeznaczono dla Państwowego Gospodarstwa Rolnego.

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. V VI SP i I III G TEMAT: NASZA SZKOŁA ZASŁUGUJE NA PATRONA.

Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. V VI SP i I III G TEMAT: NASZA SZKOŁA ZASŁUGUJE NA PATRONA. Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. V VI SP i I III G TEMAT: NASZA SZKOŁA ZASŁUGUJE NA PATRONA. Cele; - przedstawienie historii szkoły, - omówienie przebiegu i znaczenia Powstania Wielkopolskiego (znajomość

Bardziej szczegółowo

Nazwa i opis przedmiotu

Nazwa i opis przedmiotu Przedwojenna fotografia przedstawiające płytę żorskiego rynku. 1. przedwojenna przedstawiająca portret zbiorowy komendantów żorskiej policji. 2. z ok XIX/XX wieku. Portret, sepia. 3. z ok XIX/XX wieku.

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

Punkt 12 W tym domu mieszkał i został aresztowany hm. Jan Bytnar ps. Rudy bohater Szarych Szeregów uwolniony z rąk Gestapo 26.III 1943 r.

Punkt 12 W tym domu mieszkał i został aresztowany hm. Jan Bytnar ps. Rudy bohater Szarych Szeregów uwolniony z rąk Gestapo 26.III 1943 r. Grupa I Punkt 23 Miejsce uświęcone krwią Polaków poległych za wolność Ojczyzny. W tym miejscu 2 sierpnia 1944 hitlerowcy rozstrzelali i spalili 40 Polaków. Tablica ta znajduje się na budynku parafii św.

Bardziej szczegółowo

26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV

26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV 26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV Początki 26. pułku artylerii lekkiej sięgają utworzenia tego pułku, jako 26. pułku artylerii polowej w którego składzie były trzy baterie artyleryjskie

Bardziej szczegółowo

Historia szkoły w Jerzykowie

Historia szkoły w Jerzykowie Historia szkoły w Jerzykowie Szkoła w Jerzykowie została zbudowana w roku 1905. Nauka rozpoczęł ęła się 22 sierpnia 1905 roku. Pierwszym nauczycielem był Niemiec ewangelik Scholz, który przybył tu z Pruszewca.

Bardziej szczegółowo

Warszawa 2012. A jednak wielu ludzi

Warszawa 2012. A jednak wielu ludzi Warszawa 2012 A jednak wielu ludzi Nazywam się Tadeusz Wasilewski, urodziłem się 15 sierpnia 1925 roku w Warszawie. W 1934 roku wstąpiłem do 175 drużyny ZHP, której dowódcą był harcmistrz Wrzesiński. W

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu 1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu W 1945 roku skończyła się II wojna światowa. Był to największy, jak do tej pory, konflikt zbrojny na świecie. Po 6 latach ciężkich walk hitlerowskie

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA W KADŁUBIE WOLNYM

SZKOŁA W KADŁUBIE WOLNYM SZKOŁA W KADŁUBIE WOLNYM Szkoła w Kadłubie Wolnym ma swoją długą, 210-letnią tradycje. W 1765 roku wyszło na terenie Prus zarządzenie Fryderyka Wielkiego: każdy magnat czy samodzielna gmina ( a taką był

Bardziej szczegółowo

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Data Miejsce obchodów Forma obchodów 4 kwietnia Szkoła Policji Posadzenie Dębów Pamięci i odsłonięcie

Bardziej szczegółowo

XII KONKURS WIEDZY O GMINIE PAWŁOWICE

XII KONKURS WIEDZY O GMINIE PAWŁOWICE XII KONKURS WIEDZY O GMINIE PAWŁOWICE Maksymalna ilość punktów, jaką można uzyskać rozwiązując test 100pkt... (imię i nazwisko). (szkoła).. (klasa).. (nauczyciel przygotowujący do testu) Kategoria wiekowa

Bardziej szczegółowo

Wrzesień. Październik

Wrzesień. Październik Kalendarz historyczny rok szkolny 2010/2011 Wrzesień 1 września 1939 r. - agresja Niemiec na Polskę 1-7 września 1939 r. - obrona Westerplatte 11 września 1932 r. - Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura

Bardziej szczegółowo

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim urodził się 21 czerwca 1873 r. w Kamionku jako jedno z siedmiorga dzieci Szczepana i Pelagii (z Krugerów) Draheimów. Dnia 16 kwietnia 1884 r.,

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 05 ROKU STYCZEŃ 70 rocznica wyzwolenia hitlerowskiego obozu w Płaszowie 5.0 teren byłego obozu w Płaszowie Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów

Bardziej szczegółowo

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Spis treści str. 10 str. 12.12 str. 20 sir. 21 Wprowadzenie Wstęp Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Struktura narodowościowa

Bardziej szczegółowo

Krystyna Siedlecka. z domu. Cichocka

Krystyna Siedlecka. z domu. Cichocka Krystyna Siedlecka z domu Cichocka Krystyna Cichocka Jedyna córka Marianny i Bolesława Cichockich, urodziła się 25 X 1933 r. w Warszawie. 5-letnia Krysia 3 4-letnia Krysia 4 Dzieciństwo Do września 1944

Bardziej szczegółowo

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny KLUCZ ODPOWIEDZI K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny Zadanie 1. max. 7 p. Wiosna Ludów na ziemiach polskich Zaznacz w tabeli (wpisując w odpowiednią rubrykę literę ), czy poniższe

Bardziej szczegółowo

1. Społeczeństwo polskie w dwudziestoleciu międzywojennym

1. Społeczeństwo polskie w dwudziestoleciu międzywojennym 1. Społeczeństwo polskie w dwudziestoleciu międzywojennym a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości Uczeń: - wymienia narodowości, które zamieszkiwały II RP, - wymienia największe miasta II RP, - definiuje pojęcie

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE "PRZED 75 LATY, 27 WRZEŚNIA 1939 R., ROZPOCZĘTO TWORZENIE STRUKTUR POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO. BYŁO ONO FENOMENEM NA SKALĘ ŚWIATOWĄ. TAJNE STRUKTURY PAŃSTWA POLSKIEGO, PODLEGŁE

Bardziej szczegółowo

Polska po II wojnie światowej

Polska po II wojnie światowej Polska po II wojnie światowej w latach 1945-1947 Rafał Nowicki źródła - Internet, (http://historia-polski.klp.pl/a-6269.html) obrazki - Wikipedia TERYTORIUM GRANICE - LUDNOŚĆ Obszar Polski po II wojnie

Bardziej szczegółowo

Historisch-technisches Informationszentrum.

Historisch-technisches Informationszentrum. 1 Historisch-technisches Informationszentrum. Wojskowy Ośrodek Badawczy w Peenemünde był w latach 1936-1945 jednym z najbardziej nowoczesnych ośrodków technologii na świecie. W październiku 1942 roku udało

Bardziej szczegółowo

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy mini przewodnik free ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy 2 Na mapie: A Swoboda: Przydrożny krzyż We wsi Swoboda niedaleko Zgierza, na skraju lasu stoi stalowy krzyż. Z opowiadań

Bardziej szczegółowo

Polski Czerwony Krzyż w Bolesławcu 1945-2013

Polski Czerwony Krzyż w Bolesławcu 1945-2013 Polski Czerwony Krzyż w Bolesławcu 1945-2013 Na podstawie materiałów z internetu i pracy Pani Gabrieli Członki Opracował Danuta Zielińska Zbigniew Herbut Początki w Bolesławcu Na Dolnym Śląsku tuż po zajęciu

Bardziej szczegółowo

Monika Markowska. Biblioteka Pedagogiczna zachowuje prawa autorskie do prezentacji.

Monika Markowska. Biblioteka Pedagogiczna zachowuje prawa autorskie do prezentacji. Monika Markowska Biblioteka Pedagogiczna zachowuje prawa autorskie do prezentacji. Przy prezentacji wykorzystano m.in.: zbiory Muzeum Lubuskiego im. Jana Dekerta w Gorzowie Wlkp., Kroniki Komendy Hufca

Bardziej szczegółowo

Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan

Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan Na świecie żyło wielu ludzi, których losy uznano za bardzo ciekawe i zamieszczono w pięknie wydanych książkach. Zdarzało się też to w gminie Trzebina, gdzie

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ

PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ Scenariusz lekcji do filmu edukacyjnego Noc w galerii PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ. CZĘŚĆ I: WPROWADZENIE 2 Czas pracy: 45 minut. Materiały

Bardziej szczegółowo

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Sytuacja polityczna Po zwycięstwie Ligi Katolickiej w bitwie pod Białą Górą niedaleko Pragi w 1620 roku rządy zostały przejęte przez Ferdynanda II. (1620-1637).

Bardziej szczegółowo

Rys historyczny wsi Zgniłobłoty

Rys historyczny wsi Zgniłobłoty Rys historyczny wsi Zgniłobłoty Geneza wsi Zgniłobłoty sięga dawnych czasów historycznych. Nazwa wsi kształtowała się przez długi okres czasu. W roku 1400 miejscowość ta nazywała się Zgniełłobłotty. W

Bardziej szczegółowo

Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46

Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46 Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46 Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych ma być wyrazem hołdu dla

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNOTY GRUNTOWE - WSPÓLNOTA OKRĘGLICE W KUROWIE

WSPÓLNOTY GRUNTOWE - WSPÓLNOTA OKRĘGLICE W KUROWIE WSPÓLNOTY GRUNTOWE - WSPÓLNOTA OKRĘGLICE W KUROWIE Charakter terenów zurbanizowanych zmieniał się przez wieki naszych dziejów w Polsce. Inny był w czasach gospodarki pańszczyźnianej, a zupełnie inny po

Bardziej szczegółowo

1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi

1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi 1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi 2. Przeczytaj poniższy tekst. Następnie zapisz w wyznaczonym miejscu odpowiedzi dwa

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

WZÓR. Oświadczam, że jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

WZÓR. Oświadczam, że jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. WZÓR... (imię i nazwisko członka rodziny) OŚWIADCZENIE CZŁONKA RODZINY O DOCHODACH OSIĄGNIĘTYCH W ROKU KALENDARZOWYM POPRZEDZAJĄCYM OKRES ZASIŁKOWY, INNYCH NIŻ DOCHODY PODLEGAJĄCE OPODATKOWANIU PODATKIEM

Bardziej szczegółowo

Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy

Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy Załącznik nr 1 do uchwały nr 21 Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy 1. Ułatwianie Definicja rozpoczęcia prowadzenia działalności

Bardziej szczegółowo

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze.

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. 1. Komu przysługuje prawo tworzenia. Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje: obywatelom polskim, mającym pełną zdolność do czynności prawnych, którzy

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników

Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników Historia systemu opieki zdrowotnej dla rolników w Polsce nie jest zbyt długa. W okresie powojennym polityka państwa polskiego zakładała przejściowy charakter

Bardziej szczegółowo

Podział dotacji na zadania z zakresu kultura, sztuka,ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, na 2014r.

Podział dotacji na zadania z zakresu kultura, sztuka,ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, na 2014r. Podział dotacji na zadania z zakresu kultura, sztuka,ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, na 2014r. Dział 921 - Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego Rozdz. 92105 - Pozostałe zadania w zakresie

Bardziej szczegółowo

INNYCH NIŻ DOCHODY PODLEGAJĄCE OPODATKOWANIU

INNYCH NIŻ DOCHODY PODLEGAJĄCE OPODATKOWANIU Załącznik nr 2... OŚWIADCZENIE CZŁONKA RODZINY O DOCHODACH OSIĄGNIĘTYCH W ROKU KALENDARZOWYM POPRZEDZAJĄCYM OKRES, NA KTÓRY USTALANE JEST PRAWO DO ŚWIADCZENIA WYCHOWAWCZEGO, INNYCH NIŻ DOCHODY PODLEGAJĄCE

Bardziej szczegółowo

Polacy podczas I wojny światowej

Polacy podczas I wojny światowej Polacy podczas I wojny światowej 1. Orientacje polityczne Polaków przed rokiem 1914 Orientacja proaustriacka (koncepcja austropolska) Szansa to unia z Austrią, a największym wrogiem Rosja 1908 r. we Lwowie

Bardziej szczegółowo

KOMBATANCI ORAZ NIEKTÓRE OSOBY BĘDĄCE OFIARAMI REPRESJI WOJENNYCH I OKRESU POWOJENNEGO

KOMBATANCI ORAZ NIEKTÓRE OSOBY BĘDĄCE OFIARAMI REPRESJI WOJENNYCH I OKRESU POWOJENNEGO Warszawa, dnia 9 stycznia 2013 r. KANCELARIA SENATU BIURO KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ DZIAŁ PETYCJI I KORESPONDENCJI BKS/DPK-134/27609/13 EK Nr: 27609 Data wpływu 12 listopada 2012 r. Data sporządzenia informacji

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Sławny mieszkaniec Strzelec Opolskich Jan Rychel. Szkolny projekt o sławnych mieszkańców Strzelec Opolskich.

Sławny mieszkaniec Strzelec Opolskich Jan Rychel. Szkolny projekt o sławnych mieszkańców Strzelec Opolskich. Sławny mieszkaniec Strzelec Opolskich Jan Rychel. Szkolny projekt o sławnych mieszkańców Strzelec Opolskich. Jan Rychel - ur. 1902r 27 października, zmarł w 1974r 16 lutego. Jan Rychel był jednym z założycieli

Bardziej szczegółowo

2) ; 3) ; 4) ; Oświadczam, że jestem świadomy / świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

2) ; 3) ; 4) ; Oświadczam, że jestem świadomy / świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Załącznik nr 7 OŚWIADCZENIE CZŁONKA RODZINY O DOCHODZIE NIEPODLEGAJĄCYM OPODATKOWANIU PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH, OSIĄGNIĘTYM W ROKU uzyskałam/uzyskałem dochód w wysokości zł gr z tytułu:

Bardziej szczegółowo

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!!

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! 1 1. Podaj imię i nazwisko burmistrza Gostynia i starosty Powiatu Gostyńskiego.

Bardziej szczegółowo

I tak we wrześniu 1904 r młodsze dzieci rozpoczęły w szkole w Lasku, a starsze nadal uczęszczały do szkoły w Wirach.

I tak we wrześniu 1904 r młodsze dzieci rozpoczęły w szkole w Lasku, a starsze nadal uczęszczały do szkoły w Wirach. Tamte lata Na przełomie XIX i XX stulecia nauka na terenie obecnego rejonu Szkoły Podstawowej nr 4 odbywała się w szkole, która mieściła się przy obecnej ulicy Krętej i tu uczyły się dzieci z rodzin niemieckich

Bardziej szczegółowo

Szkolny Konkurs Wiedzy o Armii Krajowej

Szkolny Konkurs Wiedzy o Armii Krajowej Szkolny Konkurs Wiedzy o Armii Krajowej 1. Podaj dokładną datę powstania Armii Krajowej ( 1 pkt ) 14 luty 1942 r.. 2. Grot, Bór, Niedźwiadek to pseudonimy trzech osób. Podaj ich imiona i nazwiska oraz

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian nr 1. Rozdział I. Początek wieków średnich. 1. Na taśmie chronologicznej zaznacz i zapisz datę, która rozpoczyna średniowiecze.

Sprawdzian nr 1. Rozdział I. Początek wieków średnich. 1. Na taśmie chronologicznej zaznacz i zapisz datę, która rozpoczyna średniowiecze. Rozdział I. Początek wieków średnich GRUPA A 0 1. Na taśmie chronologicznej zaznacz i zapisz datę, która rozpoczyna średniowiecze. 400 500 600 700 800 2. Uzupełnij poniższe zdania. a) Słowianie zasiedlili

Bardziej szczegółowo

Konkurs wiedzy historycznej Polskie Państwo Podziemne 1939-1945. Imię i nazwisko... Klasa... Szkoła... Liczba punktów...

Konkurs wiedzy historycznej Polskie Państwo Podziemne 1939-1945. Imię i nazwisko... Klasa... Szkoła... Liczba punktów... Konkurs wiedzy historycznej Polskie Państwo Podziemne 1939-1945 Imię i nazwisko... Klasa... Szkoła... Liczba punktów... 1. Podaj dokładną datę powstania Służby Zwycięstwu Polski oraz imię i nazwisko komendanta

Bardziej szczegółowo

WZÓR. Oświadczam, że jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

WZÓR. Oświadczam, że jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Załącznik nr 3 WZÓR... (imię i nazwisko członka rodziny) OŚWIADCZENIE CZŁONKA RODZINY O DOCHODACH OSIĄGNIĘTYCH W ROKU KALENDARZOWYM POPRZEDZAJĄCYM OKRES ŚWIADCZENIOWY INNYCH NIŻ DOCHODY PODLEGAJĄCE OPODATKOWANIU

Bardziej szczegółowo

PARAFIA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W PEŁCZYCACH

PARAFIA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W PEŁCZYCACH PARAFIA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W PEŁCZYCACH ul. Kościelna 4 PEŁCZYCE 73-260 tel. 95 7685315 wik. 957685015 Kościół parafialny: Pw. Narodzenia NMP w Pełczycach - poświęcony: 8 IX 1946 r.

Bardziej szczegółowo

VI Powiatowy Jurajski Konkurs Historyczny

VI Powiatowy Jurajski Konkurs Historyczny KOD UCZNIA VI Powiatowy Jurajski Konkurs Historyczny POLACY I ZIEMIE POLSKIE W OKRESIE 1918-1989 r. Informacja dla ucznia : ETAP POWIATOWY 2012/2013 1. Na stronie tytułowej arkusza w wyznaczonym miejscu

Bardziej szczegółowo

Miejsca walk powstańczych tablicami pamięci znaczone

Miejsca walk powstańczych tablicami pamięci znaczone Miejsca walk powstańczych tablicami pamięci znaczone * ul. Belwederska róg Promenady w dniach od 15 sierpnia do 22 września 1944 r. walczyła tutaj kompania O2 Pułku AK Baszta broniąca dostępu do Dolnego

Bardziej szczegółowo

Francuska armia w Mali zaczyna robić "w tył zwrot" 12 kwietnia 2013

Francuska armia w Mali zaczyna robić w tył zwrot 12 kwietnia 2013 Francja rozpoczyna zapowiadane wycofywanie swoich żołnierzy z Mali jak poinformowało francuskie Ministerstwo Obrony, w ubiegły wtorek, 9 kwietnia, wyjechało pierwszych stu żołnierzy armii francuskiej.

Bardziej szczegółowo

Trzebnica. Zarys rozwoju miasta na przestrzeni wieków. pod redakcją Leszka Wiatrowskiego. Wrocław Trzebnica 1995 Wydawnictwo DTSK Silesia

Trzebnica. Zarys rozwoju miasta na przestrzeni wieków. pod redakcją Leszka Wiatrowskiego. Wrocław Trzebnica 1995 Wydawnictwo DTSK Silesia Trzebnica Zarys rozwoju miasta na przestrzeni wieków pod redakcją Leszka Wiatrowskiego Wrocław Trzebnica 1995 Wydawnictwo DTSK Silesia Spis treści Przedmowa (Henryk Jacukowicz) 5 Wstęp (Jerzy Kos, Leszek

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności;

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności; PRAWA DZIECKA "Nie ma dzieci - są ludzie..." - Janusz Korczak Każdy człowiek ma swoje prawa, normy, które go chronią i pozwalają funkcjonować w społeczeństwie, państwie. Prawa mamy również my - dzieci,

Bardziej szczegółowo

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ Łukasz Leśniak IVti W początkowej fazie drugiej wojny światowej rząd polski w skutek działań wojennych musiał ewakuować się poza granice kraju. Po agresji sowieckiej

Bardziej szczegółowo

Polska i Irlandia Wspólne doświadczenia w walce o wolność

Polska i Irlandia Wspólne doświadczenia w walce o wolność Polska i Irlandia Wspólne doświadczenia w walce o wolność DominikaSiejkowskaklasa II c IRLANDIA Irlandia była pod panowaniemangielskimprzez 750 lat, od złożenia hołdu lennegohenrykowi II z dynastiiplantagenetóww1171r.

Bardziej szczegółowo

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke Twierdza Kłodzko Twierdza Kłodzko to jeden z najlepiej zachowanych obiektów tego typu nie tylko w Polsce ale i w Europie, której losy są ściśle powiązane z miastem, na którego historię miało wpływ położenie

Bardziej szczegółowo

Joanna Wójcikiewicz, nauczycielka języka polskiego i historii

Joanna Wójcikiewicz, nauczycielka języka polskiego i historii Joanna Wójcikiewicz, nauczycielka języka polskiego i historii Chodź, poprowadzę Cię po mojej Polsce. Podaj mi rękę. Nie bój się. Milcz i nadsłuchuj, bo tu wszystko mówi( ) Scenariusz projektu edukacyjnego

Bardziej szczegółowo

KONKURS WIEDZY O POLSKIM PAŃSTWIE PODZIEMNYM, ARMII KRAJOWEJ I SZARYCH SZEREGACH EDYCJA VI 2014/2015

KONKURS WIEDZY O POLSKIM PAŃSTWIE PODZIEMNYM, ARMII KRAJOWEJ I SZARYCH SZEREGACH EDYCJA VI 2014/2015 KONKURS WIEDZY O POLSKIM PAŃSTWIE PODZIEMNYM, ARMII KRAJOWEJ I SZARYCH SZEREGACH EDYCJA VI 2014/2015 DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH, GIMNAZJALNYCH I PONADGIMNAZJALNYCH ZNAJDUJĄCYCH SIĘ NA TERENIE I REJONU

Bardziej szczegółowo

Podtrzymywanie i upowszechnianie tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości oraz rozwoju świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej

Podtrzymywanie i upowszechnianie tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości oraz rozwoju świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej Wykaz ofert niespełniających kryteriów formalnych zawartych Otwartego Konkursu Ofert z dnia 19.11.2013 r., które nie będą podlegać dalszej ocenie merytorycznej Podtrzymywanie i upowszechnianie tradycji

Bardziej szczegółowo

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Warsztaty historyczne KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Śladami Józefa Piłsudskiego Część 2: DAŁ POLSCE WOLNOŚĆ, GRANICE, MOC SZACUNEK Podczas studiów Józef zaangażował

Bardziej szczegółowo

Formowanie Armii Andersa

Formowanie Armii Andersa Michał Bronowicki Formowanie Armii Andersa Gdy 1 września 1939 roku wojska niemieckie i słowackie rozpoczęły inwazję na Polskę, atak ten przyniósł śmierć tysięcy niewinnych ludzi, a dla wielu innych rozpoczął

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV. Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej

Spis treści. Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV. Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej Spis treści Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej Rozdział I. Pojęcie oraz geneza II Rzeczypospolitej... 7 1 1. Problem tożsamości i ciągłości państwa

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

3. składki na ubezpieczenia społeczne odliczone od dochodu wyniosły...zł...gr.

3. składki na ubezpieczenia społeczne odliczone od dochodu wyniosły...zł...gr. . OŚWIADCZENIE CZŁONKA RODZINY O DOCHODZIE PODLEGAJĄCYM OPODATKOWANIU PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH NA ZASADACH OKREŚLONYCH W ART. 27, 30b, 30c i 30e USTAWY Z DNIA 26 LIPCA 1991 r. O PODATKU

Bardziej szczegółowo

PO M N IK I ŚW IA D K A M I H ISTO R II

PO M N IK I ŚW IA D K A M I H ISTO R II PO M N IK I ŚW IA D K A M I H ISTO R II Krężnica Jara, jak tysiące innych miejscowości, ma swoje dowody tragicznej historii. Do nich należą krzyże, pomniki i groby poległych w walce o wolność Ojczyzny.

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2013. Zadania egzaminacyjne Historia kod ucznia...

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2013. Zadania egzaminacyjne Historia kod ucznia... Wersja A Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2013 Zadania egzaminacyjne Historia kod ucznia... Ogółem: / 30 : 1,5 = /20 Zadanie 1. (1 pkt) Poniżej przedstawiony został ciężkozbrojny

Bardziej szczegółowo

Skwer przed kinem Muranów - startujemy

Skwer przed kinem Muranów - startujemy 27 IX 2014 RAJD OCHOTY ŚLADAMI POWSTANIA WARSZAWSKIEGO W 75. ROCZNICĘ UTWORZENIA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO W sobotę, 27 września 2014 roku na terenie Śródmieścia odbył się Rajd Ochoty Śladami Powstania

Bardziej szczegółowo

GAZETKA SZKOLNA NR 7 2014 R.

GAZETKA SZKOLNA NR 7 2014 R. GAZETKA SZKOLNA NR 7 2014 R. SZKOŁA PODSTAWOWA ZESPOŁU SZKÓŁ IM. HENRYKA SIENKIEWICZA W GRABOWCU W tym numerze: Kalendarz szkolny 1 Witaj szkoło! 2 Rozpoczęcie roku szkolnego Wydarzenia szkolne Wrzesień

Bardziej szczegółowo

90. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI

90. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI "Kto nie szanuje i nie ceni swojej przeszłości, ten nie jest godzien szacunku teraźniejszości, ani nie ma prawa do przyszłości". Józef Piłsudski Po 123 latach zaborów Polacy doczekali się odzyskania niepodległości.

Bardziej szczegółowo

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Koperta 2 Grupa A Podczas dzisiejszego szukania śladów przeszłości w starym mieście Kostrzyn, dla waszej grupy ciekawe będą

Bardziej szczegółowo

Historia ziemi i powiatu tarnogórskiego

Historia ziemi i powiatu tarnogórskiego Historia ziemi i powiatu tarnogórskiego Najstarszą osadą w okolicy są Repty, o których wspomniano w bulli papieskiej z 1201 r. W 1327 r. księstwo bytomskie, wraz z okolicami dzisiejszych Tarnowskich Gór

Bardziej szczegółowo

Program Edukacyjny. Muzeum Twierdzy Kostrzyn. dla uczniów. Szkół Podstawowych

Program Edukacyjny. Muzeum Twierdzy Kostrzyn. dla uczniów. Szkół Podstawowych Program Edukacyjny Muzeum Twierdzy Kostrzyn dla uczniów Szkół Podstawowych Wykonał: Jerzy Dreger 1. Założenia Podstawowym celem działalności edukacyjnej Muzeum Twierdzy Kostrzyn jest przybliżanie wiedzy

Bardziej szczegółowo

szkolnych kronikach zapisano, że jednoklasowa szkoła funkcjonuje w okresie 1898-1919, dwuklasowa 1913-1919, czteroklasowa 1919-924, pięcioklasowa

szkolnych kronikach zapisano, że jednoklasowa szkoła funkcjonuje w okresie 1898-1919, dwuklasowa 1913-1919, czteroklasowa 1919-924, pięcioklasowa 1 szkolnych kronikach zapisano, że jednoklasowa szkoła funkcjonuje w okresie 1898-1919, dwuklasowa 1913-1919, czteroklasowa 1919-924, pięcioklasowa 1924-1934 i czteroklasowa 1934-1944. W latach 1895-1898

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO Cel kształcenia Opanowanie przez studentów i studentki podstawowej wiedzy o bezpieczeństwie narodowym, w szczególności o organizacji obrony narodowej oraz poznanie zadań

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA POLSKIEGO TOWARZYSTWA ZIEMIAŃSKIEGO W KWESTII REPRYWATYZACJI W POLSCE. Polskie Towarzystwo Ziemiańskie

INFORMACJA POLSKIEGO TOWARZYSTWA ZIEMIAŃSKIEGO W KWESTII REPRYWATYZACJI W POLSCE. Polskie Towarzystwo Ziemiańskie INFORMACJA POLSKIEGO TOWARZYSTWA ZIEMIAŃSKIEGO W KWESTII REPRYWATYZACJI W POLSCE O nas 1990 r. powstanie Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego PTZ zrzesza środowisko ziemiańskie poszkodowane komunistycznymi

Bardziej szczegółowo

GRUPA A. a) zniesienie stanu wojennego w PRL-u b) obrady Okrągłego Stołu / 2

GRUPA A. a) zniesienie stanu wojennego w PRL-u b) obrady Okrągłego Stołu / 2 Rozdział VII. W powojennej Polsce GRUPA A 8 1. Podaj rok, w którym miały miejsce poniższe wydarzenia. a) zniesienie stanu wojennego w PRL-u b) obrady Okrągłego Stołu 2. Zdecyduj, czy poniższe zdania są

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. Opracowania sygnalne PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2009 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow

Bardziej szczegółowo

Ze zbiorów Instytutu im. Herdera w Marburgu

Ze zbiorów Instytutu im. Herdera w Marburgu Widok z lotu ptaka z roku 1925 na obie miejscowości Księże Małe ( Klein Tschansch ) oraz Księże Wielkie ( Gross Tshansch ) jeszcze przed wybudowaniem bloków mieszkalnych osiedla Klein Tschansch z lat 1928

Bardziej szczegółowo

Ziemie polskie w I połowie XIX wieku. Sprawdzian wiadomości dla klasy III A. Grupa I

Ziemie polskie w I połowie XIX wieku. Sprawdzian wiadomości dla klasy III A. Grupa I Strona1 Ziemie polskie w I połowie XIX wieku. Sprawdzian wiadomości dla klasy III A. Grupa I......... Imię i nazwisko uczennicy/ucznia klasa nr w dzienniku Liczba uzyskanych punktów:... ocena:... Podpis

Bardziej szczegółowo

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Antoni Guzik Antoni Guzik Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Docent Antoni Guzik urodził się 7 kwietnia 1925 r. w Izydorówce, w dawnym województwie stanisławowskim. Szkołę

Bardziej szczegółowo

Historia Szkoły Podstawowej nr 1 w Puszczykowie

Historia Szkoły Podstawowej nr 1 w Puszczykowie Historia Szkoły Podstawowej nr 1 w Puszczykowie Nie znamy dokumentów o początkach szkoły w XIX wieku. Jedynym dostępnym potwierdzonym materiałem, na podstawie którego możemy wnioskować o dacie powstania

Bardziej szczegółowo

Żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego spuszczają łodzie na wodę (fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe)

Żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego spuszczają łodzie na wodę (fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe) Żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego spuszczają łodzie na wodę (fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe) Powstanie. 1. Armia Wojska Polskiego utworzona 29 lipca 1944 roku z przemianowania 1. Armii Polskiej w ZSRR

Bardziej szczegółowo

Alwernia. Moja Mała Ojczyzna. Opracowała: Karolina Hojowska

Alwernia. Moja Mała Ojczyzna. Opracowała: Karolina Hojowska Alwernia Moja Mała Ojczyzna Opracowała: Karolina Hojowska Nazywam się Karolina Hojowska, mam trzynaście lat i mieszkam w Alwerni. Tutaj też chodzę do Szkoły Podstawowej, jestem uczennicą klasy szóstej.

Bardziej szczegółowo

HISTORIA MUZEUM ŚLĄSKIEGO W KATOWICACH

HISTORIA MUZEUM ŚLĄSKIEGO W KATOWICACH HISTORIA MUZEUM ŚLĄSKIEGO W KATOWICACH Przemysław Smyczek - Dyrektor Wydziału Kultury Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Katowice, 8 lutego 2013 r. 1924 rok powołanie Towarzystwa Muzeum Ziemi Śląskiej,

Bardziej szczegółowo

Oświadczam, że jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Oświadczam, że jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. ... (fa-z3) OŚWIADCZENIE CZŁONKA RODZINY ROZLICZAJĄCEGO SIĘ NA PODSTAWIE PRZEPISÓW O ZRYCZAŁTOWANYM PODATKU DOCHODOWYM OD NIEKTÓRYCH PRZYCHODÓW OSIĄGANYCH PRZEZ OSOBY FIZYCZNE, O DOCHODZIE OSIĄGNIĘTYM

Bardziej szczegółowo

HOTELE W DAWNYM GOSTYNIU

HOTELE W DAWNYM GOSTYNIU Robert Czub HOTELE W DAWNYM GOSTYNIU Od czasów średniowiecza w Gostyniu odbywały się co najmniej raz w tygodniu targi. Prócz mieszczan przybywała na nie okoliczna szlachta i zamożniejsi chłopi. Prawdziwym

Bardziej szczegółowo

Niezwyciężeni. Michał Kadrinazi Paradowski, Daniel Staberg, Rafał Szwelicki Malowanie figurek szwedzkich: Corsarii.

Niezwyciężeni. Michał Kadrinazi Paradowski, Daniel Staberg, Rafał Szwelicki Malowanie figurek szwedzkich: Corsarii. Niezwyciężeni Szwedzcy weterani w kampanii przeciw Danii 1657-1658 W Michał Kadrinazi Paradowski, Daniel Staberg, Rafał Szwelicki Malowanie figurek szwedzkich: Corsarii lipcu 1657 roku Dania zdecydowała

Bardziej szczegółowo

Po co i jak założyć stowarzyszenie lub fundację Grzegorz Lech Adam Prus

Po co i jak założyć stowarzyszenie lub fundację Grzegorz Lech Adam Prus Po co i jak założyć stowarzyszenie lub fundację Grzegorz Lech Adam Prus Kraków, 31 marca 2012r. Dyrektor wczoraj Dyrektor dziś Dyrektor w sieci Po co szkole organizacja pozarządowa: - Szkoła jako jednostka

Bardziej szczegółowo

Samorząd Gminy Pawłowice V kadencja - 2006-2010 Dochody w budżecie gminy 2007 45 mln 697 tys. zł 2008 59 mln 712 tys. zł 2009 59 mln 959 tys. zł 2010 60 mln 075 tys. zł (plan) Gminne wydatki inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

BIULETYN PIĄTKA. SZKOLNA WŁADZA, CZYLI CO TO JEST SAMORZĄD UCZNIOWSKI Nr 1 (102) 2014 / 2015

BIULETYN PIĄTKA. SZKOLNA WŁADZA, CZYLI CO TO JEST SAMORZĄD UCZNIOWSKI Nr 1 (102) 2014 / 2015 BIULETYN PIĄTKA SZKOLNA WŁADZA, CZYLI CO TO JEST SAMORZĄD UCZNIOWSKI Nr 1 (102) 2014 / 2015 Każdego roku w naszej szkole jest wybierany Samorząd Uczniowski. Ci spośród nas, którzy odkryli w sobie cechy

Bardziej szczegółowo