LUDNOŚĆ NA PRZESTRZENI WIEKÓW

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "LUDNOŚĆ NA PRZESTRZENI WIEKÓW"

Transkrypt

1 LUDNOŚĆ NA PRZESTRZENI WIEKÓW W czasach feudalnych do podstawowych obowiązków chłopów wobec Dworu należało odrabianie pańszczyzny i składanie danin. Oprócz obciążeń wobec Dworu dochodziły jeszcze różne należności dla Proboszcza. Chłopi opłacali msze, czynności stułowe (pogrzeby, chrzty, śluby) oraz zdawali niezależnie od wyznania dziesięcinę w naturze. Wsi nie można było opuszczać. Możliwość taka istniała jedynie pod warunkiem wniesienia dużej opłaty pieniężnej, na którą chłopów nie było stać. Sytuacja ludności chłopskiej wyraźnie pogarszała się w czasach wojen i w okresach, kiedy panował głód. W pierwszej połowie XV wieku tereny dzisiejszej gminy Pawłowice zostały doszczętnie splądrowane przez Husytów. Katastrofalny dla rejonu pawłowickiego był również okres wojny 30letniej w XVII wieku. Wydarzenia te przyniosły ogromne zniszczenie Pawłowic i pozostałych wsi oraz spadek liczby mieszkańców. Tragiczne w skutkach były także okresy nieurodzaju i głodu, które powtarzały się cyklicznie od średniowiecza do XIX wieku, mniej więcej co 30 lat, chociaż z różnym natężeniem. Długotrwałe nieurodzaje w połowie XIX wieku spowodowały głód i tzw. tyfus głodowy, który zdziesiątkował miejscową ludność. W I połowie XVI wieku Pawłowice miały 43 gospodarzy i 18 chałupników. Z gospodarstw przekazywano na rzecz właściciela pszczyńskiego zamku 43 floreny i 36 groszy, 76 kur, 1 powróz i daninę w postaci płodów rolnych. W czasach Reformacji, w XVI wieku, Pawłowice pozostały katolickie. Pozostałe wsie dzisiejszej Gminy Pawłowice przyjęły wyznania ewangelickie. Działo się tak zgodnie z przyjętą wtedy zasadą: "Czyj Kraj, tego Religia". Pawłowice w XVI wieku stanowiły własność katolickiej rodziny Pawłowskich, a właścicielami pozostałych wiosek byli Protestanci. W XVII wieku - w czasie Wojny 30-letniej - Cesarz próbował przywracać w tych wioskach katolicyzm. Akcja rekatolizacyjna przebiegała opornie i została zahamowana po przejęciu Śląska przez protestanckie Prusy w 1742 roku. W czasie wojen napoleońskich Król Pruski zniósł poddaństwo osobiste chłopów. Oznaczało to, że mogą oni bez przeszkód opuszczać wieś, ale nie było to równoznaczne z uwłaszczeniem i zniesieniem pańszczyzny. Uwolnienie od pańszczyzny regulowane było odrębnym aktem prawnym. Był to proces bardzo skomplikowany i w Pawłowicach trwał przez wiele lat, aż do połowy XIX wieku. W połowie XIX wieku we wsiach dzisiejszej Gminy Pawłowice przeprowadzono uwłaszczenie. Od tej pory chłopi byli pełnoprawnymi posiadaczami gospodarstw i mogli je sprzedawać lub dowolnie dzielić między spadkobierców. Jednocześnie proces uwłaszczeniowy przyczynił się do uszczuplenia tutejszych gospodarstw. Za uwłaszczenie chłopi musieli oddać część swojego areału. Uwolnienie się od różnych obowiązków feudalnych wymagało wniesienia opłat na rzecz Dworu. Od czasu uwłaszczenia chłopi stawali się dysponentami resztek swoich gospodarstw, ale jednocześnie zostali pozbawieni wszelkich praw, które wynikały ze stosunku feudalnego i były dotychczas spisywane w urbarzach. W początkach XIX wieku, dokładnie w 1817 roku Pawłowice liczyły 676 mieszkańców. W tym czasie w Ziemi Pszczyńskiej nieco większe były wsie: Studzionka, Łąka. W połowie XIX wieku liczba ludności Pawłowic wzrosła do 1048, z czego 995 osób to katolicy, 35 ewangelicy, 18 Żydzi. Poza chłopami we wsi mieszkał kupiec i grupa rzemieślników, a wśród nich: 4 szewców, 2 krawców, 3 stelmachów, 3 kowali, 1 piekarz i 1 rzeźnik. W XX wieku nastąpił szybki rozwój wsi. Świadczy o tym również wzrost liczby ludności. Na początku XX wieku

2 w Pawłowicach mieszkało nieco ponad 1000 osób, ale w ciągu ćwierćwiecza liczba ludności wzrosła o połowę. W 1910 roku doprowadzono do Pawłowic pierwszą linię kolejową, która połączyła wieś z Żorami. W roku następnym linię przedłużono do Jastrzębia. Kolej umożliwiała wyjazdy do miast, ułatwiła rozwój handlu i wywóz płodów rolnych. Budowa linii kolejowej dała pracę wielu mieszkańcom Pawłowic i okolicznych wsi. Od tego czasu następował wyraźny wzrost poziomu życia mieszkańców. W XIX wieku na Śląsku nastały czasy odrodzenia narodowego, rozwijał się Polski Ruch Narodowy. Proces ten objął również ziemie dzisiejszej Gminy Pawłowice. Najbardziej znanym polskim działaczem narodowym z tego okresu jest Karol Miarka, który kierował szkołą w Pielgrzymowicach. W okresie Kulturkampfu, kiedy walkę o wolność kościoła katolickiego kojarzono z walką o polskość, mieszkańcy Pawłowic zdecydowanie popierali Klerykalną Partię Centrum. W obronie języka polskiego w okresie Kulturkampfu występował Józef Brandys, syn Pawła Brandysa z Dębiny. W czasach polityki Kulturkampfu właścicielem pawłowickich dóbr był Ferdynand Reitzenstein, który w Pawłowicach i okolicy szerzył niemieckość. Jednak jako katolik był przeciwny polityce Bismarcka i zabiegał o pełne prawa dla kościoła katolickiego. Zgodnie z ówczesnym prawem baron Reitzenstein sprawował nadzór nad okolicznymi szkołami. Różnymi sposobami starał się przeszkodzić Karolowi Miarce w jego propolskiej działalności i obrzydzić mu pobyt w Pielgrzymowicach. Posady nauczycielskie w szkole pawłowickiej osadzał swoimi krewnymi, którzy byli Niemcami. Podczas uroczystości otwarcia nowej szkoły w 1911 roku przekonywał, żeby uczniowie kształcili się z pożytkiem dla Wielkich Niemiec. Mimo wysiłków nauczycieli, którzy nauczali w języku niemieckim i organizowali w pawłowickiej szkole obchody niemieckich uroczystości, germanizacja nie przyniosła większych korzyści. Uczniowie i ich rodzicie nie zapomnieli o polskości. W 1906 roku, gdy przedstawiciel Partii Centrum - ubiegają cy się o miejsce w parlamencie niemieckim namawiał mieszkańców wsi do porzucenia myśli o Wolnej Polsce - Pawłowiczanie zrezygnowali z popierania go i oddali głosy na kandydata z Polskiego Towarzystwa Wyborczego. W czasach I Wojny Światowej wielu mieszkańców Pawłowic poddanych Cesarza Niemieckiego znalazło się w szeregach armii niemieckiej. Walczyli na froncie rosyjskim i francuskim. Kilkunastu poległo, wielu zostało rannych. Po zakończeniu działań wojennych ci, którzy przeżyli wrócili do Pawłowic. Większość z nich w czasie wojny zetknęła się w Niemczech lub w Rosji z różnymi ruchami i organizacjami rewolucyjnymi. Powracający z wojny nie byli już tymi samymi pokornymi i nastraszonymi rekrutami. W listopadzie 1918 roku powstała w Pawłowicach Rada Chłopska, która przetrwała do grudnia następnego roku. W roku 1919 utworzono Komórkę Polskiej Organizacji Wojskowej, której przewodniczył Jerzy Niezgoda. W pierwszym Powstaniu Śląskim Pawłowiczanie nie wzięli jednak większego udziału. W drugim Powstaniu ograniczono się do mało skutecznego ataku na dobra Reitzensteina. Można przypuszczać, że Dwór właścicieli Pawłowic był dla Powstańców symbolem niemieckości na tym terenie. 20 marca 1921 roku odbył się na Śląsku plebiscyt, w którym ludność miała zdecydować do którego państwa: do Polski czy do Niemiec miała należeć ta ziemia. W Pawłowicach do głosowania uprawnionych było 630 osób. Wśród nich znalazło się aż 13% osób przybyłych na głosowanie z różnych części Niemiec. Do punktu oddawania głosów zgłosiło się aż 622 mieszkańców. Padł rekord frekwencji, którego nie pobito nawet w czasach PRL. Wyniki głosowania wykazały ogromne przywiązanie do polskości i wolę przynależności mieszkańców Pawłowic do Polski.

3 Za włączeniem Śląska do Polski opowiedziało się 437 głosujących, co stanowiło 70,2% głosów. Przynależność do Niemiec wybrało 179 głosujących. Obszar dworski tworzył odrębny okręg wyborczy. Tu uprawnionych do głosowania było 143 osób. W plebiscycie wzięło udział 140 osób, z których 96 (68,6%) opowiedziało się za przynależnością do Polski. W maju 1921 doszło do trzeciego, największego Powstania Śląskiego. Było ono znacznie lepiej zorganizowane. Już 3 maja powstańcy zajęli Pawłowice i przejęli władzę we wsi. Trzecie Powstanie Śląskie spowodowało zmianę decyzji Mocarstw w sprawie podziału Górnego Śląska. Była ona korzystniejsza dla Polski, której ostatecznie przyznano powiaty: katowicki, królewskohucki, lubliniecki, tarnogórski, świętochłowicki, pszczyński i rybnicki. 29 czerwca 1922 Polska przyjęła Powiat Pszczyński wraz z Pawłowicami. Mieszkańcy tych terenów uroczyście witali Polskie Oddziały Wojskowe symbol Odrodzonej Polski. Dla Pawłowic oznaczało to nowy etap w dziejach. Po wielu wiekach wieś wracała do Państwa Polskiego. Pawłowice i Powiat Pszczyński stały się cząstką Województwa Śląskiego, które powstało z ziem Górnego Śląska i Śląska Cieszyńskiego przyznanych Polsce przez Ligę Narodów. Spis ludności przeprowadzony w 1931 wykazał, że w Pawłowicach mieszkało 1534 osób. Ogromna większość zajmowała się rolnictwem. Dane statystyczne z 1933 roku podają, że pawłowiccy rolnicy użytkowali ponad 1000 hektarów ornych, 80 hektarów łąk i ponad 200 hektarów lasów. Rzemiosłem zajmowało się 12 osób. Wśród nich był krawiec, malarz, stolarz, 2 kowali, 3 piekarzy, 2 rymarzy a nawet 2 rzeźbiarzy. We wsi były trzy sklepy i trzy karczmy. Ponadto działał tartak i młyn parowy. Okres Międzywojenny przyniósł ogromny postęp w zakresie organizowania się społeczeństwa Pawłowic. W 1924 roku mieszkańcy wsi pod przywództwem Józefa Pisarka założyli własny zakład mleczarski. W tym samym czasie założono we wsi Kasę Spółdzielczą nazywaną również Kasą Stefczyka. Działało również Kółko Rolnicze. Niektórzy Pawłowiczanie należeli do partii i stronnictw politycznych, na przykład do Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji, do Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem. Spośród innych organizacji wymienić należy: Związek Powstańców Śląskich, Związek Rezerwistów oraz Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół", które ożywioną działalność w Pawłowicach prowadziło w Latach W lutym 1938 powstało w Pawłowicach Koło Przyjaciół Harcerstwa, któremu przewodniczył ksiądz Jan Niedziela. Istniała również VII Drużyna Harcerzy im. A. Mickiewicza, do której należeli również uczniowie pawłowickiej szkoły. Drużynę harcerską rozwiązano w czasie Kampanii Wrześniowej 1939 roku. Niemcy zamieszkujący w Pawłowicach należeli do własnych organizacji. Ich funkcjonowanie było możliwe, bo Polska i Niemcy podpisały w 1922 roku umowę zwaną Konwencją Genewską. Gwarantowała ona mniejszościom narodowym w obu częściach Górnego Śląska, pod polskim i niemieckim panowaniem "Prawo zakładania i prowadzenia wszelkiego rodzaju Stowarzyszeń i Szkół, ogłaszania w danym języku publikacji, prawo swobodnego używania Ojczystego Języka". Silną niemiecką organizacją działającą w przyznanej Polsce części Górnego Śląska był Schlesischer Landbund Śląski Związek Ziemski, który bronił interesów niemieckich rolników. Od 1938 roku Landbund miał swoje oddziały również w Pawłowicach. Na terenie Pawłowic działał również Volksbund. Jego założycielem na Górnym Śląsku był Karol Von Reitzenstein z Pielgrzymowic. W 1939 roku do Volksbundu należało 93 mieszkańców Pawłowic. Konwencja Genewska umożliwiała również Niemcom zakładanie własnych szkół w polskiej części Górnego Śląska. Mniejszościową szkołę założył w Pielgrzymowicach Ferdynand Reizenstein, który był członkiem zarządu

4 Volksbundu. Ferdynand słusznie uważał, że szkolnictwo może być skutecznym narzędziem oddziaływania na polską ludność i dlatego czynił różne starania, żeby do swojej szkoły przyciągnąć dzieci z polskich rodzin. W zamian za zapisywanie dzieci do niemieckiej szkoły obiecywał rodzicom pomoc materialną. Udzielano jej w postaci podwyżki płac, udzielania zapomóg, przyznawania opału lub odzieży a także wysyłania dzieci na kolonie do Niemiec. Polityka prowadzona przez Ferdynanda Reitzensteina i jemu podobnych nie przyniosła oczekiwanych rezultatów. Rodziny polskie posyłały swoje dzieci do polskich szkół, na przykład w roku szkolnym 1926/27 w Powiecie Pszczyńskim 95% dzieci zapisano do polskich szkół. W Okresie Międzywojennym w Pawłowicach działała szkoła pięcioklasowa. W roku 1934 uczyło się w niej 225 uczniów. Wśród przedmiotów obowiązkowych do 1936 roku był język niemiecki. Zajęcia odbywały się w głównym budynku szkolnym, który mieścił się obok dzisiejszego Domu Kultury i powstał jeszcze w 1911 oraz w tzw. Organistówce, czyli dawnej szkole zbudowanej w pierwszej połowie XIX wieku. Pełna nazwa pawłowickiej szkoły brzmiała: Publiczna Szkoła Powszechna Stopnia III-ego. 1 września 1939 roku rozpoczęła się II Wojna Światowa. Już przed południem Pawłowice zostały zajęte przez Niemców. Bez przeszkód ze strony polskiej obrony przeszła tędy, od Jastrzębia w kierunku Mizerowa, część niemieckiej 5 Dywizji Pancernej. W Pawłowicach wkraczających Niemców witało kilku członków Volksbundu, bezrobotnych i byłych żołnierzy Armii Niemieckiej z czasów I Wojny. We wsi szybko ustanowiono nowe, niemieckie władze. Wszystkie instytucje obsadzili Niemcy, założono również 4osobowy posterunek żandarmerii. Pierwszym Burgermeistrem został Józef Luks, mieszkaniec Pawłowic posiadający Volkslistę Nr 1. W maju 1940 roku Luksa zastąpił przybyły z Niemiec Rupp, członek NSDAP. Rupp rządził bezwzględnie, rozpoczął wysiedlenia ludności i wysyłanie na roboty do Niemiec. Siedzibą niemieckiego Urzędu Gminnego był budynek pawłowickiej mleczarni. W Urzędach język polski zastąpiono niemieckim. W październiku 1939 roku Pawłowice zostały wcielone do Rzeszy. Górny Śląsk podzielono na Rejencję Opolską i Katowicką, do której należały Pawłowice. Władzę nad Górnym Śląskiem sprawował Gauleiter Fritz Bracht. W czasie II Wojny Światowej mieszkańców Pawłowic przymuszono do podpisywania Volkslisty. Osoby, które jej nie posiadały były represjonowane. W pierwszym rzędzie dotyczyło to rodzin byłych powstańców i działaczy niepodległościowych. Wielu mieszkańców Pawłowic posiadało Volkslistę Nr 3 i dzięki temu uniknęło prześladowań. W latach II Wojny Światowej władze niemieckie bezwzględnie tępiły wszelkie przejawy polskości w Pawłowicach. Ostatnie nabożeństwo w języku polskim zostało w pawłowickim kościele odprawione w 1940 roku zanim wywieziono do Dachau księdza Schuberta. Książki i podręczniki z pawłowickiej szkoły przeznaczono na makulaturę. Część z nich wynieśli i uratowali bracia Florian i Franciszek Rzotki, ale w marcu 1945 uległy one zniszczeniu lub zaginęły. Kierownikiem szkoły, która rozpoczęła działalność w lutym 1940 roku został Karol Bayer, nauczycielami również byli Niemcy. Z klas usunięto krzyże, obrazy i godła Polski. Na ścianach zawisły swastyki i portrety Adolfa Hitlera. Zamiast modlitwy wprowadzono niemiecki okrzyk "Heil Hitler". Chłopców zmuszano do wstępowania w szeregi Hitlerjugend, dziewczęta do Bund Deutscher Madel. W stosunku do polskich dzieci nauczyciele niemieccy byli bardzo surowi. Za rozmowy prowadzone w języku polskim dzieci były karane w szkole i poza nią. Kilkudziesięciu Pawłowiczan poległo na różnych frontach II Wojny Światowej. Wśród nich byli również Ci, których przymusowo wcielono do

5 Wehrmachtu. Pawłowiczanie znaleźli się również w Polskich Siłach Zbrojnych lub w Wojsku Polskim, które od 1943 walczyło u boku Armii Radzieckiej. Do znanych Pawłowiczan walczących na frontach II Wojny należy Jan Brandys szef Duszpasterstwa Armii Polskiej na Wschodzie. Wielu mieszkańców Pawłowic zostało w latach wojny aresztowanych, trafiło do więzień i obozów koncentracyjnych. Wśród nich była na przykład przedwojenna nauczycielka pawłowicka, Romana Nowakowska, która w czasie wojny działała w Szarych Szeregach. Zginęła w Oświęcimiu jako więzień Nr Przedwojenni Policjanci z Pawłowic Wojciech Kula i Ignacy Wołkowiak zostali zamordowani przez NKWD w Katyniu. W dniach stycznia 1945 roku Niemcy pędzili przez Pawłowice więźniów ewakuowanych z obozu Oświęcimskiego. Dla wielu był to Marsz Śmierci. Ginęli od kul niemieckiej eskorty, zamarzali na postojach. Wśród ewakuowanych więźniów znajdowali się mieszkańcy Pawłowic: Józef Kajzerek i Józef Kulas. Mieszkańcom Pawłowic udało się uratować niektórych więźniów. Pawłowiczanie umożliwili im ucieczkę lub dali schronienie. Jesienią 1944 Niemcy podjęli przygotowania do obrony Górnego Śląska. Gauleiter Bracht zamierzał zamienić ten rejon w wielką "Fortecę Śląską". Zadanie to miał wykonać Volkssturm. W Pawłowicach dowódcą Volkssturmu został kierownik szkoły, Karol Bayer. Do jednostki wcielono mieszkańców wsi. Ludność cywilną zmuszono do kopania okopów, budowy schronów i stanowisk artyleryjskich. Według E. Brandysa Niemcy 16 lutego 1945 roku wysadzili kościół w Pawłowicach, dworzec oraz skrzyżowanie dróg w pobliżu szkoły. Przed 10 marca Niemcy ewakuowali mieszkańców. W lutym 1945 roku do Pawłowic zbliżyły się wojska radzieckie. Po kilkudniowych walkach zdobyły sąsiednią Studzionkę i dokonały przegrupowania. W pobliżu Pawłowic znalazła się 38 Armii Generała Moskalenki, która wchodziła w skład 4 Frontu Ukraińskiego. Pod Pawłowicami, na krótkim odcinku frontu zgromadzono imponujące siły, między innymi artylerię rakietową i moździerze. Rosjanie intensywnie przygotowywali się do ofensywy, która miała w błyskawicznym tempie dojść do przemysłowego okręgu Ostrawskiego. 10 marca 1945 po zmasowanym natarciu artyleryjskim oddziały 38 Armii Generała Moskalenki zajęły Pawłowice. Według Z. Orlika "Sowieckie uderzenie ogniowe, które kosztowało tyle sił i środków, poszło w pustkę. Niemcy swoje siły wycofali na Drugą Linię tuż przed rozpoczęciem ofensywy. Był to początek fiaska operacji [...] Na dziesięć dni utknięto na Pawłowickich Polach i zamiast zdobywać w tym czasie Okręg Ostrawski - broniono się przed niemieckimi kontruderzeniami. W uporczywych walkach pod Pawłowicami sowiecka 38 Armia poniosła olbrzymie straty. Na małym skrawku ziemi zginęło blisko dwa tysiące Czerwonoarmistów, liczby rannych nie odnotowały żadne kroniki". Według E. Brandysa ludność wróciła do Pawłowic po 18 marca. Powracający ewakuanci z przerażeniem spoglądali na swoją miejscowość. Jej zabudowania były w wielkim stopniu zniszczone. W stertę gruzów obróciły się wielkie budowle: Pałac Reitzensteinów, Kościół. Poważnym zniszczeniom uległ budynek szkoły, nie nadawał się do użytku. Mienie Pawłowiczan zostało rozgrabione przez rabusiów i wojsko. Z wielu domów zniknęły nawet meble i garderoba, spichlerze były puste, nie było żywego inwentarza. Zniszczone były maszyny i sprzęt rolniczy. Poważnym zagrożeniem dla powracających mieszkańców były pola minowe, niewypały i niewybuchy. Działania wojenne w 1945 roku doszczętnie zrujnowały wielu mieszkańców Pawłowic. Pierwsze, powojenne miesiące były szczególnie trudne dla Pawłowiczan. O tym okresie "Ogniwa" pisały : "Najbardziej zniszczoną miejscowością w tej części Śląska są Pawłowice. Nie było tu koni, ludzie wprzęgali się do pługów i w ten sposób

6 próbowali orać swe pola...". Zgodnie z dekretem nowych polskich władz dobra Reitzensteinów dotychczasowych właścicieli Pawłowic zostały znacjonalizowane i podlegały parcelacji. Rolnikom przydzielono 139 działek o łącznej powierzchni 188,5 ha. PKP otrzymały nieco ponad hektar ziemi a Siostry Zakonne pół hektara. Park po Reitzensteinach przekazano Ośrodkowi Zdrowia. Największą część gruntu, liczącą ponad 600 hektarów przeznaczono dla Państwowego Gospodarstwa Rolnego.

Przedmiot: HISTORIA. Uczyć się z historii. Niepodległość historia i pamięć po 90 latach.

Przedmiot: HISTORIA. Uczyć się z historii. Niepodległość historia i pamięć po 90 latach. KLUCZ ODPOWIEDZI KONKURS PRZEDMIOTOWY DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO Przedmiot: HISTORIA Uczyć się z historii. Niepodległość historia i pamięć po 90 latach. ETAP WOJEWÓDZKI

Bardziej szczegółowo

Ziemie polskie w latach

Ziemie polskie w latach Ziemie polskie w latach1815-1830 1. Sprawa polska na kongresie wiedeńskim 1. Z części ziem Ks. Warszawskiego utworzono Królestwo Polskie związane unią personalną z Rosją 2. Z Krakowa i okolicznych ziem

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

Aktywność zawodowa społeczności wiejskich Pomorza dawniej i dziś między indywidualistyczną konkurencją a wspólnotową kooperacją

Aktywność zawodowa społeczności wiejskich Pomorza dawniej i dziś między indywidualistyczną konkurencją a wspólnotową kooperacją Aktywność zawodowa społeczności wiejskich Pomorza dawniej i dziś między indywidualistyczną konkurencją a wspólnotową kooperacją Cezary Obracht-Prondzyński Reformy pruskie, czyli przejście systemowe od

Bardziej szczegółowo

2014 rok Rok Pamięci Narodowej

2014 rok Rok Pamięci Narodowej 2014 rok Rok Pamięci Narodowej I. 100 rocznica wybuchu I wojny światowej I wojna światowa konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytania, Francją,

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. V VI SP i I III G TEMAT: NASZA SZKOŁA ZASŁUGUJE NA PATRONA.

Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. V VI SP i I III G TEMAT: NASZA SZKOŁA ZASŁUGUJE NA PATRONA. Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. V VI SP i I III G TEMAT: NASZA SZKOŁA ZASŁUGUJE NA PATRONA. Cele; - przedstawienie historii szkoły, - omówienie przebiegu i znaczenia Powstania Wielkopolskiego (znajomość

Bardziej szczegółowo

HOLOCAUST SIEDLECKICH ŻYDÓW

HOLOCAUST SIEDLECKICH ŻYDÓW HOLOCAUST SIEDLECKICH ŻYDÓW Żydzi osiedlili się w Siedlcach w połowie XVI wieku. Początkowo zajmowali się karczmarstwem, a później także rzemiosłami i kupiectwem. W roku 1794 została wybudowana żydowska

Bardziej szczegółowo

TĘCZA KONTRA TĘCZA WIADOMOŚCI LOKALNE GMINY GOWARCZÓW. Wsi Radomskiej BEZPŁATNY BIULETYN INFORMACYJNY NR 3/2016

TĘCZA KONTRA TĘCZA WIADOMOŚCI LOKALNE GMINY GOWARCZÓW. Wsi Radomskiej BEZPŁATNY BIULETYN INFORMACYJNY NR 3/2016 WIADOMOŚCI LOKALNE GMINY GOWARCZÓW BEZPŁATNY BIULETYN INFORMACYJNY NR 3/2016 TĘCZA KONTRA TĘCZA W dniu 02 07 2016 r. na boisku KS Tęcza Gowarczów odbył się towarzyski mecz piłki nożnej pomiędzy obecną

Bardziej szczegółowo

Nazwa i opis przedmiotu

Nazwa i opis przedmiotu Przedwojenna fotografia przedstawiające płytę żorskiego rynku. 1. przedwojenna przedstawiająca portret zbiorowy komendantów żorskiej policji. 2. z ok XIX/XX wieku. Portret, sepia. 3. z ok XIX/XX wieku.

Bardziej szczegółowo

Historia szkoły w Jerzykowie

Historia szkoły w Jerzykowie Historia szkoły w Jerzykowie Szkoła w Jerzykowie została zbudowana w roku 1905. Nauka rozpoczęł ęła się 22 sierpnia 1905 roku. Pierwszym nauczycielem był Niemiec ewangelik Scholz, który przybył tu z Pruszewca.

Bardziej szczegółowo

Punkt 12 W tym domu mieszkał i został aresztowany hm. Jan Bytnar ps. Rudy bohater Szarych Szeregów uwolniony z rąk Gestapo 26.III 1943 r.

Punkt 12 W tym domu mieszkał i został aresztowany hm. Jan Bytnar ps. Rudy bohater Szarych Szeregów uwolniony z rąk Gestapo 26.III 1943 r. Grupa I Punkt 23 Miejsce uświęcone krwią Polaków poległych za wolność Ojczyzny. W tym miejscu 2 sierpnia 1944 hitlerowcy rozstrzelali i spalili 40 Polaków. Tablica ta znajduje się na budynku parafii św.

Bardziej szczegółowo

26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV

26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV 26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV Początki 26. pułku artylerii lekkiej sięgają utworzenia tego pułku, jako 26. pułku artylerii polowej w którego składzie były trzy baterie artyleryjskie

Bardziej szczegółowo

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas HISTORIA USTROJU POLSKI Autor: Marian Kallas Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

Od początku okupacji przygotowywano się do wybuchu powstania Zdawano sobie sprawę z planów Stalina dotyczących Polski 27 października 1943 r. gen.

Od początku okupacji przygotowywano się do wybuchu powstania Zdawano sobie sprawę z planów Stalina dotyczących Polski 27 października 1943 r. gen. Od początku okupacji przygotowywano się do wybuchu powstania Zdawano sobie sprawę z planów Stalina dotyczących Polski 27 października 1943 r. gen. Sosnkowski wydaje rozkaz o rozpoczęciu przygotowań do

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13 Spis treści Do Czytelnika.............................................. 11 Przedmowa................................................ 13 Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część

Bardziej szczegółowo

Po odrodzeniu w II RP panowała niezwykle trudna sytuacja gospodarcza. I wojna światowa i walki o granice przyniosły ogromne zniszczenia w kraju.

Po odrodzeniu w II RP panowała niezwykle trudna sytuacja gospodarcza. I wojna światowa i walki o granice przyniosły ogromne zniszczenia w kraju. Po odrodzeniu w II RP panowała niezwykle trudna sytuacja gospodarcza. I wojna światowa i walki o granice przyniosły ogromne zniszczenia w kraju. Ponadto poziom rozwoju w Polsce nie był równy. W zaborze

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320)

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) Spis treści Do Czytelnika 5 Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) 1.1. Początki i rozwój państwa polskiego (do 1138). Rozbicie dzielnicowe i dążenia

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce

Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce 1764-1989 Spis treści Do Czytelnika..... 11 Przedmowa....... 13 Rozdział 1. Geneza i charakterystyka ustroju administracyjnego państw

Bardziej szczegółowo

Warszawa 2012. A jednak wielu ludzi

Warszawa 2012. A jednak wielu ludzi Warszawa 2012 A jednak wielu ludzi Nazywam się Tadeusz Wasilewski, urodziłem się 15 sierpnia 1925 roku w Warszawie. W 1934 roku wstąpiłem do 175 drużyny ZHP, której dowódcą był harcmistrz Wrzesiński. W

Bardziej szczegółowo

HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE Autor: Wojciech Witkowski

HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE Autor: Wojciech Witkowski HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE 1764-1989 Autor: Wojciech Witkowski Rozdział 1. Geneza i charakterystyka ustroju administracyjnego państw nowożytnej Europy 1.1. Pojęcie administracji i biurokracji 1.2.

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 3/2016 Prezydenta Miasta Starachowice z dnia 4 I 2016 r. w sprawie organizowania obchodów rocznic, uroczystości i świąt państwowych.

Zarządzenie nr 3/2016 Prezydenta Miasta Starachowice z dnia 4 I 2016 r. w sprawie organizowania obchodów rocznic, uroczystości i świąt państwowych. Zarządzenie nr 3/2016 Prezydenta Miasta Starachowice z dnia 4 I 2016 r. w sprawie organizowania obchodów rocznic, uroczystości i świąt państwowych. Na podstawie art. 33 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym

Bardziej szczegółowo

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu 1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu W 1945 roku skończyła się II wojna światowa. Był to największy, jak do tej pory, konflikt zbrojny na świecie. Po 6 latach ciężkich walk hitlerowskie

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA W KADŁUBIE WOLNYM

SZKOŁA W KADŁUBIE WOLNYM SZKOŁA W KADŁUBIE WOLNYM Szkoła w Kadłubie Wolnym ma swoją długą, 210-letnią tradycje. W 1765 roku wyszło na terenie Prus zarządzenie Fryderyka Wielkiego: każdy magnat czy samodzielna gmina ( a taką był

Bardziej szczegółowo

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Spis treści Do Czytelnika Przedmowa Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

Historia wikliniarstwa w Rudniku nad Sanem

Historia wikliniarstwa w Rudniku nad Sanem Historia wikliniarstwa w Rudniku nad Sanem Plecionkarstwo towarzyszyło człowiekowi od najdawniejszych czasów. W miarę rozwoju kultury ludności rodziły się nowe potrzeby na przedmioty użytkowe, ozdobne,

Bardziej szczegółowo

Polityka rządów zaborczych i postawy społeczeństwa polskiego po klęsce powstania styczniowego

Polityka rządów zaborczych i postawy społeczeństwa polskiego po klęsce powstania styczniowego Literka.pl Polityka rządów zaborczych i postawy społeczeństwa polskiego po klęsce powstania styczniowego Data dodania: 20110520 21:15:53 Autor: Monika Sugier Konspekt lekcji historii w drugiej klasie szkoły

Bardziej szczegółowo

Krystyna Siedlecka. z domu. Cichocka

Krystyna Siedlecka. z domu. Cichocka Krystyna Siedlecka z domu Cichocka Krystyna Cichocka Jedyna córka Marianny i Bolesława Cichockich, urodziła się 25 X 1933 r. w Warszawie. 5-letnia Krysia 3 4-letnia Krysia 4 Dzieciństwo Do września 1944

Bardziej szczegółowo

Instytut Pamięci Narodowej

Instytut Pamięci Narodowej Napaść na Polskę - wrzesień 1939 roku Strony 1/28 Galeria zdjęć Spalony polski samolot, efekt niemieckiego bombardowania. Żołnierze niemieccy obalają słup graniczny na granicy polsko-niemieckiej. Strony

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp 11. I. Gospodarcze skutki wielkich odkryć geograficznych i podbojów kolonialnych w XVI-XVII w.

Spis treści. Wstęp 11. I. Gospodarcze skutki wielkich odkryć geograficznych i podbojów kolonialnych w XVI-XVII w. Spis treści Wstęp 11 I. Gospodarcze skutki wielkich odkryć geograficznych i podbojów kolonialnych w XVI-XVII w. 1. Przesłanki kolonializmu 13 2. Przebieg ekspansji kolonialnej 14 3. Społeczno-gospodarcze

Bardziej szczegółowo

Ry R bn b o o wcz c o z r o aj a 3

Ry R bn b o o wcz c o z r o aj a 3 1 2 Rybno wczoraj 3 Rys historyczny miejscowości Historia Rybna sięga czasów średniowiecza. Najstarsze wzmianki o jego istnieniu sięgają 1378 roku. Wtedy po raz pierwszy w dokumencie biskupa płockiego

Bardziej szczegółowo

Wiosna Ludów i odwilż posewastoplska. Żadnych marzeń Panowie

Wiosna Ludów i odwilż posewastoplska. Żadnych marzeń Panowie Wiosna Ludów i odwilż posewastoplska Żadnych marzeń Panowie 1. Wiosna Ludów w zaborze pruskim W 1846 r. aresztowano ok. 250 spiskowców; w tym m.in. Ludwika Mierosławskiego, Floriana Ceynowę; osądzono ich

Bardziej szczegółowo

Idea umiejscowienia tejże szkoły w Międzyświeciu ujawniła się na posiedzeniu Zarządu. Historia Szkoły

Idea umiejscowienia tejże szkoły w Międzyświeciu ujawniła się na posiedzeniu Zarządu. Historia Szkoły Powstanie szkoły rolniczej w Międzyświeciu jest powiązane z działalnością Towarzystwa Rolniczego dla Księstwa Cieszyńskiego, założonego w 1868 roku. Kładło ono duży nacisk na oświatę rolniczą wśród chłopców,

Bardziej szczegółowo

Monika Markowska. Biblioteka Pedagogiczna zachowuje prawa autorskie do prezentacji.

Monika Markowska. Biblioteka Pedagogiczna zachowuje prawa autorskie do prezentacji. Monika Markowska Biblioteka Pedagogiczna zachowuje prawa autorskie do prezentacji. Przy prezentacji wykorzystano m.in.: zbiory Muzeum Lubuskiego im. Jana Dekerta w Gorzowie Wlkp., Kroniki Komendy Hufca

Bardziej szczegółowo

Harcmistrz Ostatni Prezydent RP na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski

Harcmistrz Ostatni Prezydent RP na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski Pochodził z rodziny szlacheckiej pieczętującej się herbem Jelita. Był młodszym synem Wacława i Jadwigi z Sawickich Kaczorowskich. Wychował się w domu przy ul. Mazowieckiej 7 w Białymstoku, przed wojną

Bardziej szczegółowo

Agresja ZSRR na Polskę zbrojna napaść dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę, będącą od 1 września 1939 w stanie wojny z III Rzeszą.

Agresja ZSRR na Polskę zbrojna napaść dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę, będącą od 1 września 1939 w stanie wojny z III Rzeszą. Agresja ZSRR na Polskę zbrojna napaść dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę, będącą od 1 września 1939 w stanie wojny z III Rzeszą. Element działań wojennych kampanii wrześniowej pierwszej kampanii

Bardziej szczegółowo

XII KONKURS WIEDZY O GMINIE PAWŁOWICE

XII KONKURS WIEDZY O GMINIE PAWŁOWICE XII KONKURS WIEDZY O GMINIE PAWŁOWICE Maksymalna ilość punktów, jaką można uzyskać rozwiązując test 100pkt... (imię i nazwisko). (szkoła).. (klasa).. (nauczyciel przygotowujący do testu) Kategoria wiekowa

Bardziej szczegółowo

GRUPA A. a) odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. do wybuchu powstania warszawskiego.

GRUPA A. a) odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. do wybuchu powstania warszawskiego. Sprawdzian nr 6 Rozdział VI. II wojna światowa GRUPA A 1. Oblicz, ile lat minęło od: odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. do wybuchu powstania warszawskiego. 6 zakończenia I wojny światowej

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 05 ROKU STYCZEŃ 70 rocznica wyzwolenia hitlerowskiego obozu w Płaszowie 5.0 teren byłego obozu w Płaszowie Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów

Bardziej szczegółowo

Wrzesień. Październik

Wrzesień. Październik Kalendarz historyczny rok szkolny 2010/2011 Wrzesień 1 września 1939 r. - agresja Niemiec na Polskę 1-7 września 1939 r. - obrona Westerplatte 11 września 1932 r. - Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 2016/2017 dla klasy I a

Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 2016/2017 dla klasy I a Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 206/207 dla klasy I a Nauczyciel prowadzący: Jacek Foszczyński Liczba tygodni nauki: 38 Liczba godzin w tygodniu: 2 Liczba godzin do wypracowania

Bardziej szczegółowo

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Data Miejsce obchodów Forma obchodów 4 kwietnia Szkoła Policji Posadzenie Dębów Pamięci i odsłonięcie

Bardziej szczegółowo

Temat: Ojczyzna zawsze bliska memu sercu tworzenie kompozycji graficznych.

Temat: Ojczyzna zawsze bliska memu sercu tworzenie kompozycji graficznych. SCENARIUSZ LEKCJI INFORMATYKI W KLASIE V Temat: Ojczyzna zawsze bliska memu sercu tworzenie kompozycji graficznych. Nauczyciel: Zofia Lewandowska Cele lekcji: przekształcanie fragmentów rysunku, kopiowanie

Bardziej szczegółowo

His i t s o t ria i P la l cówki k i A K n c i a a J ara

His i t s o t ria i P la l cówki k i A K n c i a a J ara Historia Placówki AK Krężnica Jara Inicjatorem powstania Związku Walki Zbrojnej w Krężnicy Jarej był Antoni Karwowski, nauczyciel miejscowej szkoły. Wraz z księdzem Józefem Frankowskim i Krzysztofem Golińskim

Bardziej szczegółowo

Powstanie styczniowe

Powstanie styczniowe Powstanie styczniowe 1. Królestwo Polskie przed powstaniem a) wiosna posewastopolska tolerowanie liberalnej opozycji organizacja Ziemia i Wolność 1861 Aleksander II znosi poddaństwo chłopów w Rosji oraz

Bardziej szczegółowo

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Spis treści str. 10 str. 12.12 str. 20 sir. 21 Wprowadzenie Wstęp Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Struktura narodowościowa

Bardziej szczegółowo

Panzerkampfabzeichen in silber - Hermann Aurich

Panzerkampfabzeichen in silber - Hermann Aurich Panzerkampfabzeichen in silber - Hermann Aurich Panzerkampfabzeichen in silber - Hermann Aurich Kolor / barwa: Srebrna Materiał: Cynk Producent: Hermann Aurich Numer/sygnatura producenta: HA Opis przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan

Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan Na świecie żyło wielu ludzi, których losy uznano za bardzo ciekawe i zamieszczono w pięknie wydanych książkach. Zdarzało się też to w gminie Trzebina, gdzie

Bardziej szczegółowo

1. Wymień państwa,,trójporozumienia...

1. Wymień państwa,,trójporozumienia... 1. Wymień państwa,,trójporozumienia... 2. Dlaczego konflikt 1914-1918 nazwano I wojną światową? Jaki był charakter walk i rodzaje zastosowanej broni? 3. Wymień państwa powstałe po I wojnie światowej. 4.Kiedy

Bardziej szczegółowo

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim urodził się 21 czerwca 1873 r. w Kamionku jako jedno z siedmiorga dzieci Szczepana i Pelagii (z Krugerów) Draheimów. Dnia 16 kwietnia 1884 r.,

Bardziej szczegółowo

75 rocznica powstania

75 rocznica powstania Dziś wszyscy oddajemy cześć tym, którzy swoje życie oddali za wolność, tym, którzy tej wolności nie doczekali, a przede wszystkim tym, którzy wciąż żyją wśród nas. A p e l I P N o u c z c z e n i e 7 5

Bardziej szczegółowo

12 maja 1981 roku Sąd Wojewódzki w Warszawie zarejestrował Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych Solidarność.

12 maja 1981 roku Sąd Wojewódzki w Warszawie zarejestrował Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych Solidarność. Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Źródło: http://pamiec.pl/pa/kalendarium-1/12082,12-maja-1981-roku-sad-zarejestrowal-nszz-solidarnosc-rolnikow-indywidualnyc h.html Wygenerowano: Poniedziałek, 5 września

Bardziej szczegółowo

Sprawdź Swoją wiedzę na temat Żołnierzy Wyklętych

Sprawdź Swoją wiedzę na temat Żołnierzy Wyklętych Sprawdź Swoją wiedzę na temat Żołnierzy Wyklętych Wypełnij kartę odpowiedzi Imię i nazwisko Klasa Szkoła UWAGA Test zawiera 25 pytań jednokrotnego i wielokrotnego wyboru. Za każdą kompletną poprawną odpowiedź

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza.

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. SCENARIUSZ LEKCJI Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. Cele lekcji: Na lekcji uczniowie: poznają przyczyny i skutki

Bardziej szczegółowo

Polska po II wojnie światowej

Polska po II wojnie światowej Polska po II wojnie światowej w latach 1945-1947 Rafał Nowicki źródła - Internet, (http://historia-polski.klp.pl/a-6269.html) obrazki - Wikipedia TERYTORIUM GRANICE - LUDNOŚĆ Obszar Polski po II wojnie

Bardziej szczegółowo

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy mini przewodnik free ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy 2 Na mapie: A Swoboda: Przydrożny krzyż We wsi Swoboda niedaleko Zgierza, na skraju lasu stoi stalowy krzyż. Z opowiadań

Bardziej szczegółowo

GOSTYŃSKIE RATUSZE. Robert Czub Grzegorz Skorupski

GOSTYŃSKIE RATUSZE. Robert Czub Grzegorz Skorupski Robert Czub Grzegorz Skorupski GOSTYŃSKIE RATUSZE Ratusz (niem. Rathaus) dom rady, reprezentacyjny budynek użyteczności publicznej, tradycyjna siedziba samorządowych władz miejskich. Pojawił się w średniowiecznych

Bardziej szczegółowo

Historisch-technisches Informationszentrum.

Historisch-technisches Informationszentrum. 1 Historisch-technisches Informationszentrum. Wojskowy Ośrodek Badawczy w Peenemünde był w latach 1936-1945 jednym z najbardziej nowoczesnych ośrodków technologii na świecie. W październiku 1942 roku udało

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE "PRZED 75 LATY, 27 WRZEŚNIA 1939 R., ROZPOCZĘTO TWORZENIE STRUKTUR POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO. BYŁO ONO FENOMENEM NA SKALĘ ŚWIATOWĄ. TAJNE STRUKTURY PAŃSTWA POLSKIEGO, PODLEGŁE

Bardziej szczegółowo

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny

KLUCZ ODPOWIEDZI. K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny KLUCZ ODPOWIEDZI K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla gimnazjów etap szkolny Zadanie 1. max. 7 p. Wiosna Ludów na ziemiach polskich Zaznacz w tabeli (wpisując w odpowiednią rubrykę literę ), czy poniższe

Bardziej szczegółowo

24. BUDYNEK MIESZKALNY PAWŁOWICE UL. ZJEDNOCZENIA ZESPÓŁ ZABUDOWY MLECZARNI - BUDYNEK PRODUKCYJNY

24. BUDYNEK MIESZKALNY PAWŁOWICE UL. ZJEDNOCZENIA ZESPÓŁ ZABUDOWY MLECZARNI - BUDYNEK PRODUKCYJNY WYKAZ OBIEKTÓW KUBATUROWYCH 1. BUDYNEK MIESZKALNY PAWŁOWICE UL. LEŚNA 7 2. BUDYNEK MIESZKALNY PAWŁOWICE UL. LEŚNA 22 3. BUDYNEK MIESZKALNY PAWŁOWICE UL. MICKIEWICZA 16 4. BUDYNEK UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ

Bardziej szczegółowo

-w Wprowadzenie 12 Wstęp

-w Wprowadzenie 12 Wstęp Spis treści -w Wprowadzenie 12 Wstęp str. 12 str. 20 str. 21 Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Struktura narodowościowa

Bardziej szczegółowo

Pszczyna Krótka historia miasta

Pszczyna Krótka historia miasta Pszczyna Krótka historia miasta Magdalena Szmajduch Pszczyna to miasto położone w województwie śląskim. Dzieje ziemi pszczyńskiej sięgają setek lat. Przebiegał tędy ważny szlak handlowy z dalekiej Rusi

Bardziej szczegółowo

11 listopada 1918 roku

11 listopada 1918 roku 11 listopada 1918 roku 92 lat temu Polska odzyskała niepodległość Europa w II połowie XVII wieku Dlaczego Polska zniknęła z mapy Europy? Władza szlachty demokracja szlachecka Wolna elekcja Wojny Rzeczpospolitej

Bardziej szczegółowo

Polski Czerwony Krzyż w Bolesławcu 1945-2013

Polski Czerwony Krzyż w Bolesławcu 1945-2013 Polski Czerwony Krzyż w Bolesławcu 1945-2013 Na podstawie materiałów z internetu i pracy Pani Gabrieli Członki Opracował Danuta Zielińska Zbigniew Herbut Początki w Bolesławcu Na Dolnym Śląsku tuż po zajęciu

Bardziej szczegółowo

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze.

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. 1. Komu przysługuje prawo tworzenia. Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje: obywatelom polskim, mającym pełną zdolność do czynności prawnych, którzy

Bardziej szczegółowo

Anna Wysocka Angelika Miezio Alicja Wysocka

Anna Wysocka Angelika Miezio Alicja Wysocka Anna Wysocka Angelika Miezio Alicja Wysocka MAPA WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Tu mieszkamy - Raszowa ZABUDOWANIA DOMY MIESZKALNE-57 ZABUDOWANIA GOSPODARCZE-42 NAJSTARSZA OSOBA URODZONA W RASZOWEJ ROZALIA

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ

PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ Scenariusz lekcji do filmu edukacyjnego Noc w galerii PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ. CZĘŚĆ I: WPROWADZENIE 2 Czas pracy: 45 minut. Materiały

Bardziej szczegółowo

1. Społeczeństwo polskie w dwudziestoleciu międzywojennym

1. Społeczeństwo polskie w dwudziestoleciu międzywojennym 1. Społeczeństwo polskie w dwudziestoleciu międzywojennym a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości Uczeń: - wymienia narodowości, które zamieszkiwały II RP, - wymienia największe miasta II RP, - definiuje pojęcie

Bardziej szczegółowo

HISTORIA SZKOLNICTWA W GOCZAŁKOWICACH

HISTORIA SZKOLNICTWA W GOCZAŁKOWICACH HISTORIA SZKOLNICTWA W GOCZAŁKOWICACH Początki szkolnictwa 1625 - pierwsza wzmianka o nieznanym z imienia nauczycielu szkoły goczałkowickiej 1690 z protokołu wizytacji wiemy, że istniał już budynek szkolny

Bardziej szczegółowo

1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi

1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi 1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi 2. Przeczytaj poniższy tekst. Następnie zapisz w wyznaczonym miejscu odpowiedzi dwa

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos

Bardziej szczegółowo

musimy zatem wiedzieć policzyć dokładnie zawołać po imieniu opatrzyć na drogę Zbigniew Herbert

musimy zatem wiedzieć policzyć dokładnie zawołać po imieniu opatrzyć na drogę Zbigniew Herbert IDEA Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami im. Witolda Pileckiego służy pogłębieniu refleksji nad polskim doświadczeniem konfrontacji z dwoma totalitaryzmami nazistowskim i komunistycznym. Został powołany

Bardziej szczegółowo

,,HISTORIA BUTZKOWEGO MŁYNA

,,HISTORIA BUTZKOWEGO MŁYNA KONKURS MOJA WIEŚ MOJE MIEJSCE DAMIAN GLADOS,,HISTORIA BUTZKOWEGO MŁYNA Zębowice, maj 2010r. HISTORIA BUTZKOWEGO MŁYNA Łąka jest małą wsią sołecką liczącą około 182 mieszkańców. Powstała w połowie XIII

Bardziej szczegółowo

ZWIĄZEK WETERANÓW I REZERWISTÓW WOJSKA POLSKIEGO DOLNOŚLĄSKI ODDZIAŁ WOJEWÓDZKI imienia 2 Armii Wojska Polskiego DRUGA ARMIA WOJSKA POLSKIEGO

ZWIĄZEK WETERANÓW I REZERWISTÓW WOJSKA POLSKIEGO DOLNOŚLĄSKI ODDZIAŁ WOJEWÓDZKI imienia 2 Armii Wojska Polskiego DRUGA ARMIA WOJSKA POLSKIEGO ZWIĄZEK WETERANÓW I REZERWISTÓW WOJSKA POLSKIEGO DOLNOŚLĄSKI ODDZIAŁ WOJEWÓDZKI imienia 2 Armii Wojska Polskiego DRUGA ARMIA WOJSKA POLSKIEGO WROCŁAW, 2016 KAROL ŚWIERCZEWSKI Karol Świerczewski urodził

Bardziej szczegółowo

WZÓR. Oświadczam, że jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

WZÓR. Oświadczam, że jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. WZÓR... (imię i nazwisko członka rodziny) OŚWIADCZENIE CZŁONKA RODZINY O DOCHODACH OSIĄGNIĘTYCH W ROKU KALENDARZOWYM POPRZEDZAJĄCYM OKRES ZASIŁKOWY, INNYCH NIŻ DOCHODY PODLEGAJĄCE OPODATKOWANIU PODATKIEM

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

fot. Wilhelm Brauer, Helmut Brauer

fot. Wilhelm Brauer, Helmut Brauer fot. Wilhelm Brauer, Helmut Brauer Pastor Wilhelm Brauer był zwierzchnikiem obornickiej parafii ewangelickiej, i gospodarzem kościoła ewangelickiego, w latach 1933-1945 ale i historykiem opisującym czasy,

Bardziej szczegółowo

GAZETKA SZKOLNA NR 7 2014 R.

GAZETKA SZKOLNA NR 7 2014 R. GAZETKA SZKOLNA NR 7 2014 R. SZKOŁA PODSTAWOWA ZESPOŁU SZKÓŁ IM. HENRYKA SIENKIEWICZA W GRABOWCU W tym numerze: Kalendarz szkolny 1 Witaj szkoło! 2 Rozpoczęcie roku szkolnego Wydarzenia szkolne Wrzesień

Bardziej szczegółowo

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Sytuacja polityczna Po zwycięstwie Ligi Katolickiej w bitwie pod Białą Górą niedaleko Pragi w 1620 roku rządy zostały przejęte przez Ferdynanda II. (1620-1637).

Bardziej szczegółowo

ODKRYWAMY NIEZNANĄ HISTORIĘ KASYNA OFICERSKIEGO BORNEM SULINOWIE

ODKRYWAMY NIEZNANĄ HISTORIĘ KASYNA OFICERSKIEGO BORNEM SULINOWIE ODKRYWAMY NIEZNANĄ HISTORIĘ KASYNA OFICERSKIEGO W BORNEM SULINOWIE Damian Jakubowski Dom Oficera zlokalizowany nad jeziorem Pile w Bornem Sulinowie mieście widmo. Zajmowanym i opuszczanym przez Niemców

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2016 ROKU

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2016 ROKU HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 06 ROKU STYCZEŃ 7 rocznica wyzwolenia hitlerowskiego obozu w Płaszowie 5.0.06 r. teren byłego obozu w Płaszowie Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów

Bardziej szczegółowo

225. Rocznica Uchwalenia Konstytucji 3 Maja

225. Rocznica Uchwalenia Konstytucji 3 Maja 225. Rocznica Uchwalenia Konstytucji 3 Maja 1791-2016 Polska w przededniu katastrofy Rozbiór (kraju) oznacza zabranie części kraju przez inny często wbrew woli jego mieszkańców a nawet bez wypowiedzenia

Bardziej szczegółowo

Księstwo Warszawskie

Księstwo Warszawskie Księstwo Warszawskie 1. Ziemie Rzeczypospolitej po III rozbiorze Zabór rosyjski Ziemie podzielno na gubernie, zarządzanie przez carskich urzędników Za czasów Katarzyny represje Za czasów Pawła I i Aleksandra

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2017roku

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2017roku HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2017roku Załącznik do Zarządzenia Nr 995/2016 Burmistrza Krotoszyna z dnia 13 grudnia 2016 r. DATA NAZWA ŚWIĘTA MIEJSCE UROCZYSTOŚCI 98 ROCZNICA WYBUCHU

Bardziej szczegółowo

Podział dotacji na zadania z zakresu kultura, sztuka,ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, na 2014r.

Podział dotacji na zadania z zakresu kultura, sztuka,ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, na 2014r. Podział dotacji na zadania z zakresu kultura, sztuka,ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, na 2014r. Dział 921 - Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego Rozdz. 92105 - Pozostałe zadania w zakresie

Bardziej szczegółowo

INNYCH NIŻ DOCHODY PODLEGAJĄCE OPODATKOWANIU

INNYCH NIŻ DOCHODY PODLEGAJĄCE OPODATKOWANIU Załącznik nr 2... OŚWIADCZENIE CZŁONKA RODZINY O DOCHODACH OSIĄGNIĘTYCH W ROKU KALENDARZOWYM POPRZEDZAJĄCYM OKRES, NA KTÓRY USTALANE JEST PRAWO DO ŚWIADCZENIA WYCHOWAWCZEGO, INNYCH NIŻ DOCHODY PODLEGAJĄCE

Bardziej szczegółowo

Rys historyczny wsi Zgniłobłoty

Rys historyczny wsi Zgniłobłoty Rys historyczny wsi Zgniłobłoty Geneza wsi Zgniłobłoty sięga dawnych czasów historycznych. Nazwa wsi kształtowała się przez długi okres czasu. W roku 1400 miejscowość ta nazywała się Zgniełłobłotty. W

Bardziej szczegółowo

WZÓR. Oświadczam, że jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

WZÓR. Oświadczam, że jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Załącznik nr 3 WZÓR... (imię i nazwisko członka rodziny) OŚWIADCZENIE CZŁONKA RODZINY O DOCHODACH OSIĄGNIĘTYCH W ROKU KALENDARZOWYM POPRZEDZAJĄCYM OKRES ŚWIADCZENIOWY INNYCH NIŻ DOCHODY PODLEGAJĄCE OPODATKOWANIU

Bardziej szczegółowo

Francuska armia w Mali zaczyna robić "w tył zwrot" 12 kwietnia 2013

Francuska armia w Mali zaczyna robić w tył zwrot 12 kwietnia 2013 Francja rozpoczyna zapowiadane wycofywanie swoich żołnierzy z Mali jak poinformowało francuskie Ministerstwo Obrony, w ubiegły wtorek, 9 kwietnia, wyjechało pierwszych stu żołnierzy armii francuskiej.

Bardziej szczegółowo

Konkurs wiedzy historycznej Polskie Państwo Podziemne 1939-1945. Imię i nazwisko... Klasa... Szkoła... Liczba punktów...

Konkurs wiedzy historycznej Polskie Państwo Podziemne 1939-1945. Imię i nazwisko... Klasa... Szkoła... Liczba punktów... Konkurs wiedzy historycznej Polskie Państwo Podziemne 1939-1945 Imię i nazwisko... Klasa... Szkoła... Liczba punktów... 1. Podaj dokładną datę powstania Służby Zwycięstwu Polski oraz imię i nazwisko komendanta

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNOTY GRUNTOWE - WSPÓLNOTA OKRĘGLICE W KUROWIE

WSPÓLNOTY GRUNTOWE - WSPÓLNOTA OKRĘGLICE W KUROWIE WSPÓLNOTY GRUNTOWE - WSPÓLNOTA OKRĘGLICE W KUROWIE Charakter terenów zurbanizowanych zmieniał się przez wieki naszych dziejów w Polsce. Inny był w czasach gospodarki pańszczyźnianej, a zupełnie inny po

Bardziej szczegółowo

Monte Cassino to szczyt wysokości 516m położony w skalistych masywach górskich środkowych Włoch, panujący nad doliną Liri i drogą Neapol-Rzym, na

Monte Cassino to szczyt wysokości 516m położony w skalistych masywach górskich środkowych Włoch, panujący nad doliną Liri i drogą Neapol-Rzym, na MONTE CASSINO 1944 Monte Cassino to szczyt wysokości 516m położony w skalistych masywach górskich środkowych Włoch, panujący nad doliną Liri i drogą Neapol-Rzym, na którym wznosi się stare Opactwo Benedyktynów.

Bardziej szczegółowo

Polacy podczas I wojny światowej

Polacy podczas I wojny światowej Polacy podczas I wojny światowej 1. Orientacje polityczne Polaków przed rokiem 1914 Orientacja proaustriacka (koncepcja austropolska) Szansa to unia z Austrią, a największym wrogiem Rosja 1908 r. we Lwowie

Bardziej szczegółowo

Polskę wyposażenie Polskich obserwatoriów astronomicznych było więcej niż ubogie. Największą w Polsce lunetą był dwudziestocentymetrowy w prywatnym

Polskę wyposażenie Polskich obserwatoriów astronomicznych było więcej niż ubogie. Największą w Polsce lunetą był dwudziestocentymetrowy w prywatnym Dobytek naukowy Astronomia w drugiej połowie XIX wieku przeżyła swoiste trudności. Zasadniczą przyczyną zahamowań w badaniach astronomicznych były niesprzyjające warunki polityczne, w którym znalazło się

Bardziej szczegółowo

Konkurs tematyczny: Bronią czy piórem? Postawy Polaków wobec zaborców w okresie Powstania Styczniowego

Konkurs tematyczny: Bronią czy piórem? Postawy Polaków wobec zaborców w okresie Powstania Styczniowego Kod pracy Liczba uzyskanych punktów Podpisy członków komisji Konkurs tematyczny: Bronią czy piórem? Postawy Polaków wobec zaborców w okresie Powstania Styczniowego dla uczniów gimnazjów województwa małopolskiego

Bardziej szczegółowo

Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46

Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46 Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46 Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych ma być wyrazem hołdu dla

Bardziej szczegółowo

WYKAZ AKTÓW PRAWNYCH Z PRAWA KONSTYTUCYJNEGO. 2. Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm.

WYKAZ AKTÓW PRAWNYCH Z PRAWA KONSTYTUCYJNEGO. 2. Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm. WYKAZ AKTÓW PRAWNYCH Z PRAWA KONSTYTUCYJNEGO 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze 2. Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

KOMBATANCI ORAZ NIEKTÓRE OSOBY BĘDĄCE OFIARAMI REPRESJI WOJENNYCH I OKRESU POWOJENNEGO

KOMBATANCI ORAZ NIEKTÓRE OSOBY BĘDĄCE OFIARAMI REPRESJI WOJENNYCH I OKRESU POWOJENNEGO Warszawa, dnia 9 stycznia 2013 r. KANCELARIA SENATU BIURO KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ DZIAŁ PETYCJI I KORESPONDENCJI BKS/DPK-134/27609/13 EK Nr: 27609 Data wpływu 12 listopada 2012 r. Data sporządzenia informacji

Bardziej szczegółowo